John Maxwell

Błogosław i bądź błogosławiony

Otucha zmienia wszystko

1

Dla Ricka Goada 1963-2007

To przyjaciel, który dodawał mi otuchy i wniósł do mego życia wiele wartościowego. Kochał mnie bezwzględnie. Służył mi stale i codziennie dawał mi radość. A słowa „Rick zmienił moje życie” powtórzą za mną tysiące ludzi.

2

Spis treści Wstęp..................................................................................................................5 Otucha pozwala nam iść do przodu. ...................................................................8 MĄDRE SŁOWA...............................................................................................10 OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ................................................................................11 OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI.......................................................15 Eksperyment z otuchą....................................................................................18 WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY.......................................20 Dodawaj otuchy sam sobie............................................................................22 Otucha sprawia, że stajemy się lepsi. ...............................................................23 WIERZ W SIEBIE.............................................................................................25 Pozytywnie podłączeni...................................................................................28 KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO.......................................................................30 Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień........................................................34 POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA.......................36 Tak mało trzeba.............................................................................................37 Otucha daje nam nadzieję. ...............................................................................40 KRZEPIENIE NADZIEI......................................................................................42 Jak walczyć ze zniechęceniem........................................................................43 Otucha dla prezydenta...................................................................................45 Nadzieja w Panu.............................................................................................47 MATEMATYKA.................................................................................................49 Otucha zmienia życie........................................................................................54 PIĘĆ RZECZY, JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY, KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY........................................................................................56 Wyciągaj rękę do najbliższych........................................................................60 SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE.........................................................62 BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY..........................................................65 3

............................................................................................................ POPRAWIASZ ZESPÓŁ............91 OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT..........................................73 DWA RODZAJE LIDERÓW.....................................CO MUSISZ WIEDZIEĆ..............................................................80 Otucha wiedzie do rzeczy wielkich............... BUDUJESZ DRUŻYNĘ.............................68 JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO................. ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY....................................... 97 4 ............................................................................................................................................................................................................................78 POMAGAJĄC KOLEGOM... ..........................85 Nie oczekuj otuchy od „ekspertów”....................82 KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY..............................................71 DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM..........90 MOC PASJI...................................................76 Uhonorowanie całego zespołu.......................70 Otucha umacnia zespół.94 EPILOG..................... ..................

rodziny. jaką otrzymuje od ciebie zespół. zmieniasz jego życie Każdy potrzebuje otuchy. kto tylko skromniejsze. kto odnosi wielkie sukcesy i ten.Otucha to tlen dla duszy. znany i nieznany. jak oni zmieniają świat. 5 . w jaki sposób otucha jest w stanie zmienić dosłownie wszystko . ulega zmianie – zarówno młody. Jedno słowo nauczyciela może zmienić całe życie dziecka. „Jeden komplement daje mi energię do życia na cały miesiąc”. Na czym polega prawdziwa otucha. zdolni i zmotywowani. na którą zapewne nie zdobyłby się w inny sposób. Odwagi. to zmieniamy na zawsze ich życie. w którym momencie kilka szczerych słów może wywrzeć wpływ na całe życie”. Czasami otucha wywiera wpływ naprawdę głęboki.pojedynczych ludzi. ten. aby słusznie postępować. Jedno słowo lidera jest w stanie zainspirować podwładnego do wykorzystania całego swego potencjału. Każdy też. Jak powiedział Mark Twain. Jedno słowo męża lub żony potrafi uratować małżeństwo. szkoły. GEORGE MATTHEW ADAMS Wstęp Dodając komuś otuchy. aby mierzyć się z każdym kolejnym dniem. aby podejmować ryzyko i aby dawać coś od siebie. którzy przechodzą trudne chwile albo dążą do osiągnięcia czegoś wielkiego. Masz też zaszczyt wspierać słowami podnoszącymi na duchu przyjaciół. jak i stary. Jeśli jesteś przywódcą jakiejś organizacji. która potrafi trwale zmienić człowieka? Dodawać otuchy to pomagać komuś w zgromadzeniu odwagi. spoczywa na tobie odpowiedzialność za dodawanie otuchy swojej rodzinie. to skuteczność twojego zespołu rośnie wprost proporcjonalnie do otuchy. Zig Ziglar mówi: „Nigdy nie wiadomo. I obserwujemy. kto ją otrzymuje. Istota dodawania otuchy polega na odkrywaniu wartości drugiego człowieka. Jeśli dzięki naszej pomocy ludzie czują się bardziej wartościowi. Na kartach tej książki pokazujemy. Gdy wychowujesz dzieci.

Wierzę. co najlepsze.przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. opowieści i uwagi pomogą ci i będą cię inspirować. Mam nadzieję. abyś przekazywał ją innym. proszę. Błogosław i bądź błogosławiony! 6 . że książka także ciebie podniesie na duchu. że zawarte tu cytaty. że otucha zmienia wszystko. Pamiętaj. w których człowiek wydobywa z siebie wszystko. A gdy już w ciebie wstąpi otucha.

Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy.Ponieważ Bóg nas kocha. mamy powód. John Maxwell 7 . Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą. aby podnosić innych na duchu.

wszyscy. John C. Człowiek jest w stanie zajść znacznie dalej.Bądźcie mocni i mężnego serca. Maxwell 8 . którzy pokładacie ufność w Panu! (Ps 21.25) Otucha pozwala nam iść do przodu. jeśli ktoś w niego wierzy.

a w końcu z pewnością osiągniesz sukces. aby dopadało cię uczucie zniechęcenia.Nie pozwalaj. Abraham Lincoln 9 .

10 . Gdy popadł już w kompletne zniechęcenie. czyjaś empatia dodaje nam nowych sił. z jakim miała do czynienia Ameryka. Gdy docieramy na skraj porażki.MĄDRE SŁOWA Dziewiętnastowieczny pisarz Walt Whitman przez wiele lat starał się zainteresować kogoś swoją poezją. Jeśli z powodu zniechęcenia lub zmęczenia nie możemy iść przed siebie. Witam u progu wspaniałej kariery”. Ale w trudnych chwilach. Whitman zrobił cudowną karierę. Uważam ten niezwykły utwór za najwnikliwszy i najmądrzejszy. trafne słowo w stosownej chwili pomaga nam pozostać w grze. Nie ma najmniejszych wątpliwości: nic tak nie pomaga przetrwać jak otucha. a teraz uchodzi za jednego z największych przedstawicieli amerykańskiej literatury. otrzymał zmieniający życie list od miłośnika jego dzieł: „Drogi panie. trudno być ślepym na cudowne przesłanie Źdźbeł trawy. Podpisano: Ralph Waldo Emerson. potrzebował otuchy. aby iść do przodu.

Gdy miał piętnaście lat. podczas którego miano zbierać pieniądze na pomoc dla młodego sportowca sparaliżowanego w wypadku. brzmiały: „Naprzód Bruins”. jaki człowiek może ujrzeć w życiu”.OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ W 1962 roku urodził się Rick Hyot. „lekarze powiedzieli. Rick miał bezwład wszystkich kończyn i z powodu ograniczonej kontroli nad językiem nie mówił. gdy jego syn. W 1981 roku po raz 11 . Mimo to zgodził się pchać syna na specjalnie przystosowanym wózku inwalidzkim. podpułkownik Narodowej Gwardii Lotniczej. Kiedy miał dziesięć lat. Wtedy Rick. Zdiagnozowano u niego dziecięce porażenie mózgowe. która w rozgrywkach NHL kibicowała klubowi Boston Bruins. WSPÓLNA PRACA Co robi ojciec. uczyli go wszystkiego. Zdecydowali wychowywać go jak każde inne dziecko. Po wyścigu chłopak napisał: „Tato. Czasami bywało ciężko. Rodzice – jak to w przypadku pierworodnego dziecka – bardzo się ekscytowali i wiązali z nim wiele nadziei. zbliżał się do czterdziestki i nie był w najlepszej kondycji. że chce wziąć udział w wyścigu? Staje się jego rękami i nogami. Wtedy rodzina. oświadcza. jakbym wcale nie był niepełnosprawny. jego życie uległo zmianie. dowiedziała się. Stwierdzili.” Od tego dnia życie toczyło się zupełnie inaczej. dowiedział się o wyścigu na pięć kilometrów. bo inżynierowie z Tuft University stworzyli urządzenie. POD GÓRĘ. według wspomnień ojca. Ale podczas porodu wokół szyi Ricka zacisnęła się pępowina i odcięła dopływ tlenu do mózgu. Ale rodzice pracowali nad nim. Wkrótce zaczęli podchodzić do treningów coraz poważniej. który nie rusza się bez wózka. które umożliwiło porozumiewanie się za pośrednictwem komputera. że Rick jest miłośnikiem sportu. czego potrafił się nauczyć i wciągali go do rodzinnych zajęć. Dirk.1 Ale rodzice nie dali za wygraną. Powiedział ojcu. wspomina jego ojciec. Przekroczyli linię mety na przedostatnim miejscu. Tak powołano „Drużynę Hoyt”. że nic z niego nie będzie. Dick zorganizował dla Ricka specjalistyczny wózek i sparaliżowany nastolatek wraz z ojcem w kiepskiej kondycji mogli razem pobiec – i to nie raz. które powoli i z bólem udało mu się wystukać na klawiaturze. „Gdy miał osiem miesięcy”. Pierwsze słowa. czułem się tak. „zabłysnął najwspanialszym uśmiechem. Dick Hyot. że chce wziąć w nim udział. że do końca życia będzie jarzyną”.

I nadal biegają. który ma już ponad 60 lat i jest na emeryturze. Składa się z trzech następujących zaraz po sobie etapów: pływania na 2. A tak użyczam mu rąk i nóg.4 mili. Przed biegiem był wykończony. aby mógł startować jak inni. mówi Dick. Po czterech latach biegania postanowili podjąć większe wyzwanie: triatlon. Tylko wtedy naprawdę czuję się jak każdy. wyjaśnia. Ukończyli 65 maratonów i 216 triatlonów. że moja niepełnosprawność znika. Nie było to wyzwanie bagatelne. wyścigu kolarskiego na dystansie 112 mil i maratonu. „i gdyby nie on. wycofałbym się z zawodów. W wyścigu pływackim Dick ciągnął za sobą łódeczkę z Rickiem. W 1989 Dick i Rick wzięli wspólnie udział. „Nie ma na tym świecie nic.pierwszy wspólnie wystartowali w bostońskim maratonie. pomagając w projektowaniu systemów komputerowych dla niepełnosprawnych. czego wspólnie nie moglibyśmy dokonać”.”2 Za najtrudniejszy wyścig na świecie uchodzi Triatlon Ironman na Hawajach. Od tamtej pory Rick zdobył dyplom college’u i pracuje na Boston University. Wydaje mi się. I naturalnie nadal startuje w zawodach z ojcem. Do marca 2007 roku Drużyna Hoyt wzięła udział w 942 wyścigach. że przypomniał sobie słowa syna: Podczas wyścigu wydaje mi się. który nie zna żadnych ograniczeń. Potem przejechał 112 mil na rowerze z synem na siodełku przymocowanym do kierownicy. biegu i jazdy rowerowej. To wyścig składający się z pływania. Oczywiście udało im się ukończyć bieg w dobrym czasie trzynastu godzin i czterdziestu trzech minut. czyli 26. Od tamtej pory nie opuścili w Bostonie ani jednego maratonu przez dwadzieścia lat. 12 . w tym cztery na dystansie Ironman. „To on mnie motywował”. Dla każdego uczestnika to prawdziwa próba sił. że jestem pełnowartościowym człowiekiem. Wystarczyło jednak.2 mili. Dzięki pozytywnemu wsparciu wcale nie czuję się ułomny.4 Na tym polega moc otuchy. bo Dick musiał nauczyć się pływać! Ale udało się.

którzy człowieka zniechęcają. że nigdy nie udzielają pomocy nikomu innemu. ale tak bardzo są zaabsorbowani sobą. że mu się nie uda.Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej We współczesnym świecie istnieją trzy rodzaje ludzi: „zatruwacze studni”. „kosiarze trawników”. tłamszą jego kreatywność i co chwila mówią. którzy próbują inspirować innych. którzy mają dobre intencje. Sami musimy być „poprawiaczami życia” i musimy się nimi otaczać. a także „poprawiacze życia”. Walt Disney 13 . swoimi potrzebami i swoim trawnikiem. podnosić ich na duchu i wzbogacać ich życie.

gdy ktoś zrobi coś dobrze. SAMUEL GOLDWYN 14 . W ten sposób uszczęśliwisz dwie osoby na raz.Bij brawo.

Przez chwilę rozmawiała. Louis Rams. a w 1999 roku zdobył z nią Superpuchar. że gdy przeczytam znakomitą książkę i dużo z niej wyniosę. trenerów NCDAA i NFL. a potem spojrzała na mnie. zakryła dłonią mikrofon i zapytała: „Znasz jakiegoś Dicka Vermeila?” Prawie wyrwałem jej słuchawkę z ręki. co jego czyn dla ciebie znaczy. a czasami o moich koncepcjach opowiada zawodnikom i innym trenerom. jak duże książka ta miała dla mnie znaczenie. Czy to prawdziwy Dick Vermeil? I dlaczego do mnie dzwoni? To naprawdę był Dick Vermeil. Słucha lekcji w samochodzie w drodze na trening i z powrotem. czyli lekcji na płycie CD otrzymywanej co miesiąc przez piętnaście tysięcy prenumeratorów. Rozmowę z nim poczytuję sobie za prawdziwy zaszczyt. Każdy potrzebuje otuchy! 15 . a potem przeszedł wszystkie szczeble kariery trenerskiej. Vermeil to legendarny szkoleniowiec. że od sześciu lat czyta moje książki i otrzymuje płyty CD. którą poruszałem na Maximum Impact. Zdobył tytuł selekcjonera roku w kategorii trenerów szkół średnich. wysyłam do autora notkę z podziękowaniami i piszę. Każdy nauczyciel lubi usłyszeć potwierdzenie. bo chciał mi powiedzieć. W latach dziewięćdziesiątych wrócił z emerytury i zaczął szkolić drużynę St. Chciał po prostu powiedzieć mi o tym. Powiedz mu. Takie słowa dodają otuchy i energii na długi czas! Poświęć chwilę i porozmawiaj z kimś.OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI Całkiem niedawno moja żona Margaret odebrała telefon. że jego praca wywiera jakiś wpływ na ludzi. trenerów college’u. Wspominałem tam. Vermeil zadzwonił. kto dodał ci otuchy. Dzwonił w jakiejś sprawie. Zaczynał w 1959 roku jako trener drużyny licealnej.

Raz miałem złamaną rękę. raz szyję i sześć razy nos. ludzie pytali. Gdy o tym opowiadałem. więc ja grałem.W college’u grałem w futbol amerykański. Nie grałbym i nie starał się tak bardzo. Ale oni tam byli. Początkowo nie miałem na to odpowiedzi. Ale kiedyś mnie olśniło. gdyby na trybunach nie siedzieli dopingujący mnie kibice – rodzina i przyjaciele. dlaczego to robię. Ani nie byłem potężny – ważyłem ledwie 75 kilo – ani zbyt dobry. TOM MALONE Były prezes i dyrektor Milliken and Company 16 .

17 .Dzięki wierze wszystko jest możliwe. Dzięki miłości wszystko jest wartościowe.

Jak długo bosonogi postoi w wiadrze lodowatej wody? Wtedy dokonano odkrycia. 18 .Eksperyment z otuchą Kilka lat temu przeprowadzono eksperyment. że jeśli przy osobie stojącej w wodzie z lodem jest ktoś. dwukrotnie rośnie jej zdolność tolerowania bólu. kto dodaje wsparcia i otuchy. który miał na celu zmierzyć ludzką zdolność do znoszenia bólu.

że twój problem jest moim problemem.Dodawanie otuchy polega na podjęciu decyzji. MAXWELL 19 . JOHN C.

Ósmego kwietnia wystąpił na koncercie. Poddawał się załamany i zrozpaczony. że nie miał grosza przy duszy albo stawał na skraju bankructwa. Wprawdzie ojciec zamierzał wysłać go na studia prawnicze. ale bardzo przygnębiony. Po przenosinach do Anglii jego sława nadal rosła. Dzieło to na tyle zaintrygowało Haendla. czas odejść na emeryturę. niechęci i długach. znał go już cały świat. Wyszedł z tego. Miał jakiś wylew albo zawał. Pisał trzy tygodnie bez przerwy. że za długi trafi do więzienia. Zanim skończył dwadzieścia jeden lat. Pomiędzy angielskimi kompozytorami panowała ostra rywalizacja. Dręczyło go przeczucie. Zdarzało się. Był pogrążony w rozżaleniu. W wieku siedemnastu lat otrzymał stanowisko organisty katedralnego w rodzinnym miasteczku Halle. Wreszcie w 1741 roku uznał. wręczając libretto oparte na życiu Jezusa Chrystusa. Kolejne dwa dni zabrały orkiestracje. Zanim skończył czterdzieści lat. Po roku został skrzypkiem i klawesynistą w cesarskiej operze w Hamburgu. Obecnie utwór ten uchodzi za dzieło sztuki muzycznej i kulminację twórczości kompozytorskiej Haendla. Odwiedził go bogaty przyjaciel. tak powiedział o komponowaniu Mesjasza: „Zwarzywszy na ogrom dzieła i krótki czas 20 . Często padał ofiarą nagłych zmian trendów politycznych. który miał być pożegnalny. Szybko poczuł przypływ weny. Oliwy do ognia dolewały jeszcze kłopoty ze zdrowiem. Jeden z jego biografów. był już wirtuozem klawiatury. sir Newman Flower. Charles Jennings. że postanowił wrócić do pracy. Kiedy zajął się komponowaniem. Odrzucenie i porażka bardzo bolą.WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY Jerzy Fryderyk Haendel był cudownym dzieckiem. Po dwudziestu czerech dniach ukończył złożony z 260 stron manuskrypt Mesjasza. że chociaż ma dopiero pięćdziesiąt sześć lat. zwłaszcza gdy następują po sukcesach. jego od najmłodszych lat ciągnęło do muzyki. Ale w sierpniu tego samego roku doszło do rzeczy niesłychanej. natychmiast zdobył sławę i wkrótce został mianowany kapelmistrzem na dworze elektora Hanoweru (późniejszego króla Anglii Jerzego I). Publiczność była kapryśna i czasami ignorowała jego koncerty. Jednak mimo talentu i sławy napotykał na drodze wiele przeciwności. Dodał mu otuchy. Zaczął pisać. po którym pozostał mu paraliż czterech palców prawej dłoni.

największym wyczynem w dziejach kompozytorstwa muzycznego”.powstawania. praca ta pozostanie – być może na zawsze . Według: Nie oglądaj się na porażkę 21 .

Myśleć źle o kimkolwiek. Tracić czas na błahostki. że dobre intencje stanowią wystarczającą wymówkę. Nie próbować. Przyjmować. a uznawać. jeśli nie znasz całej prawdy.Dodawaj otuchy sam sobie Nie pozwalaj sobie. Spieszyć się. jak potrafisz. że coś jest niemożliwe. 22 . aby: Martwić się. gdy sukces zależy od dokładności. Trwać w niechęci do Boga lub drugiego człowieka. gdy postępujesz najlepiej.

Ten. George M. dokończy go do dnia Chrystusa Jezusa (Flp 1.6) Otucha sprawia. Każdy ma w swoim życiu wzloty i w większości przypadków stanowią one wynik otuchy. Adams 23 . że stajemy się lepsi. który zapoczątkował w was dobre dzieło. którą ktoś nas natchnął.

jakim wydaje się być. Ale potraktuj go.Taktuj człowieka jako takiego. a sprawisz. a stanie się gorszy. że stanie się tym. kim być powinien. kim mógłby być. Johann Wolfgang Goethe 24 . jakby już stał się tym.

Pozwalamy wam w tym roku pracować z nimi w ich tempie i zobaczymy. Wasze nazwiska wybraliśmy przypadkiem”. Osiągnęli wyniki średnio o 20 do 30 proc. ile się nauczą”. przeciętne dzieciaki. Dyrektor wezwał do siebie troje nauczycieli i powiedział: „Ponieważ stanowicie trójkę najlepszych pedagogów i macie znakomite doświadczenie. Nauczyciele. To były zwyczajne.5 Dlaczego zatem przez cały rok uczniowie i nauczyciele osiągali wyniki na tak wspaniałym poziomie? Otuchy dodawała im wiara w siebie! Na podstawie: Your Roadmap to Success 25 . damy wam dziewięćdziesięciu wyselekcjonowanych uczniów z najwyższym ilorazem inteligencji. Oczywiście nauczyciele natychmiast doszli do wniosku. Wcale nie mieliście dziewięćdziesięciu najbardziej rozwiniętych intelektualnie uczniów. Po zakończeniu roku szkolnego dyrektor wezwał trójkę nauczycieli i powiedział: „Muszę wam coś wyznać. „Nie jesteście najlepszymi nauczycielami. „Ale muszę przyznać się do jeszcze jednej rzeczy”. rzekł dyrektor. wyższe od przeciętnych w całym regionie San Francisco. uczniowie i rodzice uznali.WIERZ W SIEBIE Kilka lat temu w szkole z okolic San Francisco przeprowadzono eksperyment. Wybraliśmy je losowo i przydzieliliśmy do was”. że to znakomita koncepcja. że za wspaniałe postępy w nauce muszą odpowiadać ich wyjątkowe zdolności pedagogiczne. Najwyraźniej ten rok dobrze im służył.

Sprawia. Zmusza człowieka. że w niego wierzy. że człowiek sam z siebie wydobywa więcej. Pokazuje mu. On uważa. że jego ludzie są lepsi niż w rzeczywistości. co sprawia. jak dobry jesteś. zawsze obsadza cię do takich ról. w których musisz dawać z siebie wszystko. co najlepsze. że ktoś jest wspaniałym menedżerem.Powiem ci. A gdy już pokaże ci. REGGIE JACKSON 26 . żeby miał o sobie dobre zdanie.

niezależnie od stanowiska. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach. CHARLES SCHWAB 27 . w których czuje się akceptowany.Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka.

Natomiast gdy dziecko jest krytykowane lub zniechęcane. że doświadcza natychmiastowego przypływu energii.Pozytywnie podłączeni Psycholog Henry H. urządzenie pokazuje nagły spadek energii. jak reagują na cudze słowa. Odkrył. 28 . Podłączał je do urządzenia zwanego ergografem i sprawdzał. Goddard prowadził badania nad poziomem energii u dzieci. ergograf wskazuje. Nigdy nie wolno lekceważyć mocy zawartej w słowach otuchy. że gdy zmęczone dziecko usłyszy słowo pochwały.

Jeszcze dzisiaj powiedz komuś coś pozytywnego. MAXWELL 29 . JOHN C. O nieżywych nawet kamienny nagrobek ma coś dobrego do powiedzenia.

aby każdego dnia powiedzieć szczery komplement trzem różnym osobom. „Psychologię stosujecie codziennie i w każdym miejscu. w autobusie. doradca i psycholog George W. Tydzień później w reakcji na problem Lois Crane zaproponował coś. Jeszcze inni uważali. Było to jedno z kilku pierwszych jego zadań praktycznych. „Wieczorami wracam na stancję i piszę listy do domu. wnikliwie studiował ludzką naturę i święcie wierzył. a także zmiany. zapytał jeden ze studentów. czemu nadał nazwę Klub Komplementów. Uwzględnicie w niej zmiany. Inni bali się odrzucenia. jakie zauważyliście u ludzi z otoczenia. że nie wiedzą.6 Niektórzy studenci mieli opory przed tym zadaniem. Ale na zaliczenie trzeba codziennie przez trzydzieści dni mówić komplement co najmniej trzem osobom (…) Po miesiącu napiszecie pracę opisującą swoje doświadczenia. w domu. Chociaż nie miał doświadczenia w nauczaniu. że czuje się samotna i wyobcowana. kogo się nie lubi. „Nie znam tu nikogo oprócz kilku dziewczyn z biura”. że mówienie komplementów komuś. Crane zaczął wykładać psychologię społeczną. Polega to ta tym. Przy życiu trzyma mnie tylko nadzieja na list od przyjaciół z Wisconsin”. „Czy chwalenie swojego wroga nie jest hipokryzją?”. na ulicy i w pracy”. biurach i fabrykach. Zwierzyła się Crane’owi. jakie zajdą w waszym spojrzeniu na życie”. Jedne z pierwszych zajęć prowadził ze studentami wieczorowymi. którzy generalnie byli starsi niż przeciętni żacy. Pewnego razu po ćwiczeniach podeszła do niego młoda kobieta o imieniu Lois. 30 . co powiedzieć.KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO W drugim dziewięcioleciu dwudziestego wieku w Chicago na Northwest University lekarz. Jedni narzekali. „W pierwszym miesiącu wasze zadanie polega na prowadzeniu Klubu Komplementów. W ciągu dnia ludzie ci pracowali w chicagowskich sklepach. a później doskonalili się na wieczorowych zajęciach. Przyjechała do pracy urzędniczej w Chicago z małego miasteczka w Wisconsin. ta liczba może być większa. mówił studentom. że nauka psychologii najlepiej odbywa się w praktyce. rozpaczała. jest nieuczciwe. Jeśli ktoś chce.

„Komplement to szczere i obiektywne pochwalenie pewnej cechy lub myśli.7 Studenci Crane’a odkryli. Na podstawie Zwyciężysz. „Świat pragnie”. że Crane uczył czegoś. zbliżyli do siebie. bo miała trudnego szefa. Zauważamy wtedy. ale nie w pojedynkę 31 . Ktoś musi zrobić pierwszy krok i zacząć mówić otoczeniu miłe rzeczy”. która wchodząc do pomieszczenia. rozświetla je swoją obecnością. Zgodnie z nią osobę. Crane starał się wpajać swoim studentom działanie aktywne. ale zaczęła mówić mu komplementy – początkowo przez zaciśnięte zęby. Ale stojąca za nim zasada jest aktualna tak samo jak w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Nasuwa się wniosek[. którzy całkowicie byliby pozbawieni pozytywów (…) Taki komplement może podnieść na duchu kogoś samotnego. co ja później nazwałem Zasadą Windy. Nigdy nie wiadomo. czy komplement nie trafia do chłopca. która zasługuje na pochwałę. że nie ma ludzi. że szczere komplementy wywierają pozytywny wpływ na otoczenie i chyba jeszcze silniejszy na nich samych. Lois rozpromieniała i zamieniła się w bardzo towarzyską osobę. Przestał być wobec niej grubiański. Dzisiaj Klub Komplementów George’a Crane wydaje się nieco sztywniacki. którzy przeżyweają krytyczne chwile. mówił. z którą łączą nas jakieś relacje. odparł Crane. Czuje głód komplementów. powiedzenie komplementu wrogowi nie jest hipokryzją”. albo dołować. kto już prawie poddał się i zrezygnował z robienia dobrych uczynków. a ona przestała oceniać go przesadnie negatywnie. a w końcu pobrali. możemy albo podnosić na duchu. mężczyzny lub kobiety.„Nie. „abyś go docenił. Wziął sobie do serca słowa Benjamina Franklina. Inna już prawie rzuciła pracę jako sekretarka w kancelarii prawnej. który mówił: „tak samo jak próżnych słów trzeba się wystrzegać milczenia po próżnicy”. Nauczyli się szczerze rozmawiać. dziewczynki.

w których działałeś w duchu miłości. HENRY DRUMMOND 32 . w których żyłeś naprawdę. ujrzysz momenty. To te.Patrząc wstecz z perspektywy czasu na swoje życie.

Najwspanialszą rzeczą. lecz odsłonić przed nim jego własne. jaką możesz zrobić dla drugiego człowieka. to nie podzielić się z nim swoim bogactwem. BENJAMIN DISRAELI 33 .

z których byliby dumni – dodawaj im motywacji. że w głębi duszy wszyscy ludzie pragną tego samego. Jeśli chcesz dodawać ludziom otuchy. Ludzie chcą należeć do zespołów osiągających nadzwyczajne rzeczy – zachęcaj ich do tego. Ludzie chcą znajdować lepsze sposoby robienia tego. pomagaj im w spełnianiu tych podstawowych. głębokich pragnień. co robią – dodawaj im sił. Ludzie chcą osiągać rzeczy. kim są i co osiągnęli – składaj im wyrazy szacunku. Ludzie pragną uznania za to. 34 . Ludzie chcą robić słuszne rzeczy – stawaj u ich boku.Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień Psychologowie twierdzą.

Jak rozpoznać człowieka. który pragnie otuchy? On oddycha. Truett Cathey 35 .

Ludzie dodający otuchy nie czekają na jutro. pamiętaj o poniższych rzeczach: DODAWAJ OTUCHY CODZIENNIE. Pasuje tu jeden z moich ulubionych cytatów: „Tylko raz przejdę przez to życie. Wystarczy troska o ludzi i odrobina inicjatywy. KTO DODAJE OTUCHY. Korzystaj z tej siły mądrze. które mogę uczynić i niech okażę wszelką uprzejmość każdej istocie. CO DODAJĄ OTUCHY INNYM. dzieci. Rzymski filozof Lucjusz Annaeus Seneka zauważył: „Gdziekolwiek znajduje się istota ludzka. Wykonując zwyczajne rzeczy. Ponownie bowiem drogą tą szedł nie będę”.POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA Święcie wierzę. W NEGATYWNYCH WARUNKACH OSOBY DODAJĄCE OTUCHY INICJUJĄ RZECZY POZYTYWNE. ŻE ŻYCIE JEST TYLKO JEDNO. ROZUMIEJĄ. Obym nie zwlekał z tym ani tego nie poniechał. dysponujesz mocą sprawiającą. niż ci się wydaje. Wszyscy pragniemy pozytywnie wpływać na innych. ZDAJE SOBIE SPRAWĘ. Niech więc już teraz uczynię wszelkie dobro. co podnoszą na duchu. Czasami wystarczy dobre słowo. tam pojawia się szansa. Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu. kiedy indziej dobry uczynek. że w gruncie rzeczy każdy człowiek – nawet ten najbardziej negatywnie nastawiony – chce dodawać otuchy. Twoje słowa i uczynki najsilniej wpływają na osoby najbliższe – rodziców. aż będzie „lepszy” dzień na pomaganie innym. Nie trzeba być bogatym. nie trzeba być geniuszem. Właśnie o to starają się ci. aby być dobrym”. od czasu do czasu trzeba wykazać się kreatywnością. NA PODSTAWIE Zwyciężysz. Co innego inicjować zmiany w sytuacjach negatywnych. KTOŚ. CI. ale nie w pojedynkę 36 . Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu i wnosić do ich życia nową wartość. Drobiazgi wykonywane każdego dnia mają na ludzi większy wpływ. Być pozytywnie nastawionym w warunkach sprzyjających lub neutralnych to jedno. Nie musisz mieć wszystkiego. partnerów. JAK NIEWIELKA RÓŻNICA DZIELI RANIENIE OD POMAGANIA. czyń to codziennie. I to jest możliwe. Działają tu i teraz! Każdy może dodawać otuchy. że życie innych staje się lepsze lub gorsze.

aby nas zasmucić. Tak mało trzeba. Wystarczy lekceważące słówko lub grymas powątpiewania. Tak mało trzeba. Tracimy wówczas wszelkie zwątpienie i strach. nogi robią się z kamienia. która nas rozumie. które dawno temu błędnie zaplanowaliśmy. IDA GOLDSMITH MORRIS 37 .Tak mało trzeba Tak mało trzeba. Słowo osoby. Do szczęścia trzeba tak niewiele. aby nas zasmucić. Uśmieszek pogardy na drogich ustach. Wtedy choćby cel był blisko. Tracimy odwagę i nadzieję. Ochocze klaśnięcie dłoni przyjaciela. aby nas rozweselić. Ukończenie zadania.

Przypochlebiaj się. A pewnie ci nie uwierzę. A pewnie ci nie wybaczę. A nigdy ci nie zapomnę. Dodawaj mi otuchy. Lekceważ mnie. A pewnie cię nie polubię. WILLIAM ARTHUR WARD 38 . Krytykuj mnie.

pamiętaj najpierw przerzucić serce. Gdy skaczesz przez płotek. Są łuki i zakręty. zwycięstwa i porażki. MICHELLE LEONARD 39 . Reszta pójdzie za nim.Życie to bieg z przeszkodami.

który trzyma się wiary. Wiara trzyma człowieka.22) Otucha daje nam nadzieję.Niech nas ogarnie łaska Twoja Panie. według ufności pokładanej w Tobie! (Ps 33. Matka Teresa z Kalkuty 40 .

Tajemnicą otuchy jest nadzieja. John C. Maxwell 41 .

Pływali między krami na zaledwie trzech łodziach ratunkowych. Na wiele miesięcy utkwił na lodowatych wodach. który wraz z garstką ludzi wyruszył na łodziach ratunkowych osiemset mili po wzburzonych wodach w kierunku stacji wielorybników. Odkrył. Jeśli znasz kogoś. Udzielał się każdemu. Każdego prosił o wyrażanie opinii. W końcu dotarli do niewielkiej wysepki. że są ważni. mieli tylko kilka namiotów i skromne zapasy prowiantu. ale do nielicznych rzeczy wyniesionych przez Schackletona z tonącego statku należało bandżo. Schackleton stanowi znakomity przykład na to. Po drugie umacniał w swoich ludziach poczucie. W końcu po osiemnastu miesiącach od katastrofy Shackleton powrócił i wszystkim udało się przetrwać te gehennę. Sam ani przez chwilę nie przestawał wierzyć w ocalenie załogi. Dodawał im też otuchy humorem i niefrasobliwą atmosferą. zdolność do rozładowania nastroju neutralizuje strach. Shackleton uznał kiedyś optymizm za „prawdziwą odwagę moralną”. przyświecał mu ambitny cel. aby jako pierwszy przemierzyć Antarktykę. Większość została tam w oczekiwaniu na powrót Shackletona. z kim miał styczność. kto przechodzi ciężką próbę – choruje albo ma kłopoty finansowe – to dobrymi i pełnymi miłości słowami dodasz mu wiary w siebie. że przyczynia się do znalezienia wyjścia z sytuacji. A jego optymizm był zaraźliwy. Shackleton i jego dwudziestu siedmiu załogantów utknęli dwieście mil od cywilizacji. a w końcu zatonął. Napoleon powiedział. że w warunkach napięcia. pomaga załodze odzyskać energię oraz przezwyciężać przeszkody w drodze do celu.KRZEPIENIE NADZIEI Gdy w 1914 roku sir Ernest Schackleton wyruszył na morze. aby każdy czuł. Chciał zapewnić ludziom odrobinę muzyki. 42 . W jaki sposób podtrzymywali w sobie nadzieję? Po pierwsze dzięki optymizmowi. Jednak jego statek Endurance nawet nie dotarł do obozu bazowego. pomożesz mu dźwigać ciężar. że przywódca jest dostawcą nadziei. Być może brzmi to dziwnie. że jedna osoba jest w stanie dzięki nadziei podtrzymywać przy życiu innych. Rozdawał zadania tak. wniesiesz do jego życia nadzieję i otuchę.

Jak walczyć ze zniechęceniem Odrzuć odrzucanie. Bierz się w garść. Bądź zawsze dobrej myśli. Do osiągania każdej rzeczy podchodź w sposób indywidualny. Traktuj błędy jako tymczasowe. Koncentruj się na swoich mocnych stronach. 43 . Traktuj porażki jako odosobnione incydenty.

aby mógł lekceważyć wpływ Boga na swoje życie. sierota. eunuch czy odmieniec – są bezpieczni i spełnieni.Żaden człowiek nie upada tak nisko. aby nie mógł się podnieść dzięki Boskim nakazom. bezpłodna. DALLAS WILLARD The Divine Conspiracy 44 . Pod opieką Boga wszyscy pozbawieni nadziei . I żaden nie wznosi się tak wysoko.wdowa.

Otucha dla prezydenta Na ekspozycji w instytucie Smithsonian wystawione są osobiste drobiazgi. futerał na okulary z bawełnianym sznurkiem. że ktoś w niego wierzy. pięciodolarowy banknot konfederatów oraz wypłowiały wycinek gazetowy z artykułem wychwalającym jego wybór na prezydenta. gdy został zastrzelony: mała chusteczka z wyszytym A. które Abraham Lincoln miał ze sobą tego wieczora. Tekst zaczyna się od słów: „Abe Lincoln to jeden z największych w dziejach mężów stanu …” Dlaczego Lincoln. Często go krytykowano. oceniano i grożono. Czasami musiał sobie przypomnieć. 45 . uważany za jednego z najznakomitszych prezydentów Stanów Zjednoczonych. Lincoln. scyzoryk noszony przez chłopców ze wsi. nosił ze sobą ten artykuł? Bo kierował krajem w jednym z najtrudniejszych okresów w histroii.

Okryje cię swymi piórami i schronisz się pod Jego skrzydła: Jego wierność to puklerz i tarcza. (Ps 91.4) 46 .

Swoją ochronę Gdy podejmujesz inicjatywę i ryzyko. jakie są twoje potrzeby. Swoją moc W niesprzyjających czasach. Bóg je zaspokaja. Bóg zapewnia ci bezpieczeństwo. Swój pokój Nie musisz czuć się niebezpiecznie na nieznanym terenie. Bóg pomaga w osiąganiu celów. jakiego można zaznać dzięki wierze w Boga. Swoją perspektywę Boskie spojrzenie na życie z perspektywy wieczności zapewnia ci poczucie stabilności. 47 . BÓG OBIECUJE Swoją obecność TWOJA KORZYŚĆ Nie musisz być samotny. przyjmij ją do siebie.Nadzieja w Panu Psalm 91 należy do najbardziej pocieszających fragmentów Biblii. a później idź i dziel się nią z innymi. Opisuje poczucie bezpieczeństwa. Zastanów się nad nią. choćbyś przechodził nie wiadomo przez co. Swoje zasoby Niezależnie od tego. a zawarte tam obietnice składają się na wnikliwy obraz nadziei.

którzy rozpalają nasze światło na nowo. Wszyscy winniśmy dogłębną wdzięczność tym.Czasami nasze światło przygasa i roznieca je dopiero druga osoba. ALBERT SCHWEITZER 48 .

Tak bardzo się do mnie przekonał. powiedział. Ludzie. którym możesz Tak długo. Można je nazwać „dodawaczami”. KTÓRZY WNOSZĄ COŚ DO ŻYCIA. Wiele osób na tym świecie pragnie nieść pomoc innym. „John. że życie innych staje się przyjemniejsze i radośniejsze. On był „dodawaczem". ponieważ aby wnosić wartość do cudzego życia. a to rzadko zdarza się przypadkiem. Na wszystkie sposoby. Lubimy ich. że chciał zrobić dla mnie coś miłego. ile możesz. Niedawno dyrektor generalny pewnej korporacji poprosił mnie. prawie zawsze robią to specjalnie. abym w jego firmie wygłosił prelekcję na temat zarządzania. którzy wnoszą do cudzego życia coś wartościowego. z ilu możesz. „Co ja mogę zrobić dla ciebie?” 49 . co zrobiłeś dla nas”. Za cel stawiam sobie być ich łatwym przyjacielem. w których możesz. należy dawać siebie. w której możesz Wszystkim ludziom. Podkreślam to. Pastor John Wesley radził: Czyń tyle dobra. Z tylu sił. Sam bardzo lubię ludzi i chcę im pomagać. Sprawiają. Przeprowadziłem sesję dla jego dyrektorów i kadry kierowniczej. jak tylko możesz. O każdej porze. podoba mi się to. gdy siedzieliśmy w jego gabinecie. którymi możesz We wszystkich miejscach.MATEMATYKA Pod względem relacji istnieją w zasadzie tylko cztery rodzaje ludzi: 1.

„Niczego nie musisz dla mnie robić”. który wymyślił Klub Komplementów. III. KTÓRZY POMNAŻAJĄ COŚ W ŻYCIU. Właśnie tego uczył studentów George Crane. Cenią sobie działania partnerskie. Pisarz Frank Tyger mówi: „Przyjaźń składa się z nastawionego ucha. David Hyot. „Dodawaczem” może zostać każdy. rzekł dyrektor. odparłem. Jeśli nie umiesz wnosić coś do życia przyjaciół. Tych cenimy. Tom Mullins. Najsmutniejsze jest to. aby zostać „mnożnikiem”. które zresztą sprawiły mi wiele radości. „No dobrze”. prawda? Takiego. przed wejściem poety około strony lub więcej”. to zapewne automatycznie coś z niego ujmujesz. tym większy potencjał. a więc utalentowanych ludzi. O to właśnie mi chodzi. „Każdy czegoś chce. sc. Właśnie to oferuję swoim przyjaciołom. „Będziesz moim łatwym przyjacielem”. potrzebne są umiejętności rzemieślnika. Różnica jest mniej więcej taka jak pomiędzy budowaniem i burzeniem. 2. Ich tolerujemy. rzekł dyrektor. KTÓRZY UJMUJĄ COŚ Z ŻYCIA. Tak robią „odejmowacze”. którzy pomagają mi w odnoszeniu sukcesów: John Hull. W moim życiu jest wielu mnożników. który niczego nie chce. „Ja właśnie chcę być takim łatwym przyjacielem”. W sztuce Juliusz Cezar Cassius zapewnia: „*Akt IV. Nie pomagają nosić nam naszych ciężarów. W relacjach międzyludzkich brać jest łatwo. strategicznie i umiejętnie. Jego ludzie byli inteligentni i otwarci na wiedzę. Z 50 . Ja mam szczęście. czas i energia. „No coś ty”. Aby na przykład zbudować piękne krzesło. że zazwyczaj „odejmowacze” robią to nieświadomie. Natomiast aby w relacjach międzyludzkich wznieść się na wyższy poziom – i zostać „mnożnikiem” – trzeba działać świadomie. że cięższe stają się te. patrząc mu prosto w oczy. powiedziałem.". Zawsze mają wspaniałe pomysły. wyrozumiałego serca i pomocnej dłoni”. Im większy talent i większe zasoby. Wystarczy zamiar wnoszenia czegoś do cudzego życia i realizowanie tego zamiaru. 3.„Nic”. A rozbicie krzesła trwa chwilę i nie wymaga żadnych umiejętności. które już mamy. O wiele trudniej dawać. a sprawiają wręcz. Oni służą mi z całego serca. kto zechce. A ty?” „Słuchaj. Oczywiście dostałem od korporacji pieniądze za swoje wystąpienia. chyba każdy chce mieć łatwego przyjaciela. Każdy z nich jest najlepszy w swojej dziedzinie.

„Ponieważ ta maszyna również bruździ i szybko się rozchodzi”. jakie mają w twoim życiu znaczenie. że dołują człowieka jak mogą i kiedy mogą. R. który rozesłał do personelu okólnik: „Poszukać w firmie bystrego. co oznacza. Pomagają ci odnosić sukcesy i mają potrzebne do tego umiejętności. G. A później go wyrzucić”. To szkodliwi ludzie. W efekcie sieją spustoszenie i niszczą relacje. Ich unikamy. że – w odróżnieniu od „odejmowaczy” – przeważnie podejmują swoje negatywne działania całkiem świadomie.pasją podchodzą do robienia rzeczy wartościowych. założyciela firmy Catepilar produkującej ciężki sprzęt budowlany. kto odgrywa w twoim życiu rolę mnożnika. aby innym było gorzej. dziarskiego i młodego człowieka. 4. KTÓRZY DZIELĄ COŚ W ŻYCIU. „Dzielnicy” robią tyle szkód dlatego. zapytano skąd wzięła się nazwa Model G nadana jednej z pierwszych spycharek. a ten z refleksem typowym dla komiwojażerów powiedział: od pierwszej litery angielskiego słowa „gossip". Na podstawie Zwyciężysz. W twoim życiu prawdopodobnie też są tacy ludzie. Przypominają prezesa firmy. Zastanawiając się nad tym. poświęć chwilę czasu. którzy czują się lepiej lub lepiej wyglądają w swoich oczach. że kiedyś jeden z klientów o to samo zapytał sprzedawcę. czyli plotka. „Dzielnikami” nazywamy ludzi. który mógłby zająć moje miejsce. aby zadzwonić lub napisać do nich i powiedzieć im. gdy próbują sprawić. którzy „lubią sprowadzać na ziemię”. LeTourneau. Pomagają precyzować moją wizję i maksymalizować moje możliwości. Odpowiedział. ale nie w pojedynkę 51 .

Zeszczuplałaś. Kocham cię. Obiad na stole. Reszty nie trzeba. Wszystko przebaczam.Sześć zdań najbardziej podnoszących na duchu. 52 . Wierzę w ciebie.

Oto Ja dokonuję rzeczy nowej: pojawia się właśnie. ścieżyny na pustkowiu. (Iz 43.19) 53 . Czyż jej nie poznajecie? Otworzę też drogę na pustyni.

54 . aby ludzie widzieli. Bóg chce. co jest za przeszkodami i zachęcali innych do ich pokonywania. Do tego jednak wystarczy zaledwie przeciętna inteligencja. że dostrzeganie przeszkód świadczy o dojrzałości i wnikliwości.Otucha zmienia życie Niektórzy ludzie uważają.

aby ich doceniać. a nie im imponować. a nie za środek do zaspakajania czyjejś próżności. SYDNEY A. Chcą być traktowani jak istoty ludzkie. HARRIS 55 . kim są.Ludzie chcą. a nie jak rezonator cudzego ego. Chcą być uznawani za to.

co ich podnosi na duchu. Pragną. Prawda ta dotyczy zarówno najmłodszych dzieci jak i najstarszych dorosłych. głębokie pragnienie. Każdy chce być kimś. 2. jaka ludzi interesuje. 3. Ale trudno dodawać ludziom otuchy. że możesz wydobyć z ludzi dokładnie tyle. 1. Prowadź rozpoznanie. że w nich wierzymy. Łakną podziwu. Dzięki tobie rusza w zupełnie inną stronę. Każdy pragnie być dobrze odbierany. a co ich uwzniośla. reagują jak dziesiątki. który prowadzi do zwycięstwa zintegrowaną rasowo drużynę. W jednej ze scen rozmawia z Louie Lastikiem. Czasem podnosząc kogoś na duchu. oczekują od lidera kompetencji i charakteru. JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY. A jeśli traktujesz kogoś jak dwójkę. NIKOMU NIE ZALEŻY. 56 . KAŻDY CHCE BYĆ KIMŚ Każdy chce być akceptowany. jacy jesteśmy inteligentni. KAŻDY KOGOŚ POTRZEBUJE Film Tytani opowiada opartą na faktach historię trenera Hermana Boone. Oni chcą imponować. co im szkodzi. zmieniacz jego dzień. Każdy chce być kochany. Na początek pięć rzeczy. Jak pomagać ludziom. aby czuli. to postępuje jak dwójka. Jeśli traktujesz ich jak dziesiątki. JAK CI ZALEŻY Nikogo nie obchodzi. Na pytanie.PIĘĆ RZECZY. pomagamy im osiągać wielkość. Ludzie pragną uznania i afirmacji. Jednak przede wszystkim chcą wiedzieć. PÓKI WIE. sympatycznym napastnikiem liniowym. jeśli nie wiemy. Niektórym liderom trudno to pojąć. aby inni szli za nimi. CO WIESZ. to czy naprawdę nam na nich zależy. Owszem. a nawet życie. Jedyna i najważniejsza rzecz. Okazując po prostu. które powinieneś o ludziach wiedzieć. Jestem przekonany. że z całego serca troszczy się o nich i dba o ich interesy. To naturalne. Nikogo nie ciekawi zasób naszej wiedzy ani nasze osiągnięcia. że są kimś? Traktuj ich jak dziesiątki. Ale większości podwładnych to zupełnie nie interesuje. KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY Człowiek ma przeolbrzymi wpływ na życie otoczenia. ile po nich się spodziewasz. tydzień. Dowiaduj się.

nie może myśleć w ten sposób. zawodnik odpowiada: „Ja? Nie. Otucha rozchodzi się na wszystkie strony niczym fale powstające pod wpływem kamyka wrzuconego do wody. którzy skorzystają na twojej otusze i pomocy. chłopak osiągnął więcej. Od dzisiaj co tydzień masz mi przynosić do wglądu swoją kartę ocen. Powinien ruszać do przodu i udzielać pomocy. nie jestem mózgowcem”. Idę do college’u”. że powinni pomagać tylko tym. na kogo Bóg go stworzył. że go stać. że nie chcemy zaspokoić potrzeb. który wpadł do dziury i nie może wyjść. że tam wpadłeś”. 5. że czekamy. że mamy wrodzoną skłonność do powściągliwości. którym chcemy pomagać i dawać wsparcie. WYWIERA WPŁYW NA RZESZE Gdy wkładasz serce w pomaganie jednej osobie. to nie dlatego. Ktoś z podejściem subiektywnym powiedział: „Współczuję ci”. Jakiś czas później trener mówi ściszonym głosem: „Jeśli nie pójdziesz do college’u. że ten ktoś zacznie pozytywnie oddziaływać na innych. jak oni. 57 .czy Louie wybiera się do college’u. Im bardziej pozytywnie oddziałujesz na kogoś. aby stawał się tym. KTO POMAGA JEDNEJ OSOBIE. Panie trenerze. Kto chce dodawać otuchy. Każdy szuka kogoś. Niektórzy nawet są przekonani. Problem polega na tym. Nie tędy droga. okej?” Pod koniec filmu Louie zalany łzami podchodzi do Boona. niż wierzył. Rozglądaj się za ludźmi. ale dlatego. Ponieważ trener okazał mu zainteresowanie. Podnosząc na duchu jednego człowieka. że się nie kwalifikujesz. Nastawiony obiektywnie: „To logiczne. wywierasz wpływ na wielu innych. BÓG KOCHA WSZYSTKICH Często podchodzimy wybiórczo do tych. Dlaczego? Wcale nie dlatego. kto w niego zainwestuje i zachęci. Razem będziemy ją analizować. Kilka lat temu zetknąłem się z tekstem ilustrującym. tym większe prawdopodobieństwo. „Trenerze. co oni. mam C plus. i myślą tak samo. 4. którzy wierzą w to samo. Podobnie to wygląda u większości ludzi. Szukamy ludzi podobnych do nas. aż zrobi to ktoś inny. jak ludzie traktują człowieka. w zdumiewający sposób twoja otucha ulega rozmnożeniu.

to nic nie widziałeś”. że Bóg kocha każdego i że należy traktować ludzi. że nie jesteś w dziurze”. Dziennikarz chciał wyłączność na artykuł o człowieku. Fundamentalista powiedział: „Zasłużyłeś sobie”. który wpadł do dołu. Matematyk wyliczył. Człowiek użalający się nad sobą: „Jeśli nie widziałeś mojego doła. Inspektor okręgowy – czy ma pozwolenie na kopanie dziur. a ludzie przy tobie zawsze będą czuć się podniesieni na duchu. Urzędnik skarbowy zapytał. Postępuj tak. Optymista: „Mogło być gorzej”. Jezus na jego widok podał mu rękę i wyciągnął go z dziury. jak traktowałby ich Jezus. w jaki sposób człowiek wpadł do dziury. 58 . nie wpadłbyś do tej dziury”. Realista: „Dziura taka właśnie jest”. Ormianin: „Zostałeś zbawiony i nadal siedzisz w dziurze”. Kalwinista: „Gdybyś był zbawiony.Faryzeusz rzekł: „Do dziur wpadają tylko źli ludzie”. Pesymista: „Będzie jeszcze gorzej”. Geolog określił pokłady ziemi widoczne w dziurze. czy opłacił podatek za dziurę. Nigdy nie powinniśmy zapominać. Człowiek z charyzmą: „Mów po prostu.

Pozdrówcie się nawzajem świętym pocałunkiem! (2 Kor 13.12) 59 .

pogłaskanie. rodzica albo bliskiego przyjaciela. JAMES MERRITT How to be a Winner and Influence Anybody 60 .Wyciągaj rękę do najbliższych Za pośrednictwem prostego dotyku możemy przekazać niesłychany ładunek miłości. czyli męża. Mianem ważnego dotknięcia naukowcy określili delikatne poklepanie. afirmacji i akceptacji. Prowadzone kilka lat temu badania na uniwersytecie UCLA pokazały. żony. pocałunek lub przytulenie „ważnej osoby”. że dla zachowania zdrowia fizycznego i emocjonalnego potrzebujemy osiem do dziecięciu ważnych dotknięć dziennie.

„Na pewno ci się uda” wypowiedziane w trudnej chwili. RICHARD M. DEVOS 61 .Niewiele rzeczy na tym świecie działa silniej niż pozytywny dotyk. Na przykład uśmiech. Słowo nadziei i optymizmu.

mówił. Tak o tym pisze: 62 . Wtedy właśnie w głowie Fishera coś zaskoczyło. Mając to na uwadze.10 Lecz mimo postępów na koniec roku znów nie zasługiwał na promocję. Wtedy jednak stała się rzecz cudowna. Radzisz sobie znakomicie”. Groziło mu. został poproszony do czytania na głos. W efekcie chłopak wychowywał się w rodzinie zastępczej. Ponadto opiekunka stale mu wpajała. Fisher tak nieśmiały. Pani Profit udzieliła mu pochwały: „Jestem z ciebie dumna. Tam uczyła Brenda Profit. płynnie przeczytał cały tekst i nawet z powodzeniem wymawiał trudne słowa. „Jeśli jakieś istoty odgrywają w naszym życiu rolę aniołów. Kiedyś zastępcza matka chwaliła się. Później doszło do zdarzenia. W szkole zapadła decyzja.SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE Antwone Fisher urodził się w zakładzie karnym w Ohio. Pewnego razu w klasie było czytanie. umożliwiła Fisherowi promocję. „Gdyby szacunkiem do siebie samego można napełniać coś w rodzaju baku z paliwem”. że pobiła go aż do nieprzytomności. Ale teraz cieszę się. „to Pickettowie (rodzina zastępcza) opróżnili mnie do sucha. Lecz zamiast wpaść w panikę. że cię przepuściłam. gdzie jego matka odsiadywała wyrok. które znęcało się nad nim słownie. Rodzina zastępcza przeprowadziła się i Antwone przeniósł się do szkoły w innym rejonie. W trzeciej klasie stracił wszelką wrodzoną chęć nauki. fizycznie i psychicznie. że niczego się nie nauczy i nie ma przed nim żadnej przyszłości. Wtedy jednak nastąpił kolejny przełom. A pani Profit pomogła to wszystko zmienić”. Muszę ci powiedzieć. Nigdy nie dostał od nich kieszonkowego ani prezentu na gwiazdkę. że czasami się jąkał. Nie zdał do piątej klasy i musiał powtarzać czwartą. które już na zawsze zmieniło sposób myślenia chłopca.9 Pod okiem pani Profit Fisher zaczął inaczej o sobie myśleć. Często zastępczy rodzice przywiązywali go do słupka w piwnicy i dotkliwie okładali. że zostanie w czwartej klasie trzeci raz. W tym czasie jego ojciec od dwóch miesięcy już nie żył. że wahałam się z twoją promocją do piątej klasy. że jest najgorszym dzieckiem na świecie. Przez trzynaście lat mieszkał u małżeństwa. Przez wiele lat był ofiarą przemocy seksualnej. że Brenda Profit będzie uczyła swoją klasę także w piątej i szóstej klasie. to w moim przypadku była to pani Profit”.

Jej szczere i troskliwe słowa zadziałały na mnie jak grzmoty i błyskawice. które wdało się w przestępstwa i narkotyki. Później przeżywał jeszcze wiele wzlotów i upadków. Odnosi sukcesy w Hollywood jako scenarzysta.12 Na podstawie Today Matters 63 . Na pytanie. którą przez resztę życia noszę ze sobą w tylnej kieszeni”. Wyrósł na porządnego człowieka z własną rodziną. Ma żonę i córkę. jakie przesłanie zawiera historia jego życia. Obecnie Antwone Fisher żyje z myślenia. o której zawsze marzył. że nie jest beznadziejny i że ma przed sobą przyszłość. że sam mogę wpływać na swoje sprawy. Nawet gdy masz ciężkie początki. ale w środku przeżywałem olśnienie. na twojej drodze zawsze zjawiają się dobrzy ludzie”. Po raz pierwszy w życiu zdałem sobie sprawę. ale wiedział. odpowiedział: „Nadzieja jest zawsze.11 W tamtej chwili zaczął inaczej o sobie myśleć – i to zmieniło jego życie. I nawet nie tylko na swoje (…) Ta lekcja stanowiła dla mnie sztabkę złota. Nie poszedł w ślady rodzeństwa z rodziny zastępczej. Na zewnątrz skromnie przyjąłem pochwałę.

MARK TWAIN 64 .Najlepszym sposobem na poprawienie sobie humoru jest poprawianie humoru wszystkim dokoła.

jak w wieku kilkunastu lat czekał z ojcem w kolejce po bilety do cyrku. Mężczyzna pochylił się do okienka. co je czeka w cyrku. Idziemy do cyrku całą rodziną”. „Ile?” Kasjer powtórzył. ale nie w pojedynkę 65 . że to dla nich zupełnie nowe przeżycie. o co chodzi. Clark wrócił z ojcem do samochodu i wrócili do domu.BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY Dan Clark wspomina. Clark opowiada. aby pójść do cyrku. wyjął dwadzieścia dolarów i dyskretnie rzucił banknot na ziemię. spojrzał ojcu Clarka w oczy. Dzieciaki z radością rozprawiały o tym. powiedział z dumą mężczyzna. Tamten od razu zorientował się. Przy kasie bileter zapytał. podniósł pieniądze. „Osiem dziecięcych”. klepnął ojca ośmiorga dzieci w ramię i powiedział: „Przepraszam. że wszystkiemu przyglądał się jego ojciec. Wyglądali na przybitych. Na podstawie Zwyciężysz. Oni nigdy tego nie zapomną. a obok ośmioro dzieci poniżej dwunastu lat grzecznie się bawiło. „i dwa dla dorosłych. Ale gdy kasjer wymienił sumę do zapłacenia. Wtedy nie starczyło im już pieniędzy. Ale to się nie liczyło. Tuż przed nimi stała pewna rodzina. Ewidentnie nie mieli tylu pieniędzy. Rodzice trzymali się za ręce. „Dziękuję panu”. Dan domyślił się. i łatwo było wywnioskować. Byli ubrani prosto i schludnie. A potem pochylił się. W pewnej chwili wsunął rękę do kieszeni. Podnieśli na duchu tamtą rodzinę. że nie mają za wiele pieniędzy. to panu wyleciało z kieszeni”. To dla mnie i dla mojej rodziny naprawdę wiele znaczy”. uścisnął mu rękę i ze łzą w oku dodał: „Bardzo dziękuję. kobieta rozłożyła ręce i opuściła głowę. ile podać biletów.

musisz znaleźć czas. jak bardzo był zajęty. aby druga osoba poczuła się przy tobie ważna.Choćbyś nie wiem. MARY KAY ASH 66 .

lecz także tworzy atmosferę. SPALDING 67 .Kto wierzy w nasze możliwości. w której łatwiej osiągnąć sukces. JOHN H. nie tylko nas stymuluje.

Ludzie lubią czuć się wyjątkowi… udzielaj im szczerych pochwał. ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY Jeśli ludzie czują się niepewnie… daj im wiarę w siebie.CO MUSISZ WIEDZIEĆ. Ludzie potrzebują zrozumienia… wysłuchuj ich. Ludzie są egoistami… w pierwszej kolejności zaspokajaj ich potrzeby. 68 . Ludzie poszukują wzorców do naśladowania… dawaj im przykład. Ludziom brak wytyczonego kierunku… naprowadzaj ich. Ludzie oczekują lepszego jutra… dawaj im nadzieję. Ludzie pragną bliskich relacji… dawaj im wspólnotę. Ludzie popadają w zniechęcenie… dodawaj im otuchy. Ludzie chcą być kojarzeni z sukcesem… pomagaj im odnosić zwycięstwo.

Każdy nosi na piersiach niewidzialny medalik z napisem: „Spraw, abym czuł się ważny!” Nigdy nie zapominaj o tym, gdy pracujesz z ludźmi. MARY KAY ASH

69

JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO
Gdy ktoś w człowieka inwestuje i wnosi do jego życia nową wartość, zawsze dodaje mu otuchy. Dawać innym coś wartościowego można następującymi sposobami: SZCZERZE ICH CENIĄC. Jak pokazać, że kogoś się ceni? Wierząc w niego, zanim on uwierzy w nas. Służąc mu, zanim on zacznie służyć nam. Kochając go, zanim on nas pokocha. Dając, nie oczekując niczego w zamian. PODNOSZĄC SWOJĄ WARTOŚĆ. Nie można dawać czegoś, czego się nie ma. Dobre intencje nigdy nie przemawiają tak donośnie jak dobre uczynki. Zasługuj sobie na to, abyś mógł dawać. RozwijaJ siebie, abyś mógł być mentorem. Zdobywaj doświadczenie, abyś mógł dzielić się wiedzą. WIEDZĄC I RESPEKTUJĄC, CO CENIĄ INNI. Co się dzieje, gdy koncentrujesz się wyłącznie na realizacji własnych zamiarów? Niewiele wiesz o otaczających cię ludziach. Za swój priorytet postaw cudze priorytety. Poproś, aby inni opowiedzieli ci swoje historie. Posłuchaj o ich nadziejach i marzeniach. Niech ich sukcesy będą częścią twojej misji. ROBIĄC RZECZY, KTÓRE CENI BÓG. Gdy twoje życie dobiegnie kresu, po co będziesz żył? Wszystko co ziemskie obróci się w pył – ty także. Zajmuj się rzeczami, które przetrwają dłużej od ciebie.

70

A Bóg, który daje cierpliwość i pociechę, niech sprawi, abyście wzorem Chrystusa te same uczucia żywili do siebie i zgodnie jednymi ustami wielbili Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa. (Rz 15,5-6)

Otucha umacnia zespół.

Wielkość miłości do Boga nigdy nie przekroczy głębi miłości do siebie nawzajem. PATRICK MORLEY

71

Najważniejszym składnikiem w przepisie na sukces jest wiedza. jak postępować z ludźmi. THEODORE ROOSEVELT 72 .

DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM, BUDUJESZ DRUŻYNĘ
Czy kiedykolwiek należałeś do drużyny przegranej? Gdy duch słabnie, a atmosfera gęstnieje, zawodnicy się wypalają i zespół sprawia wrażenie, że stoi w miejscu, wtedy łatwo o zniechęcenie. Jak znaleźć wyjście z takiej sytuacji? Odwołać się do morale zespołu! Gdy potrafisz zmienić morale, potrafisz zmienić zespół. Morale daje wielką moc. Oto uzasadnienie moich słów: 1. WYSOKIE MORALE MOCNO PRZESADZA. Gdy cały zespół jest pozytywnie nastawiony i każdy zawodnik ma o sobie dobre zdanie, wszystko wydaje się w porządku. Przygotowania przebiegają gładko. Jakakolwiek przerwa wydaje się niepotrzebna. Drobne zwycięstwa zawierają słodycz, wielkie przynoszą uczucie niepokonania. Zespołowe gwiazdy nigdy nie zawodzą i nawet przeciętni zawodnicy grają powyżej swoich możliwości. Niektórzy ludzie nazywają taki okres dobrą passą lub mówią, że dopisuje szczęście. Ale w gruncie rzeczy chodzi o wysokie morale. Drużynie o wysokim morale kibicują wszyscy. W biznesie – ludzie kupują akcje firmy, gdzie panuje wysokie morale. W show biznesie - gazety i telewizje proszą o wywiady, producenci płacą horrendalne sumy za występy zespołów o wysokim morale. Czy z dnia na dzień zespół z nieutalentowanego może stać się utalentowany? Czy jest naprawdę aż tak dobry, jak pisze o nim prasa? Zapewne nie. Morale powoduje, że do zespołu wszyscy odnoszą się z wielką przesadą. 2. WYSOKIE MORALE TO DŹWIGNIA. Gdy w zespole panuje wysokie morale, wyniki jednostek wznoszą się na zupełnie inny poziom. Zespół koncentruje się na swoim potencjale, a nie na problemach. Reprezentanci zespołu wkładają więcej serca. Każdemu łatwiej wyzbywać się egoizmu. Zawodnicy wierzą w siebie i to im pomaga osiągać wyniki na wyższym poziomie. Gdy zespół ponosi porażki, zachodzi zjawisko odwrotne. Gracze skupiają się na problemach. Spada poziom zaangażowania poszczególnych zawodników. Zamiast przyciągać zawodników, zespół ich odpycha. I wszyscy zaczynają troszczyć się bardziej o siebie niż o kolegów z zespołu. Gdy przegrywacie, cierpią wszyscy. 73

3. WYSOKIE MORALE TO WIELKA ENERGIA. Wysokie morale dostarcza zespołowi ogromnej energii. Zawodnicy są jak króliczki z reklamy Energizera: działają i działają w nieskończoność. Żadna góra nie wydaje się za wysoka. Żaden projekt nie jest zbyt trudny. Żaden wyścig zbyt długi. Energia dodaje entuzjazmu i zespół nabiera rozpędu, w którym staje się prawie nieposkromiony. 4. WYSOKIE MORALE WIELE ELIMINUJE Dzięki energii i rozpędowi morale potrafi wiele eliminować. Gdy zespół przegrywa i morale spada, nawet najmniejszy problem wyrządza wiele szkód. Natomiast zespół z wysokim morale mknie do przodu nawet pomimo ogromnych przeszkód i przeciwności wydawałoby się nie do pokonania. Problemy - niezależnie od wielkości – jakby znikały. 5. WYSOKIE MORALE JAKO WYZWALACZ Wysokie morale w pewien sposób także uwalnia zespół. Zwycięstwa dają swobodę oddechu. Dobry zespół wykorzystuje ją, aby podejmować nowe wyzwania, wypróbować nowe pomysły, nowe koncepcje, nowe ruchy, na co w innym razie nie mógłby sobie pozwolić. Dzięki temu wyzwala innowacyjność i kreatywność. W efekcie wysokie morale uwalnia potencjał zespołu. Jak więc zmienić sytuację, jeśli w naszym zespole panuje niskie morale? Od czego wystartować? Najlepiej od dodawania otuchy. Ludzie podniesieni na duchu gotowi są na nieco cięższą pracę. Do siebie i kolegów odnoszą się nieco bardziej pozytywnie. Zaczynają wierzyć, że są w stanie odnosić zwycięstwa. Najmniejsze powodzenie stanowi pożywkę dla dalszych sukcesów – zwłaszcza gdy w chwilach marazmu i porażek reprezentanci zespołu nawzajem podtrzymują się na duchu. Jeśli chcesz odmienić zespół, odmieniaj każdego gracza osobno. Czy nie moglibyście tego, co robicie, wykonywać lepiej? Być może. Ale nigdy nie wiadomo, co można osiągnąć, jeśli nie dodamy otuchy tym, którzy mają to osiągnąć. Każdemu pomagaj jak najefektywniej wykorzystywać talent i zdolności, a zespół zajdzie dalej niż można się spodziewać. Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej

74

Ja jestem chłop z Arkansas, ale nauczyłem się kierować zespołem. Jednych podnosić na duchu, a innych nieco uspokajać, aby ich serce biły jednym wspólnym rytmem zespołowym. Zawsze powtarzam trzy rzeczy: Jeśli coś idzie źle, moja wina. Jeśli coś idzie dosyć dobrze, nasza zasługa. Jeśli coś idzie znakomicie, wasze osiągnięcie. To wystarczy, aby ludzie grali dla ciebie w piłkę i zwyciężali. BEAR BRYANT

75

że to najinteligentniejszy człowiek w Anglii. Liderzy zdobywają wiarę. Pod jego rządami w Wielkiej Brytanii wprowadzono ogólnokrajowy system oświatowy. która jednego wieczoru jadła kolację z Gladstonem.DWA RODZAJE LIDERÓW W drugiej połowie dziewiętnastego wieku o rządy w Wielkiej Brytanii rywalizowało dwóch wielkich ludzi: William Gladstone i Benjamin Disraeli. Różnicę tę najlepiej ilustruje opowieść młodej damy. Jednak do jego największych osiągnięć należy nakłonienie Wielkiej Brytanii do zakupu udziałów w Kanale Sueskim. Obydwaj przywódcy wiele uczynili dla Wielkiej Brytanii. Miał za sobą karierę w służbie publicznej. Natomiast towarzysząc panu Disraeliemu miałam wrażenie. przeprowadzono reformy parlamentarne i znaczna liczba robotników otrzymała prawa wyborcze. Gladstone przez trzydzieści lat kierował liberałami i dla wielu stanowił uosobienie cech wiktoriańskiej Anglii. A jeśli go stamtąd ktoś wyciągnie żywego. stawiając w centrum uwagi nie siebie. Z zupełnie innego środowiska wywodził się Benjamin Disraeli. jakimi się darzyli. Zasłynął jako dyplomata i reformator społeczny. który był premierem dwa razy. Oto znakomita lekcja na temat przywództwa. Jako jedyny w dziejach dostąpił zaszczytu czterokrotnego wyboru na premiera Wielkiej Brytanii. Na podstawie Dwadzieścia cztery bezdyskusyjne cechy przywódcy 76 . to jest pech. zaufanie i przyjaźń podwładnych. to już nieszczęście”. lecz ich. można domyślać się na podstawie pewnej uwagi poczynionej kiedyś przez Disraeliego: „Jaka jest różnica pomiędzy pechem a nieszczęściem? Jeśli Gladsone wpadnie do Tamizy. Zasada ta sprawdza się we wszystkich dziedzinach życia. Ci dwaj wielcy politycy byli zagorzałymi rywalami. że ja jestem najinteligentniejszą kobietą w Anglii”. ale dzieliło ich podejście do ludzi. mistrzem finansów i człowiekiem dogłębnie moralnym. Polityką zajął się w wieku trzydziestu kilku lat. Uczuć. był wielkim oratorem. Zapytana o wrażenia odpowiedziała: „Po kolacji z panem Gladstonem wychodziłam z jadalni w przekonaniu. a drugiego z Disraelim.

lecz w pokorze oceniając jedni drugich za wyżej stojących od siebie. ale też i drugich! (Flp 2. Niech każdy ma na oku nie tylko swoje własne sprawy.3-4) 77 .…nie pragnąc dla niewłaściwego współzawodnictwa ani dla próżnej chwały.

a zespół działa sprawniej. niewdzięcznej pracy w niebezpieczeństwie i zaciągało się do wojska. Podczas jego przemówienia w oczach twardych mężczyzn pojawiły się łzy. 78 . Wszyscy potrzebują otuchy. Dlatego pewnego dnia Churchill spotkał się bezpośrednio z górnikami i z pasją opowiedział im. Wrócili do swej prozaicznej pracy z nowym zasobem sił i motywacji. Najlepszego przykładu dostarcza Winston Churchill. że na ogół sukcesów składają się role odegrane przez każdego z reprezentantów. nigdy nie zapomina. Wystarczy każdemu powiedzieć. że cenimy jego pracę. a także staje się silniejszy i skuteczniejszy. Tylko że bez węgla zarówno wojsko jak i zwykli ludzie mieliby wiele kłopotów.Uhonorowanie całego zespołu Kto buduje zwycięską drużynę. Podczas najmroczniejszego okresu drugiej wojny świtowej w Wielkiej Brytanii były kłopoty ze znalezieniem ludzi do pracy w kopalniach węgla. Wielu mężczyzn uciekało od brudnej. które cieszyło się powszechnym podziwem i uznaniem. ile ich praca znaczy dla Anglii i jak wielką rolę odgrywają w utrzymaniu wolności kraju.

Margaret Carty 79 . że zawsze masz kogoś u swego boku.W pracy zespołowej dobre jest to.

Poszukiwania darów.POMAGAJĄC KOLEGOM. że w ten sposób pomagają innym. Wymaga to szukania sposobów podwyższania umiejętności kolegów i poprawy ich nastawienia. 3. dodają im sił i ułatwiają odnosić sukcesy. indywidualnych cech. Dzięki temu można wznieść się na zupełnie nowy poziom. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach. ale także dlatego. w których czuje się akceptowany”. PODNOSZĄ WARTOŚĆ SWOICH KOLEGÓW Istotę pomagania kolegom stanowi podnoszenie ich wartości. najlepszego pomocnika wszechczasów. których szanują. że dzięki temu korzystają na tym osobiście. na ile udało mi się poprawić grę moich kolegów”. najwięcej mówi to. talentów. „niezależnie od stanowiska. To tacy ludzie jak gwiazda klubu Boston Celtic. Koledzy z zespołu dokładnie wiedzą. WIEDZĄ I BIORĄ POD UWAGĘ. CO CENIĄ KOLEDZY Gracze wspierający kolegów. Dzięki tej wiedzy i chęci nawiązania porozumienia między ludźmi tworzą się silne więzi. POPRAWIASZ ZESPÓŁ Podziwem i sympatią w zespole zawsze cieszą się ci gracze. na co wydają pieniądze. 2. a potem pomagania w wykorzystaniu ich dla dobra całego zespołu. PODNOSZĄ SWOJĄ WARTOŚĆ Doskonalą siebie nie tylko dlatego. Nie można dawać czegoś. Na przykład wspaniały koszykarz Karl Malone zawsze miał wsparcie Johna Stocktona. powiedział przemysłowiec Charles Schwab. środkowy Bill Russel. Ludzie zwykle osiągają takie wyniki. czy rozegrałem dobry mecz. którzy pomagają innym wznosić się na wyższy poziom. W amerykańskim footballu wielki skrzydłowy Jerry Rice osiągał lepsze wyniki dzięki 80 . czego się nie ma. i obserwują. 4. A dzięki nim możliwe jest pojawianie się kolejnej cechy. Zawodnicy będący wsparciem dla swoich kolegów mają kilka cech wspólnych: 1. o czym koledzy mówią. który powiedział: „O tym. kiedy w nich wierzysz. jakich spodziewają się po nich ci. CENIĄ KOLEGÓW „Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka”. słuchają.

Na podstawie Czterdziestu siedmiu niezbędnych cech gracza zespołowego 81 .takim rozgrywającym jak Joe Montana i Steve Young. Jeśli chcesz ulepszać zespół. doskonal siebie.

jak wielkie rzeczy przygotował Bóg tym. którzy Go miłują.Serce człowieka nie zdołało pojąć. (1 Kor 2. 82 .9) Otucha wiedzie do rzeczy wielkich.

Samochód nie ruszyłby z miejsca. gdyby nie mała. ulotna iskierka. KNUTE ROCKNE 83 . która wprawia w ruch całą machinę. która wprawia w ruch nasz mechanizm. Każdego zawodnika staram się przekonywać. żeby poczuł się jak ta iskierka.

Odnoś się do nich jak do wielkich. a będą tobie ufać.Ufaj ludziom. a okażą się wielcy. RALPH WALDO EMERSON 84 .

Forda przedstawiono mu jako „młodzieńca. które dokonały największych osiągnięć w dziejach.13 W kolejnych latach tych dwóch wielkich ludzi wspólnie pracowało. Gdyby nie ich przyjaźń i wzajemne podtrzymywanie na duchu. Z kolei Lewis zachęcał Tolkiena do kontynuacji prac i starań o publikację. S. że otrzymywali wsparcie przyjaciół i wielbicieli. To właśnie Tolkien nakłaniał Lewisa. który wymyślił wóz na ropę”. rozmawiali o swoich pracach pisarskich i czytali fragmenty niepublikowanych dzieł. R. lecz jeśli przyjrzeć się osiągnięciom wielkich ludzi. Tolkien byli profesorami w Oksfordzie i łączyła ich zażyła przyjaźń. W końcu Lewis się nawrócił. że tak jest. Osoby. Rozmawiali chwilę na temat samochodu i nagle Edison z ekscytacją walnął pięścią w stół. że ich autorzy. R. Lewis i J. Jednak tylko nieliczni zdają sobie sprawę. C. którzy pojawili się w ich życiu. to często okazuje się. Nikt niczego nie osiągnąłby bez pomocy innych. Co czwartek w towarzystwie jeszcze innych pisarzy spotykali się przy drinku. zaprzysięgłego ateistę. Ostatnio kinomani oglądali filmowe wersje Opowieści z Narnii i Władcy pierścieni. Wprawdzie ich przypadek może wydawać się czymś wyjątkowym. 85 . dokonały ich dzięki ludziom. Prawie wszyscy wiedzą. Miałem nadzieję. świat byłby uboższy o jedne z najlepszych książek dwudziestego wieku i pewnie najlepsze powieści fantasy wszechczasów. Czasami wiedziałem. podróżowało i bawiło się. a czasami tylko przypuszczałem. że podążam w dobrym kierunku. do zainteresowania się chrześcijaństwem. „Udało ci się! Twój samochód ma własny napęd i wozi ze sobą własną elektrownię”.KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY Każdy kogoś potrzebuje. Poznali się na konwencie sponsorowanym przez firmę Edisona. Przez wiele lat gigant przemysłu motoryzacyjnego Henry Ford był przyjacielem i sąsiadem płodnego wynalazcy Thomasa Edisona. Tak później Ford wspominał ich pierwsze spotkanie: „Nigdy wcześniej od żadnego człowieka nie otrzymałem tyle otuchy. że filmy powstały na podstawie książek. A tu nagle jak grom z jasnego nieba spadły na mnie słowa pełnej akceptacji z ust największego na świecie geniusza wynalazczości”.

które stanowi podwalinę badań nad mechaniką i które zmieniło sposób patrzenia człowieka na świat. Pewnego razu odwiedziła go grupa chrześcijan. lecz zamiast brać za to pieniądze. którzy ich w tym wspierali. Jeden z doradców króla uknuł spisek mający na celu wymordowanie Żydów. gdyby nie Edmond Halley. wiele innych. że w rezultacie jego planu fala dobra odmieni życie 86 . Mordocheusz.14). którzy zaopiekowali się nim i opowiedzieli mu historie o działaniu Boga w ich życiu. poślubiła króla perskiego Kserksesa i została królową. Kiedyś ten szanowany uczony odwiedził Newtona w Cambridge. namawiał ją. Uważa. Wtedy Halley namówił go do opublikowania wyników pracy. Jednak być może nigdy nie opublikowałby dzieła z tej tematyki. czy nie ze względu na tę właśnie chwilę dostąpiłaś godności królowej?” (Est 4. Przyjrzyj się życiu ludzi. takimi słowami: „kto wie.Autor hymnów religijnych Charles Wesley cierpiał na zapalenie opłucnej i dręczyły go wątpliwości względem wiary. aby zapłacili dobrymi uczynkami dla trzech kolejnych osób. Gdy zdobyła się na odwagę. od imienia której zatytułowano jedną z biblijnych ksiąg. W książce Catherine Ryan Hyde Pay It Forward i w powstałym na jej podstawie filmie dwunastoletni Trevor McKinney snuje prosty – lecz niewiarygodnie poruszający – plan zmiany świata. podnosił cię na duchu i towarzyszył ci w podróży? Pomagaj innym robić to. nad którym pracował. Młoda żydówka Estera. Kto ciebie wspiera. że Newton już ten problem rozwiązał. Słynie głównie z prawa grawitacji i trzech zasad dynamiki. Sir Izaak Newton wśród wielu uchodzi za najważniejszego naukowca ery nowożytnej. którzy dokonali wielkich czynów. proponuje. aby stanęła w obronie swojego narodu. a będziesz miał udział w ich osiągnięciach. aby omówić pewien problem. a potem jeszcze wiele. Wtedy wujek Estery. Po tej wizycie Wesley poczuł się silniejszy nie tylko na ciele. abyś dokonał rzeczy wielkich? Kogo Bóg zesłał. do czego stworzył ich Bóg. ale i na duszy. aby zwrócić się do króla. Napisał popularny hymn O for a Thousand Tongues Sing. wnosząc znaczny wkład do muzyki kościelnej. W efekcie w 1687 roku spod drukarskiej prasy wyszło dzieło Principia Mathematica Philosophiae Naturalis. Okazało się. a znajdziesz tych. Chce dla trzech osób zrobić coś pożytecznego. uratowała swój lud. aby był dla ciebie pociechą.

czego nie byliśmy w stanie nawet sobie wyobrazić. nauczycielce i niezliczonym rzeszom ludzi. których nigdy nie widział na oczy. Nawet najdrobniejsze akty dobroci i słowa otuchy w życiu innych ludzi bywają spotęgowane i efektem kuli śniegowej prowadzą do czegoś.na całym świecie. 87 . Ten dwunastolatek chce. aby lepiej żyło się jego matce.

PAUL VALERY 88 .Każdy początek jest konsekwencją. Każdy początek kończy coś.

Na tym świecie większość rzeczy. wcześniej zostało uznanych za niemożliwe. NIEZNANY AUTOR 89 . których warto było dokonać.

że człowiekowi kiedykolwiek uda się ujarzmić siłę atomu. prezydent USA. Niemożliwe. zdobywca Nagrody Nobla z fizyki. Pamiętaj o poniższych twierdzeniach tak zwanych „ekspertów”. dyrektor amerykańskiego urzędu patentowego. Przedstawiają mądrość pod postacią krótkowzroczności. co było do wynalezienia. Nie pozwalajmy im gasić naszego entuzjazmu i mącić naszej wizji.Nie oczekuj otuchy od „ekspertów” Każdego dnia mamy do czynienia z defetystami o wąskich umysłowościach. 1923 Nigdy nie zapominaj. Charles H. GROVER CLEVELAND. 1895 Już wynaleziono wszystko. 1899 Mądra i odpowiedzialna kobieta wcale nie chce głosować. LORD KELVIN. dokąd prowadzą nas marzenia. prezes England’s Royal Society. że zmierzamy tam. 90 . aby latały urządzenia cięższe od powietrza. Nie dawajmy im kraść naszych marzeń. 1905 Nie istnieje żadne prawdopodobieństwo. ROBERT MILLIKEN.Duell.

Pasji nic nie zastąpi. że w życiu wszystko jest wykonalne. to możemy mieć pewność. Jeśli podążasz za swoją pasją. Gdy odkrywamy w sobie pasję. Ogień w sercu sprawia. aby to osiągnąć. aby ją odkryć? I jak pomóc innym w jej odkrywaniu? 91 .MOC PASJI „Eksperci” wiele czasu poświęcają na ustalenie. ŻE NIEMOŻLIWA STAJE SIĘ MOŻLIWE. PASJA CIĘ ZMIENIA. PASJA WZMACNIA SIŁĘ WOLI. to znajdziesz silę. że jeśli coś rozpali ich duszę. im większe pragnienie. że czekają nas wielkie rzeczy. PASJA SPRAWIA. Istoty ludzkie skonstruowane są w ten sposób. że ludzie osiągają sukcesy. czy nie. W końcowym efekcie pasja ma silniejszy wpływ niż osobowość. Na czele listy najważniejszych czynników znajduje się pasja. co powoduje. to czy tego chcesz. tym większy potencjał. Twoje pragnienia decydują o twoim losie. Co zrobić. Im większy ogień. to znikają niemożliwości. Przyjrzyjmy się czterem prawdom na temat pasji: PASJA TO PIERWSZY KROK NA DRODZE DO OSIĄGNIĘĆ. stajesz się człowiekiem bardziej oddanym i produktywnym. Jeśli czegoś naprawdę bardzo pragniesz.

Przyjaciele pomagają w snuciu wizji lub blokują marzenia. NIEZNANY AUTOR 92 .

JOHN C. jak twój sposób widzenia przyszłości. ale nie aż tak.Twoja przeszłość jest ważna. MAXWELL 93 .

Ale pasja czytelnicza. staje się bardzo przedsiębiorcze. opowiada. Wsparcia i inspiracji dostarczyli mu też nauczyciele. Swój lokal Martinez nazwał Libreria Martinez Books and Art Galery. „Co rano za piętnaście siódma”. Cały czas rozniecali jego miłość i pożyczali mu książki. Gdy Martinez dorastał w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. Właśnie tak się dzieje. imigranci z Meksyku. aby mi nikt nie przeszkadzał w czytaniu. podobnie jak teraz. gdy był chłopcem. Zaczął je sprzedawać. „Matka zawsze mówiła. zaczął pożyczać książki ze swojego zbioru liczącego dwieście woluminów. wymykałem tylnymi drzwiami. opowiada. „Chowałem się więc na dworze. Będąc właścicielem zakładu fryzjerskiego. nadal się rozwijała. Ale Martinez był ciekawy świata i odkrył w sobie pasję do książek. lecz wręcz zachęcił do dalszej lektury. „Zaczynaliśmy od dwóch książek”. Po kilku latach salon fryzjerki z książkami zamienił się w księgarnię z jednym symbolicznym fortelem fryzjerskim. większość ludzi pracowała przy wydobyciu miedzi. Ale ponieważ książki często nie wracały. Systematycznie co rano. w której rodzice nie przepadali za lekturą.OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT Co chłopak taki jak Ruben Martinez robił w takim miejscu jak Miami w Arizonie? To mała mieścina górnicza w południowo wschodniej części stanu zamieszkała przez dwa tysiące osób. przechodziłem do sąsiada i czytałem gazety. gdy człowiek ośmiela się marzyć”. „roznosiciel przynosił sąsiadowi gazety. pracowali w kopalni. Jego rodzice. I tak krok po kroczku nasze obroty przekroczyły dwa miliony egzemplarzy. Ale nie zabronił mu czytania. W Miami nie było za bardzo co robić.16 Teraz księgarnia ma na stanie siedemnaście tysięcy tytułów i uchodzi za jednego z największych w 94 . która podtrzymywała go na duchu. Później przeprowadził się do Kalifornii i został fryzjerem. żebym zostawił te książki i posprzątał podwórko”. Potem starannie składałem gazety i odkładałem na miejsce. 14 Gdy dziecko pragnie czytać. wspomina.15 W końcu sąsiad go przyłapał. Od chwili założenia w 1907 roku zmieniła się niewiele. „potem było dziesięć i dwadzieścia pięć. znalazł inne rozwiązanie. Czytanie nie było rzeczą łatwą w rodzinie. a w miasteczku brakowało nawet publicznej biblioteki. Ja się budziłem.

Prawdopodobnie nikt w Stanach Zjednoczonych bardziej niż on nie zachęcił do czytania hiszpańskojęzycznych Amerykanów. W 2004 roku zdobył stypendium Fundacji MacArthura – często zwane „grantem dla geniuszy” – w uznaniu za „łączenie roli handlowej i ośrodka społeczności w celu uznania literatury i zachowania latynoamerykańskiego dziedzictwa literackiego”. teraz żyłbym sobie wygodnie na emeryturce. To. Zamierza utworzyć sieć dwujęzycznych księgarni ponadnarodowych. „chcecie. Dzięki czytaniu. Będą miały szczególne miejsce na świecie. zwraca się do rodziców. W 2001 roku Martinez otworzył drugą księgarnię i trzecią dla dzieci. daje mi radość życia”. „Ojcowie i matki”. „Na obcinaniu włosów zarabiałem więcej niż na sprzedawaniu książek”. co teraz robię. Do 2012 roku chce otworzyć dwadzieścia pięć placówek. Whitter College przyznał mu w 2005 roku tytuł honoris causa z nauk humanistycznych. Ma ponad sześćdziesiąt lat. Również w 2004 roku został Rzecznikiem Biznesu Mniejszości Narodowych w amerykańskim urzędzie do spraw drobnej przedsiębiorczości. „Ale to.USA sprzedawców książek hiszpańskojęzycznych. co robi. Ale postanowiłem pójść na swoje i otworzyć zakład fryzjerski. Na podstawie Talent is Never Enough 95 .com uznał go za jednego z dwudziestu sześciu najbardziej fascynujących przedsiębiorców. mówi. zachęcać do czytania. Teraz w księgarniach zamierzam pracować do końca życia”. „Gdybym został w przemyśle górniczym. czy nad kreską? Musicie im czytać. popierać czytanie (…) Wtedy dzieci będą nad kreską. Talent Martineza został dostrzeżony. dodaje mu energii. Sam Martinez nie wyhamowuje. ale nie zamierza spoczywać na laurach. a portal inc. aby wasze dzieci były pod kreską.

NIEZNANY AUTOR 96 .Nigdy nie sprawdzisz. na ile stać Boga. jeśli nie porwiesz się na niemożliwe.

cała rzesza ludzi rzuca się.EPILOG Błogosław i bądź błogosławiony Profesorowie ekonomii Gary Hamel i C. Żadna z nich nie wspinała się na słup. Po kilku podejściach małpki dały za wygraną. Każda z pozostałych małp podjęła podobną próbę i za każdym razem kończyło się tak samo.K. Zakwiliła. pozostała trójka złapała ją i ściągnęła na podłogę. w którym stał wysoki słup. usłyszałeś pragnienie pokornych. Wspierając innych i tworząc wokół siebie atmosferę zachęty. Czasami zachowujemy się jak te małpy. gdy nowicjuszka próbowała wspinać się po banany. niech dodają ci otuchy te ośmielające cytaty z Pisma Świętego: Panie. Niestety czasami próbują w ten sposób wyświadczyć nam przysługę. Gdy starasz się podnosić ludzi na duchu. 97 . Lekarstwem jest dodawanie otuchy i podnoszenie na duchu. nakłoniłeś ucha. Cztery zwierzaki wpuszczono do pomieszczenia. które otrzymały zimny prysznic. Za każdym razem. ale też żadna nie wiedziała właściwie dlaczego. Na samej górze słupa wisiała kiść bananów. Naukowcy po kolei wymienili wszystkie małpy z pomieszczenia na nowe. ale za każdym razem reszta jej przeszkadzała i w końcu zrezygnowała. a na jego miejsce wpuścili inną małpę. gdy nagle polał się na nią strumień zimnej wody. w którym gdy próbujemy wspinać się i realizować swoje marzenia. zeskoczyła na podłogę i zaprzestała prób. Gdy ta nowa zaczęła wspinać się na słup. Jeszcze kilka razy próbowała wejść po banany. umocniłeś ich serca. aby ściągnąć nas na dół. uzyskujemy moc ulepszania życia innych ludzi. pozostałe ją ściągały. Po pewnym czasie w pomieszczeniu nie było już zwierzaków. Prahalad opisali eksperyment naukowy przeprowadzony na małpach. Żyjemy w świecie. Wtedy naukowcy jednego ze zwierzaków wyprowadzili z pomieszczenia. Jedna z głodnych małp wspięła się po palu i już sięgała banana.

nie opuści cię i nie porzuci. który pójdzie przed tobą. a zobaczycie zbawienie od Pana. Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad tobą. On będzie z tobą. jakie zgotuje nam dzisiaj. a ty dziel się tym błogosławieństwem i nieś otuchę ludziom spotykanym w życiu! 98 . Niech Bóg cię błogosławi.8) Niech cię Pan błogosławi i strzeże. (Wj 13. Niech zwróci ku tobie oblicze swoje i niech cię obdarzy pokojem. Nie lękaj się i nie drżyj! (Pwt 31. (Lb 6.17) Nie bójcie się! Pozostańcie na swoim miejscu.24-26) Dodawanie otuchy czy podnoszenie na duchu naprawdę potrafi wszystko zmienić. niech cię obdarzy swą łaską.(Ps 10.17) Sam Pan.

DWIGHT EISENHOWER 99 .Śmiałe serce to połowa bitwy.

Ibidem 4.kcet. “Kingsport Times-News”. Rueben Martinez Barber and Book Lover. Ana Figueroa. Ibidem 5.com . Inc. “The Detroit News". Rueben Martinez Barber and Book Lover 100 . Figueroa. Mellot 1948 7. część 1. “AARP Secunda Juventud” Kwiecień. friendship of giants. Mohncy. “KCET News”. Dr Crane Radio Talks. Antwone Quenton Fisher i Mim Eichler Rivas. 25 lipca 1986.about. The Real Antwone Fisher Talks About the Movie 'Antwone Fisher’ http//romanticmovies. sprawdzane 14 lipca 2007 14.PRZYPISY 1. Nowy Jork 2001 10. 13. Despite Odds CNN. Finding Fish. Ibidem 12. 25 lipca 2003.com/library/weekly/aaantwonefisherintc.detnews com/history/story/index. 29 listopada 1999. 11 listopada 2004.html. Perennial. http://info. http://www.php 16. Rebecca Murray. Life and Times. Patrica Zacharias. Henry Ford and Thomas Edison. 2. http://www. George W. Crane. Father-Son Duo Are World Class Competitors.aarpsegundajuvencud..cfm? id=105&category=people.Ibidem 11. 15. maj 2005.htm. Hopkins Syndicate. Ibidem 3.org/lifeandtimes/archives/20041109.org /english/nosotros/2005-AM/05AM_bookshop. 6. Ibidem 9. Nell Beliefs Can Influence Attitudes. (przedruk). Ibidem[[ 8.

101 .

JOHN C. Portal leadershipgurus. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500. rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”.com. Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław utworzonej na dziesięciolecie Amazon.net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie. Prawa przywództwa. Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady. Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach. 102 . Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services. Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”.

zostajesz podwójnie pobłogosławiony. rodziny. Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”. Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services. „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”. w których człowiek wydobywa z siebie wszystko. Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy. MAXWELL Błogosław i bądź błogosławiony Otucha zmienia wszystko [skrzydełka] Otucha naprawdę może zmienić wszystko . Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław 103 . Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach. szkoły.OKŁADKA [front] JOHN C. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą. Ponieważ Bóg nas kocha. rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego.net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500.pojedynczych ludzi. John Maxwell JOHN C. przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. co najlepsze. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów. mamy powód. Portal leadershipgurus. Gdy starasz się przekazać błogosławieństwo. aby podnosić innych na duchu.

Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady. Otucha zmienia wszystko pomaga cenić i rozwijać relacje między ludźmi. jak i ten. zespoły i pojedyncze osoby.utworzonej na dziesięciolecie Amazon. kto jej dodaje. John Maxwell przedstawia praktyczne porady na temat skutecznego podnoszenia na duchu. Dzięki niemu stają się zdrowsze. Korzysta z niej zarówno ten.com. Prawa przywództwa. 104 . który ją otrzymuje. kościoły. [ostatnia strona okładki] Cud otuchy zmienia życie. szczęśliwsze i pewniejsze. Otucha stanowi niezbędny składnik potrzebny do rozwoju pozytywnego nastawienia i udoskonalania życia. które zmienia rodziny.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful