P. 1
Raport Ministerstwa Gosp 2010

Raport Ministerstwa Gosp 2010

|Views: 157|Likes:

More info:

Published by: Piotr Stefanowski on Dec 07, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/21/2014

pdf

text

original

MINISTERSTWO GOSPODARKI

POLSKA 2010
RAPORT O STANIE

GOSPODARKI
WARSZAWA 2010

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Opracowanie: Ministerstwo Gospodarki Departament Analiz i Prognoz Agnieszka Albrecht, Tomasz Chałupa, Michał Drobniak, Andrzej Grabarczyk, Agnieszka Kalisiewicz, Monika Krupa-Leończyk, Diana Łukaszek-Rozpendowska, Małgorzata Mendyk, Kazimierz Miszczyk, Marcin Mucha, Maria Szkutnicka-Pieniążek, Elżbieta Szułczyńska, Michał Szymczuk, Jakub Świetlik, Monika Walczak, Krzysztof Wójtowicz, Marcin Zelman

we współudziale departamentów: Energetyki, Energetyki Jądrowej, Funduszy Europejskich, Gospodarki Elektronicznej, Górnictwa, Instrumentów Wsparcia, Polityki Handlowej, Regulacji Gospodarczych, Ropy i Gazu, Rozwoju Gospodarki, Spraw Europejskich

pod kierunkiem: Anety Piątkowskiej – Dyrektora Departamentu Analiz i Prognoz

ISSN 1429-3005

2

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Spis treści SYNTEZA ________________________________________________________________________7 CZĘŚĆ I POLSKA I ŚWIAT _________________________________________________________21 1. GŁÓWNE TENDENCJE W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ ___________________________21 1.1. OGÓLNY OBRAZ SYTUACJI W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ W 2009 R. _____________ 21 1.2. SYTUACJA GOSPODARCZA NA WAŻNIEJSZYCH RYNKACH ŚWIATOWYCH _________ 22 1.2.1. Stany Zjednoczone __________________________________________________ 22 1.2.2. Japonia ___________________________________________________________ 23 1.2.3. Europa ____________________________________________________________ 24 1.2.4. Rozwijające się rynki azjatyckie _________________________________________ 26 1.2.5. Wspólnota Niepodległych Państw _______________________________________ 27 1.3. REALNY WZROST GLOBALNEGO HANDLU TOWAROWEGO W 2009 ROKU__________ 28 1.4. UWARUNKOWANIA CENOWO – KURSOWE GLOBALNYCH OBROTÓW TOWAROWYCH W 2009 ROKU _____________________________________________________________ 30 1.4.1. Zmiany cen światowych _______________________________________________ 30 1.4.2. Zmiany kursowe_____________________________________________________ 32 1.4.3. Zmiany obrotów towarowych w głównych regionach _________________________ 32 1.5. PERSPEKTYWY ROZWOJU HANDLU ŚWIATOWEGO W 2010 ROKU ________________ 34 1.6. GLOBALNE FINANSE PUBLICZNE ____________________________________________ 35 2. POLSKA W UNII EUROPEJSKIEJ _____________________________________________39 2.1. POLSKA NA TLE UNII EUROPEJSKIEJ_________________________________________ 39 2.1.1. Produkt Krajowy Brutto _______________________________________________ 39 2.1.2. Przemysł __________________________________________________________ 40 2.1.3. Budownictwo _______________________________________________________ 41 2.1.4. Rynek pracy________________________________________________________ 42 2.1.5. Inflacja ____________________________________________________________ 42 2.2. UE W OBLICZU KRYZYSU GLOBALNEGO ______________________________________ 42 2.2.1. Pakiet działań_______________________________________________________ 42 2.2.2. Kwestie fiskalne _____________________________________________________ 44 2.3. STRATEGIA GOSPODARCZA UE _____________________________________________ 45 2.3.1. Strategia Lizbońska __________________________________________________ 45 2.3.2. Prace nad nową strategią gospodarczą – Strategią Europa 2020 _______________ 48 2.3.3. Strategia zrównoważonego rozwoju _____________________________________ 49 2.4. RYNEK WEWNĘTRZNY _____________________________________________________ 50 2.4.1. Swobodny przepływ towarów i usług _____________________________________ 50 2.4.2. Swobodny przepływ osób _____________________________________________ 54 2.4.3. Horyzontalna polityka przemysłowa______________________________________ 55 2.4.4. Pakiet energetyczno-klimatyczny________________________________________ 57 2.4.5. Dostosowanie w zakresie energetyki _____________________________________ 58 2.4.6. Rynek wewnętrzny a stosunki z krajami trzecimi ____________________________ 59 2.5. ABSORPCJA FUNDUSZY UNIJNYCH __________________________________________ 62 2.5.1. Perspektywa finansowa 2004-2006 ______________________________________ 62 2.5.2. Perspektywa finansowa 2007-2013 ______________________________________ 64 3. KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEJ GOSPODARKI ________________________________69 3.1. MIĘDZYNARODOWE RANKINGI KONKURENCYJNOŚCI __________________________ 69 3.2. POLSKA NA TLE KRAJÓW UE _______________________________________________ 72 3

MINISTERSTWO GOSPODARKI

CZĘŚĆ II ROZWÓJ GOSPODARCZY POLSKI W 2009 R. _________________________________75 4. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO _______________________________________________75 4.1. DYNAMIKA PKB I CZYNNIKI WZROSTU ________________________________________ 75 4.2. POPYT WEWNĘTRZNY______________________________________________________ 79 4.3. WPŁYW INWESTYCJI NA DYNAMIKĘ PKB______________________________________ 81 4.4. WPŁYW EKSPORTU NA DYNAMIKĘ PKB_______________________________________ 82 4.5. ROLA SEKTORÓW W TWORZENIU PKB _______________________________________ 84 4.6. WPŁYW KRYZYSU NA GLOBALNYM RYNKU FINANSOWYM NA TEMPO WZROSTU GOSPODARCZEGO W 2009 ROKU ____________________________________________ 85 4.7. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO PER CAPITA W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW ___ 87 5. RYNEK PRACY ____________________________________________________________89 5.1. PRACUJĄCY ______________________________________________________________ 89 5.2. BEZROBOCIE I STOPA BEZROBOCIA _________________________________________ 91 5.3. STRUKTURALNE NIEDOPASOWANIA NA RYNKU PRACY_________________________ 92 5.4. ZAGRANICZNE WYJAZDY ZAROBKOWE_______________________________________ 95 6. HANDEL ZAGRANICZNY ____________________________________________________99 6.1. SYTUACJA W POLSKIM HANDLU ZAGRANICZNYM W 2009 ROKU _________________ 99 6.2. STRUKTURA GEOGRAFICZNA OBROTÓW HANDLU ZAGRANICZNEGO ____________ 101 6.3. ZMIANY STRUKTURY PRZEDMIOTOWEJ OBROTÓW TOWAROWYCH______________ 105 6.4. HANDEL ZAGRANICZNY W I PÓŁROCZU 2010 ROKU ___________________________ 109 6.5. UWARUNKOWANIA KURSOWE I ICH WPŁYW NA OBROTY TOWAROWE ___________ 111 7. INFLACJA I POLITYKA PIENIĘŻNA ___________________________________________113 7.1. CENY ___________________________________________________________________ 113 7.1.1. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych __________________________________ 114 7.1.2. Ceny produkcji przemysłowej i budowlano-montażowej _____________________ 116 7.2. POLITYKA PIENIĘŻNA _____________________________________________________ 117 7.2.1. Podstawowe uwarunkowania realizacji polityki pieniężnej____________________ 117 7.2.2. Realizacja celu polityki pieniężnej w roku 2009 ____________________________ 118 7.2.3. Instrumenty realizacji polityki pieniężnej _________________________________ 118 8. FINANSE PUBLICZNE______________________________________________________121 8.1. BUDŻET PAŃSTWA _______________________________________________________ 121 8.2. FINANSE PUBLICZNE______________________________________________________ 124 8.3. SPEŁNIENIE KRYTERIÓW TRAKTATU Z MAASTRICHT __________________________ 126 9. PRZEMYSŁ ______________________________________________________________129 9.1. DYNAMIKA I STRUKTURA PRODUKCJI SPRZEDANEJ PRZEMYSŁU _______________ 129 9.1.1. Dynamika produkcji przemysłowej ______________________________________ 129 9.1.2. Kwartalna dynamika produkcji w przemyśle przetwórczym ___________________ 132 9.1.3. Struktura produkcji sprzedanej w sekcjach i działach przemysłu _______________ 133 9.1.4. Produkcja wybranych wyrobów ________________________________________ 135 9.1.5. Dynamika produkcji w I półroczu 2010 roku_______________________________ 136

4

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

9.2. GŁÓWNE PROBLEMY PRZEMYSŁU. SYTUACJA W WYBRANYCH SEKTORACH _____ 136 9.2.1. Horyzontalne polityki przemysłowe _____________________________________ 136 9.2.2. Polityki sektorowe __________________________________________________ 138 9.2.2.1. Sytuacja w sektorze górnictwa węgla kamiennego ........................................... 138 9.2.2.2. Przemysł motoryzacyjny.................................................................................... 140 9.2.2.3. Sektor hutnictwa żelaza i stali ........................................................................... 141 9.2.2.4. Sektor przemysłu chemicznego (łącznie z farmaceutycznym) .......................... 143 9.2.2.5. Przemysł lekki ................................................................................................... 145 9.2.2.6. Sektory oparte na drewnie ................................................................................ 146 9.2.2.7. Przemysł stoczniowy......................................................................................... 148 10. BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI _________________________________151 10.1. SYTUACJA NA RYNKU PALIWOWO – ENERGETYCZNYM ________________________ 151 10.1.1. Bezpieczeństwo krajowego systemu elektroenergetycznego _________________ 151 10.1.2. Sytuacja sektora elektroenergetycznego w 2009 roku_______________________ 151 10.1.3. Odnawialne źródła energii (OZE)_______________________________________ 152 10.1.4. Efektywność użytkowania energii w gospodarce ___________________________ 155 10.1.5. Europejski system handlu emisjami gazów cieplarnianych ___________________ 158 10.1.6. Energetyka jądrowa _________________________________________________ 160 10.1.7. Bezpieczeństwo sektora naftowego_____________________________________ 161 10.1.8. Bezpieczeństwo sektora gazowego _____________________________________ 163 10.2. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ _______________________________________________ 165 11. BUDOWNICTWO __________________________________________________________167 11.1. WARTOŚĆ DODANA BRUTTO I PRODUKCJA SPRZEDANA BUDOWNICTWA ________ 167 11.1.1. Makroekonomiczne uwarunkowania dynamiki i wielkości produkcji budownictwa __ 167 11.1.2. Dynamika i struktura produkcji budowlano-montażowej______________________ 168 11.2. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE ___________________________________________ 169 11.2.1. Ogólna sytuacja budownictwa mieszkaniowego ___________________________ 169 11.2.2. Budownictwo mieszkaniowe w 2009 roku ________________________________ 170 11.3. OCENA FUNKCJONOWANIA SEKTORA BUDOWNICTWA ________________________ 170 12. SEKTOR USŁUG __________________________________________________________173 12.1. WARTOŚĆ DODANA (USŁUGI RYNKOWE I NIERYNKOWE)_______________________ 173 12.2. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA SEKTORA USŁUG _____________________________ 173 12.3. HANDEL I NAPRAWY ______________________________________________________ 175 12.4. HANDEL ELEKTRONICZNY _________________________________________________ 177 12.5. TRANSPORT, GOSPODARKA MAGAZYNOWA I ŁĄCZNOŚĆ ______________________ 178 12.6. OGÓLNE PROBLEMY SEKTORA USŁUG ______________________________________ 179

5

....................4..4..1........ PRZEDSIĘBIORSTWA______________________________________________________181 13....... Bariery rozwoju przedsiębiorczości _____________________________________ 225 13.3........ Nakłady inwestycyjne i możliwości ich samofinansowania____________________ 192 13....... 242 13.3...... Przychody..... koszty i wyniki z poszczególnych rodzajów działalności ____________ 189 13.3............3............5.... Rola i znaczenie firm z udziałem kapitału zagranicznego ____________________ 208 13............ 183 13... PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I BARIERY ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI _____________ 223 13... Innowacyjność polskich przedsiębiorstw _________________________________ 216 13...1...3....1. Przychody z prywatyzacji i dochody budżetowe z tytułu dywidend . Polskie inwestycje zagraniczne _____________ ___________________________ 206 13..... BIZ wg krajów pochodzenia kapitału ____________________________________ 212 13.7....2..... Rozwój małej przedsiębiorczości _______________________________________ 187 13..2.......4.. 232 13..........6.......5....2.............1........1. Napływ BIZ do Polski ________________________________________________ 210 13......2........2............6........ 239 13...3....2............2.6.4.4.......6. NAPŁYW BIZ DO POLSKI ___________________________________________________ 208 13............3. Instrumenty wspierania eksportu.. INNOWACYJNOŚĆ POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW I ICH OTOCZENIA _____________ 216 13. NAKŁADY INWESTYCYJNE I POLSKIE INWESTYCJE ZAGRANICZNE ______________ 202 13....2... Sytuacja finansowa w sektorach własnościowych __________________________ 197 13..2..1...... 186 13.1...1..3..3............ Nakłady inwestycyjne________________________________________________ 202 13...4..... Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi oraz liczba sprywatyzowanych podmiotów gospodarczych....6..1.......2...4......... Struktura sektorowa napływu BIZ ______________________________________ 214 13...1. 186 13..6......... SYTUACJA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTW _________________________________ 189 13.............. 245 6 .3.. Zadłużenie.1.. Sytuacja finansowa w przedsiębiorstwach wg wielkości _____________________ 198 13. Sytuacja finansowa w sekcjach gospodarki ______________________________ 194 13.... Instrumenty wspierające innowacyjność przedsiębiorstw....6....6......... Reforma regulacji gospodarczych ______________________________________ 223 13..1....... Pomoc publiczna............ Instrumenty rozwoju sieci instytucji otoczenia biznesu......1................. 229 13.. 241 13.......6. Otoczenie instytucjonalne polskich przedsiębiorstw ________________________ 220 13.........2..... płynność finansowa ______________________________ 193 13... Finansowe wspieranie inwestycji...5.....2.......4...3....6.....2. Przekształcenia własnościowe w 2010 roku........ Działania wspierające przedsiębiorstwa w czasie kryzysu ...........1...MINISTERSTWO GOSPODARKI 13..3..........3.......... Instrumenty wsparcia przedsiębiorczości_________________________________ 229 13..........1. należności.2.6...3.2...................6.....3.. STRUKTURA WŁASNOŚCIOWA I PRZEKSZTAŁCENIA WŁASNOŚCIOWE PRZEDSIĘBIORSTW PAŃSTWOWYCH ________________________________________ 181 13................... 235 13...5. Specjalne strefy ekonomiczne..1...... Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych_________________ 182 13...1..............5.......6........

Nastąpił drastyczny spadek obrotów z zagranicą. Wskaźnik PKB na mieszkańca Polski wzrósł z poziomu 56% średniej dla krajów UE-27 w roku 2008 do 61% w roku 2009. Istotnemu obniżeniu uległo tempo wzrostu w usługach rynkowych. O ile jednak w Polsce nastąpiło spowolnienie. który zdecydował o wzroście PKB. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w sposób istotny przekroczył poziom referencyjny. W IV kwartale 2008 roku recesja dotknęła największe rozwinięte gospodarki. W kolejnych miesiącach 2009 roku sytuacja stopniowo się poprawiała. przy jednoczesnym spadku PKB w krajach Unii Europejskiej było zmniejszenie różnicy w poziomie rozwoju gospodarczego. Sytuacja gospodarki w I półroczu w znacznej mierze zdeterminowała wyniki makroekonomiczne minionego roku. Zmniejszyła się produkcja przemysłowa. Istotnemu ograniczeniu uległo tempo wzrostu wynagrodzeń. Efektem wzrostu gospodarczego w Polsce. 7 . 12%. to w gospodarkach rozwiniętych odnotowano recesję. a spadki produkcji przemysłowej wyrażały się liczbami dwucyfrowymi. z jednej strony ograniczająca tempo spadku eksportu (wzrost konkurencyjności cenowej). Komisja Europejska ponownie otworzyła wobec Polski procedurę nadmiernego deficytu. a następnie osłabienie koniunktury przeniosło się na rynki wschodzące. W gospodarkach tych odnotowano także znacznie głębsze niż w Polsce spadki popytu wewnętrznego i inwestycji.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI SYNTEZA W 2009 roku polska gospodarka funkcjonowała w warunkach globalnego kryzysu ekonomicznego. Zwiększył się deficyt budżetu państwa. Realizacja tego celu spowoduje wzrost konkurencyjności oraz zapewni wysoki i zrównoważony wzrost gospodarczy. co skutkowało poprawą salda bilansu handlowego. Przyczyną istotnego spowolnienia gospodarczego w Polsce był światowy kryzys ekonomiczny. W 2009 roku wszystkie wskaźniki makroekonomiczne uległy pogorszeniu. Spadki PKB sięgnęły kilku procent. Tempo spadku eksportu było mniejsze od tempa spadku importu. Jednak w dalszym ciągu występuje istotna różnica w poziomie rozwoju Polski i przodujących krajów unijnych. Sytuacja w gospodarce globalnej w 2009 roku kształtowała się w znacznej mierze pod wpływem światowego kryzysu gospodarczego. Wzrosła liczba bezrobotnych i stopa bezrobocia. W takich warunkach eksport netto stał się głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego. Sytuacja na rynku pracy kształtowała się niejednoznacznie. Zwiększyła się liczba pracujących. Sektor usług stał się tym segmentem gospodarki. W celu jej zlikwidowania niezbędne jest stworzenie przyjaznego otoczenia dla rozwoju przedsiębiorczości oraz zapewnienie efektywnego gospodarowania środkami publicznymi przez sprawne instytucje publiczne. Po koniec 2008 roku pogłębiły się spadki popytu w krajach rozwiniętych. odnotowano bezwzględne spadki popytu krajowego i nakładów brutto na środki trwałe oraz znaczące spowolnienie tempa wzrostu spożycia. W konsekwencji wolumen handlu międzynarodowego zaczął się zmniejszać i w całym 2009 roku obniżył się o ok. Znacznie pogorszyła się sytuacja finansów publicznych. Nastąpiło spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego. Dług publiczny zwiększył się do poziomu sięgającego 50% PKB. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE. Na relację między tempem spadku eksportu i importu decydujący wpływ miała deprecjacja złotego. a z drugiej podwyższająca koszty importu. co wpłynęło na obniżenie się jego dynamiki w krajach rozwijających się. zmniejszyła się liczba zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw. Szczególnie silne oddziaływanie kryzysu było odczuwalne w II półroczu 2008 roku oraz w I półroczu 2009 roku.

0%. Jakkolwiek działania te skutkowały pewnym wyhamowaniem spadków popytu. nasza gospodarka zaczęła odczuwać negatywne skutki światowego kryzysu ekonomicznego.6%. W drugim półroczu 2008 r. Pozytywny wpływ na ocenę konkurencyjności polskiej gospodarki ma łatwość uzyskania kredytu. w szczególności kraje rozwinięte oraz WNP. Negatywnie ocenia się niską elastyczność rynku pracy. a w IV kwartale do 3. kiedy to wzrost PKB w skali roku wyniósł 6. W rankingach konkurencyjności Polska wypada niekorzystnie. PKB Stanów Zjednoczonych zmniejszył się o 2. co pozwoliło na uzyskanie w całym 2009 r.1%. wzrostu PKB o 1.2%. w wielu gospodarkach władze wprowadziły pakiety instrumentów antykryzysowych. odnotowano wzrost PKB o 5.6% w pierwszym półroczu). Ponadto zła pozycja naszego kraju wynika ze słabo rozwiniętej infrastruktury. Polska jako jedyna spośród unijnych gospodarek zdołała utrzymać się na ścieżce wzrostu gospodarczego. to jednak znacząco wpłynęły na kondycję finansów publicznych w wielu krajach. WZROST GOSPODARCZY. Konkurencyjność gospodarki odzwierciedla sytuację i znaczenie kraju na arenie międzynarodowej.i mikroekonomicznych aspektów prowadzenia działalności gospodarczej. Spadek PKB w Europie wyniósł 4% wobec wzrostu na poziomie 1% w roku 2008. w 2009 roku – według Międzynarodowego Funduszu Walutowego – odnotowano spadek globalnego PKB o 0.4%.2%. Ostatecznie w 2008 r. zajmując odległe pozycje. Jest pojęciem bardzo złożonym. W obliczu światowego kryzysu finansowego i gospodarczego globalny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych zmniejszył się z rekordowo wysokiego poziomu blisko 2 bln USD w 2007 roku do ok. szkolnictwo podstawowe oraz duży rynek. W ostatnim kwartale wzrost gospodarczy przyspieszył do 3. wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej kontynuowany był do połowy 2008 r. 1 bln USD w 2009 roku.2% (wobec ok. mimo iż w ostatnich latach odnotowuje poprawę pozycji rankingowych. niską stopę zatrudnienia.8%. Negatywne tendencje obserwowane w drugim półroczu 2008 r. poziom długu oraz inflacja). w której PKB zmniejszył się o 5. W każdym zestawieniu Polskę wyprzedza większość państw należących do UE-27. Wśród krajów rozwiniętych głęboka dekoniunktura wystąpiła również w Japonii. opisywanym przez wiele wskaźników cząstkowych dotyczących makro. Podobnie jak w poprzednich latach wysoko oceniany jest obszar polityki handlowej oraz monetarnej. Okres silnego wzrostu gospodarczego zapoczątkowany w 2004 r. co przejawiało się rosnącymi deficytami budżetowymi i powiększaniem się poziomu długu publicznego. Załamanie wzrostu gospodarczego dotknęło większość regionów świata. trudność płacenia podatków i długi czas dochodzenia należności z umów. Do słabych stron gospodarki Polski zalicza się niekorzystne warunki rozpoczynania działalności gospodarczej (choć w tym obszarze w ostatnim czasie nastąpiła istotna poprawa). W III kwartale tempo wzrostu spowolniło do 5. W ramach podejmowanych działań mających na celu neutralizowanie skutków kryzysu światowego.8%. Głównym ich zamierzeniem było zahamowanie spadków popytu wewnętrznego i prywatnej konsumpcji. 8 . dobrej jakości szkolnictwo wyższe i szkolenia. były kontynuowane w ciągu trzech kwartałów roku 2009.MINISTERSTWO GOSPODARKI W efekcie znacznego osłabienia popytu wewnętrznego oraz głębokiego załamania światowych obrotów. braku innowacji oraz stabilności makroekonomicznej (wysoki deficyt budżetowy. niewystarczający stopień liberalizacji rynków sieciowych czy politykę zmian klimatycznych. Mimo istotnego spowolnienia. Wzmożona aktywność gospodarcza osiągnęła maksimum w roku 2007. KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEJ GOSPODARKI.

w tym nakłady brutto na środki trwałe o 0. sytuacja uległa zasadniczej zmianie. Pomyślne wyniki uzyskane przez Polskę w 2009 r. a co za tym idzie na ich możliwości finansowania nowych inwestycji. Mimo istotnego spadku obrotów towarowych z zagranicą. Wzrost wydatków inwestycyjnych firm.in. Wkład popytu krajowego we wzrost gospodarczy w 2009 r. zwłaszcza w branżach.8%. w związku z dekoniunkturą globalną. Od 2003 roku następował systematyczny wzrost wydatków na przedsięwzięcia inwestycyjne.7%.9% w roku 2008 do 2.4%).5%. W takiej sytuacji głównym stymulatorem wzrostu stał się popyt zagraniczny. Obserwowane w ostatnim okresie trudności. Poziom inwestycji warunkuje właściwy rozwój gospodarki i jest niezbędny do wzrostu jej konkurencyjności. proc. był ujemny (1. do 221 mld zł. Na skutek dostosowania zapasów do ograniczonego poziomu aktywności gospodarki. którego udział w wartości dodanej zwiększył się z 64.3 mld EUR Spadek wartości inwestycji zagranicznych był wynikiem utrzymującej się ogólnej dekoniunktury w światowej gospodarce. Wzrost inwestycji w park maszynowy i urządzenia produkcyjne przyczynia się w zasadniczy sposób do unowocześnienia m. w roku 2008 wartość BIZ wyniosła 10. napędzany przyrostem zatrudnienia i wynagrodzeń realnych. akumulacja brutto zmniejszyła się o ponad 10%.). urządzenia i środki transportu. w tym w Polsce. W roku 2008. Istotne zwiększenie nastąpiło w 2007 roku (o 20. a także dynamicznym wzrostem inwestycji. silna deprecjacja złotego spowodowała wzrost konkurencyjności polskich towarów w eksporcie i jednocześnie przyczyniła się do zmniejszenia opłacalności importu – skutkując poprawą salda bilansu handlowego.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W latach dobrej koniunktury motorem wzrostu był popyt krajowy. W usługach rynkowych wartość dodana wzrosła o 2. a w przemyśle spadła o 1.7% do 66.9%). Inwestycje odzwierciedlają stan gospodarki oraz jej perspektywy rozwojowe. Zmniejszyło się także zatrudnienie. Wartość dodana brutto zwiększyła się o 1.0 mld EUR.5% (przed rokiem o 5. Lata 2008 i 2009 pod względem napływu BIZ do Polski odzwierciedlały kryzysowe tendencje obserwowane w tym zakresie w gospodarce globalnej. wpływały niekorzystnie na wyniki finansowe tych firm. O wzroście wartości dodanej brutto ogółem w 2009 roku zdecydował sektor usług. Natomiast w roku 2009 nakłady inwestycyjne spadły o 0.1%.). Po rekordowym 2007 roku kiedy do Polski napłynęło 16. których produkcja kierowana jest w zdecydowanej większości na eksport. a tempo wzrostu wynagrodzeń realnych spadło z 5. proc. W 2009 r.9% (5. umożliwiające przedsiębiorstwom osiąganie zysków.7 mld EUR. w usługach nierynkowych o 3.0% (przed rokiem wzrosła o 6.8 pkt. a wkład popytu zagranicznego dodatni (2.9%). na tle gospodarek europejskich (wzrost PKB wobec spadku w większości krajów) stwarzają realne szanse na ponowny wzrost zainteresowania inwestorów zagranicznych polskim rynkiem w najbliższych latach. w połączeniu z napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych. a w 2009 roku 8. zwiększając efektywność procesów produkcyjnych oraz poprawiając jakość produktów. podobnie jak w latach poprzednich.1% przed rokiem). kosztem nakładów na maszyny.8%). wskazuje na dobry stan gospodarki i korzystne perspektywy jej rozwoju.1 pkt. 9 . sektora przemysłu.1% (wobec 1. były środki własne przedsiębiorców. tempo inwestowania obniżyło się do 10. INWESTYCJE. W strukturze inwestycji zwiększył się udział nakładów na budynki i budowle.1%. Z kolei zły stan gospodarki i nie rokujące poprawy prognozy jej dalszego rozwoju powodują zahamowanie procesów inwestycyjnych oraz odpływ inwestycji do bardziej perspektywicznych regionów świata. Głównym źródłem finansowania inwestycji.

w roku 2008 – ponad 10%.3% przed rokiem. Najbardziej wzrosła produkcja komputerów. Wydajność pracy mierzona produkcją sprzedaną na jednego zatrudnionego w przemyśle wzrosła o 2. W 2009 roku oddano do użytku ponad 160 tys.1% w 2008 roku) dynamika wyhamowała. W 2007 roku tempo wzrostu produkcji sprzedanej przemysłu wyniosło 10. W największej sekcji. Wzrost wydajności odnotowano jedynie w przemyśle przetwórczym (o 4. których udział w produkcji przemysłu przetwórczego przekracza 80%. ( w 2008 roku wynagrodzenia wzrosły szybciej od wydajności o 5. Ostatecznie w roku 2009 odnotowano spadek o 3.5 pkt. 10 . liczba oddanych mieszkań zmniejszyła się o 13. Analizując wyniki budownictwa należy mieć na względzie kształtowanie się nakładów na inwestycje. W wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 10.MINISTERSTWO GOSPODARKI PRZEMYSŁ. o 3.8%). W 2009 roku dynamika wydajności w przemyśle wyprzedzała dynamikę wynagrodzeń realnych o 1. gaz i gorącą wodę odnotowano spadek o 4.6%).9%.8% wobec 0. W największym stopniu zmniejszyła się produkcja metali oraz produkcja samochodów. Zmiany produkcji w 2009 roku w sekcjach przemysłu były różnokierunkowe.1%.1% mniej niż w roku 2008 roku (wówczas wzrost wyniósł 23. Działy te zaliczane są do działów wysokiej techniki. aczkolwiek malejące tempo wzrostu notowano także w I półroczu 2008 roku (ponad 7%).4%. Na roczną dynamikę produkcji w 2009 roku w działach przemysłu przetwórczego decydujący wpływ miała sytuacja w I półroczu. W II półroczu 2008 roku globalny kryzys ekonomiczny zaczął negatywnie oddziaływać na naszą gospodarkę. rekultywacja. determinującej sytuację całego przemysłu.5%.6%. proc. przetwórstwie przemysłowym. z którymi produkcja budownictwa jest mocno skorelowana. mieszkań. Podobnym udziałem co budownictwo indywidualne charakteryzowały się mieszkania przeznaczone na sprzedaż lub wynajem. Obserwowany od IV kwartału 2009 roku wzrost produkcji jest kontynuowany w tempie przyspieszonym w roku 2010. W skali roku nastąpił wzrost o 3. produkcja zmniejszyła się o 3. W przemyśle przetwórczym na 22 badane działy wzrost produkcji w 2009 roku odnotowano w siedmiu (w 2008 roku działów takich było jedenaście). którego udział stanowił w 2009 roku 45. Wśród tych dwunastu działów spadek produkcji w I kwartale odnotowano w jedenastu. natomiast w roku 2009 nastąpił bezwzględny spadek. W tej formie budownictwa odnotowano wzrost liczby oddanych mieszkań o 8.5%) jest dostawa wody. W III kwartale głębokie spadki produkcji wyhamowały. W roku 2007 odnotowano ponad 20% wzrost inwestycji.5% w 2007 roku i 12. W I półroczu produkcja wzrosła o 10. proc). a w II kwartale w dziewięciu.7% Dość wysokie. BUDOWNICTWO. Tendencja spadkowa była kontynuowana także w I półroczu 2009 roku. gospodarowanie ściekami i odpadami. Departament Analiz i Prognoz wyselekcjonował dwanaście największych działów (spośród 22). a w IV kwartale odnotowano już wzrost o 5.6%) oraz wyrobów farmaceutycznych (o 7.0% ogólnej liczby mieszkań oddanych do użytkowania. Jedyną sekcją mogącą pochwalić się wzrostem produkcji (o 2.8%).7 pkt. Rok 2009 był trudny dla budownictwa.5%.6%. Najgłębszy spadek dotyczy górnictwa i wydobywania (o 12. produkcja wzrosła o 2. Po kilku latach wysokiego wzrostu produkcji budowlano-montażowej (15.3%).5%.0%. Natomiast najgłębszy spadek produkcji odnotowano w produkcji metali oraz produkcji pojazdów samochodowych. W budownictwie indywidualnym.

W polskich obrotach towarowych z zagranicą dominującą pozycję zajmują wyroby elektromaszynowe.6 mld EUR. o 24. Pozwoliła jednak na ich złagodzenie. była kontynuowana w okresie trzech kwartałów 2009 roku. Partycypacja krajów WNP w naszym eksporcie wyniosła 7.4 mld EUR) wzrósł o 18. Eksport Polski rósł w tym okresie dynamicznie.5%). Obok negatywnych konsekwencji dla polskiej gospodarki i kondycji handlu zagranicznego kryzys przyczynił się do wyraźnej redukcji wyjątkowo wysokiego i dynamicznie narastającego w ostatnich kilku latach deficytu obrotów towarowych.9%. Eksport tych towarów zmniejszył się o 11. ich eksport zmniejszył się o 1.8 mld EUR.2 pkt. Głęboka deprecjacja złotego nie zdołała zrekompensować skutków załamania koniunktury na rynkach światowych. o 4. Zwiększył się również udział artykułów rolno-spożywczych o 1. Wśród tej grupy państw największym odbiorcą polskich towarów była Unia Europejska.3%.8%..9%.8% eksportu oraz 39. Ostatecznie w roku 2009 wartość importu wyniosła 107.9 mld EUR oraz 5. Eksport tych towarów zmniejszył się o 14. Negatywna tendencja zapoczątkowana w IV kwartale 2008 r. zarówno poprzez swoje oddziaływanie proeksportowe (wzmocnienie konkurencyjności cenowej i poszerzenie marginesu opłacalności eksportowanych towarów). W IV kwartale tempo spadku zmniejszyło się do ok. kiedy to spadek eksportu wynosił ok.5 mld EUR. Sytuacja na rynku pracy w 2009 roku nie była jednoznaczna Wzrostowi liczby pracujących towarzyszyło zmniejszenie liczby zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw (o 1. Drugą pod względem wartości grupą towarową są wyroby przemysłu chemicznego. Główną pozycję w krajowym imporcie zajmuje Unia Europejska z udziałem 61.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI HANDEL ZAGRANICZNY. proc.2 mld EUR wyższą o 14. Głębszy spadek (o 23. na którą w 2009 roku przypadło 79. Najwyższy deficyt w dalszym ciągu generowany jest w wymianie z Chinami i Rosją. Do najistotniejszych czynników koniunkturalnych kształtujących sytuację na rynku pracy należy zaliczyć tempo wzrostu gospodarczego oraz dynamikę inwestycji.1% niż w 2007 roku.7% całkowitego polskiego eksportu.8%. odpowiednio 8. ich import zaś o 19. które w 2009 roku stanowiły 44.5%.9 pkt.1% importu.9%). Udział wyrobów elektromaszynowych – najwyżej przetworzonych w polskiej ofercie eksportowej – wzrósł w 2009 roku o 1. 15%.2%).4%. jak i poprzez hamujące oddziaływanie na import (szok cenowo-kosztowy wywołany ostrą deprecjacją złotego). do 11. RYNEK PRACY. nie zapowiadały zmiany sytuacji w handlu zagranicznym. eksport zmniejszył się o 0. Artykuły te charakteryzowały się największą odpornością na kryzys. W skali 2008 roku import (142. Stopa bezrobocia rejestrowanego wzrosła z 9. Roczny eksport zamknął się kwotą 116.3 mld EUR. szybciej od eksportu. W wymianie z krajami Unii Europejskiej w roku 2009 odnotowano dodatnie saldo w wysokości 11.5% mniej niż rok wcześniej. Dopiero w IV kwartale ta niekorzystna tendencja wyhamowała.6%.2% (import o 9. a nadwyżka bilansowa wzrosła do 2.1% eksportu i 17. Znaczący udział dotyczy też Rosji i Chin (łącznie 17. Relatywnie mniejsze spadki eksportu odnotowano w handlu towarami stosunkowo wyżej przetworzonymi i charakteryzującymi się wyższym stopniem zaawansowania technologicznego.2%.3%. W roku 2009 eksport ukształtował się w wysokości 98. proc.1% importu ogółem. Dominującym obszarem polskiego eksportu są rynki krajów gospodarczo rozwiniętych. W okresie trzech kwartałów 2009 roku następował spadek importu o 25-30% kwartalnie. stanowiące 12.7 pkt.3 mld EUR wykazując spadek o 15.2%) odnotowano po stronie importu. Pierwsze trzy kwartały 2008 r. proc.9%. Podobna sytuacja jak po stronie eksportu występowała także po stronie importu. 11 . Załamanie nastąpiło dopiero w IV kwartale 2008 r. Ich udział w ogólnym eksporcie Polski wyniósł w 2009 roku 85. 20% kwartalnie.5% na koniec roku 2008 do 11. Towary te okazały się mniej podatne na wahania koniunktury niż towary nisko przetworzone.

gdzie popyt na pracę jest mniejszy.popyt spada. jak i spadek presji płacowej.in. Strukturalne niedopasowanie na rynku pracy jest m. parę wodną i gorącą wodę (15. W roku 2009 nastąpiło załamanie się pozytywnych tendencji wzrostowych zatrudnienia ludzi młodych. Podobnie jak w latach poprzednich. najniższe wartości wskaźnika zatrudnienia i najwyższa stopa bezrobocia dotyczyły osób z wykształceniem podstawowym i niepełnym podstawowym.4% i utrzymał się na poziomie z roku poprzedniego. Młodzi ludzie wchodząc na rynek pracy w warunkach spowolnienia gospodarczego i generalnego spadku popytu na siłę roboczą napotykali w 2009 r.4%.5% (4. Regiony słabiej rozwinięte. Niedopasowanie struktury popytu i struktury podaży pracy oraz niski wskaźnik zatrudnienia są istotnymi problemami utrudniającymi rozwój polskiej gospodarki. znacznie przekraczającego poziom celu inflacyjnego NBP. w szczególności w dużych aglomeracjach miejskich. Najniższy poziom zatrudnienia notowany był w grupie wiekowej 45-59/64 lat. większe niż w latach poprzednich trudności ze znalezieniem miejsca pracy.2% w roku 2008). gaz.5%).2%). Na koniec 2009 roku stopa referencyjna wynosiłą 3. W drugim półroczu RPP nie zmieniła podstawowych stóp procentowych uznając dotychczas dokonane zmiany za wystarczające.8% w 2008 r. W Założeniach polityki pieniężnej na rok 2009 za główny cel przyjęto utrzymanie inflacji w pobliżu średniookresowego celu inflacyjnego (2.5%.2% (w 2008 r. w szybszym tempie niż w 2008 r. na których pracę wskutek postępu technologicznego . Znaczną część długotrwale bezrobotnych stanowią osoby niewykwalifikowane. towarzyszące ograniczeniu zatrudnienia.Rada Polityki Pieniężnej w drugiej połowie 2008 r. a także wzrost cen regulowanych. Wzrost cen zanotowano we wszystkich sekcjach. a tym samym sprzyjające powrotowi polskiej gospodarki na ścieżkę potencjalnego tempa wzrostu. a brak wyraźnej poprawy sytuacji skłonił Radę do dalszego luzowania polityki pieniężnej również w 2009 r. Najwyższy towarzyszył produkcji sprzedanej w sekcji wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. a także stosunkowo niskiej mobilności siły roboczej. Niedobory pracowników występują natomiast najczęściej w dynamicznie rozwijających się regionach. POLITYKA PIENIĘŻNA. rozpoczęła serię obniżek stóp procentowych. 12 . W Polsce od wielu lat występuje nadwyżka podaży pracowników o niskich kwalifikacjach i niedobór pracowników o wyższych kwalifikacjach. Ta grupa społeczna najsilniej odczuła skutki spowolnienia gospodarczego i spadku popytu na rynku pracy. Przejawia się to wysokim bezrobociem wśród pewnych grup zawodowych i niedoborach pracowników w innych zawodach. Dążąc do osiągnięcia tego celu. wynikiem niezgodności popytu na pracę z podażą pracy według zawodów. Rok 2009 pod względem intensywności oraz kierunku zmian cen w polskiej gospodarce charakteryzował się podtrzymaniem silnego trendu wzrostowego. w 2009 r. W kierunku wzrostu inflacji oddziaływały przede wszystkim wyższe ceny towarów importowanych (silna deprecjacja złotego). Ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły średniorocznie o 3. są obszarami najwyższego bezrobocia w skali kraju. wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat wyniósł 50.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 r. o 4. Wskaźnik zatrudnienia w Polsce pozostaje jednym z niższych w Unii Europejskiej. Średnioroczne ceny produkcji sprzedanej przemysłu wzrosły w 2009 roku o 3. nie były w stanie w wystarczającym stopniu skompensować wzrostu poziomu wskaźnika cen dóbr i usług konsumpcyjnych. Pomimo spowolnienia popyt na pracowników z wykształceniem wyższym i średnim ogólnokształcącym zwiększył się.). Zarówno spowolnienie przyrostu popytu krajowego w skali roku. Niewielka skala migracji wewnętrznych z obszarów o niskim popycie do obszarów o wysokim popycie przyczynia się do przestrzennej koncentracji bezrobocia. Główną przyczyną jest stosunkowo niewielka elastyczność systemu kształcenia i polskiego systemu płac. CENY. Ceny produkcji budowlano-montażowej wzrosły o 0.8%).9% wobec 8. (2. ale mając też na uwadze zagrożenie ogólnoświatową dekoniunkturą .

9% PKB.0 mld zł. skala załamania aktywności w gospodarce światowej i związane z nią pogorszenie sytuacji bieżącej oraz perspektyw dla polskiej gospodarki okazały się znacznie silniejsze niż wskazywały wcześniejsze prognozy. Recesja gospodarcza obniża możliwości skutecznej realizacji przekształceń własnościowych. a jego przewaga nad sektorem państwowym nadal się powiększa. do 2009 roku przychody z prywatyzacji przekroczyły 100 mld zł. wzrósł do 7. dochody budżetu państwa wyniosły 114. W roku 2008 udział sektora prywatnego w wartości dodanej brutto wyniósł 77%. 11 sierpnia 2009 roku Rada Ministrów przyjęła dokument Kluczowe spółki do prywatyzacji w latach 2009-2010 – Aktualizacja Planu prywatyzacji na lata 20082011. Komisja Europejska ponownie otworzyła wobec Polski procedurę nadmiernego deficytu. Znalazło to odzwierciedlenie w pogorszeniu sytuacji budżetu państwa. 13 .1%. STRUKTURA WŁASNOŚCIOWA GOSPODARKI.9% rocznych dochodów przyjętych w ustawie budżetowej na rok 2010. w czerwcu 2009 r. co stanowi 45. Okres transformacji ustrojowej to początek przemian w strukturze własnościowej przedsiębiorstw.0 mld zł). Skala powyższych zmian skutkowała koniecznością nowelizacji ustawy budżetowej na 2009 r. Realizacja budżetu w I półroczu wykazała. Realizacja budżetu okazała się korzystniejsza – rok 2009 został zamknięty deficytem 23.7%. przede wszystkim po stronie dochodowej. Wg stanu na koniec czerwca 2010 r. Procesy prywatyzacji w roku 2009 prowadzone zatem były w złożonych warunkach ekonomicznych. a jednocześnie nastąpiła obniżka skali podatkowej podatku PIT.5% wielkości deficytu przyjętego w ustawie budżetowej na rok 2010. Od 1991 r. sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu. W 2009 r.608 przedsiębiorstw. że założenia co do tempa wzrostu PKB były zbyt optymistyczne. a dług sektora do 49. a dług sektora do 46. W latach 1990-2009 zakończono procesy przekształceń własnościowych wobec 3. 23 stycznia 2009 roku Sejm RP uchwalił ustawę budżetową na rok 2009. co miało wpływ na przesunięcie terminów realizacji poszczególnych projektów. który obejmował realizację projektów dla 740 spółek. w II półroczu 2009 r. Budżet na rok 2009 został skonstruowany przy założeniu tempa wzrostu PKB na poziomie 3. Ponadto. Deficyt budżetowy po pierwszych sześciu miesiącach wyniósł 36. Działania prywatyzacyjne uwarunkowane są sytuacją makroekonomiczną oraz koniunkturą na rynkach światowych i na rynku krajowym.1% (151. W związku z przekroczeniem referencyjnego poziomu deficytu finansów publicznych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI FINANSE PUBLICZNE.8 mld zł. w którym wskazano 54 wyselekcjonowane kluczowe podmioty do prywatyzacji w okresie 18 miesięcy tj. W połowie lat 90 sektor prywatny uzyskał pozycję dominującą. który dotarł do Polski w II półroczu 2008 wywarł niezwykle negatywny wpływ na sytuację sektora finansów publicznych. Tempo wzrostu gospodarczego jeszcze spowolniło. Zaawansowanie wydatków jest wyższe i stanowi 50.8 mld zł. Kryzys globalny. Od początku transformacji postępował intensywny proces prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. lista spółek została rozszerzona do 802. W pierwszym półroczu 2009 r.2 mld zł. Według wstępnego szacunku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r. Według znowelizowanej ustawy deficyt budżetowy wzrósł o 9. co stanowi 70. do poziomu 27.7% PKB. skutkująca zmniejszeniem dochodów budżetu.2 mld zł.. W wielu przypadkach sytuacja ekonomiczno-finansowa spółek przewidzianych do prywatyzacji uległa pogorszeniu. szczególnie miało to miejsce w pierwszej połowie roku. 10 lutego 2009 roku przyjęta została aktualizacja Planu. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł do 3. i 2010 r.8% PKB. 22 kwietnia 2008 roku Rada Ministrów przyjęła Plan prywatyzacji na lata 2008-2011. którą Sejm RP przyjął 17 lipca 2009 r.

powodując po ich stronie nieuzasadnione koszty – takie z reguły są doświadczenia przedsiębiorców. Miało to wpływ na zgłaszane przez nich bariery rozwoju przedsiębiorczości. które w głównej mierze mają uprościć prawo. Badania ankietowe prowadzone w Ministerstwie Gospodarki pokazują.MINISTERSTWO GOSPODARKI PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. Czynnikami. dotyczących głównie szeroko pojętego prawa gospodarczego oraz podatkowego jest ułatwienie podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Wg najnowszej edycji raportu (styczeń 2010 r. Do tej pory wprowadzono w życie szesnaście ustaw z Pakietu. niewspółmiernej do potrzeb wynikających z bezpieczeństwa konsumenta. dlatego też częste zmiany prawa postrzegają jako działania wymierzone przeciwko nim. Polska charakteryzuje się niższym niż przeciętna dla wszystkich państw Unii Europejskiej poziomem Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Sumary Innovation Index – SII). Zgodnie z wynikami badania. W związku z tym w 2009 roku kontynuowano działania. obrotu gospodarczego. również w 2009 r. ale wyższym niż średnia dla UE tempem wzrostu tego wskaźnika. Europejska Tablica Wyników w zakresie Innowacji (European Innovation Scoreboard – EIS). Przedsiębiorstwa ze swej natury nie są przygotowane na ryzyko regulacyjne. system podatkowy. dokonuje się okresowej oceny sytuacji gospodarczej w oparciu o ankietowanie przedsiębiorców. Podobnie jak w poprzednich badaniach. Jest zdeterminowana przez różnorodne warunki otoczenia biznesu. Jeżeli już uda się przebrnąć przez labirynt formalności okazuje się. podobnie jak przed rokiem została sklasyfikowana na 23 miejscu wśród państw UE. przedsiębiorcy wymienili wysokość podatków i opłat oraz skomplikowanie przepisów prawnych jako najważniejsze bariery rozwoju. że pole do redukcji reglamentacji jest bardzo duże. Otoczenie regulacyjne wciąż pozostaje w katalogu czynników hamujących wzrost przedsiębiorczości w Polsce. Jednak dzięki zwiększeniu wskaźnika innowacyjności awansowała z grupy krajów doganiających do grupy umiarkowanych innowatorów. które w poprzednich latach były mniej istotne.) Polska. zmniejszanie reglamentacji. koszty pracy. zwiększanie swobody działalności gospodarczej oraz poprawa przejrzystości i jednoznaczności obowiązujących przepisów mają przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego przyjaznego obywatelom i przedsiębiorcom. Głównym celem Pakietu zawierającego ponad 20 nowelizacji ustaw. innowacyjność polskiej gospodarki jest niska. nierzadko sprzecznych przepisów. Do takich odpowiedzi skłoniły przedsiębiorców skutki ogólnoświatowego kryzysu. Mniej dotkliwe w sytuacji spowolnienia gospodarczego są dla firm koszty siły roboczej oraz problemy odpowiednich kwalifikacji pracowników. okazały się niższe obroty oraz konkurencja ze strony małych i dużych przedsiębiorstw. Realizacja powyższych celów prowadzana jest przede wszystkich w ramach Pakietu na rzecz przedsiębiorczości. z których jednym z najistotniejszych jest raport pt. INNOWACYJNOŚĆ. bezpieczeństwa państwa i innych uwarunkowań społeczno-gospodarczych. jak również ocenę prowadzonej polityki gospodarczej. a następnie je przezwyciężać. system finansowy oraz sądowniczy. Przedsiębiorczość umożliwia uzyskanie efektywności pozwalającej na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa i stwarza podstawy jego rozwoju. Ministerstwo Gospodarki dostrzega problem wysokiej skali reglamentacji oraz dużej liczby obciążeń regulacyjnych. Potwierdzają to różne badania i raporty. W międzynarodowym ujęciu porównawczym. Likwidowanie zbędnych bądź dublujących się. infrastrukturę drogową i telekomunikacyjną. 14 . Przeprowadzone analizy potwierdziły. takie jak przepisy prawne. Aby lepiej identyfikować bariery w rozwoju. że często prawo nakłada na przedsiębiorców nadmierne obowiązki. Zbyt skomplikowane i niezrozumiałe prawo jest wymieniane w sondażach publicznych jako bariera do rozpoczynania działalności gospodarczej. że w 2009 roku przedsiębiorcy odczuli skutki spowolnienia gospodarczego.

0%). W warunkach spowolnienia trudno jednak takiemu zachowaniu odmówić racjonalności. Łączny wynik na działalności gospodarczej zmniejszył się prawie o 20%.1% w 2008 r. W 2008 r.1%. Poniesiona w roku 2008 strata na tej działalności (22.0%.8-proc. Wyniki na wszystkich rodzajach działalności wzrosły.4 mld zł (o 1. zwłaszcza jeśli chodzi o inwestycje.2 mld zł (o 16. ale jednocześnie nierównowaga finansów publicznych ma przede wszystkim podłoże strukturalne i jest wynikiem zaniechania dostosowań w okresie dobrej koniunktury w latach poprzednich. Wynik ze sprzedaży wzrósł o 1.6% PKB)..0. Bezwzględne zmniejszenie straty o 16. WYZWANIA. wykorzystując polepszającą się koniunkturę gospodarczą. Obecnie priorytetem dla polskiej gospodarki w krótkim i średnim horyzoncie jest poprawa stanu finansów publicznych.1 mld zł (wzrost o 17. Wynik finansowy brutto wyniósł 116.2%. Z kolei uwagę zwraca niski udział nakładów na B+R (ok. a rentowność netto do 4. W 2008 r. O jego istotnej poprawie zdecydowała działalność finansowa.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Monitoring wskaźników oceniających innowacyjność polskiej gospodarki nie daje jednoznacznej odpowiedzi na temat postępu w tym zakresie. W skali roku 2009 odnotowano wzrost przychodów z całokształtu działalności o 0.9%. Niemniej jednak 1.0%). wzrost PKB był największy spośród gospodarek Unii Europejskiej. 15 . Polskie przedsiębiorstwa przeznaczają coraz więcej środków na innowacje. a wynik finansowy netto 95. Polska. Pogorszenie sytuacji w tym zakresie to efekt światowego kryzysu gospodarczego.0 mld zł) zmniejszyła się o ponad 75%. Dodatkowo w Polsce mamy do czynienia ze stosunkowo niskim udziałem środków podmiotów gospodarczych i relatywnie wyższymi nakładami publicznymi. Wskaźniki rentowności wzrosły: rentowność ze sprzedaży do 5. WYNIKI FINANSOWE PRZEDSIĘBIORSTW. choć na pewno w znacznie większym stopniu niż w poprzednich latach przyjęli strategie defensywne.1 mld zł. Długotrwale utrzymujący się deficyt budżetowy prowadzi do narastania długu publicznego i negatywnie wpływa na sytuację gospodarczą kraju.5% w roku 2007 do 31. W porównaniu z I półroczem 2008 roku zmniejszyły się wyniki finansowe na wszystkich rodzajach działalności.9 mld zł było podstawowym czynnikiem poprawy wyniku na działalności gospodarczej. dążyć do poprawy struktury wydatków i redukcji deficytu. rentowność brutto do 5. Z naszą gospodarką kryzys obszedł się łagodniej niż w przypadku innych krajów.8 mld zł (wzrost o 22. którzy nie ulegli pesymistycznym nastrojom. choć o wzroście gospodarczym z lat poprzednich nie mogło być mowy. Rok 2009 został naznaczony wpływem ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego. Do tych sugerujących pozytywne tendencje w gospodarce można zaliczyć dynamikę nakładów na innowacje.7% w relacji do roku poprzedniego. Zmiany tych wyników nie miały jednak zbyt dużego wpływu na przyrost wyniku na działalności gospodarczej. przy jednoczesnym wzroście udziału wyrobów średnio-niskiej i niskiej techniki. które ujawniły się w II półroczu 2008 roku. nakłady na działalność innowacyjną wzrosły o 25. nie nastąpiły istotniejsze zmiany w strukturze produkcji sprzedanej przedsiębiorstw według poziomów techniki. Ich zmiany nie są jednokierunkowe.2%). Duża w tym zasługa polskich przedsiębiorców. do 5. W I półroczu 2009 roku w gospodarce były kontynuowane negatywne tendencje. a wynik z pozostałej działalności operacyjnej zmniejszył się o 1. Odnotować jednak należy spadek łącznego udziału wyrobów wysokiej i średniowysokiej techniki z 31.1%). musi podjąć działania naprawcze w zakresie finansów publicznych. W II półroczu 2009 roku nastąpiła poprawa sytuacji.

a mających skutki długofalowe. − propagowanie włączenia społecznego. wzajemnie wzmacniające się priorytety: wzrost inteligentny (ang. wzrost zrównoważony (ang. − łączny poziom inwestycji publicznych i prywatnych w sektorze B+R w wysokości 3% PKB. w tym głównie starzenie się społeczeństw i związana z tym konieczność zmiany modelu aktywności zawodowej oraz migracje. efektywniej wykorzystującej zasoby.MINISTERSTWO GOSPODARKI Jednocześnie równoważeniu finansów publicznych powinno towarzyszyć wsparcie obszarów. W związku z upływem okresu realizacji Strategii Lizbońskiej. czynniki demograficzne. − zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% (warunkowo 30%) w porównaniu z poziomami z roku 1990. na jesieni 2009 r. uwzględniając specyfikę ich sytuacji ekonomiczno-społecznej. które stymulują potencjalne (długookresowe) tempo wzrostu gospodarczego. Czynniki w szczególności brane pod uwagę to: procesy globalizacyjne. które poza nowymi zintegrowanymi wytycznymi będą uwzględniać ustalone w dialogu z KE krajowe cele Strategii Europa 2020 oraz bariery wzrostu zidentyfikowane dla poszczególnych państw członkowskich. Zaproponowana nowa wizja rozwoju jest propozycją społecznej gospodarki rynkowej XXI wieku. zwiększenie do 20% udziału energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii. Kierując się tak określonymi wskaźnikami – każde z państw członkowskich. a także wyzwania w zakresie niwelowania negatywnych skutków oddziaływania człowieka na środowisko. starzeniem się społeczeństw. smart growth) (rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach). Komisja Europejska zainicjowała dyskusję nad nową strategią społeczno-gospodarczą Europa 2020. wzmagające presję konkurencyjną na gospodarki. wzrost kapitału ludzkiego (edukacja. B+R. sustainable growth) (promowanie gospodarki zrównoważonej. jest wynikiem integracji i zobowiązań wobec Unii Europejskiej. W długiej perspektywie wyzwania związane są z istniejącymi trendami światowymi i wypływającymi z nich zagrożeniami. a zarazem konkurencyjnej) oraz wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (ang. przedsiębiorców i obywateli. bardziej zielonej. społeczną i terytorialną). cechującej się stabilnym wzrostem gospodarczym oraz zapewniającej wysoki poziom zatrudnienia. Ostateczny kształt Strategii został przyjęty przez Radę Europejską 17 czerwca 2010 r. 16 . zwłaszcza poprzez dążenie do zmniejszenia poniżej 10% odsetka osób zbyt wcześnie kończących naukę oraz poprzez zwiększenie do 40% odsetka osób w wieku 30-34 lat mających wykształcenie wyższe lub równoważne. W ramach Strategii Europa 2020 zaproponowano następujące cele na poziomie Unii Europejskiej: − dążenie do osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia w wysokości 75% wśród kobiet i mężczyzn w wieku 20–64 lat. Dla osiągnięcia powyższych celów zaproponowano trzy podstawowe. określiło własne cele Następnym etapem w tym procesie będzie przygotowanie przez państwa członkowskie nowych krajowych programów reform. Rozwój tych obszarów powinien wspierać postęp technologiczny oraz wzrost produktywności. pełne wykorzystanie jednolitego rynku. oraz dążenie do zwiększenia efektywności energetycznej o 20% (realizacja pakietu energetycznoklimatycznego). inclusive growth) (wzmacnianie gospodarki charakteryzującej się wysokim zatrudnieniem oraz spójnością ekonomiczną. innowacyjność). w szczególności przez obniżenie poziomu ubóstwa i wydobycie co najmniej 20 mln osób z zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem. Podkreślona została potrzeba wspólnego działania państw członkowskich na rzecz wychodzenia z kryzysu oraz wdrażania reform umożliwiających stawienie czoła wyzwaniom związanym z globalizacją. − podniesienie poziomu wykształcenia. czyli: wzrost aktywności zawodowej i poprawa funkcjonowania rynku pracy. czy rosnącą potrzebą racjonalnego wykorzystywania zasobów. Ważna część działań podejmowanych przez Polskę.

realizowane na poziomie UE. państw członkowskich. Gospodarka wysoce konkurencyjna – do jakiej dążymy – to gospodarka innowacyjna i efektywna. takimi jak zmiany klimatu. w celu zwiększenia poziomu zatrudnienia oraz zapewnienie trwałości naszych modeli społecznych. zmiany demograficzne. ochrona zdrowia. zwłaszcza MSP oraz wsparcie rozwoju silnej bazy przemysłowej. − Młodzież w drodze – poprawa jakości na wszystkich poziomach edukacji i szkoleń oraz zwiększanie atrakcyjności europejskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej. 17 . zdolnej do konkurowania w skali globalnej. jakie daje współpraca i efektywne wykorzystanie zasobów (w tym wiedzy). − Europejska agenda cyfrowa – osiągnięcie trwałych korzyści gospodarczych i społecznych z jednolitego rynku cyfrowego opartego na dostępie do szerokopasmowego Internetu. Jednocześnie przygotowywanych jest 9 nowych strategii rozwoju. przed którymi stoi społeczeństwo. władz regionalnych i lokalnych: − Unia innowacji – skoncentrowanie działalności badawczo-rozwojowej (B+R) i innowacji na wyzwaniach.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podstawowym instrumentem realizacji Strategii Europa 2020 mają stać się projekty przewodnie (ang. − Europejski program walki z ubóstwem – zapewnienie spójności gospodarczej. − Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. przez Radę Ministrów Planu uporządkowania strategii rozwoju przygotowywana jest Długookresowa strategia rozwoju kraju z horyzontem czasowym sięgającym 2030 roku oraz aktualizacja Średniookresowej strategii rozwoju kraju. decoupling). − Strategia zrównoważonego rozwoju wsi i rolnictwa. wykorzystując korzyści. flagship initiatives). − Sprawne państwo. Wśród nich znajdują się: − Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki. Generalnie celem polityki gospodarczej jest stworzenie warunków do powrotu gospodarki na ścieżkę szybkiego i jednocześnie zrównoważonego wzrostu. realizujących średnioi długookresową strategię rozwoju kraju. przy zapewnieniu optymalnego tempa konsolidacji finansów publicznych i wysokiego poziomu inwestycji strukturalnych. − Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia – stworzenie warunków do unowocześnienia rynków pracy. − Strategia rozwoju zasobów ludzkich. społecznej i terytorialnej poprzez pomoc osobom biednym i wykluczonym społecznie oraz umożliwienie im aktywnego uczestniczenia w życiu społecznym. której uczestnicy są w stanie skutecznie konkurować z innymi podmiotami na globalnym rynku. − Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego – Regiony-miasta-obszary wiejskie. poprawa efektywności energetycznej. − Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko. Na podstawie Założeń… oraz przyjętego 24 listopada 2009 r. przez ułatwienie mobilności pracowników i rozwój ich umiejętności. Zwiększeniu skuteczności programowania i wdrażania polityki rozwoju na szczeblu krajowym oraz podniesieniu jakości funkcjonowania instytucji publicznych ma służyć model zarządzania zaprezentowany w Założeniach systemu zarządzania rozwojem Polski. − Strategia rozwoju transportu. − Polityka przemysłowa w dobie globalizacji – poprawa warunków dla przedsiębiorczości. − Europa efektywnie korzystająca z zasobów – wsparcie zmiany w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i efektywniej korzystającej z zasobów środowiska oraz dążenie do wyeliminowania zależności wzrostu gospodarczego od degradacji środowiska przyrodniczego (ang. − Strategia rozwoju kapitału społecznego.

1 4.0 5.0 3.4 101.7 687.925.5 103.9 118.5 107.274.2 4.7 96.1 105.784.2 118.1 100.1 124.8 108.8 98.6 162.2 -0.5 102.398.3 103.4 101.316.8 4.8 43.9 101.5 103.4 102.060.6 101.0 7.3 115.0 843.9 5.2 160.3 90.9 102.1 101.7 106.838.3 113.2 912.6 82.5 698.3 40. 6.3 100.1 7.7 102.8 1.583.3 106.7 808.1 Ceny produkcji sprzedanej przemysłu (średnioroczne) Ceny towarów i usług konsumpcyjnych (średnioroczne) Ceny towarów i usług konsumpcyjnych (dynamika XII/XII) 78.4 3.5 6.0 104.2004 r.0 5. Wyszczególnienie 1.380.2 2.128. 12.0 90.2 165.3 103.6 Produkcja sprzedana przemysłu 5.5 101.7 1.8 7.0 109.5 119.4 87.7 101.7 0.4 103.5 105.7 114.2 103.8 93.5 102.6 100.8 924.5 0. 10.2 111.1 107.8 1.4 105.2 103.1 13.3 103.2 983.5 116.1 108.5 111. 13. wg SAD i INTRASTAT) Dynamika (rok poprzedni = 100) Import towarów (wg SAD i od V.9 117.7 102.2 110.4 110.4 90.3 1.6 107.4 678.0 100.6 -0.5 111.2 110.1 142.7 0.7 115.0 102.3 102.5 136.1 Wskaźnik rentowności obrotu brutto . Produkt krajowy brutto (ceny bieżące) Produkt krajowy brutto (ceny stałe) Popyt krajowy (ceny stałe) Spożycie indywidualne z dochodów osobistych (ceny stałe) Nakłady brutto na środki trwałe (ceny stałe) % mld zł* mld zł** %* %** % % % 106.6 97.3 3.0 102.176.8 6.8 99. Produkcja budowlano-montażowa 8.7 109.1 101.0 101.9 100.5 58.6 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 % 2009 1.1 117.6 93.0 5.0 873. 11.3 -0.9 118.1 104. 9.1 3.9 4.2 107.7 4.6 81.4 100.3 99.9 67.6 71.6 117.2 98.5 47.4 117.8 119.w tym przemysłu Eksport towarów (wg SAD i od V. 2.9 564.9 123.6 68.3 101.330.3 511.9 784.5 Nakłady inwestycyjne ogółem (ceny stałe) % % % % mln EUR % mln EUR % % 10.0 99.4 56.0 Lp. Mieszkania oddane do użytku mld zł* mld zł** %* %** tys.229.8 5.5 84.8 114.0 59.0 108. rok poprzedni = 100) Jedn.7 120.9 93.9 105.6 147.8 101.8 120.211.0 106.3 103.0 113.1 12.4 116.7 102.5 1.7 104.9 75.2 4.7 775.8 105.0 100.344.6 106.9 6. wg SAD i INTRASTAT) Dynamika (rok poprzedni = 100) .1 11.7 2.8 103.Tabela 1 Podstawowe wskaźniki sytuacji gospodarczej w latach 2001-2009 (układ dynamiczny. 3.5 104.7 4.6 104.8 125.8 133.447.3 112. 6.1 918.6 105.528.4 6.3 99.7 100.0 102.3 125.0 101.7 99.8 103.7 109.2 66.8 3.156.7 4.9 107.275.182.5 103.w tym przemysłu Wskaźnik rentowności obrotu netto .6 101.6 942.5 114. miary mld zł % % 2001 779.5 60.8 6.5 148.7 525.4 4.8 71.2004 r.6 885.8 103.8 103.389.2 0.1 105.243.1 106. 94. 3.7 5.3 102.6 101.6 102.5 70.6 106.7 113.

475. 15.045.4 2.591 -23.8 2.5 8.7 8.8 -5.103.7 101.016 -7. w dwóch ujęciach. miary 14.d.775. ** dane wg PKD 2007 Wskaźnik wolumenu produkcji oraz cen produkcji sprzedanej przemysłu od 2000 r. osób tys.277.1 .5 -2. .5 92.728 12.4 -4.5 2.8 1.1 16.4 100.7 99.696 -18.5 8.784.1 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 -9.880 13.4 -5.1 13.812.0 106.6 104.w sektorze przedsiębiorstw % 101.w sektorze przedsiębiorstw zł 2.341.8 8.6 2.2 102.0 2.7 94.5 102.4 105.7 103.8 17.8 104.5 20.0 17.302 -14.515.1 3.5 11.445 -14.924 -2.6 14.1 -11.550.7 -5.0 3325.1 2.4 2.8 * dane wg PKD 2004.4 9. Dane w 2002 r.6 1.713 102.643. z uwzględnieniem pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie przy wykorzystaniu wyników Powszechnego Spisu Rolnego 1996 (licznik) oraz Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 i Powszechnego Spisu Rolnego 2002 (mianownik) Źródło: GUS i NBP oraz obliczenia DAP MG.w proc.0 wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej 20.273.0 % 17.2 -18.361 -25.9 -2.175.d.0 2.6 102. osób 3.4 -1.7 110.9 99.6 b. 16.1 2.956 -24.254.5 96.0 100.858.5 14.7 102. 18. W roku 1995 .1 Dynamika (rok poprzedni = 100) % 115.7 -4.786.050.2 96.4 -1.9 roku) 20.204. osób Wyszczególnienie Jedn.005.115.2 -4.1 Dynamika (rok poprzedni = 100) Liczba bezrobotnych zarejestrowanych (na tys.881.438.203.1 105.3 109.8 101.2 -9.746.w proc.8 2.9 2691.590 12. Stopa bezrobocia rejestrowanego (na koniec 18.3 98.8 11.640.4 22.0 b. Przeciętne realne miesięczne wynagrodzenie % 102.d.Lp.8 99.0 8.9 2. Saldo obrotów towarowych 15.7 2.6 101.3 103.7 12.387.0 19.747.7 104. 9.615 12.5 100.786.1 -12.217.360.4 128.4 1.na podstawie cen producenta Wskaźniki rentowności obrotu w gospodarce ogółem i przemyśle dotyczą podmiotów o liczbie pracujących powyżej 50 osób w górnictwie i kopalnictwie oraz przetwórstwie przemysłowym oraz powyżej 20 osób w pozostałych sekcjach (w roku 1995 roku).2 8.1 104.7 104. PKB Pracujący w gospodarce narodowej (przeciętne w roku) Dynamika (rok poprzedni = 100) Przeciętne zatrudnienie w gospodarce -2. PKB % -4.8 9.043 -41.1 -1.999. Dynamika wydajności pracy (jako wartość dodana brutto na 1 pracownika % 101.417 -28.663 99.358 -39.2 102.185.8 14.2 106.6 2. Przeciętne nominalne miesięczne zł 2.2 3186.4 mln EUR mln EUR % tys.4 83.0 -1.7 101.1 17.943.1 .729 97.661.9 3.9 -4.403 -37.8 104.3 75. dane za lata 2000 – 2009 dotyczą podmiotów o liczbie pracujących powyżej 49 osób we wszystkich sekcjach.6 2.888.9 103.5 brutto w gospodarce narodowej 21.1 .9 101.9 -5. tj.4 9.097.0 2.7 -2.334 99.2 -2. 2001 -15.893.166 -3. Saldo rachunku bieżącego bilansu płatniczego .6 100.4 9.759.2 104.0 21.9 -12.736. włącznie obliczono na podstawie cen bazowych.0 koniec okresu) 18.063 -15.309. Saldo budżetu państwa mln zł -32.878 -8.6 84.4 104.965.845 23.473.773.924 -4.8 -26.9 -1.850. b.4 19. osób % tys.1 99.0 3.0 20.1 -4.924 12. (rok poprzedni = 100) 23.

.

w szczególności kraje rozwinięte oraz WNP.1.1 6. W konsekwencji wolumen handlu międzynarodowego zaczął się zmniejszać i w całym 2009 roku obniżył się o ok.5 4.8 5. Tajwan Źródło: DAP MG na podstawie danych IMF z kwietnia 2010 2008 3. Wśród krajów rozwiniętych głęboka dekoniunktura wystąpiła również w Japonii.1 -6.1 1. Ogólny obraz sytuacji w gospodarce światowej w 2009 r. co spowodowało.9 8. Po upadku Lehman Brothers we wrześniu 2008 roku kryzys finansowy przełożył się na sferę realną. a następnie osłabienie koniunktury przeniosło się na rynki wschodzące.3 1.6 -7. gdzie spadek produktu ocenia się na 4.6% (OECD szacuje.9 0.2 W 2009 roku załamanie wzrostu gospodarczego dotknęło większość regionów świata.0 0.6 5.4 2.7 10. Spadek PKB w Europie wyniósł 4% wobec wzrostu na poziomie 1% w roku 2008.7 -0.0 1. w której PKB zmniejszył się o 5. 12%. co wpłynęło na obniżenie się jego dynamiki w krajach rozwijających się.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI CZĘŚĆ I POLSKA I ŚWIAT 1.1 -4. Sytuacja w gospodarce globalnej w 2009 roku kształtowała się w znacznej mierze pod wpływem światowego kryzysu gospodarczego.4 1. GŁÓWNE TENDENCJE W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ 1.6 5. Tabela 2 Tempo wzrostu PKB w odniesieniu do roku poprzedniego w cenach stałych Świat Stany Zjednoczone Europa UE-27 Strefa euro WNP Rosja Bliski Wschód i Północna Afryka Afryka Subsaharyjska Rozwijające się kraje Azji Chiny Japonia Indie Nowo uprzemysłowione gospodarki azjatyckie* * Hong Kong.0 4. 21 .0 1.9%). w 2009 roku – według Międzynarodowego Funduszu Walutowego – odnotowano spadek globalnego PKB o 0.5 5.2%. Pod koniec 2008 roku pogłębiły się spadki popytu w krajach rozwiniętych.2 7.6 -1.9 9.0 4.1%.1 5. Republika Korei.2 3.9 2.0 -4. W efekcie znacznego osłabienia popytu wewnętrznego oraz głębokiego załamania światowych obrotów. Singapur.6 8.4 -4.7 8.3 1.7 -5. że już w IV kwartale recesja dotknęła największe rozwinięte gospodarki.0 0. że spadek ten wyniósł 0.5 7.8 2009 -0.6 -2.2 5.0 4.9 2010 4. Podobna sytuacja wystąpiła w Unii Europejskiej oraz w strefie euro.

1. Jakkolwiek działania te skutkowały pewnym wyhamowaniem spadków popytu. Zawirowania na rynku finansowym przełożyły się również na poziom światowych cen oraz kształtowanie się kursów głównych walut.4% w 2008 roku.in.4 pkt. Sytuacja gospodarcza na ważniejszych rynkach światowych 1.3 pkt. a co za tym idzie umiarkowany wzrost gospodarczy i pewną poprawę podstawowych wskaźników makroekonomicznych.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wyraźne załamanie koniunktury gospodarczej odnotowano w przypadku Wspólnoty Niepodległych Państw.7 bln w roku 2008 (spadek o 14%). Spadkowa tendencja była kontynuowana również w kolejnym roku – według wstępnych szacunków UNCTAD w całym 2009 roku globalny napływ BIZ mógł obniżyć się do poziomu ok. do 2. Wzrost gospodarczy w Chinach w 2009 roku wyniósł 8.7% i okazał się o niespełna 1 pkt. Od tego momentu rozpoczął się ponowny trend aprecjacyjny dolara. w stosowaniu dopłat do zakupu dóbr trwałego użytku. gdzie spadek PKB wyniósł 0. wolniejszy niż przed rokiem. W obliczu światowego kryzysu finansowego i gospodarczego globalny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych zmniejszył się z rekordowo wysokiego poziomu blisko 2 bln USD w 2007 roku do niespełna 1. gdzie PKB w 2009 roku zmniejszył się o 6. Z początkiem 2009 roku spadki cen zostały nieco wyhamowane. gdzie nie odnotowano spadków PKB. Obniżenie PKB było jeszcze większe w dominującej w tej grupie gospodarce rosyjskiej (o 7.9%.1%.4% wobec jego wzrostu o 0. W krajach Bliskiego Wschodu i Azji Północnej wzrost PKB wyhamował o 2. 1 bln USD. w wielu gospodarkach władze wprowadziły pakiety instrumentów antykryzysowych. przy czym w czwartym kwartale 2009 roku. W ostatnich miesiącach 2008 roku odnotowano gwałtowne spadki cen surowców. Gorzej sytuacja wyglądała w przypadku nowo uprzemysłowionych gospodarek azjatyckich.1. proc. proc.4%. Pogorszenie koniunktury odczuły też kraje Bliskiego Wschodu oraz Afryki. Stany Zjednoczone Po okresie głębokiej recesji. co przejawiało się rosnącymi deficytami budżetowymi i powiększaniem się poziomu długu publicznego.7 pkt. W ramach podejmowanych działań mających na celu neutralizowanie skutków kryzysu światowego. czyli o 1.9%). Głównym ich zamierzeniem było zahamowanie spadków popytu wewnętrznego i prywatnej konsumpcji – przejawiało się to m.2. w tym przede wszystkim energetycznych i jednocześnie obserwowano umacnianie się dolara.2. Lekkie ożywienie jest spodziewane w 2010 roku. w tym głównie samochodów. które sukcesywnie umacniało się wobec dolara aż do wybuchu kryzysu greckiego w grudniu 2009 roku. W znacznej mierze było to efektem serii rządowych pakietów i działań stymulujących gospodarkę. Relatywnie najkorzystniej sytuacja kształtowała się w rozwijających się krajach Azji. to jednak znacząco wpłynęły na kondycję finansów publicznych w wielu krajach. w stosunku do analogicznego okresu roku 22 . lecz spowolnienie tempa wzrostu do 6. W tym czasie swoją pozycję zaczęło powoli odbudowywać euro. W 2009 roku PKB Stanów Zjednoczonych zmniejszył się o 2. zaś wyraźna poprawa sytuacji powinna nastąpić w roku 2011.6%. proc. proc.. w porównaniu z rokiem 2008. natomiast w regionie Afryki Subsaharyjskiej o 3. do 2.6%. od drugiej połowy 2009 roku obserwuje się stopniowe ożywienie amerykańskiej gospodarki.

0 W 2009 roku eksport Stanów Zjednoczonych zmniejszył się znacznie łagodniej niż innych światowych potęg handlowych. Wskaźnik bezrobocia zwiększył się z poziomu 5.7 9.3% w roku 2009.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI poprzedniego.6 pkt. czyli ponad 4-krotnie szybszego niż w roku 2008.8% w roku 2008 do 9. Według prognoz OECD amerykański eksport zwiększy się w 2010 roku o 9. nastąpił jego wzrost o 34% (w ujęciu rok do roku).6%.4%. ¼ łącznego wywozu z Japonii. W roku ubiegłym wolumen eksportu zmniejszył się o 24%.2.2 Nakłady brutto na środki trwałe -3. o 9.9%. w tym w trzecim kwartale 2009 roku zwiększył się o 21.9 9. 23 . 1.2 Bilans na ROB (% PKB) -4. że wzrost japońskiego eksportu wynika głównie z dużego popytu zgłaszanego z rynku chińskiego.7 Konsumpcja prywatna -0. że w kolejnych latach .2.5%.9 7.7 8.2%. a import o 0. Odnotowany w 2009 roku spadek PKB nastąpił głównie w konsekwencji radykalnego spadku krajowych inwestycji brutto.4 10.wraz ze wzrostem popytu wewnętrznego .6%. Według szacunków OECD w roku 2010 wzrost gospodarczy w Stanach Zjednoczonych wyniesie 3. Japonia Obserwowane w 2009 roku załamanie japońskiej gospodarki.5 -0. szybciej czyli o 10%.9 -2.3 -9. że w 2010 roku tempo wzrostu gospodarki japońskiej wyniesie 3%.2%. było najpoważniejsze w powojennej historii państwa. a w czwartym już prawie o 23%. Wskazuje się.8%.2 3. który jest odbiorcą ok.8 Eksport (towary i usługi) 5. Przełożyło się to na redukcję deficytu na rachunku obrotów bieżących z 4.6 -13.4 -3. a w kolejnym kwartale o 15. Tabela 3 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki USA (w relacji do roku poprzedniego) w % 2008 PKB 0.6 Ceny konsumpcyjne 3. Jednocześnie eksperci OECD prognozują. a wolumen importu o 17%. czyli do poziomu najwyższego od pierwszej połowy lat 80.4 2.6%. to w I kwartale br.2 3. Z kolei import w tym okresie spadł o 13.0 1. odnotowano jego wzrost o 5.4%.1 8.4 Popyt wewnętrzny -0.8 2011 pw 3. import zaś wzrośnie o 8. Negatywne skutki kryzysu światowego były tak silnie odczuwalne w Japonii w dużej mierze ze względu na stosunkowo silne uzależnienie jej gospodarki od handlu zagranicznego.9 8.9% PKB w roku 2009. Przewiduje się.8 1.stopa bezrobocia w Stanach Zjednoczonych będzie się stopniowo zmniejszać. Ocenia się.4 -0. Z kolei popyt wewnętrzny spadł o 3.8%.9 Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010.5 2. że to właśnie eksport będzie główną siłą napędową ożywienia Japonii po kryzysie. 2009 -2. Japoński PKB w IV kwartale ubiegłego roku spadł o 1. o 14.6 2. a konsumpcja prywatna zmniejszyła o 0. Jakkolwiek w IV kwartale 2009 roku odnotowano spadek jego wolumenu o 5%. w konsekwencji światowego kryzysu.7% rok wcześniej).3 9.9% PKB w 2008 roku do 2.3%. Według prognoz w 2010 roku należy spodziewać się dynamicznego wzrostu japońskiego eksportu – o 17.4 Import (towaru i usługi) -3.4% (wobec spadku o 0.6 -14.4 -4. podczas gdy w całym 2009 roku zmniejszył się o 5. proc.0 -3. pomimo istotnej aprecjacji jena.3%. tj.8 Stopa bezrobocia 5.8%. tj. przy czym w trzecim kwartale 2009 roku wzrósł on o 17.9 2010 pw 3.

że stopa bezrobocia byłaby większa o ok. że pobudzenie eksportu na skutek wzrostu światowych obrotów przyczyni się do ożywienia inwestycyjnego oraz poprawy warunków na rynku pracy.2.7 Nakłady brutto na środki trwałe -2. która była jedyną unijną gospodarką wykazującą dodatnie tempo wzrostu gospodarczego w 2009 roku (1. Eksperci OECD szacują.9 Bilans na ROB (% PKB) 3. Tempo spadku u naszego głównego partnera handlowego – Niemiec – wyniosło 4.0 2.9 17.7%) i Maltę (1.1%).2 -4. Przewiduje się.1% i zwiększyła się o 1.1 -24.5 Niepewność co do ożywienia gospodarki japońskiej w dużej mierze powiązana jest z kształtowaniem polityki fiskalnej oraz wpływem instrumentów fiskalnych na wzrost konsumpcji prywatnej. 1. dopłaty do wybranych dóbr trwałego użytku.0 -14. ale jednocześnie wpłynęły na wzrost deficytu budżetowego z 3% PKB w 2007 roku do 9% PKB w roku 2009. w porównaniu z rokiem 2008.0 0. w tym do zakupu samochodów.7 2.8 8.4 Stopa bezrobocia 4. że utrzyma się on na podobnym poziomie w latach 2010-2011.8%).3 Konsumpcja prywatna -0. jakkolwiek wzrost gospodarczy – w przypadku Japonii powiązany z rozwojem eksportu – jest silnie uzależniony od skali ożywienia w światowym handlu.3%) oraz Irlandię (7. Ceny konsumpcyjne w Japonii spadły w 2009 roku o 1.3 -1.5%.8 8. którego obecny poziom jest najwyższym notowanym wśród krajów OECD (na koniec 2009 r. 2009 -5.5 pkt. co w połączeniu z brakiem reform fiskalnych będzie wpływać na powiększanie długu publicznego. Tabela 4 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki japońskiej (w relacji do roku poprzedniego) w % 2008 PKB -1.1 pkt.6 -0. przy czym ceny gruntów zmniejszyły się o ok.8%). W strefie euro PKB zmniejszył się o 4. a w Estonii 24 . 5%. Natomiast na tle grupy krajów zaliczanych przez MFW do grona rozwijających się państw Europy. Wartość najwyższą osiągnęła ona w połowie roku 2009.0 Eksport (towary i usługi) 1. na Litwie 15%. pomimo swoich pierwotnych planów.0 -1.4%.9% wobec wzrostu o 1% w roku 2008. jak m. gdyby rząd nie wprowadził dopłat do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom firm. Stopa bezrobocia w 2009 roku wyniosła w Japonii 5. to duża i gwałtowna aprecjacja jena może zahamować wzrost eksportu.9%). Ponadto. proc. najmniejsze zaś Cypr (1.4 5. Utrzymanie jej na względnie stałym poziomie wynikało z wprowadzenia przez rząd instrumentów fiskalnych takich. przy czym spadek produktu był większy w rozwiniętych krajach europejskich.1%. korzystnie wyróżniała się Polska.0 1.na Łotwie spadek PKB wyniósł 18%. Zastosowane przez państwo instrumenty fiskalne przyczyniły się do pobudzenia gospodarki.2 4.6 Import (towary i usługi) 0.0 -17.3 4.3. Europa W 2009 roku PKB w Europie zmniejszył się o 4% (w porównaniu ze wzrostem o 1% w roku 2008).MINISTERSTWO GOSPODARKI Konsumpcja prywatna spadła w 2009 roku o 1%.3 3. W tej grupie państw największe spadki dotknęły Finlandię (7. przy czym w ostatnim kwartale ubiegłego roku odnotowano jej wzrost o 1. kiedy to wyniosła 5. 1. które nie dokonały redukcji zatrudnienia. Słaba kondycja rynku pracy objawiła się również spadkiem nominalnych wynagrodzeń o 4% na koniec 2009 roku.0 -0..0 2. Wśród tych krajów najgłębsze załamanie gospodarcze odnotowano w krajach bałtyckich .1%.3 Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010.3 2011 pw 2.in.8 2010 pw 3.2 3.2 Popyt wewnętrzny -1. proc.0 1.7 7. Słowenię (7. Niemniej jednak ocenia się.7 4. wyniósł 217% PKB).6 Ceny konsumpcyjne 1.

na skutek oddziaływania kryzysu. w 2010 roku można spodziewać się umiarkowanego ożywienia koniunktury w strefie euro – oczekuje się wzrostu PKB na poziomie 1.8 Według prognoz OECD. Jednocześnie przewiduje się kontynuację spadku PKB w takich krajach.) odnotowano w przypadku gospodarki niemieckiej. Nieco niższe tempo wzrostu cen odnotowano w gospodarce niemieckiej (0. 25 .2 0. W przypadku Niemiec i Francji – najważniejszych gospodarek strefy euro – spadki popytu wyniosły odpowiednio 2% i 2. czyli o 6. Tabela 5 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki strefy euro (w relacji do roku poprzedniego) w % 2008 PKB 0. Popyt wewnętrzny w 2009 roku w strefie euro.3%. przy czym skala ożywienia będzie zróżnicowana w poszczególnych państwach. zmniejszył się o 3.6% i 4%. Wpływ kryzysu finansowego na realną sferę gospodarki europejskiej uwidocznił się również w rosnącej stopie bezrobocia.2%).3 2010 pw 1.8 Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010. EBC w celu przeciwdziałania wystąpieniu deflacji już od jesieni 2008 roku obniżał stopy procentowe do poziomu 1% (od maja 2009 r.1 0.8% wg OECD) i Polsce (2. która w 2009 roku wyniosła 0.2%) oraz francuskiej (0. W rezultacie zastosowania w najważniejszych gospodarkach europejskich instrumentów fiskalnych – głównie w celu wyhamowania spadków popytu wewnętrznego – deficyt budżetowy w strefie euro wzrósł z 2% PKB w 2008 roku do 6. Wśród krajów strefy euro najszybszego wzrostu gospodarczego eksperci spodziewają się na Słowacji (3. Wychodzenie z recesji przez te kraje będzie znaczniej wolniejsze głównie ze względu na brak wewnętrznej równowagi fiskalnej i równowagi na rachunku obrotów bieżących.1 -3.3% w roku 2008.3% wobec 3.7 pkt. Irlandii (13. która w 2009 roku w strefie euro wyniosła 9.6%).4%) i na Węgrzech (11. Według prognoz MFW szybszy wzrost będzie dotyczył krajów wschodzącej Europy (2. Głęboka dekoniunktura w państwach bałtyckich oraz m.7%) oraz Hiszpania (0. gdzie wyniosła ona 7.1%). Skutkiem globalnego spadku cen.5%). Spośród krajów europejskich najgłębsze załamanie popytu wewnętrznego nastąpiło w Islandii (20.9%).7 0.5 Popyt wewnętrzny 0.0 -10.3% w roku 2009.5 Konsumpcja prywatna 0. proc.1%.2% wg MFW i 6.4% wobec 7. 2009 -4.4%.4 10. proc.1 -2.8 1.3%.5% rok wcześniej.1% wg OECD). Największy wzrost bezrobocia odnotowano w Hiszpanii.3 Stopa bezrobocia 7.). większy niż w roku 2008.9 Ceny konsumpcyjne 3.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 14. w szczególności cen surowców oraz redukcji globalnego popytu było zmniejszanie się poziomu inflacji w strefie euro (HICP). że recesja i wychodzenie z kryzysu najdłużej potrwa w krajach bałtyckich.5 Bilans na ROB (% PKB) -0.2%. jak Grecja (3.0 2. gdzie osiągnęło ono poziom 18%.6%.1 0. natomiast konsumpcja prywatna spadła w tym czasie o 1%. Jednocześnie ocenia się. gdzie w przypadku Litwy i Łotwy w 2010 roku prognozowane są dalsze spadki PKB odpowiednio o 1.1%).7% wg MFW i 3. a dług publiczny przekroczył poziom 78% PKB.3 9. w Bułgarii i Rumunii – czyli rozwijających się krajach posiadających istotne deficyty na rachunku obrotów bieżących oraz silnie uzależnionych od finansowania zewnętrznego – wynikała w dużej mierze właśnie ze znacznego ograniczenia w dostępie do zewnętrznego finansowania.4 -0.2 pkt.7%).2 1.in.3 2011 pw 1.0 10.2 1.3 Nakłady brutto na środki trwałe -0. gdzie popyt wewnętrzny obniżył się o 5. Natomiast relatywnie niewielkie zwiększenie stopy bezrobocia (o 0. Głębsze załamanie odnotowano w Wielkiej Brytanii.3 -1. na czym zaważyć ma dynamiczne tempo wzrostu gospodarczego w Turcji (5.1 1.3 0. Irlandia (0.

Finalnie tempo wzrostu gospodarczego w Indiach wyniosło w 2009 roku 5.7% w roku ubiegłym) perspektywy dla krajów należących do Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) na lata kolejne są pozytywne. w związku z narastającym ryzykiem przegrzania rynku nieruchomości.2. Oczekuje się. zarówno polityka monetarna.7%.MINISTERSTWO GOSPODARKI 1. Malezji oraz Tajlandii. gdzie odnotowano spadki PKB.7%. W roku 2009 duży wpływ na kształtowanie koniunktury w Indiach. Ponadto na tak dobre wyniki złożyły się czynniki długookresowe jak m. (wzrost o 1. Tendencję tą obrazuje przede wszystkim gospodarka Chin. tj. rzeczywistość ekonomiczna obrała zdecydowanie bardziej pozytywny kierunek zmian. którego dynamika jest w dużej mierze pochodną rosnących inwestycji. Wyniki osiągnięte przez analizowane wschodzące gospodarki były nie tylko lepsze od pierwotnych prognoz.7% w 2009 roku (według pierwotnej prognozy MFW miał on wynieść 6. Republice Korei. opierały się na nadal relatywnie wysokich poziomach popytu wewnętrznego oraz zewnętrznego. będących skutkiem globalnego kryzysu gospodarczego. Zrównoważona polityka wydatkowania środków publicznych w poprzednich okresach pozwoliła w czasie globalnej recesji na bardziej zdecydowane. Główną determinantą przyrostu PKB pozostaje tu popyt wewnętrzny. w tym szczególnie w eksporcie. miała również sytuacja wewnętrzna. nadal jest jedną z najprężniej rozwijających się gospodarek regionu. ale również – przykładowo w odróżnieniu od Europy – miały bardziej zrównoważony charakter. że w 2010 roku. Tajwanie. poza nadal utrzymującą się niepewnością na rynku finansowym. Istotnym czynnikiem spowolnienia negatywnych trendów. ekspansywne wsparcie gospodarki środkami publicznymi.6% w roku 2008. była w przeważającej mierze szybka normalizacja sytuacji w handlu zagranicznym. że wraz z intensywnym przyrostem popytu wewnętrznego. Ponadto pozytywnym sygnałem dla długookresowego wzrostu gospodarczego w Chinach jest nadal szybko rozwijający się rynek pracy. która odnotowała wzrost PKB na poziomie 8. Bardzo słaby wynik produkcji w sektorze rolnym odpowiadającym za niemalże 20% PKB. Element ten pozwolił na podtrzymanie dynamiki produkcji analizowanych gospodarek. jak i fiskalna Chin przybiorą bardziej neutralny kierunek. Mimo tak negatywnych oczekiwań co do kształtowania się koniunktury w gospodarkach krajów azjatyckich w 2009 roku. skutecznie ograniczył dynamikę wartości dodanej w gospodarce. PKB w 2009 roku wzrósł o 8. będąca główną siłą napędową rozwijających się państw Azji. a przewidywany wzrost PKB w roku 2010 wyniesie 10%. Oczekuje się. niski poziom długu publicznego. W 2009 roku na tle całej grupy korzystnie wyróżnia się gospodarka Indonezji. 26 . ale także wyhamował w dużej mierze odpływ kapitału z regionu. stymulowanym rosnącym zatrudnieniem. Mimo znacznego spowolnienia dynamiki PKB w 2009 r. Według wstępnych danych MFW wśród państw tego regionu najgorzej wyglądała sytuacja w Singapurze. już w bieżącym roku wzrost gospodarczy gospodarek wchodzących w skład ASEAN znacząco przekroczy poziom 5%. W 2010 roku przewiduje się przyspieszenie do poziomu 8. Gospodarka Chin pomimo spowolnienia.in. Możliwe jest również kontynuowanie działań ukierunkowanych na ograniczenie akcji kredytowej.8%.5%.4.7% wobec 7. ‘importowanych’ niejako ze Stanów Zjednoczonych i dalej Unii Europejskiej.5%) wobec 9. której tempo wzrostu wyniosło 4. Rozwijające się rynki azjatyckie Spowolnienie rozwoju światowej gospodarki w roku 2008. Hong Kongu. przy wzroście o 4. a także w pierwszej połowie 2009 roku stałyo się mocnym fundamentem dla prognoz mówiących o znaczącym wyhamowaniu wzrostu PKB w krajach azjatyckich w całym roku 2009.3% wzrostu w roku 2008.

0 4.0 2.7%.8 4.3 0.1%.6 7.9% wobec jego wzrostu o 5.1 2.7%. Wśród państw tego regionu spadek PKB wystąpił w sześciu krajach.8 4. 2008 9.7 12.0 6. Wspólnota Niepodległych Państw W 2009 roku w krajach WNP odnotowano obniżenie PKB o 6.9%.8 2.0 4.3 5. jak również ze względu na zmniejszony dostęp do źródeł finansowania zewnętrznego.2 4.8 11.2 2. iż w dłuższej perspektywie kraje wschodniej Azji będą coraz mniej opierać swoją gospodarkę na eksporcie do krajów Europy Zachodniej i Ameryki Północnej.1 4.5 1.5 -1.0 10.5 2. Z kolei najszybciej w tym czasie rozwijała się gospodarka Azerbejdżanu oraz Uzbekistanu – w tempie odpowiednio: 9.3 6.0 -2.9 3.2 5.9 3.0 5.3% i 8.5 0.7 10. Jednocześnie utrzymująca się recesja krajów rozwiniętych może spowodować.7 4.0 6.1% wobec wzrostu o 2.4 4.8 4. Na Białorusi natomiast odnotowano nieznaczny wzrost PKB.5 4.5 1.1% w 2009 roku.0 -0.3 3.3 2.3 12.9 1.7 8. spadek aktywności inwestycyjnej.2% w 2009 roku.2% i 14.8 W prognozowaniu rozwoju sytuacji w regionie akcentuje się metody zwalczania kryzysu przez rządy poszczególnych państw.4% wobec wzrostu o 6.9 3.5 4.8 3.5 -2.0 5.7 5.1 1. Istnieje obawa.1%.7 5.3 5.6% w 2008 roku do 11.5.4 PKB 2009 2010 pw 8. a z tym związane znaczące zmniejszenie popytu wewnętrznego i produkcji przemysłowej.5 20.5% w roku wcześniejszym. zwiększona aktywność państwa w zakresie ochrony rynku wewnętrznego oraz ograniczenia w dostępie podmiotów gospodarczych do kredytów.9 8.6 6.0 5. W Rosji – podobnie jak w całej WNP – załamanie gospodarcze było w szczególności rezultatem spadku cen surowców energetycznych.9 13.0 1.2 5.6 -1.6% wobec jego wzrostu o 5.2 2.0 0.7 2011 pw 9.4 5.3 2.5 0.2 5.9 6.0 6.0 4. przy jednoczesnym obniżaniu podatków.0 2. Znaczące pogorszenie koniunktury gospodarczej w państwach tego regionu nastąpiło szczególnie w wyniku drastycznego załamania cen surowców energetycznych w 2009 roku.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 6 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego) Chiny Indie Pakistan Indonezja Tajlandia Filipiny Malezja Wietnam Republika Korei Tajwan Hong Kong Singapur Źródło: DAP MG na podstawie danych MFW z kwietnia 2010. 1. spowoduje wzrost stóp procentowych wrażliwych dla sektora prywatnego.6 2.5 7.7 5.2.7 2.6% w roku 2008.1 6.8 5.8 2. 27 .4 10.1% w roku 2008) oraz w Armenii (spadek o 14.5 5.0 3.7 3.7 3. Ponadto na ogólną złą sytuację gospodarczą wpłynęły spadek płac i dochodów realnych. w tym największy na Ukrainie (spadek o 15. a w przyszłości problemy związane ze spłatą zadłużenia sektora finansów publicznych. w tym w Rosji wyniósł 11. w tym przede wszystkim ropy naftowej. a na Białorusi 13% wobec ich poziomów sprzed roku odpowiednio: 14.5 6.0 9. 25.3 2008 5.4 23. U najważniejszego partnera handlowego Polski z tego regionu – Rosji – PKB zmniejszył się o 7.7% w roku 2008 do 14.8 -0.8%.0 0.8% w roku 2008).7 2. iż zbyt duża ekspansja fiskalna.5 9. a w Turkmenistanie deflację – 2.2 1.9 8. W WNP wskaźnik inflacji zmniejszył się z 15.8 Ceny konsumpcyjne 2009 2010 pw 2011 pw -0.5 4. W Uzbekistanie natomiast – jako jedynym państwie z tego regionu – odnotowano zwiększenie wskaźnika inflacji z 12.0 -2.5 3. na Ukrainie 15.

