John Maxwell

Błogosław i bądź błogosławiony

Otucha zmienia wszystko

1

Dla Ricka Goada 1963-2007

To przyjaciel, który dodawał mi otuchy i wniósł do mego życia wiele wartościowego. Kochał mnie bezwzględnie. Służył mi stale i codziennie dawał mi radość. A słowa „Rick zmienił moje życie” powtórzą za mną tysiące ludzi.

2

Spis treści Wstęp..................................................................................................................5 Otucha pozwala nam iść do przodu. ...................................................................8 MĄDRE SŁOWA...............................................................................................10 OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ................................................................................11 OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI.......................................................15 Eksperyment z otuchą....................................................................................18 WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY.......................................20 Dodawaj otuchy sam sobie............................................................................22 Otucha sprawia, że stajemy się lepsi. ...............................................................23 WIERZ W SIEBIE.............................................................................................25 Pozytywnie podłączeni...................................................................................28 KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO.......................................................................30 Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień........................................................34 POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA.......................36 Tak mało trzeba.............................................................................................37 Otucha daje nam nadzieję. ...............................................................................40 KRZEPIENIE NADZIEI......................................................................................42 Jak walczyć ze zniechęceniem........................................................................43 Otucha dla prezydenta...................................................................................45 Nadzieja w Panu.............................................................................................47 MATEMATYKA.................................................................................................49 Otucha zmienia życie........................................................................................54 PIĘĆ RZECZY, JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY, KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY........................................................................................56 Wyciągaj rękę do najbliższych........................................................................60 SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE.........................................................62 BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY..........................................................65 3

...............................................82 KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY........................................90 MOC PASJI.....................................................................CO MUSISZ WIEDZIEĆ.....................................70 Otucha umacnia zespół.........85 Nie oczekuj otuchy od „ekspertów”..... .............78 POMAGAJĄC KOLEGOM.............80 Otucha wiedzie do rzeczy wielkich............................. ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY....................................73 DWA RODZAJE LIDERÓW................................................................ .............68 JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO............... BUDUJESZ DRUŻYNĘ....................................................91 OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT..................................................................................................94 EPILOG.............................71 DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM....... 97 4 ........................................................................................................... POPRAWIASZ ZESPÓŁ..................................................................................76 Uhonorowanie całego zespołu...................................

w którym momencie kilka szczerych słów może wywrzeć wpływ na całe życie”. Na czym polega prawdziwa otucha. jak i stary. I obserwujemy. Zig Ziglar mówi: „Nigdy nie wiadomo. to skuteczność twojego zespołu rośnie wprost proporcjonalnie do otuchy. GEORGE MATTHEW ADAMS Wstęp Dodając komuś otuchy. kto odnosi wielkie sukcesy i ten. kto tylko skromniejsze. Jedno słowo lidera jest w stanie zainspirować podwładnego do wykorzystania całego swego potencjału. ulega zmianie – zarówno młody. znany i nieznany. to zmieniamy na zawsze ich życie. Jedno słowo męża lub żony potrafi uratować małżeństwo. Jak powiedział Mark Twain. aby słusznie postępować. która potrafi trwale zmienić człowieka? Dodawać otuchy to pomagać komuś w zgromadzeniu odwagi. rodziny. Jedno słowo nauczyciela może zmienić całe życie dziecka. Jeśli jesteś przywódcą jakiejś organizacji. Istota dodawania otuchy polega na odkrywaniu wartości drugiego człowieka. Jeśli dzięki naszej pomocy ludzie czują się bardziej wartościowi. jaką otrzymuje od ciebie zespół. Na kartach tej książki pokazujemy. Masz też zaszczyt wspierać słowami podnoszącymi na duchu przyjaciół. spoczywa na tobie odpowiedzialność za dodawanie otuchy swojej rodzinie. Odwagi. którzy przechodzą trudne chwile albo dążą do osiągnięcia czegoś wielkiego. zdolni i zmotywowani. na którą zapewne nie zdobyłby się w inny sposób. w jaki sposób otucha jest w stanie zmienić dosłownie wszystko . szkoły. jak oni zmieniają świat. aby mierzyć się z każdym kolejnym dniem. Każdy też. Gdy wychowujesz dzieci.Otucha to tlen dla duszy. „Jeden komplement daje mi energię do życia na cały miesiąc”. 5 . Czasami otucha wywiera wpływ naprawdę głęboki.pojedynczych ludzi. ten. zmieniasz jego życie Każdy potrzebuje otuchy. aby podejmować ryzyko i aby dawać coś od siebie. kto ją otrzymuje.

w których człowiek wydobywa z siebie wszystko. A gdy już w ciebie wstąpi otucha. Wierzę. co najlepsze. że otucha zmienia wszystko. proszę. Błogosław i bądź błogosławiony! 6 . że zawarte tu cytaty. abyś przekazywał ją innym. Pamiętaj.przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. że książka także ciebie podniesie na duchu. opowieści i uwagi pomogą ci i będą cię inspirować. Mam nadzieję.

Ponieważ Bóg nas kocha. Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą. mamy powód. John Maxwell 7 . Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy. aby podnosić innych na duchu.

Bądźcie mocni i mężnego serca. Maxwell 8 . John C. którzy pokładacie ufność w Panu! (Ps 21. jeśli ktoś w niego wierzy.25) Otucha pozwala nam iść do przodu. Człowiek jest w stanie zajść znacznie dalej. wszyscy.

Nie pozwalaj. a w końcu z pewnością osiągniesz sukces. Abraham Lincoln 9 . aby dopadało cię uczucie zniechęcenia.

Nie ma najmniejszych wątpliwości: nic tak nie pomaga przetrwać jak otucha. aby iść do przodu. z jakim miała do czynienia Ameryka. otrzymał zmieniający życie list od miłośnika jego dzieł: „Drogi panie. trudno być ślepym na cudowne przesłanie Źdźbeł trawy. 10 . Podpisano: Ralph Waldo Emerson.MĄDRE SŁOWA Dziewiętnastowieczny pisarz Walt Whitman przez wiele lat starał się zainteresować kogoś swoją poezją. Ale w trudnych chwilach. Witam u progu wspaniałej kariery”. trafne słowo w stosownej chwili pomaga nam pozostać w grze. Jeśli z powodu zniechęcenia lub zmęczenia nie możemy iść przed siebie. Gdy docieramy na skraj porażki. Gdy popadł już w kompletne zniechęcenie. potrzebował otuchy. czyjaś empatia dodaje nam nowych sił. Whitman zrobił cudowną karierę. a teraz uchodzi za jednego z największych przedstawicieli amerykańskiej literatury. Uważam ten niezwykły utwór za najwnikliwszy i najmądrzejszy.

że Rick jest miłośnikiem sportu. „Gdy miał osiem miesięcy”. Stwierdzili. że chce wziąć w nim udział. podczas którego miano zbierać pieniądze na pomoc dla młodego sportowca sparaliżowanego w wypadku. który nie rusza się bez wózka. bo inżynierowie z Tuft University stworzyli urządzenie. czułem się tak. Po wyścigu chłopak napisał: „Tato. POD GÓRĘ. Wtedy Rick. Gdy miał piętnaście lat. zbliżał się do czterdziestki i nie był w najlepszej kondycji. czego potrafił się nauczyć i wciągali go do rodzinnych zajęć. „zabłysnął najwspanialszym uśmiechem. Tak powołano „Drużynę Hoyt”. jaki człowiek może ujrzeć w życiu”. jakbym wcale nie był niepełnosprawny. Pierwsze słowa.” Od tego dnia życie toczyło się zupełnie inaczej. Powiedział ojcu. Dick Hyot. Rodzice – jak to w przypadku pierworodnego dziecka – bardzo się ekscytowali i wiązali z nim wiele nadziei. uczyli go wszystkiego. Ale rodzice pracowali nad nim. Kiedy miał dziesięć lat. która w rozgrywkach NHL kibicowała klubowi Boston Bruins. dowiedziała się. oświadcza. Rick miał bezwład wszystkich kończyn i z powodu ograniczonej kontroli nad językiem nie mówił. Mimo to zgodził się pchać syna na specjalnie przystosowanym wózku inwalidzkim. że chce wziąć udział w wyścigu? Staje się jego rękami i nogami. że do końca życia będzie jarzyną”. według wspomnień ojca. „lekarze powiedzieli. Zdecydowali wychowywać go jak każde inne dziecko. Czasami bywało ciężko. Ale podczas porodu wokół szyi Ricka zacisnęła się pępowina i odcięła dopływ tlenu do mózgu. podpułkownik Narodowej Gwardii Lotniczej.OTUCHA I WYTRWAŁOŚĆ W 1962 roku urodził się Rick Hyot. WSPÓLNA PRACA Co robi ojciec. Dirk. które umożliwiło porozumiewanie się za pośrednictwem komputera. gdy jego syn. brzmiały: „Naprzód Bruins”. dowiedział się o wyścigu na pięć kilometrów. Dick zorganizował dla Ricka specjalistyczny wózek i sparaliżowany nastolatek wraz z ojcem w kiepskiej kondycji mogli razem pobiec – i to nie raz. Przekroczyli linię mety na przedostatnim miejscu. Wtedy rodzina. które powoli i z bólem udało mu się wystukać na klawiaturze.1 Ale rodzice nie dali za wygraną. W 1981 roku po raz 11 . jego życie uległo zmianie. Wkrótce zaczęli podchodzić do treningów coraz poważniej. wspomina jego ojciec. że nic z niego nie będzie. Zdiagnozowano u niego dziecięce porażenie mózgowe.

czyli 26. aby mógł startować jak inni. wyścigu kolarskiego na dystansie 112 mil i maratonu. czego wspólnie nie moglibyśmy dokonać”. Dla każdego uczestnika to prawdziwa próba sił. że przypomniał sobie słowa syna: Podczas wyścigu wydaje mi się. I naturalnie nadal startuje w zawodach z ojcem. Po czterech latach biegania postanowili podjąć większe wyzwanie: triatlon. w tym cztery na dystansie Ironman. wycofałbym się z zawodów.”2 Za najtrudniejszy wyścig na świecie uchodzi Triatlon Ironman na Hawajach. Od tamtej pory nie opuścili w Bostonie ani jednego maratonu przez dwadzieścia lat. Ukończyli 65 maratonów i 216 triatlonów. Składa się z trzech następujących zaraz po sobie etapów: pływania na 2.4 Na tym polega moc otuchy. Wystarczyło jednak. „To on mnie motywował”. że jestem pełnowartościowym człowiekiem. Tylko wtedy naprawdę czuję się jak każdy. biegu i jazdy rowerowej. Nie było to wyzwanie bagatelne. I nadal biegają. mówi Dick. Oczywiście udało im się ukończyć bieg w dobrym czasie trzynastu godzin i czterdziestu trzech minut.4 mili. wyjaśnia. W wyścigu pływackim Dick ciągnął za sobą łódeczkę z Rickiem. Przed biegiem był wykończony. Dzięki pozytywnemu wsparciu wcale nie czuję się ułomny. Do marca 2007 roku Drużyna Hoyt wzięła udział w 942 wyścigach. który nie zna żadnych ograniczeń. A tak użyczam mu rąk i nóg. pomagając w projektowaniu systemów komputerowych dla niepełnosprawnych. „Nie ma na tym świecie nic. Potem przejechał 112 mil na rowerze z synem na siodełku przymocowanym do kierownicy. który ma już ponad 60 lat i jest na emeryturze. W 1989 Dick i Rick wzięli wspólnie udział. „i gdyby nie on. Wydaje mi się. 12 .2 mili. To wyścig składający się z pływania.pierwszy wspólnie wystartowali w bostońskim maratonie. Od tamtej pory Rick zdobył dyplom college’u i pracuje na Boston University. bo Dick musiał nauczyć się pływać! Ale udało się. że moja niepełnosprawność znika.

swoimi potrzebami i swoim trawnikiem. którzy człowieka zniechęcają. a także „poprawiacze życia”. ale tak bardzo są zaabsorbowani sobą. Walt Disney 13 .Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej We współczesnym świecie istnieją trzy rodzaje ludzi: „zatruwacze studni”. Sami musimy być „poprawiaczami życia” i musimy się nimi otaczać. którzy próbują inspirować innych. „kosiarze trawników”. że nigdy nie udzielają pomocy nikomu innemu. podnosić ich na duchu i wzbogacać ich życie. którzy mają dobre intencje. że mu się nie uda. tłamszą jego kreatywność i co chwila mówią.

W ten sposób uszczęśliwisz dwie osoby na raz.Bij brawo. SAMUEL GOLDWYN 14 . gdy ktoś zrobi coś dobrze.

a potem spojrzała na mnie. a w 1999 roku zdobył z nią Superpuchar. Każdy potrzebuje otuchy! 15 . Vermeil to legendarny szkoleniowiec. W latach dziewięćdziesiątych wrócił z emerytury i zaczął szkolić drużynę St. Powiedz mu. bo chciał mi powiedzieć. a czasami o moich koncepcjach opowiada zawodnikom i innym trenerom. zakryła dłonią mikrofon i zapytała: „Znasz jakiegoś Dicka Vermeila?” Prawie wyrwałem jej słuchawkę z ręki. Chciał po prostu powiedzieć mi o tym. Zdobył tytuł selekcjonera roku w kategorii trenerów szkół średnich. którą poruszałem na Maximum Impact. kto dodał ci otuchy. wysyłam do autora notkę z podziękowaniami i piszę.OTUCHA DLA CZŁOWIEKA DOBREJ MYŚLI Całkiem niedawno moja żona Margaret odebrała telefon. Przez chwilę rozmawiała. co jego czyn dla ciebie znaczy. a potem przeszedł wszystkie szczeble kariery trenerskiej. że gdy przeczytam znakomitą książkę i dużo z niej wyniosę. czyli lekcji na płycie CD otrzymywanej co miesiąc przez piętnaście tysięcy prenumeratorów. Czy to prawdziwy Dick Vermeil? I dlaczego do mnie dzwoni? To naprawdę był Dick Vermeil. Słucha lekcji w samochodzie w drodze na trening i z powrotem. Każdy nauczyciel lubi usłyszeć potwierdzenie. jak duże książka ta miała dla mnie znaczenie. trenerów NCDAA i NFL. że od sześciu lat czyta moje książki i otrzymuje płyty CD. Zaczynał w 1959 roku jako trener drużyny licealnej. Louis Rams. Takie słowa dodają otuchy i energii na długi czas! Poświęć chwilę i porozmawiaj z kimś. Dzwonił w jakiejś sprawie. że jego praca wywiera jakiś wpływ na ludzi. Vermeil zadzwonił. trenerów college’u. Wspominałem tam. Rozmowę z nim poczytuję sobie za prawdziwy zaszczyt.

Początkowo nie miałem na to odpowiedzi. Ani nie byłem potężny – ważyłem ledwie 75 kilo – ani zbyt dobry. Nie grałbym i nie starał się tak bardzo. Ale kiedyś mnie olśniło.W college’u grałem w futbol amerykański. gdyby na trybunach nie siedzieli dopingujący mnie kibice – rodzina i przyjaciele. TOM MALONE Były prezes i dyrektor Milliken and Company 16 . Gdy o tym opowiadałem. Ale oni tam byli. więc ja grałem. Raz miałem złamaną rękę. ludzie pytali. raz szyję i sześć razy nos. dlaczego to robię.

Dzięki miłości wszystko jest wartościowe.Dzięki wierze wszystko jest możliwe. 17 .

18 . Jak długo bosonogi postoi w wiadrze lodowatej wody? Wtedy dokonano odkrycia. że jeśli przy osobie stojącej w wodzie z lodem jest ktoś. kto dodaje wsparcia i otuchy.Eksperyment z otuchą Kilka lat temu przeprowadzono eksperyment. który miał na celu zmierzyć ludzką zdolność do znoszenia bólu. dwukrotnie rośnie jej zdolność tolerowania bólu.

że twój problem jest moim problemem. JOHN C. MAXWELL 19 .Dodawanie otuchy polega na podjęciu decyzji.

który miał być pożegnalny. Wreszcie w 1741 roku uznał. Oliwy do ognia dolewały jeszcze kłopoty ze zdrowiem. Po przenosinach do Anglii jego sława nadal rosła. Szybko poczuł przypływ weny. Zaczął pisać. Pomiędzy angielskimi kompozytorami panowała ostra rywalizacja.WSPANIALE UTALENTOWANI POTRZEBUJĄ OTUCHY Jerzy Fryderyk Haendel był cudownym dzieckiem. Ale w sierpniu tego samego roku doszło do rzeczy niesłychanej. wręczając libretto oparte na życiu Jezusa Chrystusa. Ósmego kwietnia wystąpił na koncercie. Wprawdzie ojciec zamierzał wysłać go na studia prawnicze. Odwiedził go bogaty przyjaciel. Był pogrążony w rozżaleniu. Zanim skończył czterdzieści lat. Publiczność była kapryśna i czasami ignorowała jego koncerty. Dzieło to na tyle zaintrygowało Haendla. natychmiast zdobył sławę i wkrótce został mianowany kapelmistrzem na dworze elektora Hanoweru (późniejszego króla Anglii Jerzego I). czas odejść na emeryturę. Charles Jennings. Dręczyło go przeczucie. że chociaż ma dopiero pięćdziesiąt sześć lat. jego od najmłodszych lat ciągnęło do muzyki. Poddawał się załamany i zrozpaczony. ale bardzo przygnębiony. że za długi trafi do więzienia. Jednak mimo talentu i sławy napotykał na drodze wiele przeciwności. Często padał ofiarą nagłych zmian trendów politycznych. tak powiedział o komponowaniu Mesjasza: „Zwarzywszy na ogrom dzieła i krótki czas 20 . Jeden z jego biografów. Wyszedł z tego. był już wirtuozem klawiatury. znał go już cały świat. Obecnie utwór ten uchodzi za dzieło sztuki muzycznej i kulminację twórczości kompozytorskiej Haendla. Kolejne dwa dni zabrały orkiestracje. po którym pozostał mu paraliż czterech palców prawej dłoni. Dodał mu otuchy. Pisał trzy tygodnie bez przerwy. że postanowił wrócić do pracy. niechęci i długach. Odrzucenie i porażka bardzo bolą. W wieku siedemnastu lat otrzymał stanowisko organisty katedralnego w rodzinnym miasteczku Halle. Miał jakiś wylew albo zawał. Zanim skończył dwadzieścia jeden lat. że nie miał grosza przy duszy albo stawał na skraju bankructwa. sir Newman Flower. Kiedy zajął się komponowaniem. Po dwudziestu czerech dniach ukończył złożony z 260 stron manuskrypt Mesjasza. Zdarzało się. Po roku został skrzypkiem i klawesynistą w cesarskiej operze w Hamburgu. zwłaszcza gdy następują po sukcesach.

praca ta pozostanie – być może na zawsze .powstawania. Według: Nie oglądaj się na porażkę 21 .największym wyczynem w dziejach kompozytorstwa muzycznego”.

Nie próbować. Myśleć źle o kimkolwiek. a uznawać. gdy sukces zależy od dokładności. Przyjmować. 22 . że coś jest niemożliwe. Trwać w niechęci do Boga lub drugiego człowieka. Spieszyć się. jak potrafisz. gdy postępujesz najlepiej. Tracić czas na błahostki. jeśli nie znasz całej prawdy.Dodawaj otuchy sam sobie Nie pozwalaj sobie. aby: Martwić się. że dobre intencje stanowią wystarczającą wymówkę.

6) Otucha sprawia. który zapoczątkował w was dobre dzieło. George M.Ten. Adams 23 . że stajemy się lepsi. dokończy go do dnia Chrystusa Jezusa (Flp 1. którą ktoś nas natchnął. Każdy ma w swoim życiu wzloty i w większości przypadków stanowią one wynik otuchy.

a sprawisz. że stanie się tym. kim być powinien. Ale potraktuj go. a stanie się gorszy. kim mógłby być.Taktuj człowieka jako takiego. jakby już stał się tym. jakim wydaje się być. Johann Wolfgang Goethe 24 .

Nauczyciele.5 Dlaczego zatem przez cały rok uczniowie i nauczyciele osiągali wyniki na tak wspaniałym poziomie? Otuchy dodawała im wiara w siebie! Na podstawie: Your Roadmap to Success 25 . Wcale nie mieliście dziewięćdziesięciu najbardziej rozwiniętych intelektualnie uczniów. Po zakończeniu roku szkolnego dyrektor wezwał trójkę nauczycieli i powiedział: „Muszę wam coś wyznać. przeciętne dzieciaki. ile się nauczą”. „Ale muszę przyznać się do jeszcze jednej rzeczy”. „Nie jesteście najlepszymi nauczycielami. Osiągnęli wyniki średnio o 20 do 30 proc. Wasze nazwiska wybraliśmy przypadkiem”. To były zwyczajne. że za wspaniałe postępy w nauce muszą odpowiadać ich wyjątkowe zdolności pedagogiczne. damy wam dziewięćdziesięciu wyselekcjonowanych uczniów z najwyższym ilorazem inteligencji. wyższe od przeciętnych w całym regionie San Francisco.WIERZ W SIEBIE Kilka lat temu w szkole z okolic San Francisco przeprowadzono eksperyment. Najwyraźniej ten rok dobrze im służył. Wybraliśmy je losowo i przydzieliliśmy do was”. Dyrektor wezwał do siebie troje nauczycieli i powiedział: „Ponieważ stanowicie trójkę najlepszych pedagogów i macie znakomite doświadczenie. uczniowie i rodzice uznali. Pozwalamy wam w tym roku pracować z nimi w ich tempie i zobaczymy. Oczywiście nauczyciele natychmiast doszli do wniosku. rzekł dyrektor. że to znakomita koncepcja.

że jego ludzie są lepsi niż w rzeczywistości. On uważa.Powiem ci. co najlepsze. Pokazuje mu. zawsze obsadza cię do takich ról. że w niego wierzy. że ktoś jest wspaniałym menedżerem. w których musisz dawać z siebie wszystko. że człowiek sam z siebie wydobywa więcej. Zmusza człowieka. żeby miał o sobie dobre zdanie. A gdy już pokaże ci. Sprawia. co sprawia. jak dobry jesteś. REGGIE JACKSON 26 .

w których czuje się akceptowany. CHARLES SCHWAB 27 . niezależnie od stanowiska. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach.Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka.

Odkrył. Nigdy nie wolno lekceważyć mocy zawartej w słowach otuchy.Pozytywnie podłączeni Psycholog Henry H. że gdy zmęczone dziecko usłyszy słowo pochwały. Goddard prowadził badania nad poziomem energii u dzieci. ergograf wskazuje. jak reagują na cudze słowa. Natomiast gdy dziecko jest krytykowane lub zniechęcane. że doświadcza natychmiastowego przypływu energii. Podłączał je do urządzenia zwanego ergografem i sprawdzał. 28 . urządzenie pokazuje nagły spadek energii.

Jeszcze dzisiaj powiedz komuś coś pozytywnego. JOHN C. MAXWELL 29 . O nieżywych nawet kamienny nagrobek ma coś dobrego do powiedzenia.

Polega to ta tym. doradca i psycholog George W. że mówienie komplementów komuś. mówił studentom.6 Niektórzy studenci mieli opory przed tym zadaniem. Pewnego razu po ćwiczeniach podeszła do niego młoda kobieta o imieniu Lois. Przyjechała do pracy urzędniczej w Chicago z małego miasteczka w Wisconsin. Jedne z pierwszych zajęć prowadził ze studentami wieczorowymi. Uwzględnicie w niej zmiany. czemu nadał nazwę Klub Komplementów. a także zmiany. Tydzień później w reakcji na problem Lois Crane zaproponował coś. „Czy chwalenie swojego wroga nie jest hipokryzją?”. w domu. kogo się nie lubi. Chociaż nie miał doświadczenia w nauczaniu. jest nieuczciwe. Jeśli ktoś chce. „Psychologię stosujecie codziennie i w każdym miejscu.KAŻDY DOCENIA MIŁE SŁOWO W drugim dziewięcioleciu dwudziestego wieku w Chicago na Northwest University lekarz. na ulicy i w pracy”. rozpaczała. „Wieczorami wracam na stancję i piszę listy do domu. biurach i fabrykach. Ale na zaliczenie trzeba codziennie przez trzydzieści dni mówić komplement co najmniej trzem osobom (…) Po miesiącu napiszecie pracę opisującą swoje doświadczenia. jakie zauważyliście u ludzi z otoczenia. Było to jedno z kilku pierwszych jego zadań praktycznych. co powiedzieć. W ciągu dnia ludzie ci pracowali w chicagowskich sklepach. że nauka psychologii najlepiej odbywa się w praktyce. Crane zaczął wykładać psychologię społeczną. Jeszcze inni uważali. „Nie znam tu nikogo oprócz kilku dziewczyn z biura”. w autobusie. zapytał jeden ze studentów. że czuje się samotna i wyobcowana. jakie zajdą w waszym spojrzeniu na życie”. Przy życiu trzyma mnie tylko nadzieja na list od przyjaciół z Wisconsin”. Zwierzyła się Crane’owi. Inni bali się odrzucenia. a później doskonalili się na wieczorowych zajęciach. Jedni narzekali. którzy generalnie byli starsi niż przeciętni żacy. aby każdego dnia powiedzieć szczery komplement trzem różnym osobom. 30 . wnikliwie studiował ludzką naturę i święcie wierzył. „W pierwszym miesiącu wasze zadanie polega na prowadzeniu Klubu Komplementów. że nie wiedzą. ta liczba może być większa.

która zasługuje na pochwałę. możemy albo podnosić na duchu. Przestał być wobec niej grubiański. że szczere komplementy wywierają pozytywny wpływ na otoczenie i chyba jeszcze silniejszy na nich samych.7 Studenci Crane’a odkryli. Crane starał się wpajać swoim studentom działanie aktywne. Wziął sobie do serca słowa Benjamina Franklina. powiedzenie komplementu wrogowi nie jest hipokryzją”. którzy całkowicie byliby pozbawieni pozytywów (…) Taki komplement może podnieść na duchu kogoś samotnego. Zgodnie z nią osobę. Dzisiaj Klub Komplementów George’a Crane wydaje się nieco sztywniacki. Inna już prawie rzuciła pracę jako sekretarka w kancelarii prawnej. którzy przeżyweają krytyczne chwile. Zauważamy wtedy. czy komplement nie trafia do chłopca. „abyś go docenił. że nie ma ludzi. Nauczyli się szczerze rozmawiać. Nigdy nie wiadomo. który mówił: „tak samo jak próżnych słów trzeba się wystrzegać milczenia po próżnicy”. „Komplement to szczere i obiektywne pochwalenie pewnej cechy lub myśli. ale nie w pojedynkę 31 . Lois rozpromieniała i zamieniła się w bardzo towarzyską osobę. Nasuwa się wniosek[. Ktoś musi zrobić pierwszy krok i zacząć mówić otoczeniu miłe rzeczy”. mówił. Ale stojąca za nim zasada jest aktualna tak samo jak w latach dwudziestych ubiegłego wieku. z którą łączą nas jakieś relacje. rozświetla je swoją obecnością.„Nie. bo miała trudnego szefa. albo dołować. co ja później nazwałem Zasadą Windy. Na podstawie Zwyciężysz. zbliżyli do siebie. ale zaczęła mówić mu komplementy – początkowo przez zaciśnięte zęby. a w końcu pobrali. kto już prawie poddał się i zrezygnował z robienia dobrych uczynków. a ona przestała oceniać go przesadnie negatywnie. mężczyzny lub kobiety. „Świat pragnie”. Czuje głód komplementów. odparł Crane. dziewczynki. że Crane uczył czegoś. która wchodząc do pomieszczenia.

To te.Patrząc wstecz z perspektywy czasu na swoje życie. HENRY DRUMMOND 32 . w których działałeś w duchu miłości. ujrzysz momenty. w których żyłeś naprawdę.

BENJAMIN DISRAELI 33 .Najwspanialszą rzeczą. to nie podzielić się z nim swoim bogactwem. jaką możesz zrobić dla drugiego człowieka. lecz odsłonić przed nim jego własne.

pomagaj im w spełnianiu tych podstawowych. co robią – dodawaj im sił. Jeśli chcesz dodawać ludziom otuchy. Ludzie chcą należeć do zespołów osiągających nadzwyczajne rzeczy – zachęcaj ich do tego. 34 . Ludzie chcą znajdować lepsze sposoby robienia tego. głębokich pragnień. Ludzie chcą osiągać rzeczy. z których byliby dumni – dodawaj im motywacji. że w głębi duszy wszyscy ludzie pragną tego samego. Ludzie chcą robić słuszne rzeczy – stawaj u ich boku. Ludzie pragną uznania za to.Pomagaj ludziom w spełnianiu pragnień Psychologowie twierdzą. kim są i co osiągnęli – składaj im wyrazy szacunku.

który pragnie otuchy? On oddycha.Jak rozpoznać człowieka. Truett Cathey 35 .

Niech więc już teraz uczynię wszelkie dobro. Rzymski filozof Lucjusz Annaeus Seneka zauważył: „Gdziekolwiek znajduje się istota ludzka. W NEGATYWNYCH WARUNKACH OSOBY DODAJĄCE OTUCHY INICJUJĄ RZECZY POZYTYWNE. Być pozytywnie nastawionym w warunkach sprzyjających lub neutralnych to jedno. które mogę uczynić i niech okażę wszelką uprzejmość każdej istocie. Właśnie o to starają się ci. Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu. CI. pamiętaj o poniższych rzeczach: DODAWAJ OTUCHY CODZIENNIE. Twoje słowa i uczynki najsilniej wpływają na osoby najbliższe – rodziców. od czasu do czasu trzeba wykazać się kreatywnością. I to jest możliwe. Drobiazgi wykonywane każdego dnia mają na ludzi większy wpływ.POMAGAJ LUDZIOM WZNOSIĆ SIĘ NA WYŻSZY POZIOM ŻYCIA Święcie wierzę. KTO DODAJE OTUCHY. ROZUMIEJĄ. Wszyscy pragniemy pozytywnie wpływać na innych. Jeśli chcesz podnosić ludzi na duchu i wnosić do ich życia nową wartość. niż ci się wydaje. Działają tu i teraz! Każdy może dodawać otuchy. że w gruncie rzeczy każdy człowiek – nawet ten najbardziej negatywnie nastawiony – chce dodawać otuchy. dysponujesz mocą sprawiającą. tam pojawia się szansa. kiedy indziej dobry uczynek. czyń to codziennie. Wystarczy troska o ludzi i odrobina inicjatywy. ale nie w pojedynkę 36 . ŻE ŻYCIE JEST TYLKO JEDNO. nie trzeba być geniuszem. Ponownie bowiem drogą tą szedł nie będę”. dzieci. aż będzie „lepszy” dzień na pomaganie innym. Ludzie dodający otuchy nie czekają na jutro. Nie trzeba być bogatym. KTOŚ. Korzystaj z tej siły mądrze. Nie musisz mieć wszystkiego. NA PODSTAWIE Zwyciężysz. partnerów. ZDAJE SOBIE SPRAWĘ. co podnoszą na duchu. JAK NIEWIELKA RÓŻNICA DZIELI RANIENIE OD POMAGANIA. Pasuje tu jeden z moich ulubionych cytatów: „Tylko raz przejdę przez to życie. Czasami wystarczy dobre słowo. Co innego inicjować zmiany w sytuacjach negatywnych. Obym nie zwlekał z tym ani tego nie poniechał. CO DODAJĄ OTUCHY INNYM. aby być dobrym”. Wykonując zwyczajne rzeczy. że życie innych staje się lepsze lub gorsze.

Do szczęścia trzeba tak niewiele. które dawno temu błędnie zaplanowaliśmy. Tracimy odwagę i nadzieję. aby nas rozweselić. Słowo osoby. Tracimy wówczas wszelkie zwątpienie i strach.Tak mało trzeba Tak mało trzeba. Ukończenie zadania. która nas rozumie. Uśmieszek pogardy na drogich ustach. aby nas zasmucić. Tak mało trzeba. aby nas zasmucić. Wtedy choćby cel był blisko. IDA GOLDSMITH MORRIS 37 . Wystarczy lekceważące słówko lub grymas powątpiewania. Tak mało trzeba. Ochocze klaśnięcie dłoni przyjaciela. nogi robią się z kamienia.

WILLIAM ARTHUR WARD 38 . A pewnie cię nie polubię. Dodawaj mi otuchy. A nigdy ci nie zapomnę.Przypochlebiaj się. A pewnie ci nie uwierzę. A pewnie ci nie wybaczę. Lekceważ mnie. Krytykuj mnie.

zwycięstwa i porażki. Reszta pójdzie za nim. pamiętaj najpierw przerzucić serce. MICHELLE LEONARD 39 . Gdy skaczesz przez płotek. Są łuki i zakręty.Życie to bieg z przeszkodami.

22) Otucha daje nam nadzieję. który trzyma się wiary. Wiara trzyma człowieka. Matka Teresa z Kalkuty 40 . według ufności pokładanej w Tobie! (Ps 33.Niech nas ogarnie łaska Twoja Panie.

Maxwell 41 . John C.Tajemnicą otuchy jest nadzieja.

Shackleton uznał kiedyś optymizm za „prawdziwą odwagę moralną”. Napoleon powiedział. pomaga załodze odzyskać energię oraz przezwyciężać przeszkody w drodze do celu. Rozdawał zadania tak. Być może brzmi to dziwnie. pomożesz mu dźwigać ciężar. aby każdy czuł. wniesiesz do jego życia nadzieję i otuchę. Jednak jego statek Endurance nawet nie dotarł do obozu bazowego. który wraz z garstką ludzi wyruszył na łodziach ratunkowych osiemset mili po wzburzonych wodach w kierunku stacji wielorybników. mieli tylko kilka namiotów i skromne zapasy prowiantu. że w warunkach napięcia. W jaki sposób podtrzymywali w sobie nadzieję? Po pierwsze dzięki optymizmowi. aby jako pierwszy przemierzyć Antarktykę. Schackleton stanowi znakomity przykład na to. kto przechodzi ciężką próbę – choruje albo ma kłopoty finansowe – to dobrymi i pełnymi miłości słowami dodasz mu wiary w siebie. Po drugie umacniał w swoich ludziach poczucie. W końcu po osiemnastu miesiącach od katastrofy Shackleton powrócił i wszystkim udało się przetrwać te gehennę.KRZEPIENIE NADZIEI Gdy w 1914 roku sir Ernest Schackleton wyruszył na morze. z kim miał styczność. 42 . Dodawał im też otuchy humorem i niefrasobliwą atmosferą. Każdego prosił o wyrażanie opinii. Pływali między krami na zaledwie trzech łodziach ratunkowych. zdolność do rozładowania nastroju neutralizuje strach. że jedna osoba jest w stanie dzięki nadziei podtrzymywać przy życiu innych. przyświecał mu ambitny cel. że przywódca jest dostawcą nadziei. że są ważni. Udzielał się każdemu. Sam ani przez chwilę nie przestawał wierzyć w ocalenie załogi. A jego optymizm był zaraźliwy. Odkrył. a w końcu zatonął. Na wiele miesięcy utkwił na lodowatych wodach. W końcu dotarli do niewielkiej wysepki. ale do nielicznych rzeczy wyniesionych przez Schackletona z tonącego statku należało bandżo. Shackleton i jego dwudziestu siedmiu załogantów utknęli dwieście mil od cywilizacji. Jeśli znasz kogoś. Większość została tam w oczekiwaniu na powrót Shackletona. Chciał zapewnić ludziom odrobinę muzyki. że przyczynia się do znalezienia wyjścia z sytuacji.

Bierz się w garść. Koncentruj się na swoich mocnych stronach. Traktuj błędy jako tymczasowe. Do osiągania każdej rzeczy podchodź w sposób indywidualny. Bądź zawsze dobrej myśli.Jak walczyć ze zniechęceniem Odrzuć odrzucanie. 43 . Traktuj porażki jako odosobnione incydenty.

Pod opieką Boga wszyscy pozbawieni nadziei . bezpłodna. DALLAS WILLARD The Divine Conspiracy 44 . eunuch czy odmieniec – są bezpieczni i spełnieni. I żaden nie wznosi się tak wysoko. aby mógł lekceważyć wpływ Boga na swoje życie. sierota.Żaden człowiek nie upada tak nisko.wdowa. aby nie mógł się podnieść dzięki Boskim nakazom.

futerał na okulary z bawełnianym sznurkiem. że ktoś w niego wierzy. gdy został zastrzelony: mała chusteczka z wyszytym A. nosił ze sobą ten artykuł? Bo kierował krajem w jednym z najtrudniejszych okresów w histroii.Otucha dla prezydenta Na ekspozycji w instytucie Smithsonian wystawione są osobiste drobiazgi. 45 . Lincoln. pięciodolarowy banknot konfederatów oraz wypłowiały wycinek gazetowy z artykułem wychwalającym jego wybór na prezydenta. scyzoryk noszony przez chłopców ze wsi. które Abraham Lincoln miał ze sobą tego wieczora. uważany za jednego z najznakomitszych prezydentów Stanów Zjednoczonych. Często go krytykowano. Tekst zaczyna się od słów: „Abe Lincoln to jeden z największych w dziejach mężów stanu …” Dlaczego Lincoln. Czasami musiał sobie przypomnieć. oceniano i grożono.

Okryje cię swymi piórami i schronisz się pod Jego skrzydła: Jego wierność to puklerz i tarcza. (Ps 91.4) 46 .

jakiego można zaznać dzięki wierze w Boga. przyjmij ją do siebie. Bóg zapewnia ci bezpieczeństwo. Swój pokój Nie musisz czuć się niebezpiecznie na nieznanym terenie. Swoją ochronę Gdy podejmujesz inicjatywę i ryzyko. Bóg pomaga w osiąganiu celów. 47 . Swoją perspektywę Boskie spojrzenie na życie z perspektywy wieczności zapewnia ci poczucie stabilności. choćbyś przechodził nie wiadomo przez co. BÓG OBIECUJE Swoją obecność TWOJA KORZYŚĆ Nie musisz być samotny. jakie są twoje potrzeby. Swoją moc W niesprzyjających czasach. Zastanów się nad nią.Nadzieja w Panu Psalm 91 należy do najbardziej pocieszających fragmentów Biblii. Opisuje poczucie bezpieczeństwa. a zawarte tam obietnice składają się na wnikliwy obraz nadziei. Swoje zasoby Niezależnie od tego. a później idź i dziel się nią z innymi. Bóg je zaspokaja.

Wszyscy winniśmy dogłębną wdzięczność tym. ALBERT SCHWEITZER 48 . którzy rozpalają nasze światło na nowo.Czasami nasze światło przygasa i roznieca je dopiero druga osoba.

abym w jego firmie wygłosił prelekcję na temat zarządzania. jak tylko możesz. Niedawno dyrektor generalny pewnej korporacji poprosił mnie. w których możesz. a to rzadko zdarza się przypadkiem. „John.MATEMATYKA Pod względem relacji istnieją w zasadzie tylko cztery rodzaje ludzi: 1. Sprawiają. Wiele osób na tym świecie pragnie nieść pomoc innym. Sam bardzo lubię ludzi i chcę im pomagać. On był „dodawaczem". ponieważ aby wnosić wartość do cudzego życia. którzy wnoszą do cudzego życia coś wartościowego. Za cel stawiam sobie być ich łatwym przyjacielem. podoba mi się to. powiedział. O każdej porze. KTÓRZY WNOSZĄ COŚ DO ŻYCIA. gdy siedzieliśmy w jego gabinecie. należy dawać siebie. w której możesz Wszystkim ludziom. którymi możesz We wszystkich miejscach. że życie innych staje się przyjemniejsze i radośniejsze. Tak bardzo się do mnie przekonał. ile możesz. prawie zawsze robią to specjalnie. Podkreślam to. Można je nazwać „dodawaczami”. że chciał zrobić dla mnie coś miłego. którym możesz Tak długo. Ludzie. Lubimy ich. Przeprowadziłem sesję dla jego dyrektorów i kadry kierowniczej. „Co ja mogę zrobić dla ciebie?” 49 . Z tylu sił. Pastor John Wesley radził: Czyń tyle dobra. z ilu możesz. co zrobiłeś dla nas”. Na wszystkie sposoby.

". „No coś ty”. to zapewne automatycznie coś z niego ujmujesz. potrzebne są umiejętności rzemieślnika. A ty?” „Słuchaj. Ich tolerujemy. przed wejściem poety około strony lub więcej”. W sztuce Juliusz Cezar Cassius zapewnia: „*Akt IV. Natomiast aby w relacjach międzyludzkich wznieść się na wyższy poziom – i zostać „mnożnikiem” – trzeba działać świadomie. Wystarczy zamiar wnoszenia czegoś do cudzego życia i realizowanie tego zamiaru. strategicznie i umiejętnie. W moim życiu jest wielu mnożników. a sprawiają wręcz. Zawsze mają wspaniałe pomysły. prawda? Takiego. a więc utalentowanych ludzi. KTÓRZY POMNAŻAJĄ COŚ W ŻYCIU. KTÓRZY UJMUJĄ COŚ Z ŻYCIA. Oni służą mi z całego serca. rzekł dyrektor. 2. kto zechce. którzy pomagają mi w odnoszeniu sukcesów: John Hull. że zazwyczaj „odejmowacze” robią to nieświadomie. powiedziałem. O wiele trudniej dawać. chyba każdy chce mieć łatwego przyjaciela. Tak robią „odejmowacze”. Z 50 . odparłem. wyrozumiałego serca i pomocnej dłoni”. „Dodawaczem” może zostać każdy. „Każdy czegoś chce. III. Jego ludzie byli inteligentni i otwarci na wiedzę. Tom Mullins. Cenią sobie działania partnerskie. który niczego nie chce. Właśnie to oferuję swoim przyjaciołom. które zresztą sprawiły mi wiele radości. David Hyot. patrząc mu prosto w oczy. Właśnie tego uczył studentów George Crane. czas i energia. aby zostać „mnożnikiem”. Każdy z nich jest najlepszy w swojej dziedzinie. sc. Nie pomagają nosić nam naszych ciężarów. O to właśnie mi chodzi. Najsmutniejsze jest to. Im większy talent i większe zasoby. W relacjach międzyludzkich brać jest łatwo. „Ja właśnie chcę być takim łatwym przyjacielem”. rzekł dyrektor. Ja mam szczęście. że cięższe stają się te. Pisarz Frank Tyger mówi: „Przyjaźń składa się z nastawionego ucha. „No dobrze”. Różnica jest mniej więcej taka jak pomiędzy budowaniem i burzeniem. które już mamy. Tych cenimy. 3. który wymyślił Klub Komplementów. Oczywiście dostałem od korporacji pieniądze za swoje wystąpienia. Jeśli nie umiesz wnosić coś do życia przyjaciół.„Nic”. tym większy potencjał. „Niczego nie musisz dla mnie robić”. A rozbicie krzesła trwa chwilę i nie wymaga żadnych umiejętności. „Będziesz moim łatwym przyjacielem”. Aby na przykład zbudować piękne krzesło.

założyciela firmy Catepilar produkującej ciężki sprzęt budowlany. Na podstawie Zwyciężysz. W efekcie sieją spustoszenie i niszczą relacje. który mógłby zająć moje miejsce. KTÓRZY DZIELĄ COŚ W ŻYCIU. który rozesłał do personelu okólnik: „Poszukać w firmie bystrego. że – w odróżnieniu od „odejmowaczy” – przeważnie podejmują swoje negatywne działania całkiem świadomie. LeTourneau. W twoim życiu prawdopodobnie też są tacy ludzie. „Dzielnicy” robią tyle szkód dlatego. co oznacza. R. „Ponieważ ta maszyna również bruździ i szybko się rozchodzi”. Pomagają ci odnosić sukcesy i mają potrzebne do tego umiejętności. ale nie w pojedynkę 51 . aby zadzwonić lub napisać do nich i powiedzieć im. A później go wyrzucić”. „Dzielnikami” nazywamy ludzi. gdy próbują sprawić. To szkodliwi ludzie. którzy „lubią sprowadzać na ziemię”. 4. Zastanawiając się nad tym. poświęć chwilę czasu. zapytano skąd wzięła się nazwa Model G nadana jednej z pierwszych spycharek. dziarskiego i młodego człowieka. którzy czują się lepiej lub lepiej wyglądają w swoich oczach. Ich unikamy. G. jakie mają w twoim życiu znaczenie. a ten z refleksem typowym dla komiwojażerów powiedział: od pierwszej litery angielskiego słowa „gossip". że kiedyś jeden z klientów o to samo zapytał sprzedawcę.pasją podchodzą do robienia rzeczy wartościowych. Odpowiedział. kto odgrywa w twoim życiu rolę mnożnika. że dołują człowieka jak mogą i kiedy mogą. Pomagają precyzować moją wizję i maksymalizować moje możliwości. aby innym było gorzej. Przypominają prezesa firmy. czyli plotka.

Sześć zdań najbardziej podnoszących na duchu. Zeszczuplałaś. Wszystko przebaczam. Kocham cię. Reszty nie trzeba. Obiad na stole. Wierzę w ciebie. 52 .

Czyż jej nie poznajecie? Otworzę też drogę na pustyni.19) 53 . ścieżyny na pustkowiu.Oto Ja dokonuję rzeczy nowej: pojawia się właśnie. (Iz 43.

aby ludzie widzieli. Do tego jednak wystarczy zaledwie przeciętna inteligencja.Otucha zmienia życie Niektórzy ludzie uważają. że dostrzeganie przeszkód świadczy o dojrzałości i wnikliwości. co jest za przeszkodami i zachęcali innych do ich pokonywania. Bóg chce. 54 .

SYDNEY A. Chcą być traktowani jak istoty ludzkie.Ludzie chcą. a nie jak rezonator cudzego ego. HARRIS 55 . Chcą być uznawani za to. a nie im imponować. kim są. a nie za środek do zaspakajania czyjejś próżności. aby ich doceniać.

Jednak przede wszystkim chcą wiedzieć. Owszem. W jednej ze scen rozmawia z Louie Lastikiem. aby inni szli za nimi. 56 . co im szkodzi. Ale trudno dodawać ludziom otuchy. tydzień. 1. Niektórym liderom trudno to pojąć. CO WIESZ. że możesz wydobyć z ludzi dokładnie tyle. to postępuje jak dwójka. Okazując po prostu. że z całego serca troszczy się o nich i dba o ich interesy. Ale większości podwładnych to zupełnie nie interesuje. Każdy chce być kochany. PÓKI WIE. a nawet życie. że w nich wierzymy. Pragną. Każdy chce być kimś. pomagamy im osiągać wielkość. jacy jesteśmy inteligentni. Jak pomagać ludziom. Dzięki tobie rusza w zupełnie inną stronę. NIKOMU NIE ZALEŻY. co ich podnosi na duchu. Prowadź rozpoznanie. jaka ludzi interesuje. który prowadzi do zwycięstwa zintegrowaną rasowo drużynę. KAŻDY CHCE BYĆ KIMŚ Każdy chce być akceptowany. Każdy pragnie być dobrze odbierany. które powinieneś o ludziach wiedzieć. głębokie pragnienie. Oni chcą imponować. 3. Ludzie pragną uznania i afirmacji. ile po nich się spodziewasz. reagują jak dziesiątki. Łakną podziwu. jeśli nie wiemy. KAŻDY KOGOŚ POTRZEBUJE Film Tytani opowiada opartą na faktach historię trenera Hermana Boone. Nikogo nie ciekawi zasób naszej wiedzy ani nasze osiągnięcia. zmieniacz jego dzień. Jeśli traktujesz ich jak dziesiątki. Jedyna i najważniejsza rzecz. JAKIE O LUDZIACH POWINIEN WIEDZIEĆ KAŻDY. To naturalne. JAK CI ZALEŻY Nikogo nie obchodzi. Na pytanie. Czasem podnosząc kogoś na duchu. sympatycznym napastnikiem liniowym. że są kimś? Traktuj ich jak dziesiątki. KTO CHCE DODAWAĆ OTUCHY Człowiek ma przeolbrzymi wpływ na życie otoczenia.PIĘĆ RZECZY. a co ich uwzniośla. 2. A jeśli traktujesz kogoś jak dwójkę. Dowiaduj się. Prawda ta dotyczy zarówno najmłodszych dzieci jak i najstarszych dorosłych. Na początek pięć rzeczy. Jestem przekonany. to czy naprawdę nam na nich zależy. oczekują od lidera kompetencji i charakteru. aby czuli.

że czekamy. Ktoś z podejściem subiektywnym powiedział: „Współczuję ci”. okej?” Pod koniec filmu Louie zalany łzami podchodzi do Boona. Nie tędy droga. w zdumiewający sposób twoja otucha ulega rozmnożeniu. Problem polega na tym. Podnosząc na duchu jednego człowieka. aż zrobi to ktoś inny. jak ludzie traktują człowieka. kto w niego zainwestuje i zachęci. że się nie kwalifikujesz. Otucha rozchodzi się na wszystkie strony niczym fale powstające pod wpływem kamyka wrzuconego do wody. zawodnik odpowiada: „Ja? Nie. Kto chce dodawać otuchy. niż wierzył. Podobnie to wygląda u większości ludzi. Niektórzy nawet są przekonani. Dlaczego? Wcale nie dlatego. nie może myśleć w ten sposób. Nastawiony obiektywnie: „To logiczne. na kogo Bóg go stworzył. Panie trenerze. 5. że ten ktoś zacznie pozytywnie oddziaływać na innych. jak oni. aby stawał się tym. że powinni pomagać tylko tym. który wpadł do dziury i nie może wyjść. Kilka lat temu zetknąłem się z tekstem ilustrującym. to nie dlatego. Razem będziemy ją analizować. Ponieważ trener okazał mu zainteresowanie. Szukamy ludzi podobnych do nas. tym większe prawdopodobieństwo.czy Louie wybiera się do college’u. 57 . WYWIERA WPŁYW NA RZESZE Gdy wkładasz serce w pomaganie jednej osobie. którzy skorzystają na twojej otusze i pomocy. że nie chcemy zaspokoić potrzeb. i myślą tak samo. mam C plus. chłopak osiągnął więcej. nie jestem mózgowcem”. Powinien ruszać do przodu i udzielać pomocy. Idę do college’u”. że mamy wrodzoną skłonność do powściągliwości. „Trenerze. którzy wierzą w to samo. Każdy szuka kogoś. 4. Rozglądaj się za ludźmi. BÓG KOCHA WSZYSTKICH Często podchodzimy wybiórczo do tych. Jakiś czas później trener mówi ściszonym głosem: „Jeśli nie pójdziesz do college’u. ale dlatego. wywierasz wpływ na wielu innych. KTO POMAGA JEDNEJ OSOBIE. którym chcemy pomagać i dawać wsparcie. co oni. że tam wpadłeś”. Im bardziej pozytywnie oddziałujesz na kogoś. Od dzisiaj co tydzień masz mi przynosić do wglądu swoją kartę ocen. że go stać.

Dziennikarz chciał wyłączność na artykuł o człowieku. Postępuj tak. Inspektor okręgowy – czy ma pozwolenie na kopanie dziur. Fundamentalista powiedział: „Zasłużyłeś sobie”. nie wpadłbyś do tej dziury”. Człowiek z charyzmą: „Mów po prostu. Nigdy nie powinniśmy zapominać. jak traktowałby ich Jezus. Optymista: „Mogło być gorzej”. a ludzie przy tobie zawsze będą czuć się podniesieni na duchu. Człowiek użalający się nad sobą: „Jeśli nie widziałeś mojego doła. Urzędnik skarbowy zapytał. że Bóg kocha każdego i że należy traktować ludzi. Ormianin: „Zostałeś zbawiony i nadal siedzisz w dziurze”. w jaki sposób człowiek wpadł do dziury. Realista: „Dziura taka właśnie jest”. Matematyk wyliczył. Geolog określił pokłady ziemi widoczne w dziurze. 58 . który wpadł do dołu.Faryzeusz rzekł: „Do dziur wpadają tylko źli ludzie”. Jezus na jego widok podał mu rękę i wyciągnął go z dziury. Pesymista: „Będzie jeszcze gorzej”. że nie jesteś w dziurze”. to nic nie widziałeś”. Kalwinista: „Gdybyś był zbawiony. czy opłacił podatek za dziurę.

12) 59 .Pozdrówcie się nawzajem świętym pocałunkiem! (2 Kor 13.

rodzica albo bliskiego przyjaciela.Wyciągaj rękę do najbliższych Za pośrednictwem prostego dotyku możemy przekazać niesłychany ładunek miłości. JAMES MERRITT How to be a Winner and Influence Anybody 60 . afirmacji i akceptacji. Prowadzone kilka lat temu badania na uniwersytecie UCLA pokazały. Mianem ważnego dotknięcia naukowcy określili delikatne poklepanie. czyli męża. żony. pogłaskanie. pocałunek lub przytulenie „ważnej osoby”. że dla zachowania zdrowia fizycznego i emocjonalnego potrzebujemy osiem do dziecięciu ważnych dotknięć dziennie.

„Na pewno ci się uda” wypowiedziane w trudnej chwili.Niewiele rzeczy na tym świecie działa silniej niż pozytywny dotyk. Słowo nadziei i optymizmu. RICHARD M. DEVOS 61 . Na przykład uśmiech.

W efekcie chłopak wychowywał się w rodzinie zastępczej. Wtedy właśnie w głowie Fishera coś zaskoczyło. że jest najgorszym dzieckiem na świecie. Wtedy jednak stała się rzecz cudowna. Radzisz sobie znakomicie”. W szkole zapadła decyzja. Tam uczyła Brenda Profit. Lecz zamiast wpaść w panikę. „Jeśli jakieś istoty odgrywają w naszym życiu rolę aniołów. „Gdyby szacunkiem do siebie samego można napełniać coś w rodzaju baku z paliwem”. gdzie jego matka odsiadywała wyrok. Wtedy jednak nastąpił kolejny przełom. Tak o tym pisze: 62 . Pewnego razu w klasie było czytanie. Nie zdał do piątej klasy i musiał powtarzać czwartą. Rodzina zastępcza przeprowadziła się i Antwone przeniósł się do szkoły w innym rejonie. że pobiła go aż do nieprzytomności. Przez trzynaście lat mieszkał u małżeństwa. że cię przepuściłam. płynnie przeczytał cały tekst i nawet z powodzeniem wymawiał trudne słowa. Mając to na uwadze.9 Pod okiem pani Profit Fisher zaczął inaczej o sobie myśleć. Groziło mu. fizycznie i psychicznie. W tym czasie jego ojciec od dwóch miesięcy już nie żył. Nigdy nie dostał od nich kieszonkowego ani prezentu na gwiazdkę.SŁOWA NAUCZYCIELA ZMIENIAJĄ ŻYCIE Antwone Fisher urodził się w zakładzie karnym w Ohio. mówił. że Brenda Profit będzie uczyła swoją klasę także w piątej i szóstej klasie. Później doszło do zdarzenia. „to Pickettowie (rodzina zastępcza) opróżnili mnie do sucha. że niczego się nie nauczy i nie ma przed nim żadnej przyszłości. Często zastępczy rodzice przywiązywali go do słupka w piwnicy i dotkliwie okładali. to w moim przypadku była to pani Profit”. które już na zawsze zmieniło sposób myślenia chłopca. Kiedyś zastępcza matka chwaliła się. umożliwiła Fisherowi promocję. Ale teraz cieszę się. że czasami się jąkał. Pani Profit udzieliła mu pochwały: „Jestem z ciebie dumna. Ponadto opiekunka stale mu wpajała. został poproszony do czytania na głos. że zostanie w czwartej klasie trzeci raz. A pani Profit pomogła to wszystko zmienić”. W trzeciej klasie stracił wszelką wrodzoną chęć nauki.10 Lecz mimo postępów na koniec roku znów nie zasługiwał na promocję. Fisher tak nieśmiały. Przez wiele lat był ofiarą przemocy seksualnej. które znęcało się nad nim słownie. że wahałam się z twoją promocją do piątej klasy. Muszę ci powiedzieć.

ale w środku przeżywałem olśnienie. na twojej drodze zawsze zjawiają się dobrzy ludzie”. Na pytanie. Na zewnątrz skromnie przyjąłem pochwałę. odpowiedział: „Nadzieja jest zawsze. Obecnie Antwone Fisher żyje z myślenia. jakie przesłanie zawiera historia jego życia. że sam mogę wpływać na swoje sprawy. o której zawsze marzył.Jej szczere i troskliwe słowa zadziałały na mnie jak grzmoty i błyskawice. Nawet gdy masz ciężkie początki. I nawet nie tylko na swoje (…) Ta lekcja stanowiła dla mnie sztabkę złota. które wdało się w przestępstwa i narkotyki. Po raz pierwszy w życiu zdałem sobie sprawę.12 Na podstawie Today Matters 63 . którą przez resztę życia noszę ze sobą w tylnej kieszeni”. Ma żonę i córkę. Odnosi sukcesy w Hollywood jako scenarzysta. Nie poszedł w ślady rodzeństwa z rodziny zastępczej. ale wiedział. Później przeżywał jeszcze wiele wzlotów i upadków. Wyrósł na porządnego człowieka z własną rodziną. że nie jest beznadziejny i że ma przed sobą przyszłość.11 W tamtej chwili zaczął inaczej o sobie myśleć – i to zmieniło jego życie.

Najlepszym sposobem na poprawienie sobie humoru jest poprawianie humoru wszystkim dokoła. MARK TWAIN 64 .

A potem pochylił się. co je czeka w cyrku. klepnął ojca ośmiorga dzieci w ramię i powiedział: „Przepraszam. Clark opowiada. ile podać biletów.BŁOGOSŁAW I BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONY Dan Clark wspomina. podniósł pieniądze. Wyglądali na przybitych. „Ile?” Kasjer powtórzył. Ewidentnie nie mieli tylu pieniędzy. Clark wrócił z ojcem do samochodu i wrócili do domu. to panu wyleciało z kieszeni”. Mężczyzna pochylił się do okienka. wyjął dwadzieścia dolarów i dyskretnie rzucił banknot na ziemię. że nie mają za wiele pieniędzy. Dzieciaki z radością rozprawiały o tym. W pewnej chwili wsunął rękę do kieszeni. Tamten od razu zorientował się. Rodzice trzymali się za ręce. jak w wieku kilkunastu lat czekał z ojcem w kolejce po bilety do cyrku. aby pójść do cyrku. uścisnął mu rękę i ze łzą w oku dodał: „Bardzo dziękuję. Dan domyślił się. ale nie w pojedynkę 65 . powiedział z dumą mężczyzna. Oni nigdy tego nie zapomną. To dla mnie i dla mojej rodziny naprawdę wiele znaczy”. a obok ośmioro dzieci poniżej dwunastu lat grzecznie się bawiło. „Osiem dziecięcych”. o co chodzi. i łatwo było wywnioskować. Ale gdy kasjer wymienił sumę do zapłacenia. Tuż przed nimi stała pewna rodzina. Idziemy do cyrku całą rodziną”. że wszystkiemu przyglądał się jego ojciec. Wtedy nie starczyło im już pieniędzy. że to dla nich zupełnie nowe przeżycie. spojrzał ojcu Clarka w oczy. Ale to się nie liczyło. Na podstawie Zwyciężysz. „Dziękuję panu”. Byli ubrani prosto i schludnie. kobieta rozłożyła ręce i opuściła głowę. Przy kasie bileter zapytał. Podnieśli na duchu tamtą rodzinę. „i dwa dla dorosłych.

MARY KAY ASH 66 . musisz znaleźć czas. jak bardzo był zajęty. aby druga osoba poczuła się przy tobie ważna.Choćbyś nie wiem.

lecz także tworzy atmosferę. nie tylko nas stymuluje. SPALDING 67 . w której łatwiej osiągnąć sukces. JOHN H.Kto wierzy w nasze możliwości.

ABY DODAWAĆ LUDZIOM OTUCHY Jeśli ludzie czują się niepewnie… daj im wiarę w siebie. Ludzie potrzebują zrozumienia… wysłuchuj ich. Ludziom brak wytyczonego kierunku… naprowadzaj ich. Ludzie poszukują wzorców do naśladowania… dawaj im przykład. 68 . Ludzie są egoistami… w pierwszej kolejności zaspokajaj ich potrzeby. Ludzie chcą być kojarzeni z sukcesem… pomagaj im odnosić zwycięstwo. Ludzie oczekują lepszego jutra… dawaj im nadzieję. Ludzie popadają w zniechęcenie… dodawaj im otuchy. Ludzie pragną bliskich relacji… dawaj im wspólnotę.CO MUSISZ WIEDZIEĆ. Ludzie lubią czuć się wyjątkowi… udzielaj im szczerych pochwał.

Każdy nosi na piersiach niewidzialny medalik z napisem: „Spraw, abym czuł się ważny!” Nigdy nie zapominaj o tym, gdy pracujesz z ludźmi. MARY KAY ASH

69

JAK DAWAĆ INNYM COŚ WARTOŚCIOWEGO
Gdy ktoś w człowieka inwestuje i wnosi do jego życia nową wartość, zawsze dodaje mu otuchy. Dawać innym coś wartościowego można następującymi sposobami: SZCZERZE ICH CENIĄC. Jak pokazać, że kogoś się ceni? Wierząc w niego, zanim on uwierzy w nas. Służąc mu, zanim on zacznie służyć nam. Kochając go, zanim on nas pokocha. Dając, nie oczekując niczego w zamian. PODNOSZĄC SWOJĄ WARTOŚĆ. Nie można dawać czegoś, czego się nie ma. Dobre intencje nigdy nie przemawiają tak donośnie jak dobre uczynki. Zasługuj sobie na to, abyś mógł dawać. RozwijaJ siebie, abyś mógł być mentorem. Zdobywaj doświadczenie, abyś mógł dzielić się wiedzą. WIEDZĄC I RESPEKTUJĄC, CO CENIĄ INNI. Co się dzieje, gdy koncentrujesz się wyłącznie na realizacji własnych zamiarów? Niewiele wiesz o otaczających cię ludziach. Za swój priorytet postaw cudze priorytety. Poproś, aby inni opowiedzieli ci swoje historie. Posłuchaj o ich nadziejach i marzeniach. Niech ich sukcesy będą częścią twojej misji. ROBIĄC RZECZY, KTÓRE CENI BÓG. Gdy twoje życie dobiegnie kresu, po co będziesz żył? Wszystko co ziemskie obróci się w pył – ty także. Zajmuj się rzeczami, które przetrwają dłużej od ciebie.

70

A Bóg, który daje cierpliwość i pociechę, niech sprawi, abyście wzorem Chrystusa te same uczucia żywili do siebie i zgodnie jednymi ustami wielbili Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa. (Rz 15,5-6)

Otucha umacnia zespół.

Wielkość miłości do Boga nigdy nie przekroczy głębi miłości do siebie nawzajem. PATRICK MORLEY

71

jak postępować z ludźmi. THEODORE ROOSEVELT 72 .Najważniejszym składnikiem w przepisie na sukces jest wiedza.

DODAJĄC OTUCHY ZAWODNIKOM, BUDUJESZ DRUŻYNĘ
Czy kiedykolwiek należałeś do drużyny przegranej? Gdy duch słabnie, a atmosfera gęstnieje, zawodnicy się wypalają i zespół sprawia wrażenie, że stoi w miejscu, wtedy łatwo o zniechęcenie. Jak znaleźć wyjście z takiej sytuacji? Odwołać się do morale zespołu! Gdy potrafisz zmienić morale, potrafisz zmienić zespół. Morale daje wielką moc. Oto uzasadnienie moich słów: 1. WYSOKIE MORALE MOCNO PRZESADZA. Gdy cały zespół jest pozytywnie nastawiony i każdy zawodnik ma o sobie dobre zdanie, wszystko wydaje się w porządku. Przygotowania przebiegają gładko. Jakakolwiek przerwa wydaje się niepotrzebna. Drobne zwycięstwa zawierają słodycz, wielkie przynoszą uczucie niepokonania. Zespołowe gwiazdy nigdy nie zawodzą i nawet przeciętni zawodnicy grają powyżej swoich możliwości. Niektórzy ludzie nazywają taki okres dobrą passą lub mówią, że dopisuje szczęście. Ale w gruncie rzeczy chodzi o wysokie morale. Drużynie o wysokim morale kibicują wszyscy. W biznesie – ludzie kupują akcje firmy, gdzie panuje wysokie morale. W show biznesie - gazety i telewizje proszą o wywiady, producenci płacą horrendalne sumy za występy zespołów o wysokim morale. Czy z dnia na dzień zespół z nieutalentowanego może stać się utalentowany? Czy jest naprawdę aż tak dobry, jak pisze o nim prasa? Zapewne nie. Morale powoduje, że do zespołu wszyscy odnoszą się z wielką przesadą. 2. WYSOKIE MORALE TO DŹWIGNIA. Gdy w zespole panuje wysokie morale, wyniki jednostek wznoszą się na zupełnie inny poziom. Zespół koncentruje się na swoim potencjale, a nie na problemach. Reprezentanci zespołu wkładają więcej serca. Każdemu łatwiej wyzbywać się egoizmu. Zawodnicy wierzą w siebie i to im pomaga osiągać wyniki na wyższym poziomie. Gdy zespół ponosi porażki, zachodzi zjawisko odwrotne. Gracze skupiają się na problemach. Spada poziom zaangażowania poszczególnych zawodników. Zamiast przyciągać zawodników, zespół ich odpycha. I wszyscy zaczynają troszczyć się bardziej o siebie niż o kolegów z zespołu. Gdy przegrywacie, cierpią wszyscy. 73

3. WYSOKIE MORALE TO WIELKA ENERGIA. Wysokie morale dostarcza zespołowi ogromnej energii. Zawodnicy są jak króliczki z reklamy Energizera: działają i działają w nieskończoność. Żadna góra nie wydaje się za wysoka. Żaden projekt nie jest zbyt trudny. Żaden wyścig zbyt długi. Energia dodaje entuzjazmu i zespół nabiera rozpędu, w którym staje się prawie nieposkromiony. 4. WYSOKIE MORALE WIELE ELIMINUJE Dzięki energii i rozpędowi morale potrafi wiele eliminować. Gdy zespół przegrywa i morale spada, nawet najmniejszy problem wyrządza wiele szkód. Natomiast zespół z wysokim morale mknie do przodu nawet pomimo ogromnych przeszkód i przeciwności wydawałoby się nie do pokonania. Problemy - niezależnie od wielkości – jakby znikały. 5. WYSOKIE MORALE JAKO WYZWALACZ Wysokie morale w pewien sposób także uwalnia zespół. Zwycięstwa dają swobodę oddechu. Dobry zespół wykorzystuje ją, aby podejmować nowe wyzwania, wypróbować nowe pomysły, nowe koncepcje, nowe ruchy, na co w innym razie nie mógłby sobie pozwolić. Dzięki temu wyzwala innowacyjność i kreatywność. W efekcie wysokie morale uwalnia potencjał zespołu. Jak więc zmienić sytuację, jeśli w naszym zespole panuje niskie morale? Od czego wystartować? Najlepiej od dodawania otuchy. Ludzie podniesieni na duchu gotowi są na nieco cięższą pracę. Do siebie i kolegów odnoszą się nieco bardziej pozytywnie. Zaczynają wierzyć, że są w stanie odnosić zwycięstwa. Najmniejsze powodzenie stanowi pożywkę dla dalszych sukcesów – zwłaszcza gdy w chwilach marazmu i porażek reprezentanci zespołu nawzajem podtrzymują się na duchu. Jeśli chcesz odmienić zespół, odmieniaj każdego gracza osobno. Czy nie moglibyście tego, co robicie, wykonywać lepiej? Być może. Ale nigdy nie wiadomo, co można osiągnąć, jeśli nie dodamy otuchy tym, którzy mają to osiągnąć. Każdemu pomagaj jak najefektywniej wykorzystywać talent i zdolności, a zespół zajdzie dalej niż można się spodziewać. Na podstawie: Siedemnaście niepodważalnych praw pracy zespołowej

74

Ja jestem chłop z Arkansas, ale nauczyłem się kierować zespołem. Jednych podnosić na duchu, a innych nieco uspokajać, aby ich serce biły jednym wspólnym rytmem zespołowym. Zawsze powtarzam trzy rzeczy: Jeśli coś idzie źle, moja wina. Jeśli coś idzie dosyć dobrze, nasza zasługa. Jeśli coś idzie znakomicie, wasze osiągnięcie. To wystarczy, aby ludzie grali dla ciebie w piłkę i zwyciężali. BEAR BRYANT

75

to już nieszczęście”. Obydwaj przywódcy wiele uczynili dla Wielkiej Brytanii. mistrzem finansów i człowiekiem dogłębnie moralnym.DWA RODZAJE LIDERÓW W drugiej połowie dziewiętnastego wieku o rządy w Wielkiej Brytanii rywalizowało dwóch wielkich ludzi: William Gladstone i Benjamin Disraeli. był wielkim oratorem. Zasłynął jako dyplomata i reformator społeczny. ale dzieliło ich podejście do ludzi. zaufanie i przyjaźń podwładnych. Liderzy zdobywają wiarę. który był premierem dwa razy. że to najinteligentniejszy człowiek w Anglii. A jeśli go stamtąd ktoś wyciągnie żywego. Uczuć. Zasada ta sprawdza się we wszystkich dziedzinach życia. Polityką zajął się w wieku trzydziestu kilku lat. to jest pech. która jednego wieczoru jadła kolację z Gladstonem. stawiając w centrum uwagi nie siebie. Miał za sobą karierę w służbie publicznej. jakimi się darzyli. lecz ich. Ci dwaj wielcy politycy byli zagorzałymi rywalami. Pod jego rządami w Wielkiej Brytanii wprowadzono ogólnokrajowy system oświatowy. można domyślać się na podstawie pewnej uwagi poczynionej kiedyś przez Disraeliego: „Jaka jest różnica pomiędzy pechem a nieszczęściem? Jeśli Gladsone wpadnie do Tamizy. Na podstawie Dwadzieścia cztery bezdyskusyjne cechy przywódcy 76 . Różnicę tę najlepiej ilustruje opowieść młodej damy. że ja jestem najinteligentniejszą kobietą w Anglii”. a drugiego z Disraelim. Jako jedyny w dziejach dostąpił zaszczytu czterokrotnego wyboru na premiera Wielkiej Brytanii. Zapytana o wrażenia odpowiedziała: „Po kolacji z panem Gladstonem wychodziłam z jadalni w przekonaniu. Jednak do jego największych osiągnięć należy nakłonienie Wielkiej Brytanii do zakupu udziałów w Kanale Sueskim. Gladstone przez trzydzieści lat kierował liberałami i dla wielu stanowił uosobienie cech wiktoriańskiej Anglii. przeprowadzono reformy parlamentarne i znaczna liczba robotników otrzymała prawa wyborcze. Natomiast towarzysząc panu Disraeliemu miałam wrażenie. Oto znakomita lekcja na temat przywództwa. Z zupełnie innego środowiska wywodził się Benjamin Disraeli.

…nie pragnąc dla niewłaściwego współzawodnictwa ani dla próżnej chwały. lecz w pokorze oceniając jedni drugich za wyżej stojących od siebie. ale też i drugich! (Flp 2. Niech każdy ma na oku nie tylko swoje własne sprawy.3-4) 77 .

Dlatego pewnego dnia Churchill spotkał się bezpośrednio z górnikami i z pasją opowiedział im. że na ogół sukcesów składają się role odegrane przez każdego z reprezentantów. Podczas jego przemówienia w oczach twardych mężczyzn pojawiły się łzy. Wszyscy potrzebują otuchy. a także staje się silniejszy i skuteczniejszy. które cieszyło się powszechnym podziwem i uznaniem. Wielu mężczyzn uciekało od brudnej. Tylko że bez węgla zarówno wojsko jak i zwykli ludzie mieliby wiele kłopotów. a zespół działa sprawniej.Uhonorowanie całego zespołu Kto buduje zwycięską drużynę. niewdzięcznej pracy w niebezpieczeństwie i zaciągało się do wojska. że cenimy jego pracę. Podczas najmroczniejszego okresu drugiej wojny świtowej w Wielkiej Brytanii były kłopoty ze znalezieniem ludzi do pracy w kopalniach węgla. nigdy nie zapomina. Najlepszego przykładu dostarcza Winston Churchill. 78 . Wrócili do swej prozaicznej pracy z nowym zasobem sił i motywacji. Wystarczy każdemu powiedzieć. ile ich praca znaczy dla Anglii i jak wielką rolę odgrywają w utrzymaniu wolności kraju.

że zawsze masz kogoś u swego boku. Margaret Carty 79 .W pracy zespołowej dobre jest to.

CO CENIĄ KOLEDZY Gracze wspierający kolegów. indywidualnych cech. czy rozegrałem dobry mecz.POMAGAJĄC KOLEGOM. że dzięki temu korzystają na tym osobiście. o czym koledzy mówią. powiedział przemysłowiec Charles Schwab. jakich spodziewają się po nich ci. A dzięki nim możliwe jest pojawianie się kolejnej cechy. Zawodnicy będący wsparciem dla swoich kolegów mają kilka cech wspólnych: 1. POPRAWIASZ ZESPÓŁ Podziwem i sympatią w zespole zawsze cieszą się ci gracze. najwięcej mówi to. W amerykańskim footballu wielki skrzydłowy Jerry Rice osiągał lepsze wyniki dzięki 80 . a potem pomagania w wykorzystaniu ich dla dobra całego zespołu. kiedy w nich wierzysz. Dzięki tej wiedzy i chęci nawiązania porozumienia między ludźmi tworzą się silne więzi. który lepiej wykonywałby pracę i wkładał w nią więcej wysiłku pod wpływem krytyki niż w warunkach. Dzięki temu można wznieść się na zupełnie nowy poziom. WIEDZĄ I BIORĄ POD UWAGĘ. w których czuje się akceptowany”. talentów. na co wydają pieniądze. czego się nie ma. Na przykład wspaniały koszykarz Karl Malone zawsze miał wsparcie Johna Stocktona. Ludzie zwykle osiągają takie wyniki. którzy pomagają innym wznosić się na wyższy poziom. CENIĄ KOLEGÓW „Jeszcze nigdy nie widziałem człowieka”. że w ten sposób pomagają innym. PODNOSZĄ SWOJĄ WARTOŚĆ Doskonalą siebie nie tylko dlatego. najlepszego pomocnika wszechczasów. To tacy ludzie jak gwiazda klubu Boston Celtic. PODNOSZĄ WARTOŚĆ SWOICH KOLEGÓW Istotę pomagania kolegom stanowi podnoszenie ich wartości. Wymaga to szukania sposobów podwyższania umiejętności kolegów i poprawy ich nastawienia. ale także dlatego. „niezależnie od stanowiska. 2. który powiedział: „O tym. słuchają. 3. na ile udało mi się poprawić grę moich kolegów”. i obserwują. Poszukiwania darów. Koledzy z zespołu dokładnie wiedzą. 4. których szanują. dodają im sił i ułatwiają odnosić sukcesy. środkowy Bill Russel. Nie można dawać czegoś.

doskonal siebie. Jeśli chcesz ulepszać zespół. Na podstawie Czterdziestu siedmiu niezbędnych cech gracza zespołowego 81 .takim rozgrywającym jak Joe Montana i Steve Young.

(1 Kor 2.9) Otucha wiedzie do rzeczy wielkich. którzy Go miłują. 82 .Serce człowieka nie zdołało pojąć. jak wielkie rzeczy przygotował Bóg tym.

ulotna iskierka. która wprawia w ruch całą machinę. Każdego zawodnika staram się przekonywać. KNUTE ROCKNE 83 . żeby poczuł się jak ta iskierka. gdyby nie mała.Samochód nie ruszyłby z miejsca. która wprawia w ruch nasz mechanizm.

Ufaj ludziom. RALPH WALDO EMERSON 84 . Odnoś się do nich jak do wielkich. a będą tobie ufać. a okażą się wielcy.

Tak później Ford wspominał ich pierwsze spotkanie: „Nigdy wcześniej od żadnego człowieka nie otrzymałem tyle otuchy. 85 . S. Wprawdzie ich przypadek może wydawać się czymś wyjątkowym. Co czwartek w towarzystwie jeszcze innych pisarzy spotykali się przy drinku. Tolkien byli profesorami w Oksfordzie i łączyła ich zażyła przyjaźń. W końcu Lewis się nawrócił. Osoby. lecz jeśli przyjrzeć się osiągnięciom wielkich ludzi. Forda przedstawiono mu jako „młodzieńca. to często okazuje się.13 W kolejnych latach tych dwóch wielkich ludzi wspólnie pracowało. Rozmawiali chwilę na temat samochodu i nagle Edison z ekscytacją walnął pięścią w stół. Gdyby nie ich przyjaźń i wzajemne podtrzymywanie na duchu. do zainteresowania się chrześcijaństwem. Lewis i J. To właśnie Tolkien nakłaniał Lewisa. którzy pojawili się w ich życiu. dokonały ich dzięki ludziom. A tu nagle jak grom z jasnego nieba spadły na mnie słowa pełnej akceptacji z ust największego na świecie geniusza wynalazczości”. Z kolei Lewis zachęcał Tolkiena do kontynuacji prac i starań o publikację. że filmy powstały na podstawie książek. Przez wiele lat gigant przemysłu motoryzacyjnego Henry Ford był przyjacielem i sąsiadem płodnego wynalazcy Thomasa Edisona. „Udało ci się! Twój samochód ma własny napęd i wozi ze sobą własną elektrownię”. R. Ostatnio kinomani oglądali filmowe wersje Opowieści z Narnii i Władcy pierścieni. że podążam w dobrym kierunku. który wymyślił wóz na ropę”. R. Jednak tylko nieliczni zdają sobie sprawę. które dokonały największych osiągnięć w dziejach. świat byłby uboższy o jedne z najlepszych książek dwudziestego wieku i pewnie najlepsze powieści fantasy wszechczasów. że tak jest. podróżowało i bawiło się.KAŻDEMU WIELKIEMU CZŁOWIEKOWI KTOŚ DODAWAŁ OTUCHY Każdy kogoś potrzebuje. Czasami wiedziałem. a czasami tylko przypuszczałem. Prawie wszyscy wiedzą. C. Poznali się na konwencie sponsorowanym przez firmę Edisona. rozmawiali o swoich pracach pisarskich i czytali fragmenty niepublikowanych dzieł. że otrzymywali wsparcie przyjaciół i wielbicieli. że ich autorzy. zaprzysięgłego ateistę. Miałem nadzieję. Nikt niczego nie osiągnąłby bez pomocy innych.

Po tej wizycie Wesley poczuł się silniejszy nie tylko na ciele. proponuje. do czego stworzył ich Bóg. że w rezultacie jego planu fala dobra odmieni życie 86 . gdyby nie Edmond Halley. Sir Izaak Newton wśród wielu uchodzi za najważniejszego naukowca ery nowożytnej. takimi słowami: „kto wie. Wtedy Halley namówił go do opublikowania wyników pracy. aby omówić pewien problem. Kiedyś ten szanowany uczony odwiedził Newtona w Cambridge. wnosząc znaczny wkład do muzyki kościelnej.Autor hymnów religijnych Charles Wesley cierpiał na zapalenie opłucnej i dręczyły go wątpliwości względem wiary. którzy ich w tym wspierali. Młoda żydówka Estera. ale i na duszy. Jednak być może nigdy nie opublikowałby dzieła z tej tematyki. abyś dokonał rzeczy wielkich? Kogo Bóg zesłał. które stanowi podwalinę badań nad mechaniką i które zmieniło sposób patrzenia człowieka na świat. a będziesz miał udział w ich osiągnięciach.14). a potem jeszcze wiele. wiele innych. którzy dokonali wielkich czynów. Kto ciebie wspiera. podnosił cię na duchu i towarzyszył ci w podróży? Pomagaj innym robić to. a znajdziesz tych. Napisał popularny hymn O for a Thousand Tongues Sing. czy nie ze względu na tę właśnie chwilę dostąpiłaś godności królowej?” (Est 4. poślubiła króla perskiego Kserksesa i została królową. Słynie głównie z prawa grawitacji i trzech zasad dynamiki. namawiał ją. aby zapłacili dobrymi uczynkami dla trzech kolejnych osób. aby stanęła w obronie swojego narodu. W efekcie w 1687 roku spod drukarskiej prasy wyszło dzieło Principia Mathematica Philosophiae Naturalis. aby był dla ciebie pociechą. lecz zamiast brać za to pieniądze. aby zwrócić się do króla. W książce Catherine Ryan Hyde Pay It Forward i w powstałym na jej podstawie filmie dwunastoletni Trevor McKinney snuje prosty – lecz niewiarygodnie poruszający – plan zmiany świata. Gdy zdobyła się na odwagę. że Newton już ten problem rozwiązał. Wtedy wujek Estery. nad którym pracował. Mordocheusz. Przyjrzyj się życiu ludzi. którzy zaopiekowali się nim i opowiedzieli mu historie o działaniu Boga w ich życiu. uratowała swój lud. Pewnego razu odwiedziła go grupa chrześcijan. Okazało się. od imienia której zatytułowano jedną z biblijnych ksiąg. Chce dla trzech osób zrobić coś pożytecznego. Uważa. Jeden z doradców króla uknuł spisek mający na celu wymordowanie Żydów.

czego nie byliśmy w stanie nawet sobie wyobrazić.na całym świecie. Ten dwunastolatek chce. aby lepiej żyło się jego matce. 87 . których nigdy nie widział na oczy. Nawet najdrobniejsze akty dobroci i słowa otuchy w życiu innych ludzi bywają spotęgowane i efektem kuli śniegowej prowadzą do czegoś. nauczycielce i niezliczonym rzeszom ludzi.

PAUL VALERY 88 . Każdy początek kończy coś.Każdy początek jest konsekwencją.

Na tym świecie większość rzeczy. których warto było dokonać. NIEZNANY AUTOR 89 . wcześniej zostało uznanych za niemożliwe.

co było do wynalezienia. dokąd prowadzą nas marzenia. 90 . zdobywca Nagrody Nobla z fizyki. aby latały urządzenia cięższe od powietrza. ROBERT MILLIKEN. Charles H. GROVER CLEVELAND. Nie pozwalajmy im gasić naszego entuzjazmu i mącić naszej wizji.Duell. prezes England’s Royal Society. 1905 Nie istnieje żadne prawdopodobieństwo. Pamiętaj o poniższych twierdzeniach tak zwanych „ekspertów”. prezydent USA. Nie dawajmy im kraść naszych marzeń. 1923 Nigdy nie zapominaj. 1899 Mądra i odpowiedzialna kobieta wcale nie chce głosować. Niemożliwe. że zmierzamy tam.Nie oczekuj otuchy od „ekspertów” Każdego dnia mamy do czynienia z defetystami o wąskich umysłowościach. 1895 Już wynaleziono wszystko. Przedstawiają mądrość pod postacią krótkowzroczności. że człowiekowi kiedykolwiek uda się ujarzmić siłę atomu. dyrektor amerykańskiego urzędu patentowego. LORD KELVIN.

to możemy mieć pewność. PASJA CIĘ ZMIENIA. W końcowym efekcie pasja ma silniejszy wpływ niż osobowość. Ogień w sercu sprawia. że ludzie osiągają sukcesy. Im większy ogień. Jeśli podążasz za swoją pasją. czy nie. to znajdziesz silę. Pasji nic nie zastąpi. tym większy potencjał. PASJA WZMACNIA SIŁĘ WOLI. PASJA SPRAWIA. co powoduje. Gdy odkrywamy w sobie pasję. Jeśli czegoś naprawdę bardzo pragniesz. im większe pragnienie. Przyjrzyjmy się czterem prawdom na temat pasji: PASJA TO PIERWSZY KROK NA DRODZE DO OSIĄGNIĘĆ. Na czele listy najważniejszych czynników znajduje się pasja. Istoty ludzkie skonstruowane są w ten sposób. Twoje pragnienia decydują o twoim losie. aby ją odkryć? I jak pomóc innym w jej odkrywaniu? 91 . że jeśli coś rozpali ich duszę. Co zrobić. aby to osiągnąć. to znikają niemożliwości. że czekają nas wielkie rzeczy. że w życiu wszystko jest wykonalne. ŻE NIEMOŻLIWA STAJE SIĘ MOŻLIWE. stajesz się człowiekiem bardziej oddanym i produktywnym.MOC PASJI „Eksperci” wiele czasu poświęcają na ustalenie. to czy tego chcesz.

Przyjaciele pomagają w snuciu wizji lub blokują marzenia. NIEZNANY AUTOR 92 .

Twoja przeszłość jest ważna. jak twój sposób widzenia przyszłości. JOHN C. MAXWELL 93 . ale nie aż tak.

OTUCHY DODAJE MU PASJA Z NAJMŁODSZYCH LAT Co chłopak taki jak Ruben Martinez robił w takim miejscu jak Miami w Arizonie? To mała mieścina górnicza w południowo wschodniej części stanu zamieszkała przez dwa tysiące osób. „Chowałem się więc na dworze. Później przeprowadził się do Kalifornii i został fryzjerem. Ja się budziłem. imigranci z Meksyku. nadal się rozwijała. gdy był chłopcem. żebym zostawił te książki i posprzątał podwórko”. Potem starannie składałem gazety i odkładałem na miejsce. „Zaczynaliśmy od dwóch książek”. opowiada. gdy człowiek ośmiela się marzyć”. staje się bardzo przedsiębiorcze. wspomina. Zaczął je sprzedawać. Czytanie nie było rzeczą łatwą w rodzinie.16 Teraz księgarnia ma na stanie siedemnaście tysięcy tytułów i uchodzi za jednego z największych w 94 . a w miasteczku brakowało nawet publicznej biblioteki. „Matka zawsze mówiła. „potem było dziesięć i dwadzieścia pięć. większość ludzi pracowała przy wydobyciu miedzi. Po kilku latach salon fryzjerki z książkami zamienił się w księgarnię z jednym symbolicznym fortelem fryzjerskim. opowiada. Właśnie tak się dzieje. Ale Martinez był ciekawy świata i odkrył w sobie pasję do książek.15 W końcu sąsiad go przyłapał. W Miami nie było za bardzo co robić. przechodziłem do sąsiada i czytałem gazety. Systematycznie co rano. I tak krok po kroczku nasze obroty przekroczyły dwa miliony egzemplarzy. która podtrzymywała go na duchu. Ale ponieważ książki często nie wracały. Będąc właścicielem zakładu fryzjerskiego. zaczął pożyczać książki ze swojego zbioru liczącego dwieście woluminów. podobnie jak teraz. 14 Gdy dziecko pragnie czytać. aby mi nikt nie przeszkadzał w czytaniu. wymykałem tylnymi drzwiami. Cały czas rozniecali jego miłość i pożyczali mu książki. Gdy Martinez dorastał w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. w której rodzice nie przepadali za lekturą. Swój lokal Martinez nazwał Libreria Martinez Books and Art Galery. Ale nie zabronił mu czytania. Wsparcia i inspiracji dostarczyli mu też nauczyciele. Ale pasja czytelnicza. Jego rodzice. „Co rano za piętnaście siódma”. znalazł inne rozwiązanie. Od chwili założenia w 1907 roku zmieniła się niewiele. lecz wręcz zachęcił do dalszej lektury. pracowali w kopalni. „roznosiciel przynosił sąsiadowi gazety.

dodaje mu energii.USA sprzedawców książek hiszpańskojęzycznych. Również w 2004 roku został Rzecznikiem Biznesu Mniejszości Narodowych w amerykańskim urzędzie do spraw drobnej przedsiębiorczości. popierać czytanie (…) Wtedy dzieci będą nad kreską. Whitter College przyznał mu w 2005 roku tytuł honoris causa z nauk humanistycznych. Będą miały szczególne miejsce na świecie. W 2004 roku zdobył stypendium Fundacji MacArthura – często zwane „grantem dla geniuszy” – w uznaniu za „łączenie roli handlowej i ośrodka społeczności w celu uznania literatury i zachowania latynoamerykańskiego dziedzictwa literackiego”. zachęcać do czytania. Talent Martineza został dostrzeżony. Do 2012 roku chce otworzyć dwadzieścia pięć placówek.com uznał go za jednego z dwudziestu sześciu najbardziej fascynujących przedsiębiorców. co robi. Ma ponad sześćdziesiąt lat. daje mi radość życia”. W 2001 roku Martinez otworzył drugą księgarnię i trzecią dla dzieci. aby wasze dzieci były pod kreską. ale nie zamierza spoczywać na laurach. Prawdopodobnie nikt w Stanach Zjednoczonych bardziej niż on nie zachęcił do czytania hiszpańskojęzycznych Amerykanów. „Ale to. Dzięki czytaniu. czy nad kreską? Musicie im czytać. „chcecie. Zamierza utworzyć sieć dwujęzycznych księgarni ponadnarodowych. Teraz w księgarniach zamierzam pracować do końca życia”. „Gdybym został w przemyśle górniczym. „Na obcinaniu włosów zarabiałem więcej niż na sprzedawaniu książek”. mówi. Ale postanowiłem pójść na swoje i otworzyć zakład fryzjerski. Na podstawie Talent is Never Enough 95 . teraz żyłbym sobie wygodnie na emeryturce. „Ojcowie i matki”. a portal inc. zwraca się do rodziców. To. co teraz robię. Sam Martinez nie wyhamowuje.

na ile stać Boga. jeśli nie porwiesz się na niemożliwe. NIEZNANY AUTOR 96 .Nigdy nie sprawdzisz.

97 . w którym stał wysoki słup. aby ściągnąć nas na dół. Wspierając innych i tworząc wokół siebie atmosferę zachęty. w którym gdy próbujemy wspinać się i realizować swoje marzenia. usłyszałeś pragnienie pokornych. umocniłeś ich serca. gdy nowicjuszka próbowała wspinać się po banany. zeskoczyła na podłogę i zaprzestała prób. pozostałe ją ściągały. Żyjemy w świecie.EPILOG Błogosław i bądź błogosławiony Profesorowie ekonomii Gary Hamel i C. Gdy starasz się podnosić ludzi na duchu. a na jego miejsce wpuścili inną małpę. Cztery zwierzaki wpuszczono do pomieszczenia. pozostała trójka złapała ją i ściągnęła na podłogę. uzyskujemy moc ulepszania życia innych ludzi. Zakwiliła. ale za każdym razem reszta jej przeszkadzała i w końcu zrezygnowała. niech dodają ci otuchy te ośmielające cytaty z Pisma Świętego: Panie. Wtedy naukowcy jednego ze zwierzaków wyprowadzili z pomieszczenia.K. ale też żadna nie wiedziała właściwie dlaczego. które otrzymały zimny prysznic. Jedna z głodnych małp wspięła się po palu i już sięgała banana. Po kilku podejściach małpki dały za wygraną. Jeszcze kilka razy próbowała wejść po banany. Po pewnym czasie w pomieszczeniu nie było już zwierzaków. Niestety czasami próbują w ten sposób wyświadczyć nam przysługę. Naukowcy po kolei wymienili wszystkie małpy z pomieszczenia na nowe. gdy nagle polał się na nią strumień zimnej wody. cała rzesza ludzi rzuca się. Na samej górze słupa wisiała kiść bananów. Czasami zachowujemy się jak te małpy. nakłoniłeś ucha. Za każdym razem. Każda z pozostałych małp podjęła podobną próbę i za każdym razem kończyło się tak samo. Lekarstwem jest dodawanie otuchy i podnoszenie na duchu. Prahalad opisali eksperyment naukowy przeprowadzony na małpach. Gdy ta nowa zaczęła wspinać się na słup. Żadna z nich nie wspinała się na słup.

Niech Bóg cię błogosławi. niech cię obdarzy swą łaską.(Ps 10. jakie zgotuje nam dzisiaj.17) Nie bójcie się! Pozostańcie na swoim miejscu. (Lb 6.17) Sam Pan. Niech zwróci ku tobie oblicze swoje i niech cię obdarzy pokojem. nie opuści cię i nie porzuci. Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad tobą. który pójdzie przed tobą. Nie lękaj się i nie drżyj! (Pwt 31.8) Niech cię Pan błogosławi i strzeże. (Wj 13. a zobaczycie zbawienie od Pana.24-26) Dodawanie otuchy czy podnoszenie na duchu naprawdę potrafi wszystko zmienić. a ty dziel się tym błogosławieństwem i nieś otuchę ludziom spotykanym w życiu! 98 . On będzie z tobą.

Śmiałe serce to połowa bitwy. DWIGHT EISENHOWER 99 .

Mellot 1948 7. Ibidem[[ 8.aarpsegundajuvencud. sprawdzane 14 lipca 2007 14. Ibidem 9.html. Dr Crane Radio Talks. Despite Odds CNN. Father-Son Duo Are World Class Competitors. 6. Hopkins Syndicate. część 1. Finding Fish. 15. Perennial.org/lifeandtimes/archives/20041109.PRZYPISY 1. maj 2005. 25 lipca 1986.htm. Mohncy. Rueben Martinez Barber and Book Lover 100 . http://www.org /english/nosotros/2005-AM/05AM_bookshop. George W. “Kingsport Times-News”. Life and Times.kcet. 2. 11 listopada 2004. Ibidem 3. http://info.com . 13.com/library/weekly/aaantwonefisherintc. Henry Ford and Thomas Edison.Ibidem 11. http://www. Nell Beliefs Can Influence Attitudes. Ana Figueroa. friendship of giants. 25 lipca 2003. 29 listopada 1999. Rueben Martinez Barber and Book Lover.cfm? id=105&category=people. Rebecca Murray. “KCET News”.about. Antwone Quenton Fisher i Mim Eichler Rivas. Nowy Jork 2001 10. Ibidem 5.php 16.detnews com/history/story/index. (przedruk). “The Detroit News". Figueroa. Ibidem 4. “AARP Secunda Juventud” Kwiecień.. Ibidem 12. The Real Antwone Fisher Talks About the Movie 'Antwone Fisher’ http//romanticmovies. Crane. Patrica Zacharias. Inc.

101 .

rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego. Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady.JOHN C.net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500. Prawa przywództwa. Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”. 102 . Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach. Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław utworzonej na dziesięciolecie Amazon. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów.com. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”. Portal leadershipgurus. Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services.

rządów i organizacji tak różnych jak amerykańska akademia wojskowa West Point i krajowa liga futbolu amerykańskiego. rodziny. przedsiębiorstwa i kościoły – ponieważ tworzy ona warunki. Boska miłość podsuwa nam sposoby napełniania ludzi otuchą. MAXWELL Uznany na całym świecie ekspert do spraw zarządzania. Portal leadershipgurus. w których człowiek wydobywa z siebie wszystko. John Maxwell JOHN C. Ponieważ Bóg nas kocha. Dzięki Boskiej miłości mamy możność dodawania otuchy. aby podnosić innych na duchu.pojedynczych ludzi. Jego firma wyszkoliła ponad dwa miliony liderów w wielu krajach. Jego książki trafiają na listy bestsellerów „New York Timesa”. mówca i autor książek sprzedanych w łącznym nakładzie 13 milionów.net uznał go za czołowego guru od zarządzania na całym świecie. co najlepsze. MAXWELL Błogosław i bądź błogosławiony Otucha zmienia wszystko [skrzydełka] Otucha naprawdę może zmienić wszystko . zostajesz podwójnie pobłogosławiony. Każdego roku wygłasza przemówienia na zaproszenia firm z listy Fortune 500. Gdy starasz się przekazać błogosławieństwo. „Wall Street Journal” i „BusinessWeek”. Znalazł się także wśród 25 autorów wytypowanych do Galerii Sław 103 . mamy powód.OKŁADKA [front] JOHN C. Jest on założycielem EQUIP i INJOY Stewardship Services. szkoły.

Developing the Leader Within You i 21 Indispensable Qualities of a Leader osiągnęły milionowe nakłady.utworzonej na dziesięciolecie Amazon.com. Otucha zmienia wszystko pomaga cenić i rozwijać relacje między ludźmi. szczęśliwsze i pewniejsze. który ją otrzymuje. [ostatnia strona okładki] Cud otuchy zmienia życie. kto jej dodaje. Prawa przywództwa. John Maxwell przedstawia praktyczne porady na temat skutecznego podnoszenia na duchu. Otucha stanowi niezbędny składnik potrzebny do rozwoju pozytywnego nastawienia i udoskonalania życia. które zmienia rodziny. kościoły. jak i ten. Korzysta z niej zarówno ten. Dzięki niemu stają się zdrowsze. zespoły i pojedyncze osoby. 104 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful