John Maxwell

Błogosław i bądź błogosławiony

Otucha zmienia wszystko

1

Dla Ricka Goada 1963-2007

To przyjaciel, który dodawał mi otuchy i wniósł do mego życia wiele wartościowego. Kochał mnie bezwzględnie. Służył mi stale i codziennie dawał mi radość. A słowa „Rick zmienił moje życie” powtórzą za mną tysiące ludzi.

2

Spis treści Wstęp..................................................................................................................5 Otucha pozwala nam iść do przodu. ...................................................................8 MĄDRE SŁOWA...............................................................................................10 OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ................................................................................11 OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI.......................................................15 Eksperyment z otuchą....................................................................................18 WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY.......................................20 Dodawaj otuchy sam sobie............................................................................22 Otucha sprawia, że stajemy się lepsi. ...............................................................23 WIERZ W SIEBIE.............................................................................................25 Pozytywnie podłączeni...................................................................................28 KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO.......................................................................30 Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień........................................................34 POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA.......................36 Tak mało trzeba.............................................................................................37 Otucha daje nam nadzieję. ...............................................................................40 KRZEPIENIE NADZIEI......................................................................................42 Jak walczyć ze zniechęceniem........................................................................43 Otucha dla prezydenta...................................................................................45 Nadzieja w Panu.............................................................................................47 MATEMATYKA.................................................................................................49 Otucha zmienia życie........................................................................................54 PIĘĆ RZECZY, JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY, KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY........................................................................................56 Wyciągaj rękę do najbliższych........................................................................60 SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE.........................................................62 BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY..........................................................65 3

.....................................................................91 OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT........ BUDUJESZ DRUŻYNĘ................................ ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY......................................68 JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO...................94 EPILOG...80 Otucha wiedzie do rzeczy wielkich............................................................................................70 Otucha umacnia zespół...... POPRAWIASZ ZESPÓŁ..........................76 Uhonorowanie całego zespołu...........................................................................78 POMAGAJĄC KOLEGOM...........................................................................73 DWA RODZAJE LIDERÓW............... 97 4 ...................................................... ..................................................... ........................82 KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY................................................................90 MOC PASJI...............................................................71 DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM.............................85 Nie oczekuj otuchy od „ekspertów”.........................................CO MUSISZ WIEDZIEĆ..............

GEORGE MATTHEW ADAMS Wstęp Dodając komuś otuchy. Jedno słowo nauczyciela może zmienić całe życie dziecka. jaką otrzymuje od ciebie zespół. to skuteczność twojego zespołu rośnie wprost proporcjonalnie do otuchy. kto odnosi wielkie sukcesy i ten. Odwagi. która potrafi trwale zmienić człowieka? Dodawać otuchy to pomagać komuś w zgromadzeniu odwagi.pojedynczych ludzi. spoczywa na tobie odpowiedzialność za dodawanie otuchy swojej rodzinie. aby słusznie postępować. Na kartach tej książki pokazujemy. to zmieniamy na zawsze ich życie. jak oni zmieniają świat. zmieniasz jego życie Każdy potrzebuje otuchy. Gdy wychowujesz dzieci.Otucha to tlen dla duszy. Każdy też. Jedno słowo męża lub żony potrafi uratować małżeństwo. Zig Ziglar mówi: „Nigdy nie wiadomo. 5 . aby mierzyć się z każdym kolejnym dniem. kto tylko skromniejsze. „Jeden komplement daje mi energię do życia na cały miesiąc”. szkoły. Jak powiedział Mark Twain. I obserwujemy. znany i nieznany. którzy przechodzą trudne chwile albo dążą do osiągnięcia czegoś wielkiego. Jedno słowo lidera jest w stanie zainspirować podwładnego do wykorzystania całego swego potencjału. ulega zmianie – zarówno młody. na którą zapewne nie zdobyłby się w inny sposób. Jeśli dzięki naszej pomocy ludzie czują się bardziej wartościowi. zdolni i zmotywowani. Masz też zaszczyt wspierać słowami podnoszącymi na duchu przyjaciół. Istota dodawania otuchy polega na odkrywaniu wartości drugiego człowieka. jak i stary. Czasami otucha wywiera wpływ naprawdę głęboki. Na czym polega prawdziwa otucha. ten. aby podejmować ryzyko i aby dawać coś od siebie. kto ją otrzymuje. Jeśli jesteś przywódcą jakiejś organizacji. w jaki sposób otucha jest w stanie zmienić dosłownie wszystko . rodziny. w którym momencie kilka szczerych słów może wywrzeć wpływ na całe życie”.

proszę. Błogosław i bądź błogosławiony! 6 . opowieści i uwagi pomogą ci i będą cię inspirować. A gdy już w ciebie wstąpi otucha. że książka także ciebie podniesie na duchu. abyś przekazywał ją innym. że otucha zmienia wszystko. że zawarte tu cytaty. Pamiętaj. Mam nadzieję. Wierzę.przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. co najlepsze. w których człowiek wydobywa z siebie wszystko.

John Maxwell 7 . Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy. aby podnosić innych na duchu. Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą.Ponieważ Bóg nas kocha. mamy powód.

Bądźcie mocni i mężnego serca.25) Otucha pozwala nam iść do przodu. Człowiek jest w stanie zajść znacznie dalej. Maxwell 8 . John C. wszyscy. jeśli ktoś w niego wierzy. którzy pokładacie ufność w Panu! (Ps 21.

a w końcu z pewnością osiągniesz sukces. Abraham Lincoln 9 . aby dopadało cię uczucie zniechęcenia.Nie pozwalaj.

10 . Nie ma najmniejszych wątpliwości: nic tak nie pomaga przetrwać jak otucha. trafne słowo w stosownej chwili pomaga nam pozostać w grze. a teraz uchodzi za jednego z największych przedstawicieli amerykańskiej literatury. Witam u progu wspaniałej kariery”. aby iść do przodu. Ale w trudnych chwilach. otrzymał zmieniający życie list od miłośnika jego dzieł: „Drogi panie. Gdy docieramy na skraj porażki. z jakim miała do czynienia Ameryka. czyjaś empatia dodaje nam nowych sił. Whitman zrobił cudowną karierę. Uważam ten niezwykły utwór za najwnikliwszy i najmądrzejszy. Gdy popadł już w kompletne zniechęcenie.MĄDRE SŁOWA Dziewiętnastowieczny pisarz Walt Whitman przez wiele lat starał się zainteresować kogoś swoją poezją. Jeśli z powodu zniechęcenia lub zmęczenia nie możemy iść przed siebie. Podpisano: Ralph Waldo Emerson. potrzebował otuchy. trudno być ślepym na cudowne przesłanie Źdźbeł trawy.

która w rozgrywkach NHL kibicowała klubowi Boston Bruins. jakbym wcale nie był niepełnosprawny. Rodzice – jak to w przypadku pierworodnego dziecka – bardzo się ekscytowali i wiązali z nim wiele nadziei. Zdecydowali wychowywać go jak każde inne dziecko. Stwierdzili. Powiedział ojcu. Przekroczyli linię mety na przedostatnim miejscu. zbliżał się do czterdziestki i nie był w najlepszej kondycji. które powoli i z bólem udało mu się wystukać na klawiaturze. Mimo to zgodził się pchać syna na specjalnie przystosowanym wózku inwalidzkim. który nie rusza się bez wózka. WSPÓLNA PRACA Co robi ojciec. że do końca życia będzie jarzyną”. Dick zorganizował dla Ricka specjalistyczny wózek i sparaliżowany nastolatek wraz z ojcem w kiepskiej kondycji mogli razem pobiec – i to nie raz.OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ W 1962 roku urodził się Rick Hyot. Dick Hyot. Ale podczas porodu wokół szyi Ricka zacisnęła się pępowina i odcięła dopływ tlenu do mózgu. „lekarze powiedzieli. czułem się tak. że chce wziąć w nim udział. podpułkownik Narodowej Gwardii Lotniczej. brzmiały: „Naprzód Bruins”.” Od tego dnia życie toczyło się zupełnie inaczej. według wspomnień ojca. Wtedy Rick. Ale rodzice pracowali nad nim. Gdy miał piętnaście lat. dowiedziała się. POD GÓRĘ. jego życie uległo zmianie. Wkrótce zaczęli podchodzić do treningów coraz poważniej. uczyli go wszystkiego.1 Ale rodzice nie dali za wygraną. dowiedział się o wyścigu na pięć kilometrów. Rick miał bezwład wszystkich kończyn i z powodu ograniczonej kontroli nad językiem nie mówił. które umożliwiło porozumiewanie się za pośrednictwem komputera. jaki człowiek może ujrzeć w życiu”. Dirk. „zabłysnął najwspanialszym uśmiechem. Kiedy miał dziesięć lat. Tak powołano „Drużynę Hoyt”. że chce wziąć udział w wyścigu? Staje się jego rękami i nogami. Zdiagnozowano u niego dziecięce porażenie mózgowe. W 1981 roku po raz 11 . bo inżynierowie z Tuft University stworzyli urządzenie. gdy jego syn. wspomina jego ojciec. czego potrafił się nauczyć i wciągali go do rodzinnych zajęć. Pierwsze słowa. Po wyścigu chłopak napisał: „Tato. że nic z niego nie będzie. że Rick jest miłośnikiem sportu. podczas którego miano zbierać pieniądze na pomoc dla młodego sportowca sparaliżowanego w wypadku. „Gdy miał osiem miesięcy”. Wtedy rodzina. Czasami bywało ciężko. oświadcza.

Oczywiście udało im się ukończyć bieg w dobrym czasie trzynastu godzin i czterdziestu trzech minut. 12 . że jestem pełnowartościowym człowiekiem. „Nie ma na tym świecie nic. „i gdyby nie on. Wystarczyło jednak. Do marca 2007 roku Drużyna Hoyt wzięła udział w 942 wyścigach. wyścigu kolarskiego na dystansie 112 mil i maratonu. Składa się z trzech następujących zaraz po sobie etapów: pływania na 2. Dzięki pozytywnemu wsparciu wcale nie czuję się ułomny. I nadal biegają. mówi Dick.pierwszy wspólnie wystartowali w bostońskim maratonie.4 Na tym polega moc otuchy. I naturalnie nadal startuje w zawodach z ojcem. Od tamtej pory Rick zdobył dyplom college’u i pracuje na Boston University. Przed biegiem był wykończony. Tylko wtedy naprawdę czuję się jak każdy. wyjaśnia. A tak użyczam mu rąk i nóg. Od tamtej pory nie opuścili w Bostonie ani jednego maratonu przez dwadzieścia lat. że moja niepełnosprawność znika. który ma już ponad 60 lat i jest na emeryturze. aby mógł startować jak inni. Ukończyli 65 maratonów i 216 triatlonów. Dla każdego uczestnika to prawdziwa próba sił. pomagając w projektowaniu systemów komputerowych dla niepełnosprawnych. Nie było to wyzwanie bagatelne. w tym cztery na dystansie Ironman. czego wspólnie nie moglibyśmy dokonać”.”2 Za najtrudniejszy wyścig na świecie uchodzi Triatlon Ironman na Hawajach. Potem przejechał 112 mil na rowerze z synem na siodełku przymocowanym do kierownicy. Po czterech latach biegania postanowili podjąć większe wyzwanie: triatlon. bo Dick musiał nauczyć się pływać! Ale udało się. wycofałbym się z zawodów. W wyścigu pływackim Dick ciągnął za sobą łódeczkę z Rickiem.2 mili. To wyścig składający się z pływania. W 1989 Dick i Rick wzięli wspólnie udział. biegu i jazdy rowerowej. że przypomniał sobie słowa syna: Podczas wyścigu wydaje mi się. który nie zna żadnych ograniczeń. „To on mnie motywował”.4 mili. czyli 26. Wydaje mi się.

Sami musimy być „poprawiaczami życia” i musimy się nimi otaczać. że nigdy nie udzielają pomocy nikomu innemu. którzy próbują inspirować innych.Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej We współczesnym świecie istnieją trzy rodzaje ludzi: „zatruwacze studni”. którzy mają dobre intencje. ale tak bardzo są zaabsorbowani sobą. a także „poprawiacze życia”. „kosiarze trawników”. że mu się nie uda. Walt Disney 13 . tłamszą jego kreatywność i co chwila mówią. swoimi potrzebami i swoim trawnikiem. podnosić ich na duchu i wzbogacać ich życie. którzy człowieka zniechęcają.

gdy ktoś zrobi coś dobrze. W ten sposób uszczęśliwisz dwie osoby na raz.Bij brawo. SAMUEL GOLDWYN 14 .

Rozmowę z nim poczytuję sobie za prawdziwy zaszczyt. Vermeil to legendarny szkoleniowiec. Zaczynał w 1959 roku jako trener drużyny licealnej. Wspominałem tam. Louis Rams. Chciał po prostu powiedzieć mi o tym. Vermeil zadzwonił. trenerów NCDAA i NFL.OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI Całkiem niedawno moja żona Margaret odebrała telefon. Powiedz mu. że od sześciu lat czyta moje książki i otrzymuje płyty CD. Zdobył tytuł selekcjonera roku w kategorii trenerów szkół średnich. którą poruszałem na Maximum Impact. że jego praca wywiera jakiś wpływ na ludzi. kto dodał ci otuchy. czyli lekcji na płycie CD otrzymywanej co miesiąc przez piętnaście tysięcy prenumeratorów. Dzwonił w jakiejś sprawie. a potem przeszedł wszystkie szczeble kariery trenerskiej. bo chciał mi powiedzieć. Każdy potrzebuje otuchy! 15 . a czasami o moich koncepcjach opowiada zawodnikom i innym trenerom. Takie słowa dodają otuchy i energii na długi czas! Poświęć chwilę i porozmawiaj z kimś. W latach dziewięćdziesiątych wrócił z emerytury i zaczął szkolić drużynę St. Słucha lekcji w samochodzie w drodze na trening i z powrotem. wysyłam do autora notkę z podziękowaniami i piszę. a potem spojrzała na mnie. zakryła dłonią mikrofon i zapytała: „Znasz jakiegoś Dicka Vermeila?” Prawie wyrwałem jej słuchawkę z ręki. a w 1999 roku zdobył z nią Superpuchar. Każdy nauczyciel lubi usłyszeć potwierdzenie. trenerów college’u. co jego czyn dla ciebie znaczy. Przez chwilę rozmawiała. że gdy przeczytam znakomitą książkę i dużo z niej wyniosę. Czy to prawdziwy Dick Vermeil? I dlaczego do mnie dzwoni? To naprawdę był Dick Vermeil. jak duże książka ta miała dla mnie znaczenie.

raz szyję i sześć razy nos. dlaczego to robię. gdyby na trybunach nie siedzieli dopingujący mnie kibice – rodzina i przyjaciele. Początkowo nie miałem na to odpowiedzi.W college’u grałem w futbol amerykański. ludzie pytali. więc ja grałem. Nie grałbym i nie starał się tak bardzo. TOM MALONE Były prezes i dyrektor Milliken and Company 16 . Gdy o tym opowiadałem. Ani nie byłem potężny – ważyłem ledwie 75 kilo – ani zbyt dobry. Raz miałem złamaną rękę. Ale kiedyś mnie olśniło. Ale oni tam byli.

Dzięki miłości wszystko jest wartościowe. 17 .Dzięki wierze wszystko jest możliwe.

18 .Eksperyment z otuchą Kilka lat temu przeprowadzono eksperyment. który miał na celu zmierzyć ludzką zdolność do znoszenia bólu. że jeśli przy osobie stojącej w wodzie z lodem jest ktoś. Jak długo bosonogi postoi w wiadrze lodowatej wody? Wtedy dokonano odkrycia. dwukrotnie rośnie jej zdolność tolerowania bólu. kto dodaje wsparcia i otuchy.

JOHN C. MAXWELL 19 .Dodawanie otuchy polega na podjęciu decyzji. że twój problem jest moim problemem.

Dręczyło go przeczucie. Ale w sierpniu tego samego roku doszło do rzeczy niesłychanej. Po przenosinach do Anglii jego sława nadal rosła. zwłaszcza gdy następują po sukcesach. Często padał ofiarą nagłych zmian trendów politycznych. Po roku został skrzypkiem i klawesynistą w cesarskiej operze w Hamburgu. Zanim skończył czterdzieści lat. jego od najmłodszych lat ciągnęło do muzyki. Odwiedził go bogaty przyjaciel. Oliwy do ognia dolewały jeszcze kłopoty ze zdrowiem. wręczając libretto oparte na życiu Jezusa Chrystusa. Wreszcie w 1741 roku uznał. tak powiedział o komponowaniu Mesjasza: „Zwarzywszy na ogrom dzieła i krótki czas 20 . Poddawał się załamany i zrozpaczony. natychmiast zdobył sławę i wkrótce został mianowany kapelmistrzem na dworze elektora Hanoweru (późniejszego króla Anglii Jerzego I). Miał jakiś wylew albo zawał. że za długi trafi do więzienia. Ósmego kwietnia wystąpił na koncercie. że nie miał grosza przy duszy albo stawał na skraju bankructwa. po którym pozostał mu paraliż czterech palców prawej dłoni. że chociaż ma dopiero pięćdziesiąt sześć lat. sir Newman Flower. Charles Jennings. Po dwudziestu czerech dniach ukończył złożony z 260 stron manuskrypt Mesjasza. czas odejść na emeryturę. ale bardzo przygnębiony. Pisał trzy tygodnie bez przerwy. który miał być pożegnalny. niechęci i długach. Zdarzało się. Był pogrążony w rozżaleniu. Zanim skończył dwadzieścia jeden lat. Dzieło to na tyle zaintrygowało Haendla. Jednak mimo talentu i sławy napotykał na drodze wiele przeciwności. Pomiędzy angielskimi kompozytorami panowała ostra rywalizacja. był już wirtuozem klawiatury. Wyszedł z tego. Kiedy zajął się komponowaniem. Szybko poczuł przypływ weny. Jeden z jego biografów. że postanowił wrócić do pracy. Wprawdzie ojciec zamierzał wysłać go na studia prawnicze. Dodał mu otuchy. znał go już cały świat. W wieku siedemnastu lat otrzymał stanowisko organisty katedralnego w rodzinnym miasteczku Halle. Kolejne dwa dni zabrały orkiestracje.WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY Jerzy Fryderyk Haendel był cudownym dzieckiem. Obecnie utwór ten uchodzi za dzieło sztuki muzycznej i kulminację twórczości kompozytorskiej Haendla. Odrzucenie i porażka bardzo bolą. Zaczął pisać. Publiczność była kapryśna i czasami ignorowała jego koncerty.

powstawania.największym wyczynem w dziejach kompozytorstwa muzycznego”. praca ta pozostanie – być może na zawsze . Według: Nie oglądaj się na porażkę 21 .

Myśleć źle o kimkolwiek. jak potrafisz. że dobre intencje stanowią wystarczającą wymówkę. Przyjmować. aby: Martwić się. Spieszyć się. jeśli nie znasz całej prawdy. że coś jest niemożliwe. Nie próbować. Trwać w niechęci do Boga lub drugiego człowieka. gdy postępujesz najlepiej. Tracić czas na błahostki. gdy sukces zależy od dokładności. a uznawać.Dodawaj otuchy sam sobie Nie pozwalaj sobie. 22 .

którą ktoś nas natchnął. że stajemy się lepsi. dokończy go do dnia Chrystusa Jezusa (Flp 1.6) Otucha sprawia.Ten. Każdy ma w swoim życiu wzloty i w większości przypadków stanowią one wynik otuchy. Adams 23 . George M. który zapoczątkował w was dobre dzieło.

jakim wydaje się być.Taktuj człowieka jako takiego. kim być powinien. Ale potraktuj go. że stanie się tym. a sprawisz. a stanie się gorszy. jakby już stał się tym. Johann Wolfgang Goethe 24 . kim mógłby być.

Pozwalamy wam w tym roku pracować z nimi w ich tempie i zobaczymy. wyższe od przeciętnych w całym regionie San Francisco. że za wspaniałe postępy w nauce muszą odpowiadać ich wyjątkowe zdolności pedagogiczne. rzekł dyrektor. „Ale muszę przyznać się do jeszcze jednej rzeczy”. Najwyraźniej ten rok dobrze im służył.WIERZ W SIEBIE Kilka lat temu w szkole z okolic San Francisco przeprowadzono eksperyment. Nauczyciele. że to znakomita koncepcja. Dyrektor wezwał do siebie troje nauczycieli i powiedział: „Ponieważ stanowicie trójkę najlepszych pedagogów i macie znakomite doświadczenie.5 Dlaczego zatem przez cały rok uczniowie i nauczyciele osiągali wyniki na tak wspaniałym poziomie? Otuchy dodawała im wiara w siebie! Na podstawie: Your Roadmap to Success 25 . „Nie jesteście najlepszymi nauczycielami. przeciętne dzieciaki. damy wam dziewięćdziesięciu wyselekcjonowanych uczniów z najwyższym ilorazem inteligencji. To były zwyczajne. ile się nauczą”. Wcale nie mieliście dziewięćdziesięciu najbardziej rozwiniętych intelektualnie uczniów. Wasze nazwiska wybraliśmy przypadkiem”. Oczywiście nauczyciele natychmiast doszli do wniosku. Po zakończeniu roku szkolnego dyrektor wezwał trójkę nauczycieli i powiedział: „Muszę wam coś wyznać. Wybraliśmy je losowo i przydzieliliśmy do was”. Osiągnęli wyniki średnio o 20 do 30 proc. uczniowie i rodzice uznali.

że w niego wierzy. Zmusza człowieka. On uważa.Powiem ci. co sprawia. jak dobry jesteś. co najlepsze. że jego ludzie są lepsi niż w rzeczywistości. REGGIE JACKSON 26 . że ktoś jest wspaniałym menedżerem. Sprawia. żeby miał o sobie dobre zdanie. że człowiek sam z siebie wydobywa więcej. zawsze obsadza cię do takich ról. A gdy już pokaże ci. Pokazuje mu. w których musisz dawać z siebie wszystko.

w których czuje się akceptowany.Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka. niezależnie od stanowiska. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach. CHARLES SCHWAB 27 .

Goddard prowadził badania nad poziomem energii u dzieci. że doświadcza natychmiastowego przypływu energii. urządzenie pokazuje nagły spadek energii. że gdy zmęczone dziecko usłyszy słowo pochwały. Odkrył.Pozytywnie podłączeni Psycholog Henry H. jak reagują na cudze słowa. Podłączał je do urządzenia zwanego ergografem i sprawdzał. Natomiast gdy dziecko jest krytykowane lub zniechęcane. 28 . Nigdy nie wolno lekceważyć mocy zawartej w słowach otuchy. ergograf wskazuje.

O nieżywych nawet kamienny nagrobek ma coś dobrego do powiedzenia. MAXWELL 29 .Jeszcze dzisiaj powiedz komuś coś pozytywnego. JOHN C.

„W pierwszym miesiącu wasze zadanie polega na prowadzeniu Klubu Komplementów. jakie zauważyliście u ludzi z otoczenia. że mówienie komplementów komuś. że czuje się samotna i wyobcowana. wnikliwie studiował ludzką naturę i święcie wierzył. mówił studentom. rozpaczała. kogo się nie lubi. Przy życiu trzyma mnie tylko nadzieja na list od przyjaciół z Wisconsin”. Inni bali się odrzucenia. Polega to ta tym. na ulicy i w pracy”. co powiedzieć. Zwierzyła się Crane’owi. biurach i fabrykach. w autobusie. Pewnego razu po ćwiczeniach podeszła do niego młoda kobieta o imieniu Lois. Było to jedno z kilku pierwszych jego zadań praktycznych. 30 . „Czy chwalenie swojego wroga nie jest hipokryzją?”. Jeśli ktoś chce. doradca i psycholog George W. Uwzględnicie w niej zmiany. aby każdego dnia powiedzieć szczery komplement trzem różnym osobom. Chociaż nie miał doświadczenia w nauczaniu. „Nie znam tu nikogo oprócz kilku dziewczyn z biura”. „Psychologię stosujecie codziennie i w każdym miejscu. „Wieczorami wracam na stancję i piszę listy do domu. czemu nadał nazwę Klub Komplementów.KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO W drugim dziewięcioleciu dwudziestego wieku w Chicago na Northwest University lekarz. Crane zaczął wykładać psychologię społeczną. że nie wiedzą. Przyjechała do pracy urzędniczej w Chicago z małego miasteczka w Wisconsin. zapytał jeden ze studentów. Jedne z pierwszych zajęć prowadził ze studentami wieczorowymi. a później doskonalili się na wieczorowych zajęciach. ta liczba może być większa. którzy generalnie byli starsi niż przeciętni żacy. Jeszcze inni uważali. jest nieuczciwe. że nauka psychologii najlepiej odbywa się w praktyce. Tydzień później w reakcji na problem Lois Crane zaproponował coś. Ale na zaliczenie trzeba codziennie przez trzydzieści dni mówić komplement co najmniej trzem osobom (…) Po miesiącu napiszecie pracę opisującą swoje doświadczenia. jakie zajdą w waszym spojrzeniu na życie”. w domu. a także zmiany. W ciągu dnia ludzie ci pracowali w chicagowskich sklepach. Jedni narzekali.6 Niektórzy studenci mieli opory przed tym zadaniem.

który mówił: „tak samo jak próżnych słów trzeba się wystrzegać milczenia po próżnicy”. odparł Crane. Nasuwa się wniosek[. Crane starał się wpajać swoim studentom działanie aktywne. mówił. którzy całkowicie byliby pozbawieni pozytywów (…) Taki komplement może podnieść na duchu kogoś samotnego. „abyś go docenił. Na podstawie Zwyciężysz. powiedzenie komplementu wrogowi nie jest hipokryzją”. Wziął sobie do serca słowa Benjamina Franklina. Przestał być wobec niej grubiański. a w końcu pobrali. Ktoś musi zrobić pierwszy krok i zacząć mówić otoczeniu miłe rzeczy”. Ale stojąca za nim zasada jest aktualna tak samo jak w latach dwudziestych ubiegłego wieku. że szczere komplementy wywierają pozytywny wpływ na otoczenie i chyba jeszcze silniejszy na nich samych. że nie ma ludzi. ale zaczęła mówić mu komplementy – początkowo przez zaciśnięte zęby. Zgodnie z nią osobę. ale nie w pojedynkę 31 . która zasługuje na pochwałę. Nigdy nie wiadomo. dziewczynki. możemy albo podnosić na duchu.„Nie. a ona przestała oceniać go przesadnie negatywnie. Lois rozpromieniała i zamieniła się w bardzo towarzyską osobę. mężczyzny lub kobiety. Dzisiaj Klub Komplementów George’a Crane wydaje się nieco sztywniacki. Nauczyli się szczerze rozmawiać. co ja później nazwałem Zasadą Windy. że Crane uczył czegoś. kto już prawie poddał się i zrezygnował z robienia dobrych uczynków. albo dołować. bo miała trudnego szefa. Zauważamy wtedy. „Świat pragnie”.7 Studenci Crane’a odkryli. czy komplement nie trafia do chłopca. rozświetla je swoją obecnością. z którą łączą nas jakieś relacje. która wchodząc do pomieszczenia. zbliżyli do siebie. Inna już prawie rzuciła pracę jako sekretarka w kancelarii prawnej. „Komplement to szczere i obiektywne pochwalenie pewnej cechy lub myśli. Czuje głód komplementów. którzy przeżyweają krytyczne chwile.

w których żyłeś naprawdę.Patrząc wstecz z perspektywy czasu na swoje życie. To te. w których działałeś w duchu miłości. ujrzysz momenty. HENRY DRUMMOND 32 .

Najwspanialszą rzeczą. lecz odsłonić przed nim jego własne. to nie podzielić się z nim swoim bogactwem. BENJAMIN DISRAELI 33 . jaką możesz zrobić dla drugiego człowieka.

co robią – dodawaj im sił. pomagaj im w spełnianiu tych podstawowych. Ludzie chcą robić słuszne rzeczy – stawaj u ich boku. Ludzie chcą osiągać rzeczy. 34 . Ludzie chcą znajdować lepsze sposoby robienia tego. Jeśli chcesz dodawać ludziom otuchy. Ludzie chcą należeć do zespołów osiągających nadzwyczajne rzeczy – zachęcaj ich do tego.Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień Psychologowie twierdzą. głębokich pragnień. kim są i co osiągnęli – składaj im wyrazy szacunku. Ludzie pragną uznania za to. że w głębi duszy wszyscy ludzie pragną tego samego. z których byliby dumni – dodawaj im motywacji.

Truett Cathey 35 . który pragnie otuchy? On oddycha.Jak rozpoznać człowieka.

dzieci. aby być dobrym”. Niech więc już teraz uczynię wszelkie dobro. aż będzie „lepszy” dzień na pomaganie innym. czyń to codziennie. że w gruncie rzeczy każdy człowiek – nawet ten najbardziej negatywnie nastawiony – chce dodawać otuchy. Drobiazgi wykonywane każdego dnia mają na ludzi większy wpływ. ROZUMIEJĄ. które mogę uczynić i niech okażę wszelką uprzejmość każdej istocie. Wykonując zwyczajne rzeczy. Nie trzeba być bogatym. CO DODAJĄ OTUCHY INNYM. Twoje słowa i uczynki najsilniej wpływają na osoby najbliższe – rodziców. Rzymski filozof Lucjusz Annaeus Seneka zauważył: „Gdziekolwiek znajduje się istota ludzka. KTO DODAJE OTUCHY. I to jest możliwe. dysponujesz mocą sprawiającą. ŻE ŻYCIE JEST TYLKO JEDNO. Korzystaj z tej siły mądrze. nie trzeba być geniuszem. ZDAJE SOBIE SPRAWĘ. co podnoszą na duchu. Nie musisz mieć wszystkiego. Ludzie dodający otuchy nie czekają na jutro. Pasuje tu jeden z moich ulubionych cytatów: „Tylko raz przejdę przez to życie. Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu i wnosić do ich życia nową wartość. pamiętaj o poniższych rzeczach: DODAWAJ OTUCHY CODZIENNIE. Obym nie zwlekał z tym ani tego nie poniechał. od czasu do czasu trzeba wykazać się kreatywnością. Co innego inicjować zmiany w sytuacjach negatywnych. niż ci się wydaje. partnerów. ale nie w pojedynkę 36 . KTOŚ. Wystarczy troska o ludzi i odrobina inicjatywy. CI. że życie innych staje się lepsze lub gorsze. Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu. Działają tu i teraz! Każdy może dodawać otuchy. Ponownie bowiem drogą tą szedł nie będę”. tam pojawia się szansa. Wszyscy pragniemy pozytywnie wpływać na innych. NA PODSTAWIE Zwyciężysz.POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA Święcie wierzę. Właśnie o to starają się ci. Czasami wystarczy dobre słowo. W NEGATYWNYCH WARUNKACH OSOBY DODAJĄCE OTUCHY INICJUJĄ RZECZY POZYTYWNE. JAK NIEWIELKA RÓŻNICA DZIELI RANIENIE OD POMAGANIA. kiedy indziej dobry uczynek. Być pozytywnie nastawionym w warunkach sprzyjających lub neutralnych to jedno.

Uśmieszek pogardy na drogich ustach. Słowo osoby. aby nas rozweselić. aby nas zasmucić. nogi robią się z kamienia.Tak mało trzeba Tak mało trzeba. Tracimy wówczas wszelkie zwątpienie i strach. IDA GOLDSMITH MORRIS 37 . Do szczęścia trzeba tak niewiele. Ochocze klaśnięcie dłoni przyjaciela. Tracimy odwagę i nadzieję. Wtedy choćby cel był blisko. Tak mało trzeba. Tak mało trzeba. Wystarczy lekceważące słówko lub grymas powątpiewania. które dawno temu błędnie zaplanowaliśmy. która nas rozumie. aby nas zasmucić. Ukończenie zadania.

A pewnie ci nie uwierzę. Lekceważ mnie. A pewnie cię nie polubię. WILLIAM ARTHUR WARD 38 . A pewnie ci nie wybaczę. Dodawaj mi otuchy. A nigdy ci nie zapomnę.Przypochlebiaj się. Krytykuj mnie.

Są łuki i zakręty.Życie to bieg z przeszkodami. Gdy skaczesz przez płotek. pamiętaj najpierw przerzucić serce. Reszta pójdzie za nim. zwycięstwa i porażki. MICHELLE LEONARD 39 .

22) Otucha daje nam nadzieję. który trzyma się wiary. Wiara trzyma człowieka.Niech nas ogarnie łaska Twoja Panie. według ufności pokładanej w Tobie! (Ps 33. Matka Teresa z Kalkuty 40 .

Maxwell 41 .Tajemnicą otuchy jest nadzieja. John C.

kto przechodzi ciężką próbę – choruje albo ma kłopoty finansowe – to dobrymi i pełnymi miłości słowami dodasz mu wiary w siebie. Pływali między krami na zaledwie trzech łodziach ratunkowych. że jedna osoba jest w stanie dzięki nadziei podtrzymywać przy życiu innych. Na wiele miesięcy utkwił na lodowatych wodach. Chciał zapewnić ludziom odrobinę muzyki.KRZEPIENIE NADZIEI Gdy w 1914 roku sir Ernest Schackleton wyruszył na morze. wniesiesz do jego życia nadzieję i otuchę. Schackleton stanowi znakomity przykład na to. Większość została tam w oczekiwaniu na powrót Shackletona. a w końcu zatonął. z kim miał styczność. pomaga załodze odzyskać energię oraz przezwyciężać przeszkody w drodze do celu. Każdego prosił o wyrażanie opinii. W końcu po osiemnastu miesiącach od katastrofy Shackleton powrócił i wszystkim udało się przetrwać te gehennę. że przyczynia się do znalezienia wyjścia z sytuacji. Udzielał się każdemu. Shackleton i jego dwudziestu siedmiu załogantów utknęli dwieście mil od cywilizacji. Napoleon powiedział. aby jako pierwszy przemierzyć Antarktykę. 42 . że przywódca jest dostawcą nadziei. Jeśli znasz kogoś. ale do nielicznych rzeczy wyniesionych przez Schackletona z tonącego statku należało bandżo. W jaki sposób podtrzymywali w sobie nadzieję? Po pierwsze dzięki optymizmowi. zdolność do rozładowania nastroju neutralizuje strach. Jednak jego statek Endurance nawet nie dotarł do obozu bazowego. Być może brzmi to dziwnie. aby każdy czuł. Shackleton uznał kiedyś optymizm za „prawdziwą odwagę moralną”. Sam ani przez chwilę nie przestawał wierzyć w ocalenie załogi. mieli tylko kilka namiotów i skromne zapasy prowiantu. Rozdawał zadania tak. W końcu dotarli do niewielkiej wysepki. że w warunkach napięcia. Dodawał im też otuchy humorem i niefrasobliwą atmosferą. A jego optymizm był zaraźliwy. który wraz z garstką ludzi wyruszył na łodziach ratunkowych osiemset mili po wzburzonych wodach w kierunku stacji wielorybników. przyświecał mu ambitny cel. że są ważni. Odkrył. pomożesz mu dźwigać ciężar. Po drugie umacniał w swoich ludziach poczucie.

Bierz się w garść. Koncentruj się na swoich mocnych stronach. Do osiągania każdej rzeczy podchodź w sposób indywidualny. Traktuj porażki jako odosobnione incydenty.Jak walczyć ze zniechęceniem Odrzuć odrzucanie. 43 . Traktuj błędy jako tymczasowe. Bądź zawsze dobrej myśli.

Żaden człowiek nie upada tak nisko. bezpłodna.wdowa. sierota. DALLAS WILLARD The Divine Conspiracy 44 . aby mógł lekceważyć wpływ Boga na swoje życie. Pod opieką Boga wszyscy pozbawieni nadziei . aby nie mógł się podnieść dzięki Boskim nakazom. eunuch czy odmieniec – są bezpieczni i spełnieni. I żaden nie wznosi się tak wysoko.

futerał na okulary z bawełnianym sznurkiem. oceniano i grożono. uważany za jednego z najznakomitszych prezydentów Stanów Zjednoczonych. które Abraham Lincoln miał ze sobą tego wieczora. 45 . Tekst zaczyna się od słów: „Abe Lincoln to jeden z największych w dziejach mężów stanu …” Dlaczego Lincoln. nosił ze sobą ten artykuł? Bo kierował krajem w jednym z najtrudniejszych okresów w histroii. że ktoś w niego wierzy. Czasami musiał sobie przypomnieć. pięciodolarowy banknot konfederatów oraz wypłowiały wycinek gazetowy z artykułem wychwalającym jego wybór na prezydenta. gdy został zastrzelony: mała chusteczka z wyszytym A. Lincoln. Często go krytykowano. scyzoryk noszony przez chłopców ze wsi.Otucha dla prezydenta Na ekspozycji w instytucie Smithsonian wystawione są osobiste drobiazgi.

4) 46 . (Ps 91.Okryje cię swymi piórami i schronisz się pod Jego skrzydła: Jego wierność to puklerz i tarcza.

Swoją moc W niesprzyjających czasach. Opisuje poczucie bezpieczeństwa. BÓG OBIECUJE Swoją obecność TWOJA KORZYŚĆ Nie musisz być samotny. a później idź i dziel się nią z innymi. 47 . a zawarte tam obietnice składają się na wnikliwy obraz nadziei. Zastanów się nad nią. Swoją ochronę Gdy podejmujesz inicjatywę i ryzyko.Nadzieja w Panu Psalm 91 należy do najbardziej pocieszających fragmentów Biblii. Bóg zapewnia ci bezpieczeństwo. Swoje zasoby Niezależnie od tego. Swój pokój Nie musisz czuć się niebezpiecznie na nieznanym terenie. jakie są twoje potrzeby. choćbyś przechodził nie wiadomo przez co. jakiego można zaznać dzięki wierze w Boga. Swoją perspektywę Boskie spojrzenie na życie z perspektywy wieczności zapewnia ci poczucie stabilności. Bóg pomaga w osiąganiu celów. przyjmij ją do siebie. Bóg je zaspokaja.

Czasami nasze światło przygasa i roznieca je dopiero druga osoba. ALBERT SCHWEITZER 48 . którzy rozpalają nasze światło na nowo. Wszyscy winniśmy dogłębną wdzięczność tym.

prawie zawsze robią to specjalnie. Podkreślam to. Ludzie. KTÓRZY WNOSZĄ COŚ DO ŻYCIA. On był „dodawaczem". Można je nazwać „dodawaczami”. którzy wnoszą do cudzego życia coś wartościowego. O każdej porze. Tak bardzo się do mnie przekonał.MATEMATYKA Pod względem relacji istnieją w zasadzie tylko cztery rodzaje ludzi: 1. abym w jego firmie wygłosił prelekcję na temat zarządzania. że życie innych staje się przyjemniejsze i radośniejsze. Wiele osób na tym świecie pragnie nieść pomoc innym. Lubimy ich. „Co ja mogę zrobić dla ciebie?” 49 . którymi możesz We wszystkich miejscach. jak tylko możesz. że chciał zrobić dla mnie coś miłego. powiedział. należy dawać siebie. ponieważ aby wnosić wartość do cudzego życia. Z tylu sił. Na wszystkie sposoby. Niedawno dyrektor generalny pewnej korporacji poprosił mnie. z ilu możesz. w których możesz. w której możesz Wszystkim ludziom. Sprawiają. Przeprowadziłem sesję dla jego dyrektorów i kadry kierowniczej. „John. którym możesz Tak długo. a to rzadko zdarza się przypadkiem. ile możesz. Za cel stawiam sobie być ich łatwym przyjacielem. Pastor John Wesley radził: Czyń tyle dobra. co zrobiłeś dla nas”. Sam bardzo lubię ludzi i chcę im pomagać. podoba mi się to. gdy siedzieliśmy w jego gabinecie.

potrzebne są umiejętności rzemieślnika. aby zostać „mnożnikiem”. A rozbicie krzesła trwa chwilę i nie wymaga żadnych umiejętności. 2. czas i energia. Właśnie tego uczył studentów George Crane. W moim życiu jest wielu mnożników. Różnica jest mniej więcej taka jak pomiędzy budowaniem i burzeniem. Każdy z nich jest najlepszy w swojej dziedzinie. to zapewne automatycznie coś z niego ujmujesz. rzekł dyrektor. rzekł dyrektor. Aby na przykład zbudować piękne krzesło. Pisarz Frank Tyger mówi: „Przyjaźń składa się z nastawionego ucha. „No dobrze”. sc. W sztuce Juliusz Cezar Cassius zapewnia: „*Akt IV. „No coś ty”. W relacjach międzyludzkich brać jest łatwo.". III. Właśnie to oferuję swoim przyjaciołom. Cenią sobie działania partnerskie. „Będziesz moim łatwym przyjacielem”. który niczego nie chce. które już mamy. KTÓRZY POMNAŻAJĄ COŚ W ŻYCIU. strategicznie i umiejętnie. A ty?” „Słuchaj. „Dodawaczem” może zostać każdy. Ja mam szczęście. chyba każdy chce mieć łatwego przyjaciela. Z 50 . 3. O to właśnie mi chodzi. kto zechce. którzy pomagają mi w odnoszeniu sukcesów: John Hull. wyrozumiałego serca i pomocnej dłoni”. David Hyot. KTÓRZY UJMUJĄ COŚ Z ŻYCIA. Jego ludzie byli inteligentni i otwarci na wiedzę. a sprawiają wręcz. odparłem. Ich tolerujemy. że zazwyczaj „odejmowacze” robią to nieświadomie. że cięższe stają się te. Nie pomagają nosić nam naszych ciężarów. tym większy potencjał. które zresztą sprawiły mi wiele radości. który wymyślił Klub Komplementów. a więc utalentowanych ludzi. Natomiast aby w relacjach międzyludzkich wznieść się na wyższy poziom – i zostać „mnożnikiem” – trzeba działać świadomie. O wiele trudniej dawać. Tak robią „odejmowacze”. Tych cenimy. Jeśli nie umiesz wnosić coś do życia przyjaciół. prawda? Takiego. powiedziałem. Tom Mullins. Wystarczy zamiar wnoszenia czegoś do cudzego życia i realizowanie tego zamiaru. „Niczego nie musisz dla mnie robić”. Oczywiście dostałem od korporacji pieniądze za swoje wystąpienia. patrząc mu prosto w oczy. „Każdy czegoś chce. Zawsze mają wspaniałe pomysły. Oni służą mi z całego serca. przed wejściem poety około strony lub więcej”. Najsmutniejsze jest to. Im większy talent i większe zasoby.„Nic”. „Ja właśnie chcę być takim łatwym przyjacielem”.

G. poświęć chwilę czasu. zapytano skąd wzięła się nazwa Model G nadana jednej z pierwszych spycharek. założyciela firmy Catepilar produkującej ciężki sprzęt budowlany. Przypominają prezesa firmy. co oznacza. który mógłby zająć moje miejsce. aby innym było gorzej. że – w odróżnieniu od „odejmowaczy” – przeważnie podejmują swoje negatywne działania całkiem świadomie.pasją podchodzą do robienia rzeczy wartościowych. że dołują człowieka jak mogą i kiedy mogą. dziarskiego i młodego człowieka. To szkodliwi ludzie. W twoim życiu prawdopodobnie też są tacy ludzie. A później go wyrzucić”. kto odgrywa w twoim życiu rolę mnożnika. „Ponieważ ta maszyna również bruździ i szybko się rozchodzi”. 4. „Dzielnicy” robią tyle szkód dlatego. LeTourneau. ale nie w pojedynkę 51 . że kiedyś jeden z klientów o to samo zapytał sprzedawcę. jakie mają w twoim życiu znaczenie. gdy próbują sprawić. „Dzielnikami” nazywamy ludzi. Ich unikamy. Pomagają ci odnosić sukcesy i mają potrzebne do tego umiejętności. Odpowiedział. R. którzy „lubią sprowadzać na ziemię”. KTÓRZY DZIELĄ COŚ W ŻYCIU. aby zadzwonić lub napisać do nich i powiedzieć im. Na podstawie Zwyciężysz. a ten z refleksem typowym dla komiwojażerów powiedział: od pierwszej litery angielskiego słowa „gossip". którzy czują się lepiej lub lepiej wyglądają w swoich oczach. czyli plotka. który rozesłał do personelu okólnik: „Poszukać w firmie bystrego. Zastanawiając się nad tym. W efekcie sieją spustoszenie i niszczą relacje. Pomagają precyzować moją wizję i maksymalizować moje możliwości.

Kocham cię. 52 . Obiad na stole. Reszty nie trzeba. Wszystko przebaczam. Wierzę w ciebie. Zeszczuplałaś.Sześć zdań najbardziej podnoszących na duchu.

ścieżyny na pustkowiu. (Iz 43.19) 53 . Czyż jej nie poznajecie? Otworzę też drogę na pustyni.Oto Ja dokonuję rzeczy nowej: pojawia się właśnie.

co jest za przeszkodami i zachęcali innych do ich pokonywania.Otucha zmienia życie Niektórzy ludzie uważają. 54 . Do tego jednak wystarczy zaledwie przeciętna inteligencja. aby ludzie widzieli. Bóg chce. że dostrzeganie przeszkód świadczy o dojrzałości i wnikliwości.

a nie im imponować. a nie jak rezonator cudzego ego. aby ich doceniać. kim są. a nie za środek do zaspakajania czyjejś próżności. SYDNEY A. HARRIS 55 . Chcą być traktowani jak istoty ludzkie. Chcą być uznawani za to.Ludzie chcą.

Ale większości podwładnych to zupełnie nie interesuje. głębokie pragnienie. A jeśli traktujesz kogoś jak dwójkę. Czasem podnosząc kogoś na duchu. 56 . 1. Każdy chce być kimś. pomagamy im osiągać wielkość. Okazując po prostu. Prawda ta dotyczy zarówno najmłodszych dzieci jak i najstarszych dorosłych. a nawet życie. który prowadzi do zwycięstwa zintegrowaną rasowo drużynę. ile po nich się spodziewasz. CO WIESZ. Oni chcą imponować. NIKOMU NIE ZALEŻY. Nikogo nie ciekawi zasób naszej wiedzy ani nasze osiągnięcia. jeśli nie wiemy. PÓKI WIE. To naturalne. JAK CI ZALEŻY Nikogo nie obchodzi. a co ich uwzniośla. Łakną podziwu. Ludzie pragną uznania i afirmacji. że w nich wierzymy. aby czuli. Jedyna i najważniejsza rzecz. KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY Człowiek ma przeolbrzymi wpływ na życie otoczenia. 2. że są kimś? Traktuj ich jak dziesiątki. jaka ludzi interesuje. Pragną. że możesz wydobyć z ludzi dokładnie tyle. tydzień. 3. KAŻDY CHCE BYĆ KIMŚ Każdy chce być akceptowany. że z całego serca troszczy się o nich i dba o ich interesy. co im szkodzi. KAŻDY KOGOŚ POTRZEBUJE Film Tytani opowiada opartą na faktach historię trenera Hermana Boone. Każdy pragnie być dobrze odbierany. JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY. Ale trudno dodawać ludziom otuchy. jacy jesteśmy inteligentni. reagują jak dziesiątki. Dowiaduj się. sympatycznym napastnikiem liniowym. które powinieneś o ludziach wiedzieć. zmieniacz jego dzień. Jeśli traktujesz ich jak dziesiątki. Jestem przekonany. Każdy chce być kochany. co ich podnosi na duchu. Na pytanie. to postępuje jak dwójka. Owszem. Dzięki tobie rusza w zupełnie inną stronę.PIĘĆ RZECZY. Prowadź rozpoznanie. oczekują od lidera kompetencji i charakteru. aby inni szli za nimi. W jednej ze scen rozmawia z Louie Lastikiem. Na początek pięć rzeczy. Jednak przede wszystkim chcą wiedzieć. Niektórym liderom trudno to pojąć. Jak pomagać ludziom. to czy naprawdę nam na nich zależy.

„Trenerze. Otucha rozchodzi się na wszystkie strony niczym fale powstające pod wpływem kamyka wrzuconego do wody. 5. kto w niego zainwestuje i zachęci. okej?” Pod koniec filmu Louie zalany łzami podchodzi do Boona. że się nie kwalifikujesz. że ten ktoś zacznie pozytywnie oddziaływać na innych. Kto chce dodawać otuchy. Podnosząc na duchu jednego człowieka. 57 . ale dlatego. Panie trenerze. Niektórzy nawet są przekonani. mam C plus. BÓG KOCHA WSZYSTKICH Często podchodzimy wybiórczo do tych. Problem polega na tym. Szukamy ludzi podobnych do nas. Idę do college’u”. nie może myśleć w ten sposób. jak ludzie traktują człowieka. Jakiś czas później trener mówi ściszonym głosem: „Jeśli nie pójdziesz do college’u.czy Louie wybiera się do college’u. Ktoś z podejściem subiektywnym powiedział: „Współczuję ci”. Nastawiony obiektywnie: „To logiczne. Ponieważ trener okazał mu zainteresowanie. Kilka lat temu zetknąłem się z tekstem ilustrującym. że go stać. Nie tędy droga. Od dzisiaj co tydzień masz mi przynosić do wglądu swoją kartę ocen. zawodnik odpowiada: „Ja? Nie. aż zrobi to ktoś inny. Każdy szuka kogoś. i myślą tak samo. którzy wierzą w to samo. wywierasz wpływ na wielu innych. Im bardziej pozytywnie oddziałujesz na kogoś. że tam wpadłeś”. chłopak osiągnął więcej. to nie dlatego. Dlaczego? Wcale nie dlatego. Rozglądaj się za ludźmi. 4. że nie chcemy zaspokoić potrzeb. że czekamy. co oni. nie jestem mózgowcem”. na kogo Bóg go stworzył. aby stawał się tym. WYWIERA WPŁYW NA RZESZE Gdy wkładasz serce w pomaganie jednej osobie. w zdumiewający sposób twoja otucha ulega rozmnożeniu. że mamy wrodzoną skłonność do powściągliwości. tym większe prawdopodobieństwo. Powinien ruszać do przodu i udzielać pomocy. którzy skorzystają na twojej otusze i pomocy. Podobnie to wygląda u większości ludzi. że powinni pomagać tylko tym. jak oni. niż wierzył. którym chcemy pomagać i dawać wsparcie. Razem będziemy ją analizować. KTO POMAGA JEDNEJ OSOBIE. który wpadł do dziury i nie może wyjść.

Człowiek z charyzmą: „Mów po prostu. a ludzie przy tobie zawsze będą czuć się podniesieni na duchu. nie wpadłbyś do tej dziury”. Inspektor okręgowy – czy ma pozwolenie na kopanie dziur. Ormianin: „Zostałeś zbawiony i nadal siedzisz w dziurze”. Człowiek użalający się nad sobą: „Jeśli nie widziałeś mojego doła. jak traktowałby ich Jezus. że nie jesteś w dziurze”. Postępuj tak. Geolog określił pokłady ziemi widoczne w dziurze. który wpadł do dołu. Dziennikarz chciał wyłączność na artykuł o człowieku. to nic nie widziałeś”. Fundamentalista powiedział: „Zasłużyłeś sobie”. Optymista: „Mogło być gorzej”. Realista: „Dziura taka właśnie jest”. czy opłacił podatek za dziurę.Faryzeusz rzekł: „Do dziur wpadają tylko źli ludzie”. w jaki sposób człowiek wpadł do dziury. 58 . Urzędnik skarbowy zapytał. Kalwinista: „Gdybyś był zbawiony. Jezus na jego widok podał mu rękę i wyciągnął go z dziury. Nigdy nie powinniśmy zapominać. Matematyk wyliczył. że Bóg kocha każdego i że należy traktować ludzi. Pesymista: „Będzie jeszcze gorzej”.

Pozdrówcie się nawzajem świętym pocałunkiem! (2 Kor 13.12) 59 .

afirmacji i akceptacji. czyli męża. rodzica albo bliskiego przyjaciela. pocałunek lub przytulenie „ważnej osoby”. żony. że dla zachowania zdrowia fizycznego i emocjonalnego potrzebujemy osiem do dziecięciu ważnych dotknięć dziennie. Prowadzone kilka lat temu badania na uniwersytecie UCLA pokazały. pogłaskanie.Wyciągaj rękę do najbliższych Za pośrednictwem prostego dotyku możemy przekazać niesłychany ładunek miłości. Mianem ważnego dotknięcia naukowcy określili delikatne poklepanie. JAMES MERRITT How to be a Winner and Influence Anybody 60 .

Niewiele rzeczy na tym świecie działa silniej niż pozytywny dotyk. DEVOS 61 . Słowo nadziei i optymizmu. „Na pewno ci się uda” wypowiedziane w trudnej chwili. RICHARD M. Na przykład uśmiech.

W szkole zapadła decyzja. że cię przepuściłam. „Gdyby szacunkiem do siebie samego można napełniać coś w rodzaju baku z paliwem”. Ale teraz cieszę się. „to Pickettowie (rodzina zastępcza) opróżnili mnie do sucha. fizycznie i psychicznie. Radzisz sobie znakomicie”. mówił. Mając to na uwadze. gdzie jego matka odsiadywała wyrok. które znęcało się nad nim słownie. W trzeciej klasie stracił wszelką wrodzoną chęć nauki. że niczego się nie nauczy i nie ma przed nim żadnej przyszłości. to w moim przypadku była to pani Profit”. Tak o tym pisze: 62 . Lecz zamiast wpaść w panikę. Rodzina zastępcza przeprowadziła się i Antwone przeniósł się do szkoły w innym rejonie.10 Lecz mimo postępów na koniec roku znów nie zasługiwał na promocję. że pobiła go aż do nieprzytomności. Nie zdał do piątej klasy i musiał powtarzać czwartą. Ponadto opiekunka stale mu wpajała. Często zastępczy rodzice przywiązywali go do słupka w piwnicy i dotkliwie okładali. że Brenda Profit będzie uczyła swoją klasę także w piątej i szóstej klasie. Pani Profit udzieliła mu pochwały: „Jestem z ciebie dumna. W efekcie chłopak wychowywał się w rodzinie zastępczej. Tam uczyła Brenda Profit. płynnie przeczytał cały tekst i nawet z powodzeniem wymawiał trudne słowa. Muszę ci powiedzieć. że zostanie w czwartej klasie trzeci raz. Przez wiele lat był ofiarą przemocy seksualnej.9 Pod okiem pani Profit Fisher zaczął inaczej o sobie myśleć. Później doszło do zdarzenia. Kiedyś zastępcza matka chwaliła się. które już na zawsze zmieniło sposób myślenia chłopca. Przez trzynaście lat mieszkał u małżeństwa. że czasami się jąkał. Fisher tak nieśmiały. Wtedy jednak stała się rzecz cudowna. że jest najgorszym dzieckiem na świecie. Wtedy właśnie w głowie Fishera coś zaskoczyło. Wtedy jednak nastąpił kolejny przełom. że wahałam się z twoją promocją do piątej klasy. „Jeśli jakieś istoty odgrywają w naszym życiu rolę aniołów. umożliwiła Fisherowi promocję. został poproszony do czytania na głos. W tym czasie jego ojciec od dwóch miesięcy już nie żył. Groziło mu. A pani Profit pomogła to wszystko zmienić”.SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE Antwone Fisher urodził się w zakładzie karnym w Ohio. Pewnego razu w klasie było czytanie. Nigdy nie dostał od nich kieszonkowego ani prezentu na gwiazdkę.

Odnosi sukcesy w Hollywood jako scenarzysta. którą przez resztę życia noszę ze sobą w tylnej kieszeni”. jakie przesłanie zawiera historia jego życia. I nawet nie tylko na swoje (…) Ta lekcja stanowiła dla mnie sztabkę złota.11 W tamtej chwili zaczął inaczej o sobie myśleć – i to zmieniło jego życie. ale w środku przeżywałem olśnienie. Wyrósł na porządnego człowieka z własną rodziną. Ma żonę i córkę. Na zewnątrz skromnie przyjąłem pochwałę. Obecnie Antwone Fisher żyje z myślenia. Później przeżywał jeszcze wiele wzlotów i upadków. Na pytanie. które wdało się w przestępstwa i narkotyki. na twojej drodze zawsze zjawiają się dobrzy ludzie”. ale wiedział. o której zawsze marzył. że nie jest beznadziejny i że ma przed sobą przyszłość. odpowiedział: „Nadzieja jest zawsze.12 Na podstawie Today Matters 63 . Nawet gdy masz ciężkie początki. Nie poszedł w ślady rodzeństwa z rodziny zastępczej.Jej szczere i troskliwe słowa zadziałały na mnie jak grzmoty i błyskawice. Po raz pierwszy w życiu zdałem sobie sprawę. że sam mogę wpływać na swoje sprawy.

Najlepszym sposobem na poprawienie sobie humoru jest poprawianie humoru wszystkim dokoła. MARK TWAIN 64 .

powiedział z dumą mężczyzna. Tamten od razu zorientował się. Ale to się nie liczyło. Clark opowiada. Na podstawie Zwyciężysz. Tuż przed nimi stała pewna rodzina. aby pójść do cyrku. Idziemy do cyrku całą rodziną”. Dan domyślił się. Mężczyzna pochylił się do okienka.BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY Dan Clark wspomina. Wyglądali na przybitych. klepnął ojca ośmiorga dzieci w ramię i powiedział: „Przepraszam. że nie mają za wiele pieniędzy. To dla mnie i dla mojej rodziny naprawdę wiele znaczy”. spojrzał ojcu Clarka w oczy. jak w wieku kilkunastu lat czekał z ojcem w kolejce po bilety do cyrku. ile podać biletów. podniósł pieniądze. Ewidentnie nie mieli tylu pieniędzy. o co chodzi. W pewnej chwili wsunął rękę do kieszeni. kobieta rozłożyła ręce i opuściła głowę. „i dwa dla dorosłych. uścisnął mu rękę i ze łzą w oku dodał: „Bardzo dziękuję. Rodzice trzymali się za ręce. to panu wyleciało z kieszeni”. i łatwo było wywnioskować. Przy kasie bileter zapytał. ale nie w pojedynkę 65 . „Osiem dziecięcych”. Byli ubrani prosto i schludnie. co je czeka w cyrku. Dzieciaki z radością rozprawiały o tym. wyjął dwadzieścia dolarów i dyskretnie rzucił banknot na ziemię. Clark wrócił z ojcem do samochodu i wrócili do domu. że wszystkiemu przyglądał się jego ojciec. Podnieśli na duchu tamtą rodzinę. „Dziękuję panu”. „Ile?” Kasjer powtórzył. Oni nigdy tego nie zapomną. a obok ośmioro dzieci poniżej dwunastu lat grzecznie się bawiło. że to dla nich zupełnie nowe przeżycie. Ale gdy kasjer wymienił sumę do zapłacenia. A potem pochylił się. Wtedy nie starczyło im już pieniędzy.

aby druga osoba poczuła się przy tobie ważna.Choćbyś nie wiem. MARY KAY ASH 66 . jak bardzo był zajęty. musisz znaleźć czas.

JOHN H. SPALDING 67 . w której łatwiej osiągnąć sukces.Kto wierzy w nasze możliwości. lecz także tworzy atmosferę. nie tylko nas stymuluje.

ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY Jeśli ludzie czują się niepewnie… daj im wiarę w siebie. Ludzie chcą być kojarzeni z sukcesem… pomagaj im odnosić zwycięstwo. Ludzie oczekują lepszego jutra… dawaj im nadzieję. Ludzie popadają w zniechęcenie… dodawaj im otuchy. Ludzie pragną bliskich relacji… dawaj im wspólnotę. Ludzie są egoistami… w pierwszej kolejności zaspokajaj ich potrzeby. Ludziom brak wytyczonego kierunku… naprowadzaj ich. Ludzie lubią czuć się wyjątkowi… udzielaj im szczerych pochwał.CO MUSISZ WIEDZIEĆ. Ludzie poszukują wzorców do naśladowania… dawaj im przykład. 68 . Ludzie potrzebują zrozumienia… wysłuchuj ich.

Każdy nosi na piersiach niewidzialny medalik z napisem: „Spraw, abym czuł się ważny!” Nigdy nie zapominaj o tym, gdy pracujesz z ludźmi. MARY KAY ASH

69

JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO
Gdy ktoś w człowieka inwestuje i wnosi do jego życia nową wartość, zawsze dodaje mu otuchy. Dawać innym coś wartościowego można następującymi sposobami: SZCZERZE ICH CENIĄC. Jak pokazać, że kogoś się ceni? Wierząc w niego, zanim on uwierzy w nas. Służąc mu, zanim on zacznie służyć nam. Kochając go, zanim on nas pokocha. Dając, nie oczekując niczego w zamian. PODNOSZĄC SWOJĄ WARTOŚĆ. Nie można dawać czegoś, czego się nie ma. Dobre intencje nigdy nie przemawiają tak donośnie jak dobre uczynki. Zasługuj sobie na to, abyś mógł dawać. RozwijaJ siebie, abyś mógł być mentorem. Zdobywaj doświadczenie, abyś mógł dzielić się wiedzą. WIEDZĄC I RESPEKTUJĄC, CO CENIĄ INNI. Co się dzieje, gdy koncentrujesz się wyłącznie na realizacji własnych zamiarów? Niewiele wiesz o otaczających cię ludziach. Za swój priorytet postaw cudze priorytety. Poproś, aby inni opowiedzieli ci swoje historie. Posłuchaj o ich nadziejach i marzeniach. Niech ich sukcesy będą częścią twojej misji. ROBIĄC RZECZY, KTÓRE CENI BÓG. Gdy twoje życie dobiegnie kresu, po co będziesz żył? Wszystko co ziemskie obróci się w pył – ty także. Zajmuj się rzeczami, które przetrwają dłużej od ciebie.

70

A Bóg, który daje cierpliwość i pociechę, niech sprawi, abyście wzorem Chrystusa te same uczucia żywili do siebie i zgodnie jednymi ustami wielbili Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa. (Rz 15,5-6)

Otucha umacnia zespół.

Wielkość miłości do Boga nigdy nie przekroczy głębi miłości do siebie nawzajem. PATRICK MORLEY

71

THEODORE ROOSEVELT 72 .Najważniejszym składnikiem w przepisie na sukces jest wiedza. jak postępować z ludźmi.

DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM, BUDUJESZ DRUŻYNĘ
Czy kiedykolwiek należałeś do drużyny przegranej? Gdy duch słabnie, a atmosfera gęstnieje, zawodnicy się wypalają i zespół sprawia wrażenie, że stoi w miejscu, wtedy łatwo o zniechęcenie. Jak znaleźć wyjście z takiej sytuacji? Odwołać się do morale zespołu! Gdy potrafisz zmienić morale, potrafisz zmienić zespół. Morale daje wielką moc. Oto uzasadnienie moich słów: 1. WYSOKIE MORALE MOCNO PRZESADZA. Gdy cały zespół jest pozytywnie nastawiony i każdy zawodnik ma o sobie dobre zdanie, wszystko wydaje się w porządku. Przygotowania przebiegają gładko. Jakakolwiek przerwa wydaje się niepotrzebna. Drobne zwycięstwa zawierają słodycz, wielkie przynoszą uczucie niepokonania. Zespołowe gwiazdy nigdy nie zawodzą i nawet przeciętni zawodnicy grają powyżej swoich możliwości. Niektórzy ludzie nazywają taki okres dobrą passą lub mówią, że dopisuje szczęście. Ale w gruncie rzeczy chodzi o wysokie morale. Drużynie o wysokim morale kibicują wszyscy. W biznesie – ludzie kupują akcje firmy, gdzie panuje wysokie morale. W show biznesie - gazety i telewizje proszą o wywiady, producenci płacą horrendalne sumy za występy zespołów o wysokim morale. Czy z dnia na dzień zespół z nieutalentowanego może stać się utalentowany? Czy jest naprawdę aż tak dobry, jak pisze o nim prasa? Zapewne nie. Morale powoduje, że do zespołu wszyscy odnoszą się z wielką przesadą. 2. WYSOKIE MORALE TO DŹWIGNIA. Gdy w zespole panuje wysokie morale, wyniki jednostek wznoszą się na zupełnie inny poziom. Zespół koncentruje się na swoim potencjale, a nie na problemach. Reprezentanci zespołu wkładają więcej serca. Każdemu łatwiej wyzbywać się egoizmu. Zawodnicy wierzą w siebie i to im pomaga osiągać wyniki na wyższym poziomie. Gdy zespół ponosi porażki, zachodzi zjawisko odwrotne. Gracze skupiają się na problemach. Spada poziom zaangażowania poszczególnych zawodników. Zamiast przyciągać zawodników, zespół ich odpycha. I wszyscy zaczynają troszczyć się bardziej o siebie niż o kolegów z zespołu. Gdy przegrywacie, cierpią wszyscy. 73

3. WYSOKIE MORALE TO WIELKA ENERGIA. Wysokie morale dostarcza zespołowi ogromnej energii. Zawodnicy są jak króliczki z reklamy Energizera: działają i działają w nieskończoność. Żadna góra nie wydaje się za wysoka. Żaden projekt nie jest zbyt trudny. Żaden wyścig zbyt długi. Energia dodaje entuzjazmu i zespół nabiera rozpędu, w którym staje się prawie nieposkromiony. 4. WYSOKIE MORALE WIELE ELIMINUJE Dzięki energii i rozpędowi morale potrafi wiele eliminować. Gdy zespół przegrywa i morale spada, nawet najmniejszy problem wyrządza wiele szkód. Natomiast zespół z wysokim morale mknie do przodu nawet pomimo ogromnych przeszkód i przeciwności wydawałoby się nie do pokonania. Problemy - niezależnie od wielkości – jakby znikały. 5. WYSOKIE MORALE JAKO WYZWALACZ Wysokie morale w pewien sposób także uwalnia zespół. Zwycięstwa dają swobodę oddechu. Dobry zespół wykorzystuje ją, aby podejmować nowe wyzwania, wypróbować nowe pomysły, nowe koncepcje, nowe ruchy, na co w innym razie nie mógłby sobie pozwolić. Dzięki temu wyzwala innowacyjność i kreatywność. W efekcie wysokie morale uwalnia potencjał zespołu. Jak więc zmienić sytuację, jeśli w naszym zespole panuje niskie morale? Od czego wystartować? Najlepiej od dodawania otuchy. Ludzie podniesieni na duchu gotowi są na nieco cięższą pracę. Do siebie i kolegów odnoszą się nieco bardziej pozytywnie. Zaczynają wierzyć, że są w stanie odnosić zwycięstwa. Najmniejsze powodzenie stanowi pożywkę dla dalszych sukcesów – zwłaszcza gdy w chwilach marazmu i porażek reprezentanci zespołu nawzajem podtrzymują się na duchu. Jeśli chcesz odmienić zespół, odmieniaj każdego gracza osobno. Czy nie moglibyście tego, co robicie, wykonywać lepiej? Być może. Ale nigdy nie wiadomo, co można osiągnąć, jeśli nie dodamy otuchy tym, którzy mają to osiągnąć. Każdemu pomagaj jak najefektywniej wykorzystywać talent i zdolności, a zespół zajdzie dalej niż można się spodziewać. Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej

74

Ja jestem chłop z Arkansas, ale nauczyłem się kierować zespołem. Jednych podnosić na duchu, a innych nieco uspokajać, aby ich serce biły jednym wspólnym rytmem zespołowym. Zawsze powtarzam trzy rzeczy: Jeśli coś idzie źle, moja wina. Jeśli coś idzie dosyć dobrze, nasza zasługa. Jeśli coś idzie znakomicie, wasze osiągnięcie. To wystarczy, aby ludzie grali dla ciebie w piłkę i zwyciężali. BEAR BRYANT

75

który był premierem dwa razy. że ja jestem najinteligentniejszą kobietą w Anglii”. Zasłynął jako dyplomata i reformator społeczny. lecz ich. był wielkim oratorem. to jest pech. że to najinteligentniejszy człowiek w Anglii. Natomiast towarzysząc panu Disraeliemu miałam wrażenie. Zasada ta sprawdza się we wszystkich dziedzinach życia. mistrzem finansów i człowiekiem dogłębnie moralnym. Jako jedyny w dziejach dostąpił zaszczytu czterokrotnego wyboru na premiera Wielkiej Brytanii. Oto znakomita lekcja na temat przywództwa. a drugiego z Disraelim. można domyślać się na podstawie pewnej uwagi poczynionej kiedyś przez Disraeliego: „Jaka jest różnica pomiędzy pechem a nieszczęściem? Jeśli Gladsone wpadnie do Tamizy. Pod jego rządami w Wielkiej Brytanii wprowadzono ogólnokrajowy system oświatowy. zaufanie i przyjaźń podwładnych. Liderzy zdobywają wiarę. Jednak do jego największych osiągnięć należy nakłonienie Wielkiej Brytanii do zakupu udziałów w Kanale Sueskim. Obydwaj przywódcy wiele uczynili dla Wielkiej Brytanii. jakimi się darzyli. Na podstawie Dwadzieścia cztery bezdyskusyjne cechy przywódcy 76 . przeprowadzono reformy parlamentarne i znaczna liczba robotników otrzymała prawa wyborcze. Z zupełnie innego środowiska wywodził się Benjamin Disraeli. Gladstone przez trzydzieści lat kierował liberałami i dla wielu stanowił uosobienie cech wiktoriańskiej Anglii.DWA RODZAJE LIDERÓW W drugiej połowie dziewiętnastego wieku o rządy w Wielkiej Brytanii rywalizowało dwóch wielkich ludzi: William Gladstone i Benjamin Disraeli. Polityką zajął się w wieku trzydziestu kilku lat. Ci dwaj wielcy politycy byli zagorzałymi rywalami. ale dzieliło ich podejście do ludzi. stawiając w centrum uwagi nie siebie. Miał za sobą karierę w służbie publicznej. to już nieszczęście”. Uczuć. A jeśli go stamtąd ktoś wyciągnie żywego. która jednego wieczoru jadła kolację z Gladstonem. Różnicę tę najlepiej ilustruje opowieść młodej damy. Zapytana o wrażenia odpowiedziała: „Po kolacji z panem Gladstonem wychodziłam z jadalni w przekonaniu.

lecz w pokorze oceniając jedni drugich za wyżej stojących od siebie.…nie pragnąc dla niewłaściwego współzawodnictwa ani dla próżnej chwały. Niech każdy ma na oku nie tylko swoje własne sprawy. ale też i drugich! (Flp 2.3-4) 77 .

nigdy nie zapomina. a także staje się silniejszy i skuteczniejszy. niewdzięcznej pracy w niebezpieczeństwie i zaciągało się do wojska. Wielu mężczyzn uciekało od brudnej. Podczas najmroczniejszego okresu drugiej wojny świtowej w Wielkiej Brytanii były kłopoty ze znalezieniem ludzi do pracy w kopalniach węgla. że na ogół sukcesów składają się role odegrane przez każdego z reprezentantów. Dlatego pewnego dnia Churchill spotkał się bezpośrednio z górnikami i z pasją opowiedział im. które cieszyło się powszechnym podziwem i uznaniem. Wszyscy potrzebują otuchy. 78 . Tylko że bez węgla zarówno wojsko jak i zwykli ludzie mieliby wiele kłopotów. Najlepszego przykładu dostarcza Winston Churchill.Uhonorowanie całego zespołu Kto buduje zwycięską drużynę. Wystarczy każdemu powiedzieć. Wrócili do swej prozaicznej pracy z nowym zasobem sił i motywacji. że cenimy jego pracę. Podczas jego przemówienia w oczach twardych mężczyzn pojawiły się łzy. a zespół działa sprawniej. ile ich praca znaczy dla Anglii i jak wielką rolę odgrywają w utrzymaniu wolności kraju.

Margaret Carty 79 .W pracy zespołowej dobre jest to. że zawsze masz kogoś u swego boku.

jakich spodziewają się po nich ci. PODNOSZĄ SWOJĄ WARTOŚĆ Doskonalą siebie nie tylko dlatego. których szanują. że dzięki temu korzystają na tym osobiście. CO CENIĄ KOLEDZY Gracze wspierający kolegów. 4. Ludzie zwykle osiągają takie wyniki. i obserwują. POPRAWIASZ ZESPÓŁ Podziwem i sympatią w zespole zawsze cieszą się ci gracze.POMAGAJĄC KOLEGOM. W amerykańskim footballu wielki skrzydłowy Jerry Rice osiągał lepsze wyniki dzięki 80 . Nie można dawać czegoś. w których czuje się akceptowany”. słuchają. Zawodnicy będący wsparciem dla swoich kolegów mają kilka cech wspólnych: 1. talentów. Poszukiwania darów. o czym koledzy mówią. To tacy ludzie jak gwiazda klubu Boston Celtic. środkowy Bill Russel. Koledzy z zespołu dokładnie wiedzą. kiedy w nich wierzysz. indywidualnych cech. Dzięki tej wiedzy i chęci nawiązania porozumienia między ludźmi tworzą się silne więzi. 3. na ile udało mi się poprawić grę moich kolegów”. 2. CENIĄ KOLEGÓW „Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka”. ale także dlatego. który powiedział: „O tym. czego się nie ma. którzy pomagają innym wznosić się na wyższy poziom. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach. a potem pomagania w wykorzystaniu ich dla dobra całego zespołu. Wymaga to szukania sposobów podwyższania umiejętności kolegów i poprawy ich nastawienia. „niezależnie od stanowiska. najlepszego pomocnika wszechczasów. PODNOSZĄ WARTOŚĆ SWOICH KOLEGÓW Istotę pomagania kolegom stanowi podnoszenie ich wartości. dodają im sił i ułatwiają odnosić sukcesy. najwięcej mówi to. WIEDZĄ I BIORĄ POD UWAGĘ. na co wydają pieniądze. A dzięki nim możliwe jest pojawianie się kolejnej cechy. Dzięki temu można wznieść się na zupełnie nowy poziom. że w ten sposób pomagają innym. powiedział przemysłowiec Charles Schwab. czy rozegrałem dobry mecz. Na przykład wspaniały koszykarz Karl Malone zawsze miał wsparcie Johna Stocktona.

Na podstawie Czterdziestu siedmiu niezbędnych cech gracza zespołowego 81 .takim rozgrywającym jak Joe Montana i Steve Young. Jeśli chcesz ulepszać zespół. doskonal siebie.

(1 Kor 2. 82 .9) Otucha wiedzie do rzeczy wielkich.Serce człowieka nie zdołało pojąć. jak wielkie rzeczy przygotował Bóg tym. którzy Go miłują.

Każdego zawodnika staram się przekonywać. która wprawia w ruch całą machinę. gdyby nie mała. żeby poczuł się jak ta iskierka. KNUTE ROCKNE 83 . ulotna iskierka.Samochód nie ruszyłby z miejsca. która wprawia w ruch nasz mechanizm.

RALPH WALDO EMERSON 84 . a okażą się wielcy. a będą tobie ufać.Ufaj ludziom. Odnoś się do nich jak do wielkich.

Lewis i J. Co czwartek w towarzystwie jeszcze innych pisarzy spotykali się przy drinku. Forda przedstawiono mu jako „młodzieńca. W końcu Lewis się nawrócił. Wprawdzie ich przypadek może wydawać się czymś wyjątkowym. którzy pojawili się w ich życiu. podróżowało i bawiło się. Czasami wiedziałem. że otrzymywali wsparcie przyjaciół i wielbicieli. że ich autorzy. dokonały ich dzięki ludziom. 85 . To właśnie Tolkien nakłaniał Lewisa. „Udało ci się! Twój samochód ma własny napęd i wozi ze sobą własną elektrownię”. Z kolei Lewis zachęcał Tolkiena do kontynuacji prac i starań o publikację. Miałem nadzieję. Jednak tylko nieliczni zdają sobie sprawę. R. Poznali się na konwencie sponsorowanym przez firmę Edisona.KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY Każdy kogoś potrzebuje. A tu nagle jak grom z jasnego nieba spadły na mnie słowa pełnej akceptacji z ust największego na świecie geniusza wynalazczości”. rozmawiali o swoich pracach pisarskich i czytali fragmenty niepublikowanych dzieł. że podążam w dobrym kierunku. Gdyby nie ich przyjaźń i wzajemne podtrzymywanie na duchu. R. Tolkien byli profesorami w Oksfordzie i łączyła ich zażyła przyjaźń. C. Przez wiele lat gigant przemysłu motoryzacyjnego Henry Ford był przyjacielem i sąsiadem płodnego wynalazcy Thomasa Edisona. Rozmawiali chwilę na temat samochodu i nagle Edison z ekscytacją walnął pięścią w stół. do zainteresowania się chrześcijaństwem. Tak później Ford wspominał ich pierwsze spotkanie: „Nigdy wcześniej od żadnego człowieka nie otrzymałem tyle otuchy. które dokonały największych osiągnięć w dziejach. lecz jeśli przyjrzeć się osiągnięciom wielkich ludzi. że filmy powstały na podstawie książek.13 W kolejnych latach tych dwóch wielkich ludzi wspólnie pracowało. Osoby. że tak jest. zaprzysięgłego ateistę. który wymyślił wóz na ropę”. a czasami tylko przypuszczałem. Nikt niczego nie osiągnąłby bez pomocy innych. świat byłby uboższy o jedne z najlepszych książek dwudziestego wieku i pewnie najlepsze powieści fantasy wszechczasów. Prawie wszyscy wiedzą. Ostatnio kinomani oglądali filmowe wersje Opowieści z Narnii i Władcy pierścieni. to często okazuje się. S.

a znajdziesz tych. Gdy zdobyła się na odwagę. Mordocheusz. W książce Catherine Ryan Hyde Pay It Forward i w powstałym na jej podstawie filmie dwunastoletni Trevor McKinney snuje prosty – lecz niewiarygodnie poruszający – plan zmiany świata. gdyby nie Edmond Halley. namawiał ją. aby zwrócić się do króla. Kiedyś ten szanowany uczony odwiedził Newtona w Cambridge. a potem jeszcze wiele. Kto ciebie wspiera. nad którym pracował. Wtedy wujek Estery. którzy dokonali wielkich czynów. lecz zamiast brać za to pieniądze. poślubiła króla perskiego Kserksesa i została królową. wnosząc znaczny wkład do muzyki kościelnej. Okazało się. że Newton już ten problem rozwiązał. podnosił cię na duchu i towarzyszył ci w podróży? Pomagaj innym robić to.14). W efekcie w 1687 roku spod drukarskiej prasy wyszło dzieło Principia Mathematica Philosophiae Naturalis. abyś dokonał rzeczy wielkich? Kogo Bóg zesłał. czy nie ze względu na tę właśnie chwilę dostąpiłaś godności królowej?” (Est 4. aby omówić pewien problem. aby stanęła w obronie swojego narodu. wiele innych. Pewnego razu odwiedziła go grupa chrześcijan. Sir Izaak Newton wśród wielu uchodzi za najważniejszego naukowca ery nowożytnej. Po tej wizycie Wesley poczuł się silniejszy nie tylko na ciele. Przyjrzyj się życiu ludzi. a będziesz miał udział w ich osiągnięciach. Jeden z doradców króla uknuł spisek mający na celu wymordowanie Żydów. którzy zaopiekowali się nim i opowiedzieli mu historie o działaniu Boga w ich życiu. aby zapłacili dobrymi uczynkami dla trzech kolejnych osób. którzy ich w tym wspierali. proponuje. Wtedy Halley namówił go do opublikowania wyników pracy. które stanowi podwalinę badań nad mechaniką i które zmieniło sposób patrzenia człowieka na świat. uratowała swój lud. Uważa. od imienia której zatytułowano jedną z biblijnych ksiąg. do czego stworzył ich Bóg. Napisał popularny hymn O for a Thousand Tongues Sing. aby był dla ciebie pociechą. że w rezultacie jego planu fala dobra odmieni życie 86 . Chce dla trzech osób zrobić coś pożytecznego. Młoda żydówka Estera. Jednak być może nigdy nie opublikowałby dzieła z tej tematyki. Słynie głównie z prawa grawitacji i trzech zasad dynamiki. ale i na duszy. takimi słowami: „kto wie.Autor hymnów religijnych Charles Wesley cierpiał na zapalenie opłucnej i dręczyły go wątpliwości względem wiary.

87 . Nawet najdrobniejsze akty dobroci i słowa otuchy w życiu innych ludzi bywają spotęgowane i efektem kuli śniegowej prowadzą do czegoś.na całym świecie. aby lepiej żyło się jego matce. czego nie byliśmy w stanie nawet sobie wyobrazić. nauczycielce i niezliczonym rzeszom ludzi. których nigdy nie widział na oczy. Ten dwunastolatek chce.

Każdy początek jest konsekwencją. Każdy początek kończy coś. PAUL VALERY 88 .

Na tym świecie większość rzeczy. wcześniej zostało uznanych za niemożliwe. NIEZNANY AUTOR 89 . których warto było dokonać.

Charles H. 1923 Nigdy nie zapominaj. dokąd prowadzą nas marzenia. 1895 Już wynaleziono wszystko. zdobywca Nagrody Nobla z fizyki.Nie oczekuj otuchy od „ekspertów” Każdego dnia mamy do czynienia z defetystami o wąskich umysłowościach. Nie dawajmy im kraść naszych marzeń. 90 . 1905 Nie istnieje żadne prawdopodobieństwo. że zmierzamy tam. co było do wynalezienia. ROBERT MILLIKEN. GROVER CLEVELAND. że człowiekowi kiedykolwiek uda się ujarzmić siłę atomu. Nie pozwalajmy im gasić naszego entuzjazmu i mącić naszej wizji. LORD KELVIN. dyrektor amerykańskiego urzędu patentowego. Niemożliwe. 1899 Mądra i odpowiedzialna kobieta wcale nie chce głosować.Duell. aby latały urządzenia cięższe od powietrza. Przedstawiają mądrość pod postacią krótkowzroczności. prezes England’s Royal Society. Pamiętaj o poniższych twierdzeniach tak zwanych „ekspertów”. prezydent USA.

MOC PASJI „Eksperci” wiele czasu poświęcają na ustalenie. Co zrobić. to czy tego chcesz. to znajdziesz silę. tym większy potencjał. PASJA WZMACNIA SIŁĘ WOLI. że ludzie osiągają sukcesy. Im większy ogień. że czekają nas wielkie rzeczy. że jeśli coś rozpali ich duszę. Twoje pragnienia decydują o twoim losie. Pasji nic nie zastąpi. co powoduje. aby ją odkryć? I jak pomóc innym w jej odkrywaniu? 91 . to znikają niemożliwości. że w życiu wszystko jest wykonalne. Istoty ludzkie skonstruowane są w ten sposób. to możemy mieć pewność. im większe pragnienie. czy nie. PASJA CIĘ ZMIENIA. stajesz się człowiekiem bardziej oddanym i produktywnym. Gdy odkrywamy w sobie pasję. Jeśli podążasz za swoją pasją. PASJA SPRAWIA. Jeśli czegoś naprawdę bardzo pragniesz. W końcowym efekcie pasja ma silniejszy wpływ niż osobowość. Ogień w sercu sprawia. Na czele listy najważniejszych czynników znajduje się pasja. aby to osiągnąć. Przyjrzyjmy się czterem prawdom na temat pasji: PASJA TO PIERWSZY KROK NA DRODZE DO OSIĄGNIĘĆ. ŻE NIEMOŻLIWA STAJE SIĘ MOŻLIWE.

Przyjaciele pomagają w snuciu wizji lub blokują marzenia. NIEZNANY AUTOR 92 .

MAXWELL 93 . ale nie aż tak. JOHN C. jak twój sposób widzenia przyszłości.Twoja przeszłość jest ważna.

gdy był chłopcem. „Matka zawsze mówiła. znalazł inne rozwiązanie. Ale Martinez był ciekawy świata i odkrył w sobie pasję do książek. przechodziłem do sąsiada i czytałem gazety. Właśnie tak się dzieje. „roznosiciel przynosił sąsiadowi gazety. Ale pasja czytelnicza. w której rodzice nie przepadali za lekturą. nadal się rozwijała. zaczął pożyczać książki ze swojego zbioru liczącego dwieście woluminów. Swój lokal Martinez nazwał Libreria Martinez Books and Art Galery. W Miami nie było za bardzo co robić.15 W końcu sąsiad go przyłapał. Jego rodzice. większość ludzi pracowała przy wydobyciu miedzi. a w miasteczku brakowało nawet publicznej biblioteki. Czytanie nie było rzeczą łatwą w rodzinie. która podtrzymywała go na duchu. I tak krok po kroczku nasze obroty przekroczyły dwa miliony egzemplarzy. Cały czas rozniecali jego miłość i pożyczali mu książki. 14 Gdy dziecko pragnie czytać. Ale ponieważ książki często nie wracały. „potem było dziesięć i dwadzieścia pięć. „Co rano za piętnaście siódma”. Po kilku latach salon fryzjerki z książkami zamienił się w księgarnię z jednym symbolicznym fortelem fryzjerskim. Będąc właścicielem zakładu fryzjerskiego. opowiada. Wsparcia i inspiracji dostarczyli mu też nauczyciele. „Zaczynaliśmy od dwóch książek”. Od chwili założenia w 1907 roku zmieniła się niewiele. wymykałem tylnymi drzwiami. staje się bardzo przedsiębiorcze. Systematycznie co rano. Ale nie zabronił mu czytania. Potem starannie składałem gazety i odkładałem na miejsce. opowiada. aby mi nikt nie przeszkadzał w czytaniu. Później przeprowadził się do Kalifornii i został fryzjerem. Ja się budziłem. imigranci z Meksyku. wspomina. lecz wręcz zachęcił do dalszej lektury. podobnie jak teraz.OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT Co chłopak taki jak Ruben Martinez robił w takim miejscu jak Miami w Arizonie? To mała mieścina górnicza w południowo wschodniej części stanu zamieszkała przez dwa tysiące osób.16 Teraz księgarnia ma na stanie siedemnaście tysięcy tytułów i uchodzi za jednego z największych w 94 . „Chowałem się więc na dworze. Gdy Martinez dorastał w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. pracowali w kopalni. żebym zostawił te książki i posprzątał podwórko”. gdy człowiek ośmiela się marzyć”. Zaczął je sprzedawać.

Do 2012 roku chce otworzyć dwadzieścia pięć placówek. „Ojcowie i matki”. Dzięki czytaniu. To. co teraz robię. mówi. czy nad kreską? Musicie im czytać. Na podstawie Talent is Never Enough 95 . „Gdybym został w przemyśle górniczym. Sam Martinez nie wyhamowuje. popierać czytanie (…) Wtedy dzieci będą nad kreską. „Na obcinaniu włosów zarabiałem więcej niż na sprzedawaniu książek”. daje mi radość życia”. co robi. Będą miały szczególne miejsce na świecie. teraz żyłbym sobie wygodnie na emeryturce. Prawdopodobnie nikt w Stanach Zjednoczonych bardziej niż on nie zachęcił do czytania hiszpańskojęzycznych Amerykanów. Teraz w księgarniach zamierzam pracować do końca życia”. zachęcać do czytania. „Ale to. W 2004 roku zdobył stypendium Fundacji MacArthura – często zwane „grantem dla geniuszy” – w uznaniu za „łączenie roli handlowej i ośrodka społeczności w celu uznania literatury i zachowania latynoamerykańskiego dziedzictwa literackiego”. W 2001 roku Martinez otworzył drugą księgarnię i trzecią dla dzieci. Talent Martineza został dostrzeżony. Również w 2004 roku został Rzecznikiem Biznesu Mniejszości Narodowych w amerykańskim urzędzie do spraw drobnej przedsiębiorczości. aby wasze dzieci były pod kreską. zwraca się do rodziców.USA sprzedawców książek hiszpańskojęzycznych.com uznał go za jednego z dwudziestu sześciu najbardziej fascynujących przedsiębiorców. ale nie zamierza spoczywać na laurach. Ma ponad sześćdziesiąt lat. Whitter College przyznał mu w 2005 roku tytuł honoris causa z nauk humanistycznych. Zamierza utworzyć sieć dwujęzycznych księgarni ponadnarodowych. Ale postanowiłem pójść na swoje i otworzyć zakład fryzjerski. a portal inc. „chcecie. dodaje mu energii.

Nigdy nie sprawdzisz. na ile stać Boga. jeśli nie porwiesz się na niemożliwe. NIEZNANY AUTOR 96 .

umocniłeś ich serca. cała rzesza ludzi rzuca się. Każda z pozostałych małp podjęła podobną próbę i za każdym razem kończyło się tak samo. Po kilku podejściach małpki dały za wygraną. Jeszcze kilka razy próbowała wejść po banany.EPILOG Błogosław i bądź błogosławiony Profesorowie ekonomii Gary Hamel i C. a na jego miejsce wpuścili inną małpę. zeskoczyła na podłogę i zaprzestała prób. Za każdym razem. pozostała trójka złapała ją i ściągnęła na podłogę. gdy nagle polał się na nią strumień zimnej wody. usłyszałeś pragnienie pokornych. Żyjemy w świecie. które otrzymały zimny prysznic. Naukowcy po kolei wymienili wszystkie małpy z pomieszczenia na nowe. 97 . Prahalad opisali eksperyment naukowy przeprowadzony na małpach. Cztery zwierzaki wpuszczono do pomieszczenia. Niestety czasami próbują w ten sposób wyświadczyć nam przysługę. Wspierając innych i tworząc wokół siebie atmosferę zachęty. Wtedy naukowcy jednego ze zwierzaków wyprowadzili z pomieszczenia.K. niech dodają ci otuchy te ośmielające cytaty z Pisma Świętego: Panie. w którym gdy próbujemy wspinać się i realizować swoje marzenia. pozostałe ją ściągały. ale też żadna nie wiedziała właściwie dlaczego. nakłoniłeś ucha. uzyskujemy moc ulepszania życia innych ludzi. Żadna z nich nie wspinała się na słup. gdy nowicjuszka próbowała wspinać się po banany. Zakwiliła. Lekarstwem jest dodawanie otuchy i podnoszenie na duchu. aby ściągnąć nas na dół. Po pewnym czasie w pomieszczeniu nie było już zwierzaków. Gdy starasz się podnosić ludzi na duchu. ale za każdym razem reszta jej przeszkadzała i w końcu zrezygnowała. Czasami zachowujemy się jak te małpy. Na samej górze słupa wisiała kiść bananów. Jedna z głodnych małp wspięła się po palu i już sięgała banana. w którym stał wysoki słup. Gdy ta nowa zaczęła wspinać się na słup.

jakie zgotuje nam dzisiaj. On będzie z tobą. (Wj 13. nie opuści cię i nie porzuci. Niech zwróci ku tobie oblicze swoje i niech cię obdarzy pokojem. Niech Bóg cię błogosławi. Nie lękaj się i nie drżyj! (Pwt 31.(Ps 10. niech cię obdarzy swą łaską. (Lb 6.8) Niech cię Pan błogosławi i strzeże.24-26) Dodawanie otuchy czy podnoszenie na duchu naprawdę potrafi wszystko zmienić.17) Sam Pan. a ty dziel się tym błogosławieństwem i nieś otuchę ludziom spotykanym w życiu! 98 . Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad tobą. a zobaczycie zbawienie od Pana.17) Nie bójcie się! Pozostańcie na swoim miejscu. który pójdzie przed tobą.

Śmiałe serce to połowa bitwy. DWIGHT EISENHOWER 99 .

“Kingsport Times-News”. Dr Crane Radio Talks. Nell Beliefs Can Influence Attitudes. George W. “AARP Secunda Juventud” Kwiecień. Ibidem[[ 8. Rueben Martinez Barber and Book Lover 100 .htm. 6. Perennial. Ibidem 4. Rebecca Murray. część 1. Nowy Jork 2001 10. http://www.com . 29 listopada 1999. The Real Antwone Fisher Talks About the Movie 'Antwone Fisher’ http//romanticmovies. Mellot 1948 7.Ibidem 11.php 16. Henry Ford and Thomas Edison. Antwone Quenton Fisher i Mim Eichler Rivas. http://www.. friendship of giants. Ibidem 5. Ibidem 3. Despite Odds CNN. Patrica Zacharias. Figueroa. Inc. Mohncy.detnews com/history/story/index. “The Detroit News".cfm? id=105&category=people. http://info. maj 2005.aarpsegundajuvencud. Life and Times. 13. (przedruk).org /english/nosotros/2005-AM/05AM_bookshop.kcet. Ibidem 9.about. Father-Son Duo Are World Class Competitors. Rueben Martinez Barber and Book Lover. 2. sprawdzane 14 lipca 2007 14. Ibidem 12. 25 lipca 1986.com/library/weekly/aaantwonefisherintc.html.org/lifeandtimes/archives/20041109. 25 lipca 2003. 11 listopada 2004.PRZYPISY 1. Hopkins Syndicate. Crane. “KCET News”. Ana Figueroa. 15. Finding Fish.

101 .

Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów. Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach. Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław utworzonej na dziesięciolecie Amazon. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500. Portal leadershipgurus.com. 102 . Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services. Prawa przywództwa. rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego.JOHN C. Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady. „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”.net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie.

aby podnosić innych na duchu. Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław 103 . co najlepsze. Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy. mamy powód. przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów. Gdy starasz się przekazać błogosławieństwo.pojedynczych ludzi. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. w których człowiek wydobywa z siebie wszystko. Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach.net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie. MAXWELL Błogosław i bądź błogosławiony Otucha zmienia wszystko [skrzydełka] Otucha naprawdę może zmienić wszystko . „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”. Ponieważ Bóg nas kocha.OKŁADKA [front] JOHN C. rodziny. Portal leadershipgurus. Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services. rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego. zostajesz podwójnie pobłogosławiony. Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”. szkoły. Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500. John Maxwell JOHN C.

kto jej dodaje. które zmienia rodziny. John Maxwell przedstawia praktyczne porady na temat skutecznego podnoszenia na duchu. Korzysta z niej zarówno ten. szczęśliwsze i pewniejsze.com. kościoły. który ją otrzymuje. Prawa przywództwa. 104 . Dzięki niemu stają się zdrowsze. Otucha stanowi niezbędny składnik potrzebny do rozwoju pozytywnego nastawienia i udoskonalania życia. [ostatnia strona okładki] Cud otuchy zmienia życie.utworzonej na dziesięciolecie Amazon. Otucha zmienia wszystko pomaga cenić i rozwijać relacje między ludźmi. Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady. zespoły i pojedyncze osoby. jak i ten.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful