John Maxwell

Błogosław i bądź błogosławiony

Otucha zmienia wszystko

1

Dla Ricka Goada 1963-2007

To przyjaciel, który dodawał mi otuchy i wniósł do mego życia wiele wartościowego. Kochał mnie bezwzględnie. Służył mi stale i codziennie dawał mi radość. A słowa „Rick zmienił moje życie” powtórzą za mną tysiące ludzi.

2

Spis treści Wstęp..................................................................................................................5 Otucha pozwala nam iść do przodu. ...................................................................8 MĄDRE SŁOWA...............................................................................................10 OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ................................................................................11 OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI.......................................................15 Eksperyment z otuchą....................................................................................18 WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY.......................................20 Dodawaj otuchy sam sobie............................................................................22 Otucha sprawia, że stajemy się lepsi. ...............................................................23 WIERZ W SIEBIE.............................................................................................25 Pozytywnie podłączeni...................................................................................28 KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO.......................................................................30 Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień........................................................34 POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA.......................36 Tak mało trzeba.............................................................................................37 Otucha daje nam nadzieję. ...............................................................................40 KRZEPIENIE NADZIEI......................................................................................42 Jak walczyć ze zniechęceniem........................................................................43 Otucha dla prezydenta...................................................................................45 Nadzieja w Panu.............................................................................................47 MATEMATYKA.................................................................................................49 Otucha zmienia życie........................................................................................54 PIĘĆ RZECZY, JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY, KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY........................................................................................56 Wyciągaj rękę do najbliższych........................................................................60 SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE.........................................................62 BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY..........................................................65 3

........................ POPRAWIASZ ZESPÓŁ............................................................91 OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT..................................................73 DWA RODZAJE LIDERÓW......... ....85 Nie oczekuj otuchy od „ekspertów”.........................................................................................71 DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM......................................68 JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO.................................................................................................................................................................. .................................CO MUSISZ WIEDZIEĆ..............................90 MOC PASJI............. BUDUJESZ DRUŻYNĘ........................78 POMAGAJĄC KOLEGOM................................................................................................. 97 4 ...................94 EPILOG..............70 Otucha umacnia zespół................ ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY..82 KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY................................................................76 Uhonorowanie całego zespołu.....................80 Otucha wiedzie do rzeczy wielkich...............................

pojedynczych ludzi. Masz też zaszczyt wspierać słowami podnoszącymi na duchu przyjaciół. zmieniasz jego życie Każdy potrzebuje otuchy. jaką otrzymuje od ciebie zespół. aby słusznie postępować. na którą zapewne nie zdobyłby się w inny sposób. Czasami otucha wywiera wpływ naprawdę głęboki. kto ją otrzymuje. ulega zmianie – zarówno młody.Otucha to tlen dla duszy. w którym momencie kilka szczerych słów może wywrzeć wpływ na całe życie”. Jedno słowo lidera jest w stanie zainspirować podwładnego do wykorzystania całego swego potencjału. aby podejmować ryzyko i aby dawać coś od siebie. Odwagi. GEORGE MATTHEW ADAMS Wstęp Dodając komuś otuchy. Jak powiedział Mark Twain. zdolni i zmotywowani. kto odnosi wielkie sukcesy i ten. rodziny. Jeśli jesteś przywódcą jakiejś organizacji. która potrafi trwale zmienić człowieka? Dodawać otuchy to pomagać komuś w zgromadzeniu odwagi. Jeśli dzięki naszej pomocy ludzie czują się bardziej wartościowi. jak i stary. Każdy też. znany i nieznany. w jaki sposób otucha jest w stanie zmienić dosłownie wszystko . spoczywa na tobie odpowiedzialność za dodawanie otuchy swojej rodzinie. I obserwujemy. Gdy wychowujesz dzieci. aby mierzyć się z każdym kolejnym dniem. to skuteczność twojego zespołu rośnie wprost proporcjonalnie do otuchy. kto tylko skromniejsze. ten. Jedno słowo męża lub żony potrafi uratować małżeństwo. Istota dodawania otuchy polega na odkrywaniu wartości drugiego człowieka. jak oni zmieniają świat. Na kartach tej książki pokazujemy. którzy przechodzą trudne chwile albo dążą do osiągnięcia czegoś wielkiego. Jedno słowo nauczyciela może zmienić całe życie dziecka. Na czym polega prawdziwa otucha. szkoły. to zmieniamy na zawsze ich życie. Zig Ziglar mówi: „Nigdy nie wiadomo. „Jeden komplement daje mi energię do życia na cały miesiąc”. 5 .

w których człowiek wydobywa z siebie wszystko. że książka także ciebie podniesie na duchu. że zawarte tu cytaty. abyś przekazywał ją innym. Błogosław i bądź błogosławiony! 6 . co najlepsze. że otucha zmienia wszystko.przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. Wierzę. Mam nadzieję. opowieści i uwagi pomogą ci i będą cię inspirować. Pamiętaj. A gdy już w ciebie wstąpi otucha. proszę.

mamy powód.Ponieważ Bóg nas kocha. aby podnosić innych na duchu. Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy. Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą. John Maxwell 7 .

John C. wszyscy.Bądźcie mocni i mężnego serca. Człowiek jest w stanie zajść znacznie dalej. którzy pokładacie ufność w Panu! (Ps 21. Maxwell 8 . jeśli ktoś w niego wierzy.25) Otucha pozwala nam iść do przodu.

Abraham Lincoln 9 . a w końcu z pewnością osiągniesz sukces. aby dopadało cię uczucie zniechęcenia.Nie pozwalaj.

Nie ma najmniejszych wątpliwości: nic tak nie pomaga przetrwać jak otucha. potrzebował otuchy. Gdy docieramy na skraj porażki. otrzymał zmieniający życie list od miłośnika jego dzieł: „Drogi panie. Podpisano: Ralph Waldo Emerson. Jeśli z powodu zniechęcenia lub zmęczenia nie możemy iść przed siebie. trafne słowo w stosownej chwili pomaga nam pozostać w grze. Uważam ten niezwykły utwór za najwnikliwszy i najmądrzejszy. Whitman zrobił cudowną karierę.MĄDRE SŁOWA Dziewiętnastowieczny pisarz Walt Whitman przez wiele lat starał się zainteresować kogoś swoją poezją. Gdy popadł już w kompletne zniechęcenie. trudno być ślepym na cudowne przesłanie Źdźbeł trawy. Ale w trudnych chwilach. aby iść do przodu. a teraz uchodzi za jednego z największych przedstawicieli amerykańskiej literatury. Witam u progu wspaniałej kariery”. czyjaś empatia dodaje nam nowych sił. 10 . z jakim miała do czynienia Ameryka.

Czasami bywało ciężko.OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ W 1962 roku urodził się Rick Hyot. Powiedział ojcu. „Gdy miał osiem miesięcy”. jego życie uległo zmianie. wspomina jego ojciec. Stwierdzili. Tak powołano „Drużynę Hoyt”. zbliżał się do czterdziestki i nie był w najlepszej kondycji. która w rozgrywkach NHL kibicowała klubowi Boston Bruins. Rodzice – jak to w przypadku pierworodnego dziecka – bardzo się ekscytowali i wiązali z nim wiele nadziei. Pierwsze słowa. który nie rusza się bez wózka. Po wyścigu chłopak napisał: „Tato. uczyli go wszystkiego. które powoli i z bólem udało mu się wystukać na klawiaturze. Zdiagnozowano u niego dziecięce porażenie mózgowe. gdy jego syn. podczas którego miano zbierać pieniądze na pomoc dla młodego sportowca sparaliżowanego w wypadku. Wtedy Rick.1 Ale rodzice nie dali za wygraną. W 1981 roku po raz 11 . że Rick jest miłośnikiem sportu. Gdy miał piętnaście lat. Dick zorganizował dla Ricka specjalistyczny wózek i sparaliżowany nastolatek wraz z ojcem w kiepskiej kondycji mogli razem pobiec – i to nie raz. Wtedy rodzina. dowiedział się o wyścigu na pięć kilometrów. Zdecydowali wychowywać go jak każde inne dziecko. jaki człowiek może ujrzeć w życiu”. Dirk. że nic z niego nie będzie. że do końca życia będzie jarzyną”. oświadcza. Dick Hyot. dowiedziała się. Kiedy miał dziesięć lat. Ale rodzice pracowali nad nim. które umożliwiło porozumiewanie się za pośrednictwem komputera. Wkrótce zaczęli podchodzić do treningów coraz poważniej. według wspomnień ojca. POD GÓRĘ. Ale podczas porodu wokół szyi Ricka zacisnęła się pępowina i odcięła dopływ tlenu do mózgu. Rick miał bezwład wszystkich kończyn i z powodu ograniczonej kontroli nad językiem nie mówił. że chce wziąć w nim udział. „lekarze powiedzieli. jakbym wcale nie był niepełnosprawny. czułem się tak. podpułkownik Narodowej Gwardii Lotniczej. czego potrafił się nauczyć i wciągali go do rodzinnych zajęć. bo inżynierowie z Tuft University stworzyli urządzenie. że chce wziąć udział w wyścigu? Staje się jego rękami i nogami.” Od tego dnia życie toczyło się zupełnie inaczej. Przekroczyli linię mety na przedostatnim miejscu. brzmiały: „Naprzód Bruins”. Mimo to zgodził się pchać syna na specjalnie przystosowanym wózku inwalidzkim. „zabłysnął najwspanialszym uśmiechem. WSPÓLNA PRACA Co robi ojciec.

bo Dick musiał nauczyć się pływać! Ale udało się. To wyścig składający się z pływania. 12 . W wyścigu pływackim Dick ciągnął za sobą łódeczkę z Rickiem. Dzięki pozytywnemu wsparciu wcale nie czuję się ułomny. pomagając w projektowaniu systemów komputerowych dla niepełnosprawnych. czyli 26. I nadal biegają. Wydaje mi się. który nie zna żadnych ograniczeń. Od tamtej pory Rick zdobył dyplom college’u i pracuje na Boston University. w tym cztery na dystansie Ironman.”2 Za najtrudniejszy wyścig na świecie uchodzi Triatlon Ironman na Hawajach. Składa się z trzech następujących zaraz po sobie etapów: pływania na 2. wyjaśnia. Przed biegiem był wykończony. W 1989 Dick i Rick wzięli wspólnie udział. że przypomniał sobie słowa syna: Podczas wyścigu wydaje mi się. że jestem pełnowartościowym człowiekiem. wyścigu kolarskiego na dystansie 112 mil i maratonu.2 mili. czego wspólnie nie moglibyśmy dokonać”.4 mili. biegu i jazdy rowerowej. mówi Dick. I naturalnie nadal startuje w zawodach z ojcem.pierwszy wspólnie wystartowali w bostońskim maratonie. A tak użyczam mu rąk i nóg. że moja niepełnosprawność znika. Tylko wtedy naprawdę czuję się jak każdy. Oczywiście udało im się ukończyć bieg w dobrym czasie trzynastu godzin i czterdziestu trzech minut. Od tamtej pory nie opuścili w Bostonie ani jednego maratonu przez dwadzieścia lat. Nie było to wyzwanie bagatelne. „i gdyby nie on. Wystarczyło jednak. Dla każdego uczestnika to prawdziwa próba sił. „To on mnie motywował”. Po czterech latach biegania postanowili podjąć większe wyzwanie: triatlon. wycofałbym się z zawodów. Ukończyli 65 maratonów i 216 triatlonów. Potem przejechał 112 mil na rowerze z synem na siodełku przymocowanym do kierownicy.4 Na tym polega moc otuchy. Do marca 2007 roku Drużyna Hoyt wzięła udział w 942 wyścigach. „Nie ma na tym świecie nic. aby mógł startować jak inni. który ma już ponad 60 lat i jest na emeryturze.

którzy próbują inspirować innych. Walt Disney 13 . Sami musimy być „poprawiaczami życia” i musimy się nimi otaczać. że mu się nie uda. którzy człowieka zniechęcają. że nigdy nie udzielają pomocy nikomu innemu. ale tak bardzo są zaabsorbowani sobą. tłamszą jego kreatywność i co chwila mówią.Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej We współczesnym świecie istnieją trzy rodzaje ludzi: „zatruwacze studni”. a także „poprawiacze życia”. podnosić ich na duchu i wzbogacać ich życie. którzy mają dobre intencje. swoimi potrzebami i swoim trawnikiem. „kosiarze trawników”.

gdy ktoś zrobi coś dobrze.Bij brawo. W ten sposób uszczęśliwisz dwie osoby na raz. SAMUEL GOLDWYN 14 .

wysyłam do autora notkę z podziękowaniami i piszę.OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI Całkiem niedawno moja żona Margaret odebrała telefon. trenerów NCDAA i NFL. że od sześciu lat czyta moje książki i otrzymuje płyty CD. trenerów college’u. Takie słowa dodają otuchy i energii na długi czas! Poświęć chwilę i porozmawiaj z kimś. Louis Rams. Czy to prawdziwy Dick Vermeil? I dlaczego do mnie dzwoni? To naprawdę był Dick Vermeil. a potem przeszedł wszystkie szczeble kariery trenerskiej. Chciał po prostu powiedzieć mi o tym. Każdy potrzebuje otuchy! 15 . a czasami o moich koncepcjach opowiada zawodnikom i innym trenerom. a w 1999 roku zdobył z nią Superpuchar. Przez chwilę rozmawiała. Zaczynał w 1959 roku jako trener drużyny licealnej. którą poruszałem na Maximum Impact. jak duże książka ta miała dla mnie znaczenie. co jego czyn dla ciebie znaczy. Słucha lekcji w samochodzie w drodze na trening i z powrotem. że gdy przeczytam znakomitą książkę i dużo z niej wyniosę. Wspominałem tam. Vermeil to legendarny szkoleniowiec. zakryła dłonią mikrofon i zapytała: „Znasz jakiegoś Dicka Vermeila?” Prawie wyrwałem jej słuchawkę z ręki. Dzwonił w jakiejś sprawie. bo chciał mi powiedzieć. a potem spojrzała na mnie. Każdy nauczyciel lubi usłyszeć potwierdzenie. że jego praca wywiera jakiś wpływ na ludzi. Powiedz mu. kto dodał ci otuchy. Rozmowę z nim poczytuję sobie za prawdziwy zaszczyt. czyli lekcji na płycie CD otrzymywanej co miesiąc przez piętnaście tysięcy prenumeratorów. Zdobył tytuł selekcjonera roku w kategorii trenerów szkół średnich. Vermeil zadzwonił. W latach dziewięćdziesiątych wrócił z emerytury i zaczął szkolić drużynę St.

dlaczego to robię.W college’u grałem w futbol amerykański. raz szyję i sześć razy nos. Ale kiedyś mnie olśniło. gdyby na trybunach nie siedzieli dopingujący mnie kibice – rodzina i przyjaciele. Raz miałem złamaną rękę. Ale oni tam byli. Początkowo nie miałem na to odpowiedzi. więc ja grałem. ludzie pytali. Ani nie byłem potężny – ważyłem ledwie 75 kilo – ani zbyt dobry. TOM MALONE Były prezes i dyrektor Milliken and Company 16 . Gdy o tym opowiadałem. Nie grałbym i nie starał się tak bardzo.

Dzięki wierze wszystko jest możliwe. 17 . Dzięki miłości wszystko jest wartościowe.

że jeśli przy osobie stojącej w wodzie z lodem jest ktoś. dwukrotnie rośnie jej zdolność tolerowania bólu.Eksperyment z otuchą Kilka lat temu przeprowadzono eksperyment. kto dodaje wsparcia i otuchy. który miał na celu zmierzyć ludzką zdolność do znoszenia bólu. Jak długo bosonogi postoi w wiadrze lodowatej wody? Wtedy dokonano odkrycia. 18 .

MAXWELL 19 . JOHN C. że twój problem jest moim problemem.Dodawanie otuchy polega na podjęciu decyzji.

Wyszedł z tego. Wprawdzie ojciec zamierzał wysłać go na studia prawnicze. po którym pozostał mu paraliż czterech palców prawej dłoni. Jednak mimo talentu i sławy napotykał na drodze wiele przeciwności. Po roku został skrzypkiem i klawesynistą w cesarskiej operze w Hamburgu. Był pogrążony w rozżaleniu. Zaczął pisać. Zanim skończył dwadzieścia jeden lat. Odwiedził go bogaty przyjaciel. Po przenosinach do Anglii jego sława nadal rosła. Pisał trzy tygodnie bez przerwy. Zdarzało się. Miał jakiś wylew albo zawał. Ale w sierpniu tego samego roku doszło do rzeczy niesłychanej. Publiczność była kapryśna i czasami ignorowała jego koncerty. Szybko poczuł przypływ weny. Ósmego kwietnia wystąpił na koncercie. Oliwy do ognia dolewały jeszcze kłopoty ze zdrowiem. znał go już cały świat. jego od najmłodszych lat ciągnęło do muzyki. Kiedy zajął się komponowaniem. który miał być pożegnalny. Dodał mu otuchy. Obecnie utwór ten uchodzi za dzieło sztuki muzycznej i kulminację twórczości kompozytorskiej Haendla. W wieku siedemnastu lat otrzymał stanowisko organisty katedralnego w rodzinnym miasteczku Halle. Często padał ofiarą nagłych zmian trendów politycznych. Zanim skończył czterdzieści lat. wręczając libretto oparte na życiu Jezusa Chrystusa. Dręczyło go przeczucie. czas odejść na emeryturę. Charles Jennings. Poddawał się załamany i zrozpaczony. że chociaż ma dopiero pięćdziesiąt sześć lat.WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY Jerzy Fryderyk Haendel był cudownym dzieckiem. był już wirtuozem klawiatury. tak powiedział o komponowaniu Mesjasza: „Zwarzywszy na ogrom dzieła i krótki czas 20 . Odrzucenie i porażka bardzo bolą. natychmiast zdobył sławę i wkrótce został mianowany kapelmistrzem na dworze elektora Hanoweru (późniejszego króla Anglii Jerzego I). Jeden z jego biografów. sir Newman Flower. zwłaszcza gdy następują po sukcesach. Po dwudziestu czerech dniach ukończył złożony z 260 stron manuskrypt Mesjasza. ale bardzo przygnębiony. Pomiędzy angielskimi kompozytorami panowała ostra rywalizacja. niechęci i długach. że za długi trafi do więzienia. Kolejne dwa dni zabrały orkiestracje. że nie miał grosza przy duszy albo stawał na skraju bankructwa. Dzieło to na tyle zaintrygowało Haendla. że postanowił wrócić do pracy. Wreszcie w 1741 roku uznał.

Według: Nie oglądaj się na porażkę 21 .największym wyczynem w dziejach kompozytorstwa muzycznego”.powstawania. praca ta pozostanie – być może na zawsze .

Przyjmować. aby: Martwić się. Myśleć źle o kimkolwiek. że dobre intencje stanowią wystarczającą wymówkę. gdy postępujesz najlepiej.Dodawaj otuchy sam sobie Nie pozwalaj sobie. Nie próbować. Spieszyć się. jak potrafisz. a uznawać. gdy sukces zależy od dokładności. że coś jest niemożliwe. Tracić czas na błahostki. jeśli nie znasz całej prawdy. 22 . Trwać w niechęci do Boga lub drugiego człowieka.

dokończy go do dnia Chrystusa Jezusa (Flp 1.6) Otucha sprawia.Ten. George M. Każdy ma w swoim życiu wzloty i w większości przypadków stanowią one wynik otuchy. Adams 23 . którą ktoś nas natchnął. który zapoczątkował w was dobre dzieło. że stajemy się lepsi.

Taktuj człowieka jako takiego. jakim wydaje się być. kim mógłby być. że stanie się tym. a stanie się gorszy. Ale potraktuj go. jakby już stał się tym. Johann Wolfgang Goethe 24 . kim być powinien. a sprawisz.

WIERZ W SIEBIE Kilka lat temu w szkole z okolic San Francisco przeprowadzono eksperyment. że za wspaniałe postępy w nauce muszą odpowiadać ich wyjątkowe zdolności pedagogiczne. Wasze nazwiska wybraliśmy przypadkiem”. Osiągnęli wyniki średnio o 20 do 30 proc. że to znakomita koncepcja. rzekł dyrektor. To były zwyczajne. damy wam dziewięćdziesięciu wyselekcjonowanych uczniów z najwyższym ilorazem inteligencji. Najwyraźniej ten rok dobrze im służył. Oczywiście nauczyciele natychmiast doszli do wniosku. Wybraliśmy je losowo i przydzieliliśmy do was”. „Nie jesteście najlepszymi nauczycielami. przeciętne dzieciaki. Po zakończeniu roku szkolnego dyrektor wezwał trójkę nauczycieli i powiedział: „Muszę wam coś wyznać. Dyrektor wezwał do siebie troje nauczycieli i powiedział: „Ponieważ stanowicie trójkę najlepszych pedagogów i macie znakomite doświadczenie. uczniowie i rodzice uznali. Nauczyciele.5 Dlaczego zatem przez cały rok uczniowie i nauczyciele osiągali wyniki na tak wspaniałym poziomie? Otuchy dodawała im wiara w siebie! Na podstawie: Your Roadmap to Success 25 . wyższe od przeciętnych w całym regionie San Francisco. Pozwalamy wam w tym roku pracować z nimi w ich tempie i zobaczymy. ile się nauczą”. „Ale muszę przyznać się do jeszcze jednej rzeczy”. Wcale nie mieliście dziewięćdziesięciu najbardziej rozwiniętych intelektualnie uczniów.

On uważa. Zmusza człowieka. A gdy już pokaże ci. że jego ludzie są lepsi niż w rzeczywistości. w których musisz dawać z siebie wszystko. zawsze obsadza cię do takich ról. co najlepsze. jak dobry jesteś. Sprawia. że ktoś jest wspaniałym menedżerem. że człowiek sam z siebie wydobywa więcej. co sprawia. żeby miał o sobie dobre zdanie.Powiem ci. REGGIE JACKSON 26 . że w niego wierzy. Pokazuje mu.

Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka. CHARLES SCHWAB 27 . w których czuje się akceptowany. niezależnie od stanowiska. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach.

Podłączał je do urządzenia zwanego ergografem i sprawdzał. urządzenie pokazuje nagły spadek energii. ergograf wskazuje. Odkrył. Nigdy nie wolno lekceważyć mocy zawartej w słowach otuchy. Natomiast gdy dziecko jest krytykowane lub zniechęcane. Goddard prowadził badania nad poziomem energii u dzieci. że gdy zmęczone dziecko usłyszy słowo pochwały. że doświadcza natychmiastowego przypływu energii. jak reagują na cudze słowa.Pozytywnie podłączeni Psycholog Henry H. 28 .

O nieżywych nawet kamienny nagrobek ma coś dobrego do powiedzenia.Jeszcze dzisiaj powiedz komuś coś pozytywnego. JOHN C. MAXWELL 29 .

„Wieczorami wracam na stancję i piszę listy do domu. czemu nadał nazwę Klub Komplementów. Inni bali się odrzucenia. jest nieuczciwe. Było to jedno z kilku pierwszych jego zadań praktycznych. a później doskonalili się na wieczorowych zajęciach. wnikliwie studiował ludzką naturę i święcie wierzył. Ale na zaliczenie trzeba codziennie przez trzydzieści dni mówić komplement co najmniej trzem osobom (…) Po miesiącu napiszecie pracę opisującą swoje doświadczenia. że czuje się samotna i wyobcowana. Uwzględnicie w niej zmiany. aby każdego dnia powiedzieć szczery komplement trzem różnym osobom. mówił studentom. Jeśli ktoś chce. Przy życiu trzyma mnie tylko nadzieja na list od przyjaciół z Wisconsin”. rozpaczała. ta liczba może być większa. „W pierwszym miesiącu wasze zadanie polega na prowadzeniu Klubu Komplementów. co powiedzieć. doradca i psycholog George W. jakie zauważyliście u ludzi z otoczenia. zapytał jeden ze studentów. W ciągu dnia ludzie ci pracowali w chicagowskich sklepach. że nauka psychologii najlepiej odbywa się w praktyce. Tydzień później w reakcji na problem Lois Crane zaproponował coś. a także zmiany. „Czy chwalenie swojego wroga nie jest hipokryzją?”. kogo się nie lubi. w domu. Pewnego razu po ćwiczeniach podeszła do niego młoda kobieta o imieniu Lois. „Psychologię stosujecie codziennie i w każdym miejscu. Jedne z pierwszych zajęć prowadził ze studentami wieczorowymi. Chociaż nie miał doświadczenia w nauczaniu. Crane zaczął wykładać psychologię społeczną.6 Niektórzy studenci mieli opory przed tym zadaniem. Zwierzyła się Crane’owi. biurach i fabrykach. Przyjechała do pracy urzędniczej w Chicago z małego miasteczka w Wisconsin.KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO W drugim dziewięcioleciu dwudziestego wieku w Chicago na Northwest University lekarz. Jedni narzekali. na ulicy i w pracy”. że nie wiedzą. jakie zajdą w waszym spojrzeniu na życie”. „Nie znam tu nikogo oprócz kilku dziewczyn z biura”. 30 . Polega to ta tym. którzy generalnie byli starsi niż przeciętni żacy. Jeszcze inni uważali. że mówienie komplementów komuś. w autobusie.

Zauważamy wtedy. Nigdy nie wiadomo. że szczere komplementy wywierają pozytywny wpływ na otoczenie i chyba jeszcze silniejszy na nich samych. która wchodząc do pomieszczenia. możemy albo podnosić na duchu. co ja później nazwałem Zasadą Windy.7 Studenci Crane’a odkryli. Na podstawie Zwyciężysz. „Komplement to szczere i obiektywne pochwalenie pewnej cechy lub myśli. który mówił: „tak samo jak próżnych słów trzeba się wystrzegać milczenia po próżnicy”. bo miała trudnego szefa. Nasuwa się wniosek[. „Świat pragnie”. rozświetla je swoją obecnością. zbliżyli do siebie. „abyś go docenił. ale zaczęła mówić mu komplementy – początkowo przez zaciśnięte zęby. Zgodnie z nią osobę. Ktoś musi zrobić pierwszy krok i zacząć mówić otoczeniu miłe rzeczy”. Wziął sobie do serca słowa Benjamina Franklina. kto już prawie poddał się i zrezygnował z robienia dobrych uczynków. Ale stojąca za nim zasada jest aktualna tak samo jak w latach dwudziestych ubiegłego wieku. odparł Crane. która zasługuje na pochwałę. z którą łączą nas jakieś relacje. powiedzenie komplementu wrogowi nie jest hipokryzją”. którzy całkowicie byliby pozbawieni pozytywów (…) Taki komplement może podnieść na duchu kogoś samotnego. mówił. dziewczynki. Inna już prawie rzuciła pracę jako sekretarka w kancelarii prawnej. Czuje głód komplementów. Przestał być wobec niej grubiański. Crane starał się wpajać swoim studentom działanie aktywne. a w końcu pobrali. a ona przestała oceniać go przesadnie negatywnie. czy komplement nie trafia do chłopca. którzy przeżyweają krytyczne chwile. Nauczyli się szczerze rozmawiać. ale nie w pojedynkę 31 . że nie ma ludzi. albo dołować.„Nie. mężczyzny lub kobiety. Dzisiaj Klub Komplementów George’a Crane wydaje się nieco sztywniacki. Lois rozpromieniała i zamieniła się w bardzo towarzyską osobę. że Crane uczył czegoś.

HENRY DRUMMOND 32 . w których działałeś w duchu miłości. To te. w których żyłeś naprawdę. ujrzysz momenty.Patrząc wstecz z perspektywy czasu na swoje życie.

to nie podzielić się z nim swoim bogactwem. BENJAMIN DISRAELI 33 .Najwspanialszą rzeczą. lecz odsłonić przed nim jego własne. jaką możesz zrobić dla drugiego człowieka.

co robią – dodawaj im sił. głębokich pragnień. Jeśli chcesz dodawać ludziom otuchy. Ludzie pragną uznania za to. że w głębi duszy wszyscy ludzie pragną tego samego.Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień Psychologowie twierdzą. Ludzie chcą należeć do zespołów osiągających nadzwyczajne rzeczy – zachęcaj ich do tego. 34 . z których byliby dumni – dodawaj im motywacji. pomagaj im w spełnianiu tych podstawowych. Ludzie chcą robić słuszne rzeczy – stawaj u ich boku. Ludzie chcą osiągać rzeczy. Ludzie chcą znajdować lepsze sposoby robienia tego. kim są i co osiągnęli – składaj im wyrazy szacunku.

Truett Cathey 35 .Jak rozpoznać człowieka. który pragnie otuchy? On oddycha.

Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu. nie trzeba być geniuszem. Ludzie dodający otuchy nie czekają na jutro. ROZUMIEJĄ. Co innego inicjować zmiany w sytuacjach negatywnych. partnerów. Rzymski filozof Lucjusz Annaeus Seneka zauważył: „Gdziekolwiek znajduje się istota ludzka. Korzystaj z tej siły mądrze. Pasuje tu jeden z moich ulubionych cytatów: „Tylko raz przejdę przez to życie. od czasu do czasu trzeba wykazać się kreatywnością. CI. Właśnie o to starają się ci. Twoje słowa i uczynki najsilniej wpływają na osoby najbliższe – rodziców. ZDAJE SOBIE SPRAWĘ. Wystarczy troska o ludzi i odrobina inicjatywy. Być pozytywnie nastawionym w warunkach sprzyjających lub neutralnych to jedno. Wykonując zwyczajne rzeczy. Czasami wystarczy dobre słowo. Drobiazgi wykonywane każdego dnia mają na ludzi większy wpływ. aby być dobrym”. CO DODAJĄ OTUCHY INNYM. że życie innych staje się lepsze lub gorsze. co podnoszą na duchu. Obym nie zwlekał z tym ani tego nie poniechał. Nie trzeba być bogatym. kiedy indziej dobry uczynek. NA PODSTAWIE Zwyciężysz. Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu i wnosić do ich życia nową wartość. aż będzie „lepszy” dzień na pomaganie innym. tam pojawia się szansa. że w gruncie rzeczy każdy człowiek – nawet ten najbardziej negatywnie nastawiony – chce dodawać otuchy. Ponownie bowiem drogą tą szedł nie będę”. JAK NIEWIELKA RÓŻNICA DZIELI RANIENIE OD POMAGANIA. pamiętaj o poniższych rzeczach: DODAWAJ OTUCHY CODZIENNIE. Działają tu i teraz! Każdy może dodawać otuchy. czyń to codziennie. dysponujesz mocą sprawiającą. Niech więc już teraz uczynię wszelkie dobro. Wszyscy pragniemy pozytywnie wpływać na innych. KTOŚ. Nie musisz mieć wszystkiego.POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA Święcie wierzę. dzieci. KTO DODAJE OTUCHY. I to jest możliwe. które mogę uczynić i niech okażę wszelką uprzejmość każdej istocie. W NEGATYWNYCH WARUNKACH OSOBY DODAJĄCE OTUCHY INICJUJĄ RZECZY POZYTYWNE. niż ci się wydaje. ale nie w pojedynkę 36 . ŻE ŻYCIE JEST TYLKO JEDNO.

IDA GOLDSMITH MORRIS 37 . Tracimy wówczas wszelkie zwątpienie i strach. Tracimy odwagę i nadzieję. nogi robią się z kamienia. Tak mało trzeba. Ochocze klaśnięcie dłoni przyjaciela. Tak mało trzeba. Wystarczy lekceważące słówko lub grymas powątpiewania. Wtedy choćby cel był blisko. Ukończenie zadania. które dawno temu błędnie zaplanowaliśmy. Uśmieszek pogardy na drogich ustach. która nas rozumie. Do szczęścia trzeba tak niewiele.Tak mało trzeba Tak mało trzeba. aby nas zasmucić. aby nas rozweselić. Słowo osoby. aby nas zasmucić.

Przypochlebiaj się. A pewnie ci nie uwierzę. A nigdy ci nie zapomnę. WILLIAM ARTHUR WARD 38 . A pewnie cię nie polubię. Lekceważ mnie. Krytykuj mnie. A pewnie ci nie wybaczę. Dodawaj mi otuchy.

zwycięstwa i porażki. Gdy skaczesz przez płotek. pamiętaj najpierw przerzucić serce. Reszta pójdzie za nim.Życie to bieg z przeszkodami. Są łuki i zakręty. MICHELLE LEONARD 39 .

Matka Teresa z Kalkuty 40 . który trzyma się wiary.22) Otucha daje nam nadzieję.Niech nas ogarnie łaska Twoja Panie. Wiara trzyma człowieka. według ufności pokładanej w Tobie! (Ps 33.

John C. Maxwell 41 .Tajemnicą otuchy jest nadzieja.

Większość została tam w oczekiwaniu na powrót Shackletona. Być może brzmi to dziwnie. który wraz z garstką ludzi wyruszył na łodziach ratunkowych osiemset mili po wzburzonych wodach w kierunku stacji wielorybników. Chciał zapewnić ludziom odrobinę muzyki. Dodawał im też otuchy humorem i niefrasobliwą atmosferą. pomaga załodze odzyskać energię oraz przezwyciężać przeszkody w drodze do celu. Shackleton uznał kiedyś optymizm za „prawdziwą odwagę moralną”. ale do nielicznych rzeczy wyniesionych przez Schackletona z tonącego statku należało bandżo. Shackleton i jego dwudziestu siedmiu załogantów utknęli dwieście mil od cywilizacji. a w końcu zatonął. że przywódca jest dostawcą nadziei. mieli tylko kilka namiotów i skromne zapasy prowiantu. 42 . A jego optymizm był zaraźliwy. Jeśli znasz kogoś. z kim miał styczność. Po drugie umacniał w swoich ludziach poczucie. Odkrył. kto przechodzi ciężką próbę – choruje albo ma kłopoty finansowe – to dobrymi i pełnymi miłości słowami dodasz mu wiary w siebie. W końcu po osiemnastu miesiącach od katastrofy Shackleton powrócił i wszystkim udało się przetrwać te gehennę. że w warunkach napięcia. aby jako pierwszy przemierzyć Antarktykę. Każdego prosił o wyrażanie opinii. Na wiele miesięcy utkwił na lodowatych wodach. wniesiesz do jego życia nadzieję i otuchę. Pływali między krami na zaledwie trzech łodziach ratunkowych. przyświecał mu ambitny cel. że są ważni. Napoleon powiedział. Sam ani przez chwilę nie przestawał wierzyć w ocalenie załogi. Udzielał się każdemu. aby każdy czuł. zdolność do rozładowania nastroju neutralizuje strach.KRZEPIENIE NADZIEI Gdy w 1914 roku sir Ernest Schackleton wyruszył na morze. że jedna osoba jest w stanie dzięki nadziei podtrzymywać przy życiu innych. pomożesz mu dźwigać ciężar. Schackleton stanowi znakomity przykład na to. Jednak jego statek Endurance nawet nie dotarł do obozu bazowego. że przyczynia się do znalezienia wyjścia z sytuacji. W jaki sposób podtrzymywali w sobie nadzieję? Po pierwsze dzięki optymizmowi. Rozdawał zadania tak. W końcu dotarli do niewielkiej wysepki.

Koncentruj się na swoich mocnych stronach. Bierz się w garść. Do osiągania każdej rzeczy podchodź w sposób indywidualny. Traktuj porażki jako odosobnione incydenty. 43 . Bądź zawsze dobrej myśli. Traktuj błędy jako tymczasowe.Jak walczyć ze zniechęceniem Odrzuć odrzucanie.

DALLAS WILLARD The Divine Conspiracy 44 . eunuch czy odmieniec – są bezpieczni i spełnieni. I żaden nie wznosi się tak wysoko.wdowa.Żaden człowiek nie upada tak nisko. sierota. bezpłodna. aby nie mógł się podnieść dzięki Boskim nakazom. aby mógł lekceważyć wpływ Boga na swoje życie. Pod opieką Boga wszyscy pozbawieni nadziei .

oceniano i grożono. uważany za jednego z najznakomitszych prezydentów Stanów Zjednoczonych. Często go krytykowano. Czasami musiał sobie przypomnieć. 45 .Otucha dla prezydenta Na ekspozycji w instytucie Smithsonian wystawione są osobiste drobiazgi. gdy został zastrzelony: mała chusteczka z wyszytym A. nosił ze sobą ten artykuł? Bo kierował krajem w jednym z najtrudniejszych okresów w histroii. które Abraham Lincoln miał ze sobą tego wieczora. Tekst zaczyna się od słów: „Abe Lincoln to jeden z największych w dziejach mężów stanu …” Dlaczego Lincoln. pięciodolarowy banknot konfederatów oraz wypłowiały wycinek gazetowy z artykułem wychwalającym jego wybór na prezydenta. futerał na okulary z bawełnianym sznurkiem. że ktoś w niego wierzy. Lincoln. scyzoryk noszony przez chłopców ze wsi.

(Ps 91.Okryje cię swymi piórami i schronisz się pod Jego skrzydła: Jego wierność to puklerz i tarcza.4) 46 .

przyjmij ją do siebie. Bóg zapewnia ci bezpieczeństwo. Swoją perspektywę Boskie spojrzenie na życie z perspektywy wieczności zapewnia ci poczucie stabilności. Swoją ochronę Gdy podejmujesz inicjatywę i ryzyko. Opisuje poczucie bezpieczeństwa. Swój pokój Nie musisz czuć się niebezpiecznie na nieznanym terenie. Bóg je zaspokaja. jakiego można zaznać dzięki wierze w Boga.Nadzieja w Panu Psalm 91 należy do najbardziej pocieszających fragmentów Biblii. 47 . Swoje zasoby Niezależnie od tego. Bóg pomaga w osiąganiu celów. choćbyś przechodził nie wiadomo przez co. jakie są twoje potrzeby. BÓG OBIECUJE Swoją obecność TWOJA KORZYŚĆ Nie musisz być samotny. Zastanów się nad nią. a zawarte tam obietnice składają się na wnikliwy obraz nadziei. a później idź i dziel się nią z innymi. Swoją moc W niesprzyjających czasach.

Czasami nasze światło przygasa i roznieca je dopiero druga osoba. Wszyscy winniśmy dogłębną wdzięczność tym. którzy rozpalają nasze światło na nowo. ALBERT SCHWEITZER 48 .

Za cel stawiam sobie być ich łatwym przyjacielem. co zrobiłeś dla nas”. którzy wnoszą do cudzego życia coś wartościowego. Na wszystkie sposoby. KTÓRZY WNOSZĄ COŚ DO ŻYCIA. Sam bardzo lubię ludzi i chcę im pomagać. Można je nazwać „dodawaczami”. Przeprowadziłem sesję dla jego dyrektorów i kadry kierowniczej. „Co ja mogę zrobić dla ciebie?” 49 . O każdej porze. Pastor John Wesley radził: Czyń tyle dobra. Lubimy ich. którymi możesz We wszystkich miejscach. Tak bardzo się do mnie przekonał. Z tylu sił. Niedawno dyrektor generalny pewnej korporacji poprosił mnie.MATEMATYKA Pod względem relacji istnieją w zasadzie tylko cztery rodzaje ludzi: 1. Sprawiają. w której możesz Wszystkim ludziom. że chciał zrobić dla mnie coś miłego. abym w jego firmie wygłosił prelekcję na temat zarządzania. którym możesz Tak długo. ponieważ aby wnosić wartość do cudzego życia. gdy siedzieliśmy w jego gabinecie. a to rzadko zdarza się przypadkiem. należy dawać siebie. że życie innych staje się przyjemniejsze i radośniejsze. prawie zawsze robią to specjalnie. On był „dodawaczem". jak tylko możesz. „John. z ilu możesz. Ludzie. ile możesz. Podkreślam to. Wiele osób na tym świecie pragnie nieść pomoc innym. w których możesz. powiedział. podoba mi się to.

Różnica jest mniej więcej taka jak pomiędzy budowaniem i burzeniem. III. Zawsze mają wspaniałe pomysły. że cięższe stają się te. Cenią sobie działania partnerskie. David Hyot. KTÓRZY POMNAŻAJĄ COŚ W ŻYCIU. Ja mam szczęście. które zresztą sprawiły mi wiele radości. O wiele trudniej dawać. chyba każdy chce mieć łatwego przyjaciela.". prawda? Takiego. Natomiast aby w relacjach międzyludzkich wznieść się na wyższy poziom – i zostać „mnożnikiem” – trzeba działać świadomie. który wymyślił Klub Komplementów. kto zechce. „Ja właśnie chcę być takim łatwym przyjacielem”. którzy pomagają mi w odnoszeniu sukcesów: John Hull. Właśnie to oferuję swoim przyjaciołom. przed wejściem poety około strony lub więcej”. Najsmutniejsze jest to. Właśnie tego uczył studentów George Crane. a sprawiają wręcz. W sztuce Juliusz Cezar Cassius zapewnia: „*Akt IV. który niczego nie chce. Nie pomagają nosić nam naszych ciężarów. tym większy potencjał. Im większy talent i większe zasoby. „No dobrze”. patrząc mu prosto w oczy. „Będziesz moim łatwym przyjacielem”. Każdy z nich jest najlepszy w swojej dziedzinie. O to właśnie mi chodzi. Wystarczy zamiar wnoszenia czegoś do cudzego życia i realizowanie tego zamiaru. aby zostać „mnożnikiem”. W relacjach międzyludzkich brać jest łatwo. powiedziałem. wyrozumiałego serca i pomocnej dłoni”. rzekł dyrektor. „No coś ty”. czas i energia. Jego ludzie byli inteligentni i otwarci na wiedzę. Oczywiście dostałem od korporacji pieniądze za swoje wystąpienia. sc. Tych cenimy. że zazwyczaj „odejmowacze” robią to nieświadomie. „Dodawaczem” może zostać każdy. Jeśli nie umiesz wnosić coś do życia przyjaciół.„Nic”. Aby na przykład zbudować piękne krzesło. Oni służą mi z całego serca. a więc utalentowanych ludzi. rzekł dyrektor. 2. A ty?” „Słuchaj. Ich tolerujemy. Tak robią „odejmowacze”. Z 50 . W moim życiu jest wielu mnożników. Tom Mullins. odparłem. „Każdy czegoś chce. „Niczego nie musisz dla mnie robić”. które już mamy. Pisarz Frank Tyger mówi: „Przyjaźń składa się z nastawionego ucha. 3. to zapewne automatycznie coś z niego ujmujesz. strategicznie i umiejętnie. KTÓRZY UJMUJĄ COŚ Z ŻYCIA. A rozbicie krzesła trwa chwilę i nie wymaga żadnych umiejętności. potrzebne są umiejętności rzemieślnika.

poświęć chwilę czasu. którzy czują się lepiej lub lepiej wyglądają w swoich oczach. który rozesłał do personelu okólnik: „Poszukać w firmie bystrego. Odpowiedział. Pomagają precyzować moją wizję i maksymalizować moje możliwości. ale nie w pojedynkę 51 . G. że dołują człowieka jak mogą i kiedy mogą. Ich unikamy. Zastanawiając się nad tym. jakie mają w twoim życiu znaczenie. kto odgrywa w twoim życiu rolę mnożnika. aby zadzwonić lub napisać do nich i powiedzieć im. „Dzielnikami” nazywamy ludzi. że – w odróżnieniu od „odejmowaczy” – przeważnie podejmują swoje negatywne działania całkiem świadomie. R. aby innym było gorzej. A później go wyrzucić”. Na podstawie Zwyciężysz. czyli plotka. który mógłby zająć moje miejsce. Pomagają ci odnosić sukcesy i mają potrzebne do tego umiejętności.pasją podchodzą do robienia rzeczy wartościowych. Przypominają prezesa firmy. gdy próbują sprawić. „Dzielnicy” robią tyle szkód dlatego. a ten z refleksem typowym dla komiwojażerów powiedział: od pierwszej litery angielskiego słowa „gossip". zapytano skąd wzięła się nazwa Model G nadana jednej z pierwszych spycharek. LeTourneau. W twoim życiu prawdopodobnie też są tacy ludzie. W efekcie sieją spustoszenie i niszczą relacje. To szkodliwi ludzie. co oznacza. dziarskiego i młodego człowieka. że kiedyś jeden z klientów o to samo zapytał sprzedawcę. 4. KTÓRZY DZIELĄ COŚ W ŻYCIU. „Ponieważ ta maszyna również bruździ i szybko się rozchodzi”. założyciela firmy Catepilar produkującej ciężki sprzęt budowlany. którzy „lubią sprowadzać na ziemię”.

Kocham cię.Sześć zdań najbardziej podnoszących na duchu. Wszystko przebaczam. Wierzę w ciebie. Zeszczuplałaś. Reszty nie trzeba. Obiad na stole. 52 .

(Iz 43. Czyż jej nie poznajecie? Otworzę też drogę na pustyni.19) 53 .Oto Ja dokonuję rzeczy nowej: pojawia się właśnie. ścieżyny na pustkowiu.

co jest za przeszkodami i zachęcali innych do ich pokonywania.Otucha zmienia życie Niektórzy ludzie uważają. Do tego jednak wystarczy zaledwie przeciętna inteligencja. aby ludzie widzieli. Bóg chce. 54 . że dostrzeganie przeszkód świadczy o dojrzałości i wnikliwości.

aby ich doceniać. a nie za środek do zaspakajania czyjejś próżności. a nie jak rezonator cudzego ego. Chcą być uznawani za to. SYDNEY A.Ludzie chcą. HARRIS 55 . a nie im imponować. Chcą być traktowani jak istoty ludzkie. kim są.

że z całego serca troszczy się o nich i dba o ich interesy. Nikogo nie ciekawi zasób naszej wiedzy ani nasze osiągnięcia. Na początek pięć rzeczy. CO WIESZ. Prawda ta dotyczy zarówno najmłodszych dzieci jak i najstarszych dorosłych. Jestem przekonany. Ale trudno dodawać ludziom otuchy. jeśli nie wiemy. KAŻDY CHCE BYĆ KIMŚ Każdy chce być akceptowany. A jeśli traktujesz kogoś jak dwójkę. KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY Człowiek ma przeolbrzymi wpływ na życie otoczenia. Okazując po prostu. Czasem podnosząc kogoś na duchu. To naturalne. Łakną podziwu. KAŻDY KOGOŚ POTRZEBUJE Film Tytani opowiada opartą na faktach historię trenera Hermana Boone. oczekują od lidera kompetencji i charakteru. Każdy pragnie być dobrze odbierany. jaka ludzi interesuje. a nawet życie. Jedyna i najważniejsza rzecz. Jeśli traktujesz ich jak dziesiątki. jacy jesteśmy inteligentni. co im szkodzi. Dowiaduj się. Prowadź rozpoznanie. Oni chcą imponować. głębokie pragnienie. a co ich uwzniośla. Ludzie pragną uznania i afirmacji. Niektórym liderom trudno to pojąć. tydzień. Na pytanie. aby inni szli za nimi. Każdy chce być kimś. że w nich wierzymy. JAK CI ZALEŻY Nikogo nie obchodzi.PIĘĆ RZECZY. ile po nich się spodziewasz. które powinieneś o ludziach wiedzieć. 3. Ale większości podwładnych to zupełnie nie interesuje. 56 . Owszem. Jednak przede wszystkim chcą wiedzieć. 2. 1. JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY. pomagamy im osiągać wielkość. Pragną. Jak pomagać ludziom. sympatycznym napastnikiem liniowym. Każdy chce być kochany. reagują jak dziesiątki. że są kimś? Traktuj ich jak dziesiątki. który prowadzi do zwycięstwa zintegrowaną rasowo drużynę. to postępuje jak dwójka. co ich podnosi na duchu. W jednej ze scen rozmawia z Louie Lastikiem. to czy naprawdę nam na nich zależy. aby czuli. NIKOMU NIE ZALEŻY. PÓKI WIE. zmieniacz jego dzień. Dzięki tobie rusza w zupełnie inną stronę. że możesz wydobyć z ludzi dokładnie tyle.

Im bardziej pozytywnie oddziałujesz na kogoś. Idę do college’u”. że mamy wrodzoną skłonność do powściągliwości. Razem będziemy ją analizować. nie może myśleć w ten sposób. Panie trenerze. 5. jak ludzie traktują człowieka. nie jestem mózgowcem”. że ten ktoś zacznie pozytywnie oddziaływać na innych. okej?” Pod koniec filmu Louie zalany łzami podchodzi do Boona. wywierasz wpływ na wielu innych. Problem polega na tym. Dlaczego? Wcale nie dlatego.czy Louie wybiera się do college’u. Niektórzy nawet są przekonani. zawodnik odpowiada: „Ja? Nie. który wpadł do dziury i nie może wyjść. Nastawiony obiektywnie: „To logiczne. którym chcemy pomagać i dawać wsparcie. kto w niego zainwestuje i zachęci. Podobnie to wygląda u większości ludzi. BÓG KOCHA WSZYSTKICH Często podchodzimy wybiórczo do tych. Rozglądaj się za ludźmi. na kogo Bóg go stworzył. że się nie kwalifikujesz. Każdy szuka kogoś. WYWIERA WPŁYW NA RZESZE Gdy wkładasz serce w pomaganie jednej osobie. którzy wierzą w to samo. Ktoś z podejściem subiektywnym powiedział: „Współczuję ci”. Jakiś czas później trener mówi ściszonym głosem: „Jeśli nie pójdziesz do college’u. to nie dlatego. Powinien ruszać do przodu i udzielać pomocy. 57 . że nie chcemy zaspokoić potrzeb. tym większe prawdopodobieństwo. „Trenerze. Nie tędy droga. mam C plus. jak oni. 4. Podnosząc na duchu jednego człowieka. że czekamy. Kto chce dodawać otuchy. że go stać. aż zrobi to ktoś inny. Szukamy ludzi podobnych do nas. niż wierzył. i myślą tak samo. którzy skorzystają na twojej otusze i pomocy. że powinni pomagać tylko tym. aby stawał się tym. Otucha rozchodzi się na wszystkie strony niczym fale powstające pod wpływem kamyka wrzuconego do wody. że tam wpadłeś”. Kilka lat temu zetknąłem się z tekstem ilustrującym. co oni. Ponieważ trener okazał mu zainteresowanie. ale dlatego. KTO POMAGA JEDNEJ OSOBIE. Od dzisiaj co tydzień masz mi przynosić do wglądu swoją kartę ocen. chłopak osiągnął więcej. w zdumiewający sposób twoja otucha ulega rozmnożeniu.

Kalwinista: „Gdybyś był zbawiony. a ludzie przy tobie zawsze będą czuć się podniesieni na duchu. Dziennikarz chciał wyłączność na artykuł o człowieku. Ormianin: „Zostałeś zbawiony i nadal siedzisz w dziurze”. 58 .Faryzeusz rzekł: „Do dziur wpadają tylko źli ludzie”. Realista: „Dziura taka właśnie jest”. w jaki sposób człowiek wpadł do dziury. Urzędnik skarbowy zapytał. Matematyk wyliczył. że nie jesteś w dziurze”. Człowiek z charyzmą: „Mów po prostu. Postępuj tak. Jezus na jego widok podał mu rękę i wyciągnął go z dziury. Człowiek użalający się nad sobą: „Jeśli nie widziałeś mojego doła. Geolog określił pokłady ziemi widoczne w dziurze. Inspektor okręgowy – czy ma pozwolenie na kopanie dziur. Optymista: „Mogło być gorzej”. jak traktowałby ich Jezus. to nic nie widziałeś”. Nigdy nie powinniśmy zapominać. nie wpadłbyś do tej dziury”. Pesymista: „Będzie jeszcze gorzej”. który wpadł do dołu. czy opłacił podatek za dziurę. że Bóg kocha każdego i że należy traktować ludzi. Fundamentalista powiedział: „Zasłużyłeś sobie”.

Pozdrówcie się nawzajem świętym pocałunkiem! (2 Kor 13.12) 59 .

czyli męża. Mianem ważnego dotknięcia naukowcy określili delikatne poklepanie. rodzica albo bliskiego przyjaciela. afirmacji i akceptacji.Wyciągaj rękę do najbliższych Za pośrednictwem prostego dotyku możemy przekazać niesłychany ładunek miłości. JAMES MERRITT How to be a Winner and Influence Anybody 60 . żony. pogłaskanie. Prowadzone kilka lat temu badania na uniwersytecie UCLA pokazały. że dla zachowania zdrowia fizycznego i emocjonalnego potrzebujemy osiem do dziecięciu ważnych dotknięć dziennie. pocałunek lub przytulenie „ważnej osoby”.

Niewiele rzeczy na tym świecie działa silniej niż pozytywny dotyk. DEVOS 61 . „Na pewno ci się uda” wypowiedziane w trudnej chwili. RICHARD M. Na przykład uśmiech. Słowo nadziei i optymizmu.

Fisher tak nieśmiały. A pani Profit pomogła to wszystko zmienić”. Nie zdał do piątej klasy i musiał powtarzać czwartą. „Jeśli jakieś istoty odgrywają w naszym życiu rolę aniołów. Wtedy właśnie w głowie Fishera coś zaskoczyło. że jest najgorszym dzieckiem na świecie. Ale teraz cieszę się. Groziło mu. Lecz zamiast wpaść w panikę. że pobiła go aż do nieprzytomności. że zostanie w czwartej klasie trzeci raz. gdzie jego matka odsiadywała wyrok. fizycznie i psychicznie. mówił. umożliwiła Fisherowi promocję. Mając to na uwadze. został poproszony do czytania na głos. „to Pickettowie (rodzina zastępcza) opróżnili mnie do sucha. to w moim przypadku była to pani Profit”. Wtedy jednak stała się rzecz cudowna. Przez trzynaście lat mieszkał u małżeństwa. że Brenda Profit będzie uczyła swoją klasę także w piątej i szóstej klasie. że czasami się jąkał. „Gdyby szacunkiem do siebie samego można napełniać coś w rodzaju baku z paliwem”. Ponadto opiekunka stale mu wpajała. które już na zawsze zmieniło sposób myślenia chłopca. W szkole zapadła decyzja. Często zastępczy rodzice przywiązywali go do słupka w piwnicy i dotkliwie okładali. Rodzina zastępcza przeprowadziła się i Antwone przeniósł się do szkoły w innym rejonie.SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE Antwone Fisher urodził się w zakładzie karnym w Ohio.10 Lecz mimo postępów na koniec roku znów nie zasługiwał na promocję. że cię przepuściłam. płynnie przeczytał cały tekst i nawet z powodzeniem wymawiał trudne słowa. Radzisz sobie znakomicie”. Pani Profit udzieliła mu pochwały: „Jestem z ciebie dumna. W trzeciej klasie stracił wszelką wrodzoną chęć nauki. Wtedy jednak nastąpił kolejny przełom.9 Pod okiem pani Profit Fisher zaczął inaczej o sobie myśleć. że niczego się nie nauczy i nie ma przed nim żadnej przyszłości. Tam uczyła Brenda Profit. Kiedyś zastępcza matka chwaliła się. Pewnego razu w klasie było czytanie. które znęcało się nad nim słownie. Przez wiele lat był ofiarą przemocy seksualnej. Nigdy nie dostał od nich kieszonkowego ani prezentu na gwiazdkę. Muszę ci powiedzieć. Później doszło do zdarzenia. W efekcie chłopak wychowywał się w rodzinie zastępczej. W tym czasie jego ojciec od dwóch miesięcy już nie żył. Tak o tym pisze: 62 . że wahałam się z twoją promocją do piątej klasy.

Odnosi sukcesy w Hollywood jako scenarzysta. ale wiedział. Na zewnątrz skromnie przyjąłem pochwałę. że sam mogę wpływać na swoje sprawy. Nawet gdy masz ciężkie początki. Na pytanie. odpowiedział: „Nadzieja jest zawsze. na twojej drodze zawsze zjawiają się dobrzy ludzie”. I nawet nie tylko na swoje (…) Ta lekcja stanowiła dla mnie sztabkę złota.Jej szczere i troskliwe słowa zadziałały na mnie jak grzmoty i błyskawice. jakie przesłanie zawiera historia jego życia. o której zawsze marzył. Po raz pierwszy w życiu zdałem sobie sprawę. które wdało się w przestępstwa i narkotyki. Później przeżywał jeszcze wiele wzlotów i upadków. że nie jest beznadziejny i że ma przed sobą przyszłość. Obecnie Antwone Fisher żyje z myślenia.11 W tamtej chwili zaczął inaczej o sobie myśleć – i to zmieniło jego życie. ale w środku przeżywałem olśnienie.12 Na podstawie Today Matters 63 . którą przez resztę życia noszę ze sobą w tylnej kieszeni”. Ma żonę i córkę. Nie poszedł w ślady rodzeństwa z rodziny zastępczej. Wyrósł na porządnego człowieka z własną rodziną.

Najlepszym sposobem na poprawienie sobie humoru jest poprawianie humoru wszystkim dokoła. MARK TWAIN 64 .

Rodzice trzymali się za ręce. „Osiem dziecięcych”.BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY Dan Clark wspomina. aby pójść do cyrku. Na podstawie Zwyciężysz. „Dziękuję panu”. że to dla nich zupełnie nowe przeżycie. jak w wieku kilkunastu lat czekał z ojcem w kolejce po bilety do cyrku. Przy kasie bileter zapytał. Oni nigdy tego nie zapomną. spojrzał ojcu Clarka w oczy. Ewidentnie nie mieli tylu pieniędzy. i łatwo było wywnioskować. kobieta rozłożyła ręce i opuściła głowę. Tuż przed nimi stała pewna rodzina. ile podać biletów. Idziemy do cyrku całą rodziną”. Podnieśli na duchu tamtą rodzinę. Byli ubrani prosto i schludnie. podniósł pieniądze. Ale gdy kasjer wymienił sumę do zapłacenia. Tamten od razu zorientował się. ale nie w pojedynkę 65 . „Ile?” Kasjer powtórzył. klepnął ojca ośmiorga dzieci w ramię i powiedział: „Przepraszam. uścisnął mu rękę i ze łzą w oku dodał: „Bardzo dziękuję. o co chodzi. to panu wyleciało z kieszeni”. Clark opowiada. Dan domyślił się. co je czeka w cyrku. powiedział z dumą mężczyzna. A potem pochylił się. To dla mnie i dla mojej rodziny naprawdę wiele znaczy”. Ale to się nie liczyło. Dzieciaki z radością rozprawiały o tym. Wtedy nie starczyło im już pieniędzy. W pewnej chwili wsunął rękę do kieszeni. że nie mają za wiele pieniędzy. a obok ośmioro dzieci poniżej dwunastu lat grzecznie się bawiło. Clark wrócił z ojcem do samochodu i wrócili do domu. Mężczyzna pochylił się do okienka. wyjął dwadzieścia dolarów i dyskretnie rzucił banknot na ziemię. „i dwa dla dorosłych. że wszystkiemu przyglądał się jego ojciec. Wyglądali na przybitych.

Choćbyś nie wiem. MARY KAY ASH 66 . aby druga osoba poczuła się przy tobie ważna. musisz znaleźć czas. jak bardzo był zajęty.

w której łatwiej osiągnąć sukces. JOHN H. lecz także tworzy atmosferę. SPALDING 67 . nie tylko nas stymuluje.Kto wierzy w nasze możliwości.

68 . Ludzie pragną bliskich relacji… dawaj im wspólnotę. Ludzie są egoistami… w pierwszej kolejności zaspokajaj ich potrzeby. ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY Jeśli ludzie czują się niepewnie… daj im wiarę w siebie. Ludzie potrzebują zrozumienia… wysłuchuj ich. Ludzie chcą być kojarzeni z sukcesem… pomagaj im odnosić zwycięstwo. Ludzie poszukują wzorców do naśladowania… dawaj im przykład. Ludzie oczekują lepszego jutra… dawaj im nadzieję.CO MUSISZ WIEDZIEĆ. Ludziom brak wytyczonego kierunku… naprowadzaj ich. Ludzie popadają w zniechęcenie… dodawaj im otuchy. Ludzie lubią czuć się wyjątkowi… udzielaj im szczerych pochwał.

Każdy nosi na piersiach niewidzialny medalik z napisem: „Spraw, abym czuł się ważny!” Nigdy nie zapominaj o tym, gdy pracujesz z ludźmi. MARY KAY ASH

69

JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO
Gdy ktoś w człowieka inwestuje i wnosi do jego życia nową wartość, zawsze dodaje mu otuchy. Dawać innym coś wartościowego można następującymi sposobami: SZCZERZE ICH CENIĄC. Jak pokazać, że kogoś się ceni? Wierząc w niego, zanim on uwierzy w nas. Służąc mu, zanim on zacznie służyć nam. Kochając go, zanim on nas pokocha. Dając, nie oczekując niczego w zamian. PODNOSZĄC SWOJĄ WARTOŚĆ. Nie można dawać czegoś, czego się nie ma. Dobre intencje nigdy nie przemawiają tak donośnie jak dobre uczynki. Zasługuj sobie na to, abyś mógł dawać. RozwijaJ siebie, abyś mógł być mentorem. Zdobywaj doświadczenie, abyś mógł dzielić się wiedzą. WIEDZĄC I RESPEKTUJĄC, CO CENIĄ INNI. Co się dzieje, gdy koncentrujesz się wyłącznie na realizacji własnych zamiarów? Niewiele wiesz o otaczających cię ludziach. Za swój priorytet postaw cudze priorytety. Poproś, aby inni opowiedzieli ci swoje historie. Posłuchaj o ich nadziejach i marzeniach. Niech ich sukcesy będą częścią twojej misji. ROBIĄC RZECZY, KTÓRE CENI BÓG. Gdy twoje życie dobiegnie kresu, po co będziesz żył? Wszystko co ziemskie obróci się w pył – ty także. Zajmuj się rzeczami, które przetrwają dłużej od ciebie.

70

A Bóg, który daje cierpliwość i pociechę, niech sprawi, abyście wzorem Chrystusa te same uczucia żywili do siebie i zgodnie jednymi ustami wielbili Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa. (Rz 15,5-6)

Otucha umacnia zespół.

Wielkość miłości do Boga nigdy nie przekroczy głębi miłości do siebie nawzajem. PATRICK MORLEY

71

jak postępować z ludźmi.Najważniejszym składnikiem w przepisie na sukces jest wiedza. THEODORE ROOSEVELT 72 .

DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM, BUDUJESZ DRUŻYNĘ
Czy kiedykolwiek należałeś do drużyny przegranej? Gdy duch słabnie, a atmosfera gęstnieje, zawodnicy się wypalają i zespół sprawia wrażenie, że stoi w miejscu, wtedy łatwo o zniechęcenie. Jak znaleźć wyjście z takiej sytuacji? Odwołać się do morale zespołu! Gdy potrafisz zmienić morale, potrafisz zmienić zespół. Morale daje wielką moc. Oto uzasadnienie moich słów: 1. WYSOKIE MORALE MOCNO PRZESADZA. Gdy cały zespół jest pozytywnie nastawiony i każdy zawodnik ma o sobie dobre zdanie, wszystko wydaje się w porządku. Przygotowania przebiegają gładko. Jakakolwiek przerwa wydaje się niepotrzebna. Drobne zwycięstwa zawierają słodycz, wielkie przynoszą uczucie niepokonania. Zespołowe gwiazdy nigdy nie zawodzą i nawet przeciętni zawodnicy grają powyżej swoich możliwości. Niektórzy ludzie nazywają taki okres dobrą passą lub mówią, że dopisuje szczęście. Ale w gruncie rzeczy chodzi o wysokie morale. Drużynie o wysokim morale kibicują wszyscy. W biznesie – ludzie kupują akcje firmy, gdzie panuje wysokie morale. W show biznesie - gazety i telewizje proszą o wywiady, producenci płacą horrendalne sumy za występy zespołów o wysokim morale. Czy z dnia na dzień zespół z nieutalentowanego może stać się utalentowany? Czy jest naprawdę aż tak dobry, jak pisze o nim prasa? Zapewne nie. Morale powoduje, że do zespołu wszyscy odnoszą się z wielką przesadą. 2. WYSOKIE MORALE TO DŹWIGNIA. Gdy w zespole panuje wysokie morale, wyniki jednostek wznoszą się na zupełnie inny poziom. Zespół koncentruje się na swoim potencjale, a nie na problemach. Reprezentanci zespołu wkładają więcej serca. Każdemu łatwiej wyzbywać się egoizmu. Zawodnicy wierzą w siebie i to im pomaga osiągać wyniki na wyższym poziomie. Gdy zespół ponosi porażki, zachodzi zjawisko odwrotne. Gracze skupiają się na problemach. Spada poziom zaangażowania poszczególnych zawodników. Zamiast przyciągać zawodników, zespół ich odpycha. I wszyscy zaczynają troszczyć się bardziej o siebie niż o kolegów z zespołu. Gdy przegrywacie, cierpią wszyscy. 73

3. WYSOKIE MORALE TO WIELKA ENERGIA. Wysokie morale dostarcza zespołowi ogromnej energii. Zawodnicy są jak króliczki z reklamy Energizera: działają i działają w nieskończoność. Żadna góra nie wydaje się za wysoka. Żaden projekt nie jest zbyt trudny. Żaden wyścig zbyt długi. Energia dodaje entuzjazmu i zespół nabiera rozpędu, w którym staje się prawie nieposkromiony. 4. WYSOKIE MORALE WIELE ELIMINUJE Dzięki energii i rozpędowi morale potrafi wiele eliminować. Gdy zespół przegrywa i morale spada, nawet najmniejszy problem wyrządza wiele szkód. Natomiast zespół z wysokim morale mknie do przodu nawet pomimo ogromnych przeszkód i przeciwności wydawałoby się nie do pokonania. Problemy - niezależnie od wielkości – jakby znikały. 5. WYSOKIE MORALE JAKO WYZWALACZ Wysokie morale w pewien sposób także uwalnia zespół. Zwycięstwa dają swobodę oddechu. Dobry zespół wykorzystuje ją, aby podejmować nowe wyzwania, wypróbować nowe pomysły, nowe koncepcje, nowe ruchy, na co w innym razie nie mógłby sobie pozwolić. Dzięki temu wyzwala innowacyjność i kreatywność. W efekcie wysokie morale uwalnia potencjał zespołu. Jak więc zmienić sytuację, jeśli w naszym zespole panuje niskie morale? Od czego wystartować? Najlepiej od dodawania otuchy. Ludzie podniesieni na duchu gotowi są na nieco cięższą pracę. Do siebie i kolegów odnoszą się nieco bardziej pozytywnie. Zaczynają wierzyć, że są w stanie odnosić zwycięstwa. Najmniejsze powodzenie stanowi pożywkę dla dalszych sukcesów – zwłaszcza gdy w chwilach marazmu i porażek reprezentanci zespołu nawzajem podtrzymują się na duchu. Jeśli chcesz odmienić zespół, odmieniaj każdego gracza osobno. Czy nie moglibyście tego, co robicie, wykonywać lepiej? Być może. Ale nigdy nie wiadomo, co można osiągnąć, jeśli nie dodamy otuchy tym, którzy mają to osiągnąć. Każdemu pomagaj jak najefektywniej wykorzystywać talent i zdolności, a zespół zajdzie dalej niż można się spodziewać. Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej

74

Ja jestem chłop z Arkansas, ale nauczyłem się kierować zespołem. Jednych podnosić na duchu, a innych nieco uspokajać, aby ich serce biły jednym wspólnym rytmem zespołowym. Zawsze powtarzam trzy rzeczy: Jeśli coś idzie źle, moja wina. Jeśli coś idzie dosyć dobrze, nasza zasługa. Jeśli coś idzie znakomicie, wasze osiągnięcie. To wystarczy, aby ludzie grali dla ciebie w piłkę i zwyciężali. BEAR BRYANT

75

Polityką zajął się w wieku trzydziestu kilku lat. stawiając w centrum uwagi nie siebie. A jeśli go stamtąd ktoś wyciągnie żywego. Ci dwaj wielcy politycy byli zagorzałymi rywalami. który był premierem dwa razy. jakimi się darzyli. można domyślać się na podstawie pewnej uwagi poczynionej kiedyś przez Disraeliego: „Jaka jest różnica pomiędzy pechem a nieszczęściem? Jeśli Gladsone wpadnie do Tamizy. że ja jestem najinteligentniejszą kobietą w Anglii”. lecz ich. a drugiego z Disraelim. Gladstone przez trzydzieści lat kierował liberałami i dla wielu stanowił uosobienie cech wiktoriańskiej Anglii. Zasłynął jako dyplomata i reformator społeczny. to jest pech. był wielkim oratorem. Z zupełnie innego środowiska wywodził się Benjamin Disraeli. że to najinteligentniejszy człowiek w Anglii. Oto znakomita lekcja na temat przywództwa. Natomiast towarzysząc panu Disraeliemu miałam wrażenie. mistrzem finansów i człowiekiem dogłębnie moralnym. Na podstawie Dwadzieścia cztery bezdyskusyjne cechy przywódcy 76 . przeprowadzono reformy parlamentarne i znaczna liczba robotników otrzymała prawa wyborcze. Różnicę tę najlepiej ilustruje opowieść młodej damy. to już nieszczęście”. Zasada ta sprawdza się we wszystkich dziedzinach życia. Obydwaj przywódcy wiele uczynili dla Wielkiej Brytanii. ale dzieliło ich podejście do ludzi. Zapytana o wrażenia odpowiedziała: „Po kolacji z panem Gladstonem wychodziłam z jadalni w przekonaniu. Pod jego rządami w Wielkiej Brytanii wprowadzono ogólnokrajowy system oświatowy. Uczuć. która jednego wieczoru jadła kolację z Gladstonem. Liderzy zdobywają wiarę. Jednak do jego największych osiągnięć należy nakłonienie Wielkiej Brytanii do zakupu udziałów w Kanale Sueskim. Miał za sobą karierę w służbie publicznej. zaufanie i przyjaźń podwładnych.DWA RODZAJE LIDERÓW W drugiej połowie dziewiętnastego wieku o rządy w Wielkiej Brytanii rywalizowało dwóch wielkich ludzi: William Gladstone i Benjamin Disraeli. Jako jedyny w dziejach dostąpił zaszczytu czterokrotnego wyboru na premiera Wielkiej Brytanii.

Niech każdy ma na oku nie tylko swoje własne sprawy.…nie pragnąc dla niewłaściwego współzawodnictwa ani dla próżnej chwały.3-4) 77 . lecz w pokorze oceniając jedni drugich za wyżej stojących od siebie. ale też i drugich! (Flp 2.

nigdy nie zapomina. że na ogół sukcesów składają się role odegrane przez każdego z reprezentantów. Podczas jego przemówienia w oczach twardych mężczyzn pojawiły się łzy. niewdzięcznej pracy w niebezpieczeństwie i zaciągało się do wojska. Wrócili do swej prozaicznej pracy z nowym zasobem sił i motywacji. Dlatego pewnego dnia Churchill spotkał się bezpośrednio z górnikami i z pasją opowiedział im. Najlepszego przykładu dostarcza Winston Churchill. Tylko że bez węgla zarówno wojsko jak i zwykli ludzie mieliby wiele kłopotów. Podczas najmroczniejszego okresu drugiej wojny świtowej w Wielkiej Brytanii były kłopoty ze znalezieniem ludzi do pracy w kopalniach węgla. Wystarczy każdemu powiedzieć. że cenimy jego pracę. 78 .Uhonorowanie całego zespołu Kto buduje zwycięską drużynę. a także staje się silniejszy i skuteczniejszy. Wszyscy potrzebują otuchy. ile ich praca znaczy dla Anglii i jak wielką rolę odgrywają w utrzymaniu wolności kraju. Wielu mężczyzn uciekało od brudnej. a zespół działa sprawniej. które cieszyło się powszechnym podziwem i uznaniem.

że zawsze masz kogoś u swego boku. Margaret Carty 79 .W pracy zespołowej dobre jest to.

CENIĄ KOLEGÓW „Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka”. jakich spodziewają się po nich ci. „niezależnie od stanowiska. A dzięki nim możliwe jest pojawianie się kolejnej cechy. że dzięki temu korzystają na tym osobiście. CO CENIĄ KOLEDZY Gracze wspierający kolegów. dodają im sił i ułatwiają odnosić sukcesy. Zawodnicy będący wsparciem dla swoich kolegów mają kilka cech wspólnych: 1. 2. których szanują. czego się nie ma. najlepszego pomocnika wszechczasów. 3. który powiedział: „O tym.POMAGAJĄC KOLEGOM. Na przykład wspaniały koszykarz Karl Malone zawsze miał wsparcie Johna Stocktona. a potem pomagania w wykorzystaniu ich dla dobra całego zespołu. na ile udało mi się poprawić grę moich kolegów”. PODNOSZĄ SWOJĄ WARTOŚĆ Doskonalą siebie nie tylko dlatego. PODNOSZĄ WARTOŚĆ SWOICH KOLEGÓW Istotę pomagania kolegom stanowi podnoszenie ich wartości. o czym koledzy mówią. powiedział przemysłowiec Charles Schwab. Wymaga to szukania sposobów podwyższania umiejętności kolegów i poprawy ich nastawienia. Dzięki temu można wznieść się na zupełnie nowy poziom. ale także dlatego. najwięcej mówi to. Nie można dawać czegoś. Poszukiwania darów. kiedy w nich wierzysz. że w ten sposób pomagają innym. i obserwują. To tacy ludzie jak gwiazda klubu Boston Celtic. Koledzy z zespołu dokładnie wiedzą. środkowy Bill Russel. słuchają. indywidualnych cech. 4. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach. Dzięki tej wiedzy i chęci nawiązania porozumienia między ludźmi tworzą się silne więzi. talentów. WIEDZĄ I BIORĄ POD UWAGĘ. na co wydają pieniądze. którzy pomagają innym wznosić się na wyższy poziom. Ludzie zwykle osiągają takie wyniki. czy rozegrałem dobry mecz. POPRAWIASZ ZESPÓŁ Podziwem i sympatią w zespole zawsze cieszą się ci gracze. w których czuje się akceptowany”. W amerykańskim footballu wielki skrzydłowy Jerry Rice osiągał lepsze wyniki dzięki 80 .

doskonal siebie. Na podstawie Czterdziestu siedmiu niezbędnych cech gracza zespołowego 81 .takim rozgrywającym jak Joe Montana i Steve Young. Jeśli chcesz ulepszać zespół.

jak wielkie rzeczy przygotował Bóg tym.9) Otucha wiedzie do rzeczy wielkich. którzy Go miłują.Serce człowieka nie zdołało pojąć. (1 Kor 2. 82 .

Samochód nie ruszyłby z miejsca. Każdego zawodnika staram się przekonywać. ulotna iskierka. żeby poczuł się jak ta iskierka. która wprawia w ruch nasz mechanizm. KNUTE ROCKNE 83 . która wprawia w ruch całą machinę. gdyby nie mała.

RALPH WALDO EMERSON 84 . a okażą się wielcy. a będą tobie ufać. Odnoś się do nich jak do wielkich.Ufaj ludziom.

a czasami tylko przypuszczałem. „Udało ci się! Twój samochód ma własny napęd i wozi ze sobą własną elektrownię”. Czasami wiedziałem. świat byłby uboższy o jedne z najlepszych książek dwudziestego wieku i pewnie najlepsze powieści fantasy wszechczasów. lecz jeśli przyjrzeć się osiągnięciom wielkich ludzi. Jednak tylko nieliczni zdają sobie sprawę. Osoby. W końcu Lewis się nawrócił. że otrzymywali wsparcie przyjaciół i wielbicieli. A tu nagle jak grom z jasnego nieba spadły na mnie słowa pełnej akceptacji z ust największego na świecie geniusza wynalazczości”. Co czwartek w towarzystwie jeszcze innych pisarzy spotykali się przy drinku. że filmy powstały na podstawie książek. Prawie wszyscy wiedzą. podróżowało i bawiło się.KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY Każdy kogoś potrzebuje. Rozmawiali chwilę na temat samochodu i nagle Edison z ekscytacją walnął pięścią w stół. Wprawdzie ich przypadek może wydawać się czymś wyjątkowym. Nikt niczego nie osiągnąłby bez pomocy innych. że podążam w dobrym kierunku. którzy pojawili się w ich życiu. Miałem nadzieję. Forda przedstawiono mu jako „młodzieńca. Poznali się na konwencie sponsorowanym przez firmę Edisona. dokonały ich dzięki ludziom. R. Lewis i J. Z kolei Lewis zachęcał Tolkiena do kontynuacji prac i starań o publikację. Gdyby nie ich przyjaźń i wzajemne podtrzymywanie na duchu. który wymyślił wóz na ropę”.13 W kolejnych latach tych dwóch wielkich ludzi wspólnie pracowało. zaprzysięgłego ateistę. 85 . To właśnie Tolkien nakłaniał Lewisa. Tak później Ford wspominał ich pierwsze spotkanie: „Nigdy wcześniej od żadnego człowieka nie otrzymałem tyle otuchy. R. Ostatnio kinomani oglądali filmowe wersje Opowieści z Narnii i Władcy pierścieni. że tak jest. rozmawiali o swoich pracach pisarskich i czytali fragmenty niepublikowanych dzieł. S. które dokonały największych osiągnięć w dziejach. C. że ich autorzy. do zainteresowania się chrześcijaństwem. Tolkien byli profesorami w Oksfordzie i łączyła ich zażyła przyjaźń. to często okazuje się. Przez wiele lat gigant przemysłu motoryzacyjnego Henry Ford był przyjacielem i sąsiadem płodnego wynalazcy Thomasa Edisona.

namawiał ją. proponuje. Wtedy wujek Estery. że Newton już ten problem rozwiązał. Jednak być może nigdy nie opublikowałby dzieła z tej tematyki. aby zwrócić się do króla. podnosił cię na duchu i towarzyszył ci w podróży? Pomagaj innym robić to. Po tej wizycie Wesley poczuł się silniejszy nie tylko na ciele. lecz zamiast brać za to pieniądze. które stanowi podwalinę badań nad mechaniką i które zmieniło sposób patrzenia człowieka na świat. takimi słowami: „kto wie. Uważa. czy nie ze względu na tę właśnie chwilę dostąpiłaś godności królowej?” (Est 4.Autor hymnów religijnych Charles Wesley cierpiał na zapalenie opłucnej i dręczyły go wątpliwości względem wiary. aby był dla ciebie pociechą. gdyby nie Edmond Halley. ale i na duszy. którzy zaopiekowali się nim i opowiedzieli mu historie o działaniu Boga w ich życiu. Napisał popularny hymn O for a Thousand Tongues Sing. Słynie głównie z prawa grawitacji i trzech zasad dynamiki. aby stanęła w obronie swojego narodu. do czego stworzył ich Bóg. wnosząc znaczny wkład do muzyki kościelnej. którzy ich w tym wspierali. Chce dla trzech osób zrobić coś pożytecznego. aby omówić pewien problem.14). Pewnego razu odwiedziła go grupa chrześcijan. Mordocheusz. wiele innych. a będziesz miał udział w ich osiągnięciach. W książce Catherine Ryan Hyde Pay It Forward i w powstałym na jej podstawie filmie dwunastoletni Trevor McKinney snuje prosty – lecz niewiarygodnie poruszający – plan zmiany świata. że w rezultacie jego planu fala dobra odmieni życie 86 . abyś dokonał rzeczy wielkich? Kogo Bóg zesłał. nad którym pracował. Okazało się. poślubiła króla perskiego Kserksesa i została królową. Przyjrzyj się życiu ludzi. Kto ciebie wspiera. a znajdziesz tych. od imienia której zatytułowano jedną z biblijnych ksiąg. Młoda żydówka Estera. Sir Izaak Newton wśród wielu uchodzi za najważniejszego naukowca ery nowożytnej. uratowała swój lud. W efekcie w 1687 roku spod drukarskiej prasy wyszło dzieło Principia Mathematica Philosophiae Naturalis. Jeden z doradców króla uknuł spisek mający na celu wymordowanie Żydów. którzy dokonali wielkich czynów. Wtedy Halley namówił go do opublikowania wyników pracy. Kiedyś ten szanowany uczony odwiedził Newtona w Cambridge. Gdy zdobyła się na odwagę. aby zapłacili dobrymi uczynkami dla trzech kolejnych osób. a potem jeszcze wiele.

których nigdy nie widział na oczy. Ten dwunastolatek chce. 87 . czego nie byliśmy w stanie nawet sobie wyobrazić. nauczycielce i niezliczonym rzeszom ludzi. Nawet najdrobniejsze akty dobroci i słowa otuchy w życiu innych ludzi bywają spotęgowane i efektem kuli śniegowej prowadzą do czegoś.na całym świecie. aby lepiej żyło się jego matce.

PAUL VALERY 88 .Każdy początek jest konsekwencją. Każdy początek kończy coś.

NIEZNANY AUTOR 89 . których warto było dokonać. wcześniej zostało uznanych za niemożliwe.Na tym świecie większość rzeczy.

Pamiętaj o poniższych twierdzeniach tak zwanych „ekspertów”. LORD KELVIN. 1899 Mądra i odpowiedzialna kobieta wcale nie chce głosować. Charles H. 1923 Nigdy nie zapominaj. Przedstawiają mądrość pod postacią krótkowzroczności. że człowiekowi kiedykolwiek uda się ujarzmić siłę atomu. że zmierzamy tam.Nie oczekuj otuchy od „ekspertów” Każdego dnia mamy do czynienia z defetystami o wąskich umysłowościach. dokąd prowadzą nas marzenia. 1905 Nie istnieje żadne prawdopodobieństwo. 90 . Nie pozwalajmy im gasić naszego entuzjazmu i mącić naszej wizji. aby latały urządzenia cięższe od powietrza. dyrektor amerykańskiego urzędu patentowego. zdobywca Nagrody Nobla z fizyki. co było do wynalezienia. GROVER CLEVELAND. prezes England’s Royal Society. Niemożliwe. Nie dawajmy im kraść naszych marzeń.Duell. 1895 Już wynaleziono wszystko. prezydent USA. ROBERT MILLIKEN.

Gdy odkrywamy w sobie pasję. to możemy mieć pewność. to znikają niemożliwości. czy nie.MOC PASJI „Eksperci” wiele czasu poświęcają na ustalenie. Jeśli czegoś naprawdę bardzo pragniesz. stajesz się człowiekiem bardziej oddanym i produktywnym. aby ją odkryć? I jak pomóc innym w jej odkrywaniu? 91 . Im większy ogień. Jeśli podążasz za swoją pasją. Przyjrzyjmy się czterem prawdom na temat pasji: PASJA TO PIERWSZY KROK NA DRODZE DO OSIĄGNIĘĆ. że czekają nas wielkie rzeczy. aby to osiągnąć. Istoty ludzkie skonstruowane są w ten sposób. tym większy potencjał. że w życiu wszystko jest wykonalne. PASJA SPRAWIA. Co zrobić. W końcowym efekcie pasja ma silniejszy wpływ niż osobowość. Twoje pragnienia decydują o twoim losie. co powoduje. że ludzie osiągają sukcesy. Ogień w sercu sprawia. że jeśli coś rozpali ich duszę. Na czele listy najważniejszych czynników znajduje się pasja. PASJA WZMACNIA SIŁĘ WOLI. PASJA CIĘ ZMIENIA. Pasji nic nie zastąpi. to czy tego chcesz. to znajdziesz silę. im większe pragnienie. ŻE NIEMOŻLIWA STAJE SIĘ MOŻLIWE.

NIEZNANY AUTOR 92 .Przyjaciele pomagają w snuciu wizji lub blokują marzenia.

MAXWELL 93 . ale nie aż tak. jak twój sposób widzenia przyszłości. JOHN C.Twoja przeszłość jest ważna.

w której rodzice nie przepadali za lekturą. Ale nie zabronił mu czytania. nadal się rozwijała. a w miasteczku brakowało nawet publicznej biblioteki. zaczął pożyczać książki ze swojego zbioru liczącego dwieście woluminów. Po kilku latach salon fryzjerki z książkami zamienił się w księgarnię z jednym symbolicznym fortelem fryzjerskim. która podtrzymywała go na duchu. W Miami nie było za bardzo co robić. Ale pasja czytelnicza. „Co rano za piętnaście siódma”. Będąc właścicielem zakładu fryzjerskiego. Jego rodzice. opowiada.16 Teraz księgarnia ma na stanie siedemnaście tysięcy tytułów i uchodzi za jednego z największych w 94 . Potem starannie składałem gazety i odkładałem na miejsce. Później przeprowadził się do Kalifornii i został fryzjerem. „Matka zawsze mówiła. podobnie jak teraz. staje się bardzo przedsiębiorcze. lecz wręcz zachęcił do dalszej lektury. Ja się budziłem. Zaczął je sprzedawać. Ale Martinez był ciekawy świata i odkrył w sobie pasję do książek. Od chwili założenia w 1907 roku zmieniła się niewiele. imigranci z Meksyku. pracowali w kopalni. wspomina. aby mi nikt nie przeszkadzał w czytaniu.15 W końcu sąsiad go przyłapał. żebym zostawił te książki i posprzątał podwórko”. przechodziłem do sąsiada i czytałem gazety. większość ludzi pracowała przy wydobyciu miedzi. „roznosiciel przynosił sąsiadowi gazety. Swój lokal Martinez nazwał Libreria Martinez Books and Art Galery. wymykałem tylnymi drzwiami. „Chowałem się więc na dworze. Wsparcia i inspiracji dostarczyli mu też nauczyciele. „potem było dziesięć i dwadzieścia pięć.OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT Co chłopak taki jak Ruben Martinez robił w takim miejscu jak Miami w Arizonie? To mała mieścina górnicza w południowo wschodniej części stanu zamieszkała przez dwa tysiące osób. 14 Gdy dziecko pragnie czytać. opowiada. Cały czas rozniecali jego miłość i pożyczali mu książki. znalazł inne rozwiązanie. gdy człowiek ośmiela się marzyć”. Ale ponieważ książki często nie wracały. I tak krok po kroczku nasze obroty przekroczyły dwa miliony egzemplarzy. gdy był chłopcem. Właśnie tak się dzieje. Systematycznie co rano. „Zaczynaliśmy od dwóch książek”. Czytanie nie było rzeczą łatwą w rodzinie. Gdy Martinez dorastał w latach czterdziestych i pięćdziesiątych.

Na podstawie Talent is Never Enough 95 . Ma ponad sześćdziesiąt lat. W 2004 roku zdobył stypendium Fundacji MacArthura – często zwane „grantem dla geniuszy” – w uznaniu za „łączenie roli handlowej i ośrodka społeczności w celu uznania literatury i zachowania latynoamerykańskiego dziedzictwa literackiego”. Dzięki czytaniu. czy nad kreską? Musicie im czytać. ale nie zamierza spoczywać na laurach. co teraz robię. „Ale to. Sam Martinez nie wyhamowuje. „Na obcinaniu włosów zarabiałem więcej niż na sprzedawaniu książek”. mówi. zwraca się do rodziców. teraz żyłbym sobie wygodnie na emeryturce.USA sprzedawców książek hiszpańskojęzycznych. „chcecie. aby wasze dzieci były pod kreską. Prawdopodobnie nikt w Stanach Zjednoczonych bardziej niż on nie zachęcił do czytania hiszpańskojęzycznych Amerykanów. Teraz w księgarniach zamierzam pracować do końca życia”. Zamierza utworzyć sieć dwujęzycznych księgarni ponadnarodowych. „Ojcowie i matki”. Ale postanowiłem pójść na swoje i otworzyć zakład fryzjerski.com uznał go za jednego z dwudziestu sześciu najbardziej fascynujących przedsiębiorców. Do 2012 roku chce otworzyć dwadzieścia pięć placówek. popierać czytanie (…) Wtedy dzieci będą nad kreską. daje mi radość życia”. „Gdybym został w przemyśle górniczym. a portal inc. Whitter College przyznał mu w 2005 roku tytuł honoris causa z nauk humanistycznych. zachęcać do czytania. dodaje mu energii. Również w 2004 roku został Rzecznikiem Biznesu Mniejszości Narodowych w amerykańskim urzędzie do spraw drobnej przedsiębiorczości. W 2001 roku Martinez otworzył drugą księgarnię i trzecią dla dzieci. co robi. Talent Martineza został dostrzeżony. Będą miały szczególne miejsce na świecie. To.

NIEZNANY AUTOR 96 . na ile stać Boga. jeśli nie porwiesz się na niemożliwe.Nigdy nie sprawdzisz.

ale za każdym razem reszta jej przeszkadzała i w końcu zrezygnowała. w którym gdy próbujemy wspinać się i realizować swoje marzenia. Prahalad opisali eksperyment naukowy przeprowadzony na małpach. pozostałe ją ściągały. Na samej górze słupa wisiała kiść bananów. Wspierając innych i tworząc wokół siebie atmosferę zachęty.K. Jeszcze kilka razy próbowała wejść po banany. gdy nowicjuszka próbowała wspinać się po banany. Gdy starasz się podnosić ludzi na duchu. Naukowcy po kolei wymienili wszystkie małpy z pomieszczenia na nowe. umocniłeś ich serca. Żadna z nich nie wspinała się na słup. Lekarstwem jest dodawanie otuchy i podnoszenie na duchu. aby ściągnąć nas na dół. w którym stał wysoki słup. Zakwiliła. Żyjemy w świecie. Niestety czasami próbują w ten sposób wyświadczyć nam przysługę. Po kilku podejściach małpki dały za wygraną. zeskoczyła na podłogę i zaprzestała prób. Gdy ta nowa zaczęła wspinać się na słup. Jedna z głodnych małp wspięła się po palu i już sięgała banana.EPILOG Błogosław i bądź błogosławiony Profesorowie ekonomii Gary Hamel i C. Czasami zachowujemy się jak te małpy. 97 . Po pewnym czasie w pomieszczeniu nie było już zwierzaków. ale też żadna nie wiedziała właściwie dlaczego. Wtedy naukowcy jednego ze zwierzaków wyprowadzili z pomieszczenia. usłyszałeś pragnienie pokornych. nakłoniłeś ucha. pozostała trójka złapała ją i ściągnęła na podłogę. a na jego miejsce wpuścili inną małpę. cała rzesza ludzi rzuca się. Każda z pozostałych małp podjęła podobną próbę i za każdym razem kończyło się tak samo. niech dodają ci otuchy te ośmielające cytaty z Pisma Świętego: Panie. Za każdym razem. Cztery zwierzaki wpuszczono do pomieszczenia. gdy nagle polał się na nią strumień zimnej wody. uzyskujemy moc ulepszania życia innych ludzi. które otrzymały zimny prysznic.

nie opuści cię i nie porzuci. On będzie z tobą. jakie zgotuje nam dzisiaj. który pójdzie przed tobą.17) Sam Pan.8) Niech cię Pan błogosławi i strzeże.24-26) Dodawanie otuchy czy podnoszenie na duchu naprawdę potrafi wszystko zmienić. niech cię obdarzy swą łaską. Nie lękaj się i nie drżyj! (Pwt 31.17) Nie bójcie się! Pozostańcie na swoim miejscu. a ty dziel się tym błogosławieństwem i nieś otuchę ludziom spotykanym w życiu! 98 . (Lb 6. Niech zwróci ku tobie oblicze swoje i niech cię obdarzy pokojem. (Wj 13. Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad tobą. a zobaczycie zbawienie od Pana. Niech Bóg cię błogosławi.(Ps 10.

DWIGHT EISENHOWER 99 .Śmiałe serce to połowa bitwy.

6. Father-Son Duo Are World Class Competitors. Patrica Zacharias. Life and Times. Nell Beliefs Can Influence Attitudes.. Figueroa.htm.kcet. Ibidem 12. “AARP Secunda Juventud” Kwiecień.php 16. Ibidem 4. 25 lipca 2003. Inc. Mellot 1948 7.Ibidem 11.org /english/nosotros/2005-AM/05AM_bookshop. Mohncy. Rueben Martinez Barber and Book Lover 100 .cfm? id=105&category=people. 25 lipca 1986. sprawdzane 14 lipca 2007 14. http://info. 29 listopada 1999. 15. The Real Antwone Fisher Talks About the Movie 'Antwone Fisher’ http//romanticmovies. Ibidem 3. 13. George W.com/library/weekly/aaantwonefisherintc.org/lifeandtimes/archives/20041109.html. Hopkins Syndicate. Dr Crane Radio Talks. (przedruk). Rebecca Murray. friendship of giants.detnews com/history/story/index. Antwone Quenton Fisher i Mim Eichler Rivas. “KCET News”.about. Crane. Henry Ford and Thomas Edison. Ana Figueroa. Ibidem[[ 8. Finding Fish.aarpsegundajuvencud. Nowy Jork 2001 10. http://www. Rueben Martinez Barber and Book Lover. “Kingsport Times-News”. Ibidem 5. część 1. Despite Odds CNN. Perennial. http://www. Ibidem 9. “The Detroit News". 11 listopada 2004.PRZYPISY 1.com . 2. maj 2005.

101 .

com. Portal leadershipgurus.JOHN C. Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach. 102 . „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”. Prawa przywództwa. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500.net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie. Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław utworzonej na dziesięciolecie Amazon. Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów. Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”. Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego.

net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie. aby podnosić innych na duchu. Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”. w których człowiek wydobywa z siebie wszystko. szkoły. „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”. rodziny. Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy. Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą.pojedynczych ludzi. MAXWELL Błogosław i bądź błogosławiony Otucha zmienia wszystko [skrzydełka] Otucha naprawdę może zmienić wszystko . Ponieważ Bóg nas kocha. przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. Portal leadershipgurus. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. mamy powód. Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach. Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services.OKŁADKA [front] JOHN C. rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego. co najlepsze. John Maxwell JOHN C. zostajesz podwójnie pobłogosławiony. Gdy starasz się przekazać błogosławieństwo. Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław 103 .

John Maxwell przedstawia praktyczne porady na temat skutecznego podnoszenia na duchu. Prawa przywództwa. Otucha zmienia wszystko pomaga cenić i rozwijać relacje między ludźmi. Korzysta z niej zarówno ten.utworzonej na dziesięciolecie Amazon. zespoły i pojedyncze osoby. szczęśliwsze i pewniejsze.com. Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady. 104 . Dzięki niemu stają się zdrowsze. który ją otrzymuje. [ostatnia strona okładki] Cud otuchy zmienia życie. jak i ten. które zmienia rodziny. Otucha stanowi niezbędny składnik potrzebny do rozwoju pozytywnego nastawienia i udoskonalania życia. kto jej dodaje. kościoły.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful