Projekt okładki Maryna Wiśniewska Redaktor naukowy Janina Smolska

© Copyright by Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1984

ISBN 83-01-05246-5

Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Wydanie trzynaste Arkuszy drukarskich 19. Druk ukończono w marcu 1996 r. Druk i oprawa Łódzkie Zakłady Graficzne

Spis treści

Przedmowa............................................................................................... Część pierwsza. Formy wyrazów i struktura grup wyrazowych. Wybrane zagadnienia
1. Określnik — the Determiner ..........................................................................................

7

9 9 9 12 13 15 17 17 17 18 18 19 19 20 25 25 28 28 29 33 39 42 42 43 44 46 47

1.1. Przedimek ..................................................................................................................... 1.1.1. Przedimek nieokreślony ............................................................................... 1.1.2. Przedimek określony .......................................................................................... 1.1.3. Nieobecność przedimka . .............................................................................. 1.1.4. Przedimki przed imionami własnymi ......................................................... 1.2. Inne określniki ............................................................................................................... 1.2.1. Określniki dzierżawcze........................................................................................ 1.2.2. Określniki wskazujące ....................................................................................... 1.2.3. Określniki pytające i względne .......................................................................... 1.2.4. Określniki analogiczne do zaimków nieokreślonych ......................................... 1.2.5. Określniki "ilościowe" ....................................................................................... 1.2.5.1. Określniki "oceniające" ........................................................................ 1.2.5.2. Liczebniki — Numerals ........................................................................ 2. Rzeczownik — the Noun ....................................................................................................... 2.1. Podział rzeczowników .................................................................................................. 2.2. Formy rzeczownika ....................................................................................................... 2.2.1. Forma podstawowa ............................................................................................. 2.2.2. Forma "dzierżawcza" ................................................................................... 2.3. Liczba rzeczownika ....................................................................................................... 2.4. Rodzaj rzeczownika ............................................................................................. 3. Zaimek — the Pronoun 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. .................................................................................................

Zaimki osobowe ..................................................................................................... Zaimki dzierżawcze ...................................................................................................... Zaimki nieokreślone...................................................................................................... Zaimki zwrotne ..................................................................................................... Zaimki emfatyczne .................................................................................................

i*

3

4. Przymiotnik — the Adjective ............................................................................................... 4.1. Formy przymiotnika ............................................................................................. 4.2. Użycie przymiotników z niektórymi określnikami i przysłówkami ............................. 4.3. Stopniowanie przymiotników ............................................................................. 5. Przysłówek — the Adverb 5.1. 5.2. 5.3. 5.4. 5.5. ............................................................................................

48 48 49 52 58 58 60 63 65 66 73 73 73 73 74 74 75 75 78 80 80 83 85 88 90 92 94 95 96 97 98 98 98 99 101 101 108 120 121 126

Formy przysłówka ................................................................................................ Podział przysłówków ........................................................................................... Miejsce przysłówka w zdaniu .............................................................................. Stopniowanie przysłówków ................................................................................ Partykuły przysłówkowe ..............................................................................................

6. Czasownik — the Verb ........................................................................................................ 6.1. Formy czasownika ................................................................................................ 6.2. Podział czasowników ................................................................................................... 6.2.1. Czasowniki regularne i nieregularne ........................................................ 6.2.2. Czasowniki zwykłe (leksykalne) i specjalne ...................................................... 6.3. Czasy gramatyczne ....................................................................................................... 6.3.1. Wyrażanie teraźniejszości ......................................................................... 6.3.1.1. Present Simple ............................................................................ 6.3.1.2. Present Continuous ..................................................................... 6.3.2. Wyrażanie przeszłości ........................................................................................ 6.3.2.1. Present Perfect ...................................................................................... 6.3.2.2. Present Perfect Continuous ........................................................ 6.3.2.3. Past Simple ........................................................................................... 6.3.2.4. Past Continuous .................................................................................... 6.3.2.5. Porównanie użycia Present Perfect i Past Simple ................................. 6.3.2.6. Past Perfect ........................................................................................... 6.3.2.7. Past Perfect Continuous ................................................................ 6.3.3. Wyrażanie przyszłości........................................................................................ 6.3.3.1. Future Simple ....................................................................................... 6.3.3.2. Future Continuous ....................................................................... 6.3.3.3. Future Perfect ............................................................................ 6.3.3.4. Future Perfect Continuous ............................................................ 6.3.3.5. Future in the Past .................................................................................. 6.3.3.6. Future Perfect Continuous in the Past ......................................... 6.4. Czasowniki specjalne — Special Verbs ............................................................... 6.4.1. Czasowniki posiłkowe — Auxiliary Verbs ................................................. 6.4.2. Czasowniki ułomne — Defective Verbs ..................................................... 6.5. Zwroty o konstrukcji: So do I, Neither (nor) do I .................................................. 6.6. Niektóre przypadki szczególnego użycia czasów .......................................................... 7. Przyimek — the Preposition ..........................................................................................

Część druga. Struktura zdań pojedynczych i złożonych. Wybrane zagadnienia
8. Konstrukcja There + (be) i konstrukcja It -f (be) .............................................................. 8.1. Zastosowanie konstrukcji: There + (be) ........................................................................ 8.2. Konstrukcja: There + (be) i konstrukcja It + (be). Porównanie..................................... 135 135 137

4

9. Struktura zdań z dwoma dopełnieniami

......................................................................

143 146 146 147 154 154 154 .155 157 157 157 158 158 165 165 166 167 172 175

10. Konstrukcje w stronie biernej .............................................................................................. 10.1. Tworzenie strony biernej ............................................................................................ 10.2. Użycie strony biernej .................................................................................................. 11. Konstrukcje pytające ............................................................................................................ 11.1. General Questions — Pytania o rozstrzygnięcie........................................................ 11.1.1. Pytania nie zawierające przeczenia ................................................................ 11.1.2. Pytania zawierające przeczenie ........................................................ . . 11.2. Special Questions — Pytania o uzupełnienie ............................................................. 11.2.1. Pytania, w których wyraz pytający nie jest podmiotem ani częścią pod miotu ...................................................................................................... 11.2.1.1. Pytania z formami czasowników be i have oraz z czasownikami modalnymi....................................................................................... 11.2.1.2. Pytania z użyciem form: do, does, did ............................................. 11.2.2. Pytania, w których wyraz pytający jest podmiotem lub częścią podmiotu . . 11.3. Inne konstrukcje pytające .................................................................................. 11.3.1. Pytania alternatywne ............................................................................. 11.3.2. Pytania z przesuniętym przyimkiem .............................................................. 11.3.3. Zwroty typu "nieprawdaż" — Question Tags ................................................ 12. Konstrukcje rozkazujące ....................................................................................................... 13. Konstrukcje bezokolicznikowe ...............................................................................................

13.1. Formy i funkcje bezokolicznika .................................................................................. 175 13.2. Konstrukcje zdaniowe z bezokolicznikiem ......................................................... 178 13.2.1. Czasownik + dopełnienie + bezokolicznik (Verb + Object + Infinitive) . . 178 13.2.2. Czasownik w stronie biernej + bezokolicznik (Verb Passive + Infinitive) . . 179 13.2.3. Konstrukcja: for + rzeczownik lub zaimek + bezokolicznik ........................... 180 13.3. Zwroty bezokolicznikowe ........................................................................................... 183 14. Konstrukcje imiesłowowe ...................................................................................................... 14.1. Formy i funkcje imiesłowu ......................................................................................... 14.2. Konstrukcje zdaniowe z imiesłowem .......................................................................... 14.2.1. Konstrukcja: czasownik + dopełnienie + imiesłów czynny ............................ 14.2.2. Konstrukcja: czasownik w stronie biernej + imiesłów czynny ....................... 14.2.3. Imiesłów przysłówkowy w równoważnikach zdań ............................... 14.2.4. Konstrukcja absolutna ........................................................................... 14.3. Zwroty z imiesłowem .......................................................................................... 15. Konstrukcje z rzeczownikiem odsłownym ............................................................................. 15.1. Formy i funkcje rzeczownika odsłownego 15.2. Zdania z konstrukcjami gerundialnymi .......................................................... .............................................................. 184 184 186 186 187 187 188 191 192 192 196 199 205 208

16. Zdania przydawkowe ............................................................................................................. 17. Zdania czasowe ..................................................................................................................... 18. Zdania celowe ...............................................................................................................

5 .

..............1.......................................................................... Użycie niektórych zaimków i przysłówków w mowie zależnej .......2........................1......... Część trzecia..... 2.............................. Rozkazy i propozycje w mowie zależnej ...................................................................... 3................................................ Zasady następstwa czasów ............. Użycie czasów w mowie zależnej ...................................... 20........................... 20..................... Okresy warunkowe III typu ..........................2.....................................................................................................4.. 250 256 256 ............19......................................... 20.. Konwersja .............................................. 20..........3........................................................ Mowa zależna ...................................................................2.................................................2....... Następstwo czasów i mowa zależna ................................ 19......................................... Wyrazy złożone .........2....................................................... 19................. 19........................................................................................... Okresy warunkowe II typu ..........4................................ Okresy warunkowe 20.. Słowotwórstwo .......2................................. 19....2..................................... Przedrostki i przyrostki ............................................ Pytania w mowie zależnej ............................................. Okresy warunkowe mieszane .. ....1...... 250 1.... 19.. 19.................................... 212 212 215 215 217 219 221 233 233 234 235 236 Okresy warunkowe I typu .......................................3.........

........................................ 264 ......................................Klucz do ćwiczeń ................

Natomiast zasady układu materiału gramatycznego zostały w zasadzie te same. Repetytorium dla kandydatów na studia ekonomiczne". Autorki przeznaczają książkę przede wszystkim do samodzielnej pracy nad językiem. London 1976. Zakres tematów uwzględnionych w niniejszym repetytorium został dość znacznie rozszerzony w stosunku do wersji pierwotnej. Po drugie. czy też z jakichkolwiek innych względów — chcą nie tylko powtórzyć. próbując takiego układu. „Język angielski. dodano przy tym słowotwórstwo jako zupełnie nowy dział. ćwiczenia w niej zawarte 7 . na przykład według propozycji D. Po pierwsze. tradycyjne i wciąż utrzymujące się sposoby egzaminowania z gramatyki języka obcego w naszych szkołach. Ukazanie uczącemu się gramatyki angielskiej jako spójnej. z reguły biorą za punkt wyjścia kategorie formalne a nie pojęciowe. autorki opracowały ją z myślą o wszystkich tych absolwentach szkoły średniej. W odróżnieniu od wersji pierwotnej. Po trzecie wreszcie — i jest to chyba wzgląd najważniejszy — jeżeli książka ma umożliwić samodzielną pracę nad językiem. Autorki rozważały możliwość zastąpienia go układem według kategorii pojęciowych oraz funkcji komunikacyjnych. Jest to układ oparty tradycyjnie na formalnych kategoriach gramatycznych. zrezygnowały jednakże z tego zamiaru z następujących powodów. Wilkinsa („Notional Syllabuses". wydaną przez Wydawnictwa SGPiS w 1978 r. A. na egzaminach resortowych itp. choć nie wykluczają oczywiście pracy z nauczycielem. którzy — czy to ze względu na wymagania egzaminacyjne na studia wyższe lub potrzeby związane z samymi studiami. książka w obecnej postaci nie jest przeznaczona wyłącznie dla przyszłych ekonomistów. lecz raczej daleki od kompletności spis tematów. uczelniach. ani ująć w hierarchię.Przedmowa Niniejsza książka jest gruntownie przerobioną i znacznie rozszerzoną wersją książki pt. uporządkowanej całości nie wydaje się jak dotychczas możliwe inaczej niż w kategoriach formalnych. ale także pogłębić i rozszerzyć wiadomości z gramatyki angielskiej wyniesione ze szkoły. Oxford University Press) dajemy uczącemu się nie system. nie dających się logicznie uporządkować.

W tym samym kierunku poszły zmiany w doborze i charakterze ćwiczeń. które można podać w kluczu do tych ćwiczeń i w ten sposób umożliwić samokontrolę. Gruntownie przerobione i unowocześnione objaśnienia gramatyczne ujmują bardzo zwięźle sprawę form i schematów gramatycznych jako takich. okresy warunkowe. przymiotnik. zdania celowe. Bardzo rozbudowane są natomiast ćwiczenia dotyczące zagadnień trudniejszych. aby nie powielać tematów szeroko uwzględnionych w stosowanych u nas podręcznikach języka angielskiego. Ograniczyłoby to w znacznym stopniu przydatność książki dla samouka. Autorki zdecydowały się na taki dobór. Trzeba jednak mocno podkreślić. że w zakresie zagadnień elementarnych ćwiczeń jest stosunkowo mało. aby zdania lub serie zdań. 143) zaczerpnięto — za zgodą autorki — z nie drukowanych materiałów dr J. Autorki 8 . konstrukcje rozkazujące. autorki wprowadziły daleko idące zmiany w sposobie przedstawiania tego materiału. czasowniki specjalne. Starano się. Zadania. Monika Neymann: czasownik. Smólskiej. konstrukcje pytające. Partie materiału opracowane przez poszczególne autorki przeplatają się ze sobą i byłoby trudno precyzyjnie je rozgraniczyć. W formułowaniu objaśnień gramatycznych autorki opierały się głównie na obowiązujących podręcznikach szkolnych oraz na pracy Janiny Smólskiej „Gramatyka języka angielskiego". 137) oraz struktury zdań z dwoma dopełnieniami (s. zdania przydawkowe. 17).powinny mieć jednoznaczne rozwiązania. lecz raczej uzupełnić braki tych podręczników. że mimo zachowania układu materiału według formalnych kategorii gramatycznych. zestawienia konstrukcji there -f be i it + be (s. Autorki pragną Jej serdecznie podziękować za wnikliwą opiekę merytoryczną. przysłówek. które byłoby bardzo trudno zgromadzić w kluczu. WSiP. Czytelnika może zastanowić to. a często nawet przewidzieć. mają z reguły wiele możliwych rozwiązań. konstrukcje bezokolicznikowe. Janina Jaślan: rzeczownik. lecz o znalezienie odpowiednich środków gramatycznych dla wyrażenia określonej intencji komunikacyjnej. następstwo czasów i mowa zależna. które ma tworzyć uczący się wykonując ćwiczenie. konstrukcje w stronie biernej. aby ćwiczenie gramatyczne stawało się w pewnym stopniu także ćwiczeniem w komunikacji językowej. Główne tematy autorki podzieliły między siebie następująco: Bronisława Jasińska: zaimek. konstrukcje imiesłowowe. koncentrują się natomiast na ich funkcjach komunikacyjnych — na tym. liczebniki. w których chodzi nie o poprawne użycie określonych środków gramatycznych. zdania czasowe. konstrukcje z rzeczownikiem odsłownym. słowotwórstwo. Warszawa 1974. Sformułowania dotyczące określnika (s. co wyrażamy (w sensie komunikacji językowej) stosując określone środki gramatyczne. Inaczej mówiąc. zbliżały się jak najbardziej do aktów normalnej komunikacji językowej. przyimek.

1. tj.1. w liczbie pojedynczej. Przedimek Najważniejszą grupę określników stanowią przedimki — the Articles. Na przykład: .1. Przedimek nieokreślony Przedimek nieokreślony występuje przed rzeczownikami typu Count.). 2.1. gdy chcemy powiedzieć. że mamy na myśli pewien pojedynczy egzemplarz spośród rzeczy (osób. które towarzyszą rzeczownikowi podobnie jak przymiotniki. lecz je wskazują. Count Nouns i Non-Count Nouns (patrz rozdz. Określnik—the Determiner W języku angielskim wyróżnia się klasę wyrazów. Użycie przedimków jest ściśle związane z podziałem rzeczowników na tzw. 1. nazwami rzeczy policzalnych. identyfikują. 1. wyliczają itp. klasyfikują. zjawisk) o danej nazwie. Oto jego główne zastosowania: Przedimek nieokreślony a/an stawiamy przed rzeczownikiem.CZĘŚĆ PIERWSZA Formy wyrazów i struktura grup wyrazowych Wybrane zagadnienia 1. Są to wyrazy the i a/an (forma a [a] występuje przed wyrazami zaczynającymi się od spółgłoski. forma an [on] przed wyrazami zaczynającymi się od samogłoski). lecz różnią się od przymiotników tym. że nie opisują osób lub rzeczy.

9 .

John kupił kwiaty dla swojej dziewczyny. John has bought a very expensive sports car. dodając do rzeczownika przydawki. John has bought some wine for our party. że w powyższym zastosowaniu przedimek nieokreślony a/an przed rzeczownikiem typu Count w liczbie pojedynczej ma jako odpowiednik określnik some przed rzeczownikami typu Count w liczbie mnogiej i przed rzeczownikami typu Non-Count. może być w pełni zidentyfikowana. Dla mówiącego (piszącego) osoba lub rzecz. jak wiadomo. Drugim ważnym zastosowaniem przedimka nieokreślonego jest jego użycie przy stwierdzaniu przynależności danej rzeczy (osoby. Możemy ten rodzaj sprecyzować dokładniej. Poznałem czarującą młodą Francuzkę na garden party w zeszłą sobotę. ale jego rozmówca (czytelnik) dowiaduje się tylko o jaki rodzaj osoby lub rzeczy chodzi. „określona". znana. 2. Poznałem (pewną) dziewczynę na przyjęciu w zeszłą sobotę. Poznałem bardzo interesujących ludzi na przyjęciu w zeszłą sobotę. 10 . występują tylko w liczbie pojedynczej — patrz rozdz.) do takiej a takiej klasy rzeczy (osób.John has bought a car. I met a charming French girl at a garden party last Saturday. John kupił bardzo kosztowny samochód sportowy. Na przykład: John has bought some flowers for his girl-friend. której nazwę wymienia. John has bought a new car. I met some very interesting people at a party last night. zjawisk itp.1. John kupił samochód. I met a girl at a party last Saturday. Można więc powiedzieć. John kupił wino na nasze przyjęcie.). Rzeczowniki w liczbie mnogiej przeważnie występują w takich sytuacjach z określnikiem some. John kupił nowy samochód. John Smith jest śpiewakiem. Nie zmienia to jednak istoty przekazywanej informacji i nie powoduje zmiany przedimka.). zjawiska itp. Określnik some występuje w tego typu wypowiedziach także przed rzeczownikami typu Non-Count (które. Na przykład: John Smith is a singer.

John and Peter are singers. John Smith is an opera singer. Te kamienie to szmaragdy. Złoto jest metalem szlachetnym. Przedimek nieokreślony a/an stosujemy także. These stones are very fine emeralds. John i Peter są śpiewakami. ale nie wpływa to na użycie przedimka. John Smith is a very talented opera singer. Gold is a precious yellow metal used for making coins and jewellery. John and Peter are pop singers. Te kamienie to bardzo piękne szmaragdy o wielkiej wartości. John Smith jest bardzo utalentowanym śpiewakiem operowym. Złoto jest żółtym metalem szlachetnym używanym do wyrobu monet i biżuterii. do której zaliczamy daną rzecz (osobę.Gold is a metal. gdy wymieniamy rzecz (osobę. Na przykład: An emerald is green. These stones are emeralds. Przez dodanie przydawek do rzeczownika możemy ograniczyć klasę. John Smith is a very talented opera singer of world-wide fame. John and Peter are well-known pop singers. These stones are very fine emeralds of great value. zjawisko) mając na myśli każdy obiekt o danej nazwie. Rzeczowniki w liczbie mnogiej występują w wypowiedziach analogicznych do powyższych bez przedimka. Złoto jest metalem. Te kamienie to bardzo piękne szmaragdy. John Smith jest śpiewakiem operowym. John i Peter są piosenkarzami. Gold is a precious metal. John Smith jest bardzo utalentowanym śpiewakiem operowym o światowej sławie. Rzeczownik w liczbie mnogiej występuje w takich sytuacjach bez przedimka: 11 . zjawisko itp. John i Peter są dobrze znanymi piosenkarzami.). Szmaragd jest zielony.

Spotkajmy się na dworcu. konkretny. „pewien rodzaj". Szmaragdy są zielone.2.) o danej nazwie i zakłada. proszę. gdy dla wymienionego już obiektu użyjemy innej nazwy wymieniając go ponownie. Mówiąc o nim w dalszym ciągu poprzedzamy jego nazwę przedimkiem określonym. kręgu naszych doświadczeń lub zain teresowań znajduje się tylko jeden obiekt (lub grupa obiektów) o danej nazwie: Gdy w klasie jest jedna tablica. nauczyciel powie: Come to the blackboard. Dzieje się tak w następujących okolicznościach: a) Obiekt (lub zbiór obiektów) został już wskazany w rozmowie (opo wiadaniu). zjawiska itp. o który egzemplarz chodzi. że jego słuchacz (czytelnik) wie. Przedimek nieokreślony a/an może niekiedy wystąpić przed rzeczownikiem typu Non-Count. okolicy. — „taki rodzaj". Na przykład: I have bought a scarf and some handkerchiefs. Przedimek określony Użycie przedimka the przed rzeczownikiem wskazuje. zbliża się wtedy znaczeniem do wyrażenia a kind of. Podejdź do tablicy. I'll keep the handkerchiefs for myself. powiemy: Let's meet at the station. Chłopiec bardzo interesuje sportem. The scarf will be a very good present for Mary. Państwo Smith mają syna. Na przykład: The girl spoke with courage.1. która wszystkich zadziwiła. się The boy is very keen on sport. tj.. zidentyfikowany egzemplarz rzeczy (osoby. Gdy w mieście jest jeden dworzec kolejowy. że mówiący (piszący) ma na myśli wybrany. The girl spoke with a courage which surprised everybody. 12 . Dziewczyna przemówiła z (taką) odwagą. b) W danym otoczeniu. nazwą rzeczy niepoliczalnej.Emeralds are green. please. Na przykład: The Smiths have a son. 1. Przedimka określonego użyjemy także. Dziewczyna przemówiła z odwagą..

b) Przed rzeczownikami typu Non-Count — jak np. który napisał ten list (list miał jednego autora) a man who knows seven languages człowiek. występuje w następujących wypadkach: a) przed rzeczownikami typu Count w liczbie mnogiej.: music. Porównajmy: the man who wrote this letter człowiek. ponieważ w naszym codziennym doświadczeniu chodzi o jedno słońce wszystkim dobrze znane. silk — gdy mówimy o danych pojęciach oderwanych lub sub stancjach w sensie ogólnym. który zna siedem języków (ludzi znających siedem języków może być więcej). tea. gdy mowa jest o przynależności obiektów do takiej a takiej klasy obiektów — patrz przy kłady w rozdz. John i Peter są śpiewakami. Stolica Anglii. Podobnie ma się rzecz ze zdaniami przydawkowymi.1. 1. 1. history. Na przykład: . c) Rzeczownik występuje z przydawką.3. courage. która ogranicza zakres odnoszenia się tego rzeczownika do jednego obiektu. nie ograniczając się do konkretnego przypadku ich występowania.1. The head of our department.1: John and Peter are singers. The man who wrote this letter. Nieobecność przedimka Brak przedimka. Te kamienie to szmaragdy. Uwaga: Nie zawsze przydawką w postaci zwrotu z przyimkiem of ma funkcję identyfikującą. Kierownik naszego wydziału. These stones are emeralds. czyli tzw. Na przykład: The capital of England. Człowiek. Porównajmy: the head of the department kierownik wydziału (wydział ma jednego kierownika) a member of our club członek naszego klubu (klub nasz ma wielu członków). przedimek zerowy. który napisał ten list.O słońcu powiemy the sun.

13 .

) a day (week.John is studying history. np. herbatę a nie co innego). pneumonia. a także bez przedimka: once (twice.niewidomi (ludzie) the rich etc.: 14 .Francuzi itd. etc. John studiuje historię starożytną. Mary. three times.) mieć grypę (świnkę. jak i jako przymiotnik. gdy wyraz określający narodowość funkcjonuje zarówno jako rzeczownik. etc. etc.) to have a headache mieć ból głowy the blind .) grać na skrzypcach (na fortepianie. Zawsze piję na śniadanie herbatę chińską. etc. Powiemy jednak: John is particularly interested in the history of ancient Greece.) to have flu (mumps. na gitarze. . etc. Uwaga: Nie można użyć takiego wyrażenia. dziesięć itd. itd. Mary.bogaci (ludzie) itd. Zawsze piję na śniadanie herbatę (napój zwany herbatą. trzy razy itd.) sixty (eighty. miesiąc.) mil na godzinę three (five.) funtów za jard to play the violin (the piano.Anglicy the French etc. the guitar. ten.) raz (dwa razy. month. the English . John interesuje się szczególnie historią starożytnej Grecji. I always drink China tea for breakfast. John studiuje historię (w ogóle historię.) na dzień (tydzień. etc.) miles an hour sześćdziesiąt (osiemdziesiąt itd. Bring in the tea. Oto przykłady niektórych szczególnych zastosowań rzeczowników i przed-imków a/an i the. Przynieś herbatę. I always drink tea for breakfast. zapalenie płuc itd. przedmiot zwany historią). itd.) pounds a yard trzy (pięć. Użycie przydawki z rzeczownikiem Non-Count — o ile nie ogranicza jego zastosowania do jakiegoś wybranego jednostkowego przypadku — nie pociąga za sobą konieczności użycia przedimka: John is studying ancient history. .

the Carlton. b) przed nazwą kraju w liczbie mnogiej i taką. the Ritz. Przedimki przed imionami własnymi Imiona własne najczęściej nie są poprzedzane przedimkiem. w której skład wchodzi rzeczownik pospolity. Germans — Niemcy American — amerykański. ĆWICZENIE I Przetłumacz następujące zdania na angielski: a) Wzór: Muszę kupić prezent dla znajomego. Americans — Amerykanie itd. the Queen Mary. 2. c) przed nazwami łańcuchów górskich i archipelagów: the Alps.4. 1. the Guardian. the Philippines. d) przed nazwami rzek: the Thames. f) przed nazwami statków: the Titanic.1. I must buy a present for a friend. the Observer. the Morning Star. samochodem. the Smiths. by car. i) przed wszelkimi nazwami o konstrukcji the + rzeczownik pospolity + of + imię własne: the Isle of Man. g) przed nazwami hoteli: the Russell (Hotel).German — niemiecki. the Himalayas. w szpitalu) To go to school (to college. Kupiłem gramofon i trochę płyt. by plane) podróżować pociągiem (autobusem. Otrzymałem list od kuzyna. to be at school (at college. to hospital) iść do szkoły (do uczelni. a German — Niemiec. in hospital) być w szkole (w uczelni. gdy mamy na myśli małżonków lub całą rodzinę o danym nazwisku. np. h) przed tytułami gazet: the Times. the Nile.: the Baltic (Sea). samolotem) 1. the West Indies. the Invincible. I met some friends at a party. 15 . the Netherlands. the Commonwealth of Independent States. the North Sea. the Falklands. Spotkałem znajomych na przyjęciu. e) przed nazwami oceanów i mórz. the Atlantic (Ocean). the Mississippi. Przed niektórymi jednak występuje przedimek określony the. np. a mianowicie a) przed nazwiskiem w liczbie mnogiej: the Browns. the Lake of Geneva. an American — Amerykanin.: the United States of America. the Bay of Biscay. do szpitala) to travel by train (by bus.

Profesor Jones jest uczonym i wynalazcą. longest .. ĆWICZENIE iv Uzupełnij następujące zdania wstawiając rzeczowniki z odpowiednim przedimkiem: 1. Ten kamień to brylant.3. 4. Jacyś studenci chcą z tobą rozmawiać. in Poland. The envelope contained a letter and some photographs. A boy and a girl were sitting on a bench in the park.. I like films. My friend George has written a novel and some short stories. 5. On the other side of the street there is a house. 3... których nazwy podane są tłustym drukiem. Mary has left some records here... 16 . famous English .. 5.. 4.. 3.. Leeds is . In the park we met some girls. There are a few eggs and some cheese in the fridge. Dickens was . 2. Tom Brown jest lotnikiem. I had a cat and a dog. 4. Moi bracia są muzykami. b) Wzór: Mój ojciec był architektem. Zamierzam napisać powieść o człowieku.. 1. We spent our last holidays in a village. The Vistula is .. który mieszkał na bezludnej wyspie.. ĆWICZENIE in Do każdego z następujących zdań dopisz jedno lub więcej zdań na temat rzeczy (osób). W pokoju było łóżko. My father was an architect. My brothers are musicians. 3.. 2.. Nasi goście to cudzoziemcy. When I lived in the country.. 2. 3. 19th century. 1. 5. 4. 2. Te kwiaty to tulipany. ĆWICZENIE II W następujących zdaniach uzupełnij przydawkami rzeczowniki podane tłustym drukiem: Przykład: I have bought myself a coat. I have bought myself a warm woollen coat with a fur collar.. who lived in . in England. stół i parę krzeseł. 5.. 1.

. who made . 2........ Uranium is .2.. Uranium is .. new .. broke out on .. John is . I am wearing? . 5.. comedy written by Shakespeare. 9.. just round the corner. formy: mine... 6. cause of John's absence from school yesterday? Christine is . formy: my.. those....... jak i zaimkiem dzierżawczym... Armstrong. Second World .... Forma its praktycznie nie jest używana jako zaimek. Zaimek). owner of that beautiful villa over there? Mr.. How do you like . their. her.. to .. member of several clubs and . ĆWICZENIE V Wstaw brakujące przedimki: 1. Gdy występują samodzielnie.. Określniki wskazujące Określniki wskazujące to wyrazy: this. please? There is .. 8. że forma his jest zarówno określnikiem... że tak jak przedimki mogą wystąpić tylko łącznie z rzeczownikiem. They are moving in next week. 1... first . cottage in the country.. important learned society.. .. who gave it to me is going to be my wife... charakteryzują się tym. title of . Zauważmy. 8 of 7 and 8 is 56. name of ..4... 10.. ours. 4. yours.... house in London and of . title of . Greek god.... works of Byron. these.2... Określniki dzierżawcze Określniki dzierżawcze.... nearest . Do you remember . 3)... Collins and Aldrin are .2. name of . Samodzielnie natomiast występują zaimki dzierżawcze... gdy są użyte łącznie z rzeczownikiem.... its.. big collection of first editions. 1st September 1939. What was ... his.. Uranos is .. Inne określniki 1... student of English literature and .1... owner of ..... ...... 9. hers (its).. Professor Watkins has . your. Do określników zaliczamy także wyraz such..... 7.. president of .. great admirer of .... Could you show me . 6... his. The Browns have bought . radioactive .. that.. 1.... planet and of ..... wyrazy te traktuje się jako zaimki (patrz rozdz. 10. .to .. Who is .... 3........ theirs (patrz rozdz.. Smith is . ... 2 — Język angielski 17 .. radioactive element.2. our.. tj. film we saw together last week? „As You Like It** is ..... 5.... tj. 3.... 7.

Określnik no występuje z rzeczownikami typu Count i Non-Count: This book has no title. no.Przed rzeczownikiem typu Count w liczbie pojedynczej występuje on zawsze łącznie z przedimkiem nieokreślonym a/an. Określniki pytające i względne Określniki pytające i względne są to wyrazy: what.4. Have you bought a new record — any new records? Czy kupiłeś nową płytę — Gakieś) nowe płyty? I haven't bought a new record — any new records. 1. gdy są użyte łącznie z rzeczownikiem.3). Nie kupiłem nowej płyty — (żadnych) nowych płyt. Have you any friends? Czy masz przyjaciół? 18 No. Kupiłam nową płytę — kilka nowych płyt. Ta książka jest bez znaczenia. Gdy występują samodzielnie. I have none. 3).2.2. Określniki analogiczne do zaimków nieokreślonych a) Some. .1. Nie. 1. Ta książka nie ma obrazków. I have bought a new record — some new records. 3. Określnikowi no odpowiada zaimek none. This book is of no importance. which. any. Określniki some i any użyte z rzeczownikami typu Count w liczbie mnogiej spełniają podobną rolę jak określnik a/an z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej (patrz rozdz. Ta książka nie ma tytułu. whose.1. nie mam (żadnych). Określnika some i any używa się z rzeczownikami typu Count w liczbie mnogiej i z rzeczownikami typu Non-Count. 1. Użycie ich w zdaniach twierdzących pytających i przeczących jest analogiczne do użycia tych samych wyrazów jako zaimków nieokreślonych (patrz rozdz. wyrazy te traktuje się jako zaimki (patrz rozdz.3. This book has no pictures.). such a man — taki człowiek such a long journey — taka długa podróż such men — tacy ludzie such long journeys — takie długie podróże such courage — taka odwaga such extraordinary courage — taka niezwykła odwaga. Oto przykłady użycia such.

samodzielnie. dużo.). Określniki „oceniające" Jako główne określniki „oceniające" ilość lub liczbę występują wyrazy: many. few i little. Pierwsza obejmuje wyrazy „oceniające" ilość (mało. kilka itp. Porównajmy użycie each i every: every (określnik) each (określnik) each (zaimek) every student in this group każdy student w tej grupie each student of this group każdy student tej grupy each of the students in this group każdy ze studentów w tej grupie There are three groups and twenty students in each. Mamy wiele francuskich książek w naszej bibliotece.3.2. W zdaniach twierdzących używane są częściej wyrażenia: a lot of lub plenty of.5. czyli liczebniki. Wyrazy te. np. Określniki „ilościowe" Określniki „ilościowe" można podzielić na dwie grupy.2. . b) Each. Nigdy nie piję dużo kawy wieczorem.Have you any money? Czy masz pieniądze? No. 3. Many używamy z rzeczownikami w liczbie mnogiej. Nie. all. druga — wyrazy „wyznaczające" liczbę lub ilość. 1.: We've got a lot of French books in our library.: I never drink much coffee in the evening. mogą także wystąpić jako zaimki (tj. np. z wyjątkiem every. much.: Have you got many friends in London? Czy masz wielu przyjaciół w Londynie? Much używamy z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej. Określnik all może wystąpić z przedimkiem the. other. nie mam (żadnych). Many i much używamy głównie w zdaniach pytających i przeczących. every. bez towarzyszącego rzeczownika) — patrz rozdz. np. Są trzy grupy i po dwudziestu studentów w każdej.5. another. either (neither). I have none.1. przy czym the następuje po all: all the students of this group wszyscy studenci tej grupy 1.

Mam bardzo mało pieniędzy. Mało jest ludzi.pięćdziesiąt pięć .He drinks a lot of wine. A great many problems remained unsolved. Na tym przyjęciu poznałem kilku pisarzy. We met a large number of actors at that party. np. a few (kilka) używamy z rzeczownikami w liczbie mnogiej. There are plenty of restaurants in our town. I've got very little money. Sprawiłeś nam bardzo dużo kłopotu. niewiele) używamy z rzeczownikami w liczbie pojedynczej. Jest wiele restauracji w naszym mieście.dwadzieścia dwa fifty-five . Z rzeczownikami w liczbie mnogiej używamy także wyrażeń: a large number of.trzy four . Z rzeczownikami w liczbie pojedynczej używa się też wyrażenia: a great deal of. Jest wiele mięsa w tym sklepie. a great many. Liczebniki — Numerals Liczebniki angielskie dzielimy na dwie zasadnicze grupy: a) liczebniki główne (Cardinal Numerals). Jestem teraz zajęty.: Fm busy now but I'll have a little time tomorrow.: three .cztery thirty . On pije mnóstwo wina. np.: There are few people who can be fully trusted. I met a few writers at that cocktail party. np. którym można w pełni zaufać.trzydzieści 20 twenty-two . Little (mało). There is plenty of meat in that shop.2. You have caused us a great deal of trouble. 1. Wiele problemów zostało nierozwiązanych. Spotkaliśmy wielu aktorów na tym przyjęciu. Few (niewiele).5.2. a little (trochę. ale będę miał trochę czasu jutro.

b) liczebniki porządkowe (Ordinal Numerals), np.: first - pierwszy third - trzeci fourth - czwarty Ponadto rozróżniamy także: c) liczebniki wielokrotne (Repeating Numerals), np.: once - raz twice - dwa razy three times (rzadziej: thrice) - trzy razy four times - cztery razy tenth - dziesiąty twenty-second - dwudziesty drugi

d) liczebniki wielorakie (Multiplicative Numerals), np.: twofold - dwojaki, dwukrotny threefold - trojaki, trzykrotny quadruple - czworaki, poczwórny quintuple - pięciokrotny, pięcioraki single -jednokrotny, jednoraki, pojedynczy double - dwukrotny, dwojaki, podwójny treble lub triple - trzykrotny, trojaki, potrójny Liczebniki główne od 1 do 12 są odrębnymi wyrazami, np.: one - jeden four - cztery seven - siedem two - dwa five - pięć eight - osiem jedenaście three - trzy six - sześć nine twelve - dwanaście ten - dziesięć eleven - dziewięć

Liczebniki od 13 do 19 tworzymy przez dodanie końcówki -teen; należy zwrócić uwagę na liczebniki 13 i 15, które wykazują pewną nieregularnosc: thirteen - trzynaście fourteen - czternaście fifteen - piętnaście sixteen - szesnaście twenty - dwadzieścia thirty - trzydzieści forty - czterdzieści fifty - pięćdziesiąt seventeen - siedemnaście eighteen - osiemnaście nineteen - dziewiętnaście

Liczebniki oznaczające dziesiątki tworzymy dodając przyrostek -ty, np.: sixty - sześćdziesiąt seventy - siedemdziesiąt eighty - osiemdziesiąt ninety - dziewięćdziesiąt

Uwaga: W liczebniku forty, utworzonym od four, opuszczamy literę u. Liczebniki: hundred, thousand, million poprzedzamy przedimkiem a lub liczebnikiem one albo innym liczebnikiem głównym, np.: a hundred - one hundred - sto a thousand - one thousand - tysiąc a million - one million - milion

21

two hundred dollars - dwieście dolarów five thousand pounds - pięć tysięcy funtów seven million people - siedem milionów ludzi Jeżeli wyrazy: hundred, thousand, million występują jako rzeczowniki, wtedy przybierają końcówkę liczby mnogiej: Thousands of people came to the meeting. Tysiące ludzi przybyło na spotkanie. My brother lost hundreds of pounds playing cards. Mój brat stracił setki funtów grając w karty. Liczebniki porządkowe tworzymy przez dodanie końcówki th [0] do liczebnika głównego, np.: seven - seventh. Jednak należy tutaj uwzględnić pewne nieregularności: one -first = two - second = three - third = five -fifth = eight - eighth = nine - ninth = twelve - twelfth = 1st -pierwszy 2nd - drugi 3rd - trzeci 5th -piąty 8th - ósmy 9th - dziewiąty 12th - dwunasty

Liczebniki porządkowe oznaczające dziesiątki zmieniają końcową literę y na ie przy dodaniu końcówki th, np.: twenty - twentieth = 20th - dwudziesty seventy - seventieth = 70th - siedemdziesiąty Ułamki wyrażamy przez użycie liczebnika głównego w liczniku, a liczebnika porządkowego w mianowniku, np.:
1

/8 one third, V5 one fifth,

/7 three sevenths, 4 /s four and two fifths.
2

z

Uwagi: a) Przy datach, podając rok używamy liczebnika głównego, np.: rok 1979 — (the year) nineteen hundred and seventy-nine, można opuścić słowo hundred i powiedzieć: nineteen seventy-nine. b) Dni miesiąca podajemy za pomocą liczebników porządkowych na dwa sposoby, np.: 21st October - the twenty-first of October October 21st - October the twenty-first - dwudziesty pierwszy października
22

c) Numerację podajemy w liczebnikach głównych, np.: room thirteen -pokój nr 13 page twenty-three - strona 23 volume three - tom trzeci d) Gdy liczebnik z rzeczownikiem występuje łącznie jako przydawka innego rzeczownika, ma on formę liczby pojedynczej, np.: a six-penny stamp - znaczek sześciopensowy a three-year contract - kontrakt trzyletni a six-year plan - plan sześcioletni
ĆWICZENIE I

a) Uzupełnij wstawiając: a lot of, much, many, little, few: Wzór: How ... chairs will you need? How many chairs will you need? 1. I work hard all day. I have ... time for amusements. 2. Have you done ... work today? 3. How ... butter will I need for that cake? 4. She's a wonderful dancer. There are ... girls who can dance as she does. 5. Although she is a very rich woman, she spends ... money on food. 6. Hurry up! We have very ... time. 7. Let me pay the bill — I have ... money because I got my wages tonight. 8. He has got ... money but ... friends. He is really a very good fellow. b) Uzupełnij wstawiając: a lot of, much, many, a little, a few. 1. There was nothing very valuable in the handbag: a handkerchief and ... money. 2. She has made only ... mistakes in her exercise. 3. If you ate less, you wouldn't put on so ... weight. 4. It happened a long time ago. There are only ... old people in the village who can tell you about it. 5. I'm afraid there's only ... milk in that jug. 6. Come and see us tomorrow — you'll meet ... interesting people. 7. I'm very busy but I can always find ... time to help you. 8. There are ... beautiful mountain lakes in Scotland.
ĆWICZENIE n

Przetłumacz na angielski: 1. Obawiam się, że niewielu ludzi zgodzi się z tobą. 2. Czy czytałeś wiele książek na ten temat? 3. Polska ma dużo węgla i trochę rudy żelaza. 4. On otrzymuje bardzo niewiele listów, chociaż mieszka tu od pięciu lat. 5. Ile pieniędzy będziesz potrzebował?
23

6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

On jest bardzo interesującym autorem, chociaż napisał tylko kilka powieści. Jestem bardzo zmęczony, ponieważ mało spałem ostatniej nocy. On czytał wiele historycznych powieści, gdy był młodym człowiekiem. Ugotuję kartofle, ponieważ mam za mało ryżu. Mam mało czasu i moc pracy. Czy widziałeś wiele filmów w tym miesiącu? Obawiam się, że nie zdasz egzaminu; jest mało nadziei teraz, gdy zmarnowałeś (to waste) tak wiele czasu. Jeżeli idziesz do miasta, kup trochę zabawek dla dzieci. On pije mało mleka, ale dużo mocnej herbaty. Było dzisiaj trochę słońca, ale niedużo. Jak dotąd niewielu robotników ubiega się o tę pracę. Nie mamy już wiele więcej do zrobienia. Czy jest wiele języków trudniejszych od angielskiego? Podaj mi dzbanek, proszę. Zostało tam jeszcze trochę mleka. Kupiłem kilka dobrych książek w tej księgarni.

ĆWICZENIE III

Przetłumacz na angielski następujące zdania: 1. Moje krzesło jest w 14 rzędzie po prawej stronie sali. 2. Pisałem swoje sprawozdanie już dwa razy i nie zamierzam próbować po raz trzeci. 3. Mój brat ma 53 lata. 4. Postanowiłem zaoszczędzić 1/4 mojej pensji każdego miesiąca. 5. Setki ludzi widziały ten straszny wypadek na lotnisku. 6. W 1978 roku byłem w Londynie. 7. Zapłaciliśmy za ten dom ponad dwieście milionów złotych. 8. Każdy z robotników dostanie podwójną zapłatę za pracę w sobotę. 9. Otwórzcie książki na stronie 83 i przeczytajcie rozdział czwarty. 10. Bank stracił setki tysięcy funtów na tej operacji. 11. John jest 3 lata starszy od siostry, która ma 19 lat. 12. Rachunek wynosi 2348 funtów i 25 pensów.
ĆWICZENIE IV

Podaj słownie następujące liczby i daty: 22, 210, 86, 25 marca, rok 1968, strona 415, 2385 ludzi, 105 studentów.

2. Rzeczownik—the Noun

2.1. Podział rzeczowników
Rzeczowniki angielskie dzielimy na dwie grupy: 1) rzeczowniki własne (Proper Nouns), czyli imiona własne, np.: John, Mary, England, London, Smith, itp. 2) rzeczowniki pospolite (Common Nouns), np.: boy, girl, cat, table, flower, silver, medicine, itp. Rzeczowniki własne pisze się dużą literą i na ogół nie poprzedza się ich przedimkiem. W pewnych jednak przypadkach imiona własne, szczególnie nazwy geograficzne, mogą być poprzedzane przedimkiem określonym, patrz rozdz. 1.1.4. Rzeczowniki pospolite dzielimy na: 1) Count Nouns, czyli nazwy rzeczy policzalnych 2) Non-Count Nouns, czyli nazwy rzeczy niepoliczalnych. Count-Nouns są nazwami oddzielnych jednostek, które występują pojedynczo lub w większej liczbie. W liczbie pojedynczej mogą być poprzedzane przedimkiem nieokreślonym a lub an; z rzeczownikiem typu Count w liczbie mnogiej przedimek nieokreślony nie występuje. Mówi się niekiedy, że występuje on z tzw. przedimkiem zerowym, np.: a table ~ tables an egg - eggs a car - cars an error - errors

Non-Count Nouns są nazwami pojęć oderwanych lub substancji stanowiących jakąś niepodzielną całość, np.: water, butter, sugar, gold, air, love, freedom, whiteness, patience. Rzeczowniki tego typu nie tworzą liczby mnogiej i nie są poprzedzane przedimkiem nieokreślonym a. Zarówno Count Nouns, jak Non-Count Nouns mogą wystąpić z przedimkiem the. Ogólne zasady użycia przedimków z rzeczownikami pospolitymi podane są w rozdz. 1.1. 25

I must have it repaired. np. Have you brought any papers to prove your identity? Czy przyniósł pan jakieś dokumenty stwierdzające pana tożsamość? iron (substancja) = żelazo The metal parts of this machine are made of iron. irons = żelazka. an iron (pojedynczy przedmiot) = żelazko. np. jak Non-Count Nouns. Książki zrobione są z papieru. dokument. Nie jest moim obowiązkiem dawanie rad. Nie potrzebuję twojej rady. Moje żelazko jest zepsute. Te rzeczowniki angielskie nie występują z przedimkiem nieokreślonym a i nie tworzą liczby mnogiej.: advice = rada I don't need advice from you.: paper (substancja) = papier Books are made of paper. które są nazwami rzeczy policzalnych. lecz wtedy mają najczęściej różne znaczenia. Metalowe części tej maszyny są zrobione z żelaza. The criminal was brought into court in irons.Niektóre rzeczowniki angielskie mogą występować w charakterze zarówno Count Nouns. information = informacja Where can I get all the necessary information about the flight to London? Gdzie mogę otrzymać wszystkie potrzebne informacje o locie do Londynu? 26 . Go to the bookstall and buy a paper. Piszę artykuł o problemach gospodarczych naszego kraju. kajdany My iron is out of order. What's your advice in this matter? Jaka jest twoja rada w tej sprawie? It's not my duty to give advice. Niektóre rzeczowniki angielskie typu Non-Count mają polskie odpowiedniki. Idź do kiosku i kup gazetę. muszę je oddać do naprawy. a paper = gazeta. Przestępcę sprowadzono do sądu w kajdankach. referat I am writing a paper on the economic problems of our country.

progress = postęp. What colour is the furniture in your room? Jakiego koloru są meble w twoim pokoju? Gdy mamy na myśli jeden mebel. Ten stół to ładny mebel. furniture = meble. ale nie dostałem żadnych. Spodziewałem się wiadomości. Bagaż Mary składa się z dwóch walizek i torby podróżnej. Pokój pana Browna był pełen starych mebli. wtedy mówimy: a piece of information.We need some information about the activity of this organization. How much money do you want for this work? Ile pieniędzy chcesz za tę robotę? news = wiadomości. bagaże. Jeśli mamy na myśli jedną informację. Here is the evening news. nowiny Jest to rzeczownik zawsze w liczbie pojedynczej mimo końcówki s tak charakterystycznej dla liczby mnogiej. wtedy mówimy: a piece of news. Brown's room was full of old furniture. My luggage is in the waiting room. Mary's luggage consists of two suitcases and a travelling bag. 27 . Wszystkie pieniądze trzymam w banku. postępy The boy has made great progress. Mój bagaż jest w poczekalni. mówimy: This table is a nice piece of furniture. Oto wiadomości wieczorne. money = pieniądze All my money is kept in the bank. luggage = bagaż. Potrzebujemy informacji o działalności tej organizacji. umeblowanie Mr. Jeśli mamy na myśli jedną wiadomość. Chłopiec zrobił duże postępy. Is the news good? Czy wiadomości są dobre? I expected some news but I haven't got any.

które w języku polskim wyraża się za pomocą przypadków. Wszyscy zwrócili się przeciw Marysi. There is no life on Mars. Stosunki. lub przez zastosowanie przed rzeczownikiem odpowiedniego przyimka. The old man walked with difficulty. Everybody turned against Mary. you'll get into difficulties. 8. Formy rzeczownika 2. John gave a rose to Mary. 2. Possessive Form. Could you come and see us tonight? With pleasure. Mam w Marysi wielkiego przyjaciela. Common Form i tylko niektóre kategorie rzeczowników mają drugą formę. w języku angielskim wyraża się przez pozycję rzeczownika wobec innych wyrazów w zdaniu. 5. Are you going to the concert tonight? I am very fond of classical music. We were talking about Mary. Forma podstawowa W języku angielskim nie istnieje odmiana rzeczownika przez przypadki Większość rzeczowników ma tylko jedną formę. Np.2. I have a great friend in Mary. 7. Jan kocha Marysię. 10. How many times did I tell you that? There is no time to lose. Rozmawialiśmy o Marysi. 2. I have lived here all my life. 6. 9.ĆWICZENIE Z każdego z poniższych zdań wypisz rzeczownik pospolity i podaj. Could you get me some writing paper? Mr.1. 28 . czyli dopełniacza saksońskiego.2. We offered them help but they refused. 11. Jones has mislaid some important papers. tzw.: John loves Mary. tzw. Jan dał różę Marysi. znaną również pod nazwą dopełniacza fleksyjnego lub Saxon Genitive. czy jest on użyty w tym zdaniu jako rzeczownik typu Count czy Non-Count: 1. 12. 4. Marysia kocha Jana. 3. Mary loves John. If you go on like this.

9). Marysia opowiedziała tę historię przyjaciołom. Odpowiedniki polskiego dopełniacza wyrażamy zazwyczaj przyimkiem of (the car of my friend). tj. (Patrz także rozdz.gabinet mego szefa W liczbie mnogiej rzeczowniki mające końcówkę [z]. Pojechaliśmy tam samochodem. go by car). jeśli rzeczownik umieszczamy bezpośrednio po czasowniku. np. Mary told her friends that story. nazywana także dopełniaczem fleksyjnym lub dopełniaczem saksońskim (Saxon Genitive). W piśmie tę końcówkę stanowi apostrof i litera -s. polskiego narzędnika przyimkiem with lub by (. np. Mary told that story to her friends. Jan dał różę Marysi.2. a w piśmie mają w formie dzierżawczej tylko apostrof po końcowej literze. We went there by car. John gave Mary a rose.żona Jana my father's room .: John's wife . jakie obowiązują przy tworzeniu liczby mnogiej rzeczowników.: 29 .pokój mego ojca St..2. [s] lub [iz] według takich samych zasad. Marysia opowiedziała przyjaciołom tę historię. James's Park .Park św. np. polskiego celownika często przyimkiem to (John gave a rose to Mary). Forma "dzierżawcza" Jedyną formą istniejącego niegdyś w języku angielskim systemu przypadków rzeczownika jest Possessive Form — forma dzierżawcza. między orzeczeniem a dopełnieniem bliższym.. 2. Jan dał Marysi różę. Marysia kraje chleb nożem..I bought the car of my friend. . Formę dopełniacza fleksyjnego tworzymy w następujący sposób: w liczbie pojedynczej dodajemy do rzeczownika końcówkę [z]. Kupiłem samochód mego przyjaciela.: John gave a rose to Mary. Jakuba my boss's office . Uwaga: Odpowiednik polskiego celownika może być także wyrażony bez przyimka.. [s] lub [iz] nie podlegają żadnym zmianom w mowie. Mary is cutting bread with a knife. cutting with a knife.

: the women's dresses .kapelusze panów (męskie).raj dzieci gentlemen's hats .panowanie Elżbiety Drugiej my father-in-law's car . Grant's office .suknie kobiet the children's paradise . w formie dzierżawczej przybierają te końcówki w mowie. np.książki naszych nauczycieli the Turners' car . przybierają końcówkę dopełniacza fleksyjnego w ostatnim wyrazie. John and Mary's aunt. Skład (magazyn) firmy Brown i Spółka.garderoby aktorek Natomiast rzeczowniki.: my sister's fiance . Dopełniacz fleksyjny stosujemy przede wszystkim w odniesieniu do rzeczowników oznaczających osoby i inne stworzenia żywe. przestrzeni. a także złożenia z else. miary.gdy chodzi oddzielnie o książki Johna i o książki Mary. np. Ciotka Janka i Marii. [s] lub [iz].długi jego ojca Mr.: 30 . Lilian and Andrew's parents. a w piśmie apostrof oraz literę -s.biuro pana Granta the dog's tail . powiemy jednak John's and Mary's books .narzeczony mojej siostry his father's debts .the students' holidays . Rodzice Lilian i Andrzeja. Rzeczowniki złożone oraz tytuły złożone z kilku wyrazów.samochód mego teścia the King of England's residence .samochód państwa Turner the actresses' dressing-rooms .: Messrs Brown and Company's warehouse. np. np.rezydencja króla Anglii somebody else's idea .ogon psa the cat's fur -futro kota Ponadto stosujemy dopełniacz fleksyjny w określeniach czasu. które w liczbie mnogiej nie kończą się na [z]. gdy wymieniamy kilka osób posiadających coś wspólnie i łączymy ich nazwy spójnikiem and.pomysł kogoś innego Podobnie postępujemy.wakacje studentów our teachers' books . np.: Elizabeth the Second's reign . wagi oraz wartości.

jak: at the baker's to the baker's at my hairdresser's to the hairdresser's at my parents' at the Joneses' — u piekarza — do piekarza — u mojego fryzjera — do fryzjera — u moich rodziców — u Jonesów Wyrazy: shop.: to one's heart's content at arm's length in the mind's eye by a hair's breadth for Heaven's sake to be at one's wit's end — — — — — — do woli. rzek oraz planet. a nie w języku potocznym. oczami wyobraźni o włos na miłość Boską nie widzieć wyjścia Ponadto dopełniacza fleksyjnego używa się niekiedy przy nazwach krajów. że wyrażeń tych używa się raczej w stylu podniosłym. można tu uważać za domyślne. house.a three weeks' holiday one year's pay a ten miles' distance today's newspaper a two days' journey a day's work ten pounds' worth a yard's length — trzytygodniowy urlop — zarobki roczne — odległość dziesięciu mil — dzisiejsza gazeta — dwudniowa podróż — praca jednego dnia — wartość dziesięciu funtów — długość jednego jarda a także w szeregu utartych zwrotów.: Poland's industry London's parks the Mississippi's floods the Baltic's fleets the sun's eclipse — — — — — przemysł polski parki londyńskie wylewy rzeki Mississippi floty Bałtyku zaćmienie słońca. a mianowicie w wyrażeniach następującego typu: a novel of this author's — jedna z powieści tego autora a friend of our teacher's — jeden z przyjaciół naszego nauczyciela 31 . Czasami stosujemy podwójny dopełniacz. place itd. Używa się również dopełniacza fleksyjnego rzeczownika oznaczającego osobę mając na myśli dom. przedsiębiorstwo tej osoby. np. firmę. mórz. np. do syta na dystans w myśli. Należy tutaj zaznaczyć. miast. w takich wyrażeniach.

the daughter of Mr. dopełniacz fleksyjny: 1. Shawa są często wystawiane w teatrach naszego miasta. I do not like the colour of the new hat of my sister. 2. the photograph of my wife 3.a cousin of my mother's . 7. B.jeden z kuzynów mej matki an idea of Mr. the words of my guardian 6. Sztuki G. The pretty girl-friend of my brother came to see us the other day. 8. 4. the car of my uncle 12. the dolls of the children 19. Kelly's -jeden z pomysłów p. 6. a holiday of one month 16. The drastic measures of the government have not improved the situation. a journey of five days 14. the streets of our town 4. The tragic fate of these people moved us to tears. 5. Brown 7. The toys of these children were bought some weeks ago. 32 . the crown of the Queen of England 17. You will need the permission of your manager if you want to leave. the friendship of our countries 11. Kelly ĆWICZENIE i Zmień następujące zwroty używając dopełniacza fleksyjnego: 1. the property of my grandparents ĆWICZENIE II Przekształć następujące zdania wyrażając wytłuszczone człony w dopełniaczu fleksyjnym: 1. The report of the chairman was read at the meeting. the money of our debtors 13. the new industries of Poland 5. We have seen the new exhibition of our professor. The brother of my friend has already come. gdzie to jest możliwe. the house of my father 2. the work of a hairdresser 15. 10. a walk of ten miles 8. 9. the achievements of our scientists 20. ĆWICZENIE III Przetłumacz następujące zdania na angielski stosując. Have you read the new book of our teacher? 3. a leave of two years 18. the future of India 9. the opinion of our neighbours 10.

9.3. a w mowie brzmi następująco: [z] . Liczba rzeczownika Rzeczowniki angielskie w przeważającej większości tworzą liczbę mnogą za pomocą końcówki. sh.doves [s] -gdy rzeczownik kończy się spółgłoską bezdźwięczną (z wyjątkiem tsL Lf] i [tf])« W piśmie końcówkę tę wyrażamy literą -s. 7.books a cup . To nie jest mój aparat fotograficzny. 8.: potato .roses a watch . [s].girls a dove . 4.shoes a dog .classes a box . to jest aparat mojej przyjaciółki.months a gate . Czy spacerowałeś kiedyś po parku Św. Np.gdy rzeczownik kończy się samogłoską lub spółgłoską dźwięczną (z wy jątkiem [z]. Końcówka ta wyraża się literą s lub literami es.: a book . 6. Jakuba? Przeczytałem wszystkie dzieła Shakespeare'a. 14. Co sądzisz o obrazach Leonarda da Vinci? Dom pp. [dg]. [f] lub [tj]. 13.watches a garage . Wiele osób przybyło na ślub mojego młodszego brata. Samochód cudzoziemca został okradziony.tomatoes 3 — Język angielski 33 . 11.potatoes tomato . [?] i [d?]). 12. Życie tego człowieka musiało być ciekawe. 5.flowers a girl .boxes a rose .: a shoe .brushes Końcówki liczby mnogiej rzeczowników zakończonych literą -o wyraża się zazwyczaj literami -es. Korony królów Anglii można zobaczyć w zamku Tower.literami -es. W piśmie końcówkę tę wyrażamy literą -s.gdy rzeczownik kończy się spółgłoską [z]. np. 10. Książka omawia tysiącletnią historię naszego narodu. [?].cups a hat . ss.hats a month .garages a brush . x . Mowa prezydenta była optymistyczna.dogs a flower . Gdzie jest ten sławny notes naszego nauczyciela? 2.2. eh. 3. Np.lakes [iz] .: a class . W piśmie końcówkę tę wyrażamy literą -s lub gdy rzeczownik w liczbie pojedynczej kończy się na s.gates a lake . Brownów stał niedaleko od rzeki. Spędziliśmy trzytygodniowe wakacje w domu rodziców. Np.

Np.: day .deaths [de0s] Uwaga: Rzeczownik house w liczbie mnogiej zmienia końcowe [s] na [z] houses [hauziz]. W piśmie końcowe litery -f lub -fe zmieniają się na -ves.zlotys.ale rzeczowniki pochodzenia obcego przybierają tylko literę -s.: a a a a a a ale a cliff .knives calf .women a louse . Pewna grupa rzeczowników angielskich tworzy liczbę mnogą w sposób nieregularny.valleys Rzeczowniki zakończone spółgłoską [f] przybierają w liczbie mnogiej końcówkę [z] (zmieniając końcowe [f] na [v]).wives life .: a path -paths [pa:8z] ale a death . Jednakże rzeczowniki zakończone na literę -y z poprzedzającą samogłoską przybierają w liczbie mnogiej tylko literę -s.lice a mouse .shelves leaf .pianos photo .oxen a child .sheaves a half .lives knife .scarves Niektóre rzeczowniki zakończone spółgłoską [8] (w piśmie th) zmieniają w liczbie mnogiej [0] na [5] i przybierają końcówkę [z].mice a penny .geese an ox .loaves a wolf .thieves a sheaf .pence 34 a bath -baths [ba:5z] a foot -feet a goose . np.: a man -men a woman . np. Np.leaves a loaf .wolves a thief .photos np.calves shelf .: country story countries stories fly lady flies ladies Uwaga: Wyjątek stanowi rzeczownik: zloty .cliffs a chief .chiefs a roof a handkerchiefroofs handkerchiefs wife . Rzeczowniki zakończone w liczbie pojedynczej literą -y z poprzedzającą literą spółgłoskową zmieniają w liczbie mnogiej literę -y na litery -ie.days valley .halves a scarf . piano . np.children .

serie means .owoc series . Rzeczownik fruit jest o tyle charakterystyczny. To są owoce twoich wysiłków. ptaków i zwierząt) ma tę samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej. Dostaniesz rybę na obiad.spodnie scissors .szeregi.łososie trout .sarny salmon . Jan złapał dwie małe ryby w ciągu całego popołudnia.: a fish .ryby sheep . Znalazłem dwa długie włosy w zupie.owoce fish .gatunki fruit . Pewna grupa rzeczowników (przeważnie nazwy ryb.sarna a salmon .szereg .ryba a sheep .łosoś a trout .owce deer . Lubię owoce po obiedzie.okulary thanks . sposoby species . John has caught two small fishes during the whole afternoon. Ta sama zasada obowiązuje w odniesieniu do formy rzeczownika hairs.głuszec oraz a series a means a species fruit .pstrąg a grouse .gatunek . np.Uwaga: forma pennies oznacza pojedyncze jednopensówki. jeśli chcemy określić pewną liczbę pojedynczych sztuk. że forma fruits jest tylko używana w przenośni. Na przykład: You will get fish for dinner.owca a deer .: trousers .towary spectacles . These are the fruits of your efforts. I found two long hairs in my soup. Mary has beautiful hair.nożyczki goods . mówimy więc: I like fruit after dinner. Niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie mnogiej.dzięki 3* 35 .pstrągi grouse .środki.środek . Mary ma piękne włosy. np.głuszce Uwaga: Forma fishes bywa używana tylko.

Uwaga: Statistics występuje jako rzeczownik w liczbie pojedynczej. natomiast: a cloth . Jednakże rzeczownik ten może również oznaczać lud. gdy oznacza dane statystyczne. gdy oznacza naukę.szklanka.obrus.: mathematics . ale jako rzeczownik w liczbie mnogiej. glass . np. Następujące rzeczowniki występują przeważnie w liczbie mnogiej: earnings . natomiast: a glass .polityka Mówimy: Politics is an interesting subject.cenne rzeczy clothes -ubranie. Statystyka jest ważnym przedmiotem w mojej szkole.riches .szkło Inne rzeczowniki (przeważnie nazwy niektórych nauk) mimo końcówki -s charakterystycznej dla liczby mnogiej występują w liczbie pojedynczej. Ludy wielu krajów cierpią głód i choroby.sukno.matematyka physics . Polityka jest ciekawym tematem.bogactwa valuables . plemię i wtedy jest traktowany jako rzeczownik liczby pojedynczej.okulary. odzież. materiał glasses .: Statistics is an important subject in my school. Mówimy: The Browns are very nice people. zarobki. który znaczy ludzie i jest traktowany jako rzeczownik w liczbie mnogiej. Państwo Brown to bardzo mili ludzie. cloth . Statystyka wypadków drogowych w ostatnich pięciu latach jest bardzo przygnębiająca. płace lodgings mieszkanie Należy także zwrócić uwagę na rzeczownik people. naród. np. The peoples of many countries suffer hunger and disease. 36 .fizyka politics .zarobki wages . Mathematics is taught very well in this school.pobory. The statistics of road accidents in the last five years are very depressing. Matematyka jest dobrze wykładana w tej szkole. ścierka.

kryzysy a phenomenon . The football team are having breakfast now.bodźce theses .teza.wykazy. np. W naszym mieście są trzy drużyny piłkarskie. mn. lecz zbiorowość i dlatego nazywamy je rzeczownikami zbiorowymi (Collective Nouns).błędy a crisis .bookcases . agendum) — porządek dzienny an erratum .armchairs a bookcase .bodziec .klasa a family .zespół a class .: agenda (1. wskaźnik -formuła.zjawiska a stimulus a thesis a datum an index a formula . There are three football teams in our town. wzór stimuli .rodzina Wyżej wymienione i im podobne rzeczowniki zbiorowe mogą oznaczać w zdaniach bądź pewną całość i wtedy występują z czasownikiem w liczbie pojedynczej.: an armchair . dysertacje data . np.: This football team is the best in our town.Niektóre rzeczowniki obcego pochodzenia (głównie łacińskiego i greckiego) zachowały formę liczby mnogiej charakterystyczną dla języka. sąd konkursowy a crew .błąd errata . np. Drużyna piłkarska je teraz śniadanie. dysertacja -dana .dane indexes . Niektóre rzeczowniki.: a jury . bądź też pewną liczbę poszczególnych jednostek i występować z czasownikiem w liczbie mnogiej. wzory lub formulas Uwaga: Wyraz data bywa także używany jakp rzeczownik w liczbie pojedynczej (zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych). nie oznaczają jednostki. np.sąd przysięgłych. wyrazu łac.kryzys crises .wskaźniki formulae -formuły. Ta drużyna piłkarska jest najlepsza w naszym mieście. z którego pochodzą. mimo formy liczby pojedynczej. Rzeczowniki złożone (Compound Nouns) zazwyczaj tworzą liczbę mnogą od drugiego elementu.załoga a team .tezy. kartoteka.wykaz. kartoteki indices .zjawisko phenomena . np.: This data is absolutely true.

37 .

Niektóre rzeczowniki złożone tworzą liczbę mnogą od pierwszego elementu. I have a lot of (nephew) and (niece) and several (god-child). Have you ever seen so many (sheep) and (ox) together? Statistically (woman) live longer than (man). 38 Przetłumacz następujące zdania na angielski: W tych lasach są lisy i sarny. Niektórzy ludzie boją się myszy. 4. np. 3. Take your (shoe) off so that I can have a look at your (foot). on usunie mi zapewne dwa zęby. 3.■by mice teeth daughters-in-law workmen letters men-servants phenomena potatoes housewives heroes oxen lice calves Podaj rzeczowniki w nawiasach w liczbie mnogiej: There are twenty (man) and five (child) in the boat. Mary kupuje ubranie w Londynie. Have you heard about the strange (phenomenon) which were observed in the sky last night? 9. In the old days rich people had a large number of (man-servant) in their houses. ĆWICZENIE III 1. 2. „Myszy i ludzie"? W zimie owoce są zazwyczaj drogie. 2. np. . 6. Don't forget to brush your (tooth) before going to bed. Czy czytałeś książkę Steinbecka pt. 4. 7. 7. Jeśli pójdę do dentysty. 6. 1. 8. woman doctor — women doctors ĆWICZENIE I manservant — menservants Podaj następujące rzeczowniki w liczbie pojedynczej: foxes negroes children swine knives feet fish parties chiefs cargoes valleys mouse-1 traps passers. 5. The (thief) have stolen many valuable things belonging to the hotel (guest).: a court-martial — courts-martial a passer-by — passers-by a father-in-law — fathers-in-law Niektóre wyjątkowo tworzą liczbę mnogą od obydwu części. 10. These are the best (stimulus) for increasing the production of (potato). 5. Wielu farmerów hoduje owce i woły.

Mówią. w których odrębne wyrazy oznaczają istoty męskie i żeńskie. że rodzina go poszukuje.siostra aunt .cesarz actress authoress poetess mistress negress tigress waitress empress aktorka autorka poetka pani murzynka tygrysica kelnerka cesarzowa Ponadto istnieją pary rzeczowników. Wszystkie inne rzeczowniki są rodzaju nijakiego (Neuter). 13. 15. Towar zostanie wysłany jutro. 9. jeśli odnosi się do istoty żywej płci męskiej. Niektóre rzeczowniki oznaczające istoty rodzaju żeńskiego tworzy się przez dodanie końcówki -ess do odpowiednich rzeczowników oznaczających istoty rodzaju męskiego. którą określamy zaimkiem osobowym she. Tłumy ludzi przybyły na lotnisko. 14.: boy man son father brother uncle . Myślę. Rodzaj rzeczownika W języku angielskim nie istnieje rodzaj gramatyczny i rodzaj rzeczownika określa się według obiektu. Rzeczownik jest rodzaju męskiego (Masculine). 10.chłopiec .aktor author . Moja ciotka ma trzy córki i tyluż zięciów. który określamy zaimkiem osobowym it. 11.ojciec . 18. Złodziej został aresztowany przez dwóch policjantów.4. Kto zaniesie nasz bagaż do pociągu? Te meble kosztowały masę pieniędzy.murzyn tiger .autor poet .8.ciotka . 16. 17.kobieta daughter . stryj girl . Nie potrzebuję twoich rad! Poproś o informacje w jakimkolwiek biurze podróży. że te spodnie są za ciasne.syn . Kryzys ekonomiczny jest najważniejszym problemem dnia dzisiejszego.córka mother .poeta master . np. jeśli odnosi się do istoty żywej płci żeńskiej.brat -wuj.mężczyzna .tygrys waiter . Rzeczownik jest rodzaju żeńskiego (Feminine).matka sister .pan negro . do którego dany rzeczownik się odnosi. np. którą określamy zaimkiem osobowym he.: actor . 2.kelner emperor . aby powitać delegację.dziewcz woman . 12.

39 .

mąż king . My uncle is the manager of a big firm.król nephew . . The steward was asked to bring another cup of tea for my uncle.zakonnik — wife queen niece nun -żona . 4. które mogą oznaczać istoty zarówno rodzaju męskiego. Określamy je jako rzeczowniki rodzaju wspólnego (Common Gender).nauczyciel.bratanica. The lion attacked the tiger. bratanek monk . jak i żeńskiego.siostrzeniec.: teacher .kucharz. 5. aby ustalić rodzaj dodajemy odpowiednie określenia. studentka W razie potrzeby. nauczycielka friend -przyjaciel.student. siostrzenica . kuzynka student . kucharka cousin -kuzyn. przyjaciółka cook . Mary has a brother who is a widower. 3. np.zakonnica W języku angielskim istnieją liczne rzeczowniki. 2. np.królowa .husband .: woman teacher girl-friend ĆWICZENIE I she-wolf male nurse Podaj odpowiedniki rodzaju żeńskiego dla następujących rzeczowników: heir nephew waiter hero traitor gander step-son father-in-law lion murderer poet prince ĆWICZENIE II Podaj odpowiedniki rodzaju męskiego dla następujących rzeczowników: empress wife bride ĆWICZENIE in cow landlady policewoman widow stewardess aunt Zmień rzeczowniki odnoszące się do rodzaju męskiego na rzeczowniki odnoszące się do rodzaju żeńskiego: 1. My father-in-law knows many famous actors.

40 .

The waiter brought our bill. 14. 8. 7.6. The bridegroom is my twin brother. The postman brought me a letter from the mayor of the town. My grandfather has a lovely figurine of a shepherd on his desk. "This man behaved like a hero". The King of England was once also the Emperor of India. He is the heir to the old man's millions. My son will talk to your father. . I'd like you to meet my step-son. 11. 9. 13. Our host is an extremely nice man. 10. said the prince. 12. 15.

np. Dałem Johnowi książkę. Zaimek—the Pronoun 3. jemu. Znam go. gdy zaimek osobowy występuje po przyimku. Formę dopełnienia stosujemy także. mną .: I know John. Znam Johna. Dałem mu książkę. nim .ona . jemu.ono . Znamy go i on zna nas.on . wam. go. ją. We are cooking dinner for them.mnie. mu. Zaimki osobowe Zaimki osobowe mają w języku angielskim dwie formy: formę podmiotu (Subject Form) i formę dopełnienia (Object Form). go. Mówię do ciebie. gdy zaimek występuje jako dopełnienie czasownika.my . Formę dopełnienia stosujemy. np. Słuchaj mnie. jak i tzw. was. nim -jej.ciebie. wy . Dla form tych używa się też nazw: przypadek podmiotu (Subject Case) i przypadek dopełnienia (Object Case). zarówno tzw.: 42 . nas. im. jego. dopełnienie bliższe (odpowiadające na pytanie kogo? co?). nami . I'm talking to you. nią -je.ich. mu. Gotujemy dla nich obiad. I gave him a book. nich me you him her it us them We know him and he knows us. 3rm Ia you he she it we the y podmiotu -ja -ty. tobą. nimi. I gave John a book. mi.nam. dopełnienie dalsze (odpowiadające na pytanie komu? czemu?). wami -jego. Listen to me.3.1.oni Forma dopełnienia . niej. I know him.

.2.. 1.? 4. Wait a minute. 5. I met .. Have you ever met Mary? Yes.. 7. . 9. 3. don't sit on it! To krzesło jest złamane. Oh. . Have you ever met Mr.. Yes. she .. Mówią o niej.. any longer... I think he wants . 4.. don't leave without me! Zaczekaj chwilę. They are talking about her.We must find that book for him.. Łącznie z rzeczownikiem występują tzw. about Ann's marriage. określniki 43 . yet. 5. ĆWICZENIE a) Odpowiedz na pytania zastępując imiona i nazwiska odpowiednimi zaimkami: Wzór: Will you bring Mr. We have already heard the news... 6.. Wilson? No. 2. Musimy znaleźć dla niego tę książkę. I don't believe .. Rogers and Mr. nie siadaj na nim! There is a beautiful valley in front of us.. Will you buy Mary a new hat? Yes.. mają w języku angielskim różne formy.. John. This chair is broken. patrz: Zdania z dwoma dopełnieniami. Where are they? I can't see . . Has Helen given you the bill. 3. czy występują łącznie z rzeczownikiem.. 2. Are you telephoning Henry? No. czy też samodzielnie.. Stephen? No.. w zależności od tego. rozdz. Smith his glasses? Yes. I would like to talk to you.. I'll bring him his glasses.. Przed nami rozpościera się piękna dolina. Zaimki dzierżawcze Odpowiedniki polskich wyrazów: mój.. Uwaga: Co się tyczy pozycji w zdaniu dopełnienia wyrażonego zaimkiem osobowym. . a few years ago.... yes! John is talking to .. b) Wstaw zaimek osobowy we właściwej formie: 1. nie wychodź beze mnie. tomorrow? 3. Yesterday Henry told .. Will you ask Stella and George to the party? Yes. twój etc. She never tells the truth.. I .. Aren't you going to listen to Tom? No. Shall we write to .. Smith? No. Do you know Mr. I .. to go to the cinema with .. Could you come to see . .

3. somewhere (gdzieś) występują w zdaniach twierdzących. a także złożenia. something (coś). aren't they? No. 1. his... (he) It's your dress. (I).. ĆWICZENIE Uzupełnij według wzoru: It's her umbrella. (we). np.. a to moje. somebody (ktoś). isn't it? No. (you).. yours. it isn't hers. isn't it? No. Last month I got some news from Henry.. her.. Are there any letters for me? Wyrazy some i any mogą też wystąpić jako zaimki. . Oh. tj. Określniki dzierżawcze my your his her its our your their Zaimki dzierżawcze mine yours his hers — ours yours theirs This is your seat. but hers is much more interesting. isn't it? No. Jego streszczenie jest nieźle napisane. These shoes are yours.. 6. wyraz any. its. its.3. ours.. . (they) It's your dog. a także złożenia. your. theirs występują samodzielnie. . hers. natomiast zaimki dzierżawcze: mine. .. 44 . There's some sugar on the table. mogą poprzedzać rzeczownik. I've got some. . His summary is pretty well written.. To jest twoje miejsce. it's mine. Zaimki nieokreślone Wyrazy some i any mogą wystąpić jako określniki.dzierżawcze: my.. 2. 4. ale jej jest o wiele bardziej interesujące.: Have you got any letters from Poland? Yes. isn't it? No. . their. No. 5. your.. . It's his towel. our. np. isn't it? No. but have you got any more since then? Wyraz some. and that is mine.. yours. his. It's their house. isn't it? No. (she) 3. (he) It's your car. I've got some news from him.

anywhere i wówczas orzeczenie występuje w formie przeczącej. anything. He has lost nothing. Somewhere. They never have . He has lost something... ktokolwiek). b) albo zawierają wyrazy przeczące no. Uwaga. 6. cokolwiek). Nie widziałem go nigdzie. where in the evening. W tym pokoju nie ma nikogo. Widziałem go gdzieś na mieście. 4. thing against his visit! Have you seen . 5. Is there anybody in this room? Czy jest ktoś w tym pokoju? There isn't anybody in this room. nothing (nic) oraz nowhere (nigdzie) występują w zdaniach przeczących..anybody (ktoś. I have seen him nowhere.. 2. But I thought you wouldn't have . body want a drink? Yes. W tym pokoju ktoś jest. any lub no. anywhere.. anywhere (gdzieś. nowhere są to przysłówki a nie zaimki.. Zdania przeczące mogą mieć dwojaką postać: a) albo zawierają wyrazy any. I think we should all like .. I am sure I don't know . nobody. Has he lost anything? Czy on coś zgubił? He hasn't lost anything. body of that name. 45 . On coś zgubił.. a także złożenia nobody (nikt). I've seen him somewhere in town. anything (coś.... Wyrazy no. On niczego nie zgubił. good cakes in that cafeteria. ĆWICZENIE 1. 3. There is somebody in this room.. Uzupełnij poniższe zdania wstawiając some.. There is nobody in this room. nowhere i wtedy w orzeczeniu nie występuje przeczenie. anybody. Have you seen him anywhere? Czy widziałeś go gdzieś? I have not seen him anywhere. good plays lately? We are so tired that we hardly go .. Does . gdziekolwiek) występują w zdaniach pytających i przeczących. nothing. thing to drink.

Nie rozczulajcie się nad sobą..yourself.. 11. 7. 14. body knew where they were. 8.myself.. we . ĆWICZENIE 1.itself. body to see you.. David has cut .. 13. it . 16. Is there . 9... We have found . I've got .. 18. she . out..ourselves.... there is . thing John says! No.. a new flat. where on Sunday? Mary is very sorry she can't ask us to stay for the weekend but she has .... W odróżnieniu od języka polskiego w języku angielskim każdemu zaimkowi osobowemu odpowiada oddzielna forma zaimka zwrotnego: I . Paul was so busy that he didn't have ... 10. you .. Are you going . you ...yourselves.. aspirin. 6. where to put us up.. thing cures a cold faster than a hot drink and .4. I'm afraid I don't know . whisky but I can offer you . body in Spain.7. in that part. . 12. We'll stay with your mother and we'll make . 3.. body waiting for you in the hotel lounge? Miss Jones.. useful.. friends in Vienna? Yes. Children shouldn't play with knives because they can cut . Have you hurt yourself? Czy coś sobie zrobiłeś? Don't be sorry for yourselves...herself.. 15. I have . Have you got ...themselves. 46 Wstaw odpowiedni zaimek zwrotny: I'm afraid Mary has hurt .. 17.. Zaimki zwrotne Wyrazy: myself.yourself.. soft drinks. Uwaga: W drugiej osobie liczby pojedynczej . 3. time for lunch... yourself występują jako zaimki zwrotne odpowiadające polskim zaimkom: się... friends there. 8. sobą.. Can you see .... siebie. sobie. .. again.himself.. Helen! You must have tired .. and look after . . Do you have . I couldn't find those documents. Lucy.. Have a good journey.yourselves. 2. Don't listen to . 4. money in the bank? Yes.. they . .. 5. he . I haven't got . Alan? You look very pale. w drugiej osobie liczby mnogiej .

. 4. I can't help them. że sam będę musiał to zrobić.. We have no money to pay the painters.. sama (samodzielnie) itp. she will do it . poczęstujcie się. itself. . You can't ask Father to help you. proszę. ourselves. yourself..3.. yourselves. . On sam to powiedział. themselves występują również w funkcji tzw. 4. 3. 5. Now I'm going to write a story . Zaimki emfatyczne Wyrazy: myself. Do you know why John has lost his job? I'm afraid he doesn't know it . Przetłumacz na angielski: a) 1. ĆWICZENIE II 2. Sam dyrektor szkoły kazał nam iść do domu.5. Obawiam się... Wstaw odpowiedni zaimek: I've read the story you've written.. We'll do up the flat .. Sami poszukamy naszych okryć. Let them do the job . ĆWICZENIE I 1. b) 1. 3. Don't do any shopping for Sophie... Czy dobrze bawiliście się na przyjęciu? Moja córka kupiła sobie nowy samochód.: You ought to invite John yourselves. Czy zatrzymasz tę książkę dla siebie? Ciasto jest na stole. 3. 2. herself. np. Powinniście sami zaprosić Johna. himself... zaimków emfatycznych odpowiadających polskim sam (samodzielnie). 4. you must write your homework . later. 2. 6.

wcześnie (patrz rozdz.ciekawa praca a surprising idea .: a difficult problem .muzyka współczesna the Polish language . do którego się odnoszą.wczesny. It was almost empty. early .zwyciężona armia a broken heart .trudny problem modern musie . An interesting man ciekawy człowiek an interesting woman ciekawa kobieta an interesting book ciekawa książka interesting men ciekawi ludzie interesting women ciekawe kobiety interesting books ciekawe książki Przymiotniki występujące jako przydawki zawsze poprzedzają rzeczownik.zaskakująca myśl the defeated army .: interesting work . fast -szybki. Przysłówek).złamane serce Niektóre przymiotniki mają tę samą formę co przysłówki.język polski Wiele imiesłowów teraźniejszych i przeszłych funkcjonuje także jako przymiotniki. 5. Formy przymiotnika W języku angielskim przymiotniki mają jedną formę bez względu na liczbę i rodzaj rzeczownika.4. szybko. 48 . Oh no. ĆWICZENIE i Zaprzecz poniższym wypowiedziom. wprowadzając przymiotnik o znaczeniu przeciwnym: Wzór: A. np. Przymiotnik—the Adjective 4. np. The concert hall was very crowded. B.1. do którego się odnoszą. np.

. 4 — Język angielski 49 ... B.. Not at all. Many people find noise . His jokes are usually very . Most of the pupils gave wrong answers because they were . ĆWICZENIE II Uzupełnij następujące zdania przymiotnikami o formie imiesłowów: Wzór: The long walk tired me out....2. np... A. I was last Sunday when I had nothing but an Agatha Christie's novel to read. in politics. The test was both difficult and . the rich — bogaci (ludzie). I remember how ... Unfortunately it's rather . A.. Noise irritates many people. A. 4. Yesterday we were greatly . It's a very deep lake. by his latest joke about Professor Jones. John amuses us all with his jokes. Detective stories bore me. 2.. 6.. .. Oh no. He likes . A... I'm afraid B. The test confused the pupils.. They are rather ... The lecture interested the students. when my neighbours had a very noisy party some time ago. B. He is usually very ... Long walks are often tiring.. It's quite . Most students of our college are ... Your children seem very quiet. 3. The subject of the lecture was very . I felt very tired when I got back home.. Impossible.. A. I was greatly . The dishes in the cupboard are dirty.... 3. 5.. B.. 4.. A... the sick — chorzy (ludzie). Użycie przymiotników z niektórymi określnikami i przysłówkami The Przymiotnik poprzedzony przedimkiem the może funkcjonować jako rzeczownik osobowy w liczbie mnogiej. as a rule. I hope this knife is sharp enough... They must be . 1. A great many people like them but I find them . Jim likes an early breakfast. You're wrong.. John is a careless driver..1. 5. 2. 4.. You're wrong. B... the poor — biedni (ludzie). B.

a także przed innym przysłówkiem. deaf. Chorzy zostali odesłani z obozu do szpitala. a także przed innym przysłówkiem. The sick were sent from the camp to hospital. young. Nigdy przedtem nie widziałem tak dobrego filmu. Biedni są czasem szczęśliwsi od bogatych. Jeśli rzeczownik jest nazwą rzeczy policzalnej w liczbie mnogiej lub nazwą rzeczy niepoliczalnej (tj. że chce mi się śpiewać. old. We seldom have such bad weather. okreslnikowi such nie towarzyszy żaden przedimek. Jeśli rzeczownik jest nazwą rzeczy policzalnej (tj. How Przysłówek how występuje przed przymiotnikiem nie stanowiącym przydawki rzeczownika. How brave you are! Jaki odważny jesteś! How little we know about each other! Jak mało o sobie wiemy! 50 . Such Określnik such występuje przed przymiotnikiem stanowiącym przydawkę rzeczownika. To bardzo nieznośne mieć tak hałaśliwych sąsiadów. I have never seen such a good film before. It is a great nuisance to have such noisy neighbours. Szczególnie często w takim zastosowaniu występują przymiotniki: poor.The poor are sometimes happier than the rich. rich. że nie mogę cię zrozumieć. Mówisz tak szybko. Czuję się tak szczęśliwy. blind. Are those children always so noisy? Czy te dzieci są zawsze tak hałaśliwe? You speak so fast that I can't understand you. typu Count) w liczbie pojedynczej. dumb. okreslnikowi such towarzyszy przedimek a/an. So Przysłówek so występuje przed przymiotnikiem nie stanowiącym przydawki rzeczownika. Rzadko miewamy tak brzydką pogodę. I feel so happy that I want to sing. unemployed. typu Non —Count).

What Określnik what występuje przed przymiotnikiem stanowiącym przydawkę rzeczownika. 5. poprzedzonymi przez the.. 7. 6. 6. 8. There is a special alphabet for people who are Wind. 5. 3. good swimmers that they break all records. What a beautiful view! Jaki piękny widok! Jeśli rzeczownik jest nazwą rzeczy policzalnej w liczbie mnogiej lub nazwą rzeczy niepoliczalnej. People who are unemployed have financial difficulties. 2... You shouldn't speak ill of dead people.. określnikowi what nie towarzyszy żaden przedimek. 1.. Deaf people can be taught to communicate. 4* ĆWICZENIE II 51 ... Mary is .. The new opera house will be . This is . nonsense that I really can't listen any longer. You are talking .. 7. efficient typist that there is no need to check her work. 2. good children that we never have any trouble with them. ĆWICZENIE I Przepisz poniższe zdania zastępując wytłuszczone wyrażenia rzeczownikami o formie przymiotnika. Mr.. Last night I was . Uzupełnij poniższe zdania stosując so. 1. big building that there will be room in it for 2000 people.. fast car that we'll reach London by noon... Strong people should protect weak people. określnikowi what towarzyszy przedimek a/an. 4.. such a lub such. 4. 9. 3. Jeśli rzeczownik jest nazwą rzeczy policzalnej w liczbie pojedynczej. excited that I couldn't sleep. People who are old never understand young people.. Black is . a nie pytający. good nurse that all her patients get well very quickly. funny that he makes everybody laugh. Golf is a very good game for middle-aged people... They are . Susan is .. What fools we were! Jakimi głupcami byliśmy! What terrible injustice! Jaka straszna niesprawiedliwość! Uwaga: Przysłówek how i określnik what w powyższych zastosowaniach mają charakter emfatyczny. John and Margaret are .

bad play that I left before the end. w stopniu wyższym i najwyższym podwajają spółgłoskę. np. Mrs. np..3. 2. what lub wbat a/an..: fast — faster — fastest. nonsense she talks sometimes! .. Przymiotniki wielosylabowe stopniuje się poprzedzając je w stopniu wyższym wyrazem more.. idiotic idea! 4. lovely flowers! ...: happy — happier — happiest (ale: gay — gayer — gayest).. .. 8. interesting story you have told us! . Stopniowanie przymiotników Przymiotniki jednosylabowe i niektóre dwusylabowe mają w stopniu wyższym końcówkę -er [a] a w stopniu najwyższym końcówkę -est [ist]. nice people that we often visit them.. np. clever you were to solve that problem! . beautiful flowers that she wins prizes every year.. Przymiotniki jednosylabowe. 7. 14. Gdy przymiotnik kończy się literą e.: nice — nicer — nicest.... beautiful eyes she has! . thin — thinner — thinnest.: big — bigger — biggest. np.. lucky I was to find you in that crowd! . 13. Our neighbours are . 9. 3. 11.... old that it is dangerous to drive it. Przymiotniki zakończone literą y poprzedzoną literą spółgłoskową w stopniu wyższym i najwyższym zmieniają y na ie. Niektóre przymiotniki stopniuje się nieregularnie... Uzupełnij poniższe zdania wstawiając how...: good — better — best (dobry — lepszy — najlepszy) bad — worse — worst (zły — gorszy — najgorszy) 52 . np. 4. Jones grows. I'm ... wide this road is! . 6. 12. hungry that I must have a sandwich. It was. zakończone pojedynczą literą spółgłoskową po pojedynczej literze samogłoskowej.. well she dresses! . Henry's car is . sad news! .. attractive woman your wife is! ... nice it is to see you here! .. 12... w stopniu wyższym i najwyższym dodajemy odpowiednio litery -r i -st. np..10. ĆWICZENIE III 1... 11.: intelligent — more intelligent — most intelligent. 10.. 5. a w stopniu najwyższym wyrazem most.

His jokes are as funny as mine.. Angielski jest trudniejszym językiem niż niemiecki. 1. as . as -tak .nie tak jak lub not as .farthest (w odniesieniu do odległości) far further .nie tak jak.. as.. Przedimek).. not so . Which is the elder? Obaj twoi synowie są bardzo wysocy.furthest (w odniesieniu do kolejności) Uwaga: istnieje tendencja do stosowania form: further. jak. daughter etc. as występuje rzadziej niż: not so.. ale: elder . Który jest starszy? ale: My elder brother is three years older than I am. Mój starszy brat jest trzy lata starszy ode mnie. Rzeczownik z przymiotnikiem w stopniu najwyższym często jest poprzedzony przedimkiem the (patrz rozdz.. Nowy York jest największym miastem w Stanach Zjednoczonych.: New York is the largest city in the USA. furthest we wszystkich okolicznościach....Przymiotnik far (daleki) stopniuje się: far .1. April isn't usually so warm as May. as * . Przymiotnik old (stary) stopniuje się older . Jego dowcipy są równie śmieszne jak moje.eldest dla zaznaczenia starszeństwa w rodzinie.oldest.) Both your sons are very tall. Zestawienie a) large fast b)fat big c) easy pretty d) careful expensive x stopień wyższy larger faster fatter bigger easier prettier more careful more expensive stopień najwyższy largest fastest fattest biggest easiest prettiest most careful most expensive Wyrażenie: not as. np.: my elder (eldest) brother (son. np.niż. W zdaniach wyrażających porównanie używamy spójników: as ... Kwiecień zazwyczaj nie jest tak ciepły jak maj.. English is a more difficult language than German.farther . than . .

53 .

tym więcej kosztuje. tym bardziej się niecierpliwił. 1.: X. Peter's hair is longer than yours... as: Wzór: Mary and Ann are the same age.. Mr.. it's more difficult than yours. My flat isn't so comfortable as John's. It's warmer in July than in March. 7. The larger the flat the more expensive it is.. Is your work difficult? Yes. tym lepiej. Im dłużej czekał. Smith.: Is your house big enough? No.: I think she is . New York is larger than London. My Russian and my French are equally good.. X. John and Henry are the same height. 4.: Is Mary a quiet girl? Y... Na przykład: The more the better. you are. 6. ĆWICZENIE I Na podstawie poniższych zdań utwórz porównania stosując: as . Brown works harder than Mr.. 5. stosując stopień wyższy przymiotnika: Wzór: X. tym. John's flat is more comfortable than mine. ĆWICZENIE n Uzupełnij odpowiedzi na następujące pytania. The longer he waited the more impatient he grew.e) good bad far old better worse farther further older elder best worst farthest furthest oldest eldest Struktura: the . as lub not so . 2. the z przymiotnikiem lub przysłówkiem odpowiada polskiemu: im .: Y. The article on page five and the one on page ten are the same length. Im większe (Jest) mieszkanie. Mary is as old as Ann. I need a bigger one.: Y. Im więcej. 54 .. 1. 3.

5... in his group. Harry 70 kg. Henry passed all his exams. 1. yesterday 26 degrees. 2. ĆWICZENIE III Na podstawie niżej podanych informacji utwórz porównania wprowadzając przymiotniki w stopniu wyższym: Wzór: John 82 kg. 3. X. Adam's composition 3 pages.: I should say he is .... I've ever read. this is .: Was the meeting interesting? Y. Helen 162 cm.: Is Sahara a big desert? Y.2. the TV serial.: Yes... X. Y. 1.. My car 1981. it's far .: Can you tell me the title of an interesting novel? Y. ĆWICZENIE V Robisz w sklepie zakupy w towarzystwie żony.. he is . Uzupełnij dialog ze sprzedawcą: 55 . 4. 5. John is heavier than Harry...: Can you understand this difficult text? Y.. I've ever seen. I'm afraid it's . 2. 4. 5. X. X.: Is the climate healthy here? Y..: Yes. X.: Isn't this play boring? Y.: Yes.: Yes.: No. Peggy's 2 pages.: I'd like to buy a small suitcase. ĆWICZENIE IV Uzupełnij odpowiedzi na poniższe pytania stosując stopień najwyższy przymiotnika: Wzór: X. X. size we've got. the rest of my students. 3.. Mary 165 cm. X. the conference on Friday.. 4. it was much .: I think "War and Peace" is . Steve failed two of them. Temperatures: today 20 degrees. John's car 1976.: Was "War and Peace" a good film? Y. in your town.. X. 3. it's the biggest desert in the world.: What's Tom like? Is he intelligent? Y. it was far .: Is Richard a good student? Y. X. I've ever seen. kompletując wyposażenie mieszkania.: Yes... I believe it's .: Here you are.: Yes.

C: I believe the one in front of you is .: This couch is very wide. Jones is (good) teacher I have ever had. 2. Her handwriting is even (bad) than mine. 5. 7. 3.: This refrigerator is quite big. tym wygodniej będziesz żył.: This carpet is very attractive. Im ciężej będziesz pracował. Old Harry is (kind) man in our village. A. On Friday I'll be as (busy) as on Thursday. I'd like you to meet Lucy. . ĆWICZENIE vn Uzupełnij właściwą formę przymiotnika podanego w nawiasie: 1.: These curtains are very fine. I like coffee as (black) as pitch. A. 14. 3. B.: This electric stove is very economical. 4. tym więcej wiesz.Wzór: The shop assistant: This armchair is very comfortable. 9. 56 I think Mr. Don't you think that professor Blake is (original) writer of our generation? I didn't realize it was (long) way home.. Im jesteś starszy. tym przyjemniejsze wakacje.. 5. 12. tym trudniejsze prowadzenie wozu. 2. 4. A. 2. A. This is (amusing) story I've ever heard. The kitchen is (warm) place in our house. 10. Your wife: I believe the one in front of you is the most comfortable. 6.. tym więcej ma przyjaciół. 5. Your job is (dangerous) than mine. The police have got (far) information about the murderer.: I think the one over there is . A. 3. Which is (interesting) short story in this volume? Helen is (pretty) than her sisters. 13. Im ładniejsza pogoda. 8. my (old) daughter. but Wednesday is usually (busy) day in my office. A. ĆWICZENIE VI Przetłumacz na angielski następujące zdania: 1. 1. . A. 7. 11.. Im milsza dziewczyna.: This lamp would be useful. Im gorsza droga.: This television set is very good. 6. You: I think the one over there is more comfortable. 4.

którą oglądałem wczoraj w telewizji. 4. Gdzie jest najbliższa stacja benzynowa? Ta sztuka jest równie interesująca jak ta. .ĆWICZENIE VIII Przetłumacz następujące zdania na angielski: To jest najładniejszy obraz jaki kiedykolwiek widziałem. Duże mieszkanie jest wygodniejsze od małego. Obawiam się. 5. 2. 1. Bogaci mają często równie poważne kłopoty jak biedni. 6. 3. 7. że jesteś bardziej zmęczony ode mnie. Nasze wakacje nad morzem były równie przyjemne jak nasz pobyt w górach.

loudly głośno quick .publicly week . np. friendly .ciężko.slowly . homely -swojski. np. monthly.firstly public . long.przyjazny. (przymiotnik) Uwaga: Niektóre wyrazy z końcówką -ly nie są przysłówkami.śliczny. oraz drugą — utworzoną przez dodanie końcówki -ly i mającą w niektórych przypadkach zupełnie inne znaczenie.: daily.blisko 58 hardly . Przysłówek—the Adverb 5. Mówimy więc: a fast train .5.wrongly day . lovely . np. np.prawdopodobny.szybko a także: hard . Mamy więc: slow .: far.: bad . Istnieją przysłówki. przez dodanie końcówki -ly. które nie różnią się formą od przymiotników. lecz przymiotnikami.daily delighted .prawie.zaledwie nearly . imiesłowów.badly recent . likely . Formy przysłówka Wiele przysłówków tworzymy od innych części mowy. np.Henryk jedzie szybko Inna grupa przysłówków ma dwie formy: jedną — nie różniącą się od przymiotnika.delightedly first . przymiotników. Tak więc mówimy: He is paid weekly but I get paid monthly. bezmała .wolno loud . (przysłówek) This is my monthly pay.szybki pociąg Henry drives fast .1.recently wrong .quickly .weekly Niektóre przysłówki z końcówką -ly funkcjonują także jako przymiotniki. rzeczowników lub liczebników. yearly. trudno near . fast.

feel.podobnie.głośno. We haven't seen you lately. Mój dom jest zupełnie blisko. My wszyscy pracujemy ciężko. np.inaczej. np.późno Mówimy: highly . dosyć late . smell. Jan przyszedł późno na nasze zebranie. Uwaga: Po niektórych czasownikach oznaczających czynności zmysłów.: aloud . Only you hardly work at all. taste.: The soup tastes good. Zupa dobrze smakuje. np.: a) z przyrostkiem -wise clockwise . np. w przeciwnym razie likewise .na północ southwards .ostatnio John came late to our meeting.według wskazówek zegara otherwise .: look.ładnie lately . na głos 59 . We all work hard. My house is quite near.: northwards . a nie przysłówka.(dodanym do przymiotnika lub rzeczownika). w podobny sposób b) z przyrostkiem -s (są to przysłówki oznaczające kierunek i tworzone z przymiotników). Ponadto istnieją grupy przysłówków utworzonych przez dodanie przyrostków lub przedrostków. Nie widzieliśmy cię ostatnio. Your dress looks beautiful.wysoce prettily .na południe backwards .wysoko pretty .high . Tylko ty prawie wcale nie pracujesz. np. I nearly died of pneumonia last year. Twoja suknia pięknie wygląda.całkiem. sound używamy przymiotnika.w tył c) z przedrostkiem a. O mało nie umarłem na zapalenie płuc w zeszłym roku.

naprzód. Nigdy nie byłem w Ameryce. once. then. often.: now. czyli są odpowiedzią na pytanie: how often?. które wskazują jak często dana czynność się odbywa. Brownowie często odwiedzają nas w niedzielę. yesterday. never. 2) Przysłówki częstotliwości (Adverbs of Frequency). twice.: inside .: here.czasami nowhere . up. Podział przysłówków Przysłówki możemy podzielić według ich znaczenia na następujące grupy: 1) Przysłówki czasu (Adverbs of Time). soon.kiedykolwiek wherever .gdziekolwiek 5. late Mówimy: You must come early.co więcej therefore .ahead . które wskazują gdzie dana czyn ność się odbywa. Musisz przyjść wcześnie. . frequently Mówimy: I have never been to America. które wskazują kiedy odbywa się dana czynność. occasionally. We will write a dictation tomorrow. everywhere. np. na przodzie apart .zewnątrz moreover . today. there. czyli są odpowiedzią na pytanie: when?.2.: always.nigdzie however . np. 3) Przysłówki miejsca (Adverbs of Place).oddzielnie Jest także niezbyt liczna grupa przysłówków złożonych. np. The Browns often visit us on Sunday. down.dlatego sometimes . czyli są odpowiedzią na pytanie: where?. away Mówimy: We have been there many times. Byliśmy tam wiele razy.wewnątrz outside . Napiszemy dyktando jutro.jednak whenever . np. early.

60 .

Your composition is fairly good. cleverly. które wprowadzają zdania podrzędne. badly. how. 4) Przysłówki sposobu (Adverbs of Manner). Wypadek zdarzył się. fairly. Oto dlaczego zapomniałem o naszym umówionym spotkaniu. 5) Przysłówki stopnia (Adverbs of Degree). 6) Przysłówki pytajne (Interrogative Adverbs). jak dana czynność jest dokonywana. Możesz znaleźć te kwiatki wszędzie. why. np. itp. thus Mówimy: I need this money badly. Twoje wypracowanie jest dosyć dobre. why?. how? np.You can find these flowers everywhere. where. czyli są odpowiedzią na pytanie: how?. The accident happened when we were sitting in a cafe. gdy siedzieliśmy w kawiarni. extremely. completely Mówimy: John was extremely tired. nicely. Mówimy: When will you come again? Kiedy znów przyjdziesz? How do you want to get rid of this man? Jak chcesz się pozbyć tego człowieka? 7) Przysłówki względne (Relative Pronouns).: rather. To było sprytnie zrobione. np. które określają w jakim stopniu dana czynność jest dokonywana.: fast. Bardzo potrzebuję tych pieniędzy. czyli są odpowiedzią na pytanie: in what degree? to what extent?. enough. które określają. np. Jan był niesłychanie zmęczony. well. Mówimy: That was the reason why I had forgotten about our appointment. quite. . That was cleverly done. 61 where?. when?.: very.: when. hardly.

natomiast either w przeczących.Mój brat jest tam jeszcze.zbyt too . 62 . Mówimy: I have also studied French. Pan Brown nie jest już naszym szefem. then. które trudno zaszeregować do którejś z wyżej wymienionych grup: also . no longer w zdaniach przeczących.Czy mój brat jeszcze tam jest? My brother is not there yet.także already . .także akurat yet . Polski wyraz już ma odpowiedniki: already w zdaniach twierdzących. Reason and Consequence): therefore. Mówimy: Mary has already finished work. Mary już skończyła pracę.tylko still . Ja także studiowałem francuski.8) Przysłówki wniosku. przyczyny i skutku (Adverbs of Conclusion. Mówimy: My brother is still there.jeszcze. Ja także nie studiowałem francuskiego.nadal.właśnie. a yet w zdaniach przeczących. Mój szef zganił mnie i dlatego czułem się urażony. Brown is no longer our boss. Has Mary finished work yet? Czy Mary skończyła już pracę? Mr. Is my brother still there? . finally Mówimy: I opened the door and got in. Polski wyraz jeszcze ma odpowiedniki: still w zdaniach twierdzących i pytajnych.także else . I have studied French too. już Przysłówki powyżej podanej grupy wymagają dodatkowych objaśnień odnoszących się do ich użycia w zdaniach. wciąż jeszcze too . therefore I felt offended. Polski wyraz także znajduje odpowiedniki w angielskich also i too w zdaniach twierdzących i pytajnych. consequently. My boss scolded me. already i yet w zdaniach pytajnych. I haven't studied French either. Otworzyłem drzwi. only .Mego brata jeszcze tam nie ma. . wszedłem. a potem zamknąłem drzwi starannie. then I closed the door carefully.już either . 9) Istnieje jeszcze grupa często używanych przysłówków.jeszcze just .

: You must catch the man. Książka.. jak: somewhere else . imiesłowu lub innego przysłówka stoi zazwyczaj bezpośrednio przed nim. np.. Pan Smith jest niesłychanie mądrym człowiekiem.) znaczenie przymiotnika. Our relatives often visit us on Sunday.: We came to London yesterday. Żołnierze zaplanowali swą akcję bardzo szybko. itp. a jeśli nie. jest szeroko czytana. gdyż w przeciwnym razie spóźnisz się do szkoły! 5. or else you will be late for school! Pospiesz się. Przysłówki czasu określonego stoją najczęściej na końcu zdania. a niekiedy na początku.. The book you are talking about is widely read. w którym występuje. Tomorrow we shall be in Paris.kto jeszcze. Hurry up.coś innego. osłabiający.gdzie indziej who else .: Mr. np. gdyż inaczej popełni następną zbrodnię. Przybyliśmy do Londynu wczoraj. Przysłówek modyfikujący (intensyfikujący. or else he will commit another crime. to .Przysłówek else występuje w takich wyrażeniach.: I always get up at seven o'clock. Chcę ich zobaczyć jutro. The soldiers have planned their action very quickly. 63 . Smith is an extremely wise man. I want to see them tomorrow. o której mówisz.3. Wstaję zawsze o siódmej. np. Miejsce przysłówka w zdaniu Miejsce przysłówka w zdaniu zależy od jego roli w tym zdaniu oraz od otoczenia. Jutro będziemy w Paryżu. Przysłówki częstotliwości stoją zazwyczaj przed orzeczeniem. np. Nasi krewni często odwiedzają nas w niedzielę. w przeciwnym razie. coś jeszcze oraz w wyrażeniu: or else . kto inny something else . Musicie złapać tego człowieka.gdyż inaczej.

Mary sings folk ballads beautifully.: You are perfectly right. ale może wystąpić przed rzeczownikiem. 64 . wtedy zazwyczaj najpierw stawiamy przysłówek miejsca. np. np.: We have never met him before. Mamy dosyć czasu. Pracowaliśmy tam wczoraj. np.: Henry is seldom with us. Zadanie było zbyt trudne dla mnie. aby dostać się na stację (dojechać na stację). Uwaga: Należy zwrócić uwagę na następujące przysłówki stopnia: a) enough występuje po przymiotniku lub przysłówku a nie przed nim. to przysłówek stoi po nim.: Mary sings beautifully. We have time enough to get to the station. Jeśli orzeczenie jest złożoną grupą werbalną.Henryk jest rzadko z nami.Jednakże jeśli orzeczeniem jest czasownik specjalny. Przysłówki miejsca stoją zazwyczaj na końcu zdania. ale jeśli prócz tego występuje przysłówek czasu. Masz zupełną rację. po czasowniku posiłkowym). Pracowaliśmy tam. a po nim przysłówek czasu. Brown will do it well enough. np. np. Przysłówki sposobu przeważnie stoją po czasowniku lub dopełnieniu czasownika.: Is it good enough? Czy to jest wystarczająco dobre? Mr. The exercise was too difficult for me. Maria śpiewa pięknie ludowe ballady. Przysłówki stopnia stoją zazwyczaj przed przymiotnikami oraz innymi przysłówkami. We were working there yesterday. Maria pięknie śpiewa. przysłówek częstotliwości stoi po pierwszym członie orzeczenia (tj. Pan Brown zrobi to wystarczająco dobrze. Nigdy go przedtem nie spotkaliśmy. .: We have enough time to get to the station. np. np.: We were working there.

przez użycie wyrazu more w stopniu wyższym i most w stopniu najwyższym. np. John skończył pracę tak szybko jak jego kolega. 5 — Język angielski 65 . które podobnie jak przymiotniki są stopniowane w sposób nieregularny: well badly much little far = dobrze better = lepiej best = najlepiej = źle worse = gorzej worst = najgorzej = dużo more = więcej most = najwięcej = mało less = mniej least = najmniej = daleko = dalej farthest = najdalej farther (o przestrzeni) furthest (inne użycia) further Konstrukcje wyrażające porównania są takie same jak z przymiotnikami. zależnie od tego.: politely — more politely — most politely = grzecznie — grzeczniej — naj grzeczniej Istnieje także grupa przysłówków. Maria tylko pomogła napisać tę książkę (ale nie napisała jej sama).b) only może wystąpić w różnym miejscu w zdaniu. Mary decided to write this book only. np. Mówimy: Only Mary decided to write this book. włączając wszystkie z końcówką -ly z wyjąt kiem badly. Mary decided to write only this book.: John finished his work as quickly as his friend. Maria postanowiła napisać tylko tę książkę.: fast — faster — fastest = szybko — szybciej — najszybciej ale b) przysłówki wielosylabowe. Tylko Maria (nikt inny) postanowiła napisać tę książkę. do którego elementu w zdaniu się odnosi. np. Mary only helped to write this book. Mary helped only to write this book. Maria pomogła tylko napisać tę książkę (a nie recenzować ją). 5A Stopniowanie przysłówków Przysłówki stopniuje się tak jak przymiotniki: a) przysłówki jednosylabowe i niektóre dwusylabowe przez dodanie końcówki -er [a] w stopniu wyższym i -est [ist] w stopniu najwyższym.

przesunąć to put away .sprzątnąć. prąd.otrzymać to get up . schować to give . Nie umiem mówić tak mądrze jak ty.odłożyć. zdradzić to take .obrócić (się) to switch on . John runs faster than the other boys.nałożyć to put down .włamać się to break off zerwać 66 . zmieniających znaczenie czasowników.dać to give away -wydać.zgasić. np.: to put on . 5. a więc mówimy: I come in he comes in I am coming in I came in he has come in Charakterystyczną rzeczą jest. wyłączyć (np. radio).zapisać to take off .zejść to put . prąd. partykułach przysłówkowych (Adverbial Particles).I can't speak so cleverly as you. Partykuły same nie ulegają zmianie wraz z formą czasownika.zapalić. radio) to switch off .odłożyć to break in .zdjąć to switch . włączyć (np.wstać to get down .: to get .położyć to put aside . przy których występują.brać to take down . np. że ten sam czasownik może występować z różnymi partykułami modyfikującymi jego znaczenie.5. Partykuły przysłówkowe Przy omawianiu przysłówków należy wspomnieć o tzw. John biega szybciej niż inni chłopcy.kłaść. położyć to put off .

to take up . W przypadku gdy dopełnienie wyrażamy zaimkiem osobowym. może więc występować bezpośrednio po czasowniku lub po jego dopełnieniu.obmówić. np.pogodzić się z (czymś) to try on -przymierzyć Partykuła przysłówkowa czasownika przechodniego jest ruchoma.zatelefonować.podjąć to take away . oczernić to put up -ulokować.wejść. albo This man gave his friend away.oszukać to get away .wyrzec się (czegoś).: to see off .: This man gave away his friend.zabrać to get in . ĆWICZENIE I Utwórz przysłówki od następujących przymiotników: kind foolish polite free legal f expensive immediate fortunate effective public cheap happy doubtful broad tactless safe necessary profound obvious regular 67 . dostać się to get out . Czasami jednak taki czasownik złożony ma zupełnie swoiste znaczenie.odprowadzić (kogoś odjeżdżającego) to take in . zaprzestać (czegoś) to give in -ustąpić to run down .: This man gave him away. którego nie można się domyślić z partykuły. np. zadzwonić to ring off . wyjść to ring up . musimy partykułę umieścić po dopełnieniu. Ten człowiek zdradził (wydał) swego przyjaciela. np.wydostać się.odłożyć słuchawkę Partykuły najczęściej spełniają rolę przedrostków czasowników polskich i znając znaczenie danej partykuły możemy stosunkowo łatwo podać znaczenie całego czasownika złożonego. przenocować (kogoś) to put up with .uciec to give up .

. but people generally speak ... 10. 5. lub przysłówki well lub badly: John's French pronunciation is ... 6. ? Yes.. coldly) in the morning. This is a . coldly).. 2.. 9.. If you behave . 7... I can assure you. but I can't tell you anything . business..patient fair general ĆWICZENIE II wise right willing wrong perfect visible temporary handsome economical Utwórz przymiotniki a następnie przysłówki od następujących rzeczowników: sleep origin centre intelligence sorrow ĆWICZENIE III trust use joy glory anxiety respect addition beauty artist luck danger contempt care heat hospitality Utwórz przymiotniki a następnie przysłówki od następujących czasowników : to to to to to ĆWICZENIE IV hope hate imagine vary thank to attract to cease to move to fili to possess to oblige to wonder to neglect to construct to anger to obey to protect to help to play to please Wstaw odpowiednio przymiotniki good lub bad. Your opinion of her is rather . Wstaw właściwą formę w następujących zdaniach: 1. 8. mark for it.. of her.. about him........ 2... last night? I had a .. I did not sleep . or . 4. Our car has been . Your suggestion was not .. I will never invite you again.. ĆWICZENIE V 1. 68 .... 3. at all but the final solution was far from . and I must give you a . dream.. Did you sleep . at all. The water in the river feels (cold. Do you know him . You have translated these sentences very . damaged... Andrew looked at us (cold.

Mary has a fair knowledge of French. How (nice. 11. Mary has arrived Gust)I am able to follow you (hardly). 14. dangerous to climb it. 6. A moment later he fell. I haven't seen him (late. nicely) of you to come and see us. The plane was (high. 12. 8. Mother does not realize how (bad. 17. We need this money (bad. ĆWICZENIE VII Wstaw podane przysłówki we właściwe miejsce: 1. 9. in love with his wife. slowly)... 10. We have (near.. lately). badly). 5. lately). finish it tonight. 4. The man walked with heavy steps.. 13. hardly) to pass my exam.. 6. 2. It was a (slow. 2.. The soup smells (nice. 5. And it is . 9. 4. They came (direct. Mr. The little girl smiled at me (pretty. I'm sure it's very good. hardly) know him.... Your friend behaved . badly) injured? 5... 16. married. fairly) good. 4. nicely). Why do you think him mad? He is only . prettily). highly) up in the sky. badly). They are . Brown is a (high. 7.. I have tried (hard. The motorways in your country are not (bad. The sun is shining . usually). 15. But don't drive too . Your car is really fast. 10. Have you been to America (ever)? Do you go to the mountains (often)? He comes at 4 o'clock (here. My brother is somewhere (near. 8... We can . 20. He protested . 3. 18. 19. The mountain is very high. nearly) the river. She is also . That was a heroic deed. badly) things look for us. 7.. 3. slowly) train and it was going (slow. highly) respectable man. 7. 69 . ĆWICZENIE VI Wstaw brakujące przysłówki: 1. We have a hard job before us. We go to bed at 11 o'clock (generally). directly) after dinner.. nearly) finished.. The day is bright. ! 6. good at German. The criminal's defence was weak. to the ground.. I have seen him drunk (never). We (hard.. You should apologize when you are (late. Have you been (bad. Your composition is (fair. stopping at each station.. Andrew and Mary are happy together.3.

We were certain that my sister would be able to come (quite). 9. 14. We have finished our lunch (almost). Tom is worried about his future (often). 8. 13. 10. Dlaczego napisałeś ten list tak niestarannie? 8. 11. Ostatnio zwiedziliśmy wiele muzeów. John has finished his homework (just). 13. Ann was (beautiful) dressed when I saw her last. John accepted our proposal (enthusiastic) than we had expected. 3. 70 . 15. 16. 9. Takie postępowanie było wysoce niemoralne. Zapłaciłem za ten dom mniej niż przypuszczasz. Mój mąż niestety dużo pije. 5. I have seen him angry (rarely). John spojrzał na nas smutno. 4. 12. My boss expects me to work (efficient). 20. 2. 12. Do you treat people like this (always)? They will come again (never). 6. We meet at this cafe (sometimes). 10.8. 3. Can't you walk (quick)? It is getting late. 10. 17. ĆWICZENIE IX Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. Zimne mleko dobrze smakuje w gorący dzień. 2. Ja go prawie nie spotykam. 4. Will you forget this evening (ever)? I have believed you (never). They were driving (fast) than was necessary. 18. 6. Najlepiej przetłumaczyłeś trzecie zdanie. 19. Is London (near) Warsaw than Paris or (far) from it? 7. że przyjdziemy. sometimes). Zamknij drzwi cicho. My daughter sits on my right (always). Mary answered my questions (well) than the other students. The children behaved (noisy) than ever. We take him with us (there. Have you written a short story (ever)? Utwórz przysłówki i użyj ich w odpowiednim stopniu: ĆWICZENIE VIII 1. 9. Mój wuj mówił coraz głośniej i nerwowo chodził po pokoju. 11. Jane helped us very (willing). Oni nie chcą ciężko pracować. 5. My father will sell this house (soon) or (late). Mary była prawie pewna. 7.

71 ĆWICZENIE XI . 3. Podaj mi tę książkę. 18. Twój pokój nie jest dosyć duży na to przyjęcie. 32. Czy przyjdziesz na stację. 25. 33. aby podnieść ten ciężki stół? Czy zawsze wstajesz tak późno? George przynosi czasami naszym dzieciom prezenty. 17. Anna szybko wrzuciła list do skrzynki pocztowej. aby nas odprowadzić? 2. 20. chcę tylko zobaczyć jej tytuł. Dotarliśmy do teatru zbyt późno i dlatego opuściliśmy początek przedstawienia. gdzie mieszkałeś 20 lat temu. 21. 22. 16. Zdejmij płaszcz. Pan Brown wkrótce wyjaśni wszystko. 26. Twój przyjaciel widocznie nie chciał tutaj pozostać. kiedy prawie nie zna przepisów? Jak daleko jest do dworca kolejowego? Oni rzadko przychodzą tutaj. Who has given away these people? Why don't you put on your smart new hat? We will give up smoking. Czy jesteś dość silny. 1. O której wstajesz rano? 3. 31.14. ĆWICZENIE X Zmień poniżej podane zdania wyrażając dopełnienie zaimkiem według podanego wzoru: Mary is trying on a new blouse. Tutaj jest ciepło. 23. 30. Kobieta spojrzała gniewnie na młodych ludzi. 19. 34. Twoi przyjaciele po prostu zapomnieli ci o tym powiedzieć. 27. Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. jednak pozostaniemy tutaj. śmiejących się głośno. 29. Jak on może prowadzić samochód. Sprawa została częściowo załatwiona. 28. 5. You can't put off the meeting. Jeszcze pamiętam. 4. 35. Mary is trying it on. Dlaczego piszesz tylko po jednej stronie papieru? Tylko on może nas uratować. 24. 2. Złodziej może łatwo dostać się tutaj. 15. We have put aside some books for you. Widziałem go tylko jeden raz i to wystarczy. Mój brat ożenił się dopiero tydzień temu. Tomasz był niezwykle zmęczony i natychmiast się położył.

14. . 7. Nie oszukasz mnie więcej. To nie jest dobre dla twego zdrowia. gdyż robi się ciemno. Zapal światło. Wszystko zostało zrobione. Odłożyłem pieniądze. 9. 13. 8. mówię ci.4. 6. Zadzwonisz do mnie o wpół do ósmej? Moja siostra sprzątnęła ze stołu puste naczynia. Nie mogę tego zrozumieć. Musisz rzucić palenie. Pozwól mu odjechać. ponieważ nas obgadali. Powiedz jeszcze raz. 10. 11. Podnieś te papiery! Podnieś je. 15. Nie wierzę ci. Chętnie ulokuję was u siebie na parę dni. 5. 12. które mi dałeś. czego chcesz. Nie chcę ich więcej widzieć. Zerwałam nasze zaręczyny.

bore [bo:] — bored [bo:d]. e) Formę imiesłowu biernego (Past Participle). np.3. Czasowniki regularne i nieregularne Czasowniki angielskie możemy podzielić na regularne i nieregularne.1. utworzoną przez dodanie do formy podstawowej końcówki s lub es w piśmie.6. występującą jako imiesłów czasu teraźniejszego (Present Participle). np.3. open. d) Formę -ing. lub — jeśli forma podstawowa czasownika kończy się na e — końcówkę d. Formy czasownika Większość czasowników angielskich ma pięć form: a) Formę podstawową. 6. 73 . help [help] — helped [helpt].2. 2. np. writing. która funkcjonuje jako bezokolicznik (Infinitive). b) Formę trzeciej osoby liczby pojedynczej czasu teraźniejszego. Końcówka ta brzmi [d] — gdy forma podstawowa czasownika kończy się na samogłoskę lub spółgłoskę dźwięczną z wyjątkiem [d].). Podział czasowników 6. która dla czasowników regularnych jest identyczna z formą czasu przeszłego (patrz rozdz. [t] — gdy forma podstawowa czasownika kończy się spółgłoską bezdźwięczną z wyjątkiem [t]. Czasowniki regularne mają w formie Simple Past i Past Participle w piśmie końcówkę ed. c) Formę czasu przeszłego (Past Simple) z końcówką ed lub d (w piśmie) dla czasowników regularnych i o różnej postaci dla czasowników nieregularnych. 6. go itp. jako czas teraźniejszy (Present Simple) we wszystkich osobach z wyjątkiem trzeciej osoby liczby pojedynczej oraz jako tryb rozkazujący (Imperative) dla drugiej osoby liczby pojedynczej i mnogiej (np.2.2. write.3). Czasownik—the Verb 6.1. please [pli:z] — pleased [pli:zd]. Zasady wymowy i pisowni tej końcówki są te same co dla końcówki liczby mnogiej rzeczowników — rozdz.

Czasowniki te są omówione szczegółowo w rozdz. Czasowniki specjalne służą przede wszystkim do wyrażenia stosunków gramatycznych w zdaniu (np.3. used to. oraz leksykalnej (robić). shall. put. zwane także leksykalnymi. to write. czynić. Niektóre wyrazy mogą występować w funkcji zarówno czasowników leksykalnych. Czasowniki zwykłe (leksykalne) i specjalne Czasowniki angielskie dzieli się na zwykłe. Czasowniki nieregularne mają albo formy Infinitive. 6. np. put. dare. a czasownik posiłkowy do (w pozycji przed podmiotem) sygnalizuje konstrukcję pytającą.2. W zdaniu: What did you do yesterday? Co robiłeś wczoraj? mamy przykład użycia tego czasownika w obu funkcjach: specjalnej (w formie did). need. sygnalizującej pytanie. do. Jeśli czasownik regularny w bezokoliczniku kończy się na y. nazywają czynności. albo wszystkie trzy formy takie same (np. written). Na przykład w zdaniu: Do you read crime stories? Czy czytujesz powieści kryminalne? czasownik leksykalny read określa czynność. do tworzenia zdań pytających i przeczących oraz poszczególnych czasów gramatycznych).2. may. carry. 6. to w Past i Past Participle zamienia się y na i. Czasowniki leksykalne wyrażają określone treści semantyczne. przeszłość (past). Do czasowników specjalnych należą: be. can. W obrębie każdego z tych chronologicznych podziałów rzeczywistości istnieją niuanse i aspekty. Past i Past Participle różne (np. have. hate [heit] — hated [heitid]. 6. made. will. must. tj.4. put). o którą chodzi. formy ciągłej — continuous form). albo jedną formę różną a dwie takie same (np. made). Na przykład czasownik do występuje w znaczeniu: robić. ought. Czasy gramatyczne Z pojęciem czasownika łączy się pojęcie czasu fizycznego (time) i gramatycznego (tense). carried. Chcąc uporządkować swoje wiadomości w za74 .[id] — gdy forma podstawowa czasownika kończy się spółgłoską [d] lub [t]. i specjalne. o których mowa. przyszłość (future). Czas fizyczny (time) to teraźniejszość (present). carried. make. wrote. które wyrażamy za pomocą odpowiedniego czasu gramatycznego (tense) i formy (np. mend [mend] — mended [mendid). np. jak i specjalnych.

75 .: They do not speak English — Oni nie mówią po angielsku. Chcąc zaś posługiwać się nimi bardziej swobodnie odpowiednio do aktualnej potrzeby.1. przeszłości i przyszłości za pomocą znanych nam czasów. Present Simple Czas Present Simple ma we wszystkich osobach formę podstawową. will. she. you.3).kresie użycia czasów dobrze jest znać formalne zasady ich tworzenia i przypadki ich stosowania. they — look He. chyba że cytujemy rozmowy. haven't itd. w których stosujemy does (3 os.1. l. isn't. 6. can. Każde bowiem zagadnienie gramatyczne ma swój aspekt teoretyczno-formalny i funkcjonalno-komunikacyjny. np.3. may. aren't. be.). w której występuje końcówka s lub es (wymawiana tak jak końcówka 1. Natomiast w piśmie na ogół przeważa forma rozwinięta (jak w przykładach). have. 2. W pytaniach i przeczeniach. shall. przed podmiotem zdania. a w trzeciej osobie liczby pojedynczej does. it — looks Formę pytającą w czasie Present Simple tworzymy stawiając wyraz do. have itd. does lub do odpowiedniej formy czasownika specjalnego wyrazu not.p. np.: I. mn. Znając tylko praktyczne aspekty stosowania określonego czasu często ograniczamy się do przypadków najprostszych i najbardziej typowych.: Do you speak English? — Czy mówisz po angielsku? Does he play bridge? — Czy on gra w brydża? Formę pytającą w zdaniach.: Can John swim? — Czy John umie pływać? Is Mary a teacher? — Czy Mary jest nauczycielką? Formę przeczącą tworzymy przez dodanie do słówka do.1. need. can. dobrze jest widzieć jakie mamy możliwości wyrażania teraźniejszości. Tom does not play bridge — Tom nie gra w brydża. z przeczeniem występują przeważnie w formie skróconej: don't. rozdz. dialogi lub czyjeś potoczne wypowiedzi. rzeczowników — patrz. z wyjątkiem trzeciej osoby liczby pojedynczej. we. can't. czasownik leksykalny występuje bez końcówki -s/-es. Znając tylko teorię gramatyczną trudno jest czasem zastosować ją poprawnie w praktyce. Wyrażanie teraźniejszości 6. ought. np. W mowie potocznej czasowniki: do. dare) tworzymy przez odwrócenie szyku zdania stawiając odpowiednią formę tego czasownika przed podmiotem. np. must. John cannot swim — John nie umie pływać.3. w których występuje jeden z czasowników specjalnych (be.

It often (rain) here. The west wind usually (bring) rain. They often (visit) us. ĆWICZENIE II 1. My czasami kupujemy chleb w tym sklepie. gdy wyrażenia takie nie mają charakteru stałego.: John always uses the Colgate toothpaste (John zawsze używa pasty Colgate). 4. Także czasowniki oznaczające stany umysłu lub uczuć występują w czasie Simple Present niezależnie od tego czy chodzi o sytuacje chwilowe. lecz dotyczą danej chwili.: Water turns into ice at 0° (Woda zamarza przy zerze stopni). John pięknie gra na fortepianie. ale wolę miód. I (smell) smoke. never. występują w czasie Simple Present także i wtedy. 3. jak np. 8. że jakieś czynności lub stany mają charakter stały lub powtarzający się. jeśli chcemy wyrazić. Przy wyrażaniu czynności powtarzającej się czas Present Simple występuje często z przysłówkami częstotliwości (Adverbs of Frequency): always. że będzie padać. Mary (buy) a newspaper every day. 3. sometimes. . 9. 10. Widzę.: I see that you are tired. Myślę. We (go) to the theatre on Sunday. 5. Czasowniki oznaczające wrażenia zmysłowe. 4. np. The sun rises in the east and sets in the west (Słońce wschodzi na wschodzie i zachodzi na zachodzie). ĆWICZENIE I I think a lot about the future. Ten pociąg nigdy się nie spóźnia. czy trwałe. Myślę dużo o przyszłości. 2. itp. że jesteś zmęczony.: I think it's going to rain.: to see.Czasu Present Simple używamy. np. 2. John always (go) to school on foot. We (like) playing bridge. to hear. Three and three make six (Trzy i trzy równa się sześć). Czasowniki podane w nawiasach zastosuj w czasie Present Simple: 1. Lubię dżem. often. 6. 5. 76 Przetłumacz następujące zdania na angielski: Mary zawsze pije kawę na śniadanie. Water (change) into steam at 100°. occasionally. np. np. We never (drink) milk. gdzie stałe powtarzanie się tego samego zjawiska jest wynikiem praw fizycznych. Jest to określenie bardzo szerokie i może obejmować sytuacje tak niewątpliwe. jak i takie. 7.

Mary always watches TV in the evening. My students read the classics. że jesteś zmęczony. Helen cooks well. Does Mary like jazz too? 1. (On kładzie się spać o dziesiątej). W lutym zwykle jeździmy w góry. She hates cooking. 8. 6. 7.6. 2. Helen is late every time I meet her. She (be) always on time. 10. They need something to eat. (On jest nauczycielem). They usually (bark) at strangers only. 3. ĆWICZENIE V . Peter speaks Spanish. 7. Peter plays the piano very well. Cats play by day and sleep by night. Smith is a doctor. 5. 5. You often sit up late. (On pije tylko od czasu do czasu). 10. (You). 9. She (read) books. 4. 2. Nienawidzę hałasu. The Browns like working in the garden. Uzupełnij następujące zdania jak w przykładzie: John likes jazz. Ziemia obraca się wokół słońca. Niektórzy ludzie lubią jazz. His mother (do) it. George drinks too much. ĆWICZENIE III Zaprzecz faktom podanym w następujących zdaniach jak w przykładzie: John goes to school on foot. 3. Oh no! John doesn't go to school on foot. Tom sits up late. You always (go) to bed early. 1. 4. They (prefer) playing bridge. (Her sister). (On w ogóle nie gra). 1. (His wife). he goes by bus. Our teacher speaks only English to us. ĆWICZENIE IV Zaprzecz faktom podanym w następujących zdaniach według wzoru: Mary cooks very well (Ona nienawidzi gotowania) Oh no! She does not cook well. inni wolą muzykę klasyczną. 2. We go home by bus. (Mary). (His son). They (do) the opposite. Widzę. 9. 4. John goes for a walk before breakfast. 8. He often (speak) Polish too. (Professor Smith's students). He (be) too lazy. They usually do their homework well. My brother is an actor. Dogs bark at everybody. 3. They (make) a lot of mistakes. Peter always cooks his dinner himself. 5. (Oni nie są głodni).

77 .

w ciągu bliżej nie określonej teraźniejszości. Czasu Present Continuous używamy również mówiąc o przyszłości dla wyrażenia zamiaru lub planowego działania. np. like. np. own. are. np. realize. hear. He is not listening to the radio.3. etc. want. know. etc. gdy o niej mówimy. Listen! Somebody (knock) at the door.: Are you reading a book?. Don't bother me! Can't you see I (write) an important letter? 3. że pisze w tej chwili lub też.: Smith is writing a new book — Smith właśnie pisze nową książkę może oznaczać. possess. John buys all the new records. że jakaś czynność odbywa się w chwili. 8. think. np. 6. np. 2. 7.: Mary is going to the cinema tomorrow. że pisze obecnie. (His mother).: agree. smell (z wyjątkiem pewnych szczególnych zastosowań). It (rain) hard today and the wind (blow).6. it is J Formę pytającą w czasie Present Continuous tworzymy stawiając odpowiednią formę czasownika to be (am.: see. np. wish.: fear. Mary idzie jutro do kina. she. we.: I am not reading a book. Czasu Present Continuous używamy przede wszystkim chcąc wyrazić. forget. 78 . Henry always helps his mother. Is he listening to the radio? Formę przeczącą tworzymy przez dodanie do odpowiedniej formy czasownika to be wyrazu not. Take your coat and umbrella if you (go) out.1. they are | writing he. love. (You). Mary works too much. d) z czasownikami wyrażającymi posiadanie. (You). b) z czasownikami wyrażającymi uczucia. c) z czasownikami wyrażającymi czynność umysłową. ĆWICZENIE I Czasowniki podane w nawiasach napisz w Present Continuous: 1. możemy mieć na myśli okresy różnej długości. hate.: I am ] you.: belong. Czasu Present Continuous nie używamy: a) z czasownikami wyrażającymi czynności zmysłów. lub is) przed podmiotem zdania np. detest. Present Continuous Czas Present Continuous tworzymy zestawiając odpowiednie formy czasownika to be w czasie Simple Present z imiesłowem teraźniejszym (formą -ing) potrzebnego nam czasownika.2. np. np.

Wyjeżdżam nad morze za tydzień. 2. The Smiths sometimes (call. 79 . is knocking) at the door. is going) to the cinema. My father seldom (goes. 4. am wanting) to study medicine. 5. Co robią dzieci? Bawią się w ogrodzie. Ann (has. ja teraz słucham radia. We (have) a party next Sunday. Somebody (knocks. ĆWICZENIE IV Czasowniki podane w nawiasach wyraź w Present Simple lub Present Continuous: 1. am seeing) that you (read. ĆWICZENIE II 4. 7. 5. 10. We (fly. 7. I (want. 2. is knowing) a lot about cars. 6. I sometimes (visit) them but they always (pretend) they are very busy and (try) to find an excuse for going out. John (knows. I (leave) tomorrow very early. are flying) to Berlin on Monday. that is why I (pack) now. Mary przyjeżdża jutro. Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. He (listen) to his favourite records. is having) her breakfast now. Idziemy dzisiaj do teatru. is coming) here at 9 o'clock. 9. He never (write) to his family. are playing) in the garden.What you (do) here? I (wait) for a friend. we can have some rest now. Ann always (comes. 9. Co tam robisz na górze? Sprzątam pokój. 8. 3. 8. 3. Jak się dziś czujesz? 10. 7. John (read) a newspaper — don't disturb him! How you (feel) today? What the kids (do) upstairs? They (watch) television. 5. The children (play. 4. O czym ty mówisz?! ĆWICZENIE III Z podanych w nawiasach czasowników w Present Simple i Present Continuous podkreśl formy właściwe dla danego zdania: 1. 6. 2. Nie przeszkadzaj mi. 6. are reading) an English book. Who (make) this terrible noise in the other room? It's my son. 10. Właśnie piszę list. are calling) upon us in the evening. I (see. 9. 8. Czytam teraz bardzo ciekawą książkę.

np. Czy John jest w domu? Nie. 2. What you (cook)? I (make) a chocolate cake. He (live) next door to us. Just now he (write) a book on famous forgers. On nie uczy się regularnie w domu. 4. że jestem teraz zajęta? 6.: I have written this letter. Smith. I always (make) one on Saturday. and he occasionally (visit) us. 3.2. He is a writer. no wonder it (rain) now. Wyrażanie przeszłości 6.2. Piotr powinien więcej pracować. 7. 6. Have I written this letter? He has opened the window.3. I (smell) something nice. Mary (have) her breakfast now. on teraz gra w tenisa. Czy Mary teraz ogląda telewizję? Nie. ona nigdy nie robi tego w ciągu dnia.3.3. a do szkoły chodzi tylko od czasu do czasu. On zawsze gra w tenisa w poniedziałki od 1700 do 1900. Czy mogę wziąć tę książkę do domu? Nie. 4. Czy znasz tego człowieka? Nie. Has he opened the window? 80 . It always (rain) in autumn. She always (have) breakfast at eight. Who is that tall man with a black beard who (look) at us? It's Mr. Nie przeszkadzaj mi! Czy nie widzisz. Present Perfect Czas Present Perfect tworzymy zestawiając odpowiednią formę czasownika to have w czasie teraźniejszym z imiesłowem biernym odpowiedniego czasownika leksykalnego. 5. 6. nie możesz. Musisz ją przeczytać w czytelni (in the reading room). ĆWICZENIE V Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. widzę go pierwszy raz. Oto czas Present Perfect od czasownika regularnego to open i nieregularnego to write: I you > have opened we they he | she has opened it . 5.1. I you f have written we they he 1 she has written it Formę pytającą w czasie Present Perfect tworzymy stawiając odpowiednio have lub has przed podmiotem.

He has worked too much lately and that is why he is so tired On zbyt dużo pracował ostatnio i dlatego jest tak zmęczony. np.: The train has just left . od jakiego momentu czynność się odbywa. np.: I have never liked him Nigdy go nie lubiłem (i dalej go nie lubię). Uwaga: Przyimka since używa się. która trwa lub powtarza się w nieograniczo nym okresie tak przeszłości. że czynność. Oni mieszkają w Londynie od wielu lat.pociąg właśnie odjechał.: The Browns have bought a new car. Mogą one jednak być tylko domyślne. Tom pracuje w tej firmie od 1970.Formę przeczącą tworzymy przez dodanie do czasownika have lub has wyrazu not. He has not (he hasn't) opened the window. ma skutki w teraźniejszości. 4.właśnie skończyliśmy naszą pracę. Czasu Present Perfect używamy więc: 1. Odnosi się on bowiem do okresu czasu obejmującego chwilę obecną i rozciągającego się w przeszłość. np. Dla wyrażenia czynności. lecz trwa do chwili obecnej. 3. I have already finished my work — właśnie skończyłem pracę. We have already finished our work . Dla wyrażenia czynności dopiero co zakończonych. Dla wyrażenia. Powiązanie teraźniejszości z przeszłością może się wyrażać bezpośrednio lub pozostawać w sferze domysłu. np. a przyimka for. I have not (I haven't) written this letter. jak i teraźniejszości. 2. jak już długo czynność się odbywa. która wprawdzie rozpoczęła się w przeszłości. Dla wyrażenia czynności. gdy mowa o tym. Czas Present Perfect znajduje się niejako na pograniczu czasów teraźniejszych i przeszłych. jak zobaczymy z podanych dalej przykładów. Uwaga: W obu tych zdaniach obecne skutki czynności przeszłej zostały wyrażone bezpośrednio. np. np. gdy mówimy o tym. np. Brownowie kupili nowy samochód (i teraz mają ten nowy samochód).: I have just closed the window and it will be warmer in the room now Właśnie zamknąłem okno i teraz w pokoju będzie cieplej.: Tom has worked in this firm since 1970. która wystąpiła w przeszłości. 0 — Język angielski 81 . They have lived in London for many years.

he just (leave). 82 Why isn't Mary here? (Ponieważ wyjechała do Londynu) Why is Tom so tired? (Ponieważ ostatnio za wiele pracował) Why can't I talk to John? (Ponieważ wyszedł z domu) Why can't we open the door? (Ponieważ ktoś zamknął je na klucz) Why is John so unkind? (Ponieważ on zawsze taki był) Why don't you help me? (Ponieważ nas o to nie prosiłeś) .kiedykolwiek. 6. 3. 7. never-nigdy. You (understand) what I want? ĆWICZENIE 11 Przetłumacz na angielski zdania w nawiasach: 1. John (earn) a lot of money lately and so he can afford a new car.ostatnio. 10. Have you ever heard about it? Czy kiedykolwiek o tym słyszałeś? Haven't you finished your book yet? Czy jeszcze nie skończyłeś swojej książki? ĆWICZENIE I Czasowniki w nawiasach wyraź w czasie Present Perfect: 1.zawsze. yet-jeszcze (najczęściej w pytaniach z przeczeniem). still jeszcze. I have never seen this man before Nigdy przedtem nie widziałem tego człowieka. 2. ale on już wyszedł. Barbara (write) to John at last? 8. I am so glad you (come)! I (not see) you for ages. I am sorry. 9. Is John in? No. Oto kilka przykładów takich zdań: John has just graduated from school John właśnie ukończył szkołę. dopiero co. 3. but he has already left Przykro mi. She (not come) because she is ill. lately . May I help you with your work? Thank you but I already (finish). already-już. You ever (hear) about it? 2. always . Somebody (open) the window and it is very cold here. ever . 6.He has always used glasses Zawsze używał okularów (i dotąd ich używa) Zdania wyrażane w Present Perfect często zawierają następujące przysłówki: recently. 4. 5. just . ciągle. 4. He is very proud of himself because he (win) the first prize. 5.właśnie.

: Have you been writing? Has he been listening? Formę przeczącą tego czasu tworzymy dodając do wyrazu have lub has słówko not. 8. że nie przyjdą. aby powiedzieć. Oto formy czasu Present Perfect Continuous czasownika sleep — spać. I. He has not been listening. we. Ostatnio nie widziałem żadnych interesujących filmów. Pan Brown pracuje w banku od dwudziestu lat. 2. 4.: I have not been writing. 7. Mary nie telefonowała od wczoraj wieczór. Właśnie napisałem list do Brownów i teraz idę go wysłać. że sam nie mogę go teraz znaleźć. 9. Skąd wiesz. you. 2. 4. 6. np. 3.2. Znam państwa Brownów od zeszłego lata. Czy możesz powtórzyć. Present Perfect Continuous Czas Present Perfect Continuous tworzymy zestawiając formy have been lub has been z imiesłowem czasu teraźniejszego (formą -ing) odpowiedniego czasownika leksykalnego.ĆWICZENIE III Przetłumacz na angielski: 1. np. 5.2. 6* 83 . Schowałem ten list tak dobrze. co powiedziałeś? 7. że to prawda? Mary mi powiedziała. Czy nauczyłeś się wreszcie pływać? ĆWICZENIE IV 1. 6.3. Przetłumacz na angielski: Mieszkamy w Warszawie od dziesięciu lat. Wilsonowie właśnie zatelefonowali. 10. 8. Przeczytałem tę książkę i myślę. 3. Czy słyszałeś najnowszą wiadomość? John i Mary pobrali się. Nie rozmawialiśmy z Johnem od poniedziałku. it — has been sleeping Formę pytającą w czasie Present Perfect Continuous tworzymy stawiając odpowiednio wyraz have lub has przed podmiotem. they — have been sleeping he. że nie warto jej czytać. she. Studenci są tu od godziny dziesiątej. 6. 5. Nie widzieliśmy się od lat. Nie byłem w Anglii od roku 1975. Skończyliśmy już pracę i idziemy do domu.

10. ĆWICZENIE I Czasowniki w nawiasach wyraź w Present Perfect Continuous: 1. aby wyrazić. Słuchali Państwo wiadomości (właśnie skończono je nadawać). The typist (type) letters for the whole afternoon and they are all typed now. 5. 3. The students (write) their examination papers since 9 o'clock. 2. 8. które się właśnie zakończyły. 9. Czekam na Johna od ósmej (i ciągle go nie ma). Gdy mówimy o jej rezultatach. że od pewnego czasu do tej pory odbywała się taka a taka czynność. They (build) this cathedral for two hundred years. Hasn't Helen finished this book yet? She (read) it for six months.: I have been waiting for John since 8 o'clock. ale jeszcze się nie nauczył. np. 7. Tom uczył się niemieckiego od dzieciństwa. 4. We (work) on this model for about two hours and we will probably finish it soon. 3. The teacher (explain) the use of English tenses for three weeks. Czekam na ciebie od ósmej (i nareszcie jesteś). 4. np. that is why it represents so many different styles. 6. o jaką czynność chodzi. Stosując czas Present Perfect Continuous zwracamy uwagę przede wszystkim na to. które trwają nadal. Jane (cook) dinner since 10 o'clock but it is not ready yet. I have been waiting for you since 8 o'clock. You have been listening to the news. We (learn) English for many years and we can't speak it yet.: I have been writing letters since breakfast. używamy Present Perfect. Piszę listy od śniadania. 2. let us hope his students know how to use them.Czasu Present Perfect Continuous używamy. jak i o takich. I have written three so far. Mary (watch) TV for three hours and she has grown very sleepy. Dotąd napisałem trzy. ĆWICZENIE II Przetłumacz na angielski: 1. Czekaliśmy na ciebie przez wiele lat! . Słuchaliśmy wykładów przez cały dzień i jesteśmy bardzo zmęczeni. I (listen) to this music for a long time and I haven't done my homework yet. 84 Pracowałam w ogródku od rana i nareszcie już wszystko jest zrobione. Mówi BBC. This is BBC calling. Czasu Present Perfect Continuous używamy mówiąc zarówno o czynnościach.

saw. write wrote. move . Formy czasownika).saw. np. see .: I you he. 6. put . 8.3.2. think . Oto dalsze przykłady pytań ogólnych i szczegółowych w Past Simple: Did you write to John ? . Past Simple W czasie Past Simple czasownik przybiera swoistą dla tego czasu formę (patrz rozdz. 7. Dla czasowników regularnych tworzymy ją przez dodanie w piśmie końcówki -ed lub -d do formy podstawowej. 6. send -sent. W czasie Past Simple czasownik ma tę samą postać we wszystkich osobach liczby pojedynczej i mnogiej.5. it we they walked. np. it we they Did walk.1. Szukałam tej książki całe popołudnie i będę szukać aż znajdę.1. think itp.Dlaczego to napisałeś ? When did you write it ? Kiedy to napisałeś ? itp.Czy napisałeś do Johna ? What did you write? . put. Formę przeczącą w czasie Past Simple tworzymy stawiając po did słówko not.2. 6. ona cały czas słuchała płyt. o której jest mowa. write. a następnie formę podstawową czasownika określającego czynność. o której jest mowa.moved (wymowa . np.: I you he.walked.Co napisałeś? Why did you write it ? . wrote.3. Formę pytającą w czasie Past Simple tworzymy stawiając przed podmiotem zdania słówko did i stosując formę podstawową czasownika określającego czynność. Jane bardzo się starała poprawić (udoskonalić) swoją wymowę i możesz teraz podziwiać rezultaty. walk . Czy Mary już odrobiła swoją pracę domową? Nie. 6. she. thought itp. np. Mary ostatnio zbyt wiele pracowała i musi teraz odpocząć. np. Dla czasowników nieregularnych powstaje ona w różny sposób i wymaga opanowania pamięciowego.: 85 . put.thought.).put. she.patrz rozdz.

30 p. Nie napisaliśmy wszystkich tych listów wczoraj. Formę pytającą i przeczącą od czasowników specjalnych w Past Simple tworzymy jak w Present Simple. put. Czasu Past Simple używamy dla wyrażenia. I did not know him as a young man. choć z różnym stopniem dokładności. it we they did not walk. Przeszłość ta jest bardzo często określona. tj. Odwiedziliśmy go wczoraj. Could John swim when he was a boy? Czy John umiał pływać. Mieszkał w Anglii gdy był dzieckiem. They (live) here when they (be) young.30. 3. 86 I (buy) this book last week. John nie umiał pływać aż dorósł. gdy był chłopcem? John could not swim till he grew up. . Nie znałem go jako młodego człowieka.: The train left at 2. np.m. He lived in England when he was a child. że dana czynność lub stan miały miejsce w przeszłości. think itp. We (visit) them last month. she.you he. 4. It happened during the war. W mowie potocznej połączenie did not przeważnie redukuje się do didn't Oto przykłady zdań przeczących w Past Simple: We did not write all these letters yesterday. 2. We visited him yesterday. a w zdaniu przeczącym dodajemy do niego słówko not. Czas Simple Past stosujemy we wszelkiego rodzaju narracjach o przeszłości. Pociąg odjechał o 14. w pytaniu umieszczamy czasownik przed podmiotem. John (come) home late yesterday. ĆWICZENIE I Czasowniki w nawiasach podaj w Simple Past: 1. Zdarzyło się to podczas wojny. write.

I bought a new TV set last week. ? I didn't know what to do. (when it began to rain) 7. (watch) 2. them? I finally opened that locked door. (Mrs Brown's son) 8. Shakespeare (live) during the reigns of Queen Elizabeth I and James I..5.. 4. Why . she (go) to the hairdresser's instead. 7.. (holidays) ĆWICZENIE IV Odpowiedz na następujące pytania: 1. (key) 10. Yes. And what . 9. Why .. 5. manage to open it? Tom gave Mary some red roses yesterday... Where . na które padły następujące odpowiedzi (wykorzystaj wskazówki w nawiasie): 1. I spent them at the seaside. 7. answer? I gave the money to Mary. We not (work) in this firm ten years ago. He was born in 1966. Why . 2. Why . (George) 6. He was very grateful for my help. (come to Jane's party) 4. Because I didn't want to. It was half past six. 8. Yesterday Jim asked me to marry him.. 3. 9. I didn't buy it. ask me? I cleared the table but I did not wash up the breakfast things this morning.. I found it in my pocket.. I (go) to the cinema last night and I (see) a very interesting film.. How .. I paid 20 pounds. not to John. (John) 3.. In 1980 I lived in Warsaw.? Tom came home at 11 o'clock last night. 8. 5. 10. 2. How many roses . 9.. I left some for you. 4. I didn't give him all the wine. When did you see John last? Where did you put the key to my room? What time did Mary phone? Why did Tom leave the party so early? How much did you pay for your new car? What present did you give Mary for Christmas? 87 . John come to see you? He came on Wednesday. Jane not (cook) dinner yesterday... ? I found my lost bracelet yesterday. because he (be) ill. I did... it was a present. 3... 6. 6. No. 6. John not (take) his exams last term. Uzupełnij następujące pytania: ĆWICZENIE II 1. say so at once? ĆWICZENIE m Odtwórz pytania.. ? When . How much . (dress) 5.

Często kupowałem krawaty w tym sklepie. Nie oglądałem telewizji. że dana czynność właśnie się odbywała w danym momencie w przeszłości. np. Mary was washing up. 6. gdy do niego mówiłeś? Were you watching TV when I phoned? Czy oglądałeś telewizję. was. Pół godziny temu Mary zmywała. na przykład w chwili. np. Mary zmywała. 88 . Czasu Past Continuous używamy chcąc wyrazić. tylko zamiast form am.4. ponieważ zwykle mieli duży wybór. were z imiesłowem czasu teraźniejszego danego czasownika. gdy nastąpiła inna czynność: Half an hour ago Mary was washing up. were. gdy zadzwoniłem? John was not listening when I talked to him. Czy napisałeś do nich o naszym przyjeździe? 6. 7. zjedli kolację i poszli spać. it J was writing you were writing we they Formę pytającą i przeczącą w Past Continuous tworzymy na tej samej zasadzie co w Present Continuous. John nie słuchał. Kiedy byłem dzieckiem lubiłem słuchać bajek. I was not watching TV when you phoned. 8. she. are stosujemy ich odpowiedniki w czasie przeszłym. Gdy wróciłem do domu. Oni przyjechali wczoraj wieczorem. Po obfitym opadzie śniegu wszystkie drogi były śliskie. 3. 2. Kiedy byłem w Londynie jeździłem codziennie metrem.ĆWICZENIE V Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. 4. gdy zatelefonowałeś.2. gdy mówiłem do niego. Czy oglądałeś wczorajszy program telewizyjny? 5. Agata Christie pisała powieści kryminalne. is. tj.: he. Past Continuous Czas Past Continuous tworzymy zestawiając formy was.3.: Was John listening when you talked to him? Czy John słuchał. When I came home.

3. polskim odpowiednikiem angielskiego czasownika w czasie Past Continuous jest zawsze czasownik niedokonany w czasie przeszłym. I (went. 3. I tried not to make too much noise. Wybierz właściwą formę czasowników w nawiasach: 1. The telephone rang as I (have) a bath. Mr. As I (passed. Mary (lay) the table while her mother (make) the tea in the kitchen. We (use) to drink wine every day when we (be) in Italy. 2. Brown (sit) in his garden when I (come) to see him. we (learn) a lot of useless things. When we (be) at school. The TV program (start) while we (have) tea. I stayed at home because it (rain). Czasowniki podane w nawiasach napisz w Simple Past lub Past Continuous. 2. was buying) it. When they came to see me I (wash up). 7.Czasu Past Continuous używamy także aby wyrazić. 4. While we (watch) TV. As I (cross) the road I (slip) and (fall). As the child (sleep). Jak łatwo zauważyć. że czynność wypełniała całkowicie dany okres w przeszłości: I was waiting for your phone call all day yesterday. was passing) by a bookshop. 5. 6. 2. ĆWICZENIE I Czasowniki podane w nawiasach napisz w Past Continuous: 1. 89 ĆWICZENIE II ĆWICZENIE III . ale ponieważ właśnie brałem kąpiel zdecydowałem się nie odbierać go. The telephone was ringing but as I was just taking a bath I decided not to answer it. As I (clean) the window a flower pot (fall) down. 8. Fortunately it (not hurt) anybody as the street (be) empty. I saw John as I (buy) some books in the bookshop round the corner. we heard a shot. 6. Telefon dzwonił. was going) in and (bought. I (saw. Używa się też czasu Past Continuous mówiąc o czynnościach. 7. 4. 1. Czekałem na twój telefon przez cały wczorajszy dzień. was seeing) an interesting book in the shop window. które odbywały się równolegle przez pewien czas w przeszłości. 5. The postman came while Mary (cook) dinner.

9. He (came. John (left. 6. 4. reading) the door bell (rang. is) my old friend John. że pociągu już nie ma na stacji. was beginning) to read it after dinner. We (had. Tam. 5.2. Before I (went. was living) rather far from my place. Porównanie użycia Present Perfect i Past Simple Ponieważ w języku polskim nie istnieje odpowiednik czasu Present Perfect. I (came.3. 7. Why is this room so untidy? I (have) no time to tidy it up. 90 . was going) to bed I (took. ĆWICZENIE I Czasowniki w nawiasach wyraź w Simple Past lub Present Perfect: 1. was coming) in. was leaving) in a hurry as he (lived. was coming) to the conclusion that I certainly (preferred. W zdaniu tym nie mówimy o związku z teraźniejszością. W stosowaniu obu tych czasów podstawową sprawą jest to czy chcemy wyeksponować związek teraźniejszości z przeszłością. czy też nie. że pociąg właśnie odjechał eksponujemy skutek w teraźniejszości — to. was ringing). gdzie go nie wyrażamy używamy zazwyczaj Past Simple. Pociąg do Londynu właśnie odjechał z peronu trzeciego. Mr Brown (leave) London two days ago. was striking) twelve. were starting) to talk about old times and the latest news. was taking) up my book again. But as I (sat. but I was too sleepy to read. John just (leave). 6. was seeing) that it (was. 10. were having) our last drink when the clock (struck. ponieważ zawarta w nim informacja dotyczy wyraźnie i wyłącznie czynności przeszłej. was sitting) in my comfortable armchair and (read. Pociąg do Londynu odjechał z peronu trzeciego godzinę temu. I (began. 3. When I (opened. was giving) him a drink and we (started. Tam.3. gdzie chcemy go wyeksponować stosujemy przeważnie czas Present Perfect. W tego rodzaju wypowiedzi stosujemy Simple Past. 8. W takiej wypowiedzi stosujemy Present Perfect. was preferring) talking to a friend to reading a book. Mówiąc. A teraz to samo zdanie w Present Perfect: The train for London has just left from platform three. 2. rozróżnienie kiedy należy stosować ten czas a kiedy Past Simple nastręcza nieraz wiele kłopotów.5.: The train for London left from platform three an hour ago. np. was opening) the door I (saw. I (gave. You may catch up with him if you start right now.

........... b) ....... np... already ............................. 8. always ...................... He (be) busy with other things.................. a) You have explained this problem to us and I think I understand it now........ 2... We (listen) to the Prime Minister on the radio yesterday........ a) I have paid for my new radio at last............. your last lecture and I think .... a) Mary odwiedziła mnie wczoraj.. 1.... I (visit) the Browns at Christmas............. You (read) this book? I (read) it when I (be) at school.................. b)................. ĆWICZENIE III Przekształć zdania wyrażone w Simple Past na wypowiedzi w Present Perfect: 1...... a) I've been too tired recently to study for my exams. I (like) to dance when I (be) younger.............. but he (not write) much lately..................... Przekształć je tak.... 5... b) .... a) John always refused to help me when we worked together....... since 1970. 3. ĆWICZENIE V Przetłumacz na angielski następujące pary zdań: 1...................... 4.... She already (tell) me about her difficulties.............. 7. 4. 6..........: a) I have often seen this man............. last month........ 91 .......................... often ......... b) I saw this man yesterday. 10........ a) The Browns lived here in 1970............ aby mogły być wyrażone jedynie w Simple Past.......................Are you ready? No.. Następujące zdania wyrażone są w Present Perfect... b) .............. 2................. 3........ 9................. Is Smith still writing his book? Yes................................. b) ......................... a) We have already seen this film....................... last week to study ..................... a) Mary told me about her new job when I last saw her........... a) We visited the Smiths last year................................................... b) .. b) .. I (not finish) my work yet....... ĆWICZENIE IV Napisz po pięć przykładów zdań w Simple Past i w Present Perfect........... b) ... but I (not see) them since that time ĆWICZENIE II 4..................... two days ago.. b) Nie była u mnie od Bożego Narodzenia....

rozdz. a) Twoja dziewczyna telefonowała. będą tu o piątej. Jaka ona jest? 6. b) Wysłałem ci książkę i mam nadzieję. np. pracowałeś przez całą noc. w których występuje następstwo czasów i mową zależną. b) Nie wychodź. 92 . że ją wkrótce dostaniesz.3. Formę pytającą i przeczącą czasu Past Perfect tworzymy tak samo jak w Present Perfect z tą różnicą. a) John za dużo pracował w zeszłym roku. żeby to zrobić. 10.: I had written this letter before you told me to do it. b) Właśnie skończyłam sprzątać pokój.6. 7. nic dziwnego. że zaraz tu będzie. b) Co słychać u Mike'a? Czy jeszcze do was nie pisał? 9. gdy cię nie było. to było naprawdę bardzo miłe popołudnie.2. it} had written we they Jak widać. b) Nigdy nie widziałem twojej żony. a) Wczoraj posprzątałam mieszkanie.2. I had not written this letter earlier so I had to write it when you came. np. b) Nic dziwnego. a teraz idę po zakupy. she. a) Dostaliśmy wczoraj list od Mike'a. Past Perfect Czasu Past Perfect używamy obecnie dość rzadko (poza zdaniami. czas ten we wszystkich osobach ma tę samą formę. b) Nie widziałem Toma od 1970. że jesteś zmęczony. b) Zaprosiliśmy Jonesów na herbatę. 5. że podupadł na zdrowiu. a) Widziałem Toma ostatnio w 1970 r. a) Widziałem twoją żonę tylko raz na waszym weselu. b) Smith już skończył swoją powieść i zamierza teraz pisać nową. a) Smith skończył swoją ostatnią powieść miesiąc temu. 4. Ależ to teraz zupełnie inny człowiek! 8. Tworzymy go przez zestawienie formy had z imiesłowem biernym odpowiedniego czasownika leksykalnego. por.: I you he. has stosujemy formę had. 3. 19). umyłam okna i pozmywałam wszystkie naczynia. że zamiast form have. Właśnie telefonowała twoja dziewczyna. a) W zeszłą sobotę zaprosiliśmy Jonesów na herbatę. Napisałem ten list zanim mi powiedziałeś. 6. a) Wysłałem ci książkę w zeszłym tygodniu.

np. John zdał sobie sprawę. we (see) that somebody (be) there before. 9. When I (want) to play the money due it (appear) that somebody already (do) it. but my wife (tell) me she (order) them earlier. Zanim Czesław Miłosz otrzymał nagrodę Nobla. Everybody (go) to sleep. You (say) you (be) the friend of this famous writer? No. I (want) to meet Tom. 7. Let's give Mary a camera! But she already (get) one from her parents last year! 12. the librarian (say) that it (be) lost. ĆWICZENIE II Czasowniki podane w nawiasach wyraź w Simple Past lub w Past Perfect: 1. but any time I (telephone) I (be) told that he just (leave). There (be) no light in the house. The room (must) be renovated — it (be) painted ten years ago! 5.Nie napisałem tego listu wcześniej i musiałem go pisać. 2. 3. 10. 6. Before Czesław Miłosz won the Nobel Prize he had written many books in Polish and in English. ĆWICZENIE I W następującej historyjce zastosuj w miarę potrzeby czasy Past Perfect. 2. Czasu Past Perfect używamy. She had no money. When I (open) the letter I (see) that somebody already (read) it. It probably (happen) in the crowded bus. 11. Simple Past i Past Continuous: 1. I (be) not sure if we (can) get some nice flowers at the last moment.: John realized that he had caused an accident. 8. When I (open) my bag I (see) that somebody (steal) my purse. When I (ask) for the book I (order) a week ago. że spowodował wypadek. gdy przyszedłeś. their neighbour (tell) me that they (leave) for holidays a week earlier. I never (meet) him before. When I (visit) them last week. because she (spend) everything before she (come) here. jeśli mówiąc o jakiejś czynności przeszłej chcemy podkreślić uprzedniość innej czynności w stosunku do niej. I (wonder) who (be) so kind and (do) all this work for me. 4. 93 . napisał wiele książek po polsku i po angielsku. When we (come) into the room.

7. Why didn't John get the letter? 3. I (come) to the conclusion that Mary either (eat) everything or (not buy) any food. I have read in a newspaper that a farmer ploughing his field (find) a box full of gold coins. Why didn't she pass her examination? 5. When I (come) to the station I (see) that the train already (leave).2. He couldn't come to our party. He (learn) English before he (go) to England. She couldn't come in. Jane did not stay till the end of the play. Tom caught a cold. 7. When I saw Tom. Past Perfect Continuous Czas ten jest odpowiednikiem czasu Present Perfect Continuous w przeszłości: tworzy się go i odmienia tak samo.3. Why couldn't Tom come to our party? 6. When I (find) no food in the refrigerator. He went to the police station. Why couldn't she tell us how the play ended? 4. ĆWICZENIE III Odpowiedz na następujące pytania. 10. it \ we l J . he already (know) everything because his mother (inform) him earlier. że zamiast formy have. Alice didn't work enough. Why did he go to the police station? 7. The burglar (have) no need to break in because the owner of the house (not lock) the door. 9. When I came in. She did not pass her examination. I told you that I never (hear) about it before. 4. z tą jednak różnicą. Why did he feel tired? 8. używając w odpowiedzi czasu Past Perfect: 1. She forgot to post it. 6. He couldn't buy a new camera. she. She left earlier. 8. which somebody (hide) there years before. Why couldn't she come in? 2. Ann lost the key. He felt tired in the morning. Philip spent all his money. 5. has występuje tu forma had: you they 94 j had been writing he.3. John lost his wallet. Why couldn't he buy a new camera? 6. Mary wrote a letter to John. Jim slept badly. it (be) very cold in the room because somebody (open) the window and (forget) to close it.

Pracowałem nad tym problemem przez cały dzień zanim go rozwiązałem. a mianowicie: a) za pomocą czasu Present Simple (aby wyrazić. Tom failed his examination because (on się bawił zamiast się uczyć).3. np.: Had you been writing before we came? Czy pisałeś zanim przyszliśmy? You had not been writing before we came. 8. Nie pisałeś zanim przyszliśmy. pili i śpiewali przez całą noc). Moja firma wysyła mnie w marcu do Londynu. ĆWICZENIE Uzupełnij następujące zdania: 1. 4. 3. np. że czynność odbywała się przez pewien czas. Peter did not succeed in learning English (chociaż uczył się tego języka od dzieciństwa). 95 .Formę pytającą i przeczącą tworzymy tak jak w Present Perfect Continuous.3. The little boy (długo płakał) before his mother came and put him to bed.: My firm sends me to London in March. 5. np. because my guests (jedli. z tym że zamiast czasownika have. Smith won the first prize at the gardening exhibition because (on pracował w ogrodzie 12 godzin dziennie). Before her entrance examination to the Academy of Music (Mary grała na fortepianie od rana do nocy). Before we decided to go home (czekaliśmy na ciebie przez wiele godzin). has stosujemy had.: I had been working over this problem for the whole day before I solved it. Professor Brown (miał wykłady przez trzy semestry) before he decided to leave lecturing to his assistants. Czasu Past Perfect Continuous używamy w tych samych sytuacjach co Past Perfect. I was very sleepy this morning. 7. 2. 6. gdy chcemy wyrazić. że czynność jest zaplanowana i postanowiona przez inne osoby niż jej wykonawca). 6. Wyrażanie przyszłości W języku angielskim możemy wyrażać przyszłość za pomocą różnych czasów gramatycznych.

np. głównie w prozie naukowej i tekstach oficjalnych. np. Wyrażenie: be going to coś nastąpi. że czynność zależy od wykonawcy.30. lecz o to.: We are going to buy a house. Masz tam pójść natychmiast.: You shall go there at once. d) Za pomocą kilku czasów przyszłych (Future Tenses). w języku pisanym występuje częściej. np.: Shall I open the window? Czy mam otworzyć okno? Shall we go for a walk? Czy pójdziemy na spacer? (czy życzysz sobie tego?) Forma shall może również występować w drugiej i trzeciej osobie w zdaniach twierdzących i wtedy nadaje wypowiedzi sens nakazu i/lub groźby w stosunku do osób. aby wyrazić przeświadczenie. Forma shall występuje w pierwszej osobie liczby pojedynczej i mnogiej w zdaniach twierdzących i przeczących. We współczesnej angielszczyźnie w mowie potocznej używa się jej rzadko. choć może być również uzgodniona z innymi osobami).: I am leaving tomorrow at 10. Zamierzamy kupić dom. Wyjeżdżam jutro o 10. Będzie padać. np. a mianowicie: 6. Umówiliśmy się na jutro na tenisa z Jonesami. Future Simple Czas ten tworzymy zestawiając formę shall i will z bezokolicznikiem czasownika leksykalnego.: stosujemy również. Nie pytamy bowiem w ten sposób o przyszłość. do których jest zwrócona lub o których mówi. c) Za pomocą struktury: going to + bezokolicznik (aby wyrazić zamiar wykonawcy). We are playing tennis with the Joneses tomorrow.3.3. Użycie shall w zdaniach pytających ma szczególne znaczenie.b) Za pomocą czasu Present Continuous (aby wyrazić. czego osoba.: I will (shall) speak English. Będę mówić po angielsku. 96 .30. np.1. życzy sobie od nas. że It is going to rain. np. do której się zwracamy.

Future Continuous Czas ten tworzymy zestawiając wyrażenia will be lub shall be z formą -ing czasownika leksykalnego.He shall pay us every penny! Zapłaci nam co do grosza! (zmusimy go do tego) They shall not enter my house! Nie wejdą do mego domu! (nie dopuszczę do fego) Zestawienie wyrazów shall not redukuje się zazwyczaj w mowie potocznej do postaci shan't [Ja:nt]. she. występujących niezależnie od czyjejkolwiek woli (np. will (shall) be learning. Słońce wzejdzie jutro o 5. Czasu tego używamy również. On tego za nic nie zrobi. np. np.3. pytających i przeczących. 6.3.: 7 — Język angielski 97 . Wieczorem będziemy w Stirling (tak bowiem wynika z rozkładu jazdy lub lotów). np. że w pewnym momencie lub okresie w przyszłości będzie się właśnie odbywała taka a taka czynność. Czasu Simple Future używamy dla wyrażenia stanów lub czynności przyszłych. Pomożemy ci. Zestawienie will not redukuje się zazwyczaj w mowie potocznej do postaci won't [wount]. On ukończy studia w czerwcu (bo nic nie wskazuje na niedotrzymanie tego terminu). you. np. Zrobię co w mojej mocy.2.: We will (shall) reach Stirling in the evening.40.40. he. Future Continuous stosujemy: a) chcąc wyrazić. Forma will używana jest w dzisiejszej angielszczyźnie we wszystkich osobach liczby pojedynczej i mnogiej w zdaniach twierdzących. że dany stan lub czynność nastąpi (dlatego że tak wynika z normalnego biegu wypadków). aby wyrazić postanowienie lub obietnicę osoby mówiącej (w tym znaczeniu występuje wyłącznie forma will). He will graduate in June. He will not do that for anything.: I. Czasu Simple Future używamy również. We will help you. aby wyrazić przewidywanie lub przekonanie. mówiąc o zjawiskach przyrody): Tomorrow the sun will rise at 5. we. it.: I will do my best. they will be learning.

he.This time tomorrow we'll be writing our examination paper. aby wyrazić. she. Future Perfect Continuous Czas ten tworzymy zestawiając wyrażenie will (shall) have been z formą -ing czasownika leksykalnego. że w pewnym momencie w przyszłości minie taki a taki okres wykonywania danej czynności. it.4. . she. Future in the Past Czas ten tworzymy zestawiając formę would (should) z bezokolicznikiem czasownika leksykalnego. np. she.3.3. Jutro o tej porze będziemy pisać pracę egzaminacyjną. Jutro o tej porze będę już miał ten artykuł napisany.: I. we would (should) ) . że czynność już została wykonana.: By this time tomorrow I will have finished this article.3. he.: I. he. np.: Will you be taking breakfast early tomorrow? 6.: John will have bought the tickets by now. live etc. you.3. . Czasy Future Perfect i Future Perfect Continuous są używane stosunkowo rzadko. doing. 6. it would j Czasu Future in the Past używamy. living etc. aby wyrazić. we will (shall) have written you. * . it.3.: By October I will have been learning English for five years. W październiku minie pięć lat jak uczę się angielskiego. że dana czynność była 98 . aby wyrazić przypuszczenie. they will have written Czas Future Perfect stosujemy. np. np.5.3.3.1t } have been working. John z pewnością już kupił bilety. they will J Czas Future Perfect Continuous stosujemy dla wyrażenia. Future Perfect Czas ten tworzymy zestawiając wyrażenie will (shall) have z imiesłowem czasu przeszłego czasownika leksykalnego. \. np.. Czas Future Perfect stosujemy również. np.: ' /. np. b) chcąc wyrazić uprzejme zapytanie. & & & you. 6. że w danym momencie przyszłości czynność będzie już wykonana. sing. V ' > write.

Czasy Future Perfect in the Past i Future Perfect Continuous in the Past używane są przede wszystkim w okresach warunkowych (patrz rozdz. aby wyrazić. . np.2) i w okresach warunkowych (patrz rozdz. np.w przeszłości traktowana jako przyszła. np. a także w zdaniach wyrażających tryb przypuszczający. 19. Czas Future in the Past występuje w mowie zależnej (patrz rozdz. która będzie się odbywać przez pewien okres lub w pewnym momencie w przyszłości. John powiedział.. (patrz rozdz. . kiedy zebranie się skończy. poleceń. be wntmg Singmg etC you. Czas ten występuje najczęściej w zdaniu podrzędnym dopełnieniowym. she. . John said that he would ring me again.3. Nie można było określić. 6. że jeszcze do mnie zadzwoni.: I knew that Mary would be waiting for me all the evening. Użycie czasów w powyższych zdaniach ilustruje obowiązującą w języku angielskim zasadę następstwa czasów (patrz rozdz.: I.: We all hoped that John would wm the race. Wszyscy spodziewaliśmy się. they would ) ' " Czas ten stosujemy. Czas Future Continuous in the Past jest stosowany w mowie zależnej (patrz rozdz. że John wygra wyścig. 19. 20). I was afraid I would be late. np. 7* 99 .1). że Mary będzie na mnie czekać cały wieczór. że o 11 będzie jeszcze pracował. John told me that at 11 o'clock he would still be working.2) i w okresach warunkowych (patrz rozdz. że dana czynność była traktowana w przeszłości jako taka.1). 20). 19. 6. John powiedział. It was impossible to say when the meeting would be over.6. it. Wiedziałam. 19.4). Użycie czasów w powyższych zdaniach ilustruje zasadę następstwa czasów (patrz rozdz. 20). że się spóźnię. he. Obawiałem się.3. nakazów itp. W zdaniu nadrzędnym występuje wtedy czas przeszły. Future Perfect Continuous in the Past Czas ten tworzymy zestawiając wyrażenie would (should) be z imiesłowem czasu teraźniejszego (formą -ing) czasownika leksykalnego. Kupiłbym to. ale mam mało pieniędzy. we would (should) ).: I would buy it but I am short of money. Uwaga: Grupy werbalne zawierające formy z would i should są również nosicielami różnych specyficznych informacji — próśb.

Mr Smith arrives tomorrow. 2. 5. 9. By next spring they (build) five more blocks of flats in our street. Mamy zamiar kupić sobie nowy samochód. Tom has a bad cold. I'm sure we (see) everything worth seeing in this town by the end of our visit. ĆWICZENIE III Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. Wiosna prawdopodobnie przyjdzie wcześnie w tym roku. 6. 7. I (do) my packing by then. 8. I (have) lunch on the train. 4. We (wait) for him at the airport. 4. 7. You (use) your camera next week? I'd like to borrow it for a day or two. Zrobię to mimo wszystko. 100 . 5. 9. He (not be able) to play football tomorrow. 6. John zapłaci za ten dom dużo pieniędzy. No. 8. I'll be back next month and I hope you (pass) your driving test by then. My sister (graduate) from the University next term. 4. I hope they (repair) this road by the time we come back here next winter. 2. Fil ring you tomorrow at seven. ĆWICZENIE II W następujących zdaniach użyj czasu Future Perfect: 1. By the end of the year all our debts (be paid) off. Będę na ciebie czekać od czwartej do szóstej. This time next week we (ski) in Switzerland. The teacher (correct) our examination papers all next week. 5. I (phone) her at once. don't ring at seven. Brownowie przyjeżdżają jutro. 3. 3. Shall I cut you some sandwiches? Don't bother. 10. 2. Come in an hour. I (cook) dinner then. 10. In a few hours John (fly) across the Atlantic. 7. 6. Could you phone Mary and tell her the news? Of course. Będę w bibliotece między piątą a szóstą. 8. Tom says that by the end of next year he (plant) twenty fruit trees. Jutro o piątej John będzie miał właśnie lekcję angielskiego. Czy dasz mi twoją nową książkę? Pomożemy ci we wszystkich twoich trudnościach. 3.ĆWICZENIE I Czasowniki w nawiasach podaj odpowiednio w czasie Future Simple lub Future Continuous: 1. The children (eat) all the cakes by the time you come back.

must. doing. niektóre czasowniki specjalne mają wszystkie formy właściwe czasownikom a innym pewnych form brakuje (dlatego też bywają one nazywane czasownikami ułomnymi). shall.Special Verbs Czasowniki specjalne dzielimy na dwie grupy: czasowniki posiłkowe (Auxiliary Verbs): to be. Zechciej proszę wyłączyć radio. 101 . Jak się czujesz? Czy mam zatelefonować do doktora? 12. 6. there are). 14. Smólska. Dlaczego przyniosłeś maszynę do pisania? Czy zamierzasz pracować tu dzisiaj? 13. ought.: 2 J. Ma on jednak te formy (a mianowicie: to do.1. „odbywać się". Formy osobowe Forma rozkazująca do Forma prosta am. gdy występuje jako czasownik specjalny. zwane także czasownikami modalnymi (Modal Verbs). will. may.4. Czasownik do nie ma form nieosobowych. Warszawa 1974. WSiP.4. Oto tabela form czasowników specjalnych 2. Czasowniki specjalne . „znajdować się" (zwłaszcza w zwrotach there is. to have. are have do can may must ought will shall need dare Forma „s" is has does Czas przeszły was. gdy jest użyty jako czasownik leksykalny. done). to do. 6.11. „Gramatyka języka angielskiego". were had did could might would should used Formy nieosobowe Bezokolicznik to be to have Forma -ing being having Imiesłów bierny been had Jak widać z powyższego zestawienia. oraz czasowniki ułomne (Defective Verbs): can. np. dare oraz used. Czasowniki posiłkowe — Auxiliary Verbs To be Czasownik to be jako czasownik zwykły znaczy: „istnieć". need. Za miesiąc o tej porze będę siedział na plaży.

He has been given a book. I have been reading a book for half an hour. 102 .John is in the room. 2) strony biernej (Passive Voice) we wszystkich czasach. There are many people in the hall. W sali znajduje się wiele ludzi.: I am reading a book. Were all these houses built last year? Czy wszystkie te domy były zbudowane w zeszłym roku? We were not invited to the party. np. Zadają mi wiele pytań. Jan jest (znajduje się) w pokoju. Na stole znajduje się książka. Listy zostaną wysłane zaraz. Uwaga: To be może także oznaczać „kosztować". is. I will be reading a book when he comes back home. The meeting will be on Sunday.: I am asked many questions.: The conference is to take place next week.: How much is this dress? Ile kosztuje ta suknia? Czasownik to be jako posiłkowy służy do tworzenia: 1) formy ciągłej (Continuous Form) we wszystkich czasach. The letters will be sent at once. Czytam tę książkę od pół godziny. was. Nie zaproszono nas na przyjęcie. natomiast przeczącą przez dodanie partykuły not. There is a book on the table. Będę czytał książkę. np. Czytam książkę. are. gdy on wróci do domu. Formy: am. Dano mu książkę. were użyte z bezokolicznikiem wyrażają czynność postanowioną lub zaplanowaną w stosunku do wykonawcy przez inne osoby lub narzuconą mu przez sytuację. np. Spotkanie odbędzie się w niedzielę. Konferencja ma się odbyć w przyszłym tygodniu. W języku polskim sens taki wyrażamy używając form czasownika „mieć". np. Formę pytajną tworzy się przez inwersję.

Nie mam czasu rozmawiać z tobą teraz. Szereg problemów ma być omawianych.Several problems are to be discussed. By 4 o'clock the lecture will have finished. np.: . To have Czasownik to have jako czasownik posiłkowy służy do tworzenia wszystkich czasów Perfect. Zdania pytające tworzy się przez inwersję. Napisałem list. Do czwartej odczyt się skończy. John has been writing since 9 o'clock. „posiadać". John pisze od godziny dziewiątej. nie używa się słówka do przy tworzeniu zdań pytających i przeczących w czasach Simple Present i Simple Past. Mary ma ten samochód od sześciu miesięcy. np.: I have written a letter. Ja mam być pierwszym mówcą. Mamy duży dom. Has your friend really so much money? Czy twój znajomy ma naprawdę tak dużo pieniędzy? I haven't time to talk to you now. a zdania przeczące przez dodanie słówka not do wyrazu have lub has. I knew I had met the man before. Wiedziałem. aby kupić samochód? Czasownik have w połączeniu z imiesłowem got wyraża posiadanie (czegoś) lub konieczność (zrobienia czegoś) — wówczas ma postać have got to. że już przedtem spotkałem tego człowieka. przesunięcie wyrazu have lub has przed podmiot. I am to be the first speaker.: We have a big house. Mary has had this car for six months. Czasownik to have jako czasownik zwykły znaczy przede wszystkim „mieć". np. tj. W angielszczyźnie amerykańskiej jednakże zdania pytające i przeczące tworzy się w tych czasach z użyciem czasownika posiłkowego do: Do you have enough money to buy a car? Czy masz dość pieniędzy. Gdy czasownik have występuje w powyższym znaczeniu.

103 .

Macie dziś dużo do zrobienia. konstrukcja ta oznacza spowodowanie wykonania czynności (przy czym wykonawca nie jest wymieniony).: to have dinner . Mam tę książkę w domu. Nie miałem przyjemnej podróży do Paryża.umyć się to have a good time .dobrze się bawić to have a headache . jak np.: 104 . Do you have to give up all your plans? Czy musisz wyrzec się wszystkich planów? You didn't have to obey him. Have you got to leave at once? Czy musisz wyjść zaraz? Uwaga: w angielszczyźnie amerykańskiej wyrażenie have got w znaczeniu posiadania występuje rzadko. Czasownik have użyty z bezokolicznikiem oznacza konieczność wykonania czynności określonej tym bezokolicznikiem i odpowiada polskiemu „musieć". Musimy wstać bardzo wcześnie.zjeść obiad to have a wash . I will have to apologize for my absence. Będę musiał przeprosić za moją nieobecność.: We have to get up very early. Musimy być gotowi o szóstej.mieć ból głowy formę przeczącą i pytającą tworzymy za pomocą słówka do: Did you have a good time at the party yesterday? Czy dobrze się bawiłeś wczoraj na przyjęciu? Do you always have porridge for breakfast? Czy zawsze jesz owsiankę na śniadanie? I didn't have a good journey to Paris. np. Nie musiałeś go posłuchać. np.I have (I've) got this book at home. We have (we've) got to be ready at six. You have (you've) got a lot to do today. Czasownik have występuje w następujących konstrukcjach: a) have + dopełnienie + imiesłów czasu przeszłego. w których traci on znaczenie „posiadać". W wyrażeniach z czasownikiem to have.

. lepiej byś. Musimy kazać pomalować nasze mieszkanie. Why didn't you have your hair cut? Czemu nie kazałeś sobie ostrzyc włosów? b) have + dopełnienie + bezokolicznik.: We had the waiter bring something to eat. Lepiej byś przestał się kłócić ze swoim bratem. You don't do your job well enough. Lepiej byśmy się pospieszyli. które odpowiada polskiemu: lepiej bym. np. np. 105 . Nie wykonujesz swojej pracy dość dobrze. We had better hurry up. John odrabia lekcje. W czasach Simple Present i Simple Past tworzy on formę pytąjną i przeczącą za pomocą czasownika posiłkowego do John is doing his homework. I am sure! Nie miał tego na myśli.: You had better stop quarrelling with your brother. We must have our flat painted. konstrukcja ta oznacza: spowodować to. że ktoś wykona czynność (przy czym wykonawca jest wymieniony). Do you play bridge? Czy grasz w brydża? He didn't mean it. czynić. How did you do this? Jak to zrobiłeś? Czasownik do jako posiłkowy służy do: a) tworzenia formy pytajnej i przeczącej w Simple Present i Simple Past. np. Kazaliśmy kelnerowi przynieść coś do jedzenia.I had my car repaired. Kazałem zreperować samochód. Why didn't you have John prepare this report? Dlaczego nie kazałeś Jankowi przygotować tego sprawozdania? Ponadto czasownik have występuje w wyrażeniu had better. To do Czasownik do jako czasownik zwykły oznacza: robić.: I don't know him. jestem pewien. Nie znam go. lepiej byście itd.

: I do think you are right. do you? Nie wierzysz temu. I am sorry but the thief did manage to escape. On rzadko pamięta o takich głupstwach (drobiazgach).: You understood John's words. Nienawidzimy go akurat tak jak ty. formy emfatycznej w czasach: Simple Present i Simple Past oraz w zdaniach rozkazujących. and so do I. np. że masz rację. nor. Ja naprawdę myślę. jak myślisz? You don't believe my story. .: Don't touch it! Nie dotykaj tego! Don't insist on our going there! Nie nalegaj żebyśmy tam poszli! 3) tworzenia tzw. po których stosujemy inwersję.Do you realize these facts? Czy zdajesz sobie sprawę z tych faktów? 2) tworzenia formy przeczącej trybu rozkazującego. We hate him just as you do. Ty go nie lubisz i ja też nie.: John understands the problem. (Patrz także rozdz. np. did she? Mary nie uświadomiła sobie prawdy. didn't you? Zrozumiałeś co John mówił. np. You don't like him. Do come again! Przyjdźże znowu! Przyjdź koniecznie! 4) zastępowania czasownika lub całego segmentu poprzedzającego zdania w wyrażeniach z przysłówkiem so lub spójnikami as. np. 6. co mówię. Przykro mi. neither.5).: Seldom does he remember such trifles. Question Tags. ale złodziejowi doprawdy udało się uciec. 5) zastępowania czasownika lub całego segmentu zdania w tzw. and neither do I. prawda? Mary didn't realize the truth. John rozumie ten problem i ja też. np. nieprawdaż? 6) tworzenia zdań twierdzących w czasach: Simple Present i Simple Past zaczynających się od przysłówków.

106 .

Tell someone to bring in the tea. (You must have .. Uwaga: Tego rodzaju zdania rzadko są używane w języku potocznym. Każemy wymienić klucze do naszego domu. Mary asked somebody to repair her watch.) 4. My neighbours asked somebody to mend their fence......) 5.. gdybyśmy odbyli tę konferencję w późniejszym czasie. 2. Tell him to answer these letters at once. co mam im powiedzieć? ĆWICZENIE II Przekształć następujące zdania stosując konstrukcję have + dopełnienie + imiesłów czasu przeszłego 1.. Kogo należy zganić za ten błąd? Jeśli mnie zapytają o ciebie. (Have . ) 7. (Mary had . 4. 3. ) 9. 3. ).. Tak głośno mówił..So loudly did he speak that he was heard in the street. Someone must shorten your coat. Co mamy zrobić.) 6. (My neighbours had . Nowa szkoła ma być zbudowana w tej wiosce. (You must have . że słyszano go na ulicy. 5. Somebody must translate these sentences for you. bo są za długie. Dlaczego nie kazaliście odnowić waszego mieszkania? b) stosując wyrażenie had better 1. Someone must copy this text for me. I must ask somebody to make a new dress for me. gdybyś nas odwiedził w przyszłym tygodniu. (You must have . 107 .... Kazaliśmy podlać wszystkie kwiaty w ogrodzie. (Have . ) 10.. Why didn't you tell somebody to wash your car? (Why didn't you have .. 4.. 2. 3.. ĆWICZENIE i Przetłumacz następujące zdania: 1.) 3.. aby was zadowolić? Mieliśmy przybyć o szóstej. (I must have . (I must have . lecz spotykamy je w literaturze. Lepiej byś zapomniał o tym incydencie! Lepiej byście wrócili do domu natychmiast! Byłoby lepiej.) 2... Somebody must clean your room. Byłoby lepiej. ale pociąg się spóźnił godzinę. ĆWICZENIE III Przetłumacz następujące zdania: a) stosując konstrukcję have + dopełnienie + imiesłów czasu przeszłego 1. 2. ) 8. 4. Każ sobie obciąć włosy.

Czasowniki ułomne — Defective Verbs Can Czasownik can ma tylko formy czasu teraźniejszego can i czasu przeszłego could jednakowe dla wszystkich osób. 3. Nie możemy państwu udzielić żadnych informacji. Nie odpowiedziałeś na moje pytanie i twój brat także nie. co masz na myśli. 4. 2.c) stosując have w innym znaczeniu niż „mieć" 1. Ja naprawdę rozumiem. Tom wie to równie dobrze jak ty.4. 3. Profesor Jones bierze udział w wielu konferencjach i jego żona także. Mogę ci pożyczyć parasol. . Can I help you? Czym mogę służyć? (dosłownie: Czy mogę panu (pani) pomóc?) We cannot (can't) give you any information. Czy uczysz się francuskiego? Nie. Mr. Przetłumacz następujące zdania: a) stosując emfatyczne do 1. 3. 2. I can't dance the tango. b) stosując odpowiednie wyrażenia z czasownikiem do 1. Nie umiem tańczyć tanga. On naprawdę wiedział o tym od początku. nie uczę się. Kiedy bierzesz kąpiel.: I can lend you my umbrella. Forma can oznacza możliwość lub umiejętność wykonania czynności. Uwaga: Forma przecząca: cannot jest pisana łącznie. Pan Brown umie mówić dziesięcioma językami. Ależ spróbuj zrobić to jeszcze raz! My naprawdę przygotowaliśmy wszystko co było potrzebne. Oni jadają śniadanie bardzo wcześnie. 5. Brown can speak ten languages. rano czy wieczorem? Czy otrzymujesz listy od swej siostry każdego tygodnia? Dobrze się bawię. ĆWICZENIE IV 6. Ludzie naprawdę zdają sobie sprawę z trudnej sytuacji kraju. 4.2. 4. John nie wie nic o tej sprawie i ja także nie. 5. kiedy jestem w twoim towarzystwie. np. 2.

108 .

: Mr. (but he didn't pay them).: I could help you with your work. Pan Brown mógł zapłacić wszystkie długi w zeszłym roku (ale nie zapłacił).: Mary could swim when she was five.Can you swim? Czy umiesz pływać? Forma could używana jest w znaczeniu umiejętności posiadanej w przeszłości. mógłbym to dla ciebie zrobić. Mary umiała pływać. Mógłbym pomóc ci w pracy. gdy miała pięć lat.: May I come in? Czy mogę (wolno mi) wejść? You may leave us now. np. np. 109 . Brown could have paid all his debts last year.: Mr. Brown was able to pay all his debts last year. np.być w stanie. Forma could może mieć znaczenie warunkowe i występować zamiast should i would. np. I could do it for you. Forma may oznacza zezwolenie. które brzmią jednakowo dla wszystkich osób. W znaczeniu możliwości wykonania czynności w przeszłości (i zrealizowania tej możliwości) używa się zazwyczaj wyrażenia to be able . We could have avoided that terrible danger. If you asked me. Pan Brown był w stanie (zdołał) spłacić wszystkie swoje długi w zeszłym roku. May Czasownik may ma tylko formę czasu teraźniejszego may oraz formę czasu przeszłego might. Możesz nas teraz opuścić. Uwaga: Mówiąc o możliwości nie zrealizowanej używa się formy could z bezokolicznikiem czasu przeszłego. np. Gdybyś mnie poprosił. Mogliśmy byli uniknąć tego strasznego niebezpieczeństwa.

np. To mogłoby być prawdą. np. Our guests may come any minute now. Your mother may be waiting for you. Ponadto należy wspomnieć. Być może moglibyśmy im pomóc w tym względzie.: It may rain soon. Idź do domu! Matka może czeka na ciebie. You might have broken your leg. których czasownik may nie ma. Uwaga: W czasach. Henryk być może usłyszał tę wiadomość dużo wcześniej. że czasownik may może także oznaczać życzenie w zdaniach nieco patetycznych i staroświeckich. Użycie may z bezokolicznikiem czasu przeszłego oznacza przypuszczenie. że jakaś czynność zaistniała w przeszłości. Nasi goście mogą przyjść lada chwila.: I have been allowed to use our neighbours' telephone. John was allowed to go for a short walk. Forma might wyraża przypuszczenie. On mógł (był) napisać do nas dużo wcześniej (ale nie napisał). stosujemy najczęściej wyrażenie to be allowed to lub to be permitted to.: We might help them in this respect. Może będzie wkrótce padać. np. Johnowi pozwolono wyjść na krótki spacer. Go home. że istniała możliwość wykonania czynności w przeszłości. This might be true.Forma may oznacza także przypuszczenie. np.: May he succeed! Oby mu się powiodło! . ale nie została zrealizowana. np. Mogłeś był złamać nogę (ale nie złamałeś). np. Moja siostra być może zapomniała zamknąć drzwi.: Henry might have written to us much earlier. My sister may have forgotten to close the door. Natomiast might z bezokolicznikiem czasu przeszłego oznacza. lecz z odcieniem większej niepewności. Pozwolono mi używać telefonu naszych sąsiadów.: Henry may have heard this news much earlier.

110 .

np. Nie musisz kłopotać się o takie rzeczy.May she live for ever! Oby żyła wiecznie! Must Czasownik must ma tylko formę czasu teraźniejszego. wtedy używamy wyrażenia needn't. We had to accept these conditions. Did you have to work very hard? Czy musiałeś bardzo ciężko pracować? Czasownik must oznacza konieczność. czyli w zdaniach pytajnych i przeczących w czasach Simple Present oraz Simple Past występuje z czasownikiem posiłkowym do. Nie musieliśmy przyjmować tych warunków. John musi wyjechać natychmiast. np. jeśli chcemy wyrazić przyszłość lub przeszłość. Musimy rozważyć sytuację. tę samą dla wszystkich osób. 111 . Musieliśmy przyjąć te warunki. Czasownik have używany w tych przypadkach może być użyty do tworzenia wszystkich czasów w formie non-continuous i nie występuje tu jako czasownik specjalny.: We didn't have to accept these conditions. lecz jako zwykły. Będziesz musiał więcej pracować.: You needn't worry about such things. Jeśli chcemy wyrazić brak konieczności. używamy wyrażenia to have to: John must leave at once. You will have to work more. np.: You mustn't talk like this! Nie wolno ci mówić w ten sposób! We mustn't smoke in the classroom.: We must consider the situation. np. Must we go at once? Czy musimy zaraz iść? Natomiast tenże czasownik w formie przeczącej mustn't oznacza zakaz. Nie wolno nam palić w klasie.

Shall użyte w drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej oznacza rozkaz. jeśli będą się dobrze zachowywać.: Mary must be a good doctor. np. that is why he didn't come to see us. Pozostaniesz w domu. 6. 6.4).3). (Obiecuję).4).I needn't write this report. co było w przeszłości używamy formy must z bezokolicznikiem w aspekcie Perfect (Perfect Infinitive). Powrócimy (jesteśmy na to zdecydowani). Shall (should). Mary z pewnością jest dobrym lekarzem. (postanowienie mówiącego) Ponadto will wyraża: 1) prośbę (w zdaniach o konstrukcji pytającej). Nie muszę pisać tego sprawozdania. np. Wyrażając nasze obecne przypuszczenie na temat tego. Pomogę ci. np.: Mary must have been very angry with your brother. You must be very tired after this long walk. John must have been ill. Jesteś z pewnością bardzo zmęczona po tym długim spacerze. Czasownik must może także oznaczać przypuszczenie. We will come back. np. Mary z pewnością była bardzo zagniewana na twego brata. Dzieci dostaną więcej czekolady. Służą one do tworzenia czasu przyszłego (patrz rozdz. Will użyte w pierwszych osobach liczby pojedynczej i mnogiej może także oznaczać zdecydowanie lub przyrzeczenie (patrz rodź. John z pewnością był chory. 6. zakaz lub postanowienie mówiącego dotyczące działania innej osoby (patrz rozdz.: I will help you. (rozkaz) He shan't stay here any longer! On nie zostanie tu dłużej! (zakaz) The children shall get more chocolate if they behave. will (would) Czasowniki shall i will (w czasie przeszłym should i would) należą do czasowników ułomnych. np.: You shall stay at home.: . które pełnią również funkcje czasowników posiłkowych.3. dlatego nie przyszedł nas odwiedzić.

112 .

rozkaz.: Accidents will happen. np. command. Boys will be boys. pragnienie. Should i would służą do tworzenia trybu warunkowego (patrz rozdz. Twój przyjaciel powinien wiedzieć co robić. np. a mianowicie: 1) should dla wszystkich osób liczby pojedynczej i mnogiej oznacza „po winien. 20) oraz mowy zależnej (patrz rozdz. Niekiedy używa się will mówiąc o tzw. a więc: de termine. Powinniście byli nas o to zapytać. suppose. Wypadki muszą się zdarzać (zawsze się zdarzają). 2) Should jest także używane (dla wszystkich osób liczby pojedynczej i mnogiej) w następujących konstrukcjach i zwrotach czasownikowych: a) po czasownikach wyrażających: decyzję. przypuszczenie. uporze lub złośliwości rzeczy martwych. itd.: This machine will not work. aby na zebraniu nie dyskutowano o sprawach politycznych. sugestię. Chłopcy będą zawsze chłopcami (będą postępować w sposób typowy dla chłopców). propozycję i wolę.jest rzeczą niemożliwą 8 — Język angielski 113 . niech pan usiądzie (może zechce pan usiąść). propose itp. surprise. np. Ta maszyna nie działa (nie chce działać). We suggested that the meeting should not discuss political problems. b) po zwrotach typu: it is necessary -jest rzeczą potrzebną it is strange -jest rzeczą dziwną it is advisable -jest wskazane it is impossible . 19. i jest równoważne z ought to. Nalegam. Sugerowaliśmy. desire. You should have asked us about it.: I insist that you should speak first.. Ponadto should i would mają jeszcze inne funkcje.: Your friend should know what to do. zdziwienie. 2) nawyk lub upór lub stan nieunikniony. abyś przemówił pierwszy.Will you sit down? Proszę. regret. żal. np. polecenie. powinieneś". suggest.2).

aby nie stracić przedstawienia. 5) Would używamy w następujących zwrotach grzecznościowych. np.: Would you mind passing me the ashtray? Czy byłby pan łaskaw podać mi popielniczkę? Would you give me a cigarette? Czy nie zechciałbyś mi dać papierosa? Would you like to see my new collection of stamps? Czy chciałbyś zobaczyć moją nową kolekcję znaczków? 6) Would może oznaczać (podobnie jak will w czasie teraźniejszym) upór lub tzw. 3) Should i would są używane w niektórych zdaniach celowych (patrz rozdz.: Such accidents would happen. It is advisable that they should come to an understanding.: 114 . 4) Would może oznaczać częstotliwość lub zwyczaj w przeszłości.: I got up early so that I should not be late for the train. John pośpieszył do teatru. aby John przestał palić. np. aby się nie spóźnić na pociąg. np. np. Ought znaczy: powinienem. po którym bezokolicznik jest poprzedzony przez to. powinność lub obowiązek moralny. 7) Would może także oznaczać nawyk lub upór w przeszłości. np. Henryk przebywał tutaj i godzinami z nami rozmawiał.: This machine would not work. gdy czynność nie jest już obecnie wykonywana. 18) po spójniku so that. powinieneś itd. aby doszli do porozumienia. Wyraża zobowiązanie. Takie wypadki musiały się zdarzać. Jest wskazane. np. Ought (to) Czasownik ought występuje w tej samej formie dla wszystkich osób i jest jedynym czasownikiem ułomnym.Na przykład: It is necessary that John should give up smoking.: Henry would stay here and talk with us for hours. John hurried to the theatre so that he would not miss the performance. Wstałem wcześnie. złośliwość rzeczy martwych w przeszłości. i ma nieco silniejszy odcień niż should. Ta maszyna nie działała (nie chciała działać). Jest rzeczą konieczną.

że jakaś czynność w przeszłości miała miejsce niepotrzebnie. Wtedy stosujemy need z bezokolicznikiem w aspekcie Perfect. Nie powinniśmy im wierzyć. tj. Need Czasownik need wyraża potrzebę lub konieczność i może być traktowany jako czasownik specjalny lub zwykły. wymagać. John niepotrzebnie na mnie czekał.You ought to respect your teachers. Moim zdaniem powinieneś osiągnąć swój cel (myślę.: You ought to have done it earlier.: I needn't have written this letter. Wyrażając nasze obecne przekonanie o tym. Niepotrzebnie napisałem ten list. że osiągniesz). np. Need jako czasownik zwykły ma formy czasownika regularnego i oznacza: potrzebować. Powinieneś szanować swych nauczycieli. jest używany w zdaniach pytajnych i przeczących.: This child needs our care. np. używamy po ought to bezokolicznika w aspekcie Perfect. np. np. The teacher oughtn't to have said so. To dziecko potrzebuje naszej opieki. Jako czasownik ułomny. John needn't have waited for me. że coś powinno było nastąpić w przeszłości. Powinieneś był to zrobić wcześniej (ale tego nie zrobiłeś).: In my opinion you ought to achieve your aim. np. 8* 115 . Ought he to forget it? Czy on powinien o tym zapomnieć? We oughtn't to believe them. Ought może także wyrażać przekonanie. Nauczyciel nie powinien był tak powiedzieć (ale powiedział).: Need you try it again? Czy musisz próbować ponownie? Mary needn't come here. Czasownika need jako ułomnego używamy także mówiąc. nie przybierający końcówki -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej i występujący jako bezokolicznik bez słówka to. Mary nie potrzebuje tutaj przychodzić.

Mary nie potrzebowała naszego współczucia. Czasownik dare występujący jako specjalny może wyrażać oburzenie. Nie śmiem prosić go o więcej pieniędzy. sprowokować. Sprowokowałem go do przyjęcia tego wyzwania.Do you need anything else? Czy potrzebujesz jeszcze czegoś? Your sister doesn't need you any more. John nie śmie wspomnieć o tym. że się mylisz. która nie jest obecnie kontynuowana. który oznacza: śmieć. Mary didn't need our sympathy. np. Uwaga: Wyrażenie I dare say oznacza „przypuszczam". ośmielać się.: We used to visit this place very often. Przypuszczam. Dziwne (nieznane) kwiaty rosły w jego ogrodzie (obecnie już nie rosną). Strange flowers used to grow in his garden.: How dare you come to my place! Jak śmiesz przychodzić do mego domu! How dare he speak to me like that! Jak on śmie mówić do mnie w ten sposób! Dare jako czasownik zwykły ma także znaczenie: wyzwać.: I dare say you are mistaken. Siostra nie potrzebuje ciebie więcej. Zwykliśmy byli odwiedzać tę miejscowość bardzo często (już nie odwiedzamy). 116 . np. np. wymawiane [ju:st] (ograniczające się do czasu przeszłego) wyraża czynność kiedyś często wykonywaną.: I dared him to accept the challenge. We needed a longer rest. np.: John dare not mention it. może występować jako czasownik specjalny lub zwykły. I don't dare to ask him for more money. Dare Czasownik dare. Used to Wyrażenie used to. Potrzebowaliśmy dłuższego odpoczynku. np.

Uwaga: Wyraz used wymawiany [ju:zd] jest również formą czasu przeszłego od zwykłego. nie pracowałem. 8. I didn't. że po wyrazie used = przyzwyczajony stosujemy przyimek to oraz formę rzeczownika odsłownego. czyli formę -ing. albo: Did you use to work there? No. Czy pracowałeś tam niegdyś? Nie. Mary may go home when she finishes her work. ĆWICZENIE II Przetłumacz następujące zdania (uwagi w nawiasach są informacją i nie należy ich tłumaczyć): 117 . You must not drink too much wine. 5. np. John need not go to the doctor because he is quite well. Ponadto wyraz used jest także przymiotnikiem oznaczającym „przyzwyczajony". Moja matka jest przyzwyczajona do pomagania ludziom w potrzebie. Paliłem niegdyś czterdzieści papierosów dziennie palę). You may come to see me now. a przeczącą przez dodanie not lub did not.: We used too much soap while washing these things. (obecnie nie Used to występuje głównie w zdaniach twierdzących. I should not smoke so many cigarettes a day.: Used you to work there? No. 10. I ought to speak English when I am in England. regularnego czasownika to use = używać. Formę pytajną możną tworzyć zarówno przez inwersję. np. 4. 6. np. 2. Użyliśmy zbyt dużo mydła piorąc te rzeczy. 7. Należy tutaj zwrócić uwagę. Children must not play with matches. a rzadko w pytaj-nych i przeczących.I used to smoke forty cigarettes a day. 9. jak i przez użycie did. We may be invited to this party. 3.: My mother is used to helping people in need. ĆWICZENIE I Przetłumacz następujące zdania na polski: 1. She can eat half a dozen eggs at a time. Drivers should not drive too fast. I usedn't.

3. Nie mogę tego słuchać (denerwuje mnie to). Children should go to bed early. Czy możesz to zrozumieć (czy jesteś w stanie)? 9.. 10. Pan Smith nie powinien pracować (jest chory). 8. Nasi goście mogą przyjechać jutro (przypuszczenie). 3. Możesz zapalić papierosa (wolno ci). 3. Mary should know what she is talking about. John może pracować cały dzień (jest w stanie). I had to take two examinations yesterday. Why won't you stay with us longer? 6. Nie mogę tego słuchać (nie wolno mi). We should have remembered about John's birthday. 8. Where . Moi przyjaciele będą mogli przyjść jutro na śniadanie. ĆWICZENIE III Przetłumacz następujące zdania stosując czasowniki ułomne lub inne wyrażenia: 1.1. The manager oughtn't to have dismissed so many workers. 9. 10. Czy mogę dostać jeszcze jedną filiżankę herbaty? 5.. Możecie iść do kina (pozwolenie). W takie piękne dni wolno nam kąpać się w morzu. Będziesz musiał zapomnieć o tych planach. 10. aby on mógł kiedykolwiek nas zrozumieć. 4. Mary musiała sama przynieść herbatę do jadalni. you spend your holidays? 2. 7. 2. Czy będzie mi wolno zadać ci jeszcze jedno pytanie? 6. 8. 7.. When will you be able to deliver your lecture? 2.. Oni nie mogą pić alkoholu (nie wolno im). 118 . 4. Do you really have to borrow so much money? 9. 5. Pan Smith nie potrzebuje pracować (stać go na to). Będziemy musieli poprosić ojca o pożyczkę. 2. 6. 4. Nie sądzę. have to think this plan over. When will you have to return these books? ĆWICZENIE v Wstaw odpowiednio shall lub will w następujących zdaniach: 1. They . Nauczyciel nie musiał nigdy wyjaśniać tych rzeczy dwa razy. 7. You should have known him better. John nie musiał tłumaczyć tych listów na angielski. 5. ĆWICZENIE IV Przetłumacz następujące zdania na polski: 1.

. 5. 9. be done about these riots.. 5.. They ...... 10. 2. You . 7. że on jest złodziejem? Powinieneś zrozumieć nasze trudne położenie. There was plenty of time. . 6... I . ĆWICZENIE VI Wstaw odpowiednio should lub would w następujących zdaniach: 1. 2.. You needn't have rung the bell because the door is open. 3.. 7. 6. I . 3.. John said: "I .. they . 4.. 3.. . 8.. you mind showing me your collection? 4. you . . My watch . know about it as soon as possible. Tomek zwykł był pomagać nam.. 119 . Mary powinna była zapomnieć o tym nieprzyjemnym incydencie. I'm quite all right.. kiedy tego potrzebowaliśmy. . not sign this document". prepare a meal for our guests by ourselves. If there are any more apples. I needn't have come to this place.... His mother .. ĆWICZENIE VIII Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. send the invitations without delay. consult the doctor at once.. I give you a lift? 5. Jak śmiesz twierdzić. We didn't need another means of transport. 2. not show the right time. like to go to Zakopane for a few days.. be stopped at any price. 10. you like another cup of coffee? Yes.. It is necessary that they . be properly rewarded for your work. be fined if you cross the street at the wrong place.. you be so kind as to help me with these parcels? 7. have them. 9.m. we go to the theatre together? 8.3.. 8.. 5..... 10.. You needn't have washed your car. We needn't have hurried. 4. I didn't need to take a taxi because John offered to give me a lift. You . Something . Mother suggested that we .. ĆWICZENIE VII Przetłumacz następujące zdania na polski: 1. 4. 9... You . 6. Mary insisted that I . be leaving Warsaw tomorrow at 9 a. We didn't need any more money. Studenci zazwyczaj przynosili kanapki i jedli je podczas przerwy.. You needn't have worried about me. be more careful when you drive in the dark. We didn't need to look for a new client. ... We needn't have visited him.

Należy przestrzegać przepisów ruchu drogowego. np. Your daugther didn't tell you the truth. Henry didn't learn French at school. Uwaga: Należy pamiętać. (Mary) Neither did Mary. 10. (mother) So does my mother.5. My także (nie umiemy mówić po francusku). Neither (nor) does my husband. Twoja córka nie powiedziała ci prawdy.: Mary likes modern painting. Neither (nor) can we.: We often go to that cafe. Ja także (lubię współczesne malarstwo). 9. The Browns can't speak French. Mary lubi współczesne malarstwo. So has Alan. I Alan także (ma wielu przyjaciół). Ona ma wielu przyjaciół. So do I. She has a lot of friends. Oni także. ĆWICZENIE I Uzupełnij według wzoru: Wzór: My father lives in New York.6. a w czasie Simple Past — w formie did. I met John during the war. Nie lubię brandy. Czy ośmielisz się przyprowadzić go tutaj? 8. So do they. Czy musisz się na nas złościć? 6. So did Mary. Brownowie nie umieją mówić po francusku. 120 . iż w konstrukcji tej po so lub neither lub nor w czasie Present Simple stosujemy czasownik posiłkowy w formie do lub does. Czy powinienem uwierzyć w te wszystkie historie. Mój mąż także nie. On musiał znać wszystkie szczegóły. wyraz so — odpowiada polskiemu „także" a wyraz neither lub nor — polskiemu „także nie". np. Zwroty o konstrukcji: So do I. Często chodzimy do tej kawiarni. I don't like brandy. jeśli udało mu się napisać tak dobry artykuł. Neither did your son. 7. Syn także nie. Marysia także. Poznałem Jana w czasie wojny. neither (nor) do I W zwrotach typu: so + czasownik posiłkowy + zaimek lub rzeczownik oraz: neither (nor) + czasownik posiłkowy + zaimek lub rzeczownik czasownik posiłkowy zastępuje całe orzeczenie poprzedzającego zdania.

. . . (Potatoes) Lucy never drinks coffee at night.. -przypuśćmy. So is my son. wiążą się z podobnym użyciem czasów jak w zdaniach warunkowych (patrz rozdz. szkoda. (He) February is a cold month.. . (Robert) I won't be here tomorrow..... . . 10. które mogłyby poprzedzać poniżej podane wypowiedzi: ĆWICZENIE II 1. przypuszczenie lub ubolewanie (żal). 13. 4. . Neither do we. (Oranges) Carrots aren't expensive. 10. (second year students) Ułóż zdania. 6. So ought you.gdyby tylko.. . . So does everybody. . . . oznaczające życzenie. 3. 8. 14.. . . Neither does his wife. . że. 121 ... 11.wolałbym . a gdyby tak . 9. 20): I wish if only I'd rather suppose -chciałbym. . Niektóre przypadki szczególnego użycia czasów Następujące wyrażenia. .6. . So must you. ... . .. 6. (Richard) He shouldn't smoke so much. 3. . I won't be here tomorrow.. żebym tak . 2.. 2. . . 11. że. So must I. So am I.. . 4. (January) Apples keep you healthy. (Lucy) The manager likes efficient workers. 8. . . (the director) The Joneses travelled a lot last summer.. (Patrick) Rose won't be a good actress. (my wife) Byron was an English poet. 5. (we) First year students must do a lot of reading. . Neither did the others. .1. (You) Alan hasn't had a letter from Jane for a week. 7. Neither do the children. 9. So will all of us. 12. 12.. . (Keats) Henry can play the guitar. oby tylko . 7. So can she. Neither should you. 5. Neither have we. 13. 6. 14..

I wish you would not make so much noise. żebyś nie robił tyle hałasu.: I wish you would agree to come. że coś miało miejsce. wyrażając żal. Oto szczegółowa analiza jego użycia.as if -jak gdyby it's time. że go tam nie było. Szkoda. np. b) Mówiąc o sytuacji przeszłej. że go tam nie było.. że nie znam odpowiedzi. Chciałbym. wielki czas aby . że przyszli. że nas w ogóle poznał. Żałowałem.czas aby . używamy zdań o konstrukcji podmiot + czasownik wish + zdanie podrzędne w czasie Simple Past (przy czym zamiast formy was stosujemy were we wszystkich osobach): I wish I knew the answer. We wished they hadn't come. że cię nie usłuchałem. c) Wyrażając życzenie dotyczące przyszłości stosujemy w zdaniu Future in the Past.. Chciałbym. 122 . Żałowaliśmy. I wished he had been there. Na przykład: John wishes he had never met us. bądź też odwrotnie.. czego pragnęliśmy.. Szkoda. John żałuje. Czasownik wish może wystąpić także w innych czasach.. Czasy w zdaniu podrzędnym nie ulegają przy tym zmianie. Spośród tych wyrażeń I wish występuje najczęściej... Chciałbym. że go tam nie było.: I wish he would come home earlier. Szkoda. Będę żałował. żeby on tu był. np. I will wish he had been there. Konstrukcji tej używamy również wyrażając pragnienie zmiany czyjegoś postępowania. że nie miało miejsca coś. it's high time . aby (on) wcześniej wracał do domu. Chciałbym. Szkoda. a) Mówiąc o sytuacji teraźniejszej. I wish I were taller. że nie jestem wyższy. Podmiotem czasownika może być także inny zaimek osobowy lub nazwa osoby. np. aby było inaczej niż jest. I wish he were here.. żebyś się zgodził przyjść. stosujemy w zda niu podrzędnym Past Perfect.: I wish I had listened to you. wyrażając życzenie. Na przykład: I wish he had been there.

np. gdy mowa o sytuacji przeszłej (przykład b). 123 . Gdy natomiast wyrażenie I'd rather stanowi zdanie nadrzędne zdania złożonego. Mówi tak. np. Wolelibyśmy. w zdaniu podrzędnym używa się czasu Simple Past. Zachowują się tak. np.: a) He talks as if he knew everything about you. albo występować w zdaniu niezależnym.: a) If only he didn't talk so much! Gdybyż on tyle nie mówił! b) If only you hadn't lost your ticket! Gdybyś był tylko nie zgubił biletu! Użycie czasów w takich zdaniach jest takie same jak w okresach warunkowych II i III typu (patrz rozdz. jakby wszystko o tobie wiedział. Po wyrażeniu as if występują zazwyczaj te same czasy co po if only.: I'd rather you didn't smoke here. b) They behave as if they had met long ago. tzn. We'd rather you paid us now. 20). gdy mowa o sytuacji teraźniejszej (przykład a). The Browns would rather move to Liverpool. Jako podmiot zdania nadrzędnego występuje w takich zdaniach z reguły zaimek pierwszej osoby. a zdanie podrzędne ma inny podmiot. jakby się poznali dawno temu. 20). żebyś nam zapłacił teraz.Wyrażenie if only może albo rozpoczynać zdanie podrzędne warunkowe (patrz Okresy warunkowe rozdz. gdy zdanie ma tylko jeden podmiot. występuje w nich czas Simple Past. które ma wtedy charakter wykrzyknika.: I'd rather stay at home. They behave as if they met long ago. tj. np. Wolałbym. Gdy jako zdanie nadrzędne występuje forma suppose = przypuśćmy. żebyś tutaj nie palił. Wolałbym zostać w domu. I lub we. a czas Past Perfect. Możliwe jest jednak także użycie czasu teraźniejszego w zdaniu a) i przeszłego Simple Past w zdaniu b): He talks as if he knows everything about you. gdy jest to zdanie pojedyncze. tj. Wyrażenie: Pd rather (I would rather) występuje z bezokolicznikiem. Państwo Brown woleliby przeprowadzić się do Liverpoolu.

You didn't lock the car. Przypuśćmy. John żałuje. I didn't know about your accident. 14. I wish I (not begin) to translate this article because it's too difficult. że nie sprzedał samochodu. I know you are very busy but I wish you (can) come to our party tomorrow. np. 2.. We wish we (go) to Mrs. Baker's funeral. I wish you (lock) it! Mary always rings when I'm listening to the news. Przypuśćmy. stosując konstrukcję I wish: 1. że nie znasz moich rodziców. I wish you (be) patient-but you aren't. I can't remember his name. It's high time we had some tea. aby dzieci poszły spać. stosujemy czas przeszły (the Past Tense). wielki czas aby . 1. 12. 7. I wish I (know) about it. 5. (A gdyby tak oni przybyli tam za późno?) Po wyrażeniu: it's time lub it's high time = czas aby . 10. 4. It's very cold today.she never listens to what I'm saying! My bicycle is very old -1 wish I (have) a new one. I wish it (be) warmer so that we could go for a long walk. but we were away from London then.. ĆWICZENIE I Czasowniki w nawiasach podaj we właściwym czasie. I wish I (not tell) you about it. Suppose they got there too late.w zdaniu podrzędnym używa się czasów tak jak w zdaniach warunkowych (patrz rozdz. Wielki czas. I wish she (ring) earlier. 2. Czas. I wish I (can) remember it. I sometimes wish I (not marry) her .: Suppose they get there too late. 15.. 13.. 20). 9. Where are my glasses? -1 wish you (not put) them in a different place every five minutes. You didn't keep my secret. 6. abyśmy się napili herbaty. She is very bad at answering letters. 8. ĆWICZENIE II Przetłumacz na angielski. 11. 124 .: It's time the children went to bed. I wish she (answer) them more promptly. że oni przybędą tam za późno. np. że oni przybyliby tam za późno.. Szkoda. 3. It's very dark -1 wish we (have) some matches.

ĆWICZENIE III Wstaw czasownik podany w nawiasie we właściwym czasie: I wish I (be) with you yesterday. że nie poszedłeś za moją radą. Szkoda. Chciałbym. Żałuję. że zmieniłem pracę. 8. Żałuję. Don't you wish we (never buy) this house? 1. Żałuję. 2. 10. 3. If only we (have) a better car! Suppose they (demand) more money for this flat. że nie nauczyłam się gotować zanim wyszłam za mąż. 10.3. abyś nie mówiła tak dużo. 8. 9. 6. 7. 4. 9. że nie jedziemy do Francji w lecie. I'd rather you (come) tomorrow. że zapomniałem pieniędzy — nie mogę kupić nic do jedzenia. I'd rather you (do) your room before you leave. 7. Szkoda. 4. Isn't it high time we (leave)? I wished I (never meet) those people. If only we (read) the contract before we signed it! You make me feel as if I (be) a criminal. 5. 5. . Obyście nareszcie byli cicho! 6. We wouldn't have been able to rent it. że mieszkamy tak daleko od miasta. Szkoda.

np.: to me. a ten sam przyimek polski ma w różnych zwrotach różne odpowiedniki angielskie. Natomiast zaimki osobowe i względne występują po przyimkach w tzw. Przyimek — the Preposition Przyimek w języku angielskim spełnia te same funkcje. co końcówka przypadka w języku polskim. że nie można ich jednoznacznie przyporządkować przyimkom polskim. który po nim występuje. wobec braku form odmiany rzeczownika przez przypadki. np.na stole I count on you . co w języku polskim.na niebie 126 .na obiad in the sky .wykład o Hamlecie on the right side .książki (czego ?) with lub by a book . of her. W niektórych przypadkach przyimki te odpowiadają sobie.po prawej stronie na for dinner . for him.liczę na ciebie ale mogą mieć też różne inne odpowiedniki. np. with us. Na przykład ten sam przyimek angielski może w różnych zwrotach odpowiadać różnym przyimkom polskim.: of a book . formie dopełnienia (Object Case).w poniedziałek on the train . np. nie istnieje w języku angielskim problem związku danego przyimka z określonym przypadkiem rzeczownika. about whom itp. Porównajmy użycie angielskiego przyimka on i polskiego przyimka „na". W niektórych wypadkach przyimek w języku angielskim spełnia tę samą rolę. Jednakże. a mianowicie rolę dopełniacza i narzędnika.: on on Monday .książką (czym ?) Główną trudność przy opanowywaniu właściwego użycia przyimków angielskich stanowi to.: on the table .7.w pociągu a lecture on Hamlet .

to be in a room — być w pokoju.30 to 6. until till midnight — do północy. on that day — tego on September 10 — 10 września. since since Christmas — od Bożego Narodzenia. on Christmas day — w dzień Bożego Narodzenia 3.30. by by September — do września.in time — na czas to look at (something. above. from Monday to Saturday — — to od poniedziałku do soboty 6. under below the ground — pod ziemią. from — to from London to Birmingham — z Londynu do Birmingham 2. somebody) — patrzeć na (coś. at the University 3. over my head — nad głową 2. że użycia przyimków należy się uczyć nie w oderwaniu. in winter — w zimie.30 Przyimki stosowane w wyrażeniach dotyczących ruchu. for ages — od wieków 8. c) to be at home. during during the winter — podczas zimy.30 — do 6. kogoś) Podobnie wyglądałyby zestawienia innych przyimków. by 6. at 2... on on the table — na stole Przyimki określające położenie przedmiotów względem siebie 1. until he comes — aż przyjdzie 10. Przyimki stosowane w wyrażeniach dotyczących czasu 1. at Easter — na Wielkanoc on Monday — w poniedziałek.30 — przed 11. under the table — pod stołem . before 11. by next winter — do przyszłej zimy 5. at a meeting. Wynika stąd wniosek. in 1980 — w 1980. below. since that day — od tego dnia 7. from from 5.15. for for many years — przez wiele lat. during my stay — podczas mego pobytu 9. outside outside the house — na zewnątrz domu 5. at night — w nocy. in a minute — za minutę 4. lecz w konkretnych zwrotach i zdaniach. after he came — po jego przyjściu 11. on dnia. in. at midnight — o północy. to come into a room — wejść inside do pokoju.30 do 6. into. inside the house — wewnątrz domu 4. over above the clouds — nad chmurami. at. kierunku i położenia 1. before before breakfast — przed śniadaniem. in a) he arrived in a country/town — przybył do kraju/miasta he arrived at a little village — przybył do małej wioski b) to get at = to reach — dotrzeć do .15 — od 5. at Christmas — na Boże Narodzenie. in in August — w sierpniu. after after dinner — po obiedzie. till.

127 .

I always go to school on foot .jeśli pojedziesz samochodem. I'll give you a lift . konno. . 7.wsiądź do pierwszego autobusu jaki napotkasz.między tobą a mną among the trees . on horseback) . air). Get into the first bus you meet .wysiądź z autobusu na trzecim przystanku.między drzewami. by between among in front of behind beside/by Mary . John jest dobry w matematyce. rowerem.wsiąść (do autobusu.3. beside. On jest przyzwyczajony do wczesnego wstawania. pośród drzew in front of the house . He fell down as he was getting on his bicycle . Podwiozę cię. John is good at mathematics. .obok Mary between you and me . 5. podróży.pieszo.: On foot (on a bicycle.Wsiadaj. Get into/onto (a bus. If you go by car you will be there in ten minutes .zawsze idę do szkoły pieszo. transportu itp.przed domem behind the armchair . train) . Get in. 4. Przepraszam za spóźnienie. Owing to his money we were able to buy a car. plane.wsiąść. Get in . Get out of a vehicle -1 . A oto przykłady użycia różnych przyimków w wyrażeniach dotyczących ruchu. Dzięki jego pieniądzom mogliśmy kupić samochód. 128 . a bicycle) . gdy wsiadał na rower. 6.za fotelem A oto przykłady użycia różnych przyimków w typowych zwrotach i sytuacjach: Do you drink tea with or without sugar? Czy pijesz herbatę z cukrem czy bez? I looked through the window.wsiąść (na konia. rower). train.spadł. By car (bus. Get off a vehicle _ j wysiadać z pojazdu Get out of the bus (get off the bus) at the third stop . sea. Get on (a horse. pociągu). Spojrzałem przez okno. będziesz tam za dziesięć minut. I am sorry for being late. He is used to getting up early. .

obciążyć (czymś) 2. pokonać (np.. aim at . 2.. die of. — przejrzeć.. zapomnieć Poniżej podajemy najczęściej występujące zestawienia czasowników.. zmienić (się) w (coś) 2. demand of or from . zbadać (szczegółowo) as to get over . przejść przez (chorobę)... call on (somebody) call to (somebody) call for (somebody) care for or about (something change for .. przymiotników. obwinie o (coś) — napotkać (kogoś lub coś) przypadkiem — gratulować (komuś) z powodu .: to look at to look — patrzeć na after to look for to — opiekować się look into to look — szukać over to look — wejrzeć (w coś) through to look out — przejrzeć (pobieżnie) of. — wyglądać (np....... Zestawienia: czasownik + przyimek (wybór) accuse of .... agree with . — uważać (kogoś.... change into .... to look upon .. consist of... — domagać się od (kogoś) — zależeć od......Przyimki niejednokrotnie modyfikują znaczenie czasownika... agree to .. — poprosić o . on ... depend on .. na (coś) 9 — Język angielski . — odwiedzić (kogoś) — wołać na (kogoś) — wezwać (kogoś) or somebody) — dbać o (coś lub kogoś) — zamienić na — 1. polegać na — umrzeć z (czegoś). charge with . oknem) — 1. — składać się z . ask for .. — oskarżać o (coś) — zgodzić się na (coś) — zgadzać się z (czymś lub kimś) — zmierzać do .... imiesłowów i rzeczowników z przyimkami.. wyzdrowieć 3. np. przebrać (się) w (coś) — 1. — aprobować ... po którym występują. approve of. coś) za ... trudności) przeboleć..... come across . congratulate ..

129 .

. podzielić na (części) pić za (coś) wymienić na .. słuchać (kogoś lub czegoś) opiekować się patrzeć na . różnić się od .... odpowiedzieć na .... nadrobić (np.... laugh at ....... żeby coś) walczyć o .. look for .... look at ... listen to ..... point at ... look upon someone as makeup for . walczyć z ... — nieobecny na lub w advantageous to ...... hide from ... look into .. — zły na (kogoś) 130 . drink to .. karmić się (czymś) dotrzeć do.. — korzystny dla . object to ........ look through .. mieć cechy (np. exchange for . look over .. zakochać się w .. hope for ... look after . leave for ..... odnieść powodzenie.. wait for .. zrekompensować sprzeciwiać się (czemuś) wskazywać na. Zestawienia: przymiotnik lub imiesłów + przyimek (wybór) absent from . succeed in .... reply to ... struggle against . przeboleć.. opierać się o . spodziewać się (czegoś) śmiać się z .. zdolności) odziedziczone po (kimś) przejąć przetłumaczyć na ..... take after (somebody) take over .. czekać na . zajrzeć (dokądś) szukać przeglądać przejrzeć dokładnie uważać kogoś za . dopilnować (czegoś.. stracony czas). zdołać... translate into ..... divide in lub into . feed on ...... lean against .. przedostać się przez schować (się) przed .. wejrzeć (w coś)... angry with .. dostać się do zapomnieć. fall in love with .... see to (something) struggle for ..differ from .. wyjechać do . sukces w .. get at .... wygląd. get over....

zdziwiony (czymś) . spragniony (czegoś) . a różnice dotyczą 9* przybycie do jakiegoś miejsca przybycie do kraju w okolicznościach roszczenie w stosunku do (kogoś) decyzja w sprawie .dobry dla ..zależny od . dependent on .. (kogoś) -niezależny od .przyimek (wybór) arrival at a place arrival in a country in/under the circumstances claim against (someone) decision on a matter disagreement with a person exception to a rule gratitude for .. . -różny od ... .... interested in . partykułą przysłówkową.świadomy (czegoś) . .zainteresowany (czymś) .. pleased with . good for nothing good at .. spór z kimś wyjątek od reguły wdzięczność za . odróżniające je od zwrotów z przyimkiem. wpływ na kogoś zainteresowanie (kimś... envious of . że w wielu wypadkach partykuły przysłówkowe mają postać identyczną z przyimkiem.. -grzeczny dla ..aware of .zawistny o ........zapalony do .... ... korzystny dla . different from ... used to . czymś) 131 .. suspicious of .posłuszny (komuś.... (czymś) . eager for . engaged to .... polite to .... ......... surprised at ...odpowiedzialny za .... Trudność dla cudzoziemca stanowi to.. niezgoda..podejrzewający (kogoś) ...zaręczony z .zadowolony z . good for good to independent of . influence over/with a person interest in Zwroty z partykułą przysłówkową Obok omówionych powyżej zwrotów z przyimkiem istnieją w języku angielskim bardzo liczne zwroty z tzw..... posiadające pewne istotne cechy charakterystyczne. responsible for . obedient to .dobry w . czegoś) Zestawienia: rzeczownik 4..przyzwyczajony do (kogoś..odpowiedzialny przed (kimś) ... ... ..nie nadający się do niczego ...zapalony do .... czemuś) . . responsible to .. keen on . .dobry na .

above) the table.30 train ..don't you think it was long enough? What a surprise! I am so glad to see you . inside) the house! Don't stand (in. midnight. 8.... 6. First we lived . Will you be . and then we moved . a minute. Bradford. the end of the year. I will be here .. He was usually late. I am afraid I will be . 18. 17. in) the living room. He left last week but he should be here again . ĆWICZENIE II Z przyimków podanych w nawiasach wybierz właściwe: 1. a meeting.. 8. at) the gathering clouds.. 11.. 6. by) 9. 4... Partykuły przysłówkowe omówione są w rozdziale 5. London .5. London. among) your brother and sister. time. 12. that day he came . a week.. 7. Exeter will be late.. February. in front of) the TV set. .... Don't forget to post this letter .... Let's meet (at. 9. He will stay with us . Our train comes . 5. the day we met at Wimbledon. Exeter. Warto zaznaczyć. please. że tak jak zwroty z przyimkami powinno się je opanowywać w określonym kontekście znaczeniowym.. The 5. 3. but . ĆWICZENIE I Wstaw odpowiednie przyimki w miejsce kropek: 1. Leave your umbrella (behind. Tom always has his holidays ... 132 . 2. seventeen. Come (in.składni. 15. 10. outside) me or (between.I haven't seen you .. long winter evenings we read books or watch TV.... probably . I like a cup of coffee . home tomorrow evening? No.. spring. three . into. 3...... across) the window (on. into) the rain! 2.. 20. Please spread the cloth (over.. six .. Put these cups (on. She got married .... Mondays.. 2. eight. others . 13. 14..45. June 20th... 19. I was waiting for you yesterday . June. lunch.. 7. ages! I haven't seen George . Some students take their examinations . Come and sit (beside.. He spends all day (before. w jakiej występują.. This shop is closed . John looked (through. We shall meet .30. 16. at) the tray.. 4. after) the door. and carry them (to.. Come and see me ..... 5....

10. 7. Look into your bag . „Get (out. 17.9. We hope for the best. Will you agree to do what we want? I agree with you that we should help him. In answer to your letter we have the pleasure of informing you that . (Dopilnuję tego). 16. at) my stay at the seaside I spent most of my time (on. (Czy sprzeciwiasz się) my proposal? 3. along) the stairs!" 12. Let us drink to your success! I would like to exchange my radio set for a tape-recorder.. he asked about you. If you are in trouble. by) night? 11. off)!" he shouted. ĆWICZENIE iv Uzupełnij następujące zdania. zawierające zwroty z przyim-kami: 1. 5. at) the beach. 18. 19. This man has been accused of theft. If you lean against this wall. Tomorrow this job will be finished. 4. on) foot. They usually come (by. 13. 10.. through) car. 15. 11. but it doesn't mean I am going to do what you want. I don't approve of your behaviour. 2. even if the weather was bad. What are you looking (on. 15. stosując w każdym z nich odpowiedni zwrot z przyimkiem: 1.he is (above. you will get wet paint on your clothes. 133 . If you are thirsty. ĆWICZENIE in Przetłumacz na polski następujące zdania. Don't laugh at John but try to help him. about)? 14. over) suspicion. Mary looks after her small brother and sister. 2. (During. ask for a glass of water. Have you ever seen Warsaw (at. 9. Don't blame John . 6. „or I shall kick you (down. 14. Why are you looking over these old papers? I am looking for a lost letter. His speech was not very convincing. 3. What are you talking (on. All my efforts now aim at learning English. at)? 13. 12. I hear what you say.perhaps you'll find your key there. I've got a letter (of. The speaker pointed to the fact that the meeting had been going on for ten hours without giving an answer to the question put at the beginning. but today they came (by. I met John yesterday. I am listening to you. from) Chicago. ask for me. 8. (Nie mogliśmy zrozumieć do czego zmierzał). 16.

. ponieważ nie lubi wcześnie wstawać. Ten stół jest za duży . 6. Te magnetofony różnią się ceną i jakością. 14. Zastukałem do drzwi i wszedłem. 2. Wsiądź do autobusu nr 114 i wysiądź na ostatnim przystanku. 12. Przystanek autobusowy jest na tyłach naszego domu (za naszym domem). During the war Polish troops were fighting (o niepodległość swego kraju) on many fronts. 7. 23. Nie interesuję się lotami kosmicznymi. John cały wieczór spędził przed telewizorem zamiast się uczyć do egzaminu. I am sorry for disturbing you but (wziąłem Panią przez pomyłkę za moją znajomą). 9. Tom zawsze wraca do domu pieszo. Mr Smith przyjechał do naszego miasta w sierpniu.mieszkaj z angielską rodziną i mów tylko po angielsku. (Przetłumacz) these sentences (na angielski). Delegacja angielskich businessmenów przybyła do Warszawy. 22. 8. ale jedzie do pracy autobusem. Staraj się skorzystać w pełni z twego pobytu w Anglii . (ona jest podobna do ojca). 13. 7. 15. 16. Czy chcesz zobaczyć Warszawę w nocy? Spotkamy się na stacji o szóstej. 5. Dom państwa Brownów stoi między znacznie większymi domami.4. 10. Podczas dnia na ulicach naszego miasta jest duży ruch. 20. The baby is very much like you! Oh. co zrobiliście dla nas. 3. 5. no. Po pracy zwykle idę po zakupy. 19. 8. 21. zobaczysz ich na drodze z miasta do naszego domu.nie przejdzie przez drzwi. Let us (przemyśleć) all the possibilities once more. Pociąg z Londynu do Exeter właśnie nadjeżdża. (Zaczekaj na mnie na) the bus stop. 4. 11. Wszedłem do tego pokoju godzinę temu. ĆWICZENIE V Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. Postaw te talerze na tacy i zanieś je do jadalni. 9. 6. 18. Jesteśmy bardzo wdzięczni za wszystko. Mary ma wielki wpływ na swego męża. Czy możesz przyjść do nas w poniedziałek o piątej? Nigdy nie wracam do domu przed trzecią. Jeżeli chłopcy będą szli pieszo. 17. 24.

np. okolicznościach itp. np.CZĘŚĆ DRUGA Struktura zdań pojedynczych i złożonych Wybrane zagadnienia 8.1. że w danym miejscu. W lodówce jest mięso (trochę mięsa).: Is there a hotel near here? Czy znajduje się tu blisko hotel? Wyrażenia tego używamy także informując. Na stole jest (znajduje się) bochenek chleba. There are some pictures in this book. W pytaniach stawiamy odpowiednią formę czasownika be przed wyrazem there. There is some meat in the fridge. W tym pokoju nie ma krzeseł. Konstrukcja: There + (be) i konstrukcja It + (be) 8. czasie. kilka obrazków). w danym czasie. Zastosowanie konstrukcji: There + (be) Konstrukcją there is. że w danym miejscu.: There are no chairs in this room. W tej książce są obrazki (trochę. 135 . there are posługujemy się mówiąc. There is a loaf of bread on the table. coś nie istnieje lub nie występuje. w danej sytuacji lub w danych okolicznościach znajduje się (występuje) taka a taka rzecz (takie a takie zjawisko).

5. W tej czytelni nie ma angielskich książek. Patrz użycie: many. 1. There is some milk in the bottle. ĆWICZENIE I Utwórz pytania według wzoru: Wzór: people/street . ĆWICZENIE II Utwórz pytania według wzoru: Wzór: towels/bathroom . oil/that container 7. np4. much. Is there any meat in the fridge? Czy jest mięso w lodówce? There isn't any coffee in the cupboard. 3. W szafie nie ma kawy. pepper/cupboard knives/drawer cheese/dish bread/kitchen beer/bottle 6.: How much petrol is there in the canister? Ile benzyny jest w kanistrze? How many cigarettes are there in this packet? Ile papierosów jest w tej paczce? Konstrukcja there + forma czasownika be może występować w różnych czasach gramatycznych. There aren't any English books in this library. few.Is there any coffee in the tin ? 1. lub: There is no coffee in the cupboard.How many towels are there in the bathroom? meat/fridge .W konstrukcji tej rzeczowniki często występują z określnikami some. 4. tinned fruit/shop 9. biscuits/that box 10. lub: There are no English books in this library.3. any. There are some cigarettes in the box. Konstrukcję There + (be) stosuje się w pytaniach o liczbę lub ilość. little. a few — rozdz. no3.How much meat is there in the fridge ? 8 4 Użycie: some. W pudelku jest trochę papierosów. sugar/this tea 8. a little. 2. milk/fridge.1. 136 . no patrz Zaimki nieokreślone rozdz.2. 5. W butelce jest trochę mleka. 3.Are there any people in the street? coffee/tin . any.

. ale podmiotem nie jest. Podmiot właściwy jest w ta137 . there's some coffee left. there's no coffee left. 13. 1. . Can we have some beer? Yes... I'm afraid ..2. any meetings of our society since January.... . rooms/your flat ĆWICZENIE III Odpowiedz na następujące pytania według wzoru: Wzór: Can we have some coffee? Yes.. 6.. some on your desk. 2. Can we have some coffee? No. a typist who types all the letters. 2. won't there? . a beautiful airmail stamp on this envelope. 8. ... any left. 5.. Can we have some wine? No.. .... a lot of rain since Friday. . . At our club yesterday . a good film on TV tonight? . 3. several students who could speak English.. I'm looking for a stamp... . . a car waiting for us when we arrived at the station. Konstrukcja: There + (be) i konstrukcja It + (be) Porównanie W zdaniach zawierających konstrukcję there + (be) wyraz there zajmuje miejsce podmiotu. 5.. 4. or: No. plates/the table bread/the kitchen restaurants/this town petrol/the tank 5.. 4. Can we have some sandwiches? No... 7.. Can we have some potatoes? No.. Who does the typing in your office? . mistakes/John's homework 8..... 4. ... 9.. .. Have we got any biscuits? I'm sorry.. 3.. 3. 14. Can we have some cakes? No. . 7. . money/that safe 7. 12. any hot water in the hotel when we arrived.. Uzupełnij następujące zdania konstrukcją there + (be) w odpowiednim czasie: ĆWICZENIE IV 1. 11. 6. many foreign students at your college? 8. . a lot of people at John's party. Can we have some fish? Yes. enough time for a visit to the Zoo tomorrow..1.. . a very good article on economics in yesterday's paper.. there isn't any coffee left. 10. 2.. theatres/Warsaw 6. Can we have some meat? Yes.. .. .

kich zdaniach przesunięty na dalsze miejsce, poza formę czasownika be stanowiącą orzeczenie zasadnicze zdania. Porównajmy zdanie polskie i angielskie: There is a telephone in the hall. W hallu jest telefon. There will be a meeting tomorrow. Jutro będzie zebranie. W każdym z tych zdań zaakcentowany jest ten element treści, który jest wyrażony przez podmiot. Efekt ten uzyskuje się właśnie przez przesunięcie podmiotu poza orzeczenie — ku końcowi zdania. W języku polskim, mającym elastyczny szyk zdania, można swobodnie umieścić podmiot (telefon, zebranie) po orzeczeniu zdania. W języku angielskim swoboda taka jest niemożliwa. Użycie there, które zastępuje niejako podmiot zajmując jego zwykłą pozycję, pozwala nam na przesunięcie właściwego podmiotu poza orzeczenie i w ten sposób zaakcentowanie tego właśnie elementu treści zdania, który jest wyrażony przez podmiot. Oto dalsze przykłady z konstrukcją there + (be): There have been four accidents at this cross-roads since Sunday. Od ostatniej niedzieli na tym skrzyżowaniu były cztery wypadki. There are no clean handkerchiefs in that drawer. W tej szufladzie nie ma czystych chusteczek. There was a good film on at the Odeon last week. W zeszłym tygodniu w kinie Odeon był dobry film. There is nothing to eat. Nie ma nic do jedzenia. There was no way of avoiding it. Nie było sposobu uniknięcia tego. There is much to be said on that topic. Na ten temat jest wiele do powiedzenia. There has been a lot of trouble about it. Było z tym masę kłopotu. Zdań takich jak powyższe nie można przekształcić tak, aby obyć się bez konstrukcji there + (be), to jest nie można postawić na miejsce there ich właściwego podmiotu. Zdania z konstrukcją it + (be) pozornie przypominają zdania zawierające there + (be), jednakże w istocie różnią się od nich zasadniczo. Są to zdania z dwoma podmiotami. Jednym z nich jest słówko it, zwane Preparatory It (przygotowawcze it), a drugi może mieć różną postać. Jest kilka typów zdań z Preparatory It: 138

a) Zdania, w których drugi podmiot ma postać bezokolicznika, np.: It is easy to criticize. Łatwo jest krytykować. It is better to do it at once. Lepiej zrobić to zaraz. Można takie zdania przekształcić tak, aby wyeliminować Preparatory It: To criticize is easy. To do it at once is better. Zdania takie, choć poprawne, brzmią jednak mniej naturalnie niż zdania z użyciem Preparatory It. Zauważmy, że w języku polskim zdaniom tego typu odpowiadają zdania bezpodmiotowe. Do tej samej grupy można zaliczyć zdania z czasownikami: seem, feel, sound, look użytymi bez osobowego podmiotu, np.: It seems impossible to help him. Pomóc mu (dopomożenie mu) wydaje się niemożliwe. It sounds strange to say so. Powiedzieć tak (powiedzenie tak) brzmi dziwnie. b) Zdania, w których drugi podmiot ma postać zdania pobocznego, np.: It's strange that she hasn't come home yet. To dziwne, że jeszcze nie wróciła do domu. It's true that books are the truest friends. To prawda, że książki są najwierniejszymi przyjaciółmi. Zdania takie również można przekształcić tak, aby wyeliminować Preparatory It: That she hasn't come home yet is strange. That books are the truest friends is true. Zdania te, choć teoretycznie poprawne, brzmią sztucznie. Często używane zwroty zawierające Preparatory It to m. in.: it is a pity, it is no use, it is fun. Oto przykłady: It's no use asking him to help us. Nie warto prosić go o pomoc. It's a pity she doesn't speak French. Szkoda, że ona nie mówi po francusku. It's fun learning foreign languages. Zabawnie (przyjemnie) jest uczyć się obcych języków. 139

c) Zdania, w których drugim podmiotem jest zdanie przydawkowe rozpoczynające się od zaimka: who, which, whom, that. Budowę takich zdań można wytłumaczyć jako rezultat „rozszczepienia" zwykłego zdania pojedynczego z jednym podmiotem. Weźmy np. za punkt wyjścia zdanie: John broke the window. John zbił szybę. Jeżeli chcemy podkreślić fakt, że to właśnie John a nie kto inny zbił szybę, powiemy tak: It is John who broke the window. To właśnie John zbił szybę. Jeżeli chcemy powiedzieć, że John zbił szybę, a nie co innego, powiemy: It is the window that John broke. To właśnie szybę John zbił. Oto przykłady zdań o takiej konstrukcji: It is Helen who found the watch. To właśnie Helen znalazła zegarek. It is the watch that Helen found. To właśnie zegarek Helen znalazła. It was Henry who took my best tie. To właśnie Henry wziął mój najlepszy krawat. It was my best tie that Henry took. To właśnie mój najlepszy krawat wziął Henry. Porównajmy teraz zdania z konstrukcją There + (be) i z Preparatory It. There is a policeman in front of us. Przed nami znajduje się policjant. It was a policeman who told me to turn left. To (właśnie) policjant polecił mi skręcić w lewo. It is time for you to get up. Już pora, abyś wstawał. There is time for you to have a cup of tea before getting up. Masz jeszcze czas na wypicie filiżanki herbaty przed wstaniem. W wielu przypadkach it występuje jako jedyny podmiot zdania. Oto przykłady zdań z takim podmiotem, które mogą Polakowi sprawiać pewne trudności. It is a month since I saw her. To już miesiąc od czasu jak ją widziałem. 140

It's two years since I had a holiday. To już dwa lata odkąd miałem wakacje. It's three miles to the nearest town. Do najbliższego miasta jest trzy mile. It's warm at this time of year in Poland. O tej porze roku jest ciepło w Polsce. It's nice to get out of town in summer. Przyjemnie jest wyjechać z miasta w lecie.
ĆWICZENIE i

Wstaw it lub there z czasownikiem to be w odpowiednim czasie: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. ... Mary who gave us your telephone number. ... some interesting stories in this book. ... difficult to cross the street in a big city. ... a good play in our local theatre last week. ... wet last Sunday, wasn't it? I think ... John who introduced us. Get up, ... time to go to school. I'm sure ... a lot of people at the meeting tonight. ... very cold last night, wasn't it? ... on my first visit to France that I went to Nice. Driving is dangerous when ... a fog. ... difficult to understand what he is speaking about. ... an information desk in the entrance hall. ... a pity you can't come to our party.

ĆWICZENIE II

Uzupełnij wstawiając it lub there z czasownikiem to be w odpowiednim czasie. W niektórych zdaniach należy wprowadzić liczbę mnogą, formę pytającą lub przeczącą: 1. 2. 3. 4. 5. 6. ... a river near the town? Yes, ... but ... dangerous to bathe in it. ... no use discussing this problem. ... nothing to do but to wait. ... far to the nearest service station? ... enough food for everyone? Oh, yes, ... impossible to eat it all! ... a pity you don't speak French: ... some charming French girls in our hotel. ... a car park in the centre of the town? Yes, but I'm afraid ... impossible to park a car there in the rush hours. 7. ... Lucy who told us about your marriage. 8. ... too cold for a walk last night, so we stayed at home. Oh, yes, ... a very cold wind in the evening. 141

9. ... easy to talk but we've got to do something at last. 10. ... better to go to the seaside in June — ... such crowds of people there in July and August. 11. ... any scotch tape on your desk? No, I'm afraid ... any. 12. ... a pity we haven't got a car. Oh, I don't know. ... difficult to park a car in the city, and besides ... a very good bus service in our town.
ĆWICZENIE in

Przetłumacz na angielski: 1. Było wiele wypadków drogowych od początku roku. 2. Szkoda, że Mary nie odwiedzi nas jutro. 3. Na jutrzejszym zebraniu będzie wiele ludzi. 4. Wczoraj był bardzo dobry koncert w parku. 5. Miło jest znowu cię widzieć. 6. Nie ma wysokich budynków w tym małym miasteczku. 7. Nie warto próbować jej przekonywać. Ona cię nie usłucha. 8. Czy są czyste chusteczki do nosa w szafie? 9. Nie zawsze jest łatwo eksperymentować. 10. Po drugiej stronie ulicy jest przystanek autobusowy.

9. Struktura zdań z dwoma dopełnieniami

Zajmiemy się tu zdaniami, w których oba dopełnienia wyrażone są rzeczownikami (z przydawkami lub bez) lub zaimkami. Możemy rozróżnić dwa typy takich zdań. Pierwszy typ to zdania zawierające tzw. dopełnienie bliższe (odpowiadające na pytanie: kogo ? co ?) i tzw. dopełnienie dalsze (odpowiadające na pytanie: komu? czemu?). Oto przykłady takich zdań: Mary has given me a present. Mary dała mi present. I can lend you my bicycle. Mogę ci pożyczyć rower. Mother told the children a story. Mama opowiedziała dzieciom historyjkę. I have told my wife everything. Powiedziałem żonie wszystko. W zdaniach o powyższej konstrukcji najpierw występuje dopełnienie dalsze a po nim dopełnienie bliższe. Dopełnienie dalsze może być dowolnym rodzajem rzeczownika lub zaimka, natomiast dopełnienie bliższe nie może być zaimkiem osobowym. Drugi typ zdania z dwoma dopełnieniami zawiera dopełnienie bliższe i tzw. dopełnienie przyimkowe, tzn. rzeczownik lub zaimek poprzedzony przyimkiem. Oto przykłady: Mary wrote a letter to John. Mary napisała list do Johna. I have bought some sweets for the children. Kupiłem dzieciom cukierków. John brought these flowers for you. John przyniósł te kwiaty dla ciebie. Mr. Smith gives lessons to some Polish students. Pan Smith daje lekcje polskim studentom.

143 .

Wybór pierwszego lub drugiego typu zdania z dwoma dopełnieniami zależy od tego. Jeżeli dopełnienie 144 . Drugim kryterium wyboru pierwszego lub drugiego typu zdania z dwoma dopełnieniami jest stopień rozbudowania tych dopełnień. Kupiłem go dla siebie. Oto przekształcenie zdań podanych powyżej: Mary has given it to me. Mary dała go mnie. John posłał kwiaty Mary. na jaką informację mówiący pragnie położyć główny nacisk. John sent some flowers to Mary. kupowana itp. John sent Mary some flowers.W tej konstrukcji zarówno dopełnienie bliższe. w którym ta właśnie informacja znajduje się na końcu zdania: Mary has given me a present. wybiera typ drugi. The postman brought it for John. Listonosz przyniósł ją dla Johna. pożycza. Mary dała prezent mnie (a nie komuś innemu). Listonosz przyniósł paczkę dla Johna. jak przyimkowe może być wyrażone dowolnym rodzajem zaimka lub rzeczownika. I bought a new hat for myself. Kupiłem sobie nowy kapelusz. Dopełnienie bliższe wyrażone zaimkiem osobowym może wystąpić tylko w tym typie zdania. The postman brought a parcel for John. przekazuje. Jeśli chce podkreślić co ktoś daje. Listonosz przyniósł Johnowi paczkę. I bought myself a new hat. John sent them to Mary. John posłał Mary kwiaty. ofiaruje. The postman brought John a parcel. Kupiłem nowy kapelusz sobie (dla siebie). wybiera typ pierwszy. John posłał je Mary. Jeśli natomiast mówiący chce podkreślić jako główną nową informację komu jest rzecz dawana. posyłana. posyła itp. Mary dała mi prezent (a nie co innego). w którym ta właśnie osoba wymieniona jest na końcu zdania: Mary has given a present to me. I bought it for myself.

John posłał Mary olbrzymi bukiet czerwonych róż.bliższe jest rozbudowane. 3. Tak. John is enthusiastic about my new car. I lent them to him. 2. Is this Mary's camera? (Y. 8. Jeśli dopełnienie dalsze jest rozbudowane.) X. Nie pożyczaj mu go. 7. 6. 5.) X. Pokaż mi je.: John sent some flowers to the pretty sister of his friend Tom. Pożyczyłem mu je. Here is the sugar. Przysuń mi go. I've bought some records for John. John pożyczył go jej. np. 2. np. częściej stosuje się typ pierwszy. 4. Nie powiem go jej). Nie. Pokazaliśmy im ją. Please don't tell this secret to my wife. (Y. częściej stosuje się typ drugi. 6. (Y. Dobrze. 10. (Y. Brown teach his students? (French) Did Mr.) X. Pokazałem mu go. dopełnienie dalsze występuje przed dopełnieniem bliższym: Give it to me.) X. 4. Daj mu je. 3. Have you shown Mark my new picture? (Y. Here are some photographs of the children (Y. wyrażone rzeczownikiem z przydawkami. 9. Daj mi to. Mary) Przetłumacz na angielski zdania w nawiasie: 1.) X.) X. tj. ĆWICZENIE I Odpowiedz na pytania (wykorzystaj informację w nawiasie): 1. X.) X. 7. Black promise this job to John or to Peter? (Peter) What did Jane tell her husband about her stay in Paris? (everything) Whom did Jane tell the story of her stay in Paris? (her husband) Whom are you going to give these apples and these oranges? (Jane. What did John buy Mary? (a ring) When did he give it to her? (yesterday) Have you bought these books for John or for yourself? (John) Have you bought John a book or some other present? (a book) Who did you lend your typewriter to? (my brother) What does Mr. (Y. What beautiful flowers! (Y. John mi je dał. We showed her to them. 145 ĆWICZENIE II 10 — Język angielski . 5. Jeżeli oba dopełnienia wyrażone są zaimkami osobowymi. 8.: John sent Mary an enormous bunch of red roses. John posłał kwiaty ładnej siostrze swego przyjaciela Toma.

Past Perfect He said that his pen had been found at school.10. że jego pióro zostało znalezione w szkole. Present Simple The door is locked every night by my father. Twój list został wysłany wczoraj.1. Tworzenie strony biernej Formy strony biernej tworzy się (podobnie jak w języku polskim) za pomocą czasownika to be oraz imiesłowu czasu przeszłego. Present Perfect That house has been sold. Drzwi są zamykane co wieczór przez mojego ojca. Powiedział. Past Continuous When I arrived dinner was being served. Present Continuous A new school is being built in our town. Future Simple This bill will be paid tomorrow. Simple Past Your letter was posted yesterday. Ten rachunek zostanie zapłacony jutro. 146 . Kiedy przybyłem podawano obiad. Konstrukcje w stronie biernej 10. W naszym mieście buduje się (właśnie teraz) nową szkołę. Ten dom został sprzedany.

np. to be seen — być widzianym.2. they.: My watch has been stolen. everybody.: Those ships are built in Glasgow.Bezokolicznik w stronie biernej tworzy się przez użycie bezokolicznika to be i imiesłowu biernego. Strona bierna The Town Hall is being renovated.: Strona czynna People speak English all over the world. is) brought Present Continuous am (are. np. people). Strona czynna They are renovating the Town Hall. Strona bierna English is spoken all over the world. Musi być opróżniona. 1) Stronę bierną stosuje się najczęściej w następujących sytuacjach: a) gdy interesuje nas wykonanie czynności a nie jej wykonawca. Ludzie mówią po angielsku na całym świecie. . Na całym świecie mówi się po angielsku. Te okręty buduje się w Glasgow. is) being brought Past Simple was (were) brought Past Continuous was (were) being brought Present Perfect have (has) been brought Past Perfect had been brought Future Simple will (shall) be brought Future in the Past would (should) be brought Future Perfect in the Past would (should) have been brought 10. ponieważ w języku angielskim używa się jej znacznie częściej niż w języku polskim. everyone. np. somebody. np. Ta skrzynka pocztowa jest pełna. It must be cleared. b) Gdy sprawca czynności jest nieznany. This letter box is full. Ratusz jest w odnowie. Użycie strony biernej Właściwe użycie strony biernej przedstawia trudności dla Polaka. Ukradziono mi zegarek. lub gdy sprawca czynności jest nieokreślony (someone. Zestawienie Infinitive to be brought Present Simple am (are. Odnawiają ratusz.

10* 147 .

np. że rząd podniesie cenę mięsa. America was discovered by Columbus. Strona bierna Your letter was shown to Father. co) lub też dopełnienie dalsze (komu. w stronie biernej podmiotem jest dopełnienie bliższe (kogo. Te listy zostaną napisane na maszynie przez pannę Jones. It has been announced that school holidays will last until the 3rd of January. It was said the talks were very fruitful. Nazwę sprawcy poprzedza się przyimkiem by. Ten formularz należy wypełnić drukowanymi literami. gdy to właśnie jest główną informacją udzielaną rozmówcy. 2) Stronę bierną stosuje się także. show (pokazać). Podmiotem zdania w stronie biernej może być również dopełnienie przyimkowe. Oni poślą po doktora. np. Pośle się po doktora. Ameryka została odkryta przez Kolumba. tell (powiedzieć). Ogłoszono. że szkolne ferie będą trwały do 3 stycznia.: Strona czynna bierna czynna They will send for a doctor. czemu). . d) W zdaniach odpowiadających polskim zdaniom typu: mówi się (it is said). że rozmowy były bardzo owocne. jak np. np. These letters will be typed by Miss Jones. Pasażerowie proszeni są o udanie się do komory celnej. This form should be filled in block letters. zawiadomieniach. give (dać). It is said that the government will raise the price of meat. przypuszcza się lub mówiono (it was said. Twój list został pokazany ojcu. Po niektórych czasownikach. Mówiono. Strona They often laugh at her.c) W oficjalnych instrukcjach. Strona A doctor will be sent for. award (przyznać). Pokazali twój list ojcu. Mówi się. Oni często się z niej śmieją. gdy sprawcę (wykonawcę) czynności chce się szczególnie wyeksponować.: Passengers are requested to proceed to the customs. zakazach. it has been said).: Strona czynna They showed your letter to Father. lub: Father was shown your letter.

148 .

: Have you checked the list of the guests? Mr.. A.. K. A. 1.: Have they built the swimming pool at last? B. K. B. it has been sent. They built a new shopping centre in the centre of the city. 2. Wzór: Has lunch been cooked yet? It's just being cooked...: Have you typed those letters yet? B.: It's . zdaniami w stronie biernej: Wzór: 1.: It's . They completed the reconstruction a month ago..: Have you sent the invitation to the Mayor yet? Mr. B.: Have you told the canteen staff to prepare refreshments? 149 ..: Have you asked the teachers to be present at 12 a.: It's .. 3. A.: They . czy wszystko zostało należycie przygotowane.: Has she made the coffee? B.: Yes. B. B. 2. 3. Ona jest często wyśmiewana.m. A.: Have they painted the walls yet? B. They widened some of the old narrow streets. przygotowania do uroczystości zakończenia roku szkolnego i pragnie upewnić się.: Have they written their report? B. K..? Mr.: Have you read the teachers' reports? Mr. 4. Mr. omawia ze swoim zastępcą Mr. They reconstructed the old cathedral. zaczynając od zdania: In the seventies our town was modernized: 1. 3.. B..: Have you answered the parents' letters? Mr. 5. 5. B. 4. 6. B. A. 4. B.: Have you prepared the welcoming speech? Mr. ĆWICZENIE II Przepisz poniższe opowiadanie w stronie biernej.: They . In the seventies they modernized our town. Mr. 5. ĆWICZENIE III Dyrektor szkoły Mr. 2. Uzupełnij odpowiedzi Mr.Strona bierna ĆWICZENIE I She is often laughed at. Uzupełnij poniższe dialogi podając odpowiedzi według wzoru.

Dear Professor Watson. Everyone knows the facts very well. pomijając określenie wykonawcy: 1. The big hall of the university (decorate) by our students and a concert (give) by a famous pianist. 2. You ought to repair that old clock. You should keep butter in the fridge. 9. Several eminent professors (invite) to the ceremony. 6. You ought to return the books to the library before the first of March. You should inform the police. They ought to pay him. You may be asked a lot of questions.ĆWICZENIE IV Profesor Paul Black pisze do kolegi zapraszając go na obchody 400-lecia uniwersytetu. ĆWICZENIE VI Napisz następujące zdania w stronie biernej. 5. They opened the theatre only last month. 7. 3. Uzupełnij list profesora. 5. They can build a school in five months. whom you have met. Next month our university will celebrate its 400th anniversary. We would be happy to have you as our guest. stosując czas Future Simple w stronie biernej czasowników podanych w nawiasach. . The opening speech (deliver) by professor Jones. They can't sell their old car. 4. You needn't translate this article. Yours sincerely. People mustn't park cars in front of that building. 8. You will have to fill in a lot of forms. Someone is serving coffee now. 4. 2. Paul Black ĆWICZENIE v Przekształć poniższe zdania na stronę bierną: Wzór: They may ask you a lot of questions. 10. 1. People will soon forget the whole affair. Let us know if we can put your name on the list. 3. 150 Someone noticed the thief an hour earlier. All the arrangements (complete) soon.

Brown) The bill will be paid by Mr. next year) 3. 2. 10. Who will pay the bill? (Mr. . 16. They are now producing this type of transistor radio in Japan. 11.) . Someone is repairing the road to Winchester. Brown. 11. 6.. What time are the shops opened in this town? (7 o'clock) 2. Who sends those goods to Japan? (Smith and Co) Who wrote this report? (Mr. 3. 8. You must finish the work by five o'clock. 12. Must the meeting be held today? (Yes. 7. 4. Someone will send this parcel to Mr. Odpowiedzi należy podać w stronie biernej: Wzór: 1. ĆWICZENIE VII Odpowiedz na poniższe pytania wykorzystując informację podaną wiasie. 5. Will this plan be discussed at the next meeting? (No. 9. 12. Someone cleans the rooms every week. 1. They will cut the tree down. You must write the answers in ink.6. Brown. 15. 13. 8. Someone has taken away two of my books. 13. 7. 14. Someone has translated those documents. Someone has locked the safe. 9. 10. 14.. Wilson) Who usually cooks breakfast? (my sister) Who will open the exhibition? (Princess Anne) Who makes the best tea? (the English) Who had opened the window before we came in? (the thief) Who is repairing our car? (a good mechanic) Who has opened my letter? (the secretary) Who wrote "Pygmalion"? (George Bernard Shaw) Who has stolen the jewellery? (a tramp) Who took Mary's photograph? (Jim) Who usually takes the boys to school? (Father) Who has cleaned the kitchen? (Jane) Who will give away the prizes? (the headmaster) ĆWICZENIE VIII Odpowiedz na następujące pytania: Wzór: How often are these cacti watered? They are watered once a week. One can easily forget a telephone number.

4.. Green. 5. 2.. 6. Will they offer me that job? No. Oh. he .. she . Odpowiedz na następujące pytania według wzoru: ĆWICZENIE X Wzór: 1. he ... Will you check these documents. Smith is ill).. They gave Janet a free ticket to the opera. Helen was given a ring. Brown? No. .. John hasn't posted that letter yet. They offered Mr. Somebody has told the police a lie. Someone handed Mary the programme. No. Have they paid the boy for his work? Yes. 5. do you really think he . Someone should teach Susan to cook. Are they teaching your son to swim? Yes.. she .. ĆWICZENIE IX Napisz następujące zdania w stronie biernej rozpoczynając zdanie od słów wytłuszczonych: Wzór: Someone gave Helen a ring.. Did they pay you for your work. sir? No.. they . Uzupełnij stosując stronę bierną: ĆWICZENIE XI Wzór: 1.. They have promised Henry a new bicycle. Will they ask you to come on Sunday? Yes. they will be checked by Mr. Yes. Mary? Yes. 3.. by Mr. 4. 3. Jones the post of treasurer. 7. by Miss Hill. lub No.. he .. 1. Janet was given a free ticket to the opera. 7. 6. he is being sent abroad — lub: No. by Mr. he isn't being sent abroad. because Mrs.... How often is this letter-box cleared? (twice a day) 5. 3.4..... Wilson. they . ? 5... immediately. you . he .. Green.. Smith round the factory. Did you correct Helen's homework? No.. Did they give Mary a ring at Christmas? Yes.. That's too bad. 152 . Are they sending your brother abroad? Yes.) 6. . 4. 2. Mr. Can they arrest that woman? No. 2. Did they show the man how to operate the machine? No... he .. It ought. last Friday. I .. Why hasn't the office been cleaned? (.. They will take Mr.. Someone will lend John a camera to take our photograph. Will you sign these letters. Why didn't Jack come to Mary's party? I'm afraid she hadn't invited him. Must this letter be posted at once? (Yes. it .

13. Nie powiedziano mi. Po hiszpańsku mówi się w większości krajów południowoamerykańskich. Ta książka musi być zwrócona natychmiast. że prezydent przybędzie do Rzymu jutro. że goście już wyszli. Powieść Heleny będzie ukończona przez jej męża. Portret mojej córki został namalowany przez słynnego artystę. Ogłoszono. 3. 6. właśnie podawano obiad. 8. 10. . 2. Gdy weszliśmy. 12. 5. W naszej dzielnicy buduje się duży basen. 11. 15.ĆWICZENIE XH Przetłumacz na angielski: 1. Twoja książka będzie wydana w przyszłym roku. Dlaczego listy nie zostały jeszcze przepisane na maszynie? Ryż jada się głównie na wschodzie. 14. Pasażerowie proszeni są o zapięcie pasów. Nie zapłacono za ten obraz. 4. Czy Jim będzie zaproszony na przyjęcie? Okno otwarto zanim poszedłeś spać. 7. 9.

Wyraża on tylko swoją niewiedzę. nie lubimy. she isn't. Yes. No. którą stanowi czasownik w formie osobowej. Zaczynają się one od formy czasownika specjalnego (posiłkowego lub modalnego). it hasn't Nie. 11. 154 . Nie. gdy zadajemy pytania w języku angielskim. Czy John mówi po francusku? has. Tak. Innymi słowy. Konstrukcje pytające 11. a mianowicie do. że oczekuje odpowiedzi twierdzącej. it Nie. nie odjechał. Czy Mary jest w domu? he can. Słówko to nie ma odpowiednika. it doesn't Nie. po której następuje podmiot zdania. Yes. we don't. does lub did. jaka padnie odpowiedź. Tak. Is Mary at home? Tak. nie ma jej. Tak. ani tego. lubimy.1. Pytania typu Yes-No odpowiadają polskim pytaniom zaczynającym się od słówka „czy". to znaczy odwrócenie porządku podmiotu i tej części orzeczenia. Czy dużo tu pada deszczu? dużo. W czasach Simple Present i Simple Past utworzenie pytania typu Yes-No wymaga użycia na początku pytania odpowiedniej formy czasownika posiłkowego do. Yes. na które odpowiedzią jest potwierdzenie lub zaprzeczenie. charakteryzuje je tzw. zwane także Yes-No Questions. pytania o rozstrzygnięcie. Pytania nie zawierające przeczenia Pytania takie sugerują neutralną postawę mówiącego w stosunku do oczekiwanej odpowiedzi. Tak. No. No. General Questions — Pytania o rozstrzygnięcie General Questions. Can John speak French? mówi. są to pytania.1. piwo? Does it rain much here? it does. she is. mogą zawierać przeczenie lub nie zawierać przeczenia. Yes.1. he can't. Yes. Nie wyraża on ani tego. inwersja. Nie. tj. jest. że oczekuje odpowiedzi przeczącej. No. No. niedużo.11. Pytania Yes-No. Has the train already left? Czy pociąg już odjechał? Do you odjechał. all like beer? Czy wszyscy lubicie we do. nie mówi.

gdy proponujemy komuś oglądanie telewizji a ten ktoś odmawia...: Wasn't it Dr.... sprzeciw. Nie..... Have the children ever been to the circus? 1... np. nie dzwoniłem.. możemy zapytać: Shouldn't you go and see a doctor? Czy nie powinieneś iść do lekarza? b) Zadajemy takie pytania. .. co podobne pytania w języku polskim. I did. . gdy twierdzenie. dzwoniłem. Na przykład.. Mianowicie: a) Zadaje się takie pytania.. they haven't. postawa. it has.. ? No. gdy nie jesteśmy całkowicie czegoś pewni i oczekujemy od rozmówcy rozwiania naszych wątpliwości. No. I didn't. możemy zapytać: Don't you like television? Czy nie lubisz telewizji? Gdy zapowiadają nam czyjąś wizytę w porze dla nas niedogodnej możemy zapytać: Can't he come another time? Czy on nie może przyjść kiedy indziej? Gdy ktoś się źle czuje i nie idzie do lekarza.. ? Yes.2.. np. działanie lub de cyzja naszego rozmówcy wzbudza nasze zdziwienie. 155 . niedowierzanie. Tak.1...Did you ring? Czy dzwoniłeś? Yes. Pytania zawierające przeczenie Pytania w formie przeczącej zadaje się w języku angielskim w tych samych okolicznościach. dotyczące informacji zawartych w podanych zdaniach: Wzór: The children have never been to the circus. nie zadowolenie.: Isn't it awful? Czyż to nie straszne? ĆWICZENIE I Utwórz pytania typu: yes-no questions. The strike at the Heathrow Airport has ended at last. Wilson who cured your daughter? Czy to nie doktor Wilson wyleczył twoją córkę? Wypowiedzi w postaci pytań w formie przeczącej niekiedy funkcjonują jako wykrzykniki. 11.

. .. 5. Jane always goes to school on foot. ... Jane liked the ring I gave her for her birthday. . she did. ? No. 8. ĆWICZENIE II ? Uzupełnij zdania pytająco-przeczące: 1... he did......... ? Yes... 15. I would. Weren't . The Browns will bring their cousin to the party. ? Yes..... ? No. but he understands Spanish. 9. ? Yes.. ? Yes.... 11. he was.2. he can't.. 14.. with Jim? 3. 12. A... . The conference is being held in that building... Can't . she does. I'd like to go to the theatre. A. I can hear them laugh. Wouldn't . they aren't. Miss Wilson does her shopping at the supermarket near here..... B . on Saturday? 2. Our guest can speak Spanish fluently. Robert visited his parents in December... My secretary will book your air ticket... Smith left the office before me... a new one? 5....... ? Yes... I'm going to a dance with George.. I will start at nine o'clock. they will.. Henry had left before Mary came. better .. B ..... he did.. The Wilsons are coming on Friday.. she has. he had... she will..... ..... ? Yes... B... 6. Mr.. The children are already asleep. A. We must have our fridge repaired... Mary has been playing the piano all the time... too late? 156 ..... 10.. 7..... 4. ? Yes.. B....... ? Yes. Our children go to bed at eleven. He was driving his father's car when he had the accident... ? Yes... 13..... . B...too late? 4.... it is. A. ? Yes..... ? Yes. Yes. she does.. 3. A...

.... I can't understand this expression..1. tak jak w pytaniach o rozstrzygnięcie (patrz rozdz.. how.... she was . a dictionary? 11.......2.. Pytania z formami czasowników be i have oraz z czasownikami modalnymi What's your name? Jak się nazywasz? What can I do for you? Czym mogę służyć? Who is that man? Kto to jest ten człowiek? What are you doing? Co robisz? When will she come? Kiedy ona przyjdzie? What's the matter? O co chodzi? Where may I put my things? Gdzie mogę położyć swoje rzeczy? How long have you been living in Canada? Jak długo mieszkasz w Kanadzie? Why are you so upset? Dlaczego jesteś taki zdenerwowany? How many sisters have you? Ile masz sióstr? How much must we pay? Ile musimy zapłacić? What had the manager told you before you started work? Co ci powiedział kierownik zanim rozpocząłeś pracę? 157 ..... No more coffee for me. B..... whom. when. określnika lub przysłówka pytającego. 11. Shouldn't .. W Czasach Simple Present i Simple Past trzeba wprowadzić formy czasownika posiłkowego do (tj.. B .see her? 10. czyli od tzw. A. thank you...... Don't .... B.....6.1).... No..Pytania o uzupełnienie Special Questions są to pytania zaczynające się od zaimka.. a present? 9.. w których wyraz pytający nie jest podmiotem ani częścią podmiotu W takich pytaniach występuje inwersja. A... where. do... A. 11. 11.. Są to wyrazy: who..... what.... Oto przykłady pytań typu Special Questions.. A. does..coffee? 8. A.... It's Aunt Barbara's birthday tomorrow! B..... Special Questions . We have a new director. Was Jane present at the meeting yesterday? B. whose....2....1... why. yes.2.... Haven't ....... Oh.... Pytania..... did).1. Question Words — wyrazów pytających..... name Harold Rogers? 7..... which.

(Dziękuję. jak w innych typach pytań.1.2. 11. Kto chce oglądać telewizję? Mary. thank you. (Jest bardzo ładna). (Five of the children fell ill).2. does. Pytania z użyciem form: do. 158 . (Mary does). did. Nie występują w nich formy posiłkowe: do. np. How many of the children fell ill? Five. did Where does Mary live? Gdzie mieszka Mary? When did you see John? Kiedy widziałeś Johna? How does Jane speak French? Jak Jane mówi po francusku? Why didn't you tell me the truth? Dlaczego nie powiedziałeś mi prawdy? What does your wife usually cook for dinner? Co twoja żona zwykle gotuje na obiad? Whose glasses did you find? Czyje okulary znalazłeś? Which of our friends did you meet at Zakopane? Kogo z naszych przyjaciół spotkałeś w Zakopanem? How much does it cost to get to London by air? Ile kosztuje przelot do Londynu? Uwaga: forma whom np. Co czyni cię szczęśliwym? Piękna pogoda. Na pytanie: How is your wife? odpowiemy: Oh. podmiot nie jest w nich poprzedzony czasownikiem posiłkowym.What is the Smith's house like? Jaki jest dom państwa Smith? How is your wife? Jak się czuje (miewa) twoja żona? What's your wife like? Jaka jest twoja żona? Uwaga. does. w zdaniach typu: Whom did you meet yesterday ? jest rzadko używana i we współczesnym języku potocznym zastępuje ją who. tzn. What makes you happy? Fine weather.2. w których wyraz pytający jest podmiotem lub częścią podmiotu Pytania takie mają szyk zdania oznajmującego. She's tall and dark (Jest wysoka i ma ciemne włosy).2. Czyj referat jest najlepszy? Janka. she's fine. Ile dzieci zachorowało? Pięcioro. np. She's very pretty. Pytania. czuje się doskonale). (John's paper is the best). Whose paper is the best? John's. Who wants to watch television? Mary. Natomiast odpowiedź na pytanie What's your wife like ? powinna podawać jakieś jej cechy.: Who did you meet yesterday? 11. (Fine weather makes me happy).

że wyjeżdżasz za granicę. Dobson. Her father is very rich. Her husband is sitting next to her. W kraju docelowym funkcjonariusz kontroli paszportowej zapyta cię o nazwisko. (Patrick did). Dobson's fiancee... ĆWICZENIE I Mary i Jane są w teatrze na premierze.. Bellows. ? Mary: She's Mr. it) like lub: How is he (she). Oh.. (Alice will). Mary: There are a lot of people in the theatre tonight. ĆWICZENIE II Wyobraź sobie. . numer paszportu. 3. Jane: . ? 2. 2. Who closed the window? Patrick. Who will help me? Alice. look at that pretty girl! Jane: .. 4.. Który student mówi najlepiej po francusku? Henry. narodowość. ? Mary: She's a very gifted dress designer. stały adres. Chris: Have you met Helen's husband? Kate: No. She's charming and she has a very interesting job. datę urodzenia. Chris: He's very good looking and rather nice. imię. Jane: What's his job? Mary: He is a film producer. (Henry does). Mary zna osobiście lub z widzenia wiele wybitnych osobistości. Do you see that beautiful woman in the box over there? Jane:: Yes. Jane: . ĆWICZENIE m Uzupełnij poniższy dialog pytaniami typu: What's he (she. Kate: Oh. He's speaking to his best friend Mr.. Kto zamknął okno? Patryk. . 1.Which student speaks French best? Henry. They have just rented a flat. Uzupełnij dialog pytaniami Jane. Jane nie zna nikogo i zadaje Mary wiele pytań.. zawód. 1. ? Mary: He's the director of the play we are going to see. Kto mi pomoże? Alice.. Who is she? Mary: It's Mrs. not yet... Zadaj jego pytania w języku angielskim. ? 159 . ? Mary: He's a businessman. Jane: And ..

5. W poniższym dialogu uzupełnij pytania babci: 160 . What are your working hours? 8. . Chris: . Przetłumacz poniższe pytania na angielski: Jak długo możesz zostać z nami? Dlaczego jesteś taki zły? O co chodzi? Jak długo uczysz się angielskiego? Dlaczego musicie wyjść tak wcześnie? Gdzie są moje okulary? Ile to kosztuje? Czym mogę służyć? Kiedy Mary przyjedzie do Londynu? Gdzie oni mogą się zatrzymać? Dlaczego twój zegarek się zatrzymał? Jaki jest nowy samochód twojego brata? Co robią dzieci? Kto pomoże mi rozpakować walizkę? Jak się miewa twoja córka? Jak długo czekasz na Lucy? ĆWICZENIE VI Mary opowiada babci o przyjęciu. What's your name? 2. Chris: And what about your mother. . 9.. ? Kate: Father is not well yet. What are you going to do on Sunday? 9. How old are you? 4.. Kate. żąda powtórzenia wypowiedzi. 12. 6.. 5. 15. 11. 4. What is your native town like? ĆWICZENIE V 1.. 7. Ponieważ babcia źle słyszy. 2. 3. 4.3. What is your flat like? 5. Where were you born? 10.. 10.. How many brothers and sisters have you? 6. What's your address? 7. 8. Oh. 14. What's your job? 3. he's still in bed. ? Kate: He looks very sensible and efficient. We had a new doctor examine him yesterday. ? Kate: She is fairly well but she's worried about Father of course. z którego właśnie wróciła. ĆWICZENIE IV Odpowiedz na następujące pytania: 1. Chris: It's small but very comfortable. 13. I wanted to ask about your father.

: In that big shop near the station. ? : Some songs by Schubert... ? : To sing for us. M. M. M. ? : That he wrote TV plays.: 6.. : He told me he wrote TV plays.: 1 M.. M..: Where .. B. : What ..: M. U — Język angielski 161 . White. ? : A very good dinner. Granny: How many people were there at the party? Marv: About twentv. ? : Most of the other guests.: G. : What . ? A. : Oh..: M. M. ? : Drinks.. M. M. M. ? : A very interesting man.: : First they offered us drinks. : I met a very interesting man. Mary: There were about twenty people at the party.. G. : She sang some songs by Schubert.. to? : To the famous singer Miss Ellis.: 0..: G.: 4.Wzór....: G.: M..: G.. : Who .: M. : We all asked Miss Ellis to sing for us. : What . : Who .: G. I forgot to tell you! I saw your friend Mrs.: G. M.: 5.: M.: M. : Who . : Whose . : Next we had a very good dinner. : He is Alice's cousin.: 3.. ĆWICZENIE VII Uzupełnij poniższe dialogi zadając pytania rozpoczynające się wyrazem pytającym where.: 8..: 2.: 9. LA.. Mary: About twenty 1.: M.: Yesterday I bought a very nice handbag. ? : Alice's.: G.: G.: 7. : What .: M. : He introduced me to the famous singer Miss Ellis. : He knew most of the other guests.: M.: M. White ? : Your friend Mrs. : What .: G.

: Frank stayed in Spain for some time several years ago.: I passed a very difficult exam a short time ago.: . ? A. ĆWICZENIE VIII Uzupełnij poniższe dialogi zadając pytania rozpoczynające się wyrazem pytającym when: 1. B.: I met a charming girl the other day.: I found your keys this morning. 2. A. A.: . B.: . ? A.. B.: As soon as possible. B. 162 . A. White shortly ago. 7. 6. ? A.. 6..: In Madrid.: The Browns are moving to Liverpool. B..: John got a letter from Mr. ? A.: . A. 4.: .: At John's birthday party. A.: In the street. ? A..: Fm afraid I lost my watch yesterday. A. Black earns a lot of money..: You should telephone Mary.: Last week. 5. A. 5. 3.. 3..: When .: Tom told me about his plans some time ago..: In a big export firm. B.: . 4.: Tm going out.: .: To the post office.: . A.2... A.: Probably next month.: We made a very interesting trip all over the United States during our holidays. ? A. ? A.: . B.: In the kitchen...: Mr.: . ? A..: Last month. ? A.. B... B. A.: On Monday... ? A. A. B. A. ? A.... B.

? A.B. ? A...: My sister is going to Italy.: I'm very tired. . ? Mrs.. ĆWICZENIE IX Uzupełnij poniższe dialogi zadając pytania rozpoczynające się wyrazem pytającym why: 1... . ? A.: The Joneses sold their car yesterday..: Why . ? Next month.: Why . 4. Mary: .: 7.: You should turn the radio off.. ? A.: Because she wants to improve her Italian.: B... Smith jest bardzo doświadczoną gospodynią.. Mary: .: Because it's already past eleven. Mary: . B.: My husband wants to stay here. B.. ? A. 4.. Mary chce się od niej wiele nauczyć..: I use a pound of flour to bake a cake. B.: I clean the windows with warm water only. 2.: Because it was too expensive for them — it used up too much petrol. ? Mrs. ? Mrs.: Because he likes the place. S. ? Mrs.. A.... Smith: I usually take two tea spoonfuls of coffee for a cup.: . Alan is leaving Paris soon.: It usually takes about forty minutes to bake a sponge cake. A. S.. Pytanie Mary brzmi: How much coffee do you take for a cup? 1.. 3..: Why ... S. A. 5.: Because I have worked too much lately. A.: A. ? Mrs. S. Mary: .: Why . Uzupełnij pytania Mary.: I put eight eggs in it. B. 3. ĆWICZENIE X Mrs. B. A.: A.: . Wszystkie pytania rozpoczynają się od wyrazu how: Wzór: Mary: . 2.. A.. ? Last spring.

ix* 163 .

9.. . 3.: .: Someone searched my desk yesterday.m. She starts work at 9 a. ? I wash the curtains twice a year.: . ? 4. 2. Mary: I didn't take it. In the evening she often goes to the cinema..: I haven't drunk it. Rose is a very pretty girl. Zadręcza swoją żonę Mary pretensjami i podejrzeniami..: Someone left the door open.. ? I cook potatoes for about twenty minutes. S. Mary: Mrs. 4. She usually has a sandwich and a cup of coffee for lunch.: Someone uses my cup.: 6.. G. M. S. She is a shop assistant.: I don't use it. ? 164 . M. . George: Who took it.: 7. G.: . 8.: . 1. Przeczytaj uważnie informacje dotyczące Rose i zadaj pytania.. M... ĆWICZENIE XI Rose i Jane są przyjaciółkami i razem pracują. She works in a big department store. Mary: Mrs..5. On the weekends she visits her family. ? I polish the furniture with a special spray "Pledge". G. She gets to work by bus.: I didn't leave it open. 6. Żona odpiera zarzuty.: . She usually spends her holidays at the seaside. Mary: Mrs. 5....? 3.: Someone has drunk my cocoa. 7. Uzupełnij pytania George'a według wzoru: Wzór: George: Someone took my pen yesterday. G. ? 2. M.. ĆWICZENIE XII George to zgryźliwy i podejrzliwy starszy pan. G. then? 1.. G.: I didn't search it. S. aby otrzymać te same informacje o Jane. G. G.

: Someone lost my key.: 7. I haven't borrowed it. . 3. Czyj samochód był zostawiony na ulicy zeszłej nocy? 7.. I didn't lose it.3. A "Mona Lisa" penicillin America the steam engine "Othello" the battle of Austerlitz B Napoleon James Watt Sir Alexander Fleming Shakespeare Leonardo da Vinci Christopher Columbus ĆWICZENIE XIV Przetłumacz na angielski: 1.: G.: M. Pytania alternatywne Pytania alternatywne są to pytania sugerujące wybór jednej z dwóch możliwości. G. Co sprowadza deszcz? 4. G. ? Someone has borrowed my newspaper.: G. np. Co powoduje zatrucie środowiska? 8. Ilu studentów postanowiło spędzić wakacje w górach? 10. 4.1. Jakie kraje eksportują dużo ropy? 9. 2.: M. Co cię tak zmęczyło? 6. Kto telefonował przed obiadem? 11. I don't take them. G.. Inne konstrukcje pytające 11. 5.: M.. Czyja to filiżanka? 3.. Kto z was nie ma paszportu? 5. . .: 6. ? Someone always takes my glasses.3.: G.5. Kto chce jeszcze herbaty? 2.: 165 ... 6. ? ĆWICZENIE XIII Na podstawie list A i B zadaj pytania rozpoczynające się wyrazem pytającym who i daj krótkie odpowiedzi: 1.

3. jeżeli pytanie zawiera okolicznik. przyimek najczęściej występuje przed tym oko-licznikiem. Pytania w rodzaju: To whom was the telegram sent? można spotkać w tekście pisanym. ale nie używa się ich w mowie potocznej. Jednakże. np.: Who are you writing this letter to? Do kogo piszesz ten list? Przyimek zatem znajduje się zazwyczaj na końcu pytania. np.: What are you looking at? Na co patrzysz? b) po dopełnieniu. jeżeli po orzeczeniu występuje dopełnienie.: What are you looking at so intently? Na co patrzysz z takim napięciem? What did you polish your shoes with yesterday? Czym wyczyściłeś wczoraj buty? Oto dalsze przykłady pytań z przesuniętym przyimkiem: Who are you waiting for? Na kogo czekasz? Where does he come from? Skąd (z jakiego kraju) on pochodzi ? .2. Pytania z przesuniętym przyimkiem W języku angielskim pytania zaczynające się od przyimka występują bardzo rzadko.Is your brother a doctor or a dentist? Czy twój brat jest lekarzem czy dentystą? Do you want tea or coffee? Czy chcesz kawy czy herbaty? Will the concert be on Saturday or on Sunday? Czy koncert odbędzie się w sobotę czy w niedzielę? Shall we go to the theatre or to the cinema? Czy pójdziemy do kina czy do teatru? Shall we go for a walk or do you prefer a rest? Czy pójdziemy na spacer czy wolisz odpocząć? 11. Można je spotkać niekiedy w piśmie i to raczej w stylu oficjalnym. np. powiemy jednak: Who was the telegram sent to? Przyimek występuje: a) po orzeczeniu zdania.

166 .

np.: John is a very good driver. np. haven't you? Skończyłeś.What have you called this meeting for? Po co zwołaliście to zebranie? Whose photo are you laughing at? Z czyjej fotografii się śmiejesz? Which letter are you looking for? Którego listu szukasz? 11. does she? Mary nie mówi po francusku. weren't they? Chłopcy byli tu wczoraj. prawda? Jeżeli zdanie poprzedzające zwrot Question Tag jest w czasie Simple Present lub Simple Past.: The boys were here yesterday. Zwroty typu „nieprawdaż" — Question Tags Zwroty zwane Question Tags odpowiadają polskim zwrotom: „nieprawdaż?". „czyż nie?". w zwro cie tym występuje przeczenie. nieprawdaż? b) jeżeli zdanie poprzedzające zwrot Question Tag jest przeczące.3. że: a) w zwrocie Question Tag występuje ten sam czasownik posiłkowy (lub modalny) co w orzeczeniu poprzedzającego zdania. prawda? You have finished. isn't he? John jest dobrym kierowcą. w zwro cie tym nie występuje przeczenie.3. w zwrocie tym wystąpi odpowiednio do. didn't he? Pan Brown wyjechał do Paryża w zeszłym tygodniu. nieprawdaż? Tworząc zdania zakończone zwrotem Question Tag należy pamiętać. prawda? Mary doesn't speak French. prawda? Mr. „prawda?". can she? Mary nie umie pisać na maszynie. Porównajmy dwa rodzaje zwrotów Question Tags: a) jeżeli zdanie poprzedzające zwrot Question Tag jest twierdzące. was she? Nie było jej na zebraniu wczoraj. prawda? 167 . np. prawda? Mary can't type. does lub did: You like to play tennis. don't you? Lubisz grać w tenisa.: She wasn't at the meeting yesterday. Brown went to Paris last week.

(Mary nie jest moją siostrą).b) Czasownik w zwrocie Question Tag zawierającym przeczenie zawsze łączy się ze słówkiem not tworząc formę skróconą. she is. 2. Green is a foreigner. ĆWICZENIE II Uzupełnij poniższe dialogi zadając pytania z przyimkiem na końcu zdania: 1.: From the United States. np.: Mrs. (Mary nie jest moją siostrą). np. she isn't.: Jane is Tom's sister. czy też sok pomarańczowy. prawda? You would like some coffee. gdy chcemy potwierdzić fakty i prze cząco. she isn't. wouldn't you? Chciałbyś napić się kawy. is she? Yes. won't they? Przyjadą samochodem. Zapytaj sprzedawcę sklepowego czy walizka jest zrobiona ze skóry. isn't she? Yes. Zapytaj swego gościa czy wypije kieliszek wina.. No. isn't she? Mary jest twoją siostrą. A. Zapytaj wychodzącego gościa czy wziął swoją własną parasolkę. prawda? Mary is your sister. Zapytaj dziecko czy woli dostać piłkę. prawda? c) Podmiotem zwrotu Question Tag jest odpowiedni zaimek osobowy. ? A. czy też twoją. prawda? d) Na wypowiedź zakończoną Question Tag odpowiadamy — niezależnie od formy tej wypowiedzi — twierdząco. 3.: Where . B. czy z plastiku. The Browns have sold their house. Mary isn't your sister. haven't they? Państwo Brown sprzedali dom. isn't she? Jane jest siostrą Toma. 168 . Zapytaj czy konferencja odbędzie się w maju. (Mary jest moją siostrą). she is. ĆWICZENIE I Utwórz pytania w języku angielskim do podanych sytuacji: 1. No. prawda? They will arrive by car. 4. 5..: Mary is your sister. gdy chcemy tym faktom zaprzeczyć. czy w czerwcu. (Mary jest moją siostrą). czy lalkę.

. with) 169 . A.. ĆWICZENIE III Przetłumacz poniższe pytania na angielski. B. (Who .: Who . na które następujące zdania mogłyby być odpowiedzią: Wzór: John is dancing with Henry's wife. Po czyjej on będzie stronie? 7. A. with) Who is John dancing with? 1.: I don't know. A. The telegram was addressed to your wife.: We had a very interesting talk. Na końcu pytania powinien się znajdować przyimek: 1.: Whose .: From her grandfather...: Look..... O jakie formularze prosiłeś? 4. I'm going to have dinner with a film director.: On housekeeping and on her clothes. ? A. to) 2. ? A. Czym się zraniłeś? 10. Z kim idziesz do kina? 5. about) 3..: Who ... O czym ona mówi? 3.. Do kogo piszesz? 6. 3. (Who . A. ? A.: Mary has borrowed a very good English-Polish dictionary. B. ? A. (Who . I have been thinking about tomorrow's lecture.. probably to her boy-friend.: Who . Po co kupiłeś ten obraz? 8.2.: I think I put my bag in someone else's car. Na co czekasz? 2.: Jane is talking to someone on the phone. A.: I don't know. A. ? A.. B.: What . ? A. B.... it's Mr.: About literature.. He's waiting for someone...: My wife spends a lot of money. probably for a pretty girl.: I've no idea. B.: What . Jones. (What . 4. 7. Z kogo się wyśmiewasz? 9. Komu zostawiłeś swój adres? ĆWICZENIE IV Ułóż pytania. 6. B. 5.

4. Granny is looking for her glasses. (What ... for) 5. She is looking at a plane in the sky. (What ... at) 6. We have been waiting for the teacher since 5 p.m. (Who ... for)
ĆWICZENIE V

Wstaw wyraz pytający who, which, what lub whose na początku pytania oraz odpowiedni przyimek na końcu. Wzór: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. ... is butter made ... ? What is butter made from? .. can we use old newspapers ... ? .. hotel did you spend your weekend ... ? .. is John dancing ... ? .. have you borrowed money ... ? .. is the little girl afraid ... ? .. are you talking ... ? .. have you been thinking ... ? .. of you is that telegram ... ?

ĆWICZENIE VI

Dodaj zwroty typu: nieprawdaż. 1. It's cold today, ... ? 2. You will be ready soon, ... ? 3. Mark works for his father, ... ? 4. Tom can help you, ... ? 5. John has booked seats for "Hamlet", ... ? 6. Mrs. Black was in Scotland last year, ... ? 7. The Browns stayed with you over the weekend, ... ? 8. We shall see you later, ... ? 9. It wasn't your fault, ... ? 10. Paul doesn't enjoy fishing, ... ? 11. There wasn't a fountain here last year, ... ? 12. John won't be at Cambridge in March, ... ? 13. Tom hasn't returned our records, ... ? 14. The Joneses haven't gone over to France, ... ? 15. My husband didn't ring you up yesterday, ... ? 16. You won't be offended with me, ... ?
ĆWICZENIE VII

Zamień następujące pytania na zdania ze zwrotami Question Tags w dwóch wersjach: 170

Wzór:

Will Pat come to our party? Pat will come to our party, won't she? Pat won't come to our party, will she?

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.

Isn't there any food left over? Did you have your house repainted last year? Is John older than you? Do your children always tell the truth? Is Mr. Black going to speak now? Are there any good hotels in your town? Are we going to meet Walter at the party? Have you got a temperature? Could we meet here tomorrow? Did your grandfather live in Japan? Does Joan like her new job? Can you come at five? Has your brother come home yet? Did Alan paint this picture himself? Will there be enough food for all of us? Does Larry always come home so late?

12. Konstrukcje rozkazujące

Tryb rozkazujący w drugiej osobie liczby pojedynczej i mnogiej wyrażamy podstawową formą czasownika. Come here. Listen! Chodź tutaj. Słuchajcie. Proszę cię zjedz obiad. Proszę zamknij drzwi.

W formie bardziej uprzejmej dodajemy please. Please eat up your dinner. Shut the door, please.

W formie przeczącej występuje wyrażenie don't. Don't read that letter. Don't use your dictionary. Don't be late. Nie czytaj tego listu. Nie korzystajcie ze słowników. Nie spóźnij się.

W pierwszej i trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej odpowiednikiem trybu rozkazującego są wyrażenia z czasownikiem let. W pierwszej osobie liczby pojedynczej stosujemy wyrażenie let me. Let me have a look at my notes. Niech spojrzę w notatki. Let me think. Zaraz — niech pomyślę. Pozwól, że pomyślę. Let me see. Zaraz — niech się zastanowię. Pozwól, że się zastanowię. W pierwszej osobie liczby mnogiej stosujemy wyrażenie let's będące skrótem wyrażenia let us. Let's have dinner. Jedzmy obiad. Let's go. Chodźmy. W trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej let występuje z zaimkiem osobowym w formie dopełnienia lub z rzeczownikiem. Let Henry do it himself. Niech Henry sam to zrobi. Let them stay here. Niech oni zostaną tutaj. Let him find the way himself. Niech sam trafi. Let her come at once! Niech ona zaraz przyjdzie! 172

ĆWICZENIE I

A) Utwórz polecenia w drugiej osobie trybu rozkazującego wykorzystując następujące wyrażenia: Wzór: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Door. Shut the door (albo: Open the door, albo: Lock the door).

time your hands the television set my question the window the medicine

B) Utwórz zdania przeczące w drugiej osobie trybu rozkazującego, wy korzystując następujące wyrażenia: Wzór: 1. 2. 3. 4. 5. 6. The window Don't open the window (don't shut the window).

so much noise so many sweets such silly questions out in the rain so many lies this dreadful hat

ĆWICZENIE II

Przekształć następujące zdania według podanego wzoru (z użyciem właściwej formy zaimka osobowego): Wzór: Father wants the children to go to bed at once. Father: Let them go to bed at once.

1. The doctor wants Jim to take his temperature. 2. The teacher wants Jane to correct her mistakes. 3. Mr. Smith wants George and Helen to come and see him. 4. The director wants Miss Jones to take the message. 5. Mr. Smith wants the gardener to plant some roses. 6. Mr. Andrews wants his client to wait half an hour. 7. Jenny wants Robert to telephone at ten o'clock. 8. The manager wants Mr. Clerk to check this account. 9. Mary wants Tom to offer the guests some more drinks. 10. The judge wants the witness to repeat his statement. 173

ĆWICZENIE III

Przetłumacz następujące zdania na angielski: 1. Gdzie są twoje rękawiczki? Niech no się zastanowię. Myślę, że zostawiłem je w samochodzie. Niechaj mój syn ich poszuka. 2. Zapytaj go o radę. 3. Niech on sam wyczyści swoje buty. 4. Nie krzycz na mnie! 5. Nie powtarzaj mojego pytania. 6. Jest piękna pogoda — chodźmy na spacer. 7. Nie mogę rozmawiać z nim teraz. Niech zaczeka. 8. Kiedy ją ostatnio widziałeś? Niech no pomyślę ... To było na przyjęciu u Jane. 9. Otwórzcie podręczniki i przeczytajcie tekst o transporcie miejskim. 10. Nie bądź niecierpliwy — powtórzmy tę piosenkę jeszcze raz. 11. Boli mnie głowa — chodźmy na spacer. 12. Jestem bardzo spragniony. Niech John przyniesie mi coś chłodnego do picia. 13. Czy jutro są urodziny Tomka? Niech no pomyślę — tak, on jutro kończy siedem lat. 14. Nie wyłączaj radia, chcę słuchać muzyki.

13. Konstrukcje bezokolicznikowe

13.1. Formy i funkcje bezokolicznika
Bezokolicznik jest formą czasownika wyrażającą czynność lub stan, lecz nie podającą osoby ani liczby, ani czasu. Bezokolicznik, najczęściej poprzedzony partykułą to, występuje w stronie czynnej oraz biernej. Formy bezokolicznika ilustruje podana poniżej tabela:
Aspekt — aspect Strona — Voice czynna — active Simple Continuous Perfect Perfect Continuous to take to be taking to have taken to have been taking bierna — passive to be taken to have been taken

Uwaga: Bezokolicznik zaprzeczony wyrażamy stawiając not przed to, np. not to take — nie brać. Bezokolicznik w zdaniu może być: 1) podmiotem lub pierwszym elementem podmiotu, np.: To copy these letters is not an easy task. Przepisanie tych listów nie jest łatwym zadaniem. 2) orzecznikiem lub pierwszym elementem orzecznika, np.: To see is to believe. Widzieć to znaczy wierzyć. 3) dopełnieniem (zastępującym zdanie dopełnieniowe), np.: I am glad to see you. Cieszę się, że cię widzę. The police are sure not to believe you. Policja z pewnością nie uwierzy ci.

175 .

pleased. Tom był ostatnim. inclined. The patients seemed glad to be sitting in the warm waiting room. 5. takich jak: able. 6) okolicznikiem skutku lub jego pierwszym elementem po przysłówkach too lub enough np.: They were anxious to know more about me. glad. 6. afraid. John is so ill that he cannot leave his bed. Pacjenci wydawali się zadowoleni. Tom był tutaj wystarczająco długo. że nie była na naszym przyjęciu ? 5) okolicznikiem celu lub jego pierwszym elementem. że siedzą w ciepłej poczekalni. aby tańczyć w tym pokoju. np. aby znać okoliczności. Mary jest skłonna przyjąć nasze zaproszenie. 4. He is old enough to understand these problems.. 2. Was Mary very sorry to have missed our party? Czy Mary było bardzo przykro. The film is so bad that it cannot amuse us.: John came here to talk to your mother. np. Are you so clever that you can solve this problem on your own? I am so depressed that I cannot do anything. sure. sorry. 3. 7. It is too warm to dance in this room. fit. że mnie wzięli za bogatego turystę. Bardzo chcieli więcej o mnie wiedzieć. 1.4) przydawką lub pierwszym elementem przydawki.: Tom was the last to go. aby porozmawiać z twoją matką. John przyszedł tutaj. Bezokolicznik występuje po niektórych przymiotnikach i imiesłowach. We were so bored that we couldn't stay any longer. anxious. Jest zbyt ciepło. Mary is inclined to accept our invitation. Byłem zadowolony. 176 I have very little time and I cannot go to the cinema with you. I was pleased to be taken for a rich tourist. np.: Tom was here long enough to know the circumstances. itd. . ĆWICZENIE I Zmień następujące zdania wprowadzając przysłówek too lub enough według podanego wzoru: He is so old that he can understand these problems. Mary was so angry that she didn't look at me. który odszedł.

1. 9. ĆWICZENIE II Przekształć następujące zdania według poniżej podanego wzoru: Neil Armstrong reached the moon.8. 4.. The children are glad (że dostały pudełko czekoladek). Neil Armstrong was the first man to reach the moon. Our teacher is anxious (nauczyć nas jak najwięcej).. 12 — Język angielski ĆWICZENIE IV 177 ... I am really sorry that I have neglected my duties. John was terribly sorry that he hadn't come in time. 3. 2. John is sure . It is sure that the boss will blame you for this. 4. I am glad that I see you again. 5.. 9. Such an occasion is not (do przepuszczenia) 7. 10. 4. The boss is sure . This play deserves (aby była wystawiona). Mary said she was happy that she had missed that unpleasant scene. It is sure that the police will look for these men. 6. My sister left the room last. It is sure that John will pass this examination.. The police are sure . The Browns will accept these conditions. 3.. 2. 3. 5. Tom was so clever that he couldn't believe such lies. 2. Father was so pleased that he couldn't be angry with me. 5. 8. My sister was the last . Mr. Father is ready (żeby nam przebaczyć). They are awfully sorry (że nie byli obecni na zebraniu).. ĆWICZENIE ra Zastąp wytłuszczone części zdań odpowiednią formą bezokolicznikową: 1. The Browns will be the only people .. The teacher was so kind-hearted that he didn't blame us for what we had done.. John hopes (że nas wszystkich wkrótce zobaczy). He is not a man (któremu można zaufać). I regret that I have forgotten my book. Smith was the only one (który wyrzekł się tego pomysłu). Tom was not the only one (który o to pytał). Uzupełnij następujące zdania stosując formy bezokolicznikowe: 1. 10.

Chcę. Zmusiłem swoich studentów. itp. John didn't mean us to wait for him. Widziano jak Mary wychodziła z domu. expect. niechęć. aby więcej pracowali. jeśli te czasowniki są użyte w stronie czynnej. pragnienie. a także declare. Henry was made to learn the poem by heart. consider. np. oraz po czasownikach let (zezwolić) i make (spo wodować. przy czym bywa on często pomijany. intencję. watch. Zmuszono Henryka do nauczenia się wiersza na pamięć. Czasownik + dopełnienie + bezokolicznik (Verb + Object + Infinitive) Powyższa konstrukcja jest stosowana: a) po czasownikach wyrażających życzenie.1. żebyśmy na niego czekali. think. kazać). czasowników: believe.: The teacher considers John (to be) very gifted.2. np. oczekiwanie. Intencją Johna nie było to. żebyś znowu przyszedł.: want. I want you to come again. hate. desire.: I expect you to help me. feel. że mi pomożesz. Spodziewam się. przypuszczenie. wish.2. declare. Uwaga: Część czasowników tej grupy występuje tylko z bezokolicznikiem to be. np. think. see. believe. c) po czasownikach wyrażających świadomość. like. Uwaga: Po czasownikach wyrażających czynności naszych zmysłów.: hear.: I saw the girl get into a taxi. b) po czasownikach wyrażających czynności naszych zmysłów. to bezokolicznik przybiera partykułę to. np.13. chęć. Ograniczenie to dotyczy np. notice. sprawić. przeko nanie. np. understand. I made my students work harder. Konstrukcje zdaniowe z bezokolicznikiem 13. przy czym po know nie można pominąć bezokolicznika to be: 178 . natomiast jeżeli wymienione czasowniki występują w stronie biernej. a także know. np. np. Widziałem jak dziewczyna wsiadała do taksówki. Nauczyciel uważa Johna za bardzo zdolnego. know. mean. zamierzenie. jak również po let i make bezokolicznik występuje bez partykuły to.. Mary was seen to leave the house. consider.

13. I count upon you to help me. Uważa się. Strona czynna: We didn't mean you to hear about it.. Mówi się.. Widziano.: ask.. Widzieliśmy.. żebyś o tym usłyszała. Oficer kazał żołnierzom strzelać..2. prośbę lub zezwolenie. Czasownik w stronie biernej + bezokolicznik (Verb Passive + Infinitive) Zdania z tą konstrukcją są to odpowiedniki w stronie biernej zdań omówionych w rozdz. że . że ci ludzie są uczciwi..We know these people to be honest. np. Strona bierna: You were not meant to hear about it. że . e) po czasownikach.. It is believed that . że mi pomożesz. Pod względem znaczenia należą one do różnych grup spośród wymienionych wyżej. że Mary wychodzi z domu.... allow. W odniesieniu do niektórych czasowników zdania powyższego typu w stronie biernej mogą być także uważane za równoważne zdaniom złożonym. których dopełnienie poprzedzone jest przyimkiem. Nie zamierzaliśmy. Na przykład: Strona czynna: We saw Mary leave the house.. Czekaliśmy. że . It is known that .. w których zdanie nadrzędne ma następującą postać: It is said that . Wiemy. It is reported that . Wiadomo. że . 13.1. żebyś o tym usłyszała. 12* 179 . Liczę na ciebie.. aby kelner nas obsłużył. Strona bierna: Mary was seen to leave the house.. d) po czasownikach wyrażających nakaz.. order. Will you allow us to come? Czy pozwolisz nam przyjść? The officer ordered the men to fire.2. To nie było zamierzone.. Donoszą. że Mary wychodzi z domu.2. We waited for the waiter to serve us.

Brown is said to live for Mówi się. Mówią.3. Następujące typy czasowników występują jako orzeczenie w stronie biernej w omawianej tu konstrukcji: a) czasowniki wyrażające przyzwolenie. bezokolicznik ma aspekt Perfect (patrz formy bezokolicznika rozdz. Jest konieczne. 13. expect. gdy wyraz stanowiący podmiot nie oznacza osoby (rzeczy). itd. request. że on jest niezwykle utalentowanym człowiekiem. prośbę. do której odnosi się czynność wyrażona przez bezokolicznik. a więc: allow. 13. intencję. np. last night.. Brown {It is only thathis work. np. lives only for his work. że Mary poradzi sobie z tymi trudnościami. abyśmy tam poszli. rozkaz.: It is necessary for us to go there.: He is said to be an extremely gifted man. np.Oto przykłady transformacji zdań złożonych tego typu na zdania proste w stronie biernej: said Dr. command. Konstrukcja: for + rzeczownik lub zaimek + bezokolicznik Konstrukcja ta występuje w sytuacji. c) czasowniki oznaczające świadomość. oczeki wanie.1). a prisoner escaped from Dartmoor {It is reported thatescaped from Dartmoor last night. np. feel. d) czasowniki say. że jakiś więzień uciekł z Dartmoor zeszłej nocy. report.: Students are requested to gather in the main hall. Dr. Oczekuje się. np. b) czasowniki wyrażające czynności zmysłów: see. Widziano jak wzięła pigułkę z tego pudełka.2. permit. itd.: Mary is expected to cope with these difficulties. mean. order. hear. believe. Uwaga: Gdy czynność wyrażona bezokolicznikiem miała miejsce wcześniej niż czynność wyrażona czasownikiem w stronie biernej stanowiącym orzeczenie zdania. 180 .: She was seen to take a pill from this box. że dr Brown żyje tylko dla swojej pracy. np. A prisoner is reported to have Donoszą. Studenci są proszeni o zebranie się w głównej sali. przekonanie.: know.

9.. Many people believe that money is the most important thing in life. A man died in the tram. 10. The chairman declared that the meeting was over.. 5. John was playing some Chopin on the piano. She is an extremely rich woman. We heard . 4. John spodziewa się. 7. I heard .. 3. I noticed that John entered the room. Jedyna rzecz. Smith work in his garden. 2. abym zrobił w tej sprawie? Policja zmusiła go do opuszczenia miasta. We heard . . 8.... She felt that her hands were trembling. 1. He is over sixty years old. 10. 6. The teacher hates it when his students lie about their homework. 3.. Co chcesz. 2. 7. Somebody touched his arm.. Mary opened your bookcase. I wrote to Aunt Agatha. Smith was working in his garden. to przespać się trochę. I saw Mr. 9.. jaką powinien zrobić. I heard that the door closed. I saw that the postman dropped some letters in our letter-box. 5. ĆWICZENIE i Przekształć następujące zdania stosując dopełnienia z bezokolicznikiem zamiast zdań podrzędnych: 1. The secretary knows that her boss is very busy. The children were singing.. I saw .. I saw . I do not expect that he will understand his mistake. The only thing for him to do is to get some sleep.. 4. My wife made . 4. 181 . He felt ... 6. A car ran over a dog. 3. abyś przetłumaczył sześć zdań na angielski..One year is too long for the goods to be stored. że pieniądze zostaną wysłane w przyszłym tygodniu... ĆWICZENIE II Uzupełnij i zmień następujące zdania według podanego poniżej wzoru: Mr. aby towary były składowane. 8. We expect that the Joneses will return our lawn-mower. 2.. Jane spoke to a stranger. We believe . Jeden rok to zbyt długo. I saw .. We judged.. Chcę. ĆWICZENIE in Przetłumacz następujące zdania stosując konstrukcję dopełnienia z bezokolicznikiem : 1.

It is expected that the new administration will make numerous reforms. Widziałem jak samochód wpadł w poślizg. Wiadomo. Widziano go jak wychodził z tego domu o piątej po południu. że warunki umowy zostały zmienione. 4. Wiadomo. Podano. 13. 8. Wszyscy wierzą. It is believed that the police caught the thieves two days later. 8. Nikt nie lubi. 10. 5. It is said that the headmaster approves of our plans for the summer. 12. 3. 6. Słyszałem jak rozmawialiście na mój temat. 7. It is known that the two brothers hate each other. It is said that similar accidents have happened before. 10. Nie zmuszaj mnie do zrobienia tego. 2. Przetłumacz następujące zdania stosując konstrukcję z bezokolicznikiem: ĆWICZENIE V 1. 11. Matka skłoniła Mary do pójścia do lekarza. czego nie chcę. 8. Ogólnie uważa się. It is reported that the conference is over. It was reported that our team had won the football match. aby on ożenił się z Mary? Przekształcić następujące zdania według wzoru: ĆWICZENIE IV Wzór: 1. Mówią. abyś pożyczył mi trochę pieniędzy. Uważa się ich za dobrych partnerów w handlu. 9. 6. It is expected that they will leave Paris next week. że John i Mary spotkali się kiedyś w Londynie. It is said that the epidemic is very serious.5. 6. 2. 4. że nowy system cen jest skuteczny. Dlaczego rodzice Johna chcą. że firma Brown i S-ka ma trudności finansowe. abym miał własne zdanie na ten temat. 9. Chcę. 10. Podano. że ministrowie przedyskutowali nową reformę ekonomiczną. Pozwól. Uprasza się publiczność o niepalenie w sali. ĆWICZENIE VI Przetłumacz następujące zdania stosując konstrukcję : for + rzeczownik lub zaimek + bezokolicznik: 182 . They are expected to leave Paris next week. że pan Green stracił masę pieniędzy na wyścigach. It is supposed that the earthquake has caused much damage. It is reported that no progress was made. 5. że minister przybył wcześniej niż go oczekiwano. że podróżowanie rozszerza horyzonty myślowe. Mówi się. że jesteś uczciwym człowiekiem. 14. 7. 3. 9. aby mu przypominano o jego błędach. Istnieje ogólne przekonanie. 7.

że nie zamierzam nikogo krytykować. że tak powiem. jest jak otrzymać kredyt. 3. aby zacząć. 7. 4. Doceniamy w pełni twoje wysiłki. 8. Te sprawy z pewnością przysporzą nam wiele trudności. krótko mówiąc na początek. . że młode dziewczęta myślą o miłości. nie mówiąc już o twoim powszechnie znanym oddaniu naszej sprawie.1. którą spowodowałem. aby Jane zaprosiła ciebie na swój ślub. streszczając się mówiąc szczerze z pewnością pomijając już. 13. Na początek chcę zaznaczyć. Czy trudną rzeczą było dla ciebie uzyskanie tych informacji? Jest rzeczą niemożliwą. 8. Było za późno.. aby dyrektor zwołał konferencję. To jest. rozwiązanie tymczasowe.3. 2. Jest konieczne. aby ludzie zapomnieli o wojnie.. aby uczestnicy konferencji zostali dłużej. Następną sprawą. Jest niemożliwe. aby się streścić. 6. musiałem zapłacić za szkodę. 9. Jest rzeczą naturalną. 4. którą mamy omówić. Krótko mówiąc. na początek. Prawdę mówiąc. Zwroty bezokolicznikowe Bezokolicznik występuje także w pewnych utartych zwrotach...: so to speak to tell the truth to cut a long story short to be quite frank to be sure to say nothing of . nie podejmowałbym zbyt szybkich decyzji. 6. nie mamy wyjścia. 2. 7. wtrącanych w mowie potocznej. Ten człowiek chce 100 funtów tygodniowo. aby żywność była trzymana w lodówce. np. 1. to be brief to begin with ĆWICZENIE że tak powiem mówiąc prawdę krótko mówiąc. Jest rzeczą trudną. 10. 9. po pierwsze Przetłumacz następujące zdania: Krótko mówiąc. musimy zrezygnować z wielu przywilejów. Z pewnością nie mamy się czym martwić. 5. w przemówieniach oraz przy różnych innych okazjach. abstrahując od . Było za późno. abyśmy załatwili wszystko od razu. 3. Mówiąc szczerze. 5.

: I am invited to a party.14. Jestem zaproszony na przyjęcie. będąc brany Past Perfect — taken — wzięty having taken — wziąwszy having been taken — wzięty. 184 . np. np. będąc wzięty | Czasowniki nieprzechodnie — Intransitive verbs aspekt — aspect strona czynna — active Present Past Perfect arriving — przybywający arrived — przybyły having arrived — przybywszy Imiesłów czasu teraźniejszego (czynny) — Present Participle jest częścią składową formy ciągłej (Continuous) we wszystkich czasach gramatycznych.1. Formy i funkcje imiesłowu Poniżej podane tabele ilustrują formy imiesłowu: Czasowniki przechodnie — Transitive verbs [ aspekt — aspect Present strona czynna — active taking — biorący strona bierna — passive being taken — brany.: I am working you were working John has been working Imiesłów czasu przeszłego (bierny) — Past Participle jest częścią składową strony biernej (Passive Voice) we wszystkich czasach gramatycznych. Konstrukcje imiesłowowe 14.

His friends used to call him a (sing) boy. Imiesłów występujący w funkcji przymiotnika może być: a) przydawką. 2. 185 . (As he was waiting for the train.: This is a report prepared by our office. Imiesłów może także pełnić funkcję przysłówkową i może wtedy występować jako: a) okolicznik sposobu lub jego pierwszy element.: The rising prices cause much trouble nowadays. np.: Waiting for the train. .. którą wygłosił. b) równoważnik zdania podrzędnego okolicznikowego lub jego pierwsze go elementu. Mowa. że zostawił bilet miesięczny w domu. np. Twoja praca pisemna była zupełnie dobra. Wzrastające ceny powodują w dzisiejszych czasach wiele kłopotów. John zdał sobie sprawę.You will be punished.) ĆWICZENIE i Uzupełnij następujące zdania wstawiając odpowiednie imiesłowy zamiast podanych w nawiasach bezokoliczników: 1. Imiesłów może także zastąpić całe zdanie przydawkowe.: They spend their leisure playing cards. np. John realized that he had left his season ticket at home. np. To jest sprawozdanie przygotowane (które zostało przygotowane) przez nasze biuro. Mary pokazano obraz. Mary has been shown a picture. b) orzecznikiem. We can observe the (rise) sun from here.Gdy czekał na pociąg. była bardzo interesująca. Spędzają wolny czas grając w karty. John zdał sobie sprawę .. Będziesz ukarany.: The speech he delivered was very interesting. np. Your written work was quite good.. John realized . Czekając na pociąg..

np. postrzeganie lub czynności naszych zmysłów. podkreślamy trwanie czynności w chwili jej zauważenia. 13. natomiast stosując bezokolicznik zaznaczamy. Gdzie znaleźliście skradzione rzeczy? 7. Sprzedajemy ten towar po zniżonych cenach. The rats leave a (sink) ship.1. This (excite) story was successfully (stage) in Paris. Oczekiwany list przyszedł dziś rano. Does (speak) English differ much from (write) English? 6. I got nervous and (confuse).2. 5. (I saw him as he was entering this room). 8. My film (show) at the festival won the first prize. który widzieliśmy wczoraj był bardzo emocjonujący. Egzamin pisemny nie będzie bardzo długi. 10.1): stosując imiesłów.2. Czy chcesz gotowane jajko.: I saw him entering this room. Mój zgubiony portfel znalazł się wczoraj. The (wound) man's days were (number). ĆWICZENIE II Przetłumacz następujące zdania stosując imiesłów. Uwaga: Nasuwa się tutaj porównanie konstrukcji imiesłowowej z konstrukcją z bezokolicznikiem (patrz rozdz. Film. 8. 3. Była to bardzo męcząca konferencja. 2. że czynność w ogóle miała miejsce. 14.2. czy smażone? 4. 186 . Miasto widziane z daleka wydaje się piękniejsze i bardziej tajemnicze. gdzie to jest możliwe: 1. 6. 7. 9. 9. Wzrastająca liczba ludzi głodujących na świecie powinna niepokoić rządy państw rozwiniętych. 10.3. Widziałem jak on wchodził do tego pokoju. Have you read a book (entitle) "The (Laugh) Policeman"? 5. Konstrukcje zdaniowe z imiesłowem Konstrukcje imiesłowowe są to równoważniki zdań podrzędnych (najczęściej czasowych i przyczynowych). 4. The ingenious plan (suggest) by the manager can be (accept). 14. (Shock) by John's words. Konstrukcja: czasownik + dopełnienie + imiesłów czynny (verb + object + present participle) jest stosowana po czasownikach wyrażających życzenie.

np.2. Widziano jak zmieniali pieniądze w banku. jak wspominano o tych szczegółach na konferencji. Konstrukcja: czasownik w stronie biernej + imiesłów czynny (verb passive + participle) jest stosowana po czasownikach wyrażających czynności naszych zmysłów (podobnie jak konstrukcja z bezokolicznikiem).Wyżej wymieniona konstrukcja może być również stosowana z imiesłowem biernym. (He oraz John to ta sama osoba). wykonawca czynności wyrażonej imiesłowem i czynności wyrażonej w orzeczeniu zdania musi być ten sam. Odrabiając francuski. = John was heard as he was quarrelling with his boss. np. As he was writing his French homework.2. = They were seen as they were changing money at the bank. John looked for new words in a dictionary. Szef chce. Writing his French homework. Imiesłów przysłówkowy występuje jako odpowiednik orzeczenia w rów noważnikach zdań podrzędnych Writing his French homework.: 187 . They were seen changing money at the bank. powstaje zdanie absurdalne.3.: I had my watch repaired. John looked for . John szukał nowych słówek w słowniku. Słyszano jak John kłócił się ze swym szefem.2. Uwaga: Aby zdanie powyższego typu było poprawne. aby wszystkie listy zostały natychmiast przepisane na maszynie. 14. Kazałem (zleciłem) zreperować zegarek. o czasownikach specjalnych). np. przy czym używamy tu imiesłowu przeszłego. John looked up new words in a dictionary. Słyszeliśmy. The boss wants all these letters typed at once. Można to sprawdzić rozwijając wyrażenie z imiesłowem w pełne zdanie podrzędne. Jeśli ten warunek nie jest spełniony. np..2.: We heard these particulars mentioned at the conference. Konstrukcja z imiesłowem bywa także stosowana z czasownikiem have (patrz rozdział 6..2.: John was heard quarrelling with his boss. 14.

Having finished my work. = When I was opening the door. Otwierając drzwi. we .: 188 .. zauważyłem list na podłodze.4. = After I had finished my work. Mają one wtedy swój własny podmiot. (Z tego zdania wynika. 14.2. you . Opening the door. my hat blew off. John walked away. np. I . musieliśmy poczekać pół godziny. nie zdążyliśmy na pociąg. the children stopped talking. aby były cicho. Oto dalsze przykłady takich zdań: Having been asked to keep silent. Oto dalsze przykłady zdań z równoważnikami imiesłowowymi zdań okolicznikowych: Coming too late. konstrukcji absolutnej (the Absolute Construction). Rozwijając wyrażenie z imiesłowem w pełne zdanie podrzędne.. Having come too early. mogłem iść na spacer.Walking in the park. we missed our train. Takie błędy popełniają niekiedy zarówno Polacy. John odszedł.. Przychodząc zbyt późno.. dzieci przestały rozmawiać. = As they had been asked to keep silent . I noticed a letter on the floor. Konstrukcja absolutna Imiesłowy czynne oraz bierne występują także w tzw. = As we came too late. stosujemy imiesłów w formie Perfect: Having closed the door. John walked away. Przybywszy za wcześnie.. we . kapelusz sfrunął mi z głowy. = As we had come too early.. Skończywszy pracę. Gdy czynność wyrażona imiesłowem miała miejsce wcześniej niż czynność wyrażona w orzeczeniu zdania. Zamknąwszy drzwi. I ... Working more. że to kapelusz spacerował w parku).. możemy użyć czasu wskazującego na uprzedniość czynności wyrażonej imiesłowem: After he had closed the door. Pracując więcej. we had to wait for half an hour. = If you work more.. jak i Anglicy. Ponieważ poproszono je.. Spacerując w parku. zdasz ten egzamin.. I could go for a walk. you will pass your exam.

Ponieważ sklepy zostały zamknięte. We want to have a drink. ĆWICZENIE i Uzupełnij następujące zdania stosując odpowiednie formy imiesłowów: 1. ĆWICZENIE II Zmień następujące zdania. nie mogliśmy niczego kupić.The conference (being) over. she read it once again. Mary was shocked by her little brother's behaviour and told him to leave the room... (Stop) at the lake. After Mary had translated the text. She entered the hall and noticed that a great many people had gathered there. = As the shops had been closed. 5. We seldom see such things (do) in public. The weather being fine. = When the conference was over. We had our dog (examine) by the vet. 10. 189 . 7. 7. 5. we . The minister arrived at the airport and he was accompanied by a group of officials... 4. stosując zamiast wytłuszczonych członów konstrukcje imiesłowowe: 1. we have decided to go for a walk. When did you have your flat (redecorate)? 9. 2. we hurried to the station. As he was accused of lying. all the participants left the room. Gdy konferencja się skończyła. Uwaga: Konstrukcja absolutna występuje przede wszystkim w piśmie i na ogół nie jest używana w języku potocznym. When I tried to solve the problem. all . = As there was no time to lose. I got a headache. 6. She saw several people (stand) in the hall.. (Sell) my car. (Hear) the news.. we couldn't buy anything. we decided to have a long rest. 4. 3. Mary saw some children (pick) berries in the wood. all the reporters hurried to the telephone. = As the weather was fine. wszyscy uczestnicy opuścili pokój. we .. Ponieważ pogoda była ładna. The shops having been closed. Ponieważ nie było czasu do stracenia. pośpieszyliśmy na stację. I have to travel by bus now. 3. 8. postanowiliśmy iść na spacer. I want these documents (xerox). he tried to protest. we . 6. I was looking everywhere for I hoped to find the missing document. 2. There being no time to lose. Have these bottles (uncork)..

My daughter saw it. jak ktoś wołał o pomoc. We had to wait for another one. The inscriptions in the museum were in Polish. John was quarrelling with his wife. 7. The appeal had been read. 10. 3. 4. Obserwowaliśmy. 6. 9. Nobody noticed it. 10. 1. As I was very tired. The travellers left their shelter. We decided to walk. ĆWICZENIE V Przetłumacz następujące zdania stosując odpowiednie konstrukcje imiesłowowe: a) Verb + Object + Participle 1. John was handling this apparatus. 10. The weather was very bad. The men were taking some papers out of that box. 5. I heard it. They were noticed. The car was running at great speed. Słyszeliśmy. As we knew nothing about the accident. I observed it. jak robotnicy naprawiali most. 5. The demand for the new model was very big. We decided to ask him to leave. Did you see it? 2. The children disappeared. The letter had been wrongly addressed. The birds were eating crumbs. We heard the Browns talking about their new car. Foreign visitors couldn't understand them. Everybody signed it. 2. It was seen. 2. I didri*t want to stay any longer. I never got it. ĆWICZENIE III Zmień następujące zdania stosując konstrukcję: Verb + Object + Participle według poniższego wzoru: The Browns were talking about their new car. Our guide fell ill. As he was angry with us. We heard it. 190 . The man's manners were very unpleasant. Henry didn't come to our party. He was heard. The storm was over. Jane was doing her room. ĆWICZENIE IV Połącz w jedno następujące pary zdań stosując konstrukcje imiesłowowe: 1. We could start production. We heard it. They were laughing at me. He was seen. My daughter's friend was leaving the garden in a hurry. There were no means of transport. 7. 6. 3. Our firm decided to increase production. 8. 8. 9. 9. The plan had been approved. we enjoyed the party.8. We had to stay at home. 4. He was discussing this offer.

aby pomalowano mój samochód na zielono.mówiąc łagodnie strictly speaking . on musi być niesłychanie zdolny. 3. jak i w tekstach pisanych — naukowych. Oto przykłady: generally speaking . czy nie robicie za dużo hałasu? Mówiąc szczerze. on musi się czuć obrażony. 1. Znalazłszy kopertę z pieniędzmi. nie podoba mi się twoja nowa suknia. b) zwykłą konstrukcję imiesłowową 1.sądząc po pozorach frankly speaking . zaczęliśmy szukać właściciela.3.ogólnie biorąc. nauczyciel pośpieszył do domu. Skończywszy pracę w ogrodzie. Biorąc pod uwagę jego wiek. Ogólnie biorąc. 4. wielu ludzi głodowało. John czytał gazetę. salę. ministrowie opuścili Ponieważ żywność była bardzo droga. 4. 4. . 4. Czekając na pociąg. Mówiąc łagodnie. publicystycznych i innych. Zwroty z imiesłowem Imiesłowy występują także w pewnych utartych zwrotach. Ponieważ nie było żadnej taksówki. 14. Ponieważ porozumienie zostało podpisane.mówiąc szczerze putting it mildly . 2. Sądząc po jego zachowaniu. pojechaliśmy nad morze. c) absolutną konstrukcję imiesłowową Ponieważ pogoda była ładna. 5.mówiąc ściśle considering biorąc pod uwagę ĆWICZENIE Przetłumacz następujące zdania: 1. postanowiliśmy napić się kawy. ogólnie mówiąc judging by appearances .3. nie obiecywałem wam niczego. 3. Kazaliśmy sprzątnąć oba pokoje. 2. plan wydaje się dobry. 2. musieli iść pieszo. 3. Czując się bardzo zmęczony. zarówno w mowie potocznej. Ściśle biorąc. 6. Poleciłem.

. martwi mnie. Angielski rzeczownik odsłowny strony biernej tłumaczymy na polski w sposób opisowy.śpiewanie imiesłów: Oto tabela form rzeczownika odsłownego: The Gerund Present Perfect Strona — Voice czynna — active taking having taken bierna — passive being taken having been taken | W języku polskim nie rozróżniamy rzeczowników odsłownych czasu teraźniejszego i przeszłego. czyli tzw. W języku angielskim dokonaność można wyrazić przyimkiem. wydaje się oczywiste. np.: On finishing work I left the office. Gerund.: His being constantly tired worries me. że oni byli urażeni twoimi słowami. Konstrukcje z rzeczownikiem odsłownym 15. Formy i funkcje rzeczownika odsłownego Rzeczownik odsłowny. że on jest stale zmęczony. np. Po wyżej wymienionych przyimkach używamy najczęściej form Present Gerund.przeczytanie. mimo że mamy na myśli czynność przeszłą. upon. To. ma taką samą formę jak imiesłów czasu teraźniejszego: reading . czytając singing . np.: czytanie .czytanie singing .15.1. after. kończenie . Po skończeniu pracy opuściłem biuro. To. Rozróżniamy natomiast ich dokonaność i nie-dokonaność. Their having been offended with your words seems obvious.skończenie.śpiewający. śpiewając forma Gerund: reading . najczęściej on.czytający.

192 .

I can't help laughing at him.: The student's aim is mastering the language. a mianowicie: begin stop regret continue finish forget remember try end hate intend like dislike detest neglect start omit prefer love 193 13 — Język angielski . np. np. Myślenie męczy go. których dopełnienie bliższe może być wyrażone formą Gerund lub bezokolicznikiem. Pływanie i narciarstwo są moimi ulubionymi sportami. a więc jako: 1) podmiot (lub jego pierwszy element).Forma Gerund występuje w zdaniu w tych samych funkcjach co rzeczownik. Your main fault is being always late. Sprawia mi przyjemność granie w gry (sportowe). Twoja główna wada to stałe spóźnianie się. a mianowicie po czasownikach: suggest put off enjoy postpone avoid excuse delay fancy require need oraz wyrażeniach: can't help can't stand mind (w przeczeniu i pytaniu) want (= need) go on give up Would you mind opening the window? Czy byłbyś łaskaw otworzyć okno? I enjoy playing games. 3) dopełnienie (lub jego pierwszy element) a) po niektórych czasownikach występujących wyłącznie z formą Gerund. Twój samochód potrzebuje umycia. Your car wants washing. Celem studenta jest opanowanie języka. Swimming and skiing are my favourite sports. Nie mogę nie śmiać się z niego. b) po czasownikach.: Thinking makes him tired. 2) orzecznik (lub jego pierwszy element).

(przechodnich i nieprzechodnich). Do you like dancing? Do you like to dance? Czy lubisz tańczyć? John regrets having missed your lecture. że cię tu dziś spotkałem. Uwaga: W odniesieniu do niektórych czasowników użycie formy Gerund i bezokolicznika wiąże się z różnicą znaczeniową. Zatrzymałem się. że zamykałem drzwi. dopełnieniem przyimkowym.zapominać coś zrobić: Don't forget to post this letter.zapomnieć.przestać coś robić: I stopped talking to John. Nie zapomnij wysłać tego listu.zatrzymać się. I hate to be stared at.Możemy powiedzieć: I hate being stared at. żeby zamknąć drzwi na klucz? to remember doing something . John regrets to have missed your lecture. to stop to do something . to stop doing something . Nigdy nie zapomnę.: to insist on to object to to blame somebody for 194 to succeed in to think of to prevent somebody from . to forget doing something .: to remember to do something . że się coś zrobiło: I will never forget meeting you here today. np. np. Przestałem rozmawiać z Johnem. Nie znoszę jak na mnie patrzą.pamiętać. że się coś zrobiło I remember locking the door. że nie był na twoim wykładzie. aby coś zrobić: I stopped to talk to John. aby porozmawiać z Johnem. Pamiętam. John żałuje. aby coś zrobić Did you remember to lock the door? Czy pamiętałeś. c) po czasownikach występujących z tzw. to forget to do something .pamiętać.

.. Anything worth doing is worth doing well.. Instead of arguing you should accept the facts.: I can't live without reading. John is fond of swimming. którą się stosuje po przyimkach . warte jest zrobienia dobrze. Uwaga: Forma Gerund jest tą formą czasownikową. Nie ma nic złego w żartowaniu.. 13* 195 . Forma Gerund występuje też po niektórych przymiotnikach. there is no harm in . np. Zamiast się sprzeczać.. Jesteśmy przyzwyczajeni do wstawania wcześnie. We are used to getting up early.. Deszcz przeszkodził nam pójść na spacer. it's no good . I am tired of waiting. Johnowi udało się zdobyć nagrodę. worth. I blame John for starting the quarrel. Forma Gerund występuje też w wyrażeniach następującego typu: it's no use . Cokolwiek jest warte zrobienia.. John był zajęty przygotowywaniem swego wykładu.: busy. John succeeded in winning the prize... The rain prevented us from going for a walk. Jestem zmęczony czekaniem. Obwiniam Johna o rozpoczęcie kłótni. Nie mogę żyć bez czytania. w jakich konstrukcjach lub wyrażeniach występują te przyimki. John bardzo lubi pływanie. Np. There is no harm in joking. powinieneś pogodzić się z faktami. there is no .. Nie ma wiele nadziei na skończenie tej pracy w terminie. John was busy preparing his lecture. there isn't much hope .niezależnie od tego. There isn't much hope of finishing this work in time.We object to voting on the motion now. Sprzeciwiamy się głosowaniu w sprawie wniosku teraz.

5. 6. It's no good getting angry with me. Translate this article into English. Bring me a glass of water. 5. please. Zdania z konstrukcjami gerundialnymi Konstrukcje gerundialne na ogół pozwalają na dużą zwięzłość. please. Nie ma co spierać się z nimi. please. please. Buy two tickets for the concert on Monday. please. 4. Take this coat to the cleaners'. Would you mind (spell) your name? 6. 7. Niektóre z nich są szczególnie przydatne przy tłumaczeniu z języka polskiego na angielski. Look at this picture. He stopped (talk) and sat down without (look) at us. please Would you mind answering my question? 1. Leave us for a few minutes. 3. Speak a little louder.2.It's no use waiting. 8. please. please. 9. 2. You can't make an omelette without (break) eggs. 2. I am against (accept) this motion but I suggest (hold) another meeting next week. 10. 8. please. 4. Nie ma sensu na mnie się złościć. 10. 9. Take my daughter to the cinema. 15. ĆWICZENIE I Podaj czasowniki w nawiasach w formie Gerund: 1. please. It's no use (try) again. Stop (talk) and concentrate on (listen). There is no arguing with them. I haven't heard anything worth (mention). Na nic się nie zda czekanie. 3. I hate (drink) cold tea. Switch on the radio. please. John made me angry by (disregard) my advice. Before (come) here I did my best to persuade my mother to stay at home ĆWICZENIE II Zmień następujące zdania według poniżej podanego wzoru: Answer my question. Copy this recipe for me. Tak więc mówimy: 196 . 7.

= John was grateful for my having spoken in his defence. (= He was fined because he had been driving carelessly). 3. ĆWICZENIE i Wstaw formę Gerund lub bezokolicznik w następujących zdaniach: 1. His being imprisoned complicates the situation. Your being tired does not justify you. = He was surprised at seeing us. = There isn't much hope of her recovering soon. He was fined for careless driving. (= The fact that you are tired does not justify you). I don't remember that I had even heard about this before. To. You must find time (go) to the hairdresser's. Henry advised me (look) for a flat for he was unable (have) me stay in his house any longer. 5. I couldn't help (laugh) when I heard him (tell) that story again. przekształcenie zdania podrzędnego na konstrukcję gerundialną jest proste. I don't mind (wait) a bit longer. nie usprawiedliwia cię. przekształcenie zdania podrzędnego na konstrukcję gerundialną wymaga zazwyczaj poprzedzenia jej przymiotnikiem dzierżawczym lub rzeczownikiem w dopełniaczu fleksyjnym. = I don't remember ever having heard about this before. Ukarano go grzywną za nieostrożną jazdę. 197 . np. np. 2. The manager is trying (conciliate) the workers by (offer) higher wages. Your hair badly wants (cut).To. 6. 8. W wypadku. Natomiast gdy podmiot zdania podrzędnego odnosi się do innej osoby lub rzeczy niż podmiot w zdaniu głównym. It is much easier (study) a subject by (reading) than by (listen) to lectures. He surprised us all by (leave) the meeting without (say) good-bye to anybody. He delayed (take) the necessary steps till it was too late (do) anything. Please go on (write). komplikuje sytuację.: He was surprised when he saw us. że jesteś zmęczony.: Have you heard that John has been appointed professor ? = Have you heard about John's being appointed professor? There isn't much hope that she will recover soon. (= The fact that he is imprisoned complicates the situation). że go uwięziono. gdy podmiot zdania podrzędnego odnosi się do tej samej osoby lub rzeczy co w zdaniu głównym. 4. John was grateful that I had spoken in his defence. 7.

że ci przerywam.9. 2. 3. The thief avoided (be caught) by GumP) out °f the window. że jesteś tak dla niej okrutny. 5. 4. Wybacz mi. He was fined because he had not paid the taxes in time. 4. Byłem zmęczony chodzeniem po ulicach miasta i marzyłem o wypiciu filiżanki dobrej herbaty. b) 1. 4. 2. ĆWICZENIE III Przetłumacz następujące zdania. Mary resented (be) treated unjustly and told her brother (apologize). 5. Nie pamiętam. Muszę odłożyć spłacenie długów na przyszły rok. Wybacz mi. Dyrektor jest zajęty oprowadzaniem klientów po fabryce. The fact that he was not successful in his work made him miserable. 5. The fact that our grandfather was getting weaker every day depressed the whole family. 6. . wyjaśnia wszystko. 3. 3. stosując: a) 1. abym odwiedził ją w przyszłym tygodniu. Fakt. 7. Po przyjeździe do Londynu zaczęliśmy się rozglądać za tanim hotelem. konstrukcje gerundialne To. Mary bardzo lubi pieczenie ciastek dla całej rodziny. Będziesz kiedyś żałował. że oni są Anglikami. abym kiedykolwiek przebywał w tym hotelu. 10. Nie ma nic złego w odwiedzeniu tego człowieka. I don't remember that he has ever mentioned these facts. 2. ĆWICZENIE II Przeredaguj następujące zdania stosując konstrukcje gerundialne: 1. że spotykamy się tutaj po latach jest wielką niespodzianką. że przychodzę tak późno. 6. The fact that John refused to answer my questions made me angry. formy Gerund Wszyscy lubimy rozprawianie o polityce. ale muszę dodać jeszcze jeden szczegół. 8. Mary nalega.

b) Zdania przydawkowe nie stanowiące nierozłącznej części całego zdania złożonego. o którą rzecz lub osobę chodzi.Restrictive Relative Clauses. Tego typu zdania nazywamy zdaniami określającymi . przywiozła mi kilka interesujących książek. The garden which is in front of this house belongs to my uncle. np. o której osobie lub rzeczy jest mowa. which oraz that lub z pominięciem tych zaimków. whose. who is just back from Paris.: My sister. np. lecz będące dodatkową informacją. którą można opuścić bez spowodowania niejasności. który jest przed tym domem.16. whom.: The man who is standing over there is my teacher. why. których nie można opuścić ani oddzielić przecinkiem. gdyż nie wia domo byłoby wtedy. jest moim nauczycielem. where. 199 . Ogród. należy do mojego wuja. Zdania przydawkowe Zdania przydawkowe są to zdania podrzędne stojące po rzeczowniku i spełniające rolę przydawki. jak również z przysłówkami: when. który wynalazł nową maszynę Te zdania odpowiadają na pytania: jaki? który? i łączą się ze zdaniem głównym za pomocą zaimków względnych: who.: a very gifted man (przydawka) bardzo uzdolniony człowiek a man who has invented a new machine (zdanie przydawkowe) człowiek. nie są oddzielane przecinkami od reszty zdania złożonego. w przeciwieństwie do zdań polskich. Rozróżniamy dwa rodzaje zdań przydawkowych: a) zdania przydawkowe stanowiące nierozłączną część całego zdania zło żonego. Te zdania. który tam stoi. która właśnie wróciła z Paryża. Moja siostra. brought me some interesting books. Człowiek.Defining Relative Clauses lub zdaniami ograniczającymi . np.

W przypadku podmiotu i dopełnienia: who lub that dla osób which lub that dla rzeczy 200 . natomiast zdania: who is just back from Paris. Również w zdaniu: The boy whose stamp collection I have shown you is a friend of my brother's Chłopiec. jest znajomym mego brata zaimek whose nie może być pominięty. W wypadku zdań ograniczających zaimek względny bywa często pomijany. Chłopiec. Nie można go jednak pominąć. jak również who lives in the neighbouring house są informacjami dodatkowymi. Smith wyraża jasno o kogo chodzi. W zdaniach przydawkowych ograniczających stosujemy następujące formy zaimków względnych. Te zdania. Natomiast w zdaniu: The boy who gave me this stamp has a beautiful collection Chłopiec. który dał mi ten znaczek. W tym zdaniu zaimek who można pominąć. W zdaniach wyżej wymienionych określenie my sister.Non-Defining Relative Clauses. has bought a new car. ma piękną kolekcję znaczków. kupił nowy samochód. ma piękną kolekcję zaimka who nie można pominąć. zdania przydawkowe opisowe . gdyż stanowi on podmiot zdania przydawkowego.: The boy (who) I met yesterday has a beautiful collection of stamps.Mr. którego kolekcję pokazałem ci. który mieszka w sąsiednim domu. są w języku angielskim zawsze oddzielone przecinkami od reszty zdania złożonego. jak również Mr. szczególnie w mowie potocznej. gdyż jest częścią podmiotu. Pan Smith. jeśli stanowi podmiot lub część podmiotu zdania przydawkowego. who lives in the neighbouring house. np. Podmiotem tego zdania jest bowiem wyraz: I. tzw. Zdania przydawkowe są połączone ze zdaniami głównymi za pomocą zaimków względnych oraz przysłówków.Descriptive Relative Clauses lub nieokreślające . gdyż nie stanowi on podmiotu zdania przydawkowego. Smith. którego spotkałem wczoraj.

W formie wyrażającej posiadanie stosujemy: whose dla osób of which lub whose dla rzeczy. The table which stands in the corner is round. The table (that) we bought yesterday is just what we needed Stół. gdzie nigdy nie pada. które zaprosiliśmy na obiad. np. Yesterday I saw a play whose plot (the plot of which) was based on the assassination of John Kennedy. Stół. aby raczej używać who niż that. Wczoraj widziałem sztukę. która rozmawia z moim bratem. Student. nie przyszedł. na którego czekałem.: This is a place where it never rains. jest studentką. wkrótce nadejdą. Osoby. gdyż nie stanowi podmiotu zdania przy-dawkowego. 201 . that z przyimkiem przesuniętym: The watch (that) you are looking at is fast. czyli tzw. Zegarek. jest dosyć sławny. Restrictive Relative Clauses. Kiedy mówimy o osobach istnieje tendencja. na który patrzysz. której fabuła jest oparta na zabójstwie Johna Kennedy'ego. którego obrazy oglądasz. który kupiliśmy wczoraj. śpieszy się. np.Na przykład: The girl who is talking to my brother is a student. Oto dlaczego on zniknął. jest okrągły. jest tym. Dziewczyna.: The artist whose pictures you are looking at is quite famous. Zdania przydawkowe ograniczające możemy łączyć ze zdaniem głównym również za pomocą przysłówków. W zdaniach The people (that) we invited to dinner will come soon. Podmiotem tego zdania jest wyraz we. The student (that) I was waiting for didn't come. który stoi w kącie. To jest miejsce. Zaimek that jest używany wyłącznie w zdaniach ograniczających. Artysta. czego potrzebowaliśmy zaimek that może być opuszczony. That is the reason why he disappeared.

who lives in Cracow. 202 . Moja siostra. W przypadku podmiotu stosujemy: who dla osób which dla rzeczy. którego spotkałeś na stacji.). whom you met at the station. która mieszka w Krakowie. tzw. will be signed at last. "Love Story". która dzieli Polskę na dwie części. to whom. has been filmed. została sfilmowana. b) nie występuje w nich zaimek względny that. c) w odniesieniu do osób w funkcji dopełnienia występuje forma whom. jest bardzo długą rzeką. itd. czyli nieokreslające. The Vistula. Brown. że: a) zaimek względny nie może być w nich opuszczony. for which. Twój brat. d) przyimek zawsze poprzedza zaimek względny (about whom. in which. której założenia zostały omówione osobno. np. W przypadku dopełnienia stosujemy: whom dla osób which dla rzeczy. np. będzie tu wkrótce.: Your brother. e) w piśmie zdania te są zawsze oddzielone przecinkiem od reszty zdania. will be here soon. Pan Brown. przybędzie nas odwiedzić.You must wait for the time when you will be able to act. is going to visit us. którego dobroć wszyscy podziwiamy. z pewnością pomoże ci. kiedy będziesz mógł działać. to należy pamiętać. Jeśli chodzi o zdania przydawkowe opisowe. będzie wreszcie podpisana. Nasza umowa. Our agreement. is a very long river.: My sister. która ci się tak podobała. Non-Defining lub Descriptive Relative Clauses. whose provisions (the provisions of which) have been discussed separately. is sure to help you. which you liked so much. whose kindness we all admire. W formie wyrażającej posiadanie stosujemy: whose dla osób of which (whose) dla rzeczy. Wisła. which divides Poland into two parts. np.: Mr. Musisz poczekać na czas. "Love Story".

..: My best friend. The man .. John poszedł. 3. co jest zupełnie niemożliwe. 5. zmienił wszystkie moje plany... w którym mieszkam. John went to buy some spare parts for his car... . My sister wants to go to London with me. 2. which is absolutely impossible. co było prawdziwym sukcesem. has been rebuilt.Po przyimku stosujemy: whom dla osób which dla rzeczy. 6. opuścił nas na dobre. The Warsaw castle. a nie do pojedynczego wyrazu. tragic story you know. is not a very well known painter yet. 4. np. to whom I am really devoted. o którym ci już mówiłem.. On przestał pić. Mój najlepszy przyjaciel. John's letter. Uwaga: Należy pamiętać. The river .. The man . Zdania przydawkowe opisowe możemy także łączyć ze zdaniem głównym za pomocą przysłówków. house we are going to visit is my uncle. łączymy je zaimkiem względnym which. has changed all my plans.. że w powyższych zdaniach polskie słowo co tłumaczymy na angielskie which. paintings were shown at an exhibition last week. 7. Do zdań przydawkowych należą również zdania odnoszące się do treści całego zdania głównego.. ate our meat. books you admire so much is my cousin. was once the capital of our country. oraz oddzielamy przecinkiem od zdania głównego. Do you know the book . Kraków...: He gave up drinking. List Johna. flows through Warsaw is called the Vistula. of which I have already told you. np.: Cracow. we saw in the theatre yesterday was Tom's cousin. np. The author . do którego jestem rzeczywiście przywiązany.. aby kupić części zamienne do swego samochodu. . 8. co było pilną sprawą. which was a real success. which was an urgent matter.. has left us for good.. I am reading? This is the cat . where I live. My brother. był niegdyś stolicą naszego kraju. a nie what. ĆWICZENIE I Wstaw gdzie jest to konieczne zaimki względne: 1. 203 . Moja siostra chce pojechać ze mną do Londynu.

6. has changed very much. Gardiner. by tworzyły jedno zdanie złożone: 1. 10. 2.. 9. jest kolegą mego syna.. ĆWICZENIE II Opuść zaimki względne. 5. Paczka. 6. Her name is Mrs. Człowiek. o którego pytasz. The landscape at which you are looking was painted by Rapacki. nie odbyła się. The doctor for whom you sent will arrive in half an hour. We have a garden in which we can grow flowers. Konferencja. ĆWICZENIE IV Przetłumacz następujące zdania: Pan Smith. Plan. My brother will pay me a visit. którego widzisz przed sklepem. musi być wygodny i niezbyt drogi. . Chłopiec. którego obraziłeś. 10. Put in envelopes the postcards . 5. 8. 4. 3. 10. 1. nad którym pracujecie. 5. o którym mi mówiłeś? 9.. . gdzie to jest możliwe i przenieś przyimki na właściwe miejsce: I know the man of whom you are speaking. której celem było przedyskutowanie problemu bezrobocia. Her husband is seriously ill. 2. nie nadeszła. co było niesłychanie kosztowne.. You met her at Zakopane. ĆWICZENIE III 1. którą wysłałam do Londynu. który chciałbym kupić. I will send the documents for which you asked me. Połącz zdania za pomocą zaimków względnych. Cała nasza rodzina przebywała w Londynie cały miesiąc. zginął kilka dni temu. The girls about whom we are talking will not attend the lessons. Mary asked me for help. 4. 4. He lives in England. The palace about which our teacher is going to speak is a historical monument. nigdy ci tego nie wybaczy. Your elder brother. 7. Dom. wydaje się nierealny. My younger sister is ill. co było bardzo bolesne. John expressed an opinion on which we can rely. Dentysta usunął mi ząb. 2. 7. 8. Czy to jest miejsce. The room in which 1 sleep is cold. I happened to meet a few days ago. you want to send abroad. George has been arrested. That woman is going to help us. 3. He caused a car accident.9. The man in whose house we are going to stay is our neighbour's brother. 3.

: 205 . Gdy mówimy. że obie czynności przeszłe odbywały się równocześnie. before. how long (jak długo) i są wprowadzane następującymi spójnikami: when . używamy w obu zdaniach Past Continuous i łączymy je spójnikiem while.kiedy after -potem gdy wherea > -podczas gdy as . np. gdy druga się odbywała. as soon as. When I have been in this country for several years. since when (odkąd). my sister was playing with her little daughter.dopóki since .tak długo jak until .dopóki as long as . You must wait till (until) John comes. Przeczytam gazetę. moja siostra bawiła się ze swoją małą córeczką. zanim cię nie zobaczy. as long as. używamy czasów Simple Past i Past Continuous.skoro tylko till .17. Kiedy już będę w tym kraju przez kilka lat. John will not go away before he has seen you. Pójdziemy do Zoo. 1 will read the paper as soon as I get it.zanim Po spójnikach: when.: When I came. np. until. John nie odejdzie. kiedy będziemy mieli czas. że jedna czynność przeszła nastąpiła w czasie. till. Kiedy przyszedłem. Zdania czasowe Zdania czasowe odpowiadają na pytania: when? (kiedy). skoro tylko ją dostanę. Natomiast gdy mówimy.: We will go to the Zoo when we have time.od. od kiedy by the time .do czasu kiedy before . będę mógł napisać 0 nim książkę. lecz odpowiednich czasów Present. Musisz poczekać aż John przyjdzie. np. I'll be able to write a book about it.podczas gdy as soon as .kiedy s while . mówiąc o przyszłości nie używamy czasów Future.

we will understand everything.6. you start working again. Mary will see you . I will not leave you before . our friends were playing cards.. for Vienna. Mary arrives we will meet her at the station. np. You must get off before the train ... Gdy chcemy podkreślić uprzedniość jednej czynności przeszłej wobec drugiej czynności przeszłej.. . ĆWICZENIE i Dokończ następujące zdania wstawiając odpowiedni czas po spójnikach czasowych: 1... 11. .While we were talking. She will be upset ... 14. we will go for a walk. ĆWICZENIE u . 13... It will be dark by the time we .. Kiedy rozmawialiśmy.. The roof will be repaired before you .3. Wstaw brakujące spójniki czasowe w następujących zdaniach: 1. Wait .. Try to get there . John will stay in England as long as . 2. you return. You must wait till the police . 7.. 11.. The trees will look bare when the leaves ... 12. When he ... 206 I will pay my debts . The car will be attended to .. 3..2. I'll come to see you before I . 7. we will show him our garden. you bring it to our service station.. 9. Have some rest .. she hears the doctor's opinion. 4. zanim John przybył... 15. By the time you . she can.: We had finished our dinner before John arrived. 8. they will be gone... 2.. 5.. 6. I won't forget your rudeness ... 10. Will you write to me when I . As soon as we . You must stay here till .. .. 3. .. We will not sell these flowers ....... you apologize. We will meet when .. 8. 10. John arrived when we had finished dinner... 9. he has finished his speech.. he does. 5.. Patrz także użycie Past Perfect 6. 6. 4.. nasi znajomi grali w karty. używamy niekiedy czasu Past Perfect. Skończyliśmy obiad... I have money.. Don't come here again till you . the lesson is over....

. aż to spotkanie się skończy. skoro tylko go spotkam. wyrecytuję ci go. Kiedy zobaczę to na własne oczy. On przyniesie swoje rysunki. Przyjdę się pożegnać. 8. Musisz poczekać. 12. 7. Kiedy nauczę się tego wiersza na pamięć. he has finished his book. 3. 9. dopóki będę żył. nic złego się nie stanie. będziemy wszyscy gotowi. ĆWICZENIE III Przetłumacz następujące zdania: 1. . Dopóki będziesz pracował w tej firmie.12. 14. You will know each other better . he will take a long holiday. you are married. uwierzę ci. we have earned enough money for the journey. 10. Pozostanę tutaj. 2. Będę cię pamiętał. skoro tylko je wykończy. 4. Sprzedamy ten dom. Skoro tylko zadzwonisz. 11... Kiedy się ociepli. Powiem mu o tym. 13. 5.. zanim wrócisz z zagranicy. Nie będę kupować nic kosztownego. 15. 14. Kiedy wrócisz. . Jak długo będziemy razem.. 13. twój pokój będzie na ciebie czekał. będziesz miał z czego żyć. aż skończę moje sprawozdanie.. aż zarobię więcej pieniędzy. 6. We will be able to leave . zanim wyjadę do Ameryki. pojadę na wieś.

: I will write this letter at once so that he should get it in time. might oraz should. np. to w zdaniu celowym występuje may lub can. Napisz do niego zaraz. gdy jego podmiot oznacza inną osobę lub rzecz niż podmiot zdania głównego. aby moja siostra weszła do pokoju. Kupiłem tę książkę. could. Napiszę ten list natychmiast.: I bought this book so that my brother could read it. may. I brought this letter so that Mary should read it by herself. Those people died so that we might live. Otworzyłem drzwi. Natomiast jeśli czasownik zdania głównego jest w czasie przeszłym. to w zdaniu celowym występuje might lub could. abyśmy my mogli żyć. abym była gotowa w porę. aby on go otrzymał w porę. Ci ludzie umarli. Jeśli czasownik zdania głównego jest wyrażony w czasie teraźniejszym lub w trybie rozkazującym. Przyniosłem ten list.: Write to him at once so that he may know about our visit. aby mój brat mógł ją przeczytać. I opened the door so that my sister should enter the room. Should stosujemy w zdaniach celowych niezależnie od czasu zdania głównego. 208 . Zdania celowe Zdania celowe odpowiadają na pytania: what for? (po co?. dlaczego?). for what purpose? (w jakim celu?) i są wprowadzane spójnikami: that (aby) so that (tak aby) in order that (aby) W zdaniach celowych występują czasowniki ułomne: can. John rang me up so that I should be ready in time. aby Mary sama go przeczytała.18. np. aby wiedział o naszej wizycie. np. Zdanie celowe stosujemy zazwyczaj wtedy. John zadzwonił do mnie.

We study languages in order . John gave me the book in order that I .. (jedna osoba działająca) Otworzyłem drzwi. Niekiedy można uniknąć użycia zdania celowego zmieniając redakcję tak.. (mamy tu dwie osoby działające: I — he) Napisałem do niego..I have prepared an excellent meal so that my guests should not be hungry.: I wrote to him so that he should know about our visit. On często przychodzi do tego sklepu. I opened the door so that my sister might enter the room. wtedy używamy konstrukcji bezokolicznikowej (stanowiącej równoważnik zdania celowego).. (zjeść obiad). aby w obu segmentach całego zdania zachować tę samą osobę lub rzecz jako czynnik działający. np.. (miał wszystko czego potrzebuje). (mieli czas go zapisać). Wstaję wcześnie. I opened the door to enable my sister to enter the room. I wrote to him to let him know about our visit. (je zrozumieli). Przygotowałam doskonały posiłek. ĆWICZENIE I Dokończ następujące zdania dodając zdania celowe: 1. The teacher dictated the text very slowly so that the students . (nie musieli czekać). aby siostra mogła wejść do pokoju.. 14 — Język angielski 209 . 7. aby moi goście nie byli głodni. aby go zawiadomić o naszej wizycie.. (dwie osoby działające: I — my sister) Otworzyłem drzwi. I get up early in order not to be late. 2.: He often comes to this shop (in order) to buy bread and butter..... aby kupować chleb i masło. They hurried up in order that their friends . (jedna osoba działająca) Napisałem do niego. They stopped at a restaurant in order that everybody . 5. aby wiedział o naszej wizycie. Mary works hard so that her little brother . 6. by się nie spóźnić. 4. I will repeat these sentences so that you . np. Gdy jednak w zdaniu jest mowa o działaniu osoby lub rzeczy w celu spowodowania innego działania tej samej osoby lub rzeczy. (rozumieć lepiej świat). 3.. (ją przeczytał)... aby umożliwić siostrze wejście do pokoju.

so that the teacher could correct them. (nauczyciel polecił uczniom) 5... in order that the passengers could get off.. Wyślij ten teleks natychmiast..... 6. 4.. . be protected from theft.. (chłopiec pozbierał wszystkie wypracowania) 9.. John usiadł z boku. (zobaczyć wyraźnie twą twarz).. get some fresh air. 10. (konduktor dał sygnał) 2. Switch the light off so that the children . . may.. (oni dobrze schowali dokument) 6... we . so that your mother may have a rest.... he . so that the others should not understand us... not go hungry. you ... 7.. He opened the window . so that his mother might have a nice surprise.. Przenieśliśmy się na wieś.. not overlook them.. 3.. ... 9. to keep warm. everybody . (spać). .. 2. 2. 210 .. have a nice chat. might.. (kupić nowe radio). aby dzieci żyły w zdrowym środowisku. (cudzoziemiec mówił bardzo wyraźnie) 4. 10.. so that we may have a chat. not have to go through the centre of the town... ĆWICZENIE IV Przetłumacz następujące zdania: 1..8. the criminal . Please come early . ... Turn to the right so that I . ĆWICZENIE II Uzupełnij następujące zdania: 1.. (zamknij te drzwi) 3... Mark these items in red pencil . 5. could: 1. The police closed some streets ... 3. to open the books on page twenty-three. the cars . get his share. The new motorway was built. . .. . we . Give me your hand . aby nas obserwować..... aby klient wiedział. (mówił po francusku) 7... we ... All precautions have been taken . can. They save money in order .. feel your pulse. not run away... (zapraszam cię na obiad) ĆWICZENIE III Uzupełnij następujące zdania odpowiednimi spójnikami oraz czasownikami: should.. I ... ... (Henryk przyniósł kwiaty do domu) 10... not spend it too quickly. że towar jest przygotowany. The food is being rationed .. 8. (włóż gruby płaszcz) 8.. .. in order that I might understand him. so that we should not find it.. I will prepare the meal . Mary asked him to deposit all his money with the bank . you . 9..

14. aby się upewnić. Daję ci tę mapę. aby sobie kupił nowe ubranie.4. aby mój syn miał towarzystwo. aby moja rodzina przestała się martwić moim zdrowiem. Mary mówiła cicho. aby powrócić wcześniej do domu. abyśmy zobaczyli co się tam dzieje. 7. John jechał bardzo wolno. aby przybyć na czas. 19. 13. aby każde dziecko dostało przynajmniej dwa jabłka. aby złapać złodzieja. Musimy wyruszyć natychmiast. Pan Brown pracował bez przerwy na lunch. 16. aby uniknąć nieporozumień. aby widzieć dokładnie numery domów. Policja zrobiła co mogła. abyś się nie zgubił w drodze. 12. 8. Dałem mu trochę pieniędzy. że nie ma pomyłki. 17. Zawiadomiłem siostrę. . John pośpieszył do autobusu. 6. Przynieś lornetkę. żeby przygotowała się na waszą wizytę. Przestanę palić. aby wszyscy rozważyli sprawę jeszcze raz. aby się nie spóźnić do pracy. Minister powtórzył jeszcze raz swoje oświadczenie. 18. Powinniście kupić więcej owoców. Przeliczyłem pieniądze bardzo starannie. 10. aby wszyscy studenci je zrozumieli. 9. 11. Nauczyciel wyjaśnił zagadnienie jeszcze raz. że przyjeżdżacie. Zasugerowałem późniejszą konferencję. Chcę zaprosić twego brata na święta. aby nikt jej nie słyszał. 20. 5. 15.

We think that John works too hard. Wiem. że John jest w Londynie. Porównajmy: Podmiot I Podmiot I I I I Orzeczenie know Orzeczenie know know know know Dopełnienie John. że John za dużo pracuje. who lives in that house. że jeżeli czasownik w zdaniu nadrzędnym jest w czasie przeszłym (Simple Past lub Past Continuous). że John zbyt dużo pracuje. Zdanie dopełnieniowe that John is in London. Zasada następstwa czasów w zdaniach powyższego typu polega na tym. Zdania dopełnieniowe są to takie. I know that John is in London. Zasady następstwa czasów W zdaniach złożonych zawierających tzw. Uważaliśmy. które w strukturze zdania złożonego funkcjonują tak jak dopełnienie w zdaniu pojedynczym. zdanie podrzędne dopełnieniowe występuje zazwyczaj także w czasie przeszłym. Uważamy. a) Oto jak mówimy po angielsku i po polsku o czynnościach równoczesnych w teraźniejszości i w przeszłości.19. We thought that John worked too hard. I knew that John was in London Wiedziałem.1. when John arrived. zdania podrzędne dopełnieniowe obowiązuje w języku angielskim zasada następstwa czasów. Następstwo czasów i mowa zależna 19. 212 . że John jest w Londynie. where John lives.

I knew that John had been in London as a young boy. że w języku angielskim zmiana czasu z teraźniejszego na przeszły w zdaniu nadrzędnym pociąga za sobą taką samą zmianę w zdaniu podrzędnym. czyli zmianę słówka will na would. Wiedziałem. W języku angielskim zmiana czasu teraźniejszego na czas przeszły w zdaniu nadrzędnym pociąga za sobą zmianę czasu przyszłego (Future Tense) na czas „przyszły w przeszłości" (Future in the Past). W języku polskim takie przesunięcie nie następuje. Uwaga: Zasada następstwa czasów nie obowiązuje. gdy w zdaniu podrzędnym wyrażana jest stała prawidłowość. że John mieszkał w Londynie. Następuje w tym zdaniu przesunięcie czasu jak gdyby o krok wstecz.: The child couldn't believe that the earth is round. W języku angielskim zmiana czasu teraźniejszego (Simple Present) na przeszły w zdaniu nadrzędnym pociąga za sobą zmianę czasu przeszłego na zaprzeszły (Past Perfect) w zdaniu podrzędnym. że John był w Londynie jako młody chłopiec. c) Oto jakich czasów używamy. Miałem nadzieję. Dziecko nie mogło uwierzyć. I know that John was in London as a young boy. W języku polskim natomiast takie przesunięcie nie następuje. b) Oto jakich czasów używamy w języku angielskim i polskim. że czynność wymieniona w zdaniu podrzędnym odbyła się wcześniej niż czynność wymieniona w zdaniu nadrzędnym. Mam nadzieję. aby wy razić.Zauważmy. itp. I hoped that John would arrive soon. W języku polskim takie przesunięcie nie następuje . że John wkrótce przyjedzie. że John wkrótce przyjedzie. I hope that John will arrive soon. przepis prawny. 213 . że John mieszkał w Londynie. I know that John has lived in London. Czas Present Perfect również ulega zmianie na czas Past Perfect. Wiedziałem.czas przyszły pozostaje czasem przyszłym. gdy miała miejsce czynność wymieniona w zdaniu nadrzędnym. Wiem. Wiem. Jest to znowu przykład przesunięcia wstecz. prawo przyrody. aby wyrazić.że John był w Londynie jako młody chłopiec. że ziemia jest okrągła. pewnik. przepis regulaminu. że czynność wymieniona w zdaniu podrzędnym była traktowana jako przyszła wtedy. Mamy tu znowu do czynienia z przesunięciem o krok wstecz. I knew that John had lived in London.

że twój brat zwróci mi £ 100. że już zapomniałeś o mnie. ĆWICZENIE II Przekształć poniższe zdania wprowadzając Simple Past zamiast Present Simple w zdaniu nadrzędnym oraz odpowiedni czas w zdaniu podrzędnym: Wzór: 1. 14. że szukasz pracy. 214 Mr. I think the singer will sing again. 9. 8. Tom thinks that the weather will be bad on Sunday. Mary thinks Mr. Myślałem. 16. 10. I think I left my pen in the office. Wierzyłem. . I hear that Mr. John is glad that his wife is a good cook. 13. The teacher complains that we are very lazy. On był pewien. 15. I hope Jane will stay with us for a week. Brown has gone to Paris. że sprawozdanie będzie wkrótce gotowe. Nie wiedziałem. My wife is sure you will pass your exams. Sędzia chciał wiedzieć. że nigdy cię nie spotkał. 4. 4. że nigdy mnie nie opuścisz. że tylko członkom klubu wolno korzystać z biblioteki. Smith thinks that you are younger than your sister. że piszesz list do Kanady. I remember I saw Ann at a party a few months ago. 9. Mrs. Nie wiedziałem. 12. 2. Sądziłem. 5. I believe her brother is an architect. Wyjaśniłem. 6. We see that you can't understand us. Myślałem. 11. Peter miał nadzieję. Brown is afraid there is a mouse in her room. I am sure Mr. 2. 7. I don't think Mary likes her job. kiedy ostatnio widziałeś tego człowieka. I see that you have already finished the class test. Miałem nadzieję. White has a lot of money. że otrzyma lepsze stanowisko. Brown has stayed here for a few days. 3. 3. 17. Mr. 7. 5. Smith thought that you were younger than your sister. Alice hopes that she will be able to go to bed early. 6. że chcesz mnie jutro zobaczyć. 10. ĆWICZENIE I Przetłumacz na angielski: 1.I didn't know that only club members are allowed to use the library. 8.

5. John powiedział: „Jestem zmęczony". John said: "I was in London last year"... Tom has two tickets for the concert.. I thought ... Mary said that . Janek powiedział. Father thinks I wrote to Mother last week. Tom said . Mary asked if.... I think you can borrow Mary's umbrella.. John said .m.18.. że jest zmęczony. I see you have already prepared supper. 19. Mowa zależna 19.. John said that he was tired.... I am sure Joan knows George. 3. stosując jako zdanie wyjściowe zdanie typu: John said that . Tom says the shop will be opened at 3 p. 7... Oto przykłady: Mowa niezależna (Direct Speech) Mowa zależna (Report Speech) Mowa niezależna John said: "Fm tired". 2.2. 6. I knew . We heard . tak jak została sformułowana.. gdy zamiast przytaczać czyjąś wypowiedź dosłownie.. John says he met Sylvia in 1969.. John powiedział: „Byłem w Londynie w zeszłym roku". relacjonujemy ją. Marysia zapytała czy . Mowa zależna John said that he had been in London last year. ĆWICZENIE III Uzupełnij wprowadzając odpowiedni czas w zdaniu podrzędnym: 1. . mowa zależna. 19. że . John powiedział. itp. 4. 20. Mowa zależna występuje wtedy. Mary says John has already left. We hear Jack has passed his test..2. I know Father will leave for Berlin on Friday. że był w Londynie w zeszłym roku. Susan didn't know that .. Użycie czasów w mowie zależnej Szczególnym przypadkiem następstwa czasów jest tzw.. John powiedział.1.

215 .

Uwaga 1. np. Jak widzimy. w mowie zależnej stosuje się czasy zgodnie z zasadą następstwa czasów. zwłaszcza w mowie potocznej. John said that he had lived in London. John said that he is tired. Oto zestawienie zmian czasów przy przekształcaniu zdań z mowy niezależnej na mowę zależną: Mowa niezależna Present Simple Present Continuous Past Simple Past Continuous Present Perfect Present Perfect Continuous Future Simple Future Continuous Past Perfect Past Perfect Continuous can could may should ought to 216 Mowa zależna Past Simple Past Continuous Past Perfect Past Perfect Continuous Past Perfect Past Perfect Continuous Future in the Past Future Continuous in the Past Past Perfect Past Perfect Continuous could could might should ought to pozostaje pozostaje pozostaje pozostaje pozostaje . Takie zdanie w mowie zależnej możemy wygłosić. który nie uległ zmianie. że John jest zmęczony. gdy relacjonowana wypowiedź dotyczy stanu. że pojedzie do Paryża następnego roku. Obcokrajowiec nie popełni jednak błędu stosując rygorystycznie zasady następstwa czasów. że mieszkał w Londynie. Należy stwierdzić. John powiedział: „Mieszkałem w Londynie".: John said: "Fm tired". Mowa zależna John said he would go to Paris the following year. John powiedział: „Pojadę do Paryża w przyszłym roku". John powiedział.Mowa niezależna Mowa zależna John said: "I have lived in London". jeżeli nadal pozostaje faktem to. Mowa niezależna John said: "I will go to Paris next year". John powiedział. istnieje tendencja do odstępowania od zasady następstwa czasów. że we współczesnej angielszczyźnie.

Tom powiedział: „Muszę w przyszłym tygodniu jechać do Anglii". Warszawa 1974. Czekałem tu wczoraj na wiadomość od pani. do kogo mówi. Na przykład5: Mowa niezależna: I waited for your message here yesterday. np. Mr. c) must wyrażające stale obowiązującą regułę. że musi napisać do ojca. b) dla wyrażenia przyszłości w mowie niezależnej zmieniamy na would have to w mowie zależnej. np. J. Black. że czekałem tu wczoraj na wiadomość od pani. Powiedział: „Muszę napisać do ojca". Black.: Mr. Powiedział. że dzieci muszą słuchać rodziców. Mówiłem. Smólska. Brown said that children must obey their parents. Pan Brown powiedział.: Tom said: "I must leave for England next week". Użycie niektórych zaimków i przysłówków w mowie zależnej W mowie zależnej należy wprowadzać niekiedy — zgodnie z sensem zdania — zmiany określników.2. „Gramatyka języka angielskiego". Brown said: "Children must obey their parents". Mrs. 239. Tom powiedział.must had to lub: would have to lub: must Uwaga: Must użyte a) dla wyrażenia teraźniejszości w mowie niezależnej zmieniamy na had to w mowie zależnej. nakaz lub zakaz pozostaje w mowie zależnej niezmienione. He said he had to write to his father. np.: He said: "I must write to my father". 217 . kto relacjonuje wypowiedź pierwotną. Pan Brown powiedział: „Dzieci muszą słuchać rodziców". 19. Mowa zależna: a) Ten sam mówiący i słuchacz.2. oraz gdzie i kiedy to się dzieje. zaimków. że będzie musiał w przyszłym tygodniu jechać do Anglii. s. Tom said he would have to leave for England the following week. to samo miejsce i czas: I said I had waited for your message here yesterday. Mrs. okolicznikow czasu i miejsca. zależnie od tego.

ten sam słuchacz. inny czas: Mr. White told Mrs. White told Mrs. Mrs. to samo miejsce i czas: Mr. Black I had waited for her message here yesterday. Pan White powiedział pani Black. inne miejsce. White told Mrs. co w a). f) Inny mówiący. Pan White mówił. inne miejsce. the previous week that those Uwaga 2. w mowie zależnej mogą wystąpić poniższe zmiany: Direct Speech here now today tomorrow next week. Pan White powiedział pani Black. Black he had waited for her message there yesterday. month etc. e) Inny mówiący. Tak więc. White said he had waited for your message here yesterday. że czekałem tu wczoraj na wiadomość od niej. Powiedziałem pani Black. inny słuchacz. the previous day the week before. yesterday last week. this these Reported Speech there then that day the next day the following week. że czekał tu wczoraj na wiadomość od pani. Black. że czekał tam poprzedniego dnia na wiadomość od niej. Należy pamiętać o składni czasowników say i tell. to samo miejsce i czas: I told Mrs. c) Inny mówiący. inny słuchacz. d) Inny mówiący. Black he had waited for her message here yesterday. zależnie od okoliczności. że czekał tu wczoraj na wiadomość od niej.b) Ten sam mówiący. Black he had waited for her message there the day before. to samo miejsce i czas: Mr. month the day before. inny słuchacz. oprócz zmian zaimków osobowych i określników dzierżawczych. Pan White powiedział pani Black. inny słuchacz. że czekał tam wczoraj na wiadomość od niej. Say może wystąpić w następujących konstrukcjach: 218 . month etc. ten sam czas: Mr.

declare (oświadczać). John told Mary that he was hungry. The Press reported that the President would arrive on Sunday. pytanie. Prasa doniosła.2. John powiedział mi. że jest głodny.: The minister stated that the conference had been fruitful. report (donosić). że złodzieja widziano poprzedniego dnia w pobliżu ich domu. Zdania oznajmujące mają w mowie zależnej taką samą składnię jak w mowie niezależnej. Zamiast say i tell w zdaniu nadrzędnym mogą występować czasowniki takie. czy jest to zdanie oznajmujące. Minister stwierdził. Jim powiedział: „Złodzieja widziano wczoraj blisko naszego domu". John said to me that he was hungry. John powiedział Mary. czy też zdanie rozkazujące. to znaczy nie występuje w nich inwersja podmiotu i czasownika posiłkowego. John mówił. że jest głodny.3. Pytania w mowie zależnej Pytania zależne mają następujące cechy: a) Pytania takie mają strukturę zdań oznajmujących.John said that he was hungry. od tego mianowicie. 19. np. że Prezydent przybędzie w niedzielę. lecz całość orzeczenia umieszczona jest po podmiocie. Składnia zdań w mowie zależnej jest uzależniona od typu wypowiedzi referowanej. Mowa zależna: Jim said that the thief had been seen near their house the day before. Porównajmy: 219 . Czasownik tell wymaga zawsze dopełnienia dalszego w postaci zaimka lub rzeczownika. John powiedział mi. Mowa niezależna: Jim said: 'The thief was seen near our house yesterday". state (stwierdzać). Zdania w mowie niezależnej w stronie biernej przekształcamy na zdania w mowie zależnej zgodnie z tymi samymi zasadami następstwa czasów. suggest (sugerować). użycia zaimków i okoliczników co zdania w stronie czynnej. Jim powiedział. że jest głodny. John told me that he was hungry. Uwaga 3. a nie pytających. że konferencja była owocna. promise (obiecać). jak np. że jest głodny.

Smith asked me if I had met his wife. Mary zapytała mnie. brak w niezależnych pytaniach ogólnych. czy lubi westerny. Wiem. Mary? Pytanie zależne: John asked Mary where she was going. Porównajmy: Pytanie niezależne: Do you like westerns. Pytanie niezależne Pan Smith zapytał mnie. przysłówka) pytającego nie jest zdaniem samodzielnym. lecz jest wbudowane w inne zdanie. Turysta zapytał. Is the museum open? Pytanie zależne: Czy muzeum jest otwarte? The tourist inquired whether the museum was open. gdzie mieszka Mary. John zapytał Mary. Tell me where Mary lives. Pytanie niezależne Does John play tennis? Pytanie zależne: Czy John gra w tenisa? I asked Mary if John played tennis.Pytanie niezależne: Where are you going. Oto dalsze przykłady przekształcania pytań ogólnych z niezależnych na zależne: Pytanie niezależne Have you met my wife? Czy zna pan moją żonę? Pytanie zależne: Mr. które ktoś zadał. Zapytałem Mary. Pytanie niezależne Can you help me? Pytanie zależne: Czy możesz mi pomóc? Mary asked me if I could help her. że struktura zdania oznajmującego. gdzie mieszka Mary. 220 . gdzie zdanie zaczynające się od wyrazu (zaimka. czy muzeum jest otwarte. ale wszędzie tam. Porównajmy: John asks where Mary lives. którego. czy mogę jej pomóc. jak wiemy. gdzie mieszka Mary. John pyta. Mary? Pytanie zależne: John asked Mary if she liked westerns. I know where Mary lives. a nie pytającego występuje nie tylko przy relacjonowaniu autentycznego pytania. czy John gra w tenisa. W pytaniach zależnych ogólnych występuje wyraz if lub (mniej potocznie) whether jako odpowiednik polskiego „czy". Powiedz mi. czy znam jego żonę. Trzeba pamiętać. Mary? Czy lubisz westerny.

W zdaniu nadrzędnym występuje czasownik ask. do której pierwotna wypowiedź była skierowana. Mary". a po niej czasownik z bezokolicznikiem. co w zdaniach relacjonujących zdania oznajmujące w mowie zależnej (patrz rozdz.It isn't important where Mary lives.2). John". Porównajmy: Pytanie niezależne: John asked: "Where does Mary live?" Pytanie zależne: John asked where Mary lived. 19. Na końcu całego zdania złożonego nie stawiamy znaku zapytania. tak jak przy relacjonowaniu każdej innej wypowiedzi. 19. czasownik inquire. w stylu bardziej urzędowym. które w całości stanowi zdanie pytające.2).4. Mary". Rozkazy i propozycje w mowie zależnej Rozkazy. Przy relacjonowaniu czyjegoś pytania. gdzie mieszka Mary? Do you know where Mary lives? Czy wiesz. polecenia lub prośby relacjonuje się w mowie zależnej stosując w zdaniu nadrzędnym najczęściej czasownik tell lub ask.2. b) W zdaniach zawierających pytania zależne obowiązują te same zasady następstwa czasów. Oto przykłady: Mowa niezależna: "Come later. „Proszę otwórz okno. co w zdaniach relacjonujących zdania oznajmujące w mowie zależnej (patrz rozdz. gdzie mieszka Mary? itp.: Could you tell me where Mary lives? Czy mógłbyś mi powiedzieć. a niekiedy. c) W zdaniach zawierających pytania zależne obowiązują te same zasady stosowania zaimków i określeń miejsca i czasu. gdzie mieszka Mary. po którym następuje jako tak zwane dopełnienie dalsze (odpowiadające na pytanie komu?) nazwa osoby. To nieważne. np. Dowiem się. żeby przyszedł później. „Przyjdź później Johnie". 221 . 19. gdzie mieszka Mary. kasujemy dwukropek bądź przecinek i cudzysłów. I'll find out where Mary lives. Mary powiedziała Johnowi. Pytanie zależne może być wbudowane w zdanie. Mowa niezależna: "Please open the window. Mowa zależna: Mary told John to come later.

Mowa zależna:

The teacher asked Mary to open the window. Nauczyciel powiedział Mary, żeby otworzyła okno.

Zależnie od sytuacji, stosunków łączących dane osoby, stopnia intensywności rozkazu, polecenia lub prośby, mogą być także użyte takie czasowniki, jak: order, command, implore, beg, itp. Oto przykłady: Mowa niezależna: "Leave the classroom at once, boys". „Wyjdźcie z klasy natychmiast, chłopcy". Mowa zależna: The teacher ordered the boys to leave the classroom at once. Nauczyciel kazał chłopcom wyjść z klasy natychmiast. Mowa niezależna: "Do let me have some money, Father" „Proszę daj mi trochę pieniędzy, Ojcze". Mowa zależna: John begged his father to let him have some money. John prosił ojca, aby dał mu trochę pieniędzy. Zakazy oraz polecenia i prośby, aby nie wykonywać danej czynności relacjonowane są w mowie zależnej przy użyciu słówka not umieszczonego przed bezokolicznikiem. Na przykład: Mowa niezależna: "Don't answer the telephone, Mary". „Nie odbieraj telefonu, Mary". Mowa zależna: John told Mary not to answer the telephone. John powiedział Mary, żeby nie odbierała telefonu. Mowa niezależna: "Please don't be angry with me, Father". „Proszę nie gniewaj się na mnie, Ojcze". Mowa zależna: John begged his father not to be angry with him. John prosił ojca, żeby się na niego nie gniewał. Relacjonując propozycję w mowie zależnej, wprowadzamy czasownik suggest, np.: "Let's go to the cinema", said Ann. „Chodźmy do kina", powiedziała Ann. Mowa zależna: Ann suggested that they should go to the cinema, lub: Ann suggested going to the cinema. Ann zaproponowała, żeby pójść do kina. "Shall we meet at the station?", said Mary. „Może spotkamy się na dworcu", powiedziała Mary. Mowa zależna: Mary suggested meeting at the station. lub: Mary suggested that they should meet at the station. Mary zaproponowała, żeby spotkać się na dworcu. 222

Krótkie odpowiedzi yes lub no relacjonujemy w mowie zależnej stosując odpowiedni czasownik posiłkowy, np.: Mowa niezależna: "Do you like this picture?", asked Tom. „Czy podoba ci się ten obraz?", zapytał Tom. "Yes", I said. „Tak", powiedziałem. Mowa zależna: Tom asked if I liked that picture and I said I did. Tom zapytał, czy mi się podoba ten obraz, a ja powiedziałem, że tak. Mowa niezależna: "Will you bring your girl-friend?", asked Mary. „Czy przyprowadzisz swoją dziewczynę?", zapytała Mary. "No", said Jim. „Nie", odpowiedział Jim. Mowa zależna: Mary asked Jim if he would bring his girl-friend and he said he would not. Mary zapytała Jima, czy przyprowadzi swoją dziewczynę, a on odpowiedział, że nie. Hello Mowa niezależna: "Hello, where are you going"?, he said. „Halo, dokąd idziesz?", powiedział. Mowa zależna: He greated me and asked where I was going. Przywitał mnie i zapytał, dokąd idę. Thank you Mowa niezależna: "Thank you, Helen", said George. „Dziękuję, Heleno", powiedział George. Mowa zależna: George thanked Helen. George podziękował Helenie.
ĆWICZENIE I

Mary bought a new dress. She talked about it to her friend Ann. Write what the girls said. 1. Mary: I've just bought a new dress. Mary told Ann that ... 2. Mary: How do you like it, Ann? 3. Ann: It's very nice indeed. 4. Ann: Are you going to wear it to John's party? 5. Mary: Yes, I am. 6. Mary: That's just why I bought it.

ĆWICZENIE II

Paul has got the following letter from his girl-friend Lucy: Dear Paul, I'm sorry I can't meet you on Friday afternoon, but I have to visit Aunt Helen. On Saturday I'm going to my sister's birthday party and on Sunday I can't go out as my parents are coming to see me. On Monday I'm very busy as I have an appointment with my dentist and lectures until late in the afternoon. I'm going to ring you up on Tuesday evening and I hope to meet you on Wednesday. Don't be angry! Love, Lucy On Tuesday morning Paul meets his friend John. Write what Paul says in the following dialogue: 1. John: I say, Paul. I saw Lucy in a cafe on Friday afternoon. Paul: But she told me she couldn't meet me because ... 2. John: On Saturday evening I saw her in a restaurant. She was dancing with a tall dark boy. Paul: But she told me ... 3. John: On Sunday I saw her in Regent's Park with the same boy. Paul: But she ... 4. John: On Monday morning she played tennis with him. Paul: ... 5. John: On Monday afternoon she was absent from college. Paul: ... 6. John: When is she going to phone you? Paul: She said ... 7. John: When do you hope to see her? Paul: ...
ĆWICZENIE III

Diana told her friend Alice about a trip to Paris she had made. Write what she said. Wzór: Diana: "We crossed from Dover to Calais on the 13th". Diana said they had crossed from Dover to Calais on the 13th. 1. 2. 3. 4. "We had a very good crossing because the sea was calm". She said ... "There were a lot of people on the boat". "We had some drinks in the bar". "We got to Calais at 11 a.m.".

224

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.

"Our friends came to meet us and took us to Paris by car". "We found a very nice hotel". "We decided to stay in Paris for a fortnight". "We visited several museums and went to the theatre on two or three evenings a week". "We did a lot of sight-seeing". "I met a lot of interesting people". "I spoke French and the French understood me". "We returned home by plane".

ĆWICZENIE IV

Mrs. Gold went to see a famous doctor. Then she told a friend about the visit. Write what she said. Wzór: Mrs. Gold: "I have been to a famous specialist in Harley Street". Mrs. Gold told her friend she had been to a famous specialist in Harley Street.

1. "The specialist examined me very carefully". 2. "He asked me a lot of questions". 3. "He told me to sleep eight hours a day at least". 4. "He ordered me to go for a walk every day". 5. "He forbade me to smoke". 6. "He told me not to drink so much coffee". 7. "He advised me to have a light supper". 8. "He prescribed some wonderful new medicine for me". 9. "He told me to make an appointment to see him next month". 10. "He took an enormous fee!"
ĆWICZENIE V

Uzupełnij według wzoru: Wzór: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. "We haven't been to the pictures for ages". Mary remarked ... Mary remarked they hadn't been to the pictures for ages.

"I haven't been to England for three years". Robert said ... "Tom has broken his arm". We learnt that ... "These letters haven't been posted yet". The secretary admitted that ... "I have never heard such nonsense in all my life". Grandfather said ... "Mary has sent John a beautiful Christmas card". John said that ... "I have just bought some new records". Sheila said ... "The thief has taken all Lucy's money". Lucy said that ... "Two policeman have been shot in Rome". The radio announced that ... "The clock in the dining room has stopped". I was surprised to see that... 225

15 — Język angielski

10. "I have tried to ring you up several times". Henry told his wife that ... 11. "I haven't been told about John's illness". Helen said she ... 12. "I haven't found Mr. Smith's telephone number though I have looked everywhere". I said ...
ĆWICZENIE VI

Mary is talking to a friend at a party. Write what she said. Wzór: 1. 2. 3. 4. Mary: "I have just been talking to a Frenchman". Mary said she had been talking to a Frenchman.

"He has been staying here for three months". "He has been writing articles about our country". "He has been telling me his impression of our people". "I have been trying to tell him what I think about France".

ĆWICZENIE VII

Peter is leaving for Italy. At breakfast the family were talking about his trip. Write what they said. Wzór: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Helen: "Peter will go to Florence and Rome". Helen said Peter would go to Florence and Rome.

Mother: "Peter will leave at ten o'clock". Father to Peter: "You will catch the 10.15 boat train". Mother: "Peter will speak Italian with his cousins". Father: "We will send a telegram to my sister in Rome". Peter: "I'll visit Capri in April". Peter's sister: "I hope you'will have a good time there". Peter: "I'll bring you a nice present". Peter: "I'll write home every week". Uzupełnij poniższe zdania przez wybór właściwej odpowiedzi:

ĆWICZENIE VIII

1. Jim said that Lily ... tennis next Saturday. A) plays B) is playing C) would play D) has played

2. The policeman stated that he ... that man standing near the shop two days earlier. A) was seeing B) is seeing A) works B) worked C) would see D) had seen C) is working D) had worked

3. Sylvia's brother told me he ... in an office in Brighton.

226

ĆWICZENIE XI Wyraź w mowie zależnej pytania pani Brown: Wzór: "Where does your brother work?" Mrs. Write what he said. Smith said he couldn't find his glasses. White said to her husband: "My friend Sylvia is coming for the weekend". What time do you start working? 2. Mrs. Why is Mary looking so unhappy? 4. Where do you want to go on Sunday? 5. Mr. 4. What time did you have dinner? . The boy told his mother he . 6. "I believe I put them near the telephone". 5. When is your wife coming back? b) 1. A) has already sold B) will sell ĆWICZENIE IX C) sells D) had already sold Mr. Mr.. Smith: "I can't find my glasses".. White answered: "I'm afraid I'll have to go to town on Saturday to see Uncle Henry". She has come from Canada and won't stay here long". White answered: "All right. Wzór: 1.4.. The bookseller said he . Smith lost his glasses. How many languages do you know? 3. all the copies of the new dictionary. Brown asked me where my brother worked. ĆWICZENIE X Przepisz poniższe opowiadanie w mowie zależnej: Mrs. Mr. A) had not B) has not had C) was not having D) had not had 5. a) 1. "I think I left them at home". 2. I'll telephone Uncle Henry and tell him I'll visit him next week". "I'm sure I didn't leave them in the car". 3. How much did you pay for your shoes? 2.. Mr. "I expect Mary will help me to find them". enough breakfast that morning. "I won't tell my wife I have lost them". "I don't often lose things". White said: "Can't you go another day? Sylvia wants to meet you.

15* 227 .

a) 1. Did your director leave for Berlin on Friday? c) 1. 4. Do you work overtime? 5. Will you see me on Tuesday? ĆWICZENIE XIII Na zabawie Mark zadaje Daisy pytania. Green? 2. Mark powtarza swoje pytania w mowie zależnej. Do you often meet old Mr. Podaj te wypowiedzi Marka: Wzór: Mark: "Do you dance?" Daisy: "What did you say?" Mark: I asked whether you danced. Will your son be able to study medicine? 4. Have you ever been to Warsaw? 2. ale orkiestra gra tak głośno. Are you feeling tired? b) 1. How did you learn about John's arrival? 5. Have you read the papers? 3. Jones to come at once? 4. Will you have to look for a new job? 2. Do you know many people here? Do you like the band? Do you smoke? Do you often go to parties? 228 . White: "Do you like your job?" Mrs. Did you get my letter on Friday? 2. 1. 3. Jones bring you my report? 3. Who did you meet on Saturday? 4. Do you find your new job interesting? 4. 2. że Daisy nie może ich dosłyszeć. Have you met my husband? 5. White if (whether) he liked his job.? 5. Have you heard the news? 4.3. Will your secretary find time to type our report? 3. Black asked Mr. When did the Smiths come to Rome? ĆWICZENIE XII Uzupełnij według wzoru: Wzór: Mrs. Black asked Mr. Has your secretary given you my message? d) 1. Did Mr. Will your daughter marry young Benson? 5. Are you going to tell your wife about our meeting? 3. Did your firm get an offer from Brown & Co. Did you tell Mr.

. I asked Jane if she . her baby to the hospital the week before. "When will you return home?" ĆWICZENIE XV Uzupełnij przez dobór właściwej formy: 1. so carefully. Kowalskiego według wzoru: Wzór: "Is it your first visit to Britain?" I was asked if it was my first visit to Britain.. "Which university do you work at?" 4. "Are people in your country learning many foreign languages?" 6. A) have seen C) were seeing B) had seen D) saw ĆWICZENIE XVI Alan zaprasza Jane do teatru. A) am looking at C) would look at B) look at D) was looking at 4. jakie mu zadawali uczestnicy kursu. "What do you think of English food?" 8. Podaj wypowiedzi p. "Did you come by plane?" 2. The doctor asked Mrs. Do you always make people repeat their questions? ĆWICZENIE XIV Pan Kowalski. Mary the day before. Przeczytaj poniższy dialog. 1. "Where are you going to stay after the course?" 10. był na kursie w Anglii i po powrocie do Polski opowiada swoim kolegom o przybyciu na uniwersytet i powtarza pytania. Wyróżnione zdania w dialogu pomogą w podaniu właściwej odpowiedzi: 229 . Do you want a drink? 6... John asked if I . Green why she ... before she started school. "Was the flight good?" 3. Do you feel tired? 7. "Have you got many students?" 5. "Are they keen on learning English?" 7. nauczyciel języka angielskiego. A) is reading C) could read B) reads D) can read 3.5. a następnie odpowiedz na pytania.. Father asked me what I .. "Which part of Britain do you like best?" 9. A) was not bringing C) has not brought B) had not brought D) would not bring 2.

Will that be soon enough? Alan: I think so. 10. 9. What did Alan tell Jane to do if she wanted to go to the theatre? What did Alan tell her to do if she wanted a good seat? When did Alan tell her to call him? What did Alan tell her she ought to do if she liked Pinter? What did Jane tell him to do? Wyraź poniżej podane rozkazy w mowie zależnej: ĆWICZENIE XVII 1.1. "Don't work too much". please". 8. the doctor advised him. Jane: I'll call you on Wednesday. Dad". abym nie zapomniał zapakować szczotki do zębów. Kapitan rozkazał załodze opuścić okręt. 3. 5. Żona kazała mi kupić butelkę mleka. Mother said: "Don't smoke so much. 3. 5. abym zapytał policjanta. 5. 4. 7. Jane: What play is it? Alan: It's "The Dumb Waiter" by Pinter. 9. Ronald". "Write this exercise again". Tom said to Rose: "Come back soon. said George. 2. I will. said Mother. 1. Dowódca kazał żołnierzom przejść przez most. Well then. White said: "Don't be late again. Konduktor poprosił pasażera. 10. be quiet". "Come to my birthday party. Mr. 4. Jane: I suppose so. Przechodzień poradził mi. 7. Alan: Can you come to the theatre with me on Friday? Jane: I'm afraid I can't tell you now. Matka powiedziała mi. abym wysłał jej list. The teacher said: "Sit down. ĆWICZENIE XVIII Przetłumacz na angielski: 1. Robert". "Please help me. 4. Doktor polecił mi ważyć się co tydzień i nie pić alkoholu. 2. let me know if you want to go. 8. Ojciec poprosił mnie. If you like Pinter you ought to see it. my teacher told me. "Children. 2. aby okazał mu swój bilet. Call me on Wednesday then. said the little girl. 2. please". Lilian poprosiła mnie. 3. 3. abym umył samochód. Alan: And make up your mind soon if you want a good seat. 6. come and fetch me on Friday at six. Helen". 4. Jane: All right. 6. both of you". Policjant polecił mi nie parkować samochodu przed domem. Alan: Well. 230 . Henry said to the waiter: "Bring me some more wine.

said Helen to Jim. "Don't smoke so much". 8. "We're waiting for the school bus". "My car is being repaired". 3. Another passenger came in and said: "Is this seat taken?" My English teacher asked me: "Have you read Graham Greene's latest novel?" "Don't say anything to make Mother angry". said the children. Ann asked Betty. 5. 7. "Who do you want to speak to?". said the telephone operator. 5. a następnie przekształć zdania w mowie niezależnej na zdania w mowie zależnej. 1. 12. 8. Pani Brown zapytała syna: „Co robiłeś od rana?" Pan Smith zapytał żonę: „Czy jesteś gotowa?" Mary powiedziała do przyjaciółki: . Tom zapytał brata: „Czy wziąłeś moją piłkę?" Mary powiedziała do siostry: „Jestem przeziębiona". 2. 10. "Did any of you see the accident happen?". "The test questions were prepared a week ago". The man said: "Get out of my way". "We'll wait for you if you are late". 6. I said to Jack. że spóźnimy się na pociąg". said the professor. "The examination will be taken by 50 students".ĆWICZENIE XIX Przetłumacz poniższe zdania na angielski. Brown. I told her. . 3. 4. said the policeman. said my father. Pani Brown powiedziała do pani Jones: „Mój mąż wyjechał w piątek". Ann". 4. 2.. said my friends. wprowadzając odpowiedni czasownik w Simple Past: Wzór: Tom zapytał siostrę: „Gdzie byłaś?" Tom asked his sister: "Where have you been?" Tom asked his sister where she had been. "Don't forget to put your name at the top of the page". 3. ĆWICZENIE XXI Zamień na mowę zależną: 1. "I have a message for your brother". 11. "Who did you give the money to?". 6. Jej siostra zapytała: „Dlaczego nie wzywasz lekarza?" Nauczyciel powiedział do klasy: „Nie róbcie tyle hałasu". ĆWICZENIE XX Przekształć następujące zdania w mowie niezależnej na zdania w mowie zależnej: 1. "You can phone from my office. 9. said the teacher.Boję się. said the teacher. 13. 2. said Mr. 7.

231 .

"Will you come to meet him at the station?". said Henry. 3. said Ann. The doctor stated: "The man was killed last night". The shopkeeper said: "The order can't be made out immediately". 4. it's very kind of you". "Let's give a party". Jim said: "I must be at the docks at six a. asked John. 2. "Do you often go to the Zoo?". I said. "I must fly to Rome next week". "Charles may have some new records". 7. Jim". said Father. "When did you arrive in London?" ĆWICZENIE XXIII . asked John. said Jim. 8. 2. children".m. said Jane. "You may have the car if you want it. "Shall I help you?". "Must you make such a noise?". I said. said Mother. Tom!". "Yes". 5. tomorrow". 5. Mrs. 3. 5. 7. Smith told us. said Mary. "Have you ever seen a plane crash?". he said. "You mustn't come in without knocking". 6. "No". "Hello. "You mustn't play with knives. said Lucy.4. The clerk said: "Information can be obtained from the secretary". "Thank you. "No". Zamień na mowę zależną: 1. 6. "Must you do all the work tonight?". said Tom. I asked Tom. he asked. 4. 6. ĆWICZENIE XXII Zamień na mowę zależną: 1. said Jim. "Let's stay here till the storm has passed".

"English Every Day. jeżeli zaraz nie wyruszysz. Nie mogę pracować. we'll get wet. Rusieckiego.1. Mowa jest o teraźniejszości. lots of people go to the seaside. Spóźnisz się na pociąg. to będzie taki a taki skutek. • W opracowaniu objaśnień zdań warunkowych korzystano z podręcznika J. 233 . w zdaniu nadrzędnym i w zdaniu podrzędnym warunkowym (po if). Warszawa 1982. Podobnie jak w języku polskim. zmokniemy. 20. tj. WSiP. występuje czas teraźniejszy. natomiast w języku angielskim w zdaniu nadrzędnym występuje czas przyszły (Future Simple). a) W zdaniach tych mówimy o trwałym lub powtarzającym się stanie rzeczy. a w zdaniu podrzędnym warunkowym (po if) czas teraźniejszy (Present Simple).20. I can't work if I don't get enough sleep. W obu rodzajach spójnik if odpowiada polskiemu spójnikowi „jeżeli". Jeżeli będzie padało. jeśli nie mam dosyć snu. Jeżeli pogoda jest ładna. Smólskiej i J. If it rains. w obu członach okresu warunkowego. Okresy warunkowe I typu Możemy rozróżnić dwa rodzaje okresów warunkowych I typu. Part Two". You will miss your train if you don't start at once. że jeżeli zostanie spełniony pewien warunek w przyszłości. masę ludzi jedzie nad morze. W języku polskim w obu członach występuje czas przyszły. Okresy warunkowe Okres warunkowy6 składa się ze zdania nadrzędnego i zdania podrzędnego warunkowego (po if). a nie o jednostkowym zdarzeniu. b) W zdaniach tych mówimy o tym. If the weather is fine.

If we leave at once. poszukam pana Kinga.Porównaj: If you finish work early. I'll look for Mr. he should ring up Mr. we will go to the theatre. Jeżeli John przyjdzie. Kolejność członów okresu warunkowego bywa różna. W zdaniu nadrzędnym mogą wystąpić również czasowniki modalne. he will feel much better. Jonesa. Jeśli Henry zażyje lekarstwo. Jeżeli źle się poczujesz.2. King. W tych wypadkach używamy w nich czasu przyszłego. jeśli zażyje lekarstwo. Uwaga. może złapiemy wczesny autobus do Brighton. W zdaniu nadrzędnym stosujemy czas Future in the Past. If you see Lucy. np. . you must tell her about your trip to Greece. take one of these pills. Spójnik if odpowiada w nich polskiemu spójnikowi „gdyby". Henry poczuje się znacznie lepiej. should lub would oraz bezokolicznik. a w zdaniu podrzędnym (po if) czas Simple Past. we may catch the early bus to Brighton. poczuje się znacznie lepiej. Jeżeli skończysz wcześnie pracę.: If you will kindly wait a moment. powinien zatelefonować do p. W zdaniu nadrzędnym może wystąpić tryb rozkazujący. Jones. np. Jeżeli zobaczysz Lucy. weź jedną z tych pigułek. W okresach warunkowych I typu w zdaniu warunkowym (po if) występuje czas teraźniejszy. Wyjątkiem są zdania warunkowe będące w istocie uprzejmą prośbą. If Henry takes his medicine.: If you feel sick. np. Jeżeli wyjdziemy zaraz. musisz jej opowiedzieć o swojej podróży do Grecji. Jeżeli będzie pan tak uprzejmy zaczekać chwilę.: If John comes. Henry will feel much better if he takes his medicine. pójdziemy do teatru. 20. że gdyby sytuacja była inna niż jest obecnie. tj. miałoby to taki a taki skutek w przyszłości. Okresy warunkowe II typu W zdaniach tych mówimy o tym.

234 .

If I were you. Dojechalibyśmy tam szybko. Smólska. I would travel all over the world. Nie pracowałbym dla niego nawet gdyby proponował mi dobrą pracę. I would not take this job. Na twoim miejscu (dosł.: gdybym był tobą) sprzedałbym ten dom. odebrałby telefon (wiemy.do czegoś co nie nastąpiło.: We would be grateful if you would kindly reply at once. 102. It would be nice if it wasn't so hot.: If I were you. 20. W tych wypadkach w zdaniu warunkowym używamy form czasu Future in the Past. np. Jeżeli John będzie w domu. Uwaga: Wyjątek stanowią zdania warunkowe będące w istocie uprzejmą prośbą. nastąpiłby taki a taki skutek7. czy John będzie w domu). Gdybym wygrał dużo pieniędzy. że Johna nie ma w domu). Na twoim miejscu (dosł. Okresy warunkowe III typu W zdaniach tych mówi się o tym. I would sell this house. s. WSiP (podręcznik dla klasy IV liceum ogólnokształcącego). gdybyśmy mieli samochód (ale nie mamy samochodu). Gdyby John był w domu. ponieważ dany warunek nie został spełniony. że gdyby w przeszłości został spełniony taki a taki warunek. he will answer the phone. Bylibyśmy wdzięczni. 7 J. "We Use English". Porównaj: If John is at home. 235 . I wouldn't work for him even if he offered me a good job. Byłoby przyjemnie. If John was (were) at home. zwłaszcza z zaimkiem I. W okresach warunkowych II typu występuje niekiedy dawna forma trybu łączącego were we wszystkich osobach. Warszawa 1982.: gdybym był tobą). gdyby nie było tak gorąco (ale jest gorąco) We would get there quickly if we had a car. podróżowałbym dookoła świata. nie przyjąłbym tej pracy (ale nie jestem tobą). Oto dalsze przykłady: If I won a lot of money.3. gdybyście odpowiedzieli nam niezwłocznie. he would answer the phone. to odbierze telefon (ale nie wiemy. np. Zdanie odnosi się do przeszłości .

więc nie idę na spacer). może odnosić się zarówno do teraźniejszości (nie mam czasu. Okresy warunkowe mieszane Gdy każde z dwóch zdań składowych okresu warunkowego odnosi się do innego czasu chronologicznego. nie bylibyśmy się spóźnili (ale nie lecieliśmy samolotem i spóźniliśmy się). Mówiąc o przeszłości wprowadzilibyśmy III okres warunkowy: If I had had time.. Gdybym miał czas (w przeszłości). s. 147. Gdybyśmy lecieli samolotem. we wouldn't have been late. I wouldn't have been angry if they hadn't been late. jak i do przeszłości (nie miałem czasu. mamy do czynienia z okresem warunkowym mieszanym8. Nie byliby przyszli. np. jw. Nie złościłbym się. tj. W języku angielskim mówiąc o teraźniejszości użylibyśmy II okresu warunkowego: If I had time. » J. 20. a w zdaniu nadrzędnym Future Perfect in the Past. 236 . W stylu książkowym można ominąć if w zdaniu warunkowym. jak to jest w języku angielskim. Gdybym miał czas (teraz). gyby moja żona ich nie zaprosiła. gdyby oni się nie spóźnili.4. I would go for a walk. we wouldn't have been late. "We Use English". I would have gone for a walk. should have lub would have oraz imiesłów bierny czasownika głównego. W zdaniu warunkowym (po if) występuje czas Past Perfect. poszedłbym na spacer (teraz).If we had gone by plane.: Had we gone by plane. więc nie poszedłem na spacer). Smólska. Na przykład zdanie: Gdybym miał czas. byłbym poszedł na spacer (wtedy). W języku polskim nie różnicuje się okresów warunkowych II i III typu. poszedłbym na spacer. Oto dalsze przykłady: They wouldn't have come if my wife hadn't asked them.

If I had had a good rest in summer. I would have divorced him long ago. I will write some letters. co nie zostało dokonane w przeszłości. III Okres: Past Perfect Future Perfect in the Past If we had gone by car. nie byłbym tak zmęczony teraz. Present Tense Future Simple b) If you work hard. If you are hungry. odnoszący się zarówno do przeszłości. I wouldn't be so tired now. a w zdaniu podrzędnym warunkowym czas Past Perfect. you will pass the exam. jak i do teraźniejszości. 237 . Gdybym dobrze wypoczął w lecie. W zdaniu podrzędnym (po if) występuje tu czas Simple Past. If you invited her to lunch. a zdanie nadrzędne może odnosić się do przeszłości . I would have told him the truth. Na twoim miejscu powiedziałbym mu prawdę. Gdybym była jego żoną. co mogłoby się stać. W zdaniu nadrzędnym wystąpił tu czas Future in the Past. If they had sent for a doctor. a w zdaniu nadrzędnym czas Future Perfect in the Past. If I have time. you eat. dawno bym się z nim rozwiodła.a) Zdanie podrzędne może wyrażać warunek stały. it is warm. b) Zdanie nadrzędne może odnosić się do teraźniejszości. Gdyby mój mąż mieszkał (kiedyś) we Włoszech. I would move to a bigger flat. the patient would not have died. a zdanie pod rzędne warunkowe może wyrażać coś. np. If I were his wife. we would not have been late. he wouldn't be learning Italian now. she would be very pleased. np. II Okres: Simple Past Future in the Past If I were you. Zestawienie I Okres: Present Tense Present Tense a) If the sun shines.: If I were you. nie uczyłby się teraz włoskiego.do tego.: If my husband had lived in Italy. ale się nie stało.

: And not/rain? B.: he/not work hard? B.: Will you go to the cinema tonight? B.Okres mieszany Simple Past Future Perfect in the Past a) If I were you. If I had had a good rest in summer. Podobny sens można wyrazić za pomocą spójnika if i zaprzeczonej formy czasownika.: he/pass the entrance examination? B. Nie byłbym poszedł na przyjęcie. 238 . chyba że Helen by mnie zaprosiła. I would have told him the truth.: I won't come to the party if you don't come.: I'll go for a walk. Nie przyjdę na przyjęcie.: he/work hard. A. np. gdyby w to nie wierzył. Pan Brown nie powiedziałby tego. Nie pójdę na przyjęcie.: it/rain A. Brown wouldn't say that if he didn't believe it. I would have divorced him long ago. A. Okres II typu: Mr. W okresach warunkowych zamiast spójnika if występuje niekiedy spójnik unless.: he/fail. too.: And if it doesn't rain? B. 1.: I/go for a walk. Okres III typu: I wouldn't have gone to the party unless Helen had asked me to.: Okres I typu: I won't go to the party unless you come. ĆWICZENIE I Uzupełnij następujące dialogi według wzoru: Wzór: A. który odpowiada mniej więcej polskiemu wyrażeniu „chyba że".: Only if it rains.: you/go to the cinema tonight? B. jeśli ty nie przyjdziesz także. If I were his wife. np. A. Past Perfect Future in the Past b) If he had lived in Italy. chyba że ty przyjdziesz. A. he would not be learning Italian now. I would not be so tired now.

3. A. the boss will be angry. If you are late to the office again. A.: you/not get an invitation? B. 5. 6. . A. 4.: I/look for students' hostels. 7. If it (snow) tomorrow. you (wash) the plates? What languages you (study) if you (become) a student of this college? We (not wait) for Lilian if she (not come) in five minutes.: you/spend your holidays abroad? B.: he/not come.: he/get leave from his boss. I Coin) you for a drink if you (want) me to. ĆWICZENIE H Uzupełnij stosując odpowiednio czas Present Simple i Future Simple czasowników podanych w nawiasach: Wzór: 1. We (catch) the last bus if we (leave) at once.: I/stay in Poland. 9. 3. A. I (not be able) to do any work if I (not have) some peace and quiet. I (buy) a new one too. We (go) on that trip even if I (not feel) well. A.: I/pour the medicine down the kitchen sink. 2. 8.: you/take this medicine? B. It (not seem) such a long way if you (walk) quickly.: you/give me a cake. 10. If I (cook) the dinner.: Peter/join us at the seaside? B. 5.: you/stay in hotels in France? B.2. 13. we (stay) here for the week-end. we (go) skiing.: you/not have enough money? B. A. If you (find) a cheap room. Odpowiedz na poniższe pytania według wzoru: ĆWICZENIE III Wzór: What will happen if John eats too many cakes? (fall ill) If he eats too many cakes. If you (be) late to the office again.: I/have enough money. 12. he'll fall ill. 11.: I/not give you a cake? B. He (help) us if it (be) really necessary. A. If Sally (buy) a new party dress. A. the boss (be) angry. I've forgotten the keys but my wife (let) us in if she (be) at home.: he/not get leave? B.: I/get an invitation from a friend of mine. 4.

239 .

And what will you do if it isn't fine tomorrow? 1. Christine will let us in if she is at home. 5. A. And what shall we do . If .: Why does Alice want to become a nurse? B... we'll be in time! And what will happen . he'll drive us to the hotel. And what will you do .. And what will you do . If we get a lift. we'll go for a walk. 6. 2. 4.. And what shall we do .. ? 6. If I pass this exam.. Smith doesn't hurry? (miss his train) What will you do if there is no train? (go by bus) What will you do if it begins to rain? (take an umbrella) What will happen if your dog sees a stranger? (bark) What will you do if Jane doesn't come? (telephone) What will happen if John drops the glass? (break) What will Robert do if he doesn't pass the entrance examination? (try next year) 9.. If . 3. If .: Why do you think of changing your job? B. I'll stay a fortnight if I can find a room. 1.: Why do you want to pass this exam? B. If she . ? ĆWICZENIE V Uzupełnij poniższe dialogi (Okres I): Wzór: A.. Uzupełnij zdania według wzoru: Wzór: If it's fine tomorrow.. What will you do if the bus is very crowded? (take the next one) ĆWICZENIE IV 1. A.. ? 2.: I want to earn more.. And what shall we do .. 7...: I want to learn French.. I'll have enough money to pay for our holiday if my boss pays me tonight. What will you do if you lose your job? (try to find another) 10. 8. FU study architecture.. 3. 2. If John meets us at the station. If I pass this exam.: She wants to work in a hospital. A. ? 5... ? 3.. I'll study at Oxford.: Why do you want to go to Paris? B.What will Tom do if he gets hungry? (go to a cafe) What will happen if Mr. 240 .. ? 4.: I want to study architecture.

.. What would you do if your car was stolen? (call the police) 3. A. What would you do if you saw a house on fire ? (call the Fire Brigade) 5.. A.: I want to lose some weight.. 6.. 5. What would you do if you wanted to learn to drive? (take driving lessons) ĆWICZENIE vm Daj komentarz do niżej podanych wypowiedzi. What cities would you visit if you went to America? (New York... 1.: If I were you.. A. If they spoke English to me..4..: Why does Robert want to get a house in the country? B.. wprowadzając zdania warunkowe z if: Wzór: People speak Polish to me.: If .. If .. and so my English doesn't improve.. 1.. San Francisco). If he .. what countries would you visit? B...: If you were me.: If ..: If buy a new pair. What would happen if Steve stopped smoking? (feel better) 6. If . A....: If you could afford to go abroad. to South America. 5. 16 — Język angielski 241 ..: If buy a house in the country. India and Japan.. my English would improve. where would you go? B. What would you do if the Smiths came? (offer them a drink) 7..: What would you do if you lost your glasses? B.: Why are you trying to eat less? B. what novels would you write? B.. I would (I'd) get more letters..: I want to meet Tom. ĆWICZENIE VI Uzupełnij poniższe dialogi według wzoru: Wzór: A.: If you could get a loan. 3. 4.... ĆWICZENIE vii Odpowiedz na pytania według wzoru: Wzór: What would happen if you wrote more letters ? (get more letters) If I wrote more letters. I would study languages. A.: Why do you want to pay the Smiths a visit? B.: He wants to spend pleasant weekends in the fresh air... A. A.: If you were a writer. 6. 4. What would you do if you lost your keys? (have new ones made) 2. A..... what would you do ? B. 2..... what would you buy? B. what would you do ? B.: If you had more money..: If a flat...: If historical novels. A.: If you had a sailing boat..

I (answer) at once. Suppose you see a charming girl at a party. Your baby's health (improve) if it (get) more fresh air. If Helen (come) along. 3. I (lock) the door if you (give) me the key. ĆWICZENIE X Zadaj pytania na temat podanych sytuacji (A). You (drive) much better if you (take) some driving lessons. A. If you (wait) a little. ĆWICZENIE IX Uzupełnij odpowiednią formą czasowników podanych w nawiasach: Wzór: 1. 4. and so I read very little. dokonując wyboru z podanych możliwości (B): Wzór: Suppose you see a child fall into a lake.or: I'd call for help. I (ring) him up if I (know) his telephone number. 3. Do you think Adam (stay) at his job if the manager (offer) him higher wages ? I (come) to see you tonight if I (can) . 15.. 5. If I (be) young again. It's a pity you can't stay.: Jump into the lake to rescue it/call for help. a następnie podaj odpowiedź.1. we (visit) Italy. It's a pity you can't get a longer leave. and so she doesn't earn as much as I do. If only Jim (write) to me. Tom doesn't take any exercise .that's why I don't come by car. I haven't much time. 242 . Helen doesn't work overtime. I'd jump into the lake to rescue it. 12. 6. 11. I (become) a pilot. If you (get) a month's leave.: What would you do if you saw a child fall into a lake ? B. 5. 14. and so people don't ring me up. 2. His family (live) better if he (not drink) so much. 2. 13. If they (offer) that house to me for nothing. 10. If I saw a child fall into a lake. 7. What would you do if . we (have) a good time. I would ring him up if I knew his telephone number. A. 6. I (understand) the lecture if the professor (speak) slowly.but I can't. 9. They don't clean the windows. 4. and so the rooms look rather dark.. you (meet) my wife. .that's why he is so weak. I (buy) this car myself if I (have) money. I still (not take) it. 7. I haven't got a map . 1. 8. I can't park my car near the office .that's why I can't direct you. My number isn't listed in the telephone directory. He (be) one of my best students if he (be not) so careless.

What . Take some aspirin/consult a doctor If ... They were thirsty... If . ĆWICZENIE XI 1. and so we didn't hurry.2... A. 2. 5. 3.. Shout for help/open the window If . What .. 5. A. 3.. B. What . They wouldn't have hurried if it hadn't been late. She didn't switch on the radio. Suppose you notice a fire in your flat. b) Wzór: It was late. What .... If it had been late. Suppose you see a street accident..... is* 243 . 7.. Suppose you smell gas in your kitchen. we would have hurried. and so she didn't hear the news... A. You didn't read the newspaper yesterday. I was foolish. and so you didn't see my photo. and so they hurried. and so they didn't stay until the end.... What . 4. 6. and so I lent him some money. B. They didn't like the film. Ask somebody to introduce me to her/ask her to dance.. B. We didn't get there in time.. and so we didn't watch the President driving to the Parliament. Suppose you have a bad cold. She didn't take the medicine. B. Ring for an ambulance/look the other way. B. Try to put it out/run away If . Run after him/look for a policeman. B. A. If . 2. and so she didn't get better. and so they had a drink. A.. Suppose you are in a foreign country and you lose your passport. Suppose a thief takes your watch. A. If .. Go to the nearest Polish consulate/look for the local police station If . B. 4. Przekształć poniższe zdania na okresy warunkowe III typu: a) Wzór: It wasn't late. What . 1.

.. and so we went skating. .: If John hadn't got a ticket. 6. 4.: What would have happened if he hadn't? C: .: What would have happened if they hadn't been late? C: . B.: If Mary had known you were coming.: Did John get a ticket? C: Yes. and so we had to wait for the next one.. A.: Had Sally enough money? C: No. B. Lily would have been angry. 3. B. We missed the train.3.. A. A. A. B. B.. ....: What would she have done if she had? C: . She dropped the mirror. A.: If Alan and Betty hadn't noticed Tom.: If Sally had had enough money.: Did John wait in the cafe? C: Yes. 244 . 5..... B.: What would she have done if she had known it? C: She would have baked a cake 1. they wouldn't have stopped him. B... and so she broke it. they would have met the artist.: Did he ask for your opinion? C: Yes. he wouldn't have gone to the opera.: If Tom hadn't asked for my opinion.. I wouldn't have expressed it. she would have baked a cake.. 5... ĆWICZENIE XII Uzupełnij wypowiedzi C w poniższym dialogu według wzoru: Wzór: A. she would have gone to the seaside.. 4.: Did Mary know you were coming? C: No.: What would you have done if he hadn't? C: .: Were they late? C: Yes. 2. B.. .. B.. A. . B. she didn't B.: Did Alan and Betty notice Tom? C: Yes. B.: If they hadn't been late.: What would he have done if he hadn't? C: .: If John hadn't waited in the cafe. B. . The weather was frosty..

8. 5. 3. we (not miss) the bus. 9. I (not get) here in time if I had not found a taxi.: If it hadn't been so hot. . we (not do) it. Begin: If Robert hadn't missed the last train to London. I'm sure you (like) her if you (meet) her. He fell in love with her and some time later he married her.: What would you have done if it hadn't? G: . 10. I had no maps . If you (be) there. you (get) the job. 245 .: What would have happened if they hadn't? G: .: Was it hot? G: Yes.. He went to the hotel restaurant and met Sylvia.. ĆWICZENIE XV Napisz maksymalną liczbę okresów III typu odnoszącą się do faktów podanych w poniższym opowiadaniu: Last year Robert missed the last train to London and had to stay in a hotel in Birmingham. He wouldn't have finished packing so quickly if I (not help) him. 6. They would have come if it (not rain) yesterday. A. If you had listened to what I said. ĆWICZENIE XIV Wyraź czasowniki podane w bezokoliczniku w odpowiednim czasie: 1. he (run) him over.B. Alice (not marry) Jim if he had been poor. 2. If the driver (not see) the boy in time.. we would have gone for a long walk.. We would have heard if anything (go wrong).. he . 2. If you (book) seats. 5. You were late. 7. B. 6. I would have lent you some money if I (not lose) my purse. we (have) a comfortable journey. We had to stand almost all the way. B. ĆWICZENIE xni Uzupełnij zdania odpowiednią formą czasowników podanych w nawiasach : 1. It was all your fault. She was a very charming woman. what you (do)? 7. this (never happen)... If you (not be) late. 7. If we had known it was wrong. 3. 4.. If I (have) a map I (be) all right. Why didn't you say that you were short of money? If I (know) I (lend) you some.that's why I got lost. He (not lose) his job if he had worked hard. If you hadn't been so shy at the interview. 4.

A) wouldn't have looked C) won't look B) wouldn't look D) didn't look 7.. you to the party if he thinks you want to come. What would have happened if Tom hadn't caught the early bus? (not arrive at the office before 9 a. What would you do if you lost your umbrella? (buy a new one). He . 6. him if you met him now. You . if he hadn't forgotten his medicine. A) wouldn't have died C) hadn't died B) won't die D) hasn't died 246 . we'll be late. she . He ..). 5.. 4.. 2. What would have happened if we had missed the last train? (spend the night at the station). A) would have found C) had found B) have found D) find 4. The fire ... If she met a handsome young man. If you had arrived earlier. If you went away now. your friends . 7.. ĆWICZENIE xvii Wybierz właściwą formę: 1. What will Helen do if she gets some money? (look for a better house)...ĆWICZENIE XVI Odpowiedz na następujące pytania: Wzór: What will happen if we don't hurry? (be late) If we don't hurry. 3. 1. you . A) will invite C) invited B) would invite D) invite 2. at you. What will happen if John gets his diploma next year? (start looking for a job). A) would have killed C) had killed B) killed D) would kill 6. What would happen if Alan forgot to set the alarm-clock? (oversleep). What will happen if Jim comes late? (not get anything to eat). 8. What would have happened if George had worked more ? (pass that difficult exam)....m.. even more people if it hadn't been put out quickly.. A) won't know C) knew B) wouldn't know D) didn't know 3. A) would have missed C) would miss B) will miss D) missed 5. you. me in bed.

A. We must look for a taxi. Uzupełnij poniższe dialogi według wzoru: ĆWICZENIE XIX Wzór: A. We want to go to the pub. Lilian won't tell you about her trip to Rome if you don't ask her. 1. Didn't he catch his plane? A... 3. Prices will go up if the government doesn't take action. Didn't you come by car? A.. 5. 4.: If she had listened to my advice. Wzór: 1. Mary looks very tired. It will rain.: Didn't she listen to your advice? A.: Ann is very unhappy in her marriage. 4. The wind changes. We finish work early. B. 3. The motor will start. You don't wear better shoes. more unpleasant if the town were farther away from the sea. B. (have to) . Didn't she have a holiday? A. You don't have an appointment. 6. A) would be C) was B) will be D) would have been ĆWICZENIE XVIII a) Połącz poniższe zdania w okres warunkowy I typu za pomocą spój nika unless: Wzór: 1. You'll lose your friends. The motor won't start unless you turn this switch. Jim won't post the letter if he isn't told to. 3. . 5. 2. b) Zamień następujące zdania warunkowe z if na zdania z unless. she wouldn't be unhappy now.. You needn't go unless you want to. A. Richard is here! B..8. You turn this switch. You needn't go if you don't want to.. B. The climate . Nobody has to drink whisky if he doesn't want to. You will hurt your feet. A. You don't pay your debts. .. John won't accept the job if you don't want him to accept it. We won't come if he doesn't telephone. 2. Look. You can't see the director. 2. ..

3. ĆWICZENIE XX a) Połącz podane niżej zdania w I okres warunkowy: Wzór: 1. A. If she were late every morning. 2. You want us to come to the party. Consider everything. b) Uzupełnij według wzoru. 5. If I had known Mr. 5.. too. we (ask) them to supper. Robson's address. If you bought a lottery ticket. zdolność): Wzór: 1. John (win) some money if he had bought a lottery ticket. I can get it for you. A. B. You may find her at home. If you consider everything. 1. you (win a prize). If Tom had promised never to do it again. we (go for a walk). If we had a fast car. we (drive to the sea). If you walked a bit faster. you (catch the bus). szansa): Wzór: What a pity the weather wasn't good! If the weather had been good. c) Uzupełnij poniższe zdania wprowadzając w zdaniu nadrzędnym could have (możliwość. szansa) lub could (możliwość. You ought to make the right decision. You've got a headache. 5. If she were late every morning (lose her job). you ought to make the right decision. I'm not mistaken. I (stay) to dinner if my hostess had insisted. 5. we might have driven to the sea. If it stopped raining. zdolność) lub might have (przypuszczenie. Didn't he get a large loan? A. 248 . 2. 2. I'm wet through! B. You should take an aspirin. If the weather had been good. . That must be young Brown. You must ask our cousin. What a pity Arthur and Sally didn't ring! If they had rung. 4.. stosując w zdaniu nadrzędnym might (przypusz czenie. you (put on some weight). she might lose her job. Telephone in the evening..4. His financial situation is very difficult. . If you stopped smoking. Tell me what you want. Didn't you take an umbrella? A. 4. 4. we (get home in time). 3.. his father (forgive him). 3. I (visit him).

I don't know the way to the station. 9. If he (take) his doctor's advice. 13. Powiedziałby ci. Przeczytam ci opowiadanie. 2. 2.ĆWICZENIE XXI Czasowniki podane w bezokoliczniku wyraź we właściwym czasie: 1. 8. 7. 11. gdybym miał czas. 4. I (grow) plants in pots. ĆWICZENIE XXII Przetłumacz na angielski: 1. nie byłbyś teraz przemoczony. gdyby znał odpowiedź. gdybyś leciał samolotem. 7. mogliśmy byli wyjechać wczoraj. nie czekaj na mnie. Mógłbyś zdążyć. This flat would be all right if the people above us (not be) so noisy. 5. 9. I (stay) at home. It's a pity you have already seen this play! If you (tell) me that earlier. Unless Henry (come) with me I (get) lost. If you (not take off) your wet clothes. Nie byłbym zamknął okna. Gdybyś był włożył płaszcz. It's a pity I haven't got a balcony. pojedziemy autobusem. Jeżeli nie będę o drugiej na przystanku. gdybyś miał dosyć pieniędzy? Gdybyś dostał bilety. 14. jeżeli nie będziesz ostrożniejszy. I (sell) it at once. Jeżeli nie będzie pociągu. gdyby nie było zimno. If you aren't going to live in the house. Have your read the story printed in this newspaper? The newspaper (not print) the story if (not be) true. Czy kupiłbyś tę płytę. If I (have) a balcony. Nie będzie padało. you (catch) a cold. jeżeli zatelefonujesz jutro rano. 8. If I (know) he was going to ring. 4. there (be) a good harvest. 10. If the rain (come) early next year. 6. Mogę przyjść. . Jack rang while you were out. You are completely wet! Come and change quickly. Ona nie byłaby znalazła tych dokumentów. we (go) to another theatre. why (not sell) it ? If I (have) a house I couldn't use. 3. jeżeli wiatr się zmieni. 5. he (not be) seriously ill now. Napisałbym do niego. jeżeli zażyjesz lekarstwo. 3. 12. gdyby policja jej nie pomogła. 6. 10. Będziesz miał wypadek.

np.: grow .: .przedrostki i przyrostki. czyli przenoszenie wyrazu z jednej części mowy do innej bez zmiany jego postaci.praca. gdyż składają się z samego rdzenia. czyli niepodzielna cząstka wyrazu może stanowić wyraz samodzielny. Wyrazy proste zwane są także rdzennymi. np. pracować outgrow . 1.wyjaśnienie censorship .wylądować elucidation .odkrycie W tym samym wyrazie może wystąpić więcej niż jeden przedrostek i więcej niż jeden przyrostek. np. w których można wyróżnić niepodzielną cząstkę zwaną rdzeniem. jak i przyrostek. 3) tworzenie wyrazów złożonych przez zestawienie z sobą wyrazów pojedynczych. w której tkwi podstawowe znaczenie wyrazu.pracownik.rosnąć work .przerosnąć worker . 2) tzw. oraz elementy dodatkowe . robotnik Ten sam wyraz może mieć zarówno przedrostek.cenzura irrevocable . Od wyrazów prostych tworzymy wyrazy pochodne dodając do nich odpowiednio przedrostki (przed rdzeniem) i przyrostki (po rdzeniu). konwersja.CZĘŚĆ TRZECIA Słowotwórstwo W języku angielskim istnieją trzy główne mechanizmy tworzenia wyrazów: a) tworzenie wyrazów pochodnych od wyrazów prostych za pomocą przedrostków i przyrostków. Przedrostki i przyrostki Wyrazy pochodne to takie.nieodwołalny Rdzeń.: discovery .: disembark . np.

250 .

zaniżenie. np. np. overestimation. a hetero — różność.: to underestimate — niedoceniać. professor. estimation.: overtime — nadgodziny. Są to przedrostki: dis. przerost.: homogeneous homogenize homonym heterogeneous heteromorphism heterochromous — jednorodny — ujednolicać — homonim — różnorodny — heteromorfizm. ir. wartość oceniać ocena przecenianie dewaluować dewaluacja Znaczenie wielu przedrostków jest łatwe do określenia. in. np. devaluation itp. np. valuate. im. nieprawidłowy — nietypowy Przedrostki under i hypo wyrażają niedostatek. tożsamość. np. non. value.: estimate. Przedrostek homo oznacza jednolitość. valuation. devalue. wyrażają nadmiar. hypotension — niedociśnienie. Mamy więc grupę przedrostków wyrażających negację lub przeciwieństwo.: to overestimate — przeceniać. Przedrostek over bywa także odpowiednikiem polskiego nad. overvaluation. un. zbyt niski poziom. różnopostaciowość — różnobarwny itp. np. ab oraz a. przy czym ten sam rdzeń można znaleźć w innych wyrazach pochodnych. przeciwnie. 251 .: to arm zbroić possible możliwy regular regularny dress ubierać typical — to disarm — rozbrajać — impossible — niemożliwy — irregular — nieregularny — undress — rozbierać — atypical definite określony legal prawny sense sens normal normalny typowy — indefinite — nieokreślony — illegal — bezprawny — nonsense — nonsens — abnormal — nienormalny. hypertension — nadciśnienie. Przedrostki te występują zwłaszcza w tekstach naukowych i specjalistycznych. np. underestimation oceniać ocena przecenianie niedocenianie value.cover nakryć — — discover odkryć — — discovery odkrycie Rdzeń może też nie stanowić samodzielnego wyrazu. Przedrostki over i hyper. ii.: estimate. zawyżenie.

breakable łamać . np. hopeless .robotnik.modyfikować).teacher survey .worker convey . np. mierzyć Przyrostek -able dodany do czasownika zazwyczaj przymiotnikowi powstałemu w ten sposób nadaje znaczenie: „zdolny do czynności lub podatny na czynność wyrażoną czasownikiem".modernizować).: -er.wygodny). -fy (modify . dla czasowników np.eatable jeść -jadalny to break . przyrostek -less wskazuje na jej brak.Te same przedrostki mogą występować w wyrazach należących do różnych części mowy. Na przykład przyrostki -er i -or dodane do czasownika zazwyczaj nadają wyrazowi znaczenie osoby wykonującej lub przyrządu wykonującego czynność określoną tym czasownikiem.surveyor uczyć .pracownik.: underworld undermine underfed define definite definitive definition . -ous (famous . przeglądać .niedożywiony .barwny colourless . np. -ful (beautiful .podkopywać . definitywny.mierniczy 2. a mianowicie określają do jakiej części mowy należy dany wyraz.conveyor pracować .uważny.nauczyciel 1. przewozić. np.pełen nadziei careless .piękny). Istnieją przyrostki charakterystyczne dla rzeczowników.: work . -able (comfortable . Za pomocą odpowiednich przyrostków można przekształcać jedne części mowy na inne. Większość przyrostków — podobnie jak przedrostki — ma jednak określone znaczenie.: to eat .sławny).nieuważny. np.definicja Przyrostki spełniają przede wszystkim funkcję gramatyczną.transporter lub praca robotnik transportować teach .traktor). worker . hopeful .określić . dla przymiotników np.określony .readable czytać -nadający się do czytania Przyrostek -ful wskazuje na posiadanie jakiejś cechy. stanowczy .ostateczny.podziemie przestępcze . .łamliwy to read . -or (np.: careful . tractor .bezbarwny . -ize (modernize .beznadziejny colourful .

252 .

cooperate contradict inter. przeciwstawiać się.Poniższe zestawienie przedstawia wybór przedrostków i przyrostków najczęściej występujących w języku angielskim. in intra post pre pro re sub super. syn. współpracować zaprzeczać. ponad taki sam łączący na odległość przez. być sprzecznym międzynarodowy Śródziemne (Morze) wewnątrz dożylny odłożyć na później przedmowa. poprzez skrajnie. medi między international Mediterranean im. com. wokół razem przeciw antedate antibiotic circumference common. Przedrostki greckie i łacińskie Przedrostek Znaczenie Przykład Znaczenie ante anti circum con. przeredagować łódź podwodna nadczłowiek symetria telefon przejrzysty ultranowoczesny Przedrostki negatywne de odwrotne działanie dehydrate odwodnić . sur sym. naprzód ponownie pod zwierzchni. w najwyższym stopniu preface prominent rewrite submarine superman symmetry telephone transparent ultramodern w podać wcześniejszą datę antybiotyk obwód wspólny. wstęp przodujący przepisać ponownie. co contra. wewnątrz intravenous po postpone przed dla. homo tele trans ultra inside w (coś). counter przed przeciw dookoła.

253 .

semi mono. quint hexa. in. uni proto. il. lub odwrócenie działania malnutrition misinform immobile indifferent illegal nonexistent undress discharge niedożywienie błędnie poinformować nieruchomy obojętny. bez. jeden pierwszy dwa. prim di. sept oct non deca. non. dęci poły. bi tri. błędnie nie. multi oba nadmiernie pod. quad penta. dis źle. sexa hepta. przekraczając extraordinary outgrow nadzwyczajny wyrosnąć (z czegoś) .Przedrostek Znaczenie Przykład Znaczenie mai mis im. ekstra poza. nie zainteresowany bezprawny nieistniejący rozebrać wyładować Przedrostki określające ilość lub stopień ambi hyper hypo hemi. dwukrotnie trzy cztery pięć sześć siedem osiem dziewięć dziesięć dużo. wiele ambidextrous hyperinflation hypodermic semicircle monopoly. unilateral prototype bicycle trigonometry quadrilateral pentagon hexameter heptameter octopus nonagon decimal polygamy multipurpose oburęczny hyperinflacja podskórny półkole monopol jednostronny prototyp rower trygonometria czterostronny pięciokąt heksametr heptametr ośmiornica dziewięciokąt dziesiętny poligamia wielocelowy Przedrostki będące jednocześnie samodzielnymi wyrazami extra out ponad. ter tetra. niedostatecznie źle. dec. poniżej pół jedyny. un.

254 .

ponad pod overweight underground nadwaga podziemny Przyrostki charakterystyczne dla rzeczowników Przyrostek Przykład Znaczenie -ity -ance -tion -ism -ment -ness -tude -ure -ant -ian -ist -ics -ogy -nomy ability acceptance nutrition alcoholism monument coldness gratitude aperture lubricant electrician dentist economics geology astronomy zdolność zgoda.Przedrostek Znaczenie Przykład Znaczenie over under zbyt dużo. przyjęcie odżywianie alkoholizm pomnik chłód wdzięczność otwór. szczelina smar elektryk dentysta ekonomia geologia astronomia Przyrostki charakterystyczne dla czasowników -ate -ify -ish -ize -en to calculate to electrify to demolish to criticize to shorten obliczać elektryfikować niszczyć krytykować skracać Przyrostki charakterystyczne dla przymiotników .

-al -ic -ant -ile -ory -ate -ible -ious manual academic dormant mobile compulsory ornate audible glorious ręczny akademicki śpiący ruchomy przymusowy ozdobny słyszalny wspaniały .

często metaforyczne.: headache .pracować break .Przyrostek Przykład Znaczenie -ive -less -ful massive stainless beautiful masywny nieskalany.okręt wojenny. że ta sama forma wyrazowa może występować w funkcji różnych części mowy. Wyrazy złożone Wyrazy złożone to takie. przy czym podstawowe znaczenie może pozostać takie samo lub też całkowicie się zmienić.lotnisko daughter-in-law - Znaczenie wyrazu złożonego może być sumą znaczeń jego poszczególnych elementów.rezerwować (bilet kolejowy.ból głowy.to break przerwa .przyimek/przysłówek 3.to credit kredyt . nierdzewny piękny 2. lotniczy itp. newcomer .truskawka. („nóż kieszonkowy").scyzoryk.okręt wojenny synowa matter-of-fact— rzeczowy airport .: newcomer . lub strawberry . np.: credit .) work -to work praca . 256 .kredytować book -to book książka . dining-room . które składają się z dwóch lub kilku samodzielnych wyrazów.mieć nadzieję Najwięcej przykładów konwersji występuje w układzie rzeczownik/czasownik.przybysz. Konwersja Zasada konwersji oznacza w praktyce.przybysz man-of-war . np. ale występuje ona również w układzie innych części mowy. np. Wyraz złożony może też mieć znaczenie nowe.: socialist .łamać hope -to hope nadzieja . np. wspomiany już man-of-war . pocket-knife .rzeczownik/przymiotnik before . np.jadalnia.

podkowa strawberry .truskawka earring - ballpen . zazdrosny long-haired .długopis woodcutter .przybysz worldwide .Najbardziej charakterystyczne kombinacje wyrazów złożonych to zestawienia typu rzeczownik + rzeczownik. np. księgowanie Zestawienia typu przymiotnik + imiesłów bierny lub czynny.cieplarnia sweetheart .ukochany/a newcomer .deska do krajania mięsa Zestawienia typu rzeczownik + rzeczownik odsłowny stock-taking .(złapany) na gorącym uczynku green-eyed .: writing-paper .śrubokręt steamship .łazienka kolczyk baby-sitter .tablica hot-house .księgowość.niefrasobliwy. łatwy we współżyciu .wagon sypialny looking-glass .hermetyczny Zestawienia typu czasownik + rzeczownik.: red-handed .dożywotni airtight . w skali światowej lifelong . np. zielonooki 2.pomoc do dziecka screwdriver .1. np.biznesman bookkeeper .zieleniarz blackboard .światowy.lustro chopping-board . itp.złodziej kieszonkowy Zestawienia typu rzeczownik odsłowny (z końcówką ing) + rzeczownik.: pickpocket .lotnisko businessman . np.długowłosy easygoing .: airport .papier listowy.remanent book-keeping . papeteria dining-room .czytelnia sleeping-car .księgowy bathroom .: greengrocer . Zestawienia typu przymiotnik + rzeczownik lub rzeczownik + przymiotnik.jadalnia reading-room .parowiec horseshoe . np.drwal.

17 — Język angielski 257 .

6. 9. 12. 10. 3. Statistics Banker Creditor Diligent Colourless Beautiful Homeless Capable Modernize Multiply Dentist Physician Writer Incredible Traveller Przetłumacz na polski następujące wyrazy: ĆWICZENIE II Wyraz Znaczenie 1. 11. 7. 14. 15. z kreseczką) i że najpewniejszym sposobem uniknięcia błędu jest sprawdzenie pisowni danego wyrazu w słowniku. w wyniku których powstają nowe wyrazy o różnych. że pisownia wyrazów złożonych bywa różna (razem. oddzielnie.Cytowane powyżej przykłady bynajmniej nie wyczerpują wszystkich możliwych kombinacji różnych części mowy. 2. 5. 5. Ćwiczenia Uwaga: Przy wszystkich ćwiczeniach należy korzystać z pomocy słownika. nieraz zupełnie nieoczekiwanych znaczeniach. ĆWICZENIE I Wpisz w odpowiednią kolumnę wyrazy podane poniżej: Wyraz Rzeczownik Czasownik Przymiotnik 1. 2. 3. 4. 8. Distaste Incredible Misunderstanding Irregular Illegitimate . Warto zaznaczyć. 4. 13.

258 .

8. 15. 17. 4. -ible: Rzeczownik Przymiotnik 1. Help 17* . 11. 3. Home 3. -ant. -ory.6. 8. 10. 18. 12. Extravagance Possibility Sentiment Mobility Satisfaction Catholicism History Criticism Tolerance Compulsion ĆWICZENIE IV Z podanych poniżej rzeczowników utwórz przymiotniki za pomocą przyrostków -ful i -less. 9. -ic. 19. 2. Podaj polskie znaczenie wyrazu wyjściowego i pochodnych: Przymiotnik z przyrostkiem -ful Rzeczownik (o iJe takJ istnieje) Przymiotnik z przyrostkiem -less (o ile taki istnieje) 1. 5. 7. 16. 7. -ile. 6. 14. 9. Impossible Malcontent Dematerialize Hypertension Hypotension Polygamy Multilateral Bilateral Subordinate Postwar Premature Counter-argument Antiwar Reread Outdated Overtime Underestimate ĆWICZENIE III Przekształć poniższe rzeczowniki na przymiotniki stosując przyrostki -al. 22. 10. 13. Beauty 2. 21. 20.

End 8. 2. Hope 5. -ify. Modern Multiple Sweet Quick Deep Satisfactory Critical Tolerant Weak Glorious oznaczające ĆWICZENIE VII Przekształć poniższe rzeczowniki na rzeczowniki osobę. 9. Satisfaction 3. Penny 6. Harm 9. Elimination 2. -ify. Monopoly 7. -ish. Use 7. 6. 5. -ian: 260 . Demolition 10. Recognition 6. 10. 7.4. Education 4. -ish. -ist. Meaning 10. stosując przyrostki -er. Child ĆWICZENIE V Przekształć poniższe rzeczowniki na czasowniki stosując przyrostki: -ate. Enjoyment 9. 3. -ize (patrz: Konwersja) Rzeczownik Czasownik 1. -en: Przymiotnik Czasownik 1. Glory 5. Creation ĆWICZENIE VI Przekształć poniższe przymiotniki na czasowniki stosując przyrostki: -ate. 4. -or. 8. Economy 8.

dodając przyrostki: -er. 3. Invent 3. book. 4. short. hot. straw. My youngest son is very fond of reading. Drive 8. ĆWICZENIE x Przetłumacz na polski następujące zdania: 1. Play 10. taker. Psychology ĆWICZENIE VIII Z podanych poniżej czasowników utwórz rzeczowniki oznaczające osobę. maker. Creation 3. how. -or. going. hair. copy. Journal 6. Statistics 4. Baptize 7. 261 . type. Mathematics 5. 2. dog. Write 2. Learn 5. writer. berry. war. The book I wanted was available in the reading room. Humour 9. Construct 6. Music 7. hand. Teach 4. keeper. Profession 8. Economy 2. easy. It's too dark -1 cannot read.Rzeczownik Rzeczownik pochodny 1. do. -ist (patrz Konwersja): Czasownik Rzeczownik 1. know. Smoke 9. podaj ich polskie znaczenie: shop. Piano 10. ship. dress. aby utworzyły wyrazy złożone. care. Sing ĆWICZENIE IX Z następujących wyrazów dobierz dopowiednie pary tak. Tom is a great reader of detective stories.

20. 6. please? This is not my signature. Frederic Joliot-Curie was a famous French physicist. but some professors like it. Jestem nowym przybyszem w tym mieście .I've got to go out for an hour. 21. 27. 17. Tom poszedł do kina ze swoją dziewczyną. 14. Tom seldom drinks but when he does he gets drunk very quickly. Proszę się zgłosić do działu księgowości. The eating customs of that country are very unusual. Please take care of the children . 22. 9. Nie będziesz miał kłopotów z twoim nowym kolegą . 26. 10. What have you done to your hair? This is the latest hairdo. 28. 8. 9. 13. We were let into the building by the caretaker. The foreign delegation will dine in the Town Hall. 24. 25.5. 29. Stop! Don't you see the road sign?! Will you sign this paper. 11. 7.nie znam tutaj nikogo. 1. 12. 30. 5. Teaching is a difficult profession. 18. 7. 8. Physicians are usually called doctors. What shall we do with the drunken sailor? (The opening line of a popular English song).to człowiek łatwy we współżyciu. Shere Khan in the „Jungle Book" was a man-eating tiger. John wydaje się być bardzo rzeczowy. 3. 4. This food is uneatable! Do you care for a drink? Heavy drinking is very harmful. 10. 2. 16. A vegetarian eats mainly vegetables. I am thirsty-is there anything to drink? The man was an idler and a drunkard. 23. Rudowłosa dziewczyna spojrzała na mnie i uśmiechnęła się. 6. We invited our neighbours to dinner. 11. Big bank robberies are usually the work of professional thieves. 19. ĆWICZENIE XI Przetłumacz na angielski: Spotkaj się ze mną na lotnisku. Wynalazek radia miał ogólnoświatowe znaczenie. Moja żona znajdzie kontrargument przeciwko wszystkiemu co powiem. It is very useful for a secretary to know shorthand. To nie do wiary jak się zmieniłeś. 262 . The short hand of the clock pointed to eleven. 15. Sklep był zamknięty z powodu remanentu. The dining-room in our new flat is a little too small.

Wczoraj odbyła się w naszym mieście wielka manifestacja antywojenna. . Myślę. Nie spodziewaj się.jestem bez grosza. 16. 20. Nie chcę dodatkowych pieniędzy i nie będę pracować w godzinach nadliczbowych. że twoja radość jest przedwczesna. 17. 18. Obawiam się. Brownowie są bezdzietnym małżeństwem. że nie doceniasz Johna . Ten człowiek zawdzięcza swoje stanowisko przekupstwu. Czy chciałbyś być matematykiem? Nie.12. 13. 15. Proszę przeredaguj ten tekst (napisz go na nowo). wolę być dziennikarzem. 19.to człowiek niezwykle inteligentny! 14. że ci pożyczę pieniędzy .

2. These flowers are tulips. 4. a post-office (taxi-rank. the tie (pullover. 4. a famous English writer. a. a small house with a red roof. 5. service station. films about animals. 6. the. 9. 3. 2. This stone is a diamond. the. 1. 5. 10. 10. the nearest post-office (taxi-rank. 3. much. the. an. the. The novel is long and rather dull but I like the short stories. 7. telephone box. little. a town. The boy put his arm around the girl's shoulders. etc. 3. a. 5. 8. 2. a table and some chairs. 4. a little. a lot of. 7.). 8. ĆWICZENIE IV 1. much.). a lot of. I read the letter and looked at the photographs. a. a lot of. 3. 5. 3. a. 2. Przedimek ĆWICZENIE I a) 1. 4. a. Professor Jones is a scientist and inventor. little. the.1 am going to write a novel about a man who lived on a desert island. Tom Brown is an airman. a few. much. 3. 2. a new house. a. 3. the men. a. the longest river. etc. Inne określniki ĆWICZENIE I a) 1. a. 7. Our guests are foreigners. Some students want to talk to you. the product. a few. 3. 6. the. the.2. a little. 8. the. 2. the 1st. 5. the Second World War. 4. the. 7. 3. 5. service station. little. the 19th century. the way. a. I have received a letter from a cousin. the first flight to the moon. ĆWICZENIE III Dodatkowe zdania mogą być różne. 8. 6. 9. little. b) 1.1. Na przykład: 1. 5. 2. 2. 5. You can eat the eggs but leave the cheese for Mary. the girl (woman). 4. a radioactive element.). 6.Klucz do ćwiczeń 1. ĆWICZENIE V 1. 4. The cat was a Siamese and the dog a collie. Określnik — the Determiner 1. a few. a charming little village. telephone box. Na przykład: 1. ĆWICZENIE II Przydawki mogą być różne. few. I have bought a gramophone and some records. scarf etc. 264 . a. the. b) 1. some good-looking girls in pretty summer dresses. a little. some jazz records. In the room there was a bed.

8. 5. 9. 20. our neighbours' opinion 10. Open your books at page eighty-three and read Chapter Four. concert — Count. He gets very few letters though he has been living here for five years. There has been a little sunshine today but not much. our town's streets 4. He drinks little milk but a lot of strong tea. Each of the workers will get double pay for working on Saturday. help — Non-Count. So far few workers have applied for that job. My chair (seat) is in row fourteen on the right-hand side of the hall. My brother is fifty-three years old. papers — Count. 5.1. Poland's new industries 5. a one month's holiday 16. How much money will you need? 6. times — Count. 265 . my guardian's words 6. Pass me the jug.1 have little time and a lot of work. Have you seen many films this month? 12. my father's house 2. difficulties — Count. life — Count. 16. 11. time — Non-Count. two thousand three hundred and eighty-five people. 10. The bill amounts (comes) to two thousand three hundred and forty-eight pounds and twenty-five pence. 14. buy a few toys for the children. I'm very tired because I had little sleep last night. my grandparents' property. 10.2. a five days' journey 14. 6. a two years' leave 18. 7. 18. please. I'll cook potatoes because I've got too little rice. Hundreds of people saw that terrible accident at the airport. my wife's photograph 3. Brown's daughter 7. If you're going to town. I'm afraid you won't pass your exam — there is little hope now that you have wasted so much time (such a lot of time). Mr. 6. our countries' friendship 11. 10. ĆWICZENIE IV Twenty-two. 15. a hairdresser's work 15. Podział rzeczowników ĆWICZENIE 1. 2. who is nineteen. Are there many languages more difficult than English? 19. John is three years older than his sister. eighty-six. 5. 3. I have written my report twice already and I am not going to try for the third time. 11. my uncle's car 12. 4. 2. 17. He read a lot of historical novels when he was a young boy. 4. one hundred and five students. 9. twenty-fifth of March. 12. 3. Formy rzeczownika ĆWICZENIE I 1. I have decided to save one fourth of my salary every month. The bank has lost hundreds of thousands of pounds on this operation. I bought a few interesting books in that bookshop. 12. 2. difficulty — Non-Count. paper — Non-Count. the Queen of England's crown 17. our debtors' money 13. We haven't much more to do. 7. 8. Have you read many books on that subject? 3. India's future 9. In nineteen seventy-eight I was in London. He is a very interesting author though he has only written a few novels. life — Non-Count. two hundred and ten. 8.ĆWICZENIE II 1. 2. Poland has a lot of coal and a little iron ore. pleasure — Non-Count. I'm afraid few people will agree with you. the year nineteen sixty-eight. There is a little (some) milk left. 9. music — Non-Count. the children's dolls 19. 2. 4. Rzeczownik — the Noun 2. page four hundred and fifteen. 11. 13. our scientists' achievements 20. ĆWICZENIE III 1. 7. a ten miles' walk 8. We have paid more than two hundred million zlotys for this house.

the chairman's report 9. 17. feet 7. 2. steward. man-servant. the government's drastic measures. housewife. nieces.ĆWICZENIE II 1. oxen 4. 3. Have you ever walked in St. 16. Shaw's plays are often staged in the theatres of our town. In these woods there are foxes and deer. potatoes 8. foot. children 2. landlord. 11. guests 6. chief. ox. 2. widower. poetess. he will probably extract two of my teeth. niece. G. I don't need your advice! 14. step-daughter. workman. teeth 3. The book discusses the thousand years' history of our nation. 4. 9. daughter-in-law. Mary buys her clothes in London. 8. Some people are afraid of mice. The Browns' house was standing not far from river. phenomenon. 7. uncle.3. traitress. 15. child. 4. bull. 11. negro. party. 12. We spent a three weeks. B. husband. god-children 10. potato. hero. mother-in-law. 10. these people's tragic fate 10. heroine. mouse.1 have read all Shakespeare's works. ĆWICZENIE III 1. phenomena 9. bridegroom. my sister's new hat 6. murderess. men-servants. 14. My aunt has three daughters and just as many sons-in-law. calf. waitress. A lot of people came to my younger brother's wedding. my brother's pretty girl-friend 7. What do you think about Leonardo da Vinci's paintings? 6. these children's toys 5. letter. 12. women. Who will take our luggage to the train? 10. This is not my camera. If I go to the dentist. Have you read Steinbeck's book entitled "Of Mice and Men"? 6. Where is our teacher's famous notebook? 2. knife. ĆWICZENIE III 1. valley. it is my friend's. our professor's new exhibition 4. holiday at our parents' place. 13. The thief was arrested by two policeman. lioness. Liczba rzeczownika ĆWICZENIE I fox.4. They say that the family are looking for him. stimuli. 3. 5. passer-by. sheep. policeman. Rodzaj rzeczownika ĆWICZENIE I heiress. ĆWICZENIE II 1. goose. 266 . shoes. Crowds of people came to the airport to welcome the delegation. princess. mouse-trap. ĆWICZENIE II emperor. nephews. I think these trousers are too tight. This furniture has cost a lot of money. The president's speech was optimistic. thieves. your manager's permission 8. That man's life must have been interesting. men 5. 7. fish. The economic crisis is the most important problem of the present day. our teacher's new book 3. 5. cargo. The kings of England's crowns can be seen in the Tower. men. Many farmers breed sheep and oxen. 2. 9. Ask for information at any travel office. tooth. The foreigner's car has been robbed. James's Park? 13. my friend's brother 2. 18. swine. Fruit is usually dear in winter. louse. The goods will be sent tomorrow. 8.

13. b) 1. The lioness attacked the tigress. I'd like you to meet my step-daughter. me. 4. The postwoman brought me a letter from the mayoress of the town. 3. The Queen of England was once also the Empress of India. 2. 11. them. Anywhere. Themselves.5. 3. The bride is my twin sister. 2. Yourself. them. 5. 5. Yourself. Somebody. some. Yourself. I will ask them. 7. 13. 4. some. 2. Ourselves. 17. 4. 4. My mother-in-law knows many famous actresses. The stewardess was asked to bring another cup of tea for my aunt. 2. Nowhere. I'm not going to listen to him. 9. Ourselves. 3.4. Anything. 4. 6. it's ours. her. My daughter will talk to your mother. Anybody. some. 10. Yourself. 3. Zaimki osobowe ĆWICZENIE a) 1.ĆWICZENIE III 1. Myself. It isn't mine. 8. 7. It isn't mine. My grandmother has a lovely figurine of a shepherdess on her desk. It isn't his. 2. 9. It isn't theirs. 2. Anything. 5. 5. She hasn't given me the bill yet. I'll buy her a new hat. Zaimki emfatyczne ĆWICZENIE I 1. I haven't met them. I'm not telephoning him. Anybody. 16. her. 4. Zaimki nieokreślone ĆWICZENIE 1. 6. Anybody. us. 6. Zaimki dzierżawcze ĆWICZENIE 1. they're his. Our hostess is an extremely nice woman. 3. 3. Themselves. Zaimek — the Pronoun 3. Any. Zaimki zwrotne ĆWICZENIE 1. 11. it's theirs. 5. 2. it's yours. 14. 5. something. Nobody. 6. 8. 6. Herself. 7. her. 6.3. Himself. 3. 5. 7. it's hers. Himself. Anywhere. 12. Mary has a sister who is a widow. Any. "This woman behaved like a heroine". 3. Anybody. it's his. 3.1. 3.2. Herself. some. 14. him. said the princess. Any. 12. Any. 15. I don't know him. Any. She is the heiress to the old woman's millions. Nothing. 3. 4. 3. 15. It isn't mine. them. 18. Ourselves. The waitress brought our bill. Any. 8. They aren't mine. My aunt is the manageress of a big firm. 10. 267 .

. quieter than ... 4. so.. ĆWICZENIE HI 1. I am afraid I will have to do it myself. bored. 10.. 12. so. Your hair isn't so long as Peter's. 5. 3. 5. Stopniowanie przymiotników ĆWICZENIE I 1. How . 12.. 8. 4.. a late breakfast.. The old. How . 5.2. 7. 2. help yourselves. The article on page five is as long as the one on page ten. 3.. It's not so warm in March as in July. He said it himself. irritated. 4. 4. How. 2. Brown.... 3... the middle-aged. such... 5. 3. 5.. ĆWICZENIE II 1. 2. We shall look for our coats ourselves. 8.. such a... ĆWICZENIE II 1. How . such. the young. Formy przymiotnika ĆWICZENIE I 1. better than . so. irritating. noisy. John is as tall as Henry. 3.1. Yesterday it was warmer than today. amused.ĆWICZENIE II a) 1. 268 . such. Mary is taller than Helen. blunt. The strong. 5. 3. 5.. The cake is on the table — please. such. healthier than .. 4. John's car is older than mine.. Mr. 4. 3. 5. 2. confused. 6. such a. 11. 9. boring. 6. 6. 9. 10.. such a.. 4. What an . What . Adam's composition is longer than Peggy's (or: Peggy's composition is shorter than Adam's).. Henry is a better student than Steve. What. such an. the dead. 6. 2... My daughter has bought herself a new car. The deaf. My Russian is as good as my French. 6. 3. such a. Użycie przymiotników z niektórymi określnikami i przysłówkami ĆWICZENIE I 1. 2. 14. 3. 4. What an . 4. How . amusing.. clean. 2. London isn't so large as New York. The headmaster himself told us to go home.. 2. 3. 7. 2. the blind. such. 5. confusing. interesting. so. ĆWICZENIE II 1.. The unemployed... 7. more intelligent than .3. b) 1.. Przymiotnik — the Adjective 4. 13. What . Smith doesn't work so hard as Mr. the weak. How . Will you keep this book for yourself? 4. ĆWICZENIE III 1. more interesting than . . 4. careful. 4. 7. interested. shallow. What an . 11. Did you enjoy yourselves at the party? 2.

freely. The nicer the girl. lucky. thankful/thankless. wisely. 6. doubtfully.ĆWICZENIE IV 1. visibly. the most boring. useful/useless. the most interesting 5. trustfully. ĆWICZENIE V 1. The worse the road. happily. 7. hotly. bigger. helpful/helpless. Przysłówek — the Adverb ĆWICZENIE I kindly. more useful. joyfully. rightly. the smallest 5. imaginative/imaginable. A big flat is more comfortable than a small one. The older you are. 4. publicly. handsomely. This play is as interesting as the one I watched on TV yesterday. additional. necessarily. ceaseless. possessive. 2. the finest 6. politely. patiently. full. regularly. playful. hateful. glorious. the widest 5. neglectful. anxious. further 4. temporarily. the most useful 7. more dangerous 3. finer. angry. 3. The rich often have as serious problems as the poor. eldest 8. 5. the more difficult the driving. 5. safely. trustful. I'm afraid you are more tired than I am. Our holidays at the seaside were as pleasant as our stay in the mountains. additionally. 5. respectfully. the best 2. hot. The finer the weather. the most amusing. foolishly. protective. respectful. more attractive. luckily. legally. sorrowful. busy. ĆWICZENIE VII 1. fairly. It's the most beautiful picture I've ever seen. contemptuously/contemptibly. cheaply. immediately. ĆWICZENIE VI 1. original. ĆWICZENIE II a) przymiotniki sleepy. wider. hospitably. 2. willingly. intelligently. the best 2. economically. wrongly. anxiously. joyful. obedient. hospitable. the longest 14. generally. carefully/carelessly. movable. dangerous. the warmest 10. black 11. the best 2. effectively. ĆWICZENIE VIII 1. prettier 6. 3. obviously. worse 7. perfectly. the busiest 9. the kindest 12. pleasant 269 . the most difficult 4. Where is the nearest petrol station? 4. artistic. gloriously. beautiful. profoundly. the most interesting novel 3. constructive. centrally. contemptuous/contemptible. sorowfully. central. usefully/uselessly. b) przysłówki sleepily/asleep. The harder your work. variable. the more you know. the biggest 3. better. intelligent. artistically. more economical. ĆWICZENIE in a) przymiotniki hopeful/hopeless. the more friends she has. obliging/obligatory. wonderful. tactlessly. expensively. the most economical. broadly. originally. beautifully. attractive. the most attractive 4. careful/careless. the more comfortably you'll live. the more pleasant the holidays. the most original 13. fortunately. dangerously.

neglectfully. hardly 8. We have visited many museums lately. 35. They don't want to work hard. nearer.1 have rarely seen . 13.. well 8. fairly 8. My husband unfortunately drinks a lot.. 33. 11.. good. later 3. Your friends have simply forgotten to tell you about it. 9. We sometimes meet. helpfully/helplessly. better 5.. He usually comes here . 32. ceaselessly. 15. nice 17. faster 2. heroically 4. 14. John has just finished . 6. George sometimes brings presents for our children. 9. Why are you writing only on one side of the paper? 30. 23. highly. 13. 20. however.. 8. Brown will soon explain everything. coldly 3.. willingly 9.. 29... We have almost finished . more quickly 6. near 11. madly 7.. beautifully. protectively. we will remain here. 34.. 16. Are you strong enough to lift this heavy table ? 16. hard 7.. attractively... fully. Why have you written this letter so carelessly? 8. Mary was almost sure we would come. happily 3. Have you ever written .. You have translated the third sentence best of all. good 7. ĆWICZENIE V 1. efficiently 4. movably. My uncle was speaking more and more loudly and walking nervously round the room. We were quite certain . good 6.. sooner. Mr.. angrily. badly 5. I am hardly able . I have paid for this house less than you suppose. 11. We sometimes take him there . Do you often go . ĆWICZENIE VI 1. 2. possessively. Your room is not big enough for the party. bad 6. well 5. 19. 17.. My daughter always sits . more noisily 10. Do you always treat. bad. I have never seen . How can he drive a car when he hardly knows the rules? 24. late 10. 28.. 14... Your friend obviously didn't want to stay here any longer. bad. variably. playfully..1 have seen him only once and that's enough. ĆWICZENIE VII 1. 12. pleasantly. 3. I hardly meet him. badly 15. Such behaviour was highly immoral. Will you ever forget. obligatorily. heavily 10.. nearly 12. Only he can save us. 4. Tom was extremely tired and went to bed immediately. lately 9. 10. 19. weakly 5. 27.. 5. 7. and so we missed the beginning of the performance. bad 10. 3.. badly 4. constructively. Ann dropped the letter quickly into the pillar-box. high 14. 31. We got to the theatre too late.. Pass me that book: I only want to see its title. 10. good 2. badly 9. Cold milk tastes good on a hot day. well. They will never come . cold 2. fast 6. 6. 22. directly 19. bad 16. Have you ever been .1 have never believed you. well. 21. hatefully. obediently. We generally go . They seldom come here. thankfully/thanklessly.. slow. badly 3. 15.. highly 9. ĆWICZENIE IV 1. hardly. well.. Tom is often worried . fairly 20. 2. 18.1 still remember where you lived twenty years ago. brightly 2. 12.. wonderfully. 26. John looked at me sadly.b) przysłówki hopefully/hopelessly. The woman looked angrily at the young men. ĆWICZENIE VIII 1. My brother got married only a week ago. Close the door softly. more enthusiastically 8.. Do you always get up so late? 17.. The matter has been partly settled. 20.. Mary has just arrived. imaginatively/imaginably. slowly 4. 4. bad. who were laughing loudly. How far is it to the railway station? 25. prettily 13. 5. nice 18. farther 7. 270 ... A thief can easily get in here. 18. ĆWICZENIE IX 1.. 7.

Pick up these papers! Pick them up. 8.1 have broken off our engagement. they make a lot of mistakes. Our teacher doesn't always speak English to us. 12. they do the opposite.ĆWICZENIE X 1.3. We have put them aside. Czasownik — the Verb 6. ĆWICZENIE XI 1.3. 7. I don't want to see them any more because they have run us down. 13. like 8. 5.1. he is too lazy. brings. Let them go away! 14. It's warm here. I tell you. 6. they prefer playing bridge. ĆWICZENIE III 1. 6. 5. go 6. I usually go to bed early. visit 5. rains 9. 6. 4.1. Cats don't play by day and sleep by night. 2. George doesn't drink too much. I can't make it out. his mother does it. buys 2. He can't play at all. 3. He goes to bed at ten. It is not good for your health. The Browns don't like working in the garden. 10. Switch the light on. You can't put it off. he often speaks Polish. He is a teacher. Some people like jazz. 9. The earth turns round the sun. Dogs do not bark at everybody. 9.1 hate noise. Helen isn't late every time you meet her. We will give it up. 7. smell 7. 271 . 2. 5. she reads books. ĆWICZENIE II 1. 10. You won't take me in again. I will gladly put you up for a few days. 5. I see that you are tired. They are not hungry. 3. Wyrażanie teraźniejszości 6. 8. She doesn't watch TV. others prefer classical music. they usually bark at strangers only. 15. What time do you get up in the morning ? 3. We sometimes buy bread in this shop. In February we usually go to the mountains. John doesn't go for a walk. Present Simple ĆWICZENIE I 1. 4.1 don't often sit up late. This train is never late. Czasy gramatyczne 6. I don't believe you. 9. 7. Who has given them away? 2. My brother is not an actor. Tom doesn't sit up late. 11. she is always on time. Mary always drinks coffee for breakfast. Will you come to the station to see us off? 2. I have put aside the money you gave me. John plays the piano beautifully. Peter doesn't cook his dinner himself. drink 4. Take off your coat. 4. 6. ĆWICZENIE IV 1. 5. goes 3. It's getting dark. Peter doesn't play the piano well. Say again what you want. They don't need anything to eat. 2. 10. Will you ring me up at half past seven? 8.1 like jam but I prefer honey. Everything has been done.3. 3. My sister has cleared away the empty dishes from the table. changes 10. You must give up smoking. 4.1. They don't do their homework well. He only drinks from time to time. 4. Why don't you put it on? 3.

4. 4. 3. Because he has gone out. 5. 8. Because she has left for London. We are going to the theatre tonight. Peter ought to work more. pretend. am leaving. You must read it in the reading-room. make 7. is listening 10. 2. I see him for the first time. has Barbara written 8. He always plays tennis on Mondays from 5 to 7. Don't bother me. have already finished 10. Can his wife speak Spanish too? 3. have you understood. is making. Does his mother help him too? 6. Is Mary watching TV? No.2.3. is blowing. I am writing a letter.2. haven't seen 9.1 am going to the seaside in a week. ĆWICZENIE II 1. visit. Present Perfect ĆWICZENIE I 1. are you doing. making. 2. Because somebody has locked it. has won 6. Mary is coming tomorrow. ĆWICZENIE V 1. is reading 7. Do Professor Smith's students read the classics too? 5. Is John at home? No. is writing. are reading. 272 . smell.3. has opened 5.1. has 4. I am listening to the radio. see. try 3. are watching 9. are having ĆWICZENIE II 1. What are the children doing? They are playing in the garden. is raining 5. are you feeling 8. 2. and only comes to school from time to time. 3. Present Continuous ĆWICZENIE I 1. Don't bother me! Don't you see I am busy now? 6. Do you work too much too? 8. Because he has worked too much lately. goes 7. she never does it in the daytime. 9. are the kids doing. 6. Because you haven't asked us to do so. I am reading a very interesting book. ĆWICZENIE IV 1. lives. Wyrażanie przeszłości 6. has earned 4. is having.ĆWICZENIE V 1. How are you feeling today? 10. is looking. is knocking 4. 5. May my brother go home too? 4. is having 2. 5. have come. want 10. 6. you may not.2. What are you doing upstairs? I am cleaning my room. have you ever heard 2. visits. Because he has always been like that. knows 8. is knocking 6. comes 4. are going 2. 7. May I take this book home? No. He doesn't study regularly at home.1. am writing 3. Is his son a doctor too? 6. has left 7. Does her sister cook well too? 2. Do you know this man? No. call 9. is raining. Do you buy all the new records too? 7. are playing 5. 4. rains. 6. What are you speaking about? ĆWICZENIE III 1. am waiting 5. am packing 6. 3.3. are you cooking 6. has not come 3. he is playing tennis. writes 2. fly (are flying) 3.

2. Where did you find it? 8. How much did you pay for this dress? 5. Where did you live in 1980? 9. 8. I have just written a letter to the Browns and I am going to post it. I have not seen any interesting films lately. but he hasn't learned it yet.3. has been explaining 4. has been watching 2. 4. How much did you pay? 2. have been building 9. has been cooking 7. Where did you spend your holidays? 18 — Język angielski 273 . Have you heard the latest news? John and Mary have got married. did not cook. We have been waiting for you for many years. I have known the Browns since last summer. We haven't seen each other for years.2. 8. were 4. They have just phoned to say that they will not come.3. When was Mrs Brown's son born? 8. Where did you buy this watch? 2. 2. ĆWICZENIE II 1. Have you learned to swim at last? ĆWICZENIE IV 1. How many roses did he give her? 7. How did you manage to open it? 6. saw 8. Can you repeat what you have said ? 7. has been reading 6. Why didn't you say so at once? ĆWICZENIE III 1. When did John come to see you? 9. Hasn't she finished her homework yet? No. have been writing 10.3. 4. 4. 3. did not work 6. And what did you answer? 10. has been typing 5. Why did he come so late? 3. went. How do you know it is true ? Mary has told me. visited 3. I have been looking for that book for the whole afternoon and I will go on looking for it till I find it. came 5. Mr. 5. Where did you find your key? 10. have been learning 8. 7. lived 7. 6. 7. Why didn't you come to Jane's party? 4. Why didn't you wash tfyem up? 5. 5. bought 2. 6. Present Perfect Continuous ĆWICZENIE I 1. 6. 9. The students have been here since ten o'clock. We have been listening to lectures all day long and we are very tired now. I haven't been in England since 1975 3. she has teen listening to records all the time.ĆWICZENIE in 1.1 have hidden that letter so well that I can't find it myself. have been working. Did you give John all the wine? 3. We haven't talked to John since Monday. I have read this book and I don't think it is worth reading. 2. Mary has been working too much lately and she must rest now.1 have been working in the garden since early morning and everything is done at last.2. Jane has been trying hard to improve her pronunciation and you can now admire the results. 8. What time was it when it began to rain? 7. lived. 5. have been listening 3. Why didn't you ask me? 4. Mary hasn't telephoned since last night. Past Simple ĆWICZENIE I 1. 6. Did you help George? 6. 2. 10. was. Brown has worked in a bank for twenty years. 6. 3. ĆWICZENIE II 1. went 9. We have already finished work and we are going home. We have lived in Warsaw for ten years. did not take. Tom has been learning German since his childhood.

were having. were 6. left 2. haven't seen. was reading. He phoned at eight o'clock. was washing up 3. You explained this problem to us in your last lecture and I think. had no time 4.1 paid for my new radio two days ago. went. 4. na przykład takie: 1. has been 10. 6. was sleeping 6. have not finished 5. 3. slipped. Agatha Christie wrote crime stories. ĆWICZENIE V 1. 2. 4. 6.3. was having. 2. 8.1 was too tired last week to study for my exams. I paid 400 000 zł. 6. began 4. I gave her a watch. 4. When I was in London I used to travel by tube every day. I often bought ties in that shop because they used to have a large selection. has not written. Mary has already told me about her new job.3. a) Last Saturday we invited the Joneses to tea. learnt 5. was 7. fell 3. ĆWICZENIE V 1. 3. preferred. 2. saw.4. lived 9. was sitting. was 6. Past Continuous ĆWICZENIE I 1. Because he had a train to catch. it was really a very pleasant 274 . were. When I was a child I liked to listen to fairy tales.ĆWICZENIE IV Odpowiedzi mogą być różne. did not hurt. was cleaning. it was raining 2. was making 7. started 7. They came yesterday evening. was crossing. came. was. ĆWICZENIE II 1. 7. were having 4.2. was buying 5. After a heavy snowfall all roads were slippery. ĆWICZENIE IV Rozwiązania mogą być różne. 3. has already told. 2. saw 2. were watching 4. was sitting. had supper and went to bed. We have often visited the Smiths. was passing. ĆWICZENIE II We saw this film last month. struck 8.1 put it on your desk. b) She hasn't been to see me since Christmas. have you read. Did you watch yesterday's TV programme? 5. 3. was 6. b) Smith has already finished his latest novel and is going to write a new one. fell 8.5. visited. 2. ĆWICZENIE HI 1. was laying. left. used. bought 3. Did you write to them about our coming? 6. ĆWICZENIE m 1.2. read. went in. was cooking 7. liked. rang 5. The Browns have lived here since 1970. 8. started. gave. has just left 3. a) Smith finished his latest novel a month ago. a) Mary came to see me yesterday. listened 9. came. Porównanie użycia Present Perfect i Past Simple ĆWICZENIE I 1. 5.1 saw him three days ago. opened. took 10. 3. John has always refused to help me. came 2. 4.

said.. 6. 7. 7.2. will not be able 3. a) Yesterday I did my flat. will have repaired 4. 4. had ordered.. no wonder he ruined his health. 5... a) John worked too much last year. will you be using 9. saw. had been crying for a long time. came 3. Because she had lost the key.. b) What about Mike? Hasn't he written to you yet? 9. had left 4. ĆWICZENIE III 1. Past Perfect ĆWICZENIE I 1. told. was.. 10. will have done 3. had never met 8. a) We had a letter from Mike yesterday. 6. had learnt. drinking and singing all night. had opened. will be flying 7. found. 6. came. telephoned. will graduate 5.3. a) I saw Tom last in 1970. came. will have been paid off 6. appeared. Asked. hadn't bought.3. 2. Wanted. will have passed 5. Because he had lost his wallet. were. will be correcting 6. 18* 275 . had left 6. went 5. Because he had spent all his money. Wyrażanie przyszłości ĆWICZENIE I 1. Because she had not stayed till the end of the play.. I'll phone 4. hadn't locked 6. had left 2. had hidden 7. . 4. Opened.. b) Don't go out. had been 10. had ordered 9.. had never heard 8. had been painted 5.. 4.. b) We have invited the Joneses to tea. cleaned the windows and washed up all the dishes. . 5. Did you say. Was.7. saw. they'll be here at five. . had eaten. ĆWICZENIE II 1. had done. Opened. . will be cooking 2. could. at your wedding party. Was. had done 7. Wanted.3. Had to. b) I have never seen your wife. . will have planted 2. had been lecturing for three semesters (terms) .. b) I have just finished doing the room and I am going to do some shopping now. found. will have. Because he had slept badly. he is quite a different man now. he had been working in his garden twelve hours a day. 8. will have built 7. will have eaten. Because she hadn't worked enough. . came. will you be skiing 10.6.. Past Perfect Continuous ĆWICZENIE I 1. was. Because he had caught a cold. he had been amusing himself instead of studying. she had been playing the piano from morning till night. . 2. b) No wonder you are tired. b) I have sent you a book and I hope you'll get it soon. a) I sent you a book last week. Visited. we had been waiting for you for several hours. What is she like? 6. told.afternoon. you have been working all night.. Your girl-friend has just phoned to say she is coming. 5.. happened 11. Wondered. forgot 10. will be waiting 8.3.. 7. will have seen 8. Why. had spent. had gone 4. had been. 3. had. Because Mary had forgotten to post it. although he had been learning that language since his childhood. .. ĆWICZENIE II 1. saw. had been 2. 8. a) Your girl-friend phoned when you were out. had stolen. b) I haven't seen Tom since 1970. 3. saw. had read 3. had informed 9. 8. knew.2. 6. Had got 12. had been eating. 6. a) I saw your wife only once..

I have a good time when I am in your company. 8. 5» Tom knows that as well as you do. 14. You must have these sentences translated. Why didn't you have your car washed? 6. We are going to buy ourselves a new car. When do you have your bath. 7. Mary had her watch repaired. A new school is to be built in this village. 11. kiedy będę w Anglii. Tomorrow at five John will be having an English lesson.2. My neighbours had their fence mended. People do realize the difficult situation of the country. How are you feeling? Shall I ring the doctor? 12. Who is to be blamed for this mistake? 5. 2. 3. Do you have letters from your sister every week? 4. Why have you brought a type writer? Are you going to work here today? 13. Mary może iść do domu. At this time next month I will be sitting on the beach. You must have your coat shortened. in the morning or in the evening? 3. I must have this text copied.1 do understand what you mean. Czasowniki specjalne — Special Verbs 6. c) 1. I'll wait (be waiting) for you from four to six. You had better visit us the next week. Have your hair cut because it is too long. and neither do I. ĆWICZENIE III a) 1. 2. We were to come at 6 o'clock but the train was one hour late. 9. John knows nothing about this matter. Spring will probably come early this year 6. He did know about it from the very beginning. 7. Do try to do it once more! 5. Professor Jones takes part in many conferences. b) 1. and neither did your brother. kiedy skończy pracę. 5. Have these letters answered at once.4. 5. 4. You didn't answer my question. I'll be in the library between five and six. We will have the keys to our house changed. 2. You must have your room cleaned. You had better forget about this incident! 2. What are we to do in order to satisfy you? 2. and so does his wife. 3. The Browns are coming (arriving) tomorrow. 4.1. Powinienem mówić po angielsku. 6. We had better have that conference at a later date. ĆWICZENIE IV a) 1. 3. We will help you in all your difficulties. 3. 10. 4. please?). 2. Ona może zjeść pół tuzina jaj naraz. 4. I don't.ĆWICZENIE III 1. 4. 9. I'll do it in spite of everything. Nie 276 . 4. 5.4. 3. 2. Do you learn French? No. 3. 4. Will you give me your new book? 8. He will pay a lot of money for that house. 2. Why didn't you have your flat done up? b) 1. 6. We did prepare everything that was necessary. Czasowniki posiłkowe — Auxiliary Verbs ĆWICZENIE I 1.4. Nie wolno ci pić zbyt wiele wina. If they ask me about you what am I to say? ĆWICZENIE II 1. Have the tea brought in. 2. They have breakfast very early. We had all the flowers in the garden watered. Czasowniki ułomne — Defective Verbs ĆWICZENIE I 1. I must have a new dress made. 4. Will you please switch off the radio? (Will you switch off the radio. 3. 10. You had better come back home at once! 3.

should 9. Nie potrzebowaliśmy innego środka transportu. will 10. 6. 10. 10. Niepotrzebnie spieszyliśmy się. John nie musi iść do lekarza. Dyrektor nie powinien był zwalniać tylu robotników.1 mustn't listen to it. would. Mr. Mary powinna wiedzieć o czym mówi. 9. would 4. Will I be allowed to ask you one more question? 6. Może będziemy zaproszeni na to przyjęcie. You may smoke a cigarette. ĆWICZENIE VI 1. I don't think he will ever be able to understand us. ponieważ John zaofiarował się. Mary ought to have forgotten about that unpleasant incident. ĆWICZENIE VII 1. You will have to forget about these plans. Niepotrzebnie zadzwoniłeś. ĆWICZENIE VIII 1. 9. Powinniśmy byli pamiętać o urodzinach Johna. John can work all day long. shall 5. 10. shall 8. 4. Niepotrzebnie martwiłaś się o mnie. 10. Dare you bring him here? 8. Kiedy będziesz mógł wygłosić swój wykład? 2. Nie potrzebowałem brać taksówki. Nie potrzebowaliśmy więcej pieniędzy. 8. 2. Can you understand it? 9. Nic mi się nie stało. 9. 6. The teacher has never had to explain these things twice. 8. 5. Powinieneś był znać go lepiej. should/would 5. 7. Było bardzo dużo czasu. 9. 5. Czy rzeczywiście musisz pożyczyć tak dużo pieniędzy? 9. Mary had to bring in tea to the dining room herself. would 2. 2. 4. should. Tom used to help us when we needed it. Must you get angry with us? 277 . 10. 5. 4. They must not drink alcohol. ĆWICZENIE IV 1.powinienem palić tylu papierosów dziennie. will 7. Nie potrzebowaliśmy szukać nowego klienta. 2. will 6. 8. The students used to bring sandwiches and eat them during the break. shall. ponieważ jest zupełnie zdrów. 3. should 3. On such beautiful days we are allowed to bathe in the sea. should 10. 3. Dlaczego nie zostaniesz z nami dłużej ? 6. shall 4. 3. 5. will 9. ĆWICZENIE III 1. że mnie podwiezie. 4. Musiałem zdawać dwa egzaminy wczoraj. Kiedy będziesz musiał zwrócić te książki? ĆWICZENIE V 1. Mr. 10. 7. You should understand our difficult situation. 7. You may go to the cinema. 8.1 can't listen to it. should 6. Możesz przyjść do mnie teraz. How dare you say he is a thief? 2. May I get another cup of tea? 5. My friends will be able to come to breakfast tomorrow. would 7. Should I believe all these stories? 7. Dzieci powinny wcześnie chodzić spać. will 2. Smith should not work. ĆWICZENIE II 1. 8. Smith needn't work. Kierowcy nie powinni zbyt szybko jeździć. 3. Niepotrzebnie przyszedłem w to miejsce. should. will 3. He must have known all the details if he managed to write such a good article. 6. Niepotrzebnie umyłeś samochód. Niepotrzebnie go odwiedziliśmy. Traffic regulations ought to be observed. ponieważ drzwi są otwarte. 4. should 8. Our guests may come tomorrow. Dzieciom nie wolno bawić się zapałkami. 7. We will have to ask Father for a loan. 3. 7. 6. John didn't have to translate these letters into English.

Neither will he. My daughter is going to be married. were 14. I wish you didn't talk so much! 4. Neither (nor) do I. 7. 7. had read 5. left 3. answered 5. 10. 9. had locked 6. np. 4. 3. Neither had Patrick. from 16. 3. I wish you were quiet at last. for ages 13. in London. till June 16.45 11. 9. 7. at 8. at. between 5. 6.1 like fresh air. He can do without her very well. 6. French doesn't smoke. had never bought. Neither will Lucy. behind 6. in June 7.1 wish we were going to France in the summer. I will do my best. out. in 2. 278 . had never met 4. I don't like the circus very much. Niektóre przypadki szczególnego użycia czasów ĆWICZENIE I 1. You must be patient. Neither are potatoes. by the end 10. 5.6. about 14. I wish you knew my parents. over 4. So was Keats. in Exeter 4. I wish you had followed my advice. by 11. in February. I wish I had learnt to cook before I got married. did not put. at home. 12. So must second year students. in a minute 8. in front of 7. on 10. So do oranges. through. before 18. 8. So is January. 7. The Browns do not often give parties. ĆWICZENIE II 1. during 15. rang 7. from three to six 12. above. had gone 13. during.6.30 9. 12. So can Richard. had 8. had not begun 15. ĆWICZENIE I 1. We are ready to go. had 8. I wish I hadn't changed my job. at 13.: 1. You ought to work harder. Mr. 11. 6. for a week. had 12. had not told 9. on 15. 2. at 9. to Bradford. So did we. at 2. to 3. The Blacks haven't been abroad for years.1 wish we didn't live so far from the town. on that day. 14. came 10. by. Przyimek — the Preposition ĆWICZENIE I 1. demanded 9. So does the director. 8. did 7. could 3. Neither should you. 5. ĆWICZENIE II 1. 6. at eight 2. 10. 2. had been 2. on Mondays 5. down 12. had not married 11. John wishes he had sold his car. Neither does Robert. after lunch 17. into. Neither will my wife. Zwroty o konstrukcji: So do I. were 6. in time 6.1 wish I hadn't forgotten my money — I can't buy anything to eat. since the day. on. 5. 11. You shouldn't be late. had known 4. in spring 9.5. would not put. 2. 9. from London to Exeter 19. 3. could 10. We must go now. were 2. 14. 10. 13. in Bradford 20. 8. at seventeen 3. 4. 14. beside. ĆWICZENIE II Rozwiązania mogą być różne. ĆWICZENIE III 1. 13. I didn't agree with the speaker.

Nie pochwalam twego zachowania. Mary has a great influence over her husband. Mary opiekuje się swoim braciszkiem i siostrzyczką. Jeśli będziesz miał kłopot.. 9. 2. I am not interested in space flights. 13. . 8. 24. Translate . poproś o szklankę wody. Get into the 114 bus and get off at the third stop. I never come home before three. ĆWICZENIE V 1. Put these plates on the tray and carry them to the dining room. 8.. into English. 10. 18..ĆWICZENIE III 1. W odpowiedzi na Pana list mamy przyjemność poinformować. 19. 23. 13. 12. as he doesn't like getting up early. 2. . pytał o ciebie. 4. Do you object to . 11. Mówca wskazał na fakt. Tom always comes back home on foot.. że .. think over . for the independence of their country. We will meet at the station at six.. Wszystkie moje obecne wysiłki zmierzają do nauczenia się angielskiego. Mamy nadzieję.. After work I usually go shopping.. Nie śmiej się z Johna. ĆWICZENIE IV 1. I will see to it. . ale to nie znaczy. Jeśli się oprzesz o tę ścianę. nie dając odpowiedzi na pytanie postawione na początku. but he travels to work by bus.. 9. 16. 21. 3. 9. . zapytaj o mnie (wezwij mnie). zabrudzisz ubranie farbą. The train from London to Exeter is just coming. Dlaczego przeglądasz te stare papiery? Szukam zagubionego listu. . The Browns' house stands between two much bigger houses. 15. 3. 11. 16. Can you come and see us on Monday at five? 12. 10. 14.. Smith came to our town in August. A delegation of English businessmen has come to Warsaw. Jeśli będziesz spragniony. we couldn't make out what he was aiming at. słyszę co mówisz. że zebranie trwało już dziesięć godzin. Do you want to see Warsaw by night? 17.. Try to take full advantage of your stay in England — stay with an English family and speak only English. Czy godzisz się zrobić to.. 6. 7. 17. 3. If the boys go on foot.. Wait for me at .. 4. że powinniśmy mu pomóc. ale spróbuj mu pomóc. że będzie jak najlepiej... Ten człowiek jest oskarżony o kradzież. . 15. you will see them on the way from the town to our house. John spent the whole evening in front of the TV set instead of studying for his examination.1 knocked at the door and went in. 20. czego chcemy? Zgadzam się z tobą. 7.. I came into this room an hour ago. . Słucham cię. 22. co zechcesz. 18. 5. Spotkałem wczoraj Johna. 6. 6.. Mr.. Zajrzyj do torby — może tam znajdziesz twój klucz. 2. 19. The bus stop is behind our house.. 5. Wypijmy za twoje powodzenie! Chciałbym wymienić swoje radio na magnetofon.. she takes after her father. These tape-recorders differ in price and in quality. 7.. 14. This table is too big — it won't pass through the door. że zamierzam zrobić. I took you for a friend of mine by mistake. 4. During the day there is a lot of traffic in the streets of our town. 5. We are very grateful for everything you have done for us. 8.

279 .

.. How many mistakes are there . 10.. There have been a lot of road accidents since the beginning of the year.. Is there .. there are no. There was . 7. Are there . Is there ... How much petrol is there .. There is . 11. 5. Is there .. 11.. 6. It is . 3. It is.. There will be ... Is there . Is it.. there isn't... There are no .. Is there . Is there .. There is ... 9..2... There are no. It was . 8.. ĆWICZENIE III 1.. 9. Konstrukcja: There + (be) i konstrukcja It + (be)..... 3. There is some .. ĆWICZENIE II 1... It was . 12. It is . 5. Porównanie ĆWICZENIE I 1.. 5. 2.. 10. 7. It was .. 2. There were .. 4.. 7.. How many theatres are there . 10. It was. Zastosowanie konstrukcji: There + (be) ĆWICZENIE I 1. How much bread is there . 7.. 6... It is. There wasn't . There aren't any . Is there. 3. Is there... It is.. 10. Is there..... There are . There is some . 4. 10. How much money is there . 5... There was . Is there . 3..... 6. 14..8. Are there any clean handkerchiefs in the cupboard? 9. 4. there will be . How many rooms are there . . 4.. It's no use trying to persuade her.... Is there . there is.. 280 . 9... there is. 7. 2. There is. it is. It is. 6. There is some .. There will be a lot of people at the meeting tomorrow..... Are there . 14. 2... It is. 8. It's a pity Mary won't come and see us tomorrow..1.. There was .... There is a bus stop on the other side of the street.. How many plates are there ... 3.. there are. Is there. it is.. there was....... there are. it is. 8. It is nice to see you again.... 11.. 12. There has been. 7. There is . There will not (won't) be . There aren't any tall buildings in this small town. 8. How many restaurants are there .. It was . 2. There aren't. it will be. 4. 3. 13. It was... ĆWICZENIE II 1. She won't listen to you. There aren't any . 7. 6.. 5. 2. Is there . 3. 8. There aren't any .... There is no . there is. 8. 12.. 6. 5... There was a very good concert in the park yesterday... ĆWICZENIE IV 1. There haven't been . It is...... There isn't any .. 9. 6. It is . There are . 8. It was . 5. Konstrukcja: There + (be) i konstrukcja: It + (be) 8.. 4. 13. 2. 4.. It is not always easy to experiment. ĆWICZENIE in 1.. Are there .

Some of the old narrow streets were widened. 6.. That old clock ought to be repaired. 3. Their old car can't be sold. they have been told. just being written. 6. 3. are just being painted... 3. 2. This type of transistor radio is now being 281 .1 have bought them for John. He promised it to Peter.. Konstrukcje w stronie biernej ĆWICZENIE I 1.. they have been read. 3. John gave them to me. The thief was noticed . just being made. 9. ĆWICZENIE II 2. 3. Coffee is being served now. 5. 4.1 am going to give the apples to Jane and the oranges to Mary.1 lent it to my brother. 2. A lot of forms will have to be filled in. 3. He ought to be paid. I have shown it to him. 2. 9. ĆWICZENIE IV Will be invited. will be delivered... ĆWICZENIE II 1. 4. The books ought to be returned . 8. 3.. 7. 4. it has been prepared* 5.. are just being typed. 4. 6. She told it to her husband.. Butter should be kept. The police should be informed. The theatre was opened . He teaches them French. 2.. 7. Give them to him. 10. ĆWICZENIE III 1. 7. Show them to me.9. This article need not be translated. 5. I won't tell it to her. it has been checked. 5. 7.. The old cathedral was reconstructed. 2. 8. She told everything. 4.. 10. He gave it to her yesterday. All right.. 8. The facts are very well known. Yes. just being built. The answers must be written . Cars must not be parked .1 have bought him a book. The recon struction was completed . ĆWICZENIE VI 1. 5. 5. The whole affair will soon be forgotten. 4. Two of my books have been taken away. 10. Don't lend it to him. No. 2.. 3. He bought her a ring.. 8. Pass it to me. 5. they have been answered. A school can be built.. 10. they have been asked. 6. 6. John has lent it to her. will be decorated. will be completed.. Those documents have been translated. A new shopping centre was built . Struktura zdań z dwoma dopełnieniami ĆWICZENIE I 1. A telephone number can easily be forgotten. will be given. ĆWICZENIE V 1. 9.

. 8... The prizes will be given away by . 3. Was he driving . This parcel will be sent ..... Mary was handed .. Are the children already asleep? 282 .. 13. 16.. A big swimming pool is being built in our district. They are opened at . has been paid. Had Henry left before . 5. This picture hasn't been paid for. 2.. 7.. 8.. 5. 13.. Has Mary been playing the piano all the time? 6.. My daughter's portrait was painted by a famous artist.. 14. Mr. was corrected 2. 2. 3. The boys are usually taken ... John will be lent.. Henry has been promised . hadn't been invited 5.. by . My letter has been opened by. Dinner was just being served when we came in... ĆWICZENIE X 1. Breakfast is usually cooked by . it must be held . 10. it hasn't been cleaned . The exhibition will be opened by .. Helen's novel will be finished by her husband. 14. 14. Spanish is spoken in most South American countries.. 5... The road to Winchester is being repaired. 6. ĆWICZENIE IX 1. was given a ring.. Our car is being repaired by.... The kitchen has been cleaned by .1. 5. The rooms are cleaned . Is the conference being held in that building? 3.. 2.. 7... 6.produced . 12. The police has been told . 12.. will be signed 4...1 wasn't told that the guests had already left. 6... Your book will be published next year. ought to be posted 3.. I was paid ĆWICZENIE XII 1... Passengers are requested to fasten their seat belts.. 6... Will Jim be invited to the party? 12. 3.. This report was written by . The jewellery has been stolen by . Susan should be taught . wasn't shown how to do it.. 9. 10. The window had been opened before you went to bed.1 will be asked to come.. 4. 13. ĆWICZENIE VII 1. Jones was offered ... 2. 11.. 4. it must be posted . Can your guest speak Spanish fluently? 4. This book must be returned immediately.? 5. by . it is cleared .. won't be offered that job. Konstrukcje pytające 11.. 3. ĆWICZENIE XI 1. is being taught to swim.. 4. 11.. The safe has been locked. "Pygmalion" was written by .. Mary's photograph was taken by .... General Questions — Pytania o rozstrzygnięcie ĆWICZENIE I 1. Has the strike at the Heathrow Airport ended at last? 2. ĆWICZENIE VIII 1. 5.? 7. 2.. 6... 7. can't be arrested. The best tea is made by . Rice is eaten mostly in the East. It has been announced that the president will arrive in Rome tomorrow. The tree will be cut down. Why haven't the letters been typed yet? 9.. The work must be finished .. 11. 4. Those goods are sent. 11.... Mr. 7. it will be discussed . The window had been opened by.. 15. 4.. Smith will be taken . 15... 3.

Won't it be . Why are you so angry? What's the matter? 3. Can't they come . What's your first name? 3. What are the children doing? 13.? 6. What's your permanent address? ĆWICZENIE III 1. Did Mr. Who did he introduce you to? 8.. Don't they go to bed too late? 4. How long have you been waiting for Lucy? ĆWICZENIE VI 1.. Did Robert visit . How long have you been learning English? 4.. Does Jane always go . Why has your watch stopped? 11.? 12. Who will help me to unpack my bag? 14. Isn't his name . Where does he work? 5. Where did you meet her? 7. Will the Browns bring . When is Mary coming to London? 9. What did she sing? 10. What's her job? 4.. What can I do for you? 8. Where are my glasses? 6..? 2. Smith leave the office before you? 15. Did Jane like the ring you gave her for her birthday? ĆWICZENIE II 1. Where can they stay? 10. Who did he know? 7. What's your date of birth? 4. What is your brother's new car like? 12. Don't you like coffee? 8. What is he like? 5. How much is it? 7. How is he? 4. Haven't you got a dictionary? 11. What did he tell you? 6. Where did he stay? 6. What is it like? 3.. What's he like? 2. How is she? ĆWICZENIE V 1. Why must you leave so soon? 5. And what's his job? 2. Weren't you going to a dance ..8.. Where are you going? 3. Special Questions — Pytania o uzupełnienie ĆWICZENIE I 1.. What's your passport number? 5.. Whose cousin is he? 5. Who did you see? ĆWICZENIE VII 1. Who did you meet? 4.. What's your nationality? 5. What did you ask her to do? 9. How long can you stay with us? 2.. What's your profession? 6. Will your secretary book my air ticket? 10. How is your daughter? 15. Where did you buy it? 2. Shouldn't we buy her a present ? 9.? 14.. Didn't you see her? 10. Where did you find them? 4. Would you like to ...? 9.? 3.? 13. Who is she? 3..2.? 7. What did they offer you first? 2.. What did you have next? 3.? 11. What's his job? ĆWICZENIE II 1. Where did you lose it? 283 . What's your name? 2. Wouldn't it be better to buy a new one? 5.. Does Miss Wilson do her shopping .

What made you so tired? 6. What's her job? 4. Whose car was left in the street last night? 7. or: What about? 4. Who wrote "Othello"? 6. Who painted "Mona Lisa"? 2. How many eggs do you put in it? 3. Why are you tired? 2. What were you talking about?. Who uses it. When did you pass it? 2. Why should I turn the radio off? ĆWICZENIE X 1. then? 7. What does she usually have for lunch? 7. Why is your sister going to Italy? 4. Where does she work? 3. then? ĆWICZENIE XUI 1. Do you want to get a ball or a doll. What brings rain? 4. How much flour do you use to bake a cake? 2. What countries export a lot of oil? 9. Who has borrowed it. Who invented the steam engine? 5. Will you have a glass of wine ro some orange juice ? 2. How does she get to work? 5. Where does she come from? 2. What causes environment pollution? 8. Who has drunk it. then? 5. then? 4. What does she spend it on? 3. Is this suitcase made of leather or of plastic? 4. Who discovered America? 4. then? 6. Who is she talking to? 6. What time does she start work? 6. How long does it take to bake a sponge cake? 4. How long do you cook potatoes? 6.ĆWICZENIE VIE 1. When did he tell you about them? 5. Where does she spend her holidays? ĆWICZENIE xn 1. How do you clean the windows? 5. What does she do in the evening? 8. Which of you hasn't got a passport? 5. Who searched it. Have you taken your own umbrella or mine? 3. Who has she borrowed it from? 284 . Who wants some more tea? 2. What is Jane like? 2. Who lost it. Whose car did you put it in? 7. When is he leaving? ĆWICZENIE IX 1. Who takes them. Whose cup is this? 2. When did you make that trip? 7. Why does he want to stay here? 5. Who is he waiting for? 5. Who left it open. Who discovered penicillin? 3. Will the conference take place in May or in June? 5. Inne konstrukcje pytające ĆWICZENIE I 1. When should I telephone her? 3. How many students have decided to spend their holidays in the mountains? 10. or: Would you like to get a ball or do you prefer a doll? ĆWICZENIE II 1. then? 3. How often do you wash the curtains? 7. then? 2. Who won the battle of Austerlitz? ĆWICZENIE XIV 1.3. How does she spend the weekends ? 9. Who rang before dinner? 11. When will they move? 4. Why did they sell their car? 3. How do you polish the furniture? ĆWICZENIE XI 1. When did he get it? 6.

6. was there? 12. did you? 3. can you? 13. wasn't she? 7. Alan painted this picture himself. couldn't we? We couldn't meet here tomorrow. 285 . didn't you? You didn't have your house repainted. have you? 9. will you? ĆWICZENIE vn 1. Switch on (switch off) the television set. doesn't he? Larry doesn't always come home so late. What did you buy that picture for? 8. Wash your hands.ĆWICZENIE in 1. Take the medicine. What have you been thinking about? 3. Tell the time. What is Granny looking for? 5. is he? 6. will there? 16. at? 3. Your grandfather lived in Japan. What. 5. has he? 14. hasn't he? 6.. could we? 10. You can come at five. Look at the time. didn't he? Your grandfather didn't live in Japan. from? 5. did he? 15. Mr. doesn't he? 4. What. do they? 5. You have got a temperature. Answer my question. isn't he? John isn't older than you. haven't you? You haven't got a temperature. are we? 8. did he? 11. Which . 3. Are we going to meet Walter at the party.. isn't it? 2. don't they? Your children don't always tell the truth. wash) the window. doesn't she? Joan doesn't like her new job. John is older than you. Who . Your brother has already come home.. Who are you writing to? 6. There will be enough food for all of us. does she? 12.. Close (shut. was it? 10. open. hasn't he? Your brother hasn't come home yet. didn't they? 8. There are some good hotels in your town. There is some food left over... does he? 11. about? Who . about? 8. Who was the telegram addressed to? 2.. Who have you left your address to? ĆWICZENIE IV 1. What are you waiting for? 2. You had your house repainted last year. can't you? You can't come at five. does he? 12.. to? 7. for? 2. about? Who . What. has he? 14. Who are you going to the cinema with? 5. with? 4. isn't there? There isn't any food left over. Larry always comes home so late. have they? 15.. Dry your hands. Who have you been waiting for? ĆWICZENIE V 1.. isn't he? Mr... Black is going to speak now. won't there? There won't be enough food for all of us.. Your children always tell the truth. What are you laughing at? 9. aren't there? There aren't any good hotels in your town. are there? 7.. Joan likes her new job. What is she speaking about? 3. Who are you going to have dinner with? 4. What (who) . 4. Write down my question... What have you hurt yourself with? 10. for? ĆWICZENIE VI 1. What is Mary looking at? 6. can't he? 5. Which . is there? 2. 2. aren't we? We aren't going to meet Walter at the party. won't you? 3. of? 6. didn't he? Alan didn't paint this picture himself. Black isn't going to speak now. is he? 4. Whose side will he be on? 7. What forms did you ask for? 4. will he? 13... Who . We could meet here tomorrow. Konstrukcje rozkazujące ĆWICZENIE I A) Przykładowo: 1... shan't we? 9. did he? 16.

Tom was too intelligent to believe such lies. I can't speak to him now. 10.. We were too bored to stay any longer. 5. 5. Are you clever enough to solve this problem on your own? 3. to have see . When did you last see her? Let me think . don't wear) this dreadful hat. 3. Let my son look for them. 4. 9. 10. to have missed . Let Mr Clerk check . Konstrukcje bezokolicznikowe 13. Let Robert telephone. . My sister was the last to leave the room.. Let him wait.. 7.. Is it Tom's birthday tomorrow? Let me think — yes. .. 2. 286 . . 4.. .... 3. 2. 3.B) Don't make so much noise. 6. I want to listen to the music. 14. ĆWICZENIE III 1. The film is too bad to amuse us. Let Jim take . John is sure to pass this examination successfully. 8. Don't eat (don't bring. 13. ĆWICZENIE II 1. 3. . 3. I'm very thirsty — let John bring me a cool drink... Formy i funkcje bezokolicznika ĆWICZENIE I 1. . 5. The police are sure to look for these men. 13.. 5. to have forgotten . 6.. Let the gardener plant .. Open your textbooks and read the passage about urban transport.. The weather is fine — let's go for a walk.. 2..1.. Let him wait.. Let them come . Let the witness repeat . 8. Don't ask (don't answer) such silly questions... don't buy) so many sweets.. Don't buy (don't put on. 6. Let Miss Jones take . 2. 4..... Ask him for advice. Don't go out in the rain. . Don't shout at me. . I have too little time to come to the cinema with you. The Browns will be the only people to accept these conditions. 12. 10. ĆWICZENIE III 1. John is too ill to leave his bed. I've got a headache — let's go for a walk.. The teacher was too kind-hearted to blame us. Mary was too angry to look at me.. 5.. 6. he'll be seven years old tomorrow. 7. Where are your gloves ? Let me see. it was at Jane's party. 4. 2. 11. I am too depressed to do anything. Let Jane correct .. The boss is sure to blame you for this. Let Tom offer . 5. 8. Don't be impatient — let's repeat this song once again. 4. Don't repeat my question. Father was too pleased to be angry with us.. 4 ____ not to have come . I think I left them in the car. Let him clean his shoes himself. ĆWICZENIE II 1. 9. Don't tell so many lies. 7. . 9. 2. to have neglected ... Don't switch off the radio...

We believe her to be an extremely rich woman. He felt somebody touch his arm. 3. 5. The teacher hates his students to lie about their homework. The police are believed to have caught the thieves two days later. to be trusted. 2. to be produced. The chairman declared the meeting to be over. The two brothers are known to hate each other. Mother made Mary go and see a doctor. The police made him leave the town.. 7. ĆWICZENIE V 1. 6..1 want you to translate six sentences into English. 12.m.1 heard the door close.. No progress was reported to have been made. The secretary knows her boss to be very busy. The new administration is expected to make numerous reforms. 9. The epidemic is said to be very serious. I saw the car skid. I saw a car run over a dog. 7. The conditions of the agreement are said to have been changed. . The headmaster is said to approve of our plans for the summer. 13. 3. 13. 3. 2. The earthquake is supposed to have caused much damage. He was seen to leave this house at 5 o'clock p. 3. Let me have my own opinion on that matter. . 8. to have asked about it. 6. We judged him to be over sixty years old. 7. I want you to lend me some money. .1 do not expect him to understand his mistake. 8. 7. 7. Why do John's parents want him to marry Mary? ĆWICZENIE IV 1. Our team was reported to have won the football match. 6. 10. ĆWICZENIE III 1. 8.. The public are requested not to smoke in the hall. 5.. 5. . Don't make me do what I don't waht to do. She felt her hands tremble. . 5. . 4. 6. .. We heard John play some Chopin on the piano. 3. 9. .1 saw a man die in the tram. 10.2.1 heard the children sing. Konstrukcje zdaniowe z bezokolicznikiem ĆWICZENIE I 1. Many people believe money to be the most important thing in life. to have been absent from the meeting (not to have been present at the meeting). 6. 8.. 2. to forgive us. 10. 14.. The conference is reported to be over.1 saw Mary open your bookcase. 10. 4. 8.. 3. The firm of Brown & Co is said to be in financial difficulties.. 4. Nobody likes to be reminded of his mistakes. I heard you talk about me. to have received a box of chocolates. 9. 2. 4. 4. My wife made me write to Aunt Agatha. 5... John expects the money to be sent next week. 2. 9 _______ to see us all soon. 5. I noticed John enter the room. Similar accidents are said to have happened before.. . ĆWICZENIE II 1. 9. Travel is generally believed to broaden 287 . to have given up that idea. 11. 2.ĆWICZENIE IV 1. We expect the Joneses to return our lawn-mower... What do you want me to do about it? 4. Everybody believes you to be an honest man. to teach us as much as possible. I saw the postman drop some letters in our letter-box.. 10.. We heard Jane speak to a stranger. The minister was reported to have come earlier than expected.. to be missed.

redecorated 9. We are selling these goods at reduced prices. 6. To be brief. sinking 10. 4. uncorked. 8. 9. singing 2. The town seen from afar seems to be more beautiful and mysterious. It is impossible for Jane to invite you to her wedding. done. spoken. 7. 14. 6. They are considered to be good partners in trade. 8. 5. hearing 6. Konstrukcje zdaniowe z imiesłowem ĆWICZENIE I 1. We fully appreciate your efforts. entitled. 14. pick 10. Konstrukcje imiesłowowe 14. we have nothing to worry about. I want to stress that I am not going to criticise anybody. These matters. 2. 5. accepted 4. It is necessary for food to be kept in a refrigerator. The next problem for us to discuss is how to get credit. exciting. 10. To begin with.2. 6. examined 7. Was it difficult for you to get this information? 6. numbered 9. 288 . Where did you find the stolen things? 7. ĆWICZENIE VI 1.the mind. 9. The new system of prices is generally believed to be effective. It was too late for the director to call a conference. 3. xeroxed 5. 7. 9. It is difficult for us to see to everything at once. wounded. 7. stopping 8. shown. 133. 2. The written examination will not be very long. 8. 10. stand 3. 10. It is impossible for people to forget the war. To cut a long story short. Formy i funkcje imiesłowu ĆWICZENIE I 1. 6.1. ĆWICZENIE II 1. I had to pay for the damage I had caused. laughing 5. I wouldn't take too hasty decisions. 3. to begin with. 5. shocked. 10. 2. confused 8. we must give up many privileges. rising 3. suggested. The ministers are reported to have discussed the new economic reform. To be quite frank. 3. The growing number of starving people in the world should worry the governments of developed countries. a temporary solution. we have no way out. having sold 4. It was too late for the participants of the conference to stay any longer. Do you want a boiled egg or a fried one? 4. This is. will cause us many difficulties. staged 7. to say nothing of your generally known devotion to our case. to be sure. It is natural for young girls to think about love. 2. The film we saw yesterday was very exciting. Mr. Green is known to have lost a lot of money at the races. 4. It was a very tiring conference. John and Mary are known to have once met in London. so to speak. written 6. The expected letter came this morning. To tell the truth. That man wants one hundred pounds a week. Zwroty bezokolicznikowe ĆWICZENIE 1. My lost wallet was found yesterday. To be sure.

he . I .. John was heard quarrelling with his wife. Mary .. our firm decided to increase production. Being very tired. The letter having been wrongly addressed. 3. 9. 10. The appeal having been read. ĆWICZENIE IV 1. she. Having found an envelope with money in it. Knowing nothing about the accident. 7. We heard him discussing this offer. we went to the seaside. 7... 2. the travellers left their shelter. There being no taxi. Having translated the text. Feeling very tired.. 6. 3. We had both rooms cleaned. Nobody noticed the children disappearing. We observed the workers repairing the bridge. 6. we decided to walk. the teacher hurried home. The food being very expensive. 5. Generally speaking. I had my car painted green.. Zwroty z imiesłowem ĆWICZENIE 1. the foreign visitors couldn't understand them. we had to wait for another one.. The plan having been approved. Henry .. Waiting for the train. Putting it mildly. Having finished our work in the garden. the ministers left the room.3. accompanied by a group of officials.. 4. 6. I heard them laughing at me. 5. 2. 7. There being no means of transport. hoping to find the missing document. 4. 9. 4. Did you see Jane doing her room? 2. 2. we had to stay home. Being accused of lying. he must be extremely gifted.. 3. They were noticed taking some papers out of that box. My daughter saw her friend leaving the garden in a hurry. Being angry with us. 4. we started looking for the owner. The inscriptions in the museum being in Polish. I don't like your new dress.. The man's manners being very unpleasant. 3. We heard somebody calling for help. 8. ĆWICZENIE V a) 1. Considering his age.. he must feel offended. Mary . The demand for the new model being very big. 2. many people were starving. b) 1. The car was seen running at great speed. 8. 4. the plan seems to be good. Entering the hall. .. they had to walk. John was seen handling this apparatus. 5. I didn't promise you anything. The agreement having been signed.... The storm being over. 9. 2. waren't you making too much noise? 6. The weather being very bad.. John was reading a newspaper.. Strictly speaking. The weather being fine. we decided to have some coffee. 3. 3. 8. Frankly speaking. 2. c) 1. we could start production. everybody signed it. Our guide falling ill. 10.. 10. we .ĆWICZENIE II 1. 4. Shocked by her little brother's behaviour. I . we decided to ask him to leave. 19 — Język angielski 289 . 5. 14. ĆWICZENIE III 1. 3. Trying to solve the problem. I never got it. Judging by his behaviour.1 observed the birds eating crumbs.... 4.

offering 8. mentioning 5. being caught. 2. Excuse my coming so late. He was fined for not having paid the taxes in time. Would you mind leaving us for a few minutes? 6. Konstrukcje z rzeczownikiem odsłownym 15. 290 . listening 7. Would you mind taking this coat to the cleaners'? 5. Would you mind looking at this picture? 2. Zdania z konstrukcjami gerundialnymi ĆWICZENIE I 1. There is no harm in visiting that man. to go. to do 6. cutting 9. laughing. to study. Would you mind bringing me a glass of water? 15. Mary insists on my visiting her next week. Formy i funkcje rzeczownika odsłownego ĆWICZENIE I 1. spelling 6. Excuse my interrupting you but I must add one more detail. 3. Mary is fond of baking cakes for the whole family. Their being English explains everything. Our grandfather's getting weaker every day depressed the whole family. waiting 2. tell 3.1 was tired of walking in the streets of the town and dreamt of drinking a nice cup of tea. coming ĆWICZENIE H 1. I must postpone paying off my debts till next year.1. 4. His not being successful in his work made him miserable. holding 3. 7. 5. 6. 5. b) 1. being. John's refusing to answer my questions made me angry. ĆWICZENIE II 1. 6. to conciliate. reading. Would you mind speaking a little louder? 10. Would you mind switching on the radio? 9. disregarding 10. 2. to have 5. accepting. 3. We all like discussing politics. to look. talking. looking. Would you mind copying this recipe for me? 4. jumping. 4. Our meeting here after so many years is a great surprise. to apologize 10. ĆWICZENIE IE a) 1. 5. drinking 7. Would you mind buying two tickets for the concert on Monday? 8. I don't remember his having ever mentioned these facts. The manager is busy showing the clients round the factory. Would you mind translating this article into English? 7. talking. breaking 4. 8.15. Some day you will be sorry for being so cruel to her. 4. saying 4. trying 8. leaving. On coming to London we started looking (to look) for a cheap hotel 3. Would you mind taking my daughter to the cinema? 3. listening 9. writing. 2.2. taking. I don't remember ever having stayed in this hotel. 2.

When I have seen it with my own eyes. whose name is Mrs. return 9. whom. before 9. 7. — 7. until 8. who lives in England. see John 6. when 11. I will remember you as long as I live. I know the man you are speaking of. as soon as 6. The room I sleep in is cold. The landscape you are looking at was painted by Rapacki. I'll go to the country. You must wait till the meeting ends. 4. 2. whose 9. 5. which was extremely expensive. That woman.16. moves 8. The doctor you sent for will arrive in half an hour. when 13. ĆWICZENIE II 1. whom you met at Zakopane. I'll believe you. 2. when 2. ĆWICZENIE IV 1. The parcel I had sent to London hasn't arrived yet. 8. 4. is ill. which was very painful. will help us. as soon as. 9. The conference whose aim (the aim of which) was to discuss the problem of unemployment did not take place. make up your mind 10. My brother. 5. will never forgive you. When it gets warmer. 10. as soon as 12. whose husband is seriously ill. who caused a car accident. 4. 3. The boy you see in front of the shop is my son's schoolmate. 5. ĆWICZENIE n 1. We have a garden we can grow flowers in. when 14. I come back 3. I will stay here till I finish my report. 3. we have time 2. 4. As long as we 19« 291 . 6. are invited 12. 6. when 7. John expressed an opinion we can rely on. 2. 6. it is necessary. Mary. whom you have offended. ĆWICZENIE III 1. Mr. 3. George. 17. when 3. 5. Zdania czasowe ĆWICZENIE I Rozwiązania mogą być różne.1 will tell him about it as soon as I see him. The man you are asking about was killed a few days ago. All our family stayed in London for a month. whose 4. 7. Gardiner. ĆWICZENIE m 1. Is this the place you told me about ? 9. we start off 14. The girls we are talking about will not attend the lessons. which 6. will pay me a visit. The plan you are working on seems unrealistic. comes 5. — 10. before 5. Zdania przydawkowe ĆWICZENIE I 1. whose 3. asked me for help. The house I should like to buy must be comfortable and not very expensive. The dentist extracted one of my teeth. 8. The palace our teacher is going to speak about is a historical monument. arrive 15. fall off 11. till 10. 3. Smith. — 5. Na przykład: 1. The man in whose house we are going to stay is our neighbour's brother. has been arrested. 7. which 2.1 will send the documents you asked me for. 2. you are well again 4. before 4. whose 8. go away? 13. My younger sister. 10. leave 7.

1 won't buy anything valuable till I earn more money. so that we may. 13. might read it 5.. Send the telex at once so that our clients may know that the goods are ready... so that VQU should not... Put on a thick coat .. When I have learned this poem by heart. so that the criminal should not ... may have everything he needs 8.. so that I can feel. ĆWICZENIE II 1. They hid the document well .1 gave him some money so that he could buy a new suit. Henry brought the flowers home . We will sell this house before you come back from abroad. so that everybody can ... I am giving you this map so that you should not lose your way... 9. When you come back.. 12. The conductor gave a signal.. 9. so that he should not. I want to invite your brother for the holidays so that my son may have company. 6. 2. to understand the world better 7. can sleep. 2.. 2. can see your face clearly 10. We moved to the country so that the children should live in a healthier environment. 3... 18. 4..are together. 15. The police did all they could to catch the thief.. 4... The teacher told the pupils . He spoke French . 5. 14. I have counted the money very carefully in order to be sure that there is no mistake. may understand them 2.. I invite you to dinner . Mr.. 8. I suggested a later conference so that everybody might consider the matter once more.. 20. 13.. The minister repeated his statement once more in order to avoid any misunderstanding. should have time to take it down 3.... ĆWICZENIE IE 1. I will recite it to you. to buy a new radio 9. I'll give up smoking so that my family may stop worrying about my health. Mary spoke in a low voice so that nobody might hear her.. 5.. 292 . 3. 10. so that the car should not . As long as you work in this firm you will have enough to live on. 4.. 12. 19. 10. 11.. 10. 8. 16.... The boy collected all compositions .. we will all be ready. We must start right now in order to arrive in time. 6. 11. so that we might... 15. 8. nothing wrong will happen. Zdania celowe ĆWICZENIE I 1. Brown worked without a break for lunch in order to return home earlier.. The teacher explained the problem once more so that all students should understand it. could have dinner 6.. 5... ĆWICZENIE IV 1... 7. He will bring his drawings as soon as he finishes them. Bring the binoculars so that we may see what is going on there. 6. 9.. your room will be waiting for you. so that you should not. 10. 7. The foreigner spoke very distinctly .. Close that door . 3. should not have to wait 4. 9. As soon as you ring the bell. 14. John was driving very slowly in order to see the numbers of the houses distinctly.. 8. 18. 7. John hurried to the bus so as not to be late for work. You should (ought to) buy more fruit so that each child may get at least two apples..1 let my sister know that you were coming so that she might get ready for your visit. 17.. so that we should . John sat aside in order to watch us...1 will come to say good-bye before I leave for America.

I didn't know you wanted to see me tomorrow. 8. 5. She asked Ann how she liked it. 12. Peter hoped he would get a better position. thought. Następstwo czasów i mowa zależna 19. thought. 3. 10. remembered. 4. But she told me she had an appointment with her dentist.. ĆWICZENIE m 1.. She said they had got. I hoped your brother would pay me back £ 100. She said they had had .. 2. 6. 7. were.. was sure. would be able.. couldn't. 6. 8.. 10. Mary told Ann that she had just bought . 7... She said they had decided . 19. the week before. 11. had left.. She said they had visited . would stay. 12.. and taken.. She said they had found . had stayed. she had to visit Aunt Helen. 4. Jack had passed. was. 3.. was afraid.. She said she would ring me up on Tuesday evening. 6. 4. 16. thought. Ann said it was .. ĆWICZENIE Ul 1.. saw.... 3. Would be open. 2.. John had already left. Mary said she was . 2. would pass.. 5... had understood . had been. complained. 14.. was sure. 3. She said she had met. ĆWICZENIE H 1... She said she had spoken and . 7...1 explained that the report would soon be ready. 9. 15. 293 . 5.1 believed you would never leave me. 11. thought.1. 18.. ĆWICZENIE II 1... had already finished. 2. 6. She said they had done . was. would sing.. was sure. knew. 4. 13. Father would leave.. She said that was just why she had bought it. hoped. 5. she couldn't go out as her parents were coming to see her. was. Zasady następstwa czasów ĆWICZENIE I 1. was. 5. . She asked Mary if she was . had written . She said she hoped to meet me on Wednesday. 4. 20. had seen. .1 thought you were writing a letter to Canada. She said their friends had come. 9.19. 5. You could borrow.. But she said she had lectures until . 2.. She said they had returned .... saw. He was sure he had never met you before. 8.2. she was going to her sister's birthday party. believed. 10. 7. would be.. 6.. 4. 3. didn't think.. Mowa zależna ĆWICZENIE I 1.and had gone . The judge wanted to know when you had last seen that man. 2.9. She said they had had some drinks in the bar. 6.. thought.. had already prepared... I thought you were looking for a job. hoped. had gone. 3. He had met. 19... heard.. 7. She said there had been . I thought you had already forgotten me. liked.. had. 17. Tom had.. saw.

She said he had taken . 2.. he would visit... 5. 10.. ... 5.... 9. White agreed to stay at home... 5.. —C.. 2. She said she had been trying ...ĆWICZENIE IV 1. 2. Mrs. She asked me who I had met on Saturday. He said he thought he had left ..... . Mr... he would bring her. She asked me what time I had dinner. She asked me how I had learnt about John's arrival. what she thought . . .. She asked me how much I had paid for my shoes. b) 1. 4.. He said he would telephone Uncle Henry and tell him he would visit him the following week... she hoped Peter would have ..... 7.. .. that the clock ..... he had tried...... 294 . he had been staying . —D. She said he had asked her . She said he had forbidden her . the letters hadn't been posted. 3... Peter would leave .. 3. Brown asked me what time I started work. Mr. 4.. Smith said he was sure he hadn't left. She asked me where I wanted to go* on Sunday. She said he had told her not to .. I hadn't found ... 2. 3.. 4.. he would write .. —D. . White answered that he was afraid he would have to go to town on Saturday to see Uncle Henry.. 2.. She said he had prescribed. he hadn't been..... Gold said the specialist had examined her . She asked me when the Smiths had come to Rome.. She said he had advised her .. Mr. She said Sylvia wanted to meet .. 6. .him. White asked if he couldn't go another day. He said he didn't often lose things. 3...... ĆWICZENIE VII 1... Mrs. He said he believed he had put . they would send ........ 5. She asked me when my wife was coming back.... 2. She said he had told her .. ĆWICZENIE IX 1.. ĆWICZENIE VIII 1..... He said he wouldn't tell his wife he had lost them. Peter would speak . She asked me why Mary was looking so unhappy. 11. 7..... ... 9... Mrs. 5. 2. She said he had been telling her . ĆWICZENIE X Mrs. 3. 8. Mary had sent him . two policemen had been shot . She said he had been writing . 7. 6..... the thief had taken 8. had stopped. 5. 3.. She said he had told her . she hadn't been told . She asked me how many languages I knew. ... 4. —D. She said he had ordered her . 8. 10. 5. —B.. 4. . ...... ... 4. he had never heard . Tom had broken. White said to her husband that her friend Sylvia was coming for the weekend.. He said he expected Mary would help him . 4. 6. . 3. . She had come from Canada and wouldn't stay in England long... 2. ĆWICZENIE V 1.. . she had just bought . 4. ĆWICZENIE VI 1. . 3. . he would catch .. ĆWICZENIE XI a) 1... 6.. .. 12. though I had looked everywhere..

2.. 295 . George asked both of us to his birthday party. I asked if you knew . — B.... 4. Mrs. if he had brought. if his son would be able to study medicine.... Tom asked Rose to come back soon. 8. .. .... if you often went to parties.. 6. . 3. 4. d) 1. if you liked ... 10.. He told her to call him on Wednesday..... White if he had ever been . 3.. White if he had got. 2. if he found his new job . if his secretary would find time to type their report... 2..1 was asked if I had come by plane.ĆWICZENIE XII a) 1.. .. Mrs. My teacher told me to write this exercise again.. . Black asked Mr. .. ĆWICZENIE XIV 1. 9... . 5. 3. where I was going.. Father asked me to wash the car... Henry asked the waiter to bring him ... . 5.. 7.. The doctor told me to weigh myself every week and to drink no alcohol.. if his secretary had given him her message. 2. 7. 4... if people in my country were learning . White if he would have to look for ..... 6. .. . The commanding officer ordered the soldiers to cross the bridge. Mother told the children to be quiet. — C..... if the flight had been good. if you felt tired. . 2. 6.. .... which university I worked at... 7. Mrs.. ..... . if his firm had got . ĆWICZENIE XV 1. if he had told . 9.. 3. 5. He told her to make up her mind soon if she wanted 3.. if he had ever read . The captain ordered the crew to leave the ship. 7.. when I would return home. if his daughter would marry ... Mother asked Ronald not to smoke so much. ĆWICZENIE XVIII 1... if he had met her husband.. ... 4. 2.. 5. 9... if you wanted a drink. 10. if I had got . 2.. 8. 5.. . 3. Jane told him to come and fetch her on Friday at six. 2. if he was going to tell his wife about their meeting. The teacher told Helen to sit down. if he would see her on Tuesday... 2.. ĆWICZENIE XIII 1. 4.... what I thought .. b) 1... 2. .. He told her to let him know if she wanted ... . 3. . c) 1. Mother told me not to forget to pack my toothbrush. ĆWICZENIE XVI 1.. Black asked Mr. .. The conductor asked the passenger to show his ticket. 8. 3. if you always made people repeat.. White told Robert not to be late again. if his director had left . 3.. The passer-by advised me to ask a policeman..... if they were keen .. 6... .. 5.......... if he worked . The little girl asked her Dad to help her.. which part of Britain I liked best. 4. . — D. 5. — B. .... if he was feeling tired.. if you smoked. .. Black asked Mr.. Mr.. 10.... Mrs. 5. 4. Black asked Mr. ĆWICZENIE XVII 1. White if he often met. Lilian asked me to post her letter. He told her she ought to see it. The doctor advised him not to work too much 3. 3___ if he had heard . 5. 4. My wife told me to buy a bottle of milk.. . 4.. The policeman told me not to park my car in front of the house.

. Jane said she had to fly . Mary said to her sister: "I have a cold". 13. 3. Jones that her husband had left on Friday. Tom asked his brother: "Have you taken my ball?" Tom asked his brother if he had taken his ball. ĆWICZENIE XX 1. 2. Mr. 9. 7.. Mrs. Brown asked her son: "What have you been doing since morning?" Mrs Brown asked her son what he had been doing .. Mother told the children they must not play with knives. Jim said he would have to be . 4. asked his wife if she was ready... 6. 4. Tom thanked him and said it was very kind of him. The professor said the examination would be taken by . Ann suggested giving a party (or: that they should give a party). 4.. Smith told us we must not come in without knocking. 8. 4. Helen told Jim not to smoke so much. Mrs. The man told me to get out of his way. The policeman asked if any of us had seen the accident happen. Ann asked Betty who she had given the money to. My English teacher asked me if I had read Graham Greene's latest novel. 10. The children said they were waiting for the school bus. 5. 2. ĆWICZENIE XXH 1. 5.ĆWICZENIE XIX Mrs. Mr... Mrs. The teacher said to his class: "Don't make so much noise". Jim asked Mary whether she often went to the Zoo and she answered she didn't. Henry greeted Tom and asked when he had arrived in London.. 2. Mary said to her friend: "I'm afraid we'll miss our train". 3. I told Ann she could phone from my office.. 3. 6.. S. 6. The teacher told his class not to make so much noise. 5. 6. 7. He suggested staying there until the storm had passed. 2. the following week. Brown asked Mrs. 3. 5. 11. Jones: "My husband left on Friday". 7.. I asked Tom if he had to do all . Brown told Mrs.. Another passenger came in and asked if that seat was taken. 4. 296 . 8. Mary told her friend she was afraid they would miss their train. 5. Father told Jim he might have the car if he wanted it. He asked if I had to make so much noise.1 told Jack I had a message for his brother. Tom asked Jim whether he would help him. John asked if I had ever seen a plane crash and I said I hadn't.. The telephone operator asked who I wanted to speak to. The teacher told me not to forget to put my name . 6. Smith asked his wife: "Are you ready?" Mr. 3. ĆWICZENIE xxra 1. ĆWICZENIE XXI 1. the next day. John asked if I would come to meet him at the station and I answered I would... The shopkeeper said the order couldn't be made out immediately. 12. Brown said his car was being repaired. Her sister asked: "Why don't you call a doctor?" Her sister asked why she didn't call a doctor. The teacher said the test questions had been prepared . My friends said they would wait for me if I was late. 8. Mary told her sister she had a cold. 2.. 7. The clerk said information could be obtained .. The doctor stated the man had been killed the night before. Lucy said Charles might have . My father told me not to say anything to make Mother angry.

if you don't get a lift? 5. would lock. she is.. . 9... 8..... he'll spend . Will you stay .. 11.. 7.. you walk....... And if you don't get.. ĆWICZENIE VH 1.? Only if he works hard... If I had. If my number was (were) .. will you study....? ĆWICZENIE V 1..... I'd go.. I would come . It will break. will stay. If I pay . Will he pass. If I change . 2. If he took . 5. we'll go..20. I'll meet. 6. I'll earn . .. . 6.. If I could get. I'd offer .. If I lost . I'd write ... you want. . 5.. I don't feel. 4. 4. If I go. If I could afford . would drive... 10.1 would (I'd) have new ones made.... 5. 3.. would live. And if I don't give....... I don't have... buys.. I'll buy.. 2. .? I'll look for . If he gets . And if he doesn't get. And if you don't have . 4.. 6. 5... If she worked . 5. I'll join.... 6. 2... Will you take . He'll miss .. it snows.. if she isn't. I'd buy .. it doesn't seem.. 3. offered. 3. would stay. wouldn't look . 3.. 297 . 3. Will you spend.... ĆWICZENIE VIH 1..... I'd call.. . I'll try .... 7. 3..1 cook... I would read more. 5. 4. I'd visit...1 won't be able.... we won't wait... We'll go. If they cleaned.. would become. will let. would have..... didn't drink... we leave. Okresy warunkowe ĆWICZENIE I 1..? I'll stay .? He'll fail. took..... if you can't find one? 4. . 4. 7. 8. .... doesn't come..... were. I'll take . had. 8. he'll help us.. ? I'll pour. I'll telephone . If I could park . he wouldn't be . ? He won't come.. 3. I'll go . ĆWICZENIE IX 1.. I'll lose . ĆWICZENIE II 1. ? Only if I get. I'd buy .. 7. I'd buy. I'd take . If I were . 6... If I had more .. Will Peter join . I'll learn. . she will work . He'll bark.. ĆWICZENIE VI 1.. I'll take . ĆWICZENIE III 1. 2.... If I eat less. We'll catch.? Only if he gets . it is. will you wash. 2... 8.. I'd visit .... if your boss doesn't pay you? 6... 4.. If I had . 5. And if he doesn't.. He'll go . 4. offered... He would feel better. she would earn ... I'd call.. If she becomes .. .. you become. 5.. gave. 13... 4.. 12. 3.... 10. Came.. find. .. If I had a map... 6...... I would be able to direct you.. .... 2. ? Only if you give ... would buy. if John doesn't meet you? 3..? Only if I have. ĆWICZENIE IV And what will you do of you don't pass it? 2. wouldn't take. 2.. He'll try .. people would ring.7. 6. 2.

. 5. what would you have done. would have been. She wouldn't have broken the mirror if she hadn't dropped it.. (or: I would look .. they were. 10.).. would understand. . Yes. If we had got there . . I wouldn't have expressed . 7. 8.. If you had read it.. spoke..? I would try . ĆWICZENIE XIII 1.. she woud have heard .. Yes. wouldn't have got. 2.. (or: I would consult .? I would run . 12.. 2... would have lent. if you saw .). wouldn't have missed... 13..). 2.. 4. 9. §he would have gone . wasn't (weren't)..? I would ask somebody to . b) 1.. 6.. .. ĆWICZENIE XI a) 1. if you lost . could. Yes. you would have seen . would have got. 4. had not seen. 3. 10..? I would go . 4. 2. If she had switched it on.. would have run.. . would improve. 3.9. 3. (or: I would ask her to .). .. waited.. 3... ĆWICZENIE XII 1. would visit. wouldn't have lost.. had met.. They wouldn't have had a drink if they hadn't been thirsty.. (or: I would run away). . had not lost. got. 6.. . 11.. wouldn't have done. . had known.. would be.. wrote.... Yes. hadn't been..... would meet.. hadn't rained. 3. they did.. 7. 14. if a thief took .. would come. Lily would have been angry. if you noticed ..? I would ring . We wouldn't have had to wait for the next train if we hadn't missed the earlier one. We wouldn't have gone skating if the weather hadn't been frosty.. 2. We would have gone for a long walk.). 5... I wouldn't have lent him any money if I hadn't been foolish.. would have had.. Yes.. we would have watched . He wouldn't have done . 5. would never have happened. had booked. 298 .. 3. If she had taken it. . if you smelt . got. wouldn't have married. 7. No. 5. they would have stayed .. 7.. They wouldn't have stopped him.. (or: I would look .). Yes.? I would shout .? I would take . if you had . it was.. (or: I would look . had gone wrong.. would have liked.... had had. 4. 6.... ĆWICZENIE XIV 1. would answer. They would have meet the artist... he did. 2. 6. (or: I would open . 4. 4.. he did.. If they had liked it. she didn't. ĆWICZENIE X 1. she would have got better. 15. 5...... had been. if you saw .. he did. 5.. had not helped.

2. — B.. b) 1.. — A.. 2. I would buy . 3. you may find . If he had caught his plane. We would have spent . will catch. — A. 5.. 5.. 7. ĆWICZENIE XVIII a) 1.. ĆWICZENIE XIX 1. 6.. He would oversleep.ĆWICZENIE XV If Robert hadn't missed the last train to London... . 299 ....... his financial situation wouldn't be difficult. 5. If I had taken an umbrella. 4. 4. 6. c) 1. you must ask . — A. 6. 7. ĆWICZENIE XX a) 1. could (might) catch. 3. 4. 7. we wouldn't have to look for a taxi. 2. I wouldn't be wet through now. would have gone. had known. ĆWICZENIE XXI 1. might put on.. unless you ask her.. 8. his father might have forgiven him. — A. 2. we could have asked them to supper.. If he hadn't fallen in love with her. had taken. I can get . would grow. 4. . that must be . he wouldn't have married her. might win.... unless the government takes action. 5. b) 1. ĆWICZENIE XVI 1... He won't get . he wouldn't be here now. If he had got a large loan. he wouldn't have had to stay in a hotel. there will be.. unless he telephones.. 5. 5. John might have won . wouldn't have printed. I could have visited him.. 5. 2. She will look for . If I'm not mistaken. 2. 8. 10. If we had come by car. would sell. It won't rain unless the wind changes. We won't go to the pub unless we finish our work. If you've got . 3. ĆWICZENIE XVII 1.. unless he wants to. we would. he wouldn't have met Sylvia. 4. 9. If he hadn't stayed in a hotel.. 3. 5. 3........ If we come . 2. — A. You'll lose your friends unless you pay your debts. you should take . he wouldn't have fallen in love with her. 3. unless you want him to accept it. I will.. 6. If you telephone . 3. I could have stayed . He will start looking for . 2... 8. had. don't take off. hadn't been. comes. He would have passed . unless he is told to. You can't see the director unless you have . 4. — C.. 4. .. wouldn't be. — B. 5.. were not. . comes. He wouldn't have arrived . might (could) get.. 2. If he hadn't gone to the hotel restaurant. if you tell me . he wouldn't have gone to the hotel restaurant. 4. 4.. 2. If he hadn't met her. had told.... You will hurt your feet unless you wear better shoes. would have stayed. 3.. why don't you sell it? had. she wouldn't look tired now.. If she had had a holiday.

11. 7. 3. 9. 13. We could have left yesterday if you had got the tickets. 10. . 4. If I'm not at the bus stop at two o'clock. 5. 12. Would you buy this record if you had enough money? 14.ĆWICZENIE XXH 1. you wouldn't be wet through now. 6. If there is no train. He would tell you the answer if he knew it.1 would (I'd) write to him if I had time.1 wouldn't have closed the window if it hadn't been cold. It won't rain if the wind changes. She wouldn't have found those documents if the police hadn't helped her. we'll go by bus. I'll read you a story if you take the medicine. You'll have an accident unless you are more careful. 2. If you had put your coat on. You could be in time if you went by plane. 8. don't wait for me.1 can come if you telephone tomorrow morning.

Czasownik 11. Antywojenny 19. hopeless — beznadziejny 5. Beautiful — piękny 2. Inventor 3. Przymiotnik 7. Kontrargument 18. Wielożeństwo 12. Teacher 4. Przymiotnik 15. Przedwczesny 17. Przymiotnik 5. Glorify 5. Niewiarygodny 3. Catholic 7. Writer 2. Humorist 9. Homeless — bezdomny 3. ĆWICZENIE III 1. Baptist 7. Glorify. Eliminate 2. Rzeczownik 4. Nie doceniać. Possible 3. Nieprawny 6. Journalist 6. Przestarzały 21. Tolerate 9. ĆWICZENIE V 1. Nadciśnienie 10. Mobile 5. Modernize 2. Satisfy 7. obiecujący. Constructor 6. Penniless — bez grosza 6. ĆWICZENIE VI 1. Singer. Dematerializować 9. Player 10. Demolish 10. Przymiotnik 9. ĆWICZENIE VII 1. Childless — bezdzietny. Powojenny 16. Rzeczownik 14. Critical 9. Enjoy 9. Musician 7. Przymiotnik 8.Słowotwórstwo ĆWICZENIE I 1. Rzeczownik. Nieregularny 5. useless — bezużyteczny 7. Przymiotnik 6. Sweeten 4. Satisfactory 6. Hopeful — pełen nadziei. ĆWICZENIE vm 1. Mathematician 5. Psychologist. Dwustronny 14. Tolerant 10. Statistician 4. Wielostronny 13. Useful — użyteczny. Rzeczownik 2. Pianist 10. Rzeczownik 3. Multiply 3. Driver 8. Weaken 10. Creator 3. Create. Niedociśnienie 11. Learner 5. Helpful — pomocny. Professor 8. Podwładny 15. helpless — bezradny 4. Malkontent 8. Educate 4. meaningless — nic nie znaczący 10. Harmful — szkodliwy. Economist 2. Rzeczownik 13. Nieporozumienie 4. Sentimental 4. Deepen 6. Endless — bez końca 8. Niemożliwy 7. Rzeczownik 12. Niesmak 2. Extravagant 2. Przeczytać ponownie 20. Criticize 8. Economize 8. Monopolize 7. Recognize 6. Smoker 9. Godziny nadliczbowe 22. ĆWICZENIE H 1. 301 . Historical 8. harmless — nieszkodliwy 9. Czasownik 10. Meaningful — znaczący. Quicken 5. ĆWICZENIE IV 1. Satisfy 3. Compulsory.

4. 26. której potrzebowałem.1 am afraid you underestimate John — he is an extremely intelligent man. Easygoing — niefrasobliwy 6.1 am a newcomer in this town — I know nobody here. Fryderyk Joliot-Curie był sławnym fizykiem francuskim. 9. 28. 6. Warship — okręt wojenny 11. 10. 11. Co zrobimy z pijanym marynarzem? (Początek popularnej angielskiej piosenki). 24. 13. 20. I don't want any extra money and I will not work overtime. Książka. 5. 11. 22. Shopkeeper — sklepikarz 2. 17. 23. Please rewrite this text. To jest najnowsza fryzura. Shorthand — stenografia 8. Hairdo — uczesanie. John seems to be very matter-of-fact. Picie na wielką skalę jest bardzo szkodliwe. The Browns are a childless couple. Caretaker — dozorca 7. Zagraniczna delegacja będzie jadła obiad w ratuszu. 8. Know-how — znajomość rzeczy. Jadalnia w naszym nowym mieszkaniu jest trochę za mała. Don't expect me to lend you any money — I am penniless. Znajomość stenografii jest bardzo ważna dla sekretarki. The red-haired girl looked at me and smiled. Meet me at the airport. 3. 8. 27. 6. ale gdy pije upija się bardzo szybko. wtajemniczenie. 15. Zwyczaje tego kraju związane zjedzeniem są bardzo niezwykłe. Yesterday there was a great anti-war manifestation in our town. The invention of the radio had a world-wide importance. 25. I would rather be a journalist. To nie jest mój podpis. 13. Jest za ciemno — nie mogę czytać. 12. 7. Mała wskazówka zegara wskazywała godzinę jedenastą. . To jedzenie jest niejadalne! 15. Shere Khan z "Księgi Dżungli" był tygrysem ludożercą. 18.1 think (that) your joy is premature. That man owes his position to bribery. 2. Please apply to the book-keeping department. Would you like to be a mathematician? No. Tom pije rzadko. 21. fryzura 10. You will have no trouble with your new colleague — he is an easygoing man. Typewriter — maszyna do pisania 3. Strawberry — truskawka 12. ale niektórzy profesorowie lubią je. Ten człowiek był leniem i pijakiem. The shop was closed because of stock-taking. Hot dog — kiełbaska w bułce na gorąco 5. My wife will find a counter-argument against anything I say. 3. 19. Czy możesz podpisać ten dokument? 10. ĆWICZENIE XI 1. Tom went to the cinema with his sweetheart. była dostępna w czytelni. 5. 19. Wielkie rabunki banków są zwykle dziełem złodziei-zawodowców. 12. Nauczanie jest trudnym zawodem. 14. 4. It's incredible how you have changed. Jarosz je głównie jarzyny.ĆWICZENIE IX 1. Zaprosiliśmy sąsiadów na obiad. 7. Dressmaker — krawcowa 9. Tom jest zapalonym czytelnikiem kryminałów. Stop! Czy nie widzisz znaku drogowego? 9. 16. Proszę zajmij się dziećmi — muszę wyjść na jakąś godzinę. 20. Co zrobiłaś ze swymi włosami? 30. Copyright — prawo autorskie 4. ĆWICZENIE X 1. 17. Zostaliśmy wpuszczeni do budynku przez dozorcę. Jestem spragniona — czy jest coś do picia? 18. Czy masz ochotę się napić? 16. Lekarze są zwykle nazywani doktorami. 14. 29. Mój najmłodszy syn bardzo lubi czytać (czytanie) 2.