6 Rosja 5.2 3.9 -5.8 -1.1 25.2 Białoruś 10.0 -0.3 5.4 4. normalizacja światowego handlu i przepływów kapitałowych oraz programy wsparcia Międzynarodowego Funduszu Walutowego.8 4.5 4.3 17.0 Azerbejdżan 10.7 3.3 -2.2 -2.8 1. Ukrainy i Białorusi – w tempie odpowiednio: 4%.2 Armenia 6.2 17.9 2.4 -14.7 13.2 7.5 -5.2 -14.4 6. wskazują na wychodzenie z recesji państw WNP oraz na ich powolne ożywienie gospodarcze.6 14.0 20.1 2.1 2.9 -6.2 4.7 5.0 3.5 9.6 Turkmenistan 10.5 4.6 -7.2 -5.2% po stronie eksportu oraz o 12.8 9. ceny stałe z 2005 roku) 2007 6.8 -12.9 2007 6.6 6.3 7.4 -3. 3.4 9.5 -14.4 4.0 Eksport 2008 2.2 11.7 7.1 2.6 -10. jak i za pierwsze miesiące br. Tabela 7 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego) PKB 2008 2009 2010 pw 2011 pw WNP 5.3 4.8 0.0 7.5 1.5 11.8 14.6 4.8 -4.0 3.8 -9. Singapur i Tajwan Źródło: DAP MG na podstawie danych WTO z marca 2010.3 2.8 6.7 2011 pw 6.8 9.9 -16.0 15.7 19.1 5.6 -7.7 8.6 4.7 -14.1 3.8 14.3 Ukraina 2.5 -24.4 -11.1 -10. w tym najważniejszych partnerów handlowych Polski – Rosji.6 2.0 3.4 Świat Ameryka Północna Stany Zjednoczone Ameryka Południowa i Środkowa Europa UE-27 WNP Afryka Bliski Wschód Azja Chiny Japonia Indie Nowo uprzemysłowione kraje Azji* *Hongkong.7 0.9% po stronie importu.3.5 -20.0 1.8 0.5 -6.4%.1 17.2 13.1 5.4 4.9 9.1 -15.4 14.0 7.3 3.7 2.3 Import 2008 2. że w 2010 roku gospodarka tego regionu będzie się rozwijać w tempie 4%. 28 .7 4.1 Kazachstan 3.2 5. Wpływ na to miało kilka zasadniczych czynników.3 18.9 -11.2 2.8 16.5 4.7 3.1 14. co było najgłębszym załamaniem obrotów międzynarodowych od II wojny światowej.8 1. Republika Korei. Tabela 8 Tempo zmian światowego wolumenu wymiany handlowej w latach 2007-2009 (zmiana do roku poprzedniego.9 4.8 Ceny konsumpcyjne 2009 2010 pw 11.1 14.3 14.7% i 2.9 2009 -12.5 2009 -12.2 -5.8 3. Prognozuje się.0 0.3 14.2 1.6 -0.2 7.4 4.3 -16.8 -14. 2008 15.3 13.4 1.3 -14.6 8.9 6.1 12. w tym przede wszystkim wzrost cen surowców energetycznych oraz nieznaczne zwiększenie produkcji i zatrudnienia.7 5.3 -0.5 -16.5 8.2 0. Realny wzrost globalnego handlu towarowego w 2009 roku Wolumen światowego handlu towarami – według wstępnych szacunków WTO – obniżył się w 2009 roku o 12.MINISTERSTWO GOSPODARKI Dane za ostatni kwartał 2009 roku.4 4.6 4.1 19.6 Źródło: DAP MG na podstawie danych MFW z kwietnia 2010.4 5.4 -13.0 12.2 2.9 13.6 -4.

Dominującym rynkiem jest tu rynek chiński.9% w eksporcie i 16.4%. gdzie zarówno po stronie eksportu. jak i importu odnotowano spadki po 5.4% po stronie importu.7%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Spadek wolumenu obrotów towarowych odnotowano w 2009 roku we wszystkich regionach świata.3% i okazał się o 3.5%. gdzie wolumen eksportu obniżył się o 5. Relatywnie najmniejszy spadek wolumenu eksportu odnotowano w regionie państw eksportujących ropę naftową – na Bliskim Wschodzie. Wolniejsze tempo spadku niż średnia światowa odnotowano również w grupie nowouprzemysłowionych krajów Azji. W tym regionie wolumen eksportu zmniejszył się o 14.1%. wolniej niż eksport światowy. szybciej niż globalny import.2% po stronie eksportu oraz 4.4%. Realne załamanie eksportu w najbardziej rozwiniętych krajach okazało się większe od średniej światowej. szybciej niż eksport światowy.2 pkt.9%. a importu o 14.5%). proc.8%. Natomiast wolumen importu obniżył się tu ponad 2-krotnie szybciej. o 10. tj.3%.4 pkt.2 pkt. proc. Realne spadki obrotów w Europie również były jednymi z wyższych w porównaniu ze średnią światową. wolniej niż wolumen importu z tego regionu. Wolumen eksportu krajów Azji obniżył się o 11. zaś załamanie wolumenu importu było głębsze i wyniosło 11.8%. Analogicznie kształtowała się sytuacja w Stanach Zjednoczonych. czyli o 2. Relatywnie wolniejsze tempo spadku wolumenu obrotów odnotowano w krajach afrykańskich. a w roku 2008 o 16. gdzie wyniósł on 4.9%.5% w imporcie. proc.3% (pomimo pojawienia się objawów dekoniunktury w II połowie roku). Natomiast wolumen importu z tego regionu zmniejszył się o 16. gdzie wolumen obniżył się o 13. czyli o 6.6%.8%.6%. w Unii Europejskiej o 14.5%. w której w 2009 roku zwiększył się wolumen importu – o 2. W Stanach Zjednoczonych wolumen eksportu obniżył się o 13. Natomiast w imporcie z tego regionu spadek wolumenu wyniósł 16. W przypadku drugiego dużego azjatyckiego rynku – Indii – spadki wolumenu obrotów wyniosły 6.4%. a w Japonii aż o 24.9%. W 2009 roku realny eksport towarowy Ameryki Północnej zmniejszył się w tempie 14.5 pkt.5%. czyli o 3. Singapur i Tajwan. głębszy niż załamanie ogólnego światowego importu. Jednocześnie mniejsze spadki odnotowano w krajach rozwijających się. proc.4 pkt. W okresie przed kryzysem ta grupa rynków charakteryzowała się stosunkowo wysoką dynamiką importu – w 2007 roku zwiększył się on o 19.9%. Republikę Korei. Realny spadek importu w 2009 roku okazał się z kolei największy w przypadku WNP. gdzie realny spadek wywozu wyniósł 10. proc.9%.2%. podczas gdy tempo spadku wolumenu eksportu było dwa razy wolniejsze (9. a importu 14. gdzie załamanie wyniosło 20. Ameryka Południowa i Środkowa zmniejszyła swój realny eksport towarowy o 5. Chiny są jednocześnie gospodarką. Na podobnym poziomie kształtowało się załamanie wolumenu obrotów wewnątrzunijnych – tu z kolei spadek po stronie eksportu wyniósł 14. do których zalicza się Hongkong. 29 . czyli o 3.

Wpływ na cenę ropy w dłuższym okresie będzie miała również sytuacja na rynku surowców alternatywnych. W tym przypadku doszło do znacznie szybszej poprawy sytuacji ekonomicznej. Uwarunkowania cenowo – kursowe globalnych obrotów towarowych w 2009 roku 1. po czym nastąpiło ich ponowne odbicie. Wynika to z szybszego od oczekiwań tempa wychodzenia z kryzysu światowej gospodarki oraz z powodu coraz większej roli krajów rozwijających się w światowej wymianie. Zmiany cen światowych Na skutek światowego kryzysu w ostatnich miesiącach 2008 roku obserwowana była tendencja spadkowa światowych cen towarów. takich jak gaz ziemny czy węgiel. co spowoduje presję popytową na wzrost cen oraz od podaży tego surowca. Główną przyczyną wzrostu cen było wychodzenie światowej gospodarki z kryzysu. czy światowa gospodarka nadal będzie przyspieszać w takim tempie. Wzrost cen na rynkach metali był niewiele niższy od wzrostu zanotowanego na rynku ropy naftowej. Ceny ropy naftowej. znacznie wzrosła konsumpcja ropy naftowej w krajach rozwijających się. Kształtowanie się cen w średnim okresie zależeć będzie od utrzymania stabilności relacji popytu i podaży. Po stronie podaży obiecująco rokują poszukiwania nowych złóż surowca. W pierwszej połowie 2009 roku odnotowano nowe złoża. że gospodarka będzie się szybciej rozwijać niż wcześniej przewidywano. czy kraje produkujące ropę zdecydują się na zmniejszenie wolnych mocy produkcyjnych.1. Wzrost cen tego surowca w kwietniu 2010 roku wynikał z przekonań. Ewentualny wzrost cen powyżej poziomu 80 USD za baryłkę w krótkim okresie będzie zależał od tego. Po tym jak indeks cen metali szacowany przez MFW stracił ponad połowę przedkryzysowej najwyższej 30 . pomimo spadku energochłonności tych gospodarek. które osiągnęły najniższy poziom w lutym 2009 roku. Pomimo lepszej sytuacji na rynkach wartość tego wskaźnika jest nadal niższa o 25% od jego najwyższego poziomu z lipca 2008 roku. po odbiciu z kryzysowego poziomu w drugim kwartale 2009 roku. Na koniec 2009 roku indeks cen towarów szacowany przez MFW wzrósł o ponad 40% w stosunku do wartości tego wskaźnika z lutego 2009 roku. gdzie konsumpcja w ostatnich latach zwiększała się najszybciej. 10 miliardów baryłek (największe nowoodkryte zasoby od 1990 roku). Kształtowanie się cen na rynkach towarów konsumpcyjnych w czasie ostatniego kryzysu oraz w trakcie stopniowego polepszenia koniunktury jest odmienne w porównaniu do poprzednich światowych kryzysów. Dla kontrastu. że kraje rozwijające się przyczyniły się najbardziej do zwiększonego popytu na ropę naftową – w ok. Szczególnie istotna była mniejsza podatność na skutki kryzysu azjatyckich krajów rozwijających się. a zwłaszcza szybsze tempo poprawy sytuacji ekonomicznej w krajach rozwijających się.MINISTERSTWO GOSPODARKI 1. ustabilizowały się na poziomie między 70 a 80 USD za baryłkę w I kwartale br. Warto zaznaczyć.4. 10-20%. że najnowsze dane Międzynarodowej Agencji Energetycznej wskazują na spadek ogólnoświatowego zapotrzebowania na ropę o 1. Główną tego przyczyną był wzrost cen ropy naftowej (o ponad 70%) i cen metali (o ok. zwłaszcza od ustaleń w ramach organizacji OPEC. spowodowany głównie ograniczeniem popytu w krajach OECD. 60%). Po stronie popytu przewiduje się dalszy wzrost zapotrzebowania w krajach rozwijających się. Kształtowanie się cen ropy w krótkim okresie zależy obecnie od tego.3 miliona baryłek dziennie w 2009 roku. Szacuje się.4. szacowane na ok.

nagła chęć zwiększania przez przedsiębiorstwa zapasów oraz niespodziewana deprecjacja dolara. soi i pszenicy przewyższy ewentualny wzrost zapotrzebowania na nie. Na skutek silnego popytu oraz ograniczonej podaży wewnętrznej import metali do Chin wzrósł gwałtownie w 2009 roku. 24% na skutek wprowadzenia pakietu stymulacyjnego oraz inwestycji publicznych. że w ciągu kilku kolejnych lat wzrost podaży produktów pochodzących z upraw – m. które mogą mieć wpływ na niespodziewany. Wartość indeksu cen żywności według MFW obniżyła się w stosunku do końca 2009 roku o 5%. Analitycy spodziewają się dalszego. notując najniższy poziom w lutym 2009 roku.in. ołów i cynk. cyny i ołowiu. Głównym motorem wzrostu cen metali były miedź. Po stronie podaży na wzrost cen wpłynęły ograniczenia w produkcji oraz zahamowanie obniżki kosztów ich wytwarzania. Przewiduje się. zasoby wodne. Światowe ceny towarów zależą w dużym stopniu od tempa wychodzenia gospodarki globalnej z kryzysu. ryżu. a od tego momentu – do końca 2009 roku – jego wartość podwoiła się. Wśród innych istotnych czynników. Rok 2010 rozpoczął się spadkiem cen żywności. stopniowego wzrostu cen metali. ceny żywności zanotowały jedynie skromny wzrost w stosunku do najniższych poziomów z grudnia 2008 roku. duży wzrost cen wymienia się m. co było efektem zaostrzenia norm środowiskowych oraz sytuacji na rynku pracy. Po stronie popytowej dominujące znaczenie miały Chiny. napięcia polityczne.in. a przede wszystkim surowców. Presja na wzrost cen towarów konsumpcyjnych na skutek zwiększającego się popytu na nie może być większa. Kształtowanie się cen towarów żywnościowych w przyszłych latach zależy również od podaży. W średnim okresie ceny żywności będą zależeć raczej od poprawy warunków upraw niż od zwiększania obszarów uprawnych. nowe rozwiązania technologiczne (w tym stosowanie nawozów sztucznych i środków owadobójczych) oraz postępująca urbanizacja. której wzrost w latach 2005-2009 był znacznie wyższy niż w przeszłości. ograniczenia podaży (np. Wyjątkami wśród towarów żywnościowych są kakao i cukier – w związku z negatywnymi szokami podażowymi u kluczowych producentów ceny na te towary kształtują się na znacznie wyższych poziomach. czy też przez przeznaczanie upraw na biopaliwa. Wzrost zapotrzebowania na towary żywnościowe może być wywołany przez rosnącą konsumpcję żywności w krajach rozwijających się. jakość gleby. których zapotrzebowanie na metale wzrosło o ok. że spadek ich cen w wyniku kryzysu był mniejszy niż w przypadku innych towarów konsumpcyjnych. Główną tego przyczyną był wzrost ich podaży.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI wartości. zmniejszenie podaży ropy naftowej przez państwa należące do OPEC). Biorąc pod uwagę relatywnie niską konsumpcję metali per capita w Chinach w porównaniu do innych krajów rozwijających się oraz przewidywania co do kontynuacji silnego wzrostu zapotrzebowania na metale ryzyko spowolnienia na ich rynku obecnie jest niewielkie. kukurydzy. jeśli tempo wzrostu gospodarczego na świecie będzie wyższe niż się prognozuje. 31 . Duży wpływ na zbiory będą mieć zmiany klimatyczne. chociaż należy też pamiętać. w tym przede wszystkim import niklu. W przeciwieństwie do wielu innych towarów konsumpcyjnych. Do znacznej poprawy sytuacji na tym rynku przyczyniły się w głównym stopniu kraje rozwijające się. podobnie jak wszystkich surowców ogółem. W większości gospodarek zanotowano jednak spadek zapotrzebowania na metale w 2009 roku.

rozpoczęte już w 2008 roku – znaczące wahania kursowe. importu. o 40%.3. Zmiany kursowe W 2009 roku miały miejsce . podczas gdy jeszcze rok wcześniej wzrósł on o 34%. a następnie Hiszpanii i Portugalii.4. po stronie eksportu oraz o 9 pkt. W 2009 roku regionem o największym załamaniu obrotów towarowych była WNP. Eksport w tym regionie zmniejszył się o 24%.2. o 32% wobec wzrostu o 28% w roku 2008. po czym od kwietnia do listopada 2009 roku osłabił się o blisko 10%. 32 . znacznie szybszy niż światowej wymiany. WNP była również jednym z nielicznych regionów gdzie spadek eksportu (o 36%) przewyższył spadek importu (o 33%).0% do 2. W Azji sytuacja pod tym względem była zróżnicowana. wobec wzrostów odpowiednio o 21% i 30% w roku wcześniejszym. Aprecjacja europejskiej waluty nie trwała jednak długo – od grudnia 2009 roku kurs euro zaczął radykalnie tracić na wartości. zaobserwowano zmiany w wykorzystaniu instrumentów przez inwestorów – wyprzedawano wówczas akcje i poszukiwano bardziej bezpiecznych form lokowania kapitału. 1. W Ameryce Południowej i Środkowej spadek obrotów towarowych był nieznacznie większy niż światowych obrotów.5%. to w drugiej połowie 2008 roku doszło do odwrócenia tej tendencji. W listopadzie 2008 roku średniomiesięczny kurs euro ukształtował się na poziomie ok. Przełożyło się to na zmniejszenie udziału WNP w światowym eksporcie z 4. a import o 25%. czyli wraz z rozpoczęciem światowego kryzysu finansowego. to wobec japońskiego jena podlegał ciągłym wahaniom – w pierwszych czterech miesiącach 2009 roku kurs dolara umocnił się wobec jena o 9. na którą przypadło 33% obrotów tego regionu. osiągając w lipcu 2008 roku rekordowo wysoki poziom – blisko 1.MINISTERSTWO GOSPODARKI 1. w tym eksport spadł o 23% (wobec wzrostu o 15% w 2008 roku). 1.7% w 2009 roku. co w rezultacie przełożyło się na zwiększenie popytu na walutę amerykańską oraz na umocnienie jej kursu. Po upadku Lehman Brothers we wrześniu 2008 roku. proc. O ile średniomiesięczny kurs dolara w 2009 roku utrzymał się na względnie stabilnym poziomie wobec chińskiego juana. Inwestorzy zaczęli masowo przewalutowywać swój kapitał na wyjątkowo słabego dolara. Z kolei w 2009 roku znowu odnotowano odwrócenie sytuacji – kurs euro w okresie od lutego do listopada 2009 roku umocnił się wobec dolara o ponad 16%. podczas gdy jeszcze rok wcześniej odnotowano tu najwyższą dynamikę wymiany.4% w roku 2008 do 3. tj. Było to w głównej mierze rezultatem ujawnionej pod koniec 2009 roku dramatycznej sytuacji finansowej Grecji.3 USD. Głęboki spadek eksportu odnotowano również w państwach Afryki. Tempo spadku wymiany towarowej Brazylii. proc.6 USD. wyniosło 23% po stronie eksportu i 27% po stronie importu. a w światowym imporcie z 3. Zmiany obrotów towarowych w głównych regionach W 2009 roku wartość światowych obrotów handlowych (wyrażona w dolarach) zmniejszyła się blisko 2krotnie szybciej niż wolumen obrotów. Wśród państw tego regionu najbardziej załamał się eksport państw eksportujących ropę naftową.4. które w szczególności dotknęły dwóch głównych walut – euro i dolara. Jednocześnie załamanie obrotów towarowych WNP okazało się znacznie głębsze od spadków obrotów światowych – o 13 pkt. a import o 24% (wobec wzrostu o 16% w 2008 roku).7% w 2009 roku. podczas gdy w roku 2008 odnotowano tu dynamiczny wzrost wymiany. O ile do połowy 2008 roku kurs euro stale umacniał się wobec dolara.

gdzie eksport spadł o 8 pkt. 5.35 479.8 2. W Ameryce Północnej eksport w 2009 roku zmniejszył się o 21%.68 1.63 188. Wolniej od średniego spadku dla regionu zmniejszył się eksport m.7 3. Wartość Udział (w (mld USD) %) 1.75 203. 17.78 330.79 445. a drugiego pogorszyła – przekształcenie nadwyżki w wysokości 37 mld USD w deficyt na poziomie 14 mld USD w 2009 roku.65 315. Brytania Niderlandy Włochy Hong Kong Belgia Kanada Republika Korei Hiszpania Singapur Indie Meksyk Rosja Taipei Import Wartość Udział (w (mld USD) %) 1. a import o 3 pkt.8 12. Sytuacja w handlu poszczególnych krajów była znacznie zróżnicowana. Jednakowe zmniejszenie obrotów odnotowano w Unii Europejskiej. Polska Świat W Europie spadki wymiany towarowej były zbliżone do spadków wymiany światowej i wyniosły 23% w eksporcie i 25% w imporcie (wobec wzrostów odpowiednio o: 11% i 12% w roku 2008). proc.5 1. 2.81 404.0 1.9 1.2%).461. 12.647.1 2.7 1. 15.1 4. Szwajcaria 172. proc. Tajlandii (o 14. do 574 mld USD.603. szybciej niż światowy eksport. a import głębiej (o 26%).16 100. 10. 7. proc.81 329.0 1. wolniej niż światowy eksport.29 245.24 352. Indonezji (o 14.17 229. Hongkongu (o 11%). wolniej niż światowy import. Korei (o 14%). Polska 134.2%) oraz Chin (o 16%).00 1.7 1.25 369. szybciej niż światowy import.95 931.64 1. 17.5 2. do 147 mld USD.00 475. 4.52 174. Arabskie 175.5 1. czyli o 1 pkt. gdzie eksport zmniejszył się (o 18%) łagodniej niż światowy eksport.36 550.00 Chiny Niemcy Stany Zjednoczone Japonia Niderlandy Francja Włochy Belgia Republika Korei Wlk. a import o 21% wobec jego wzrostu o 21% rok wcześniej. 8.6 12. Z kolei odwrotną sytuację odnotowano w Kanadzie.36 551. 6.61 323.40 20. 6. 9.93 241.005. do 221 mld USD w 2009 roku. 13.7 7. czyli o 31%.8 1.92 350.0 100. 8. Eksport towarowy Azji zmniejszył się w 2009 roku o 18% wobec jego wzrostu o 15% w roku 2008.08 Świat 12.9 3. Taka sama tendencja spadku obrotów wystąpiła w Stanach Zjednoczonych.201.79 351. Kraj Stany Zjednoczone Chiny Niemcy Francja Japonia Wlk. a import o 25%. co w rezultacie przełożyło się na ponad 2. 12.0 3. Przełożyło się to na wzrost nadwyżki obrotów towarowych o 68 mld USD. Z kolei szybciej od średniego spadku dla państw Azji ogółem zmniejszył się eksport m.55 290.0 2. 3. 13. W rezultacie saldo obrotów towarowych tego pierwszego rynku znacząco się polepszyło – redukcja deficytu o 335 mld USD.4 3.7 2. 33 .0 2. 1.91 191. Jednocześnie spadki te okazały się łagodniejsze od spadków światowych obrotów. 16. 14.94 243. 21.51 Lp. czyli o 2 pkt.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 9 Obroty towarowe w handlu światowym w 2009 roku Eksport Lp.4 7. 16. czyli o 21%.97 363.in.7 4.44 269.6 1.120. 18. Japonii (o 26%). Emiraty 19. 10.52 410.0 1.056.in.48 580.39 27. Kraj 1. 4.5krotne zmniejszenie deficytu wymiany towarowej.6 2.2 2. 15.8 4.8 2.5 9.9 8.38 146.7 1.7 2. 9. 11.66 498. 11.9 9.7 2.00 Źródło: DAP MG na podstawie danych WTO z marca 2010. 18. 14.6 4. proc. 7. 5.53 304.8 3. 2. 3. Brytania Hong Kong Kanada Rosja Singapur Meksyk Hiszpania Taipei Arabia Saudyjska Zjedn.5 1.84 218.3 2.7 1.

MINISTERSTWO GOSPODARKI Singapuru (o 20. pozostaje nadal o ok. Spadki obrotów obserwowano już od IV kwartału 2008 roku.2 -8.8 5.3%) i Indii (o 20%).2 13.8 -10.0 -4.4 2010* Eksport Import 10.9 9. Eksperci spodziewają się wolniejszego tempa wzrostu eksportu w krajach rozwiniętych. a w imporcie z 6.1 4.7 28.6 -13.9 -19.9%.6 9.8 13.3 22.5%.6 9. że bardziej dynamicznie zwiększy się wolumen eksportu w krajach rozwijających się (włącznie z WNP) – o 11%.2 6.9 3.7 6.8 8.2 7. Wśród wymienionych państw wolniejsze tempo spadku po stronie importu odnotowano w przypadku Chin (o 11%) oraz Hongkongu (o 10.4 -10.9 -10.0 5.6 6. Natomiast import wzrósł wówczas o 2.2 4. Brytania Niderlandy Polska Stany Zjednoczone Japonia Rosja Chiny Indie *-prognoza Źródło: DAP MG na podstawie danych OECD z maja 2010. co będzie wynikało m.3 13. importu zaś o 12.6 3.2 25. Również według OECD szybsza odbudowa handlu nastąpi w krajach rozwijających się. że globalna wymiana handlowa wzrośnie w 2010 roku realnie o 9.0 6.4 13.7 -6.1 10.6 -13. Prognozuje się. 10% (w ujęciu rocznym).5 9.6 -11.8 8. 5-6% niższy niż w okresie przedkryzysowym. 1.2%). Jednocześnie założono.4 2011* Eksport Import 8. Jednocześnie poziom obrotów na koniec I kwartału br.7 -30.9% w roku 2009. że od połowy 2009 roku obserwowane jest ożywienie w globalnym handlu.9% do 8.4% w 2007 roku.2 7.5 2. Według danych WTO w 2008 roku wolumen światowego eksportu zwiększył się o 2. W całym 2009 roku wolumen eksportu zmniejszył się o 12.4%.9 6. to wielkości obrotów przekroczyłaby ich poziom z okresu przed kryzysem w przypadku krajów rozwijających się w ciągu dwóch.8 6. 34 .7 -9.2% wobec wzrostu na poziomie 6.9 11. a następnie spadki globalnych obrotów handlowych.in. Z przewidywań WTO wynika.1 -14.9 8.9% w roku 2008 do 9. Udział Chin w ogólnym światowym eksporcie zwiększył się z 8.9 -8.9 -9.5 2. Tabela 10 Prognoza zmian obrotów handlowych w latach 2009-2011 2009 Eksport Import -14. z ich specjalizacji w produkcji proeksportowej oraz z kluczowej roli tych państw w globalnych łańcuchach produkcji.9 7.6%.8 8.9 5.1% w roku 2009.5.7 -9.4 7.0 8.1% w porównaniu z 6.2%. które ma wynieść 7.0 5. Eksperci wskazują.0 8.0 17.1 Niemcy Francja Włochy Wlk. a w przypadku rozwiniętych trzech lat.9 -24.2 -8.5 -9.7 7. ze wzrostu popytu wewnętrznego w tych krajach. Perspektywy rozwoju handlu światowego w 2010 roku Pogorszenie sytuacji w gospodarce światowej w II połowie 2008 roku przełożyło się na wyhamowanie. że gdyby realny wzrost wymiany utrzymał się we wskazanym tempie.4 10.0 -17.1% w roku 2007. Prognozowane tempo wzrostu eksportu i importu w wybranych gospodarkach przedstawia poniższa tabela. Z kolei według OECD światowy wolumen handlu wzrośnie w 2010 roku o 10.5%.3 13. a w roku 2011 o 8. którego wolumen w II połowie 2009 roku i I kwartale 2010 roku zwiększył się o ok.

0 -7. Natomiast.0 -12.7 -6. Efektem powyższych zjawisk jest pogorszenie stanu finansów publicznych. Globalne finanse publiczne Światowy kryzys finansowy z lat 2008-2009 przyniósł poważne wyzwania dla polityki makroekonomicznej.3% w porównaniu z występującą tu rok wcześniej równowagą sektora.0 -6. co zostało zaprezentowane poniżej w tabelach i na wykresach. np.6 -0.7 .7 USA -6.6 -2. o automatycznych stabilizatorach fiskalnych oraz o pakietach antykryzysowych. Działania interwencjonistyczne. a jednocześnie rosną wydatki. że w najbardziej rozwiniętych gospodarkach w 2009 roku deficyt sektora finansów publicznych wyniósł 10% PKB w porównaniu z 4. które dotknęły główne gospodarki świata m.2% PKB w roku 2009 wobec 2. jeżeli chodzi o dyskrecjonalną. oraz.in. to odpowiada ona w blisko jednej czwartej za tę negatywną sytuację. zwiększają wydatki państwowe. który zdeterminował znaczący wzrost deficytów był kryzys gospodarczy. a następnie w zakresie długu publicznego. Międzynarodowy Fundusz Walutowy wskazuje. 35 -3. Wykres 1 Wynik sektora finansów publicznych w UE.3 -8.3% w roku ubiegłym. Pogarszająca się sytuacja ekonomiczna głównych gospodarek świata.5 -2. Z analiz Komisji Europejskiej1 wynika.9 -8.5 -3.5 -2.8 -7.3 -2. pakiety antykryzysowe. inwestycyjne i/lub socjalne.3 -2.0 -4. tj. w tym o charakterze socjalnym.6. Według dokonanych analiz odpowiadał on w ponad połowie za pogorszenie stanu finansów publicznych.6 -2. w tym fiskalnej.0 -10.3 -6.2 -0. tzn. W strefie euro deficyt finansów publicznych pogłębił się z poziomu 2% PKB w 2008 roku do 6.0 -10.8 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Japonia Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD.0 -2.1% rok wcześniej. Autumn 2009.4 -2. obejmujące m. W tym miejscu można mówić o dwóch rodzajach stymulowania fiskalnego. skutkują podobnie.3 -1. USA i Japonii 2005-11 % 2005 0. Deficyt Stanów Zjednoczonych okazał się blisko 2-krotnie wyższy niż rok wcześniej. Również w Japonii deficyt zwiększył się do 7.4 -1.: Unię Europejską. wymusiła na rządach poszczególnych państw wdrożenie bodźców fiskalnych. W ostatnim okresie można było zaobserwować na gruncie empirycznym negatywne relacje. przy czym w dominującej tu gospodarce niemieckiej wyniósł on 3.1 -2. poprzez obniżki podatków.1 -3.2 -6. mających na celu pobudzenie popytu.0 Strefa euro 16 EU 27 -11. USA i Japonię. strefie euro.8 -2. że w obrębie gospodarki unijnej głównym czynnikiem. W czasach recesji spadają dochody państwa. 1 European Economic Forecast. obniżają dochody budżetowe. interwencjonistyczną politykę fiskalną rządów.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 1. początkowo w obrębie deficytu budżetowego.7% w roku 2008. Pierwszy rodzaj oddziaływania polityki fiskalnej na gospodarkę realną wiąże się z automatyczną reakcją dochodów i wydatków na zmiany cyklu koniunkturalnego.in.6 -8.3 -1.0 -2.

2 -1.7 -3.4 3.2 -2.8 -3.6% w roku 2008).7 -5.1%).7 -2.4 -2.6 -2.6 -2.5 Łotwa ERM II / D EDP 2012 -0. W 2009 roku obserwowano rosnący poziom długu publicznego.7 Litwa ERM II / D EDP 2012 -0.1 1.5 2.5 -11.5 -2. Tabela 11 Wynik sektora finansów publicznych UE.8 Francja EA EDP 2013 -2. 36 .2 -6.1 -4. USA i Japonii w latach 2005-11 Procedura nadmiernego deficytu status** termin korekty Wynik (nadwyżka / deficyt) sektora g.3 -8.3 -2.6 -2.2 4. nie dot.3 -11. że poziom deficytu sektora finansów publicznych w większości z tych rozwiniętych gospodarek nie zostanie istotnie ograniczony w 2010 roku.3 -6.3 -4.3 -1.8 -4.0 5.9 -2.4 -9.g.4 -1.8 -6.9 -8.8 2.9 -8.1 -7.5 Rumunia D EDP 2012 -1.0 -1.0 Słowacja EA EDP 2013 -2.8 3.6 -0.5 -12.0 Włochy EA EDP 2012 -4.3 0.9 -6.1 Wielka Brytania O EDP 2014/15 -3.Spring 2010.4 -0.9 -2.0 -3.1 -7.0 0. których kondycja została nadwyrężona przez obciążenia związane z działaniami antykryzysowymi.3 Niderlandy EA EDP 2013 -0.6 -2.7 -4.4 -1.4 -4.6 3.2 -9.0 -5.6 Malta EA EDP 2011 -2.2% PKB (z 70.9 -5.0 Polska D EDP 2012 -4.7 Dania ERM II / O R 5.6 -5.5 -0.2 3.8 -3. -2. nie dot.8 -12.8 -3.8 -9.strefa euro *ERM II .3 -5.rekomendacja Rady Ecofin ws.3 -8.4 -1.1 EU 27 nie dot.raport Komisji nt.5 0.6 -5.8 -4.6 -2. nie dot. nie dot.5 -6.7 -7.6 USA nie dot.5 -1.5 -0.9 -9.7 -1.4 -2. a w przypadku Niemiec do 72.9 3.9 -3.5 -0.6 -4.7 0.4 -3.6% PKB wobec 198.9 -9.2 4.2 -7.9%). -6.7 -2.0 1.4 -0.9 -2.3 -1.2 -1.5% (z 65.6 -1.1 Czechy D EDP 2013 -3.1 Węgry D EDP 2011 -7.4 -5. nie dot.0 0.3 -14.0 Słowenia EA EDP 2013 -1.1 -7.1 -9.0 -5. jako % PKB 2005 2006 2007 2008 2009 2010*** 2011*** -4.7 -5.2 -4.1 -3. strefy euro do 78.6 -2.9 -11.2 -2.6 2.7 -5.8 -4.4 -2.3 -3.0 1.0 2.4 Luksemburg EA R 0. terminu likwidacji nadmiernego deficytu *** .9 -3.7 -5.5 -3.OECD Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD.państwo z klauzulą opt-out **R .prognoza Komisji Europejskiej.7 Legenda: *EA .3 0.9 -0.0 -10.9 -2.7 -1.5 Estonia ERM II / O 1.1 -8.3 -5.4 -5.3 Japonia nie dot.3 -0.0 -8.4 -8.2 -3.3 2.0 -7.6 -5.5 3. nie dot.0 Grecja EA EDP 2014 -5. nadmiernego deficytu **EDP .0 -2.7 -1.6 -2.5 -1.7 Belgia EA EDP 2012 -2.3 -6.4 -8.0 -3. W gospodarce japońskiej tradycyjnie wysoki dług publiczny pogłębił się do 217.5 -8.1 -11.3 -8.9 -4.7 -7. -2.3 -7.2 -7.4 0.7 -5.7 -13.3% (z 69.3 Portugalia EA EDP 2013 -6. nie dot. Economic Forecast .4 Finlandia EA R 2.3 Hiszpania EA EDP 2013 1.7 4.8 -6.9 Państwo / grupa państw grupa* Austria EA EDP 2013 -1.2 0.8% rok wcześniej.1 -7.2 -2.5 -3.2 -2.MINISTERSTWO GOSPODARKI Deficyty fiskalne kumulują się w dług publiczny.7 -8.6 -9.2 -3.3 Strefa euro 16 nie dot.5 -2.uczestnik ERM II *D .9 -7. dla USA i Japonii .3 -0.3 -2.0 -4.8 -2.7 -5.5 -1.1 Szwecja D 2.5 -5.0 -2.8 Cypr EA R -2.2 5.1 -3.2 0.7 -3.3 Niemcy EA EDP 2013 -3.0 -6.4 -2.5 -0.3 -5. co prowadzi przy niekorzystnych tendencjach do jego stałego wzrostu.6 2.3 -6. który w przypadku Stanów Zjednoczonych zwiększył się do 83.6 0.4 -0.9 -7.8 Irlandia EA EDP 2014 1.9 -2.0 -3.1 -7.0 Bułgaria D R 1. Eksperci MFW szacują. nie dot.3 -3.9 -2. -3.0 -10. ale jednocześnie wskazuje się potrzebę zreformowania finansów publicznych.państwo z derogacją *O .7 -2.

8 69.9 88.8 106.6 37 .7 13.4 54. Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD.9 88.2 89.0 53.7 198.1 71.0 Estonia 4.1 88.1 124.7 35.5 58.Spring 2010.3 USA 61.2 44.7 61.6 133.1 6.0 16.8 17.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 12 Dług sektora finansów publicznych UE.3 61.6 35.6 13.2 22.6 Szwecja 50.0 Bułgaria 29.4 78.9 62.4 29.1 77.8 217.7 198.8 Rumunia 15.7 9.5 Słowacja 34.8 95.5 36.7 35.1 62.4 39.6 * .7 53.8 65.2 60.3 234.6 61.0 78.0 68.4 23.2 59.0 50.4 56.9 Wielka Brytania 42.0 227.0 58.3 Litwa 18.4 80.3 66.1 27.5 43.6 83.5 19.0 19.9 63. 2011* 72.2 39.0 66.3 Niemcy 68.8 85.8 12.6 Luksemburg 6.5 Francja 66.3 45.5 Niderlandy 51.5 3.8 45.6 4.5 44.2 92.4 63.9 64.1 97. dla USA i Japonii – OECD.8 32.5 106.4 61.8 96.6 57.1 84.1 115.5 49.6 227.5 12.0 47.1 187.4 10.8 38.1 63.6 58.0 73.9 72.4 34.8 67.4 58.5 103.4 12.4 22.6 % 240. USA i Japonii 2005-11 191.9 100. 66.2 62.6 Finlandia 41.6 83.1 Włochy 105.6 79.7 29.7 63.1 35.6 73.9 78.8 234.1 79.4 18.6 36.6 2010 70.7 18.8 61.1 47.5 62.6 46.0 97.8 217.0 Łotwa 12.0 26.9 18.4 45.8 Dania 37.8 47.4 24.5 77.3 42.3 48.7 45.7 14.7 79.8 44.3 72.8 4.4 42.2 51.7 EU 27 62.3 Czechy 29.7 73.5 70.6 84.1 190.8 67.6 65.1 48.2 Belgia 92.7 23.0 0.8 Polska 47.5 6.1 190.0 69.prognoza Komisji Europejskiej.2 14.5 83.3 23.3 27.2 64.0 67. strefie euro.5 83.2 78.1 88.0 2005 2006 2007 2008 EU 27 2009 Japonia Strefa euro 16 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych Eurostat i OECD.9 Portugalia 63.6 59.9 15.7 69.6 81.8 68.8 61.6 66.3 78.5 Malta 70.1 68.0 43.1 64.7 63.7 99.5 87.3 42.6 43.3 76.9 66.7 40.9 72.7 52.0 39.9 41.3 91.7 84.5 29.7 39.6 29.4 Cypr 69.7 30.8 118.9 25.1 62.8 86.1 187.6 64.3 38.6 Grecja 100.1 70.1 14.2 34.4 Wykres 2 Dług sektora finansów publicznych w UE.6 65.2 9. Economic Forecast .9 Hiszpania 43.6 Japonia 191.6 66.5 69.8 Słowenia 27.6 7.2 30. USA i Japonii w latach 2005-11 Państwo / grupa Dług sektora general gevernment jako % PKB 2005 2006 2007 2008 2009 2010* państw Austria 63.8 2011 USA 160.0 30.7 40.2 115.9 188.9 Irlandia 27.0 77.0 45.6 Węgry 61.2 Strefa euro 16 70.2 41.0 35.7 99.

zwiększeniu stopy oszczędności w oczekiwaniu na wzrost obciążeń fiskalnych w przyszłości. o dynamice długu gospodarki europejskiej w relacji do PKB w latach 2007-2011 decydują głównie następujące czynniki: saldo pierwotne. że bez radykalnych reform nie będzie możliwy powrót do stanu zdrowych finansów publicznych i zrównoważonego wzrostu gospodarczego. czyli dochody pomniejszone o wydatki. jej restrykcji. Wydaje się. Działania interwencjonistyczne rządów USA. jakim są międzyokresowe ograniczenia fiskalne. Oznacza to.). bez uwzględnienia odsetek obsługi długu (9. Większość krajów rozwijających się. który mógłby zneutralizować skutki stymulacji fiskalnej i oczekiwanego efektu keynesowskiego. tj. kiedy światowy kryzys nie został w pełni przezwyciężony może to rodzić kolejne zagrożenia dla przyszłego wzrostu gospodarczego3. 3 Decydującą rolę odegra w tym miejscu właściwy czas oraz tempo zarówno wychodzenia z pakietów antykryzysowych. że bez dokonania odpowiednich zmian dług będzie przyrastał z powodu samej konieczności jego obsługi.7 pp. jak i samej realizacji procesu zacieśniania polityki fiskalnej.) oraz przyrost odsetek od zaciąganego nowego długu celem spłaty odsetek od starego długu (11. że sam kryzys nie był źródłem skali obecnych problemów. Na kolejne dwa lata (2010-2011) prognozowany jest dalszy wzrost zadłużenia. Świadomość trudnej sytuacji fiskalnej i oczekiwanie jej dalszego pogorszenia może przyczynić się do tego. W obecnej sytuacji. Część światowych gospodarek popadło w pułapkę zadłużenia. o 12 pp. czyli po okresie prosperity z połowy pierwszej dekady XXI wieku. w tym Polska. Według analiz przeprowadzonych przez Komisję Europejską. W praktyce oznacza to konieczność przejścia od antycyklicznej do procyklicznej polityki fiskalnej. Ostatni światowy kryzys gospodarczy przyczynił się do wystąpienia znaczących nierównowag w globalnych finansach publicznych. Jednak z drugiej. jest największym przyrostem jednorocznym w dotychczasowej historii wspólnej gospodarki. że podjęte działania interwencjonistyczne nie osiągną zamierzonych rezultatów2. Japonii oraz gospodarek UE odegrały w tym znaczącą rolę. poziom długu UE-27 prawdopodobnie wzrośnie do 83. 2 Mowa w tym miejscu o efekcie ricardiańskim. 38 . że w tej grupie nie nastąpiło istotne pogorszenie wskaźników fiskalnych w stosunku do sytuacji sprzed kryzysu.2 pp. W rezultacie stan światowych finansów publicznych będzie w najbliższych latach w istotny sposób determinował globalny rozwój gospodarczy. W konsekwencji na koniec 2011 r. Nie oznacza to. które wdrożono nie był bowiem adekwatny do realiów współczesnej gospodarki światowej i stanu finansów publicznych w okresie bezpośrednio poprzedzającym kryzys. Dla uzasadnienia tej opinii należy odwołać się do problemu kluczowego. Ujawnienie się międzyokresowych ograniczeń budżetowych spowodowało konieczność szybkiego dostosowania fiskalnego w większości gospodarek. znajduje się w nieco lepszym położeniu ze względu na niższy wyjściowy poziom długu publicznego w relacji do PKB oraz wyższą oczekiwaną dynamikę wzrostu gospodarczego.8% PKB z 58.8% w 2007 r. Większość krajów rozwiniętych miała nadmierne deficyty i zadłużenie publiczne już w chwili rozpoczęcia się recesji. Realna długoterminowa stopa procentowa jest wyższa niż obecne oraz prognozowane tempo wzrostu PKB. tzn.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wzrost relacji długu do PKB w UE-27 w 2009 r. Należy jednak zaznaczyć. ponieważ nadmierne potrzeby pożyczkowe sektora publicznego będą absorbowały coraz większą część oszczędności prywatnych. Rozmiar pakietów fiskalnych. w dłuższej perspektywie brak konsolidacji fiskalnej uniemożliwi powrót na ścieżkę wysokiego wzrostu.

8 -7.0 -3. o 1.6 -2.0 -14.1. Produkt Krajowy Brutto W 2009 r.0 -4.9 -4.0 -5. która szacowała w kwietniowej prognozie (Economic forecast – Spring 2009) obniżenie PKB Polski w 2009 r. Wykres 3 Zmiana wielkości PKB w UE w 2009 r. zwłaszcza w nadal utrzymującej się w otoczeniu gospodarczym atmosferze niepewności i ryzyka.0 Źródło: Eurostat 4 Dane: Eurostat 39 .5 -3.1. w Unii Europejskiej.8 Łotwa Litwa Estonia Słowenia Finlandia Irlandia Rumunia Węgry Szwecja Bułgaria Włochy Dania Niemcy Wlk Brytania Słowacja UE 27 Czechy Niderlandy Hiszpania Austria Luksemburg Belgia Francja Portugalia Grecja Cypr Malta Polska -18. Polska osiągnęła wynik o 6.0 -2.9 -4. Z dużym prawdopodobieństwem w kolejnych okresach. jako jedyna spośród unijnych gospodarek.5 5.8% w skali roku. utrzymały swoje niekorzystne oddziaływanie na gospodarkę Unii Europejskiej również w roku kolejnym. wpłynęła na zwiększenie nierównowagi finansów publicznych państw członkowskich Wspólnoty.0 -15. Przy szacowanym na 4. Polska. Polska na tle Unii Europejskiej4 Negatywne trendy zapoczątkowane w globalnej gospodarce w 2008 r.6 -2.2 -4.6 -3. dla podtrzymania wiarygodności kredytowej. w dłuższym okresie polityka ta może okazać się bardzo ryzykowna.1 -7. Należy podkreślić. (w relacji do roku poprzedniego) w % % 1.1. Z kolei to w dłuższym horyzoncie czasowym może negatywnie wpłynąć na możliwości prowadzenia skutecznej ekspansywnej polityki fiskalnej.0 -1. będące skutkiem załamania na rynku instrumentów finansowych w Stanach Zjednoczonych..4 -3.0 -25. zdołała utrzymać się na ścieżce wzrostu gospodarczego. lepszy rozwijając się w tempie 1.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 2.8 -7.0 0. proc.7 pkt.9 -4.0 -5. POLSKA W UNII EUROPEJSKIEJ 2. Mimo osiągnięcia krótkookresowego celu w postaci ograniczenia spowolnienia dynamiki rozwoju gospodarczego. Awersja do ryzyka.3 -5. że rezultat ten był zdecydowanie wyższy niż przewidywania Komisji Europejskiej.0 -20.7 -1.8 -14. wymuszająca narastające obciążenia budżetów państwowych dążących do stymulacji pozbawionych prywatnych środków gospodarek.1 -5. wymusi ona konieczność zbilansowania budżetów centralnych poprzez znaczące ograniczenie ich strony wydatkowej.7 -4.4%. 2.0 -10.9% spadku PKB w 2009 r.1 -4.1 -6.1 -7.

Pogorszenie koniunktury zarówno wewnątrz.0 37. Wykres 4 Produkcja sprzedana przemysłu w UE w 2009 r. deprecjacja złotego (wolniejszy spadek eksportu niż importu zwiększył kontrybucję eksportu netto we wzrost PKB).4 77.2 40.9 Wlk Brytania -10.3 2006 39.9 58.2 Austria -11.1 82. o 14.2 Cypr -8. 2005 37.0 -20.5 86.5% w skali roku).0 2009 36.1 Litwa -14. 40 . jak i na zewnątrz wspólnego rynku skutecznie ograniczyło popyt na produkcję przemysłową wytwarzaną przez unijne gospodarki. in. zarówno endo.6 Niderlandy Rumunia -5.0 Belgia -13.2 72.0 -25.1 62.7 69.0 -10. Były to m.5 Bułgaria -17.5 40.6 Słowacja -14.1.6 76. elastyczna linia kredytowa (Flexible Credit Line.4 Węgry -17.5 84.4 2007 40.9 38.1 76.2 77.2.0 Estonia -25. wyrażonego w %PKB.6 -7. Przemysł W 2009 roku w produkcji sprzedanej przemysłu w Unii Europejskiej odnotowano znaczące pogłębienie spadków zapoczątkowanych w roku poprzednim.1 2.8 Luksemburg -15. FCL – pomogła w utrzymaniu wiarygodności Polski jako kraju wypłacalnego) czy też rządowy plan antykryzysowy (wsparcie przedsiębiorstw oraz pracowników przy ograniczonym obciążeniu budżetu państwa).1 80.1 -12.0 -15.9 70.8 Dania -15.7 83.7 2008 41.5 69.4 Włochy -17.9 Szwecja Słowenia -17.3 Niemcy -16.2 -3.2 -18. relatywnie niski stosunek wartości eksportu do PKB (mniejsze uzależnienie od popytu zagranicznego w tworzeniu wartości dodanej w gospodarce).7 Portugalia -8.0 -30.9 Czechy -13.jak i egzogenicznych.4 Grecja -9.8 Łotwa -15.1 39.9 Irlandia -4. Tabela 13 Wartość eksportu towarów i usług Polski.MINISTERSTWO GOSPODARKI Relatywnie dobry wynik polskiej gospodarki był efektem połączenia kilku czynników.0 Źródło: Eurostat Na tle Unii Europejskiej spowolnienie produkcji sprzedanej przemysłu w Polsce w 2009 r.5 Polska -5.2 66.0% w skali roku.2 80.8 Hiszpania -15. Efektem tego było zmniejszenie produkcji sprzedanej przemysłu w Unii Europejskiej w 2009 r.9 67.3 66. które wspólnie ograniczyły skutki globalnego kryzysu finansowego w kraju. było zdecydowanie najmniejsze (spadek o 3.1 77.4 Malta Francja -12.9 Finlandia -21. na tle wybranych krajów UE w latach 2005-2009 Strefa Euro Republika Czeska Węgry Polska Słowenia Słowacja Źródło: Eurostat STRIND.1 UE 27 -14. O mniejszej skali spadku niż w innych gospodarkach zadecydowały chłonność naszego rynku wewnętrznego oraz ograniczany deprecjacją złotego spadek eksportu. (w relacji do roku poprzedniego) w % % 0.

Jednakże przy gwałtownym wzroście awersji do ryzyka inwestycyjnego w 2009 r. dodatnią dynamikę produkcji budowlanej była Polska. w 2009 r. W kolejnych miesiącach sytuacja stopniowo się poprawiała.7 -15.5 -2. pozwoliły w ostatnim kwartale 2009 r.8% r/r).0 -28. 2.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Zdecydowanie najgorszy pod względem wyników analizowanego sektora w Polsce okazał się być pierwszy kwartał roku (Polska .0 -50.3 -3.7%.0 -10.5 Litwa -48. redukując ich produkcję w pierwszym kwartale o 15.spadek o 17.wzrost o 4. jak i niskiej bazy statystycznej z analogicznego okresu roku ubiegłego. osiągnąć polskiej gospodarce jako jedynej w UE wzrost produkcji sprzedanej przemysłu (Polska . którego gospodarka zdołała utrzymać w skali roku w każdym z czterech kwartałów 2009 r.4 -20.0 -30. (w relacji do roku poprzedniego) w % 0.0 -20. UE . głównie z racji silnej stymulacji fiskalnej. W porównaniu do roku poprzedniego.3 -13.4 -11. przyniósł przerwanie tendencji wzrostowej.. co wynikało głównie z zaawansowanych prac przy realizacji inwestycji współfinansowanych ze środków UE oraz ograniczonego.0 Źródło: Eurostat Jedynym państwem członkowskim UE. skutkującego wycofaniem się inwestorów z wcześniej zaplanowanych projektów oraz spowolnieniem dotychczas realizowanych. kształtowały pozytywne oczekiwania co do koniunktury na rynku w przyszłości. będące pochodną utrzymującego się na wysokim poziomie popytu na nieruchomości oraz realizowanych inwestycji infrastrukturalnych w Unii Europejskiej.9 -20. Wznoszący trend wskaźnika kontynuowany był również w pierwszym kwartale 2010 r.3%.spadek o 10.1 1.0 -10. wbrew oczekiwaniom.4% r/r (UE – spadek o 7. W całym roku 2009 sektor budowlany w kraju zwiększył produkcję o 4. Tegoroczne wzrosty to efekt zarówno poprawy koniunktury.1. Bardzo niekorzystne warunki atmosferyczne w kraju skutecznie ograniczyły aktywność przedsiębiorstw z branży budowlanej. UE – wzrost o 4.1% r/r). Budownictwo Bardzo dobre wyniki produkcji budowlanej w poprzednich latach.3.5%.0 0.2 -14. (Polska – wzrost o 10. Wykres 5 Produkcja budowlana w UE w 2009 r.0% r/r).2 -11.3 -5.9%.6 -6.7 -6. lecz nadal utrzymującego się popytu na nieruchomości.7 -6.6 -11.8 -8. UE . Zmniejszenie awersji do ryzyka oraz odradzający się popyt zewnętrzny.5 -4.spadek o 7.0 -40.0 -60.1 4.4 -15.4% r/r). wyniki sektora budowlanego unijnych gospodarek znacząco pogorszyły się. Początek 2010 r. produkcja budowlana spadła w UE-27 o 8.9 -0.3 -11. 41 .5 % 10.5 Łotwa Estonia Słowenia Grecja Dania Rumunia Bułgaria Finlandia Wlk Brytania Włochy Słowacja Hiszpania Cypr UE 27 Belgia Portugalia Niderlandy Francja Węgry Szwecja Malta Austria Czechy Niemcy Luksemburg Polska -35.0 -1.7%.

do pożyczonych środków (leverage ratio) osiągnął w USA w szczytowym momencie wielkość ok. wyniósł 8. zaobserwowano także negatywną reakcję realnej sfery gospodarki unijnej. skorygowanego o wartość firmy. z utrzymującego się na dodatnim poziomie popytu wewnętrznego oraz wzrostu cen administrowanych i akcyzy.2%. Średnioroczny poziom bezrobocia w UE w 2009 r. Z pewnym opóźnieniem.0%. Efektem tego.4. W związku z wygaśnięciem efektu bazy w pierwszych miesiącach 2010 r. do jakich doszło na przełomie XX i XXI wieku.3%.3. Należy tu zaznaczyć. w państwach należących do wspólnoty wyniósł średnio 1. Negatywnym skutkiem tych zmian był istotny wzrost poziomu ryzyka podejmowanego przez instytucje finansowe. 2. przy silnie zredukowanym popycie wewnętrznym.in.MINISTERSTWO GOSPODARKI 2. Lehman Brothers. Zharmonizowany wskaźnik cen dóbr i usług (HICP) w całym 2009 r. że w przypadku większości państw w badanym okresie w poszczególnych miesiącach ceny spadły (deflacja). jak i redukcją zatrudnienia. Inflacja Globalny kryzys finansowy poprzez stymulowanie niechęci do ryzyka oraz korektę nierównowagi na rynkach finansowych w dużym stopniu ograniczył podaż pieniądza na rynku. w której strata wynikająca ze złych kredytów osiągnąwszy poziom ponad 3% wartości portfela. UE – maj 2.. inflacja mierzona w skali roku w Polsce znacząco spadła i zbliżyła się do średniej unijnej (Polska – maj 2.2. wyniósł 4.1. Stosunek kapitału własnego. UE w obliczu kryzysu globalnego 2. niższy od średniej unijnej (64. 42 . w połowie 2008 r.5. głównie w USA. był stosunkowo niewielki przyrost cen dóbr i usług w Unii Europejskiej.1.0%). Efektem niedoszacowania ryzyk (nie uwzględniano zarówno dostatecznego ryzyka o niewypłacalności kredytobiorcy. jak i ryzyka makroekonomicznego oraz systemowego) były transakcje przy udziale nadmiernej dźwigni finansowej.2. przejawiającą się m. skutkowała szybko rozszerzającym się kryzysem także na światowe rynki finansowe.1.0%. skutkowała stratą całości kapitałów własnych takiej instytucji (np. Znaczące spadki produkcji przemysłowej oraz budowlanej skutkowały zarówno wzrostem bezrobocia. Doprowadziło to do sytuacji. 5 Instytucje finansowe na jednego własnego dolara (USD) inwestowały ponad 30 USD ze środków obcych. Był to pierwszy z kanałów transmisji kryzysu poza USA.6) i wyniósł 59. Wskaźnik zatrudnienia w grupie wiekowej 15-64 lata (wg BAEL) w Polsce był w 2009 r. które w sumie podtrzymały ceny na wysokich poziomach. Poziom analizowanego wskaźnika w Polsce utrzymał się na stosunkowo niskim poziomie i wyniósł 8. W Polsce wskaźnik inflacji HICP był jednym z najwyższych i średniorocznie w 2009 r. 1 do 305. Rynek pracy 2009 rok był bardzo niekorzystny dla rozwoju sytuacji na rynku pracy w Unii Europejskiej.9% (zgodnie z metodologią Eurostatu) przerywając tym samym trwającą od 2004 roku tendencję ograniczania stopy bezrobocia. Pakiet działań Przyczyn ostatniego kryzysu gospodarczego należy doszukiwać się w istotnych zmianach kształtu sektora finansowego oraz mechanizmów jego funkcjonowania. Duża skala powiązań pomiędzy rynkami finansowymi. faktem posiadania przez banki filii w innych krajach. 2.in. Bear Stearns). Wynikało to m.

Strategie wyjścia Ostatnia recesja i światowy kryzys gospodarczy wymusiły na rządach poszczególnych krajów UE podjęcie radykalnych działań interwencjonistycznych. 1. przyjęto działania z zakresu reform strukturalnych. − Obniżenie kosztów społecznych kryzysu gospodarczego. podnosząc jednocześnie odporność gospodarek na zewnętrzne zaburzenia. iż wpływają one na długookresowe (potencjalne) tempo rozwoju gospodarczego. jak i jeszcze planowanych działań naprawczych i stymulujących. czy wręcz generowanie w średnim okresie czasu nadwyżki budżetowej zdaje się być kluczowe dla pomyślności procesu obniżania długu publicznego. 1. Proces wdrożenia Planu doprowadził do zwiększenia płynności w sektorze bankowym (działania Europejskiego Banku Inwestycyjnego – EBI oraz Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju . Skoncentrowanie uwagi na reformach strukturalnych ma dodatkowo tę zaletę. gwarancje państwowe i operacje dokapitalizowania instytucji finansowych pomogły zapobiec upadkowi tego sektora i przyczyniły się do ochrony interesów deponentów. Dodatkowo. negatywną konsekwencją takich działań jest wzrost deficytów budżetowych i w dalszej konsekwencji przyrost długu publicznego. tj. W swoich założeniach co do budowy strategii wyjścia Komisja Europejska obecnie koncentruje się na określeniu celu. Do nich można zaliczyć: wzrost aktywności zawodowej i poprawę funkcjonowania 43 . przyjmując w niektórych przypadkach formę recesji. który miałby służyć ożywieniu i utrzymaniu wzrostu gospodarczego UE.EBOR). Za drugi główny komponent Planu.3% PKB UE). Obecnie czynniki te stają się kluczowe przy ocenie bieżącej sytuacji unijnej gospodarki. Europejski Plan Naprawy Gospodarczej Na realizację Planu postanowiono przeznaczyć 200 mld EUR.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W odpowiedzi na pojawiający się kryzys gospodarczy. tj. Powyższe działania prezentują jeden z dwóch podstawowych filarów działań. Dalsze narastanie długu prowadzi w średnim i dłuższym horyzoncie czasu do ryzyka wystąpienia kryzysu finansów publicznych i ewentualnej utraty zdolności do regulowania zobowiązań przez poszczególne kraje.2% PKB UE) oraz 30 mld EUR pochodzących z funduszy UE (ok. na którym oparto realizację Planu. Jego celem stało się zwiększenie siły nabywczej oraz wykreowanie dodatkowego popytu w gospodarce. − Stworzenie korzystnych warunków dla gospodarki europejskiej w trakcie jej powrotu na ścieżkę szybkiego i konkurencyjnego. Do strategicznych celów Planu zaliczono w szczególności: − Szybkie stymulowanie strony popytowej oraz zaufania na rynku. w skali globalnej. wzrostu. Jednocześnie Komisja Europejska zauważa potrzebę kierowania wsparcia w obszary. Na kwotę tę przewidziano 170 mld EUR z budżetów państw członkowskich (ok. Obniżenie deficytów budżetowych. Spowolnienie gospodarcze. komponent fiskalny. 28 listopada 2008 r.5% PKB UE. Komisja Europejska przedstawiła pakiet ratunkowy dla gospodarki UE. Komisja Europejska zauważyła konieczność stworzenie strategii wyjścia zarówno z dotychczas wdrożonych. które korespondowały z potrzebą realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej. 0. jakim powinno być równoważenie finansów publicznych oraz wzmocnienie potencjalnego wzrostu gospodarczego. które stymulują potencjalne tempo wzrostu gospodarczego. uwypukliło bowiem szczególne problemy gospodarek krajów UE. zmniejszenie obciążeń administracyjnych oraz wspomaganie przedsiębiorczości. W większości były to problemy strukturalne. EBI przygotował pakiet 30 mld EUR przeznaczonych na pożyczki dla MŚP. − Przyspieszenie przekształceń gospodarki unijnej w kierunku gospodarki niskoemisyjnej. służących poprawie konkurencyjności i zatrudnienia. Aby móc możliwie wcześniej (ex ante) przeciwdziałać takiej sytuacji. W ramach Europejskiego Planu Naprawy Gospodarczej przewidziano również ułatwienie dostępu do finansowania dla przedsiębiorstw. Główną.

do podjęcia wymaganych działań konsolidacyjnych. utworzonej przez państwa strefy euro (proporcjonalnie do ich udziału w kapitale Europejskiego Banku Centralnego) oraz przez pozostałe kraje UE na zasadzie dobrowolności.2. w tym głównie Grecji. ministrowie finansów Unii Europejskiej uzgodnili pakiet antykryzysowy pn. Przestrzeganie reguł Paktu miałoby docelowo stanowić warunek przekazywania środków z budżetu Unii Europejskiej. Europejski Mechanizm Stabilizacyjny (EMS). 44 . objętych procedurą nadmiernego deficytu. jako element strategii wyjścia . jak i źródła finansowania. Proces ten ma minimalizować ryzyko występowania poważnych problemów fiskalnych i strukturalnych w państwach członkowskich. 2. zwłaszcza posiadających wspólną walutę. zostały przedstawione krótko po decyzji Rady ECOFIN (9-10 maja 2010 r. Mechanizm przyjął dualistyczny charakter zarówno. Pomóc temu powinien szybszy system uruchamiania kolejnych etapów procedury nadmiernego deficytu. w dniach 9-10 maja 2010 r. B+R. Równolegle do działań Rady ECOFIN. które mogą być udzielone za pośrednictwem spółki celowej. wzrost kapitału ludzkiego (edukacja.MINISTERSTWO GOSPODARKI rynku pracy. Komisja Europejska przedstawiła propozycje zacieśnienia koordynacji polityki gospodarczej w UE. która ma składać się z przedstawicieli państw członkowskich i Europejskiego Banku Centralnego. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz porozumienie międzyrządowe państw strefy euro). jeżeli chodzi o podstawy prawne (art. Zwiększone restrykcje powinny znaleźć odzwierciedlenie w mobilizacji państw. dotyczące przede wszystkim strefy euro. Ramka 1 Europejski Mechanizm Stabilizacyjny Propozycje Komisji w zakresie pogłębienia koordynacji polityki gospodarczej. w tym dostarczanie środków w USD (na mocy porozumienia swapowego z amerykańskim Bankiem Rezerw Federalnych). Część podstawową stanowią środki przyznawane w formie pożyczki lub linii kredytowej przez Unię Europejską (w maksymalnej wysokości 60 mld EUR). zwłaszcza w strefie euro. W zakresie planowanego zaostrzania sankcji za nieprzestrzeganie Paktu Stabilności i Wzrostu Komisja Europejska proponuje zawieszanie płatności z Funduszu Spójności w sytuacji nie podjęcia skutecznych działań redukujących deficyt. Ważną rolę w procesie wypracowywania szczegółowych rozwiązań dotyczących pogłębienia koordynacji gospodarczej w UE będzie pełnić specjalna grupa zadaniowa (pod kierunkiem przewodniczącego Rady Europejskiej). które mają pochodzić z pożyczek zaciąganych przez Komisję Europejską na rynkach finansowych (ich zabezpieczeniem będzie margines dostępny w ramach pułapu zasobów własnych w budżecie Unii Europejskiej). pełne wykorzystanie jednolitego rynku. Propozycje przedstawione przez Komisję Europejską mają służyć wzmocnieniu ram nadzorczych na poziomie unijnym. Zainicjował także dodatkowe operacje płynnościowe. Są to jedne z głównych celów Strategii Lizbońskiej. Dodatkowe wsparcie w wysokości połowy wkładu europejskiego (do 250 mld EUR) ma zapewnić Międzynarodowy Fundusz Walutowy. innowacyjność). 122 ust. Uzupełniającą częścią jest system gwarancji (do 440 mld euro w okresie trzech lat). W myśl propozycji Komisji Europejskiej wzmocnieniu powinno ulec przestrzeganie Paktu Stabilności i Wzrostu przez wszystkie państwa Unii Europejskiej.2. które skuteczniej zabezpieczałyby Unię Europejską przez kryzysami fiskalnymi. Europejski Bank Centralny podjął decyzję o rozpoczęciu skupowania obligacji skarbowych państw strefy na rynku wtórnym. Rozwój tych obszarów powinien wspierać postęp technologiczny oraz wzrost produktywności. Kwestie fiskalne W wyniku napiętej sytuacji fiskalnej części państw strefy euro. 12 maja 2010 r. Celem proponowanych rozwiązań byłoby wzmocnienie mechanizmów. która powinna być nadal implementowana po 2010 roku.) o stworzeniu europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej. Więcej uwagi ma być również poświęcane kryterium długu publicznego.

Strategia Lizbońska przestanie obowiązywać wraz z przyjęciem nowej strategii gospodarczej Europa 2020. gdyby pojawiało się prawdopodobieństwo naruszenia kryteriów. Mając na uwadze skalę problemów fiskalnych w strefie euro. z którą wiązano duże oczekiwania. zwłaszcza w odniesieniu do nadzoru fiskalnego.1. 2. Przyczyną niewypełnienia programu lizbońskiego był brak skupienia odpowiedniej uwagi i podjęcia wysiłków na rzecz realizacji trudnych reform strukturalnych oraz nieadekwatny dobór 45 . propozycje założeń co do przyszłego zarządzania gospodarczego powinny uwzględniać ewentualność restrukturyzacji długu w przypadku najbardziej zadłużonych państw. ważnym wyzwaniem będzie stworzenie ram prawnych. stóp procentowych.in. przed jakimi stała i nadal stoi Europa. wskaźniki dotyczące: kształtowania się obrotów bieżących. Wdrożony pakiet antykryzysowy (Europejski Mechanizm Stabilizacyjny) oraz przedstawione przez Komisję Europejską propozycje zmian to najgłębsza do tej pory próba przeprowadzenia reformy sposobu zarządzania gospodarką unijną. co mogłoby służyć wzmocnieniu podejścia krytycznego wobec poszczególnych gospodarek. Pojawiają się jednak różnice zdań co do ich zakresu. W przypadku państw strefy euro.3. europejskiego semestru . produktywności. Źródło niepowodzenia nie wynika ze złej diagnozy gospodarczych wyzwań. Ustanowienie europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej ma obecnie charakter tymczasowy pakiet antykryzysowy przewidziano na trzy lata. Jakość danych budżetowych byłaby równocześnie przedmiotem audytu dokonywanego przez Eurostat. aby nie prowadziła ona do nierównowagi makroekonomicznej i spadku konkurencyjności. szczególnie strefą euro. Nie powinno to jednak negatywnie wpłynąć na powodzenie całej reformy.in. Planowany proces oceny projektów budżetowych byłby częścią tzw. Zmniejszenie nierównowagi makroekonomicznej w strefie euro ma być jedną z wytycznych. który w swych założeniach opierałby się na uzgodnieniach dokonanych przez ECOFIN (9-10 maja 2010 r. zadłużenia. Strategia Lizbońska. kosztów pracy. synchronizując w czasie z krajowym cyklem przygotowywania budżetów. Celem takiego monitoringu byłoby dokonywanie zestawienia porównawczego. który odbył się 7 maja 2010 r. Komisja Europejska zauważa jednak potrzebę utworzenia stałego mechanizmu.3. które umożliwiałyby jednolity tryb podejmowania decyzji o uruchamianiu środków pomocowych. W jego ramach m. taka ocena miałaby pogłębiony charakter i mogłaby zawierać rekomendacje dotyczące korekty projektu budżetu. Obecna sytuacja prawdopodobnie przyspieszy proces reformy zarządzania gospodarczego w obszarze unijnym. Komisja Europejska proponuje stworzenie szczegółowego systemu monitoringu makroekonomicznego zarówno na poziomie Unii Gospodarczej i Walutowej. Proponowane zmiany mówią również o potrzebie pogłębienia nadzoru i koordynacji w zakresie polityki gospodarczej. Strategia Lizbońska Przyjęta przed 10 laty i odnowiona w 2005 r. Z punktu widzenia Komisji Europejskiej.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Jedną z najbardziej przełomowych propozycji Komisji Europejskiej jest dokonywanie oceny projektów budżetów poszczególnych państw na poziomie unijnym. jak i krajowym. ocenie poddawane byłyby programy stabilności i konwergencji oraz krajowe programy reform. które stanowić będą ramy programowania strategii Europa 2020 na poziomie krajowym. który obejmowałby cały cykl programowania i monitoringu polityki gospodarczej (fiskalnej i strukturalnej) na poziomie unijnym. od początku jej powstania. Między państwami tej grupy istnieje zgoda co do słuszności obranego kierunku działań i została ona potwierdzona na szczycie przywódców państw strefy euro.). obejmującego m. przyniosła tylko częściową realizację zamierzonych celów gospodarczych i społecznych. Strategia gospodarcza UE 2.

zbyt słabe powiązanie celów lizbońskich z instrumentami i środkami polityki gospodarczej prowadzonej przez poszczególne państwa oraz słabość systemu zarządzania strategią. które wraz z reformami strukturalnymi wdrażanymi w ramach KPR służą łagodzeniu skutków dla Polski kryzysu gospodarczo-finansowego. Dlatego też w 2009 r. przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości rozwoju oraz wysokiego standardu życia mieszkańcom. Dokument roboczy służb Komisji – Ocena Strategii Lizbońskiej (SEK(2010) 114). określający reformy w obszarze polityki makroekonomicznej i budżetowej. Warto jednak podkreślić znaczenie Strategii Lizbońskiej dla osiągnięcia w UE stosunkowo szerokiego porozumienia w sprawie potrzeby przeprowadzenia w krajach członkowskich reform strukturalnych służących wzrostowi gospodarczemu i tworzeniu nowych miejsc pracy. Rada Ministrów przyjęła Dokument Implementacyjny Krajowego Programu Reform na lata 2008-2011 na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej (DI). które leżą u podstaw reform KPR są: lepsze stanowienie prawa. w celu realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej. Zasadą horyzontalną przy konstruowaniu reform realizowanych w ramach KPR jest zrównoważony rozwój w zakresie ekonomicznym. które warto wykorzystać w pracach nad Strategią „Europa 2020”. uszczegółowiającym działania określone w KPR. Krajowy Program Reform na lata 2008-2011 na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej (KPR). dotknął gospodarkę światową. który jest kierunkowym dokumentem strategicznym. który jest dokumentem operacyjnym. Pomimo iż większość państw członkowskich osiągnęła postęp w stosunku do 2000 r. Reformy wprowadzane w ramach KPR mają tworzyć podstawy do trwałego rozwoju społeczno-gospodarczego. wsparcie dla przedsiębiorczości. jakie Rząd Polski podejmuje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Polityki o charakterze mikroekonomicznym powiązane są z realizacją działań zmierzających do zapewnienia stabilności makroekonomicznej. Rada Ministrów przyjęła 18 listopada 2008 r. wpływającego na poprawę standardu życia obywateli. a także uwzględnienie we wszystkich politykach ich oddziaływania na sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Dodatkowym wyzwaniem i jednocześnie bodźcem dla realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej jest obecny kryzys gospodarczo-finansowy. Próbę ewaluacji Strategii Lizbońskiej zawiera opublikowany 2 lutego 2010 r. który z jednej strony pozwala na zachowanie bioróżnorodności kraju. wyznaczającym priorytety polskiej polityki społeczno-gospodarczej oraz kierunki działań na lata 2008-2011. jaki od jesieni 2008 r. że stała się ona odporniejsza na skutki trwającego kryzysu6. rozwój innowacyjności. Należy zaznaczyć powolne i nierówne tempo realizacji reform. Funkcjonowanie Strategii przyniosło też pozytywny wpływ na obserwowany w ostatnim dziesięcioleciu wzrost konkurencyjności gospodarki europejskiej oraz sprawiło. Innymi zasadami horyzontalnymi. to ich zaangażowanie we wprowadzanie reform gospodarczych było dalekie od oczekiwań. z drugiej strony sprzyja efektywnemu wykorzystaniu jego zasobów materialnych i kapitału ludzkiego.. 19 maja 2009 r. średniookresowy program społeczno-gospodarczy. mających jednocześnie na celu przygotowanie Polski do wstąpienia do strefy euro w najbliższym możliwym terminie. Dla osiągnięcia celów odnowionej Strategii Lizbońskiej w Polsce w ostatnim cyklu jej wdrażania. realizowano szereg działań przewidzianych w Planie Stabilności i Rozwoju. W celu sprawnej realizacji KPR. polityki mikroekonomicznej i strukturalnej oraz polityki rynku pracy. KPR to strategiczny. społecznym i środowiskowym. 6 46 .MINISTERSTWO GOSPODARKI instrumentów wykorzystywanych do realizacji postawionych celów. wskazujący jej pozytywne elementy oraz niepowodzenia w jej realizacji. Celem KPR jest stworzenie w Polsce najlepszych w Europie warunków do prowadzenia działalności gospodarczej.

2. W ciągu ostatniego roku weszły w życie regulacje usprawniające prowadzenie procesu inwestycyjnego w dziedzinie infrastruktury transportowej. Przygotowywana była również śródokresowa aktualizacja strategii innowacyjności. aktywne polityki rynku pracy. zapewniający bardziej efektywne wykorzystanie środków publicznych oraz zmiany zakładające przyspieszenie budowy. m. 47 . która wprowadza nowe instrumenty rynku pracy. decentralizację. stworzenie warunków dla rozwoju ekonomii społecznej. 5. Podejmowane były działania w zakresie poprawy jakości edukacji. 27 sierpnia 2009 r. Zasadnicze zmiany przyniosła nowelizacja Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Najważniejsze obszary i reformy realizowane w ramach KPR. modernizację systemu zabezpieczenia społecznego. Równolegle z implementacją zmian związanych z reformą programową realizowane były działania mające na celu zwiększenie dostępności wysokiej jakości usług edukacyjnych. poprawę konkurencyjności nauki. Kontynuowane były działania na rzecz opracowania aktywnej polityki rynku pracy zgodnie z modelem flexicurity. Reformy w ramach tego obszaru obejmują przede wszystkim: rozwój nowoczesnej administracji publicznej. zmiany w systemie ochrony zdrowia.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Zapewnienie odpowiednich warunków dla rozwoju społeczno-gospodarczego kraju wymaga stworzenia przyjaznego otoczenia dla rozwoju przedsiębiorczości oraz zapewnieniu efektywnego gospodarowania środkami publicznymi przez sprawne instytucje publiczne. Wdrażana obecnie reforma programowa prezentuje podejście oparte na efektach uczenia się. zawierająca szereg działań naprawczych oraz innowacyjnych instrumentów aktywnego zarządzania finansami publicznymi.in. 8. co ma istotny wpływ na długofalowy wzrost gospodarczy. wprowadzająca prokonsumenckie zmiany dla użytkowników. 7. W lipcu 2009 r. Sprawne instytucje – efektywne wykorzystanie środków publicznych osiągnięte dzięki realizacji działań w tym obszarze (bez dodatkowych obciążeń dla obywateli i przedsiębiorców) ma umożliwić sprawną realizację polityk prorozwojowych i inwestycji publicznych. 3. W związku z tym reformy w ramach KPR przeprowadzone są w trzech obszarach priorytetowych: 1. Aktywne społeczeństwo – realizacja działań w tym obszarze ma przyczyniać się do zapewnienia odpowiednich warunków dla rozwoju społeczeństwa i obywateli. innowacyjności i inwestycji. Ponadto zwiększono niezależność krajowego organu regulacyjnego. poprzez: rozwój systemu edukacji. zapewnienie przyjaznego otoczenia prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorczości. przy zapewnieniu właściwego poziomu zabezpieczenia socjalnego. mające na celu zwiększenie swobody organizacji procesu kształcenia oraz jego dostosowanie do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów. 6. weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw. 2. przebudowy i modernizacji linii kolejowych. 4. Innowacyjna gospodarka – realizacja działań w tym obszarze ma pozwolić na rozwój sektorów i gałęzi o dużej wartości dodanej oraz wysokiej innowacyjności. stworzenie systemu promocji Polski. została uchwalona przez Sejm RP nowa Ustawa o finansach publicznych. zwiększenie efektywności funkcjonowania sektora finansów publicznych. Działania te obejmują m. zapewnienie konkurencji w sektorach sieciowych.: 1. Działania antykryzysowe.in. ułatwia dostępność usług szkoleniowych oraz zwiększa wielkość pomocy finansowej na rozwój kapitału ludzkiego. Działania w celu przyspieszenia wydatkowania środków UE poprzez uproszczenie procedur na różnych poziomach zarządzania oraz pełniejsze powiązanie systemu funduszy UE z systemem finansów publicznych i zapewnienie dodatkowych wpływów do budżetu państwa. na których skupiono się w 2009 r. wykorzystanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie ochrony środowiska. Wprowadzono nowy elastyczny model finansowania inwestycji drogowych. 3.

nie ulegał zmianie. Osiągnięciu powyższych celów mają służyć trzy podstawowe. stanowiła jednolitą odpowiedź na wyzwania globalne i wewnętrzne (m.2. określający ramy przyszłej strategii. W dokumencie Polska postulowała. żeby fundamentalny cel reform. Rząd podjął działania mające na celu zwiększenie potencjału partnerów społecznych oraz ułatwienie partycypacji podmiotów dialogu społecznego w procesie uzgadniania polityk publicznych (w ramach PO KL). bardziej zielonej.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. Ponadto. edukacji oraz włączenia społecznego. wzrost zrównoważony (ang. Rada Ministrów przyjęła Strategię Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na lata 2009-2015 oraz Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2009-2013. nakładów na badania i rozwój..3. Dokument wprowadza jasne reguły zasięgania opinii partnerów społecznych. 48 . aby nowa strategia gospodarcza UE koncentrowała się na trzech priorytetach. jakimi są: rozwój kapitału intelektualnego. przyczyniając się do poprawy jakości tworzenia prawa w Polsce. pogłębienie rynku wewnętrznego oraz rozwój infrastruktury. efektywności energetycznej. Komisja Europejska opublikowała komunikat: Europa 2020 – Strategia dla Wzrostu Inteligentnego. inclusive growth) (wzmacnianie gospodarki charakteryzującej się wysokim zatrudnieniem oraz spójnością ekonomiczną. na forach UE Polska przedstawiła dokument Partnerstwo dla dobrobytu .Non-paper Polski na temat strategii gospodarczej UE po 2010 r. Prace nad nową strategią gospodarczą – Strategią Europa 2020 W ramach dyskusji na temat przyszłej strategii gospodarczej po 2010 r. W ostatnim kwartale 2008 r. smart growth) (rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach). która zdaniem Polski powinna pozostać głównym instrumentem realizacji celów strategii gospodarczej UE po 2010 r. Komisja w ww. sustainable growth) (promowanie gospodarki zrównoważonej. cechującej się stabilnym wzrostem gospodarczym oraz zapewniającej wysoki poziom zatrudnienia. Ważnym elementem nowej strategii będą też określone liczbowo cele UE. 3 marca 2010 r. wzajemnie wzmacniające się priorytety: wzrost inteligentny (ang. Zaproponowana nowa wizja rozwoju jest propozycją społecznej gospodarki rynkowej XXI wieku. związane z kryzysem). czy rosnącą potrzebą racjonalnego wykorzystywania zasobów. podjęto starania mające na celu poprawę jakości przeprowadzania konsultacji społecznych. jakim jest przyspieszenie wzrostu gospodarczego i zwiększenie zatrudnienia w krajach UE. Zrównoważonego i Sprzyjającego Włączeniu Społecznemu. które mogą stanowić istotne wzmocnienie mechanizmu konsultacji. Polska proponowała też. a zarazem konkurencyjnej) oraz wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (ang. która zastąpi obecną Strategię Lizbońską. który został przyjęty przez Komitet Europejski Rady Ministrów 22 września 2009 r. w ramach działań w kierunku modernizacji systemu oceny skutków regulacji (OSR). a strategia gospodarcza po 2010 r. poprzez przygotowanie i wdrożenie dokumentu: Zasady konsultacji przeprowadzanych podczas przygotowywania dokumentów rządowych. starzeniem się społeczeństw. Podkreślona została potrzeba wspólnego działania państw członkowskich na rzecz wychodzenia z kryzysu oraz wdrażania reform umożliwiających stawienie czoła wyzwaniom związanym z globalizacją. efektywniej wykorzystującej zasoby. a następnie przedłożony Komisji i państwom członkowskim. komunikacie zaproponowała 5 takich celów odnoszących się do: zatrudnienia. W dokumencie podkreślano również rolę polityki spójności. 2.. społeczną i terytorialną). realizowane na poziomie wspólnotowym oraz przełożone na odpowiadające im cele krajowe. prowadzonej w 2009 r..in.

wzrostu kwalifikacji siły roboczej oraz walki z ubóstwem. ograniczenia bezrobocia strukturalnego. które wyznaczają ramy nowej strategii gospodarczej UE – Strategii Europa 2020 i stanowić będą podstawę do sformułowania nowych krajowych programów reform. uznano zmiany klimatu i kwestie czystej energii. Ostateczne konkluzje w sprawie Strategii Europa 2020. a także zmiany demograficzne i migrację. który w większym stopniu ukierunkowany jest na osiąganie celów długookresowych m. spójności społecznej (w tym jakości życia). Zintegrowane wytyczne dotyczące strategii Europa 2020 – część druga KOM(2010) 488 przedstawia propozycje 4 wytycznych odnośnie do polityki na rynku pracy. zdrowie publiczne. Realizacja Strategii zawierającej cele.in. Trwają prace nad określeniem wąskich gardeł . produktywności. 27 kwietnia 2010 r. bottlenecks) zarówno na szczeblu unijnym jak i krajowym. a 3 mikroekonomicznej.3. Następnym etapem w tym procesie będzie przygotowanie przez państwa członkowskie nowych krajowych programów reform. Komisja Europejska przedstawiła propozycję 10 Zintegrowanych Wytycznych na rzecz Wzrostu i Zatrudnienia (ang. Europejska agenda cyfrowa. odnoszące się m. 2. aby w rezultacie prowadzanych w ich ramach działań osiągnąć efekt synergii. zrównoważony transport. do: nowych zintegrowanych wytycznych. które poza nowymi zintegrowanymi wytycznymi będą uwzględniać ustalone w dialogu z KE krajowe cele Strategii Europa 2020 oraz bariery wzrostu zidentyfikowane dla poszczególnych państw członkowskich. ochronę i gospodarowanie zasobami naturalnymi. w obszarze ochrony środowiska przyrodniczego. ma zapewnić pokoleniom obecnym i przyszłym stały wzrost jakości życia poprzez tworzenie społeczności efektywnie wykorzystujących zasoby środowiska oraz czerpiących z potencjału gospodarki. zostały przyjęte na posiedzeniu Rady Europejskiej 17 czerwca 2010 r. Europa efektywnie korzystająca z zasobów. Natomiast dokument Decyzja Rady w sprawie wytycznych dla polityki zatrudnienia państw członkowskich. Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia. Za główne wyzwania w zakresie zrównoważonego rozwoju. wymiernych celów UE oraz głównych barier hamujących wzrost. Europejski program walki z ubóstwem. Integrated Guidelines for Growth and Jobs). w Goeteborgu jako uzupełnienie Strategii Lizbońskiej. przyjęta została w 2001 r.in. Nowe zintegrowane wytyczne odnoszą się zarówno do działań mających na celu walkę z kryzysem i zapewnienie równowagi gospodarczej oraz stabilność rynków finansowych (szczególnie w strefie euro). Młodzież w drodze. integrację społeczną. w tym przeszkody. zrównoważoną produkcję i konsumpcję.2010 r. Nowa Strategia Europa 2020 identyfikować też będzie główne bariery hamujące wzrost gospodarczy (tzw. wskaźniki oraz procedurę monitorowania. a także realizacji zobowiązań UE w skali międzynarodowej. Strategia Zrównoważonego Rozwoju została odnowiona jako dokument. które są związane z działaniem rynku wewnętrznego i infrastruktury.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Jednym z instrumentów realizacji Strategii będzie 7 projektów przewodnich: Unia innowacji. W 2006 r. jak i do reform strukturalnych służących zwiększaniu konkurencyjności. wąskie gardła – ang. 7 Dokument Zalecenia Rady z 27. W tym kontekście kwestią niezwykle istotną będzie powiązanie planowanych powyższych 7 projektów przewodnich z opracowywanymi obecnie przez poszczególne resorty 9 krajowymi strategiami rozwoju. określających realizacje założeń Strategii na poziomie krajowym7. gdzie 3 wytyczne odpowiadają skali makroekonomicznej. potencjału wzrostu oraz konwergencji gospodarczej Europy. w sprawie ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej państw członkowskich i Unii. Strategia zrównoważonego rozwoju Strategia Zrównoważonego Rozwoju UE. Zintegrowane wytyczne dotyczące strategii Europa 2020 – część pierwsza KOM(2010) 193 zawiera propozycję 6 wytycznych polityki ogólnogospodarczej.3. Polityka przemysłowa w dobie globalizacji. 49 . a także do działań mających prowadzić do wzrostu poziomu zatrudnienia. przed którymi stoją państwa członkowskie UE.4.

2 Traktatu o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej 50 . 2.1. miało miejsce kilka znaczących dla rynku wewnętrznego wydarzeń oraz towarzyszących im działań. czy też niedostateczne uwypuklenie celów i zasad strategii zrównoważonego rozwoju w polityce spójności. poprawa efektywności systemu zarządzania realizacją strategii). na szczeblach UE w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi stanowią impulsy do skuteczniejszego lokalnego działania w celu pokonywania barier i przełamania impasu globalnego kryzysu gospodarczego. zawarte zostało podsumowanie postępów w realizacji polityki UE w tym obszarze oraz przedstawione sugestie dotyczące zapewnienia większej spójności pomiędzy wyzwaniami zrównoważonego rozwoju oraz przyszłą strategią gospodarczą UE po 2010 r. które w bezpośredni lub pośredni sposób dotyczyły zagadnień swobodnego przepływu towarów oraz usług. w których nie osiągnięto postępu lub postęp ten był niedostateczny. Pełna implementacja powyższych czterech swobód traktatowych stanowi podstawę finalizacji budowy i dalszego rozwoju rynku wewnętrznego. Rynek wewnętrzny Dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny Unii Europejskiej.in. W odniesieniu do przyszłych działań.MINISTERSTWO GOSPODARKI W Komunikacie Uwzględnienie kwestii zrównoważonego rozwoju w polityce UE w różnych dziedzinach: Przegląd strategii Unii Europejskiej na rzecz zrównoważonego rozwoju. w których postęp jest najbardziej pożądany (zmiany geopolityczne i klimatyczne. 2. 14 ust. W dokumencie wskazano również obszary.4. m. Swobodny przepływ towarów i usług W roku 2009 oraz w pierwszej połowie 2010 r. Komunikat zawiera propozycję dotyczącą zwiększenie efektów synergii między Strategią Zrównoważonego Rozwoju UE oraz strategią gospodarczą UE po 2010 r..in. co przejawia się w zidentyfikowanych i nadal istniejących barierach regulacyjnych m. Wynika to głównie z faktu. że wyniki przeglądu mogą stanowić podstawę do dalszej dyskusji nad zakresem strategii i jej roli w kształtowaniu polityki wspólnotowej. w stosunku do przedsiębiorczości i zatrudnienia. czy też niewystarczającą współpracę międzyinstytucjonalną na poziomie krajowym oraz międzynarodowym. Zakłada się. Potencjał tego jednego z największych rynków na arenie międzynarodowej wciąż jednak nie jest w pełni wykorzystywany. 8 Art. usług.4. zbyt powolne wycofywanie z polityk sektorowych subsydiów prowadzących do szkodliwych dla środowiska skutków. Komunikat przedstawia postępy osiągnięte w siedmiu najważniejszych obszarach zidentyfikowanych w Strategii Zrównoważonego Rozwoju. Inicjatywy podejmowane i kontynuowane w 2009 r. w szczególności w tych obszarach. jak i krajowym. Możliwości oferowane przez rynek wewnętrzny są niedoceniane także ze względu na niepełną świadomość ich istnienia wśród Europejczyków. że największe korzyści gospodarcze. Jest on uważany przez Polskę za jeden z najważniejszych obszarów współpracy w Unii. stanowi silną podstawę dla rozwoju gospodarki całej UE. opublikowanym w 2009 r. co potwierdza bilans 6 lat członkostwa. zdefiniowany8 jako obszar umożliwiający swobodny przepływ towarów. czyli także Polski. osób i kapitału. są związane z rynkiem wewnętrznym. jakie Polska odniosła po przystąpieniu do UE. niewystarczające egzekwowanie procedur wdrażających zasady jednolitego rynku. zarówno na szczeblu unijnym.

poprzez czuwanie nad przestrzeganiem zasad pomocniczości i proporcjonalności. został opublikowany tzw. takie produkty jak: okna. Od początku swojego istnienia do polskiego PCP wpłynęły 5411 zapytania dotyczące różnego rodzaju produktów. (Dz.in. które nie są objęte zharmonizowanym prawem wspólnotowym. który ugruntował pojęcie rynku wewnętrznego (zastępując dotychczasowe współistniejące nazewnictwo: wspólny rynek wyrazami rynek wewnętrzny ) jako wyższego stopnia integracji gospodarczej. 9 Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską obowiązujący w RP od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. przedmiotem zapytań były m. Produktów10. które zostały wprowadzone legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim. drzwi. 10 W Polsce Punkt Kontaktowy ds. Traktatu z Lizbony9. W zakresie innych obszarów. 13 sierpnia 2008 r. od 2 grudnia 2009 r. rowery. Produktów spotkała się z zainteresowaniem ze strony przedsiębiorców zarówno z Polski. Produktów został utworzony w Ministerstwie Gospodarki w Departamencie Regulacji Gospodarczych. − polskich przepisów prawnych regulujących procedury odwoławcze w przypadku wystąpienia sporu między właściwymi organami a podmiotem gospodarczym. że w procesie prawodawczym związanym z rynkiem wewnętrznym będą brać udział parlamenty krajowe. 11 Stan na dzień 24 czerwca 2010 r. opakowania na ekogroszek. Ponadto. baterie kuchenne i łazienkowe. z 2009 r. poz. − danych kontaktowych punktów kontaktowych ds. których dotyczyły pytania zgłaszane do Punktu. − danych kontaktowych właściwych organów na terytorium RP. 1. tj. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 764/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. Działalność polskiego Punktu Kontaktowego ds. latarki.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wydarzeniem o horyzontalnym znaczeniu było wejście w życie 1 grudnia 2009 r. przeważały sprawy dotyczące wyrobów budowlanych (4 zapytania) oraz nawozów (3 zapytania). odpowiedzialnych za nadzorowanie wdrożenia danych przepisów technicznych. kostka chodnikowa. 1569). produktów utworzonych w innych państwach członkowskich. W oparciu o nie państwo członkowskie nie może zakazać sprzedaży na swoim terytorium produktów. ustanawiające procedury dotyczące stosowania niektórych krajowych przepisów technicznych do produktów wprowadzonych legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylające decyzję nr 3052/95/WE – odnosi się do produktów. nawet jeśli te produkty zostały wytworzone zgodnie z przepisami technicznymi innymi niż przepisy ustanowione dla produktów krajowych. gaśnice. czujniki przeciwpożarowe. Ramka 2 Punkt Kontaktowy ds. − wymogu uzyskania odpowiedniego zezwolenia na wprowadzenie na rynek polski określonego produktu. jak i z innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Produktów jest nieodpłatne udzielanie informacji – na wniosek podmiotu gospodarczego lub właściwego organu innego państwa członkowskiego w zakresie: − polskich przepisów technicznych mających zastosowanie do konkretnego rodzaju produktu. W Traktacie podkreślono. pakiet towarowy – nowe regulacje horyzontalne. Produktów Celem działania Punktu Kontaktowego ds. węgiel brunatny. Rozporządzenie obliguje również do utworzenia Punktów Kontaktowych ds. Nr 203. których celem jest zapewnienie prawidłowej realizacji zasady swobodnego przepływu towarów na rynku wewnętrznym. 51 . U. Największa ilość spraw zgłoszonych do Punktu dotyczyła suplementów diety (8 spraw).

Ze względu na specyficzny charakter Decyzji 768/2008/WE. dyrektyw do końca 2010 r. nie ma ona skutków prawnych dla podmiotów gospodarczych. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765 z dnia 9 lipca 2008 r. która przygotowuje pakiet legislacyjny mający na celu dostosowanie 10 dyrektyw do nowych ram określonych w decyzji. − Dyrektywa dźwigowa: dyrektywa 95/16/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich dotyczących dźwigów. − Dyrektywa dotycząca prostych zbiorników ciśnieniowych: dyrektywa 2009/105/WE w sprawie harmonizacji ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do prostych zbiorników ciśnieniowych. jednostek certyfikujących). − Dyrektywa ATEX: dyrektywa 94/9/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich dotyczących urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem. tak. należy je wprowadzić do obowiązujących dyrektyw dotyczących produktów. aby na początku 2011 r. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r. − Dyrektywa dotycząca wag nieautomatycznych: dyrektywa 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstwa Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych. ani dla państw członkowskich. − zapewnienia jednakowego nadzoru rynku (kontroli wyrobów wprowadzonych do obrotu) w całej UE. − wzmocnienia roli oznakowania CE. 52 . − Dyrektywa dotycząca urządzeń ciśnieniowych: dyrektywa 97/23/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich dotyczących urządzeń ciśnieniowych. uchylająca decyzję Rady 93/465/EWG ustanawia tzw. Nowe Ramy Legislacyjne. − Dyrektywa dotycząca kompatybilności elektromagnetycznej: dyrektywa 2004/108/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich odnoszącego się do kompatybilności elektromagnetycznej oraz uchylająca dyrektywę 89/336/EWG. − Dyrektywa dotycząca przyrządów pomiarowych: dyrektywa 2004/22/WE w sprawie przyrządów pomiarowych. Aby nadać zawartym w niej zasadom i przepisom moc prawną. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 zostało wydane w celu : − zapewnienia jednakowego poziomu kompetencji jednostek oceniających zgodność wyrobów z wymaganiami prawa wspólnotowego (laboratoriów. 3. Proces ten został już zapoczątkowany przez Komisję Europejską.. − Dyrektywa dotycząca wyrobów pirotechnicznych: dyrektywa 2007/23/WE w sprawie wprowadzania do obrotu wyrobów pirotechnicznych. przekazać ostatni ze zmienianych tekstów pod obrady Rady Unii Europejskiej. Komisja Europejska planuje zakończyć procedurę zmian większości ww. Są to następujące dyrektywy: − Dyrektywa niskonapięciowa: dyrektywa 2006/95/WE w sprawie harmonizacji ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia. − Dyrektywa dotycząca materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego: dyrektywa 93/15/EWG w sprawie harmonizacji przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu i kontroli materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.MINISTERSTWO GOSPODARKI 2. w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu.

Wszystkie skargi zostały zgłoszone przeciwko administracji polskiej i wpłynęły od przedsiębiorców z Republiki Czeskiej (3). Rozwiązania zawarte w ustawie przyczynią się do poprawy środowiska instytucjonalno-prawnego. 0036 . Nr 47 poz. Ramka 3 Transpozycja Dyrektywy usługowej Głównym celem Dyrektywy 2006/123/WE dotyczącej usług na rynku wewnętrznym12 jest likwidacja barier prawnych w podejmowaniu i prowadzeniu działalności usługowej. U. w którym funkcjonują przedsiębiorcy oraz obywatele korzystający z ich usług. aby ułatwić podejmowanie. Ustawa o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła do Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przepisy dotyczące funkcjonowania Pojedynczego Punktu Kontaktowego. wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej w Polsce przedsiębiorcom z państw członkowskich UE oraz państw EOG. 27/12/2006 P. której regulacje obowiązują od 10 kwietnia 2010 r. będącej instrumentem pozasądowego rozwiązywania problemów obywateli lub przedsiębiorców z państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE oraz Norwegia. jak również przedsiębiorcom polskim działalności usługowej w innych państwach członkowskich. redukcję formalności urzędowych związanych z rozpoczynaniem działalności gospodarczej.06. Centrum SOLVIT Polska zamknęło w bazie danych systemu SOLVIT 7 spraw dotyczących dostępu produktów do rynku. które w znaczący sposób przyczyniają się do tworzenia nowych miejsc pracy i kreacji PKB.0068 13 Ustawa z dnia 4 marca 2010 r. Do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy transponowane zostały Ustawą z dnia 4 marca 2010 r. Szwecji (1). wynikających z niewłaściwego stosowania prawa wspólnotowego przez organy administracji publicznej innych państw członkowskich. Dziennik Urzędowy UE L 376 . Jej przepisy weszły w życie po trzyletnim okresie implementacji. − organy państwa członkowskiego odmówiły wprowadzenia do obrotu lub do użytku produktu. Włoch (1). To właśnie ten sektor był najbardziej zainteresowany jak najszybszym pojawieniem się regulacji prawnych dotyczących rozpoczynania działalności usługowej w innym kraju UE oraz transgranicznego świadczenia usług.2010. m. Punkt Kontaktowy ma pełnić trzy podstawowe funkcje: 12 Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. W okresie pomiędzy 1.in. 28 grudnia 2009 r. tj. Przedsiębiorcy napotkali na następujące bariery w swobodzie przepływu towarów: − organy państwa członkowskiego odmówiły wprowadzenia do obrotu lub do użytku produktu. Niemiec (1) oraz Danii (1). i który pochodzi z innego państwa członkowskiego.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Pewną oceną funkcjonowania dostępu do rynku może być monitoring sieci SOLVIT. dla którego wymagania nie zostały określone w prawie wspólnotowym. dotycząca usług na rynku wewnętrznym. który posiada oznakowanie CE i co do którego istnieje. dyrektywą nowego podejścia. − organy państwa członkowskiego zwlekały z wydaniem pozwolenia na wprowadzenie produktu do obrotu lub do użytku w tym państwie członkowskim. Działalność usługowa jest przede wszystkim domeną małych i średnich przedsiębiorstw. domniemanie jego zgodności z odpowiednią tzw. czy też dzięki ograniczeniom w obowiązku przedkładania oryginalnych dokumentów jedynie do przypadków uzasadnionych nadrzędnym interesem publicznym. poprzez wprowadzenie wielu udogodnień zarówno dla usługodawców (uproszczenie procedur administracyjnych). Islandia i Liechtenstein).2009 a 23. w związku z tym. Został on powołany w Ministerstwie Gospodarki. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.01. 278) 53 . Punkt umożliwiać będzie także załatwienie spraw związanych z uznaniem kwalifikacji zawodowych w ramach zawodów i działalności regulowanych. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej13. poprzez uproszczenia w procedurach otrzymywania zezwoleń. jak również dla usługobiorców (informacja na temat jakości usług).

Do chwili obecnej14 na stronie internetowej Punktu Kontaktowego15 opublikowano 112 opisów postępowań administracyjnych w zakresie działalności gospodarczej i uznawania kwalifikacji zawodowych w ramach zawodów i działalności regulowanych. zatrudniani bez konieczności udowadniania przez pracodawcę braku na dane stanowisko kandydata z miejscowego rynku pracy. 2. − umożliwić uzyskanie wsparcia i pomocy poprzez udzielanie odpowiedzi na zapytania użytkowników w ramach tematyki zgodnej z celami funkcjonowania punktu. przy czym 33 organy mają dostęp jednocześnie do obydwu modułów). W Niemczech inżynierzy o specjalności elektrotechnika. Podstawową zasadą systemu uznawania kwalifikacji jest traktowanie pracownika posiadającego pełne kwalifikacje do wykonywania danego zawodu w jednym państwie członkowskim za wykwalifikowanego do wykonywania tego samego zawodu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.net) 54 . katalog ten rozszerzono o kolejne 15 zawodów.MINISTERSTWO GOSPODARKI − zapewnić poprzez swoją stronę internetową dostęp dla zainteresowanych użytkowników do katalogu informacji związanych ze sferą działalności gospodarczej i problematyki konsumenckiej. Obecnie wśród państw UE-15 jedynie w Austrii i Niemczech obowiązują tak zwane okresy przejściowe. Docelowo. system ma objąć urzędy wszystkich poziomów administracyjnych (samorząd terytorialny.4.wien. budowa maszyn lub budowa pojazdów oraz absolwenci niemieckich uczelni mogą być od 16 października 2007 r. informującego o poważnych zdarzeniach zagrażających bezpieczeństwu zdrowia. od 1 lipca 2008 r.gov. mechanizmu ostrzegania (Alert Mechanism). W Austrii od 1 stycznia 2008 r. ułatwiono dostęp do rynku pracy dla fachowców 50 zawodów. 17 Lista zawodów jest zamieszczona na stronie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Wiedniu (http://www. uznawania kwalifikacji zawodowych oraz prawa pracy. czyli ograniczenia w dostępie do rynku pracy. które zostaną ostatecznie zniesione 30 kwietnia 2011 r. Kraje te wprowadziły jednak szereg ułatwień w dostępie do rynku pracy dla pewnych grup pracowników. a wynikających z działalności usługodawców. funkcjonalności umożliwiającej obsługę wniosków w ramach tzw. Swobodny przepływ osób Warunki swobodnego przepływu pracowników nie uległy istotnym zmianom od roku 2009. W celu zapewnienia zapisanego w dyrektywie (oraz w transponującej ją ustawie) obowiązku współpracy administracyjnej drogą elektroniczną z instytucjami w innych krajach UE (m. aby zapobiegać powielaniu kontroli przedsiębiorców) oraz aby wspomóc organy administracji państw członkowskich w wykonywaniu ich zadań w stosunku do przedsiębiorców.17 Najważniejszym warunkiem umożliwiającym swobodny przepływ pracowników i podejmowanie pracy za granicą jest uznawanie dyplomów i kwalifikacji przy przekraczaniu granic. osób i środowiska.eu-go. W dniu wejścia w życie przepisów dyrektywy o usługach uruchomiony został moduł systemu IMI dedykowany temu obszarowi.pl 16 Stan na 24 czerwca 2010 r. − umożliwić dopełnienie w sposób zdalny i elektroniczny procedur i formalności związanych z działalnością gospodarczą i uznawaniem kwalifikacji zawodowych. System Wymiany Informacji na Rynku Wewnętrznym IMI (skrót od Internal Market Information System). zawodowy oraz urzędy centralne). prowadzone są działania w celu rejestracji odpowiednich instytucji w systemie. W związku z uruchomieniem w systemie IMI na początku 2010 r. www.in. Obecnie16 w systemie IMI zarejestrowane są 424 organy polskie (w tym 108 organów dla modułu Kwalifikacje zawodowe i 349 organów dla modułu Usługi.2. zaprojektowany jako wielojęzyczna bezpieczna aplikacja internetowa. 14 15 Stan na 21 czerwca 2010 r. Komisja Europejska we współpracy z państwami członkowskimi stworzyła i udostępniła w 2007 r.polemb.

Ten sam zawód może być zawodem regulowanym w jednym państwie członkowskim. osoba. jakie niesie ze sobą zielona gospodarka. położnej. Jeżeli zawód jest regulowany w danym państwie.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Kwestie uznawania kwalifikacji zawodowych zostały uregulowane zapisami dyrektywy 2005/36/WE. zapewniając jednocześnie wykorzystanie szans. a dopiero w następnej kolejności nakładania dodatkowych obciążeń na przedsiębiorców. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa ustawą z dnia 18 marca 2008 r. 2. Liczba i rodzaj zawodów regulowanych różni się w zależności od państwa. Uznawanie kwalifikacji w zawodach sektorowych (tj. Jednym z siedmiu zaproponowanych przez KE projektów przewodnich jest Polityka przemysłowa w erze globalizacji. W Polsce organami właściwymi w sprawach uznawania kwalifikacji zawodowych są ministrowie kierujący poszczególnymi działami administracji rządowej lub upoważnione przez nich podległe jednostki. nie należy jednak zapominać. 55 . których wykonywanie jest uzależnione od spełnienia wymogów określonych w przepisach danego państwa członkowskiego dotyczących dostępu do wykonywania danego zawodu. Polityka przemysłowa UE może być jednym z elementów realizacji wszystkich trzech priorytetów Strategii UE 2020. ale z drugiej strony musi też je uwzględniać. Biorąc pod uwagę powyższe.3. w którym uzyskał kwalifikacje zawodowe. pielęgniarki. lekarza weterynarii i architekta) następuje automatycznie pod warunkiem posiadania przez wnioskodawcę wymienionych w dyrektywie dokumentów poświadczających kwalifikacje lub na zasadzie praw nabytych. Horyzontalna polityka przemysłowa Do niedawna Państwa Członkowskie UE nie widziały potrzeby koordynacji ani prowadzenia wspólnej polityki przemysłowej. a w innym należeć do zawodów nieregulowanych.18 W każdym państwie postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji przeprowadzają upoważnione organy. Jednak mający miejsce w ostatnim roku kryzys gospodarczy zmienił to podejście. Transformacja gospodarki na tzw. bardziej zieloną ścieżkę wymagać będzie przekształceń w obszarze kompetencji. a także budowania szerokiego poparcia społecznego dla podejmowanych działań. iż w obecnej sytuacji przede wszystkim należy działać w kierunku zagwarantowania warunków dla stabilnej odbudowy i rozwoju przemysłu w okresie pokryzysowym. której głównym celem było umożliwienie każdemu obywatelowi państwa członkowskiego UE uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności w państwie członkowskim innym niż to. W przypadku zawodów nieregulowanych o zatrudnieniu pracownika posiadającego kwalifikacje zawodowe uzyskane w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej decyduje pracodawca. lekarza. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.4. która uzyskała kwalifikacje w innym państwie członkowskim potrzebuje ich oficjalnego uznania. 18 Zawód regulowany to zespół czynności zawodowych. W obecnej dobie globalizacji istnieje potrzeba wypracowania nowoczesnej polityki przemysłowej wspierającej przedsiębiorczość oraz wspierającej konkurencyjność europejskiego sektora wytwórczego i sektora usług. lekarza dentysty. rozwoju innowacji oraz ładu organizacyjnego. Może też przyczyniać się do realizacji pięciu nadrzędnych wymiernych jej celów. farmaceuty.

− przeglądu systemu ustalania standardów UE uwzględniający właściwą równowagę pomiędzy poziomem UE i państw członkowskich. m. innowacje. Wśród inicjatyw z zakresu polityki przemysłowej sektorowych. ale także rynków – np. zakazująca tzw. − pojawiają się nowe wyzwania z powodu zmian nie tylko towarów. a 25 maja 2010 roku Rada UE ds. A European strategy on clean and energy efficient vehicles . przyspieszenie cyklu życia towarów. Lead Market Initiative for Europe – Inicjatywa Rynków Pionierskich dla Europy COM (2007) 860. a do końca 2010 roku KE złoży Radzie UE raport z wdrażania tej inicjatywy.in. ELECTRA – For a Competitive and Sustainable Electrical Engineering Industry in the European Union COM (2009) 594. ale jednocześnie uwzględniając pewne elementy pionowe w niektórych wysoce obiecujących sektorach (energia. a do końca 2012 roku KE przedstawi raport z jej realizacji. Rady i Europejskiego Komitetu Społeczno-Gospodarczego COM(2010)186 pt. 56 . − wypracowania nowego podejścia do polityki przemysłowej opartego na wzajemnie wzmacniających się relacjach jednolitego rynku i polityki konkurencji. − pilnego przyjęcia patentu UE i systemu prawnego z tym związanego. funkcjonowania wewnętrznego rynku towarów oraz identyfikacja dalszych możliwych kroków. gdzie zwraca uwagę na potrzebę horyzontalnego wsparcia. zasady dwóch trzecich .i energoefektywnych. − handel elektroniczny jest w fazie wzrostu i pod wpływem swoich wyzwań.i energoefektywne: 28 kwietnia 2010 roku KE opublikowała Komunikat dla Parlamentu Europejskiego. W procesie integracji rynku w tym zakresie trzeba uwzględnić następujące aspekty: − produkcja musi ciągle się zmieniać z uwagi na zmiany preferencji konsumentów oraz zmiany technologii. − pojawiają się różnego rodzaju przeszkody i wąskie gardła. − Inicjatywa na rzecz surowców (RMI): 4 listopada 2008 roku KE opublikowała Komunikat dla Parlamentu Europejskiego i Rady pt. The Raw Materials Initiative – Meeting our Critical Needs for Growth and Jobs in Europe COM(2008) 699. − oceny efektów pakietu z 2008 roku nt. − Inicjatywa ELECTRA: Komunikat KE z 29 października 2009 roku do Parlamentu Europejskiego i Rady UE pt. czy globalizacja łańcuchów dostaw. Kluczowe rekomendacje w zakresie polityki przemysłowej dotyczą: − korekty regulacji w zakresie połączeń firm.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wagę prowadzenia wspólnej polityki przemysłowej dla efektywnego wsparcia przedsiębiorczości zauważa Mario Monti w raporcie A New Strategy for The Single Market. − potencjał eksportu wewnętrznego jednolitego rynku towarów UE jest znacznie mniej wykorzystany niż analogiczny wskaźnik dla USA. jak i ponadsektorowych (horyzontalnych) warto wspomnieć o zainicjowanych w ostatnim okresie: − Samochody eko. Konkurencyjności przyjęła projekt konkluzji ws. − Inicjatywa Rynków Pionierskich dla Europy (LMI): 21 grudnia 2007 roku ogłoszono raport KE pt. czyste pojazdy). samochodów eko. czy innowacje – co wymaga monitoringu rynku i ciągłego uaktualniania regulacji i polityki. z powodu praktyk licencyjnych oraz nowych zasad technicznych i administracyjnych na rynkach krajowych.

co wpłynęłoby na osłabienie bezpieczeństwa energetycznego Polski. Okres przejściowy zniweluje negatywne skutki finansowe polityki klimatycznej UE oraz zapobiegnie eliminacji węgla z portfela paliw pierwotnych.4. 57 . − zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii do 20% całkowitego zużycia energii w UE. w którym zawarte są konkretne narzędzia prawne realizacji ww. w stosunku do poziomu emisji z 2005 roku. którym należy sprostać. zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych (tzw. celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych i rozwoju wykorzystania OZE. handel. dyrektywa EU ETS). Polska otrzymała możliwość zastosowania okresu przejściowego w odniesieniu do obowiązku zakupu przez instalacje energetyczne wszystkich uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. w szczególności związane z emisjami gazów cieplarnianych z sektorów przemysłowych. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie. tj. którego celem jest zapewnienie odpowiedniego udziału Unii Europejskiej w globalnych działaniach na rzecz ochrony klimatu.2019 stopniowo zmniejszana będzie pula darmowych uprawnień. Kluczowymi elementami przyjętego pakietu są: i. Polityki dotyczące zmian klimatu z jednej strony stwarzają nowe możliwości rozwojowe. w których udział paliw kopalnych.: − zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% w stosunku do roku 1990. Przykładem takiej polityki jest przyjęty w grudniu 2008 roku pakiet energetyczno-klimatyczny. Pakiet energetyczno-klimatyczny Regulacje w zakresie walki z globalnym ociepleniem. mają poważne konsekwencje dla systemów gospodarczych. osiągnąć pełny system aukcyjny. − zmniejszenie zużycia energii o 20% w porównaniu z prognozami dla UE na 2020 r. W ramach obszaru non-ETS unijny cel redukcyjny został zróżnicowany i niektóre państwa członkowskie mogą nawet zwiększyć swoją emisję w okresie 2013-2020. aby w 2020 r. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. Ważne jest więc aby przy wypracowaniu polityk odnoszących się do zmian klimatycznych uwzględniać zróżnicowaną sytuację społeczno-gospodarczą poszczególnych państw członkowskich UE. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (tzw. energetyce i większości przemysłów) w 2020 roku o 21%. Polska). wyznaczyła na 2020 rok cele ilościowe. decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/406/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. usługi. decyzja non ETS). emisja lotna z paliw.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 2. a następnie w latach 2014 .4. W grudniu 2008 roku został przyjęty przez UE pakiet klimatyczno-energetyczny. w tym przede wszystkim węgla kamiennego i brunatnego. rolnictwo. w wytwarzaniu energii jest dominujący (m. odpady. w okresie 2005-2020 redukcję emisji gazów cieplarnianych o 10% w sektorach nieobjętych systemem EU ETS.in. mieszkalnictwo. z drugiej natomiast stanowią ambitne wyzwania. Polska ma możliwość zwiększenia emisji w sektorach non-ETS o 14%.. której celem jest doprowadzenie do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w sektorach objętych systemem EU ETS (tj. 3x20% . W szczególnej sytuacji znajdują się kraje. w tym zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii w transporcie do 10%. (w stosunku do średniej emisji z okresu 2005 – 2007). tzw. W ramach zobowiązań ekologicznych Unia Europejska w marcu 2007 r. ii. Instalacje będą nabywały na aukcjach jedynie część potrzebnych uprawnień – 30% w 2013 r. sektor komunalno-bytowy oraz również niektóre procesy przemysłowe i spalanie paliw. instytucje. takich jak: transport. W wyniku negocjacji założeń projektu ww. dyrektywy. która zakłada w skali całej UE.

2018 r. wprowadziła regulacje dostosowujące funkcjonowanie sektora elektroenergetycznego do zasad stosowanych w Unii Europejskiej. − Dyrektywa 2005/89/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. przy czym dla Polski udział ten ma wynosić 15%. która zakłada zwiększenie udziału energii wytwarzanej w odnawialnych źródłach energii w bilansie energii finalnej Unii Europejskiej do 20% w 2020 r. że oprócz dotychczasowych celów podkreślane są zasady funkcjonowania konkurencyjnego rynku energii elektrycznej. ustawę zostały zaimplementowane m. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych. podejmowanie skutecznych działań w przypadku braku realizacji nałożonych na tego operatora ustawowych obowiązków. Dostosowanie w zakresie energetyki Ustawa Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. Polityka energetyczna Polski będąc spójną z polityką energetyczną UE. dotycząca działań na rzecz zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej i inwestycji infrastrukturalnych. wzmocnienie pozycji odbiorcy na tym rynku oraz zapewnienie stosownego poziomu bezpieczeństwa dostaw energii. – 11. przewiduje m. − Dyrektywa 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. – 9. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE. następujące dyrektywy: − Dyrektywa 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r. 2. Nowelizacja umożliwi prowadzenie właściwej polityki w zakresie rozwoju połączeń sieciowych. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. − Dyrektywa 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. przeniesienie nadzoru właścicielskiego nad operatorem systemu przesyłowego energii elektrycznej do właściwości Ministra Gospodarki. W związku z powyższym. 2014 r. – 10.5. − Dyrektywa 2004/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r.in. . Zawarte w dyrektywie cele pośrednie dla Polski określają udział energii ze źródeł odnawialnych w poszczególnych latach na następującym poziomie: 2012 r. Pierwotnie określała zasady kształtowania polityki energetycznej państwa. w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii oraz zmieniająca dyrektywę 92/42/EWG. Kolejne nowelizacje sprawiły. Ostatnia nowelizacja Prawa energetycznego z 8 stycznia 2010 r.4. 58 .88%.44%. w – uchwalonym prze Radę Ministrów w listopadzie 2009 r. Jednocześnie wszystkie państwa członkowskie powinny zwiększyć udział energii odnawialnej w transporcie do 10% w 2020 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI iii. 2016 r. W związku z potrzebą wdrożenia do polskiego systemu prawnego kolejnych dyrektyw unijnych. zasady działalności przedsiębiorstw energetycznych i warunki zaopatrzenia i użytkowania energii i paliw.36%. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 96/92/WE.. – 8.in. uwzględnia realizację jej najważniejszych celów. wpływając w ten sposób na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju. położono duży nacisk na realizację zobowiązań wynikających z regulacji Unii Europejskiej. Poprzez ww. ustawa – Prawo energetyczne była wielokrotnie nowelizowana. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylająca dyrektywę98/30/WE.dokumencie Polityka energetyczna Polski do 2030 roku.76%.

trwają prace nad nowym kształtem prawa energetycznego. Na tego typu tendencje wskazują raporty monitorujące środki polityki handlowej opracowane przez WTO. itp. Polska podjęła działania na forum UE na rzecz przyjęcia przez Unię stanowiska opowiadającego się za stworzeniem efektywnego systemu monitoringu protekcjonistycznych środków polityki handlowej w ramach WTO.: − Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r.in. Rynek wewnętrzny a stosunki z krajami trzecimi Negocjacje Rundy Rozwojowej Doha w ramach Światowej Organizacji Handlu Dynamika negocjacji DDA WTO w ramach obecnej rundy wielostronnych negocjacji handlowych. Członkostwo danego kraju w WTO oznacza większą otwartość rynku tego kraju (obniżki stawek celnych i otwieranie sektorów usług). − Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/73/WE z dnia 13 lipca 2009 r.. Oznacza także możliwość zaskarżania działań. Trwają prace nad udoskonaleniem pracy TPRB i systemu notyfikacji w WTO. na skutek dużych rozbieżności co do oczekiwanych wyników tych negocjacji (głównie sporu pomiędzy USA i Chinami).POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W związku z potrzebą implementacji do polskiego porządku prawnego tzw. w skład którego wchodzą m.6. Członkowie WTO związani są akceptowanymi i obowiązującymi wszystkich regułami określającymi warunki zmian stawek celnych. 59 . wszczynania postępowań ochronnych. które przez innych członków WTO są uważane za niezgodne z regułami WTO (poprzez Organ Rozstrzygania Sporów i procedury panelowe w WTO). Członkostwo tych krajów w WTO powinno skutkować większą przewidywalnością w prowadzeniu operacji handlowych na ich rynkach. a także może utrudnić wyjście z recesji gospodarczej. Polska bardzo mocno zaangażowała się na forum UE w walkę z tymi praktykami. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy był narastający od połowy 2008 r. nie jest receptą na walkę z kryzysem. Po przyjęciu Ukrainy do WTO w maju 2008 roku. Wynikiem działań KE na forum WTO było powołanie zespołu monitorującego w zakresie środków protekcjonistycznych. światowy kryzys gospodarczo-finansowy. OECD oraz Komisję Europejską. Polska wspiera podobne dążenia ze strony Rosji i Białorusi. Białorusią i Ukrainą Dla Polski kluczowe znaczenie mają relacje handlowe z Rosją. że istotnym priorytetem ostatnich prezydencji UE i Komisji Europejskiej było zdynamizowanie tych negocjacji. MFW. Bank Światowy. UNCTAD. Relacje z Rosją. Przeglądu Polityki Handlowej (TPRB) oraz zmiany formatu notyfikacji ww. 2. dalej mamy do czynienia ze stagnacją w tym zakresie. Wychodząc z założenia. mających na celu liberalizację handlu światowego (obniżenie ceł i przeszkód we wzajemnym handlu) i wzmocnienie systemu WTO uległa zdecydowanemu spowolnieniu. środków do WTO. Wzrost tego rodzaju środków zwiększa ryzyko dalszego spadku światowych obrotów handlowych. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylająca dyrektywę 2003/55WE. I pomimo. Białorusią i Ukrainą. że odwrócenie się od polityki otwartego rynku opartego na zasadzie wzajemności. Protekcjonizm w handlu międzynarodowym W trakcie aktualnego kryzysu gospodarczego widoczna jest tendencja do wprowadzania przez szereg krajów trzecich środków polityki handlowej rodzących wątpliwości odnośnie ich zgodności z postanowieniami WTO. Członkowie WTO są także zobowiązani do notyfikacji członkom WTO wszystkich działań stwarzających bariery w handlu lub ograniczenie dostępu do rynku. trzeciego pakietu energetycznego.4. w tym rozbudowania zakresu działań Organu ds.

umów sektorowych oraz umów o unii celnej (unię celną UE podpisała z Turcją). Malezja. fluorytu. Dla UE w chwili obecnej najważniejszymi partnerami w negocjacjach o FTA są: Indie. okrętowy. ASEAN 19. negocjacji Nowej Umowy pomiędzy UE i Rosją. Singapur. umów o stowarzyszeniu.w tym polskiej . w Genewie). koksu. Polska przygotowała pogłębioną analizę rynku aluminium wraz z wyprzedzającym wnioskiem o ustanowienie całkowitego zawieszenia poboru unijnego cła na ten surowiec. maszynowy. unię celną między Rosją. W rezultacie dokonano korekt zapisów mandatu negocjacyjnego dla Komisji Europejskiej. Mercosur 20 i Ukraina. hutniczy i nawozowy. W ostatnim okresie zakończono negocjacje SWH z Koreą Płd. Indonezja. w Rostowie oraz podczas nieformalnych konsultacji Przewodniczącego Grupy Roboczej ds.: samej akcesji Rosji do WTO. samochodowy. Unijne umowy handlowe Istotnym aspektem. krzemu metalicznego. Kwestia ta dotyczy surowców ważnych dla przemysłu unijnego w takich obszarach jak przemysł lotniczy. Paragwaj. Laos. W listopadzie 2009 r. Kambodża Argentyna.1 czerwca 2010 r. akcesji Rosji do WTO. Zapewnienie dostępu do surowców pozyskiwanych w państwach pozaunijnych Kwestie ograniczeń w dostępie do surowców są szeroko omawiane na forum UE. Kazachstanem i Białorusią. Kazachstanu i Białorusi o wstrzymaniu procesów akcesyjnych do WTO w związku z zawiązaniem ww. w związku z impasem w negocjacjach UE z regionem ASEAN dotyczących zawarcia FTA. umów o partnerstwie i współpracy (PCA). Ponadto. Z drugiej strony Rosja wielokrotnie potwierdzała intencję szybkiego wstąpienia do WTO (m. oraz dwustronnych stosunków handlowych. Urugwaj. że krok ten mógł doprowadzić do otwarcia furtki. 19 20 Filipiny. po długotrwałych przygotowaniach UE wszczęła formalny spór na forum WTO z Chinami dotyczący wprowadzonych przez Chiny ograniczeń w dostępie do niektórych surowców (boksytu. Dostęp do rynków krajów trzecich Kwestia dostępu do rynków krajów trzecich jest omawiana głównie w ramach prac Komitetu ds. W ramach tych prac podjęte zostały działania dotyczące utworzenia list barier oraz propozycji działań (hymn sheets) UE w eliminowaniu barier w unijnym eksporcie do kluczowych krajów trzecich (ok. Jednak głębsza analiza wykazała. Wietnam . że część krajów członkowskich UE może domagać się powrotu do pierwotnej – 6% stawki celnej UE na import tego surowca. który odbył się w dniach 31 maja . Brazylia. Według KE partnerem o znacznym potencjale jest Rosja i kraje Zatoki Perskiej (GCC). manganu. unii celnej determinuje problemy w relacjach między Unią Europejską a Federacją Rosyjską w trzech obszarach tj. fosforu żółtego. zobowiązując ją do podjęcia określonych działań mających na celu zabezpieczenie interesów UE w zakresie importu z Azji. Taki krok miał być odpowiedzią na trwający impas negocjacyjny z całym regionem. Decyzja Rosji. Ameryka Centralna i Andyjska. Birma. Komisja Europejska zaproponowała rozpoczęcie negocjacji bilateralnych z jednym z krajów ww. W 2009 r. Niezależnie od toczących się negocjacji. Tajlandia. cynku). Dostępu do Rynku (MAAC).in. Wenezuela 60 . Zgłaszana jest także kwestia rozpoczęcia negocjacji z Japonią. Kanada. Istniała obawa. W wyniku dyskusji przeprowadzonych na forum UE zadecydowano o kontynuacji obecnej 50% redukcji unijnego cła na import aluminium nieobrobionego.MINISTERSTWO GOSPODARKI Jednocześnie relacje handlowe UE-Rosja zostały w ciągu ostatniego roku przedefiniowane z uwagi na funkcjonującą od 1 stycznia 2010 r. węgliku krzemu. UE podejmuje także inne działania w tym zakresie. Brunei.konkurencyjności jest zawieranie przez Unię Europejską (UE) z państwami trzecimi umów o strefach wolnego handlu (FTA). poprzez którą większość towarów z całego regionu Azji byłaby importowana do UE na preferencyjnych zasadach. 30).: podczas Szczytu UE-Rosja. regionu – Singapurem. elektroniczny. który przyczynia się do wzrostu unijnej . które miały miejsce 25 maja 2010 r. magnezytu.

oraz docelowym dla rozporządzenia GSP. Kontynuowane są prace nad dwoma projektami rozporządzeń dotyczących GSP UE21: tzw. elektronicznego. Wnioski Polski o modyfikację unijnej ochrony celnej dotyczą głównie przemysłu chemicznego. mającym na celu przedłużenie obecnego systemu GSP do końca 2013 r. − Nadzór licencyjny w imporcie towarów pochodzących z Uzbekistanu. tworzenie nowych miejsc pracy. Kwestia ta należała do najbardziej kontrowersyjnych spraw w tym okresie z uwagi na rangę problemu (branża zatrudnia ponad 300 000 osób w UE) oraz silną polaryzację stanowisk państw członkowskich UE. − Nadzór importu wyrobów stalowych oparty na systemie single-checking (wobec wszystkich kierunków importu. GSP UE na okres po 2012 r. Środki Ochronne UE Najistotniejszymi sprawami w zakresie przeciwdziałania nieuczciwym praktykom dostawców z krajów trzecich z punktu widzenia interesów Polski. Polska bierze aktywny udział w tych pracach. modernizacji struktur itd. łącznie opracowano i przekazano do KE 14 polskich wniosków oraz 6 sprzeciwów do wniosków innych państw UE. W 2009 r. było przedłużenie na okres 15 miesięcy obowiązywania ceł antydumpingowych na przywóz do UE obuwia ze skórzanymi cholewkami. Praca nad nowymi rozporządzeniami ws. KE uwzględniła 10 polskich wniosków oraz 2 polskie sprzeciwy. motoryzacyjnego i hutniczego. pochodzącego z Chin i Wietnamu.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Modyfikacja unijnej ochrony celnej Opłaty celne mają szczególną funkcję gospodarczą. Zgodnie z oczekiwaniami Polski rozporządzenie rollover będzie miało charakter wyłącznie techniczny. poprawianie konkurencyjności gospodarki. m. ustalającego nowy system GSP na kolejne lata. − Limity na uszlachetnianie bierne dla Białorusi. − Kontyngent ilościowy w imporcie towarów pochodzących z Korei Północnej. autonomiczne/gospodarcze umożliwienie przedsiębiorcom ponoszenia mniejszych kosztów dostaw w określonym czasie). za wyjątkiem towarów objętych kontyngentami dla Rosji i Kazachstanu). zawieszenia poboru ceł w UE lub unijnych kontyngentów taryfowych (tzw.. wprowadzono na forum UE następujące środki handlowe w imporcie do UE wyrobów tekstylno-odzieżowych: − Kontyngent ilościowy w imporcie towarów pochodzących z Białorusi. Łącznie w 2009 r. technicznym w formie roll-over regulation. Pozwalają one także na stymulowanie ogólnej aktywności gospodarczej. Regulacje UE w zakresie importu tekstyliów i odzieży oraz wyrobów stalowych W 2009 r. W roku 2009 wprowadzono na forum UE następujące środki handlowe w imporcie do UE wyrobów stalowych: − Kontyngent ilościowy w imporcie wyrobów stalowych pochodzących z Kazachstanu. − Kontyngent ilościowy w imporcie wyrobów stalowych pochodzących z Rosji. Na bieżąco przedstawiane są także oczekiwania Polski w kontekście nowego docelowego systemu GSP UE.in. W obu przypadkach prace na forum UE wciąż jeszcze trwają. 21 GSP .jednostronny system preferencji celnych dla państw rozwijających się i najmniej rozwiniętych 61 .

− zapewnienie równej konkurencji towarom wspólnotowym. zwłaszcza że – w związku z nowym okresem planowania finansowego – w ostatnich latach do naszej gospodarki napływały środki w ramach dwóch perspektyw finansowania. − restrukturyzacji i modernizacji sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich (SPO ROL). przed niekontrolowanym napływem tanich produktów z państw trzecich. wdrażanego na poziomie poszczególnych województw. − rybołówstwa i przetwórstwa ryb (SPO Ryby).MINISTERSTWO GOSPODARKI Reguły pochodzenia towarów Obecnie finalizowane są prace nad reformą unijnych preferencyjnych reguł pochodzenia na potrzeby systemu GSP UE. − infrastruktury transportowej i gospodarki morskiej (SPO Transport). Zgodnie z harmonogramem Komisji Europejskiej.5. − rozwoju zasobów ludzkich (SPO RZL). Polska w tych pracach zabiega o właściwe zabezpieczenie poprzez: − stworzenie odpowiednich warunków preferencyjnego dostępu do rynku UE dla towarów z krajów pozaunijnych oraz równocześnie. realizujące cele polityki spójności UE: − Europejski Fundusz Społeczny − Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej − Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego − Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa Ponadto utworzono Fundusz Spójności stanowiący instrument finansowy UE spoza grupy funduszy strukturalnych i wdrażany na poziomie wybranych państw a nie regionów. Jego celem jest ułatwienie integracji słabiej rozwiniętych krajów poprzez budowę sieci transportowych oraz projektów środowiskowych o znaczeniu ponadregionalnym. że fundusze strukturalne UE odegrały w Polsce znaczącą rolę łagodzącą skutki światowego kryzysu gospodarczego. 2. zwłaszcza z państw Dalekiego Wschodu. Środki w ramach funduszy strukturalnych rozdzielane były w formie programów operacyjnych. fundusze strukturalne z Unii Europejskiej. Absorpcja funduszy unijnych W kontekście kryzysu gospodarczego istotnym czynnikiem dla polskiej gospodarki okazały się w 2009 r. w tym polskim.1.5. W perspektywie finansowej 2004-2006 Polskę objęło pięć jednofunduszowych sektorowych programów operacyjnych (SPO): − wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw (SPO WKP). Wsparciu procesu wdrażania funduszy strukturalnych służył Program Operacyjny Pomocy Technicznej. prace te powinny zostać zakończone w okresie Prezydencji belgijskiej. 2. O dofinansowanie ze środków unijnych można było ubiegać się również w ramach dwufunduszowego Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR). Perspektywa finansowa 2004-2006 W latach 2004-2006 istniały cztery fundusze strukturalne. Wielu ekonomistów zgadza się co do tego. 62 .

860.0 100.555.8 105.8 SPO Transport 1.4 Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów). 37.4 Poziom ten wynika z zastosowania mechanizmu nadkontraktacji oraz ze zmian kursu walutowego na przestrzeni całego okresu programowania.8 73.1 4.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W ramach perspektywy finansowej 2004–2006 przedsiębiorcy korzystali przede wszystkim z SPO WKP (w ramach działania 2.4 4.0 40.8 105.7 mld EUR.4 SPO ROL 2.4 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych MRR oraz www. odpowiadającej w chwili obecnej 107% alokacji UE22.0 60. a na obszarach wiejskich – z SPO ROL (w ramach działania 2.2 Wsparcie konkurencyjności produktowej i technologicznej przedsiębiorstw oraz działania 2. W przypadku Funduszu Spójności.4 2.7 36.0 SPO WKP ZPORR SPO Transport SPO RZL SPO ROL SPO PO Pomoc Rybołówstwo Techn. 31 grudnia 2009 r.9 SPO RZL 1.4 99.230.635.951.724. tj. Jak podaje MRR beneficjenci otrzymali środki w wysokości ponad 35 mld zł. zakończył się ostatecznie okres kwalifikowalności dla wszystkich programów realizowanych z udziałem funduszy strukturalnych w ramach perspektywy finansowej 2004-2006.2 100.3 PO Pomoc Techn. trafiło do Polski ponad 3.729.978.7 129.0 97.5 2.4 .8 Źródło: MRR Tabela 14 Wykorzystanie funduszy w ramach NPR Alokacja w mln EUR Wykorzystanie w mln EUR SPO WKP 2.136.0 0.5 1.pl Wykorzystanie w % 103. Do końca 2009 r.dotacjeue. Ważnym źródłem finansowania przedsiębiorczości był też SPO RZL (w ramach działania 2.986.0 20.9 107.563.3 Rozwój kadr nowoczesnej Gospodarki i działań z zakresu priorytetu I SPO RZL Aktywna polityka rynku pracy oraz integracji zawodowej i społecznej) oraz ZPORR (w ramach działań 2. 22 63 73.1 2. Wykres 6 Poziom realizacji programów operacyjnych 2004-2006 jako % alokacji (dokonane płatności na rzecz beneficjentów w części odpowiadającej wkładowi UE) 129.0 SPO Rybołówstwo 373.0 97.0 120.4 wspomagających powstawanie i efektywność mikroprzedsiębiorstw).2 107.3 Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje.6 ZPORR 4.9 100.9 Fundusz Spójności 5.5 i 3.org. ostateczną datą kwalifikowalności wydatków ponoszonych w projektach jest 31 grudnia 2010 r.4 wspierającego przedsiębiorstwa zobligowane do dostosowania swojej infrastruktury do wymogów ochrony środowiska).030.0 80.4 99. 66% dostępnej alokacji w ramach Funduszu Spójności.7 % 140.6 392. działania 2. Fundusz spójności 103.

który podlega dziś podobnym zasadom. Kluczowym instrumentem w ramach NSRO. Europejski Fundusz Społeczny jest natomiast głównym źródłem finansowania przeznaczonego na wspieranie zatrudnienia i zwiększanie spójności gospodarczo-społecznej państw członkowskich. ukierunkowana na eliminowanie nierówności na rynku pracy. nastawionym na wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez podnoszenie ich innowacyjności jest Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka. Za cel strategiczny NSRO uznano tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości. z czego ze środków UE będzie pochodziło 8. co fundusze strukturalne. Obok celu strategicznego. ochronę środowiska. które w sposób bezpośredni lub pośredni przyczyniają się do 64 .5. NSRO zakładają realizację celów horyzontalnych. że w perspektywie finansowej 2004-2006 programom sektorowym towarzyszyła inicjatywa wspólnotowa IW EQUAL. W ramach PO IG wspierane są działania z zakresu innowacyjności produktowej. Perspektywa finansowa 2007-2013 W latach 2007-2013. liczba funduszy strukturalnych została ograniczona do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). badania naukowe i rozwój technologiczny. otoczenie biznesu. Utrzymany został Fundusz Spójności.in.7 mld EUR.MINISTERSTWO GOSPODARKI Największym poziomem wykorzystania środków unijnych charakteryzuje się SPO Transport. innowacje. rozwój turystyki i inwestycji kulturalnych oraz rozwój społeczeństwa informacyjnego i współpracę przygraniczną. Pierwszy z funduszy przeznaczony jest na wspieranie bazy produkcyjnej i konkurencyjności przedsiębiorstw. czyli te adresowane w dużej mierze do przedsiębiorców. inwestycje infrastrukturalne. Struktura tych programów została określona na podstawie Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO). marketingowej i organizacyjnej. Wysokim poziomem realizacji odznacza się też adresowany do dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych ZPORR. wynikających z założeń strategicznych UE oraz z analizy SWOT gospodarki Polski. a ponadprzeciętnym SPO Rybołówstwo i SPO WKP. instytucje pozarządowe. W obecnej perspektywie finansowej Polskę objęło sześć programów krajowych: − Program Infrastruktura i Środowisko − Program Kapitał Ludzki − Program Innowacyjna Gospodarka − Program Rozwój Polski Wschodniej − Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej − Program Pomoc Techniczna oraz programy regionalne. Jego beneficjentami są przedsiębiorcy. administracja rządowa i samorządowa oraz instytucje i jednostki badawczo-rozwojowe. technologie informacyjne i komunikacyjne (40% przeznaczono na bezpośrednie wsparcie przedsiębiorców). gospodarczej i przestrzennej Polski.2. w wyniku reformy polityki spójności. 2. 2007– 2013 (PO IG). Należy wspomnieć.3 mld EUR (EFRR). podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw. Ponad 90% funduszy skierowane zostanie na działania w obszarach: badania i rozwój. zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej. procesowej. Łączna wielkość środków publicznych zaangażowanych w realizację programu w latach 2007-2013 wyniesie ponad 9. m.

− świadczenie usług elektronicznych między przedsiębiorstwami (business to business-B2B) oraz przedsięwzięcia z zakresu gospodarki elektronicznej realizowane przez rozpoczynające działalność gospodarczą małe i średnie przedsiębiorstwa.7 mld EUR).5 mld EUR. Program zakłada m.6 mld EUR.9 mld EUR (w tym ze środków Funduszu Spójności – 22. − inwestycje związane z działalnością B+R przedsiębiorstw. − prace badawczo-rozwojowe zamawiane przez przedsiębiorców. − projekty wysoko innowacyjne o dużej wartości. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ) Celem programu jest poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska. − zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego.2 mld EUR oraz EFRR – 5. Przedsiębiorcy mogą się ubiegać o wsparcie m. zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. W ramach PO IiŚ przedsiębiorstwa (w tym duże) będą mogły skorzystać z ok. ochrony środowiska. np. z wyłączeniem branż wykluczonych na podstawie odrębnych przepisów. − wdrożenia wyników prac B+R oraz nowych technologii. przy czym chodzi tutaj o innowacyjność co najmniej w skali kraju lub na poziomie międzynarodowym. − wsparcie powiązań kooperacyjnych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI powstawania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw. − wzrost spójności terytorialnej. 2.in. następujących przedsięwzięć: − przedsięwzięcia o wysokim stopniu innowacyjności bez względu na wielkość przedsiębiorstwa i branżę. 65 . − upowszechnienie edukacji społeczeństwa na każdym etapie kształcenia przy równoczesnym zwiększeniu jakości usług edukacyjnych i ich silniejszym powiązaniu z potrzebami gospodarki opartej na wiedzy. Na wsparcie szeroko rozumianej przedsiębiorczości przeznaczono ok.in. PO IiŚ przewiduje również wsparcie dla projektów związanych z bezpieczeństwem energetycznym oraz rozwojem szkolnictwa wyższego. − zwiększenie potencjału administracji publicznej w zakresie opracowywania polityk i świadczenia usług wysokiej jakości oraz wzmocnienie mechanizmów partnerstwa . mające na celu wzmocnienie potencjału kadrowego przedsiębiorstw poprzez specjalistyczne szkolenia i rozwój usług doradczych nakierowanych na specyficzne potrzeby przedsiębiorców.9 mld EUR.7 mld EUR). wsparcie dla przedsięwzięć związanych z budową infrastruktury transportowej.4 mld EUR. energetycznej oraz dostosowujących przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. na realizację PO KL przeznaczono prawie 11. z czego ze środków Unii Europejskiej będzie pochodziło 27. a do osiągnięcia tego celu przyczynia się realizacja sześciu celów strategicznych. inwestycje powyżej 2 mln EUR. do których należą: − podniesienie poziomu aktywności zawodowej oraz zdolności do zatrudnienia osób bezrobotnych i biernych zawodowo. − poprawa zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorstw do zmian zachodzących w gospodarce. − inicjowanie nowych przedsiębiorstw o wysokim potencjale innowacyjnym. − wsparcie dla przedsiębiorców działających na Jednolitym Rynku Europejskim. Na realizację programu przeznaczono 37. W PO KL przewidziano działania komplementarne do działań wspieranych na poziomie centralnym i regionalnym. Wraz ze środkami krajowymi. zdrowia. co stanowi 25% alokacji dla całego PO KL (9. Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) Celem głównym programu jest wzrost zatrudnienia i spójności społecznej. 2.

wystawach oraz misjach krajowych i zagranicznych. w tym 2. − rozwój infrastruktury/systemu transportowego.in. powoływanie nowych oraz rozwój istniejących inicjatyw klastrowych). tj. innowacje i przedsiębiorczość przeznaczono prawie 1/4 środków z RPO (ok. W Regionalnych Programach Operacyjnych przewidziano m. kompleksowe przygotowanie terenu pod inwestycje produkcyjne oraz sferę nowoczesnych usług i produkcji.9% (tj. − zwiększenie dostępu do Internetu szerokopasmowego w Polsce Wschodniej.Nowoczesna gospodarka współfinansowane są m. Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej (PO RPW) Celem programu jest przyspieszenie tempa rozwoju społeczno – gospodarczego Polski Wschodniej (tj. 23. − znoszenie dysproporcji i budowanie spójności. W realizację PO RPW zostaną zaangażowane środki w kwocie 2. − rozwój wybranych funkcji metropolitalnych miast wojewódzkich. następujące przedsięwzięcia: budowa i rozbudowa parków przemysłowych. − Oś 2: Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. na rozwój regionu bądź poprawę jego konkurencyjności. bezpośrednie wsparcie finansowe na inwestycje przedsiębiorstw. − poprawa dostępności i jakości powiązań komunikacyjnych województw Polski Wschodniej. RPO przewidują przede wszystkim przedsięwzięcia ukierunkowane na: − wspieranie gospodarki i przedsiębiorczości. podkarpackiego.9 % alokacji. tworzenie sieci współpracy dotyczącej innowacyjnej działalności gospodarczej (np.. − Oś 3: Jakość życia na obszarach wiejskich i różnicowanie gospodarki wiejskiej. − rozwój infrastruktury społecznej. 66 . Działania PROW 2007– –2013 będą realizowane w ramach czterech osi: − Oś 1: Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego. którymi są: − stymulowanie rozwoju konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy. − ochronę środowiska. Tym samym RPO stanowią bardzo istotne źródło wsparcia dla firm działających na rynkach lokalnych i regionalnych. − optymalizacja procesu wdrażania PO Rozwój Polski Wschodniej. Udział 16 RPO w całkowitej alokacji środków polityki spójności wynosi 24. We wszystkich 16 programach wskazano.6 mld EUR). Cel główny programu osiągany będzie poprzez realizację celów szczegółowych. podlaskiego. PROW 2007–2013 jest dokumentem określającym działania służące zdynamizowaniu procesu modernizacji polskiego rolnictwa i rozwojowi obszarów wiejskich. 16.in. wsparcie udziału w targach. około 4 mld EUR). itp. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013. parków technologicznych. − rozwój turystyki. − Oś 4: Leader. województw: lubelskiego. natomiast na obszar Badania i rozwój technologiczny.274 mln EUR z EFRR i 401 mln EUR z publicznych środków krajowych. a także wsparcie instytucji otoczenia biznesu. w ramach celu głównego.675 mln EUR.MINISTERSTWO GOSPODARKI 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) Cele RPO zostały ustalone na szczeblu regionalnym w odniesieniu do strategii rozwoju województw i wskazanych w nich obszarów wymagających wsparcia. świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego) w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju. W ramach Priorytetu I . − poprawę poziomu i jakości życia mieszkańców. − zwiększenie roli zrównoważonej turystyki w gospodarczym rozwoju makroregionu.

8 116.4 26.223. a około 4 mld EUR stanowić będą krajowe środki publiczne.5 0. umów. złożono ok.4 RAZEM NSRO 27 184 25. jak i środki krajowe) 56.693.0 4. a wyższym niż przeciętny – PO KL i programy regionalne.010.322.7 1.7 29.877.3 28.126.6 5.8 33.8 mld EUR. z których przedsiębiorcy korzystają najczęściej. 67 .POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Łączna suma środków przeznaczona na realizację PROW 2007–2013 wynosi 17.2 14. Największym poziomem wykorzystania alokacji charakteryzuje się PO IG.0 1.0 Razem Regionalne 8 980 8.8 12.6 PO PT 131 179.6 PO KL 14 575 3.3 Program Liczba PO IG 2 837 5.5 27.6 mld EUR. Tabela 15 Wykorzystanie funduszy w ramach NSRO Umowy o dofinansowanie Wartość wydatków kwalifikowalnych (mln EUR) Dofinansowanie UE (mln EUR) Poziom wykorzystania alokacji na lata 20072013 45.7 30.064. 101.2 mld EUR będzie pochodzić z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Od początku uruchomienia programów realizowanych w ramach NSRO 2007-2013 do końca 2009 r.6 mld EUR.027.961.9 mld EUR.2 10.2 72. Wartość wydatków kwalifikowalnych dla tych projektów wyniosła 25. z których ponad 13.0 Razem Krajowe 18 204 17.5 8.9 525.4 2.9 323.554.208.4 5.755.6 1.0 85.2 133. na całkowitą kwotę dofinansowania 26.5 3.5 118.049.2 tys.650.5 25.5 tys.4 17.180. Do końca 2009 r.6 2.612. Wartość wydatków wykazanych przez beneficjentów we wnioskach o płatność i uznanych za kwalifikowalne wg stanu na koniec 2009 r.2 mld EUR.162.8 5. Łącznie.2 3.6 3.9 Wnioski o płatność Wartość Poziom wydatków wykorzystaDofinansouznanych za nia alokacji wanie UE kwalifikona lata 2007(mln EUR) walne 2013 (mln EUR) (%) 3.1 mld EUR. wniosków (poprawnych pod względem formalnym) na całkowitą kwotę dofinansowania (zarówno środki unijne. zatwierdzono do realizacji 42. natomiast dofinansowanie UE 17.4 1.4 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych MRR.5 PO RPW 77 814.0 621.9 5.946.273. od początku realizacji NSRO 2007-2013 zawarto prawie 27.2 mld EUR.3 1.891.6 1.2 3.038.1 PO EWT 88 139.3 tys.2 PO IiŚ 496 6.5 16. czyli te.7 3.4 152.212.7 3. wyniosła 5.6 5. w tym dofinansowanie UE – 3.

.

Litwę.).).). Najlepsze oceny uzyskały za to: wielkość rynku (20. stabilność makroekonomiczną (74. w oparciu o które dokonano oceny. Grecję i Bułgarię. Oceny zawarte w rankingach są brane pod uwagę w przypadku podejmowania np. Międzynarodowe rankingi konkurencyjności W świetle międzynarodowych porównań i rankingów polska gospodarka nie zalicza się do gospodarek konkurencyjnych. miejsce w gronie 133 państw. Również ich użyteczność jest ograniczona z racji uwzględniania danych. m. bodźce wymuszające efektywność. wg autorów raportu. decyzji inwestycyjnych.) oraz zdrowie i szkolnictwo podstawowe (35. The Global Competitiveness Report.).1. ogólnej infrastruktury (121.). indeksu globalnej konkurencyjności (The Global Competitiveness Index . Węgry. z czego 69 osób reprezentowało firmy zatrudniające powyżej 100 osób. choć ostatnio Polska zanotowała wyraźną poprawę pozycji w większości tego typu opracowań. Włochy. który mierzy ogólną konkurencyjność gospodarki. infrastruktury portów (121) oraz infrastruktury transportu lotniczego (97. przede wszystkim z lat 2007-2008 r.) oraz innowacje (52. Odpowiedzi udzieliło 101 menedżerów. W ciągu roku poprawiliśmy swoją pozycję o 7 miejsc. ustalono na podstawie wyników badania ankietowego przeprowadzonego wśród przedsiębiorców/menedżerów w okresie pomiędzy styczniem a majem 2009 r. Ocena Polski przedstawiona w ostatnim rankingu WEF istotnie się polepszyła. Powstaje on na podstawie oceny tzw. że mają one liczne ograniczenia metodologiczne.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 3. Poniżej przedstawiono oceny pozycji konkurencyjnej polskiej gospodarki. Na bardzo niską pozycję Polski w kategorii infrastruktura złożyły się. 74. KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEJ GOSPODARKI 3. Ranking globalnej konkurencyjności Światowego Forum Ekonomicznego 2009-2010 Ranking globalnej konkurencyjności jest kluczowym elementem corocznego raportu Światowego Forum Ekonomicznego pt. miejsce Polski pod względem stabilności makroekonomicznej oznaczało duży spadek w porównaniu z GCI 2008-2009 (50. innowacje oraz stopień rozwoju biznesu). 69 .23 Częściowo oparto się na danych statystycznych. w świetle ważniejszych publikacji na ten temat. lecz należy sobie zdawać sprawę. Część wskaźników cząstkowych. awansując z 53. szkolnictwo wyższe i szkolenia (27. Spośród 12 kategorii najniżej oceniono infrastrukturę (103. pozycja). Rumunię. które w momencie publikacji są już nieaktualne (na ogół sprzed roku-dwóch). miejsce). Indeks został wyliczony na podstawie 110 wskaźników cząstkowych ujętych w 12 kategorii i przypisanych do trzech głównych obszarów (podstawowe wymogi.in. Jednocześnie wyprzedzamy w rankingu 8 krajów UE: Słowację.GCI). na 46.). Łotwę.: niska jakość infrastruktury drogowej (127. na tle innych państw.) efektywność rynku produktów i usług (53. Na ocenę tą wpłynęło głównie pogorszenie w zakresie deficytu 23 W Polsce badanie przeprowadzono na próbie 184 przedstawicieli top managementu.

2009-2010. na 32. Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Włochy Słowacja Ranking 200812 7 16 29 44 33 49 46 2009 Ranking 200912 7 16 33 53 31 48 47 2010 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie The Global Competitiveness Report 2008-2009. 70 . system finansowy) uzyskaliśmy identyczne oceny.in. itd. Tabela 18 Ranking IMD W. zdrowotna. infrastruktura techniczna. innowacyjność). Podobnie jak w poprzednich latach najwyżej oceniono obszar polityki handlowej. miejsce). Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Ranking 2009 10 25 64 29 30 37 Ranking 2010 11 23 64 36 29 34 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie Index of Economic Freedom 2009. które najbardziej ciążą na ocenie wolności gospodarczej w Polsce są. 27 W poprzednim rankingu Polska przesunęła się do góry o 8 „oczek”.in.in.27 W gronie państw UE-2728 Polska wyprzedziła 11 krajów. zaś w jednym obszarze (polityka monetarna) zanotowaliśmy pogorszenie. edukacyjna). W aktualnej edycji rankingu wolności gospodarczej. polityka budżetowa oraz ochrona praw własności. 28 W rankingu nie uwzględniono Łotwy. notując tym samym awans o 11 pozycji i wyprzedzając 3 kraje unijne: Grecję. Uwagę zwraca również znaczne pogorszenie naszej pozycji pod względem spreadu stóp procentowych25 (spadek z 20. w oparciu o ponad 300 kryteriów szczegółowych. wyniki w HZ. w którym ocenie poddano 179 krajów. wysoki poziom percepcji korupcji. obciążenia podatkowe. wg autorów raportu. 2010. efektywność przedsiębiorstw (m. Polska 53 46↑ ↑ Indeks wolności gospodarczej 201026 – Heritage Foundation i Wall Street Journal Autorzy corocznego rankingu pn.International Institute for Management Development (IMD) Najnowszy raport IMD ‘World Competitiveness Yearbook’ ocenia konkurencyjność 58 państw. naukowa. swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. na 73. politykę rynku pracy czy poziom korupcji. miejsce. W porównaniu do poprzedniego rankingu zanotowaliśmy poprawę w 7 obszarach. politykę budżetową. Czynnikami branymi pod uwagę w tej ocenie są m. Czynnikami. polityka fiskalna. Polska zajęła 71. poziom cen. politykę handlową. Słowacja 33 49 Polska 44 32↑ ↑ 24 25 Wg danych za 2008 r. wyniki gospodarcze (wzrost gospodarczy. poziomu długu publicznego oraz inflacji24. Tabela 16 Ranking wg indeksu globalnej konkurencyjności (GCI) W. miejsce. w dwóch (wolność inwestycyjna. Tabela 17 Ranking wolności gospodarczej W. zatrudnienie. finanse przedsiębiorstw. Index of Economic Freedom oceniają m. technologiczna. Włochy 76 74 Słowacja 36 35 Polska 82 71↑ ↑ Światowy Rocznik Konkurencyjności 2010 .MINISTERSTWO GOSPODARKI budżetowego. jakość ustawodawstwa biznesowego. infrastruktura (m.). W aktualnym zestawieniu najbardziej konkurencyjnych gospodarek świata Polska drugi raz z rzędu zanotowała duży awans – z 44. Malty i Cypru. zarządzanie. 26 Dane dotyczą zasadniczo 2008 r. produktywność.in. Włochy i Bułgarię. Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Włochy Ranking 2009 21 13 28 39 31 29 50 Ranking 2010 22 16 24 36 43 29 40 Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie The World Competitiveness Scoreboard 2010. W raporcie definiowany jako różnica pomiędzy oprocentowaniem pożyczek a oprocentowaniem depozytów. monetarnej oraz fiskalnej. finanse publiczne.

konsekwencją wysokiego. Są one związane zasadniczo z regulacjami w 10 obszarach.5% zysku brutto (wzrost o 2. Węgry. Bułgarię. W rankingu cząstkowym zajęliśmy 151.).) i Estonia (38. International Finance Corporation (Międzynarodowa Korporacja Finansowa). 31 Kraje.) i poświęcić na to 395 godzin w roku (spadek o 23 godz. wg autorów raportu. miejsce. Zgodnie z wynikami najnowszej edycji raportu – Doing business 2010 – Polska utrzymała pozycję z poprzedniego roku. – poprawa o 12 miejsc). uwagę zwraca wciąż niska pozycja tego kraju (119. Jednocześnie autorzy raportu dostrzegli nieznaczne wydłużenie się średniego czasu potrzebnego do rozpoczęcia działalności (z 31 do 32 dni). niewystarczający stopień liberalizacji rynków sieciowych czy politykę zmian klimatycznych. całkowitego podatku do zapłaty (48.9% PKB per capita. Wysoko oceniono za to obszar edukacji i szkoleń. Polska zajęła 76. Bardzo dużą poprawę. Najwyższą pozycję w grupie nowych państw członkowskich zajęły Cypr (37. miejsce.8% PKB per capita). Raport Banku Światowego i IFC29 ‘Doing business 2010’ Raport Banku Światowego jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej cytowanych opracowań tego typu. bo aż o 28 miejsc zanotowaliśmy za to w kategorii ‘rozpoczynanie działalności gospodarczej’. miejsce (spadek o 6 pozycji). miejsce). – spadek o 1 pozycję). 163. co jest m. bardzo słabo wypada ocena Polski pod względem łatwości płacenia podatków. co oznacza spadek o 4 pozycje. pozycja).in. miejsce.Centrum ds. Eksperci BŚ oceniają jedynie aspekty mikroekonomiczne prowadzenia działalności gospodarczej.: niską stopę zatrudnienia.in. najwyższą pozycję zanotowaliśmy pod względem łatwości uzyskiwania kredytu (15. zajmując 72. W aktualnym rankingu (za 2009 rok) Polska kolejny raz z rzędu zanotowała poprawę (o 3 miejsca) i zajmuje obecnie 21. Rumunię i Maltę.3% zysku brutto).3 pkt. sformalizowane (doliczono się 30 formalności) i kosztowne (124% dochodu per capita). istotnego ograniczenia wymaganych procedur (z dziesięciu do sześciu) oraz obniżenia kosztu rozpoczęcia działalności z 18. Włochy. Wg autorów raportu są one bardzo czasochłonne (308 dni). Podobnie jak we wcześniejszej edycji rankingu. miejsce. ochrony inwestorów (41. W rankingu za 2009 r. ale wg zaktualizowanej metodologii (celem zapewnienia porównywalności z rankingiem za 2010 r. miejsce (w gronie 183 państw) w ogólnym rankingu łatwości prowadzenia działalności gospodarczej (ease of doing business)30. W konsekwencji zajmujemy pod tym względem bardzo odległe. najniżej oceniono Polskę pod względem formalności związanych z uzyskiwaniem pozwoleń budowlanych. Reform Europejskich – od kilku lat opracowuje raporty ukazujące postęp w realizacji Strategii Lizbońskiej. Pomimo przeprowadzonych w przeszłości przez Słowację reform systemu podatkowego. Poprawa była wynikiem aż jedenastokrotnego spadku poziomu wymaganego kapitału (ze 168. musiałby dokonać 40 płatności składających się w sumie na 42. Jeśli chodzi o rankingi cząstkowe. a wśród UE-1231 prym wiedzie Estonia (19. 30 29 71 . wyprzedzając Gręcję.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Raport dotyczący realizacji Strategii Lizbońskiej ‘The Lisbon Scorecard X’ – Centre for European Reform (CER) Londyński instytut .).). który chciałby spełnić wymagania polskich przepisów podatkowych. uznanych za kluczowe w prowadzeniu biznesu. Podobnie jak rok wcześniej. Do słabości polskiej gospodarki zaliczono m.). które stały się członkami UE od 2004 r. – spadek o 3 miejsca) oraz procedur związanych z handlem międzynarodowym (42. Zgodnie z szacunkami autorów raportu przedsiębiorca. choć wciąż zajmujemy w tym obszarze niską pozycję (117.8% do 17. niską elastyczność rynku pracy. Spośród państw UE najlepsze noty uzyskała w tej kategorii Dania (7.) oznaczało to de facto 72.proc.8% do 15.

lista obejmuje 14 podstawowych wskaźników strukturalnych pogrupowanych w 5 głównych kategoriach problemowych. Największą bolączką jest wciąż bardzo długi czas dochodzenia należności z umów (830 dni). miejsce (bez zmian). (spadek o 7) i 85. Mimo czasowego ograniczenia tempa konwergencji opartej o prezentowane wskaźniki strukturalne w roku 2009. jak również UE-15. 2010 Włochy 74 78 Słowacja 35 42 Polska 72 72 3. 1000 dni32). Brytania Niemcy Francja Hiszpania Litwa Czechy Ranking 2009* 6 27 31 51 25 66 Ranking 2010 5 25 31 62 26 74 * dane zaktualizowane w celu zapewnienia porównywalności z rankingiem z 2010 r.2. 32 Zob. że polska gospodarka utrzyma zrównoważony poziom dochodzenia do zbieżności z lepiej rozwiniętymi gospodarkami unijnymi. Przyjęta przez Komisję Europejską w 2005 r. będącego skutkiem spowolnienia wzrostu gospodarczego. Tabela 19 Ranking swobody prowadzenia działalności gospodarczej W.Polska zajęła odpowiednio 76. i 15. Poniżej przedstawiono wartości wskaźników strukturalnych dla Polski na tle poszerzonej Unii Europejskiej (UE-27. Dobra sytuacja gospodarcza w ostatnich kilku latach znalazła odzwierciedlenie w poprawie wskaźników makroekonomicznych. w dłuższym okresie oczekuje się. na 75 miejsce. miejsce).MINISTERSTWO GOSPODARKI Pod względem egzekwowania zobowiązań umownych spadliśmy o 4 pozycje. Spośród państw UE-12 najlepsza pod tym względem sytuacja panuje na Węgrzech oraz w Łotwie (odpowiednio 14.‘zatrudnianie pracowników’ oraz ‘zakończenie działalności’ . raporty Doing business za lata 2004-2007 72 . W pozostałych kategoriach . Polska na tle krajów UE Ważnym instrumentem oceny postępów krajów UE we wdrażaniu Strategii Lizbońskiej – a więc i konkurencyjności gospodarek – są wskaźniki strukturalne. UE-25). chociaż jest on wyraźnie krótszy niż jeszcze kilka lat temu (ok. Nadal jednak wiele wskaźników obrazujących zmiany strukturalne znacząco różni się in minus od średnich w UE. Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie Doing Business 2009. przede wszystkim w obszarze rynku pracy.

Wielkość PKB per capita to wielkość PKB w przeliczeniu na mieszkańca odniesiona do parytetu siły nabywczej (PSN). wynosi 6% 13.). Protokół z Kyoto zobowiązuje UE-15 do ograniczenia emisji gazów powodujących efekt cieplarniany. Granicę tę ustalono jako 60% mediany rozkładu dochodów w poszczególnych krajach (dochody po transferach socjalnych). Im większa wartość wskaźnika. Wydajność pracy jest podstawową miarą konkurencyjności. mierzonego tono-kilometrami (przemieszczenie się tony towaru na odległość kilometra) a wielkością PKB (mierzonego w cenach stałych z 1995 r. Stopa zatrudnienia osób starszych obliczana jest jako stosunek liczby pracujących w wieku 55-64 lata do ogólnej wielkości populacji w tej grupie wiekowej. emisja ta była niższa o 8% w stosunku do poziomu z 1990 r. 73 . 5. tym większe zróżnicowanie pomiędzy regionami (w przypadku braku różnic pomiędzy regionami. Wskaźnik emisji gazów cieplarnianych jest to wielkość emisji 6 głównych gazów cieplarnianych. wskaźnik przyjąłby wartość zerową). Stopa zatrudnienia to relacja liczby pracujących w wieku 15-64 lata do ogólnej wielkości populacji w tej grupie wiekowej. 9. ważony ich potencjalnym wpływem na globalne ocieplenie. Współczynnik transportochłonności tworzenia PKB oblicza się jako relację pomiędzy wielkością transportu towarowego. 4. Inwestycje biznesowe to udział nakładów inwestycyjnych brutto na środki trwałe poniesionych przez sektor prywatny w PKB. Komparatywne poziomy cen oznaczają relatywne poziomy cen (UE-25 = 100) dóbr konsumpcyjnych nabywanych przez gospodarstwa domowe (włączając w to podatki pośrednie). Wskaźnik energochłonności PKB określany jest jako relacja pomiędzy krajową konsumpcją energii brutto a PKB w danym roku. Uwzględnia on wydatki ponoszone przez podmioty gospodarcze. przyjętej za 100. Wskaźnik wydatków na badania i rozwój odzwierciedla udział krajowych wydatków brutto na badania i rozwój w PKB. Stopa ryzyka ubóstwa definiowana jest jako udział w całej populacji osób o dochodach do dyspozycji poniżej granicy ubóstwa. kolejowy i śródlądowy. Transport drogowy jest oparty na całym ruchu pojazdów zarejestrowanych w danym państwie. które ukończyły co najmniej szkołę średnią (formalny poziom wykształcenia co najmniej ISCED 3-4) w ogólnej populacji osób z tej grupy wiekowej. instytucje szkolnictwa wyższego. rokiem bazowym jest 1995 r. co ułatwia porównania międzynarodowe.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 4 Wskaźniki strukturalne 1. 7. natomiast transport kolejowy i śródlądowy dotyczy przemieszczania się po terytorium kraju. a wymagany wskaźnik obniżki do 2010 r. ropy naftowej. gazów naturalnych i odnawialnych źródeł energii. budżet państwa oraz prywatny sektor non-profit. w stosunku do roku bazowego (1990=100). bez względu na kraj pochodzenia pojazdu czy statku. w ten sposób by w 2010 r. Wskaźnik ten jest obliczany jako stosunek parytetu siły nabywczej do rynkowego kursu waluty w danym kraju.. 3. 12. Dla Polski rokiem bazowym jest 1988 r. 8. Wskaźnik osiągnięć edukacyjnych ludzi młodych to udział osób młodych w wieku 20-24 lata. Krajowa konsumpcja energii brutto jest wyliczona jako suma wartości zużycia pięciu rodzajów energii: węgla. Wskaźnik odzwierciedla wydajność pracy w stosunku do średniej UE-25. Wskaźnik ten jest podstawową miarą poziomu życia. elektryczności. 6.. Obejmuje on transport drogowy. Wskaźnik jest wyrażony w kilogramach ekwiwalentu ropy przypadających na 1000 EUR 14. Wartości PKB są ustalone wg cen stałych. 2. Stopa długotrwałego bezrobocia to udział osób bezrobotnych powyżej 12 miesięcy w zasobie siły roboczej w kraju (w wieku 15-64 lata) 11. Stopa regionalnego zróżnicowania zatrudnienia odzwierciedla rozpiętość zróżnicowania stóp zatrudnienia między regionami (NUTS 2). 10. Wydajność pracy mierzona jest jako PKB (wg PSN) przypadające na jednego zatrudnionego.

(p) .99 (s) 1.6 11.4 76.11 169.98 151.3 0. Źródło: Eurostat.4 4.8 109.5 5.89 164.6 91. Stopa regionalnego zróżnicowania zatrudnienia Środowisko 12.93 (s) 104.7 78.2 16 17 3.09 UE-25 103 104 103. Inwestycje biznesowe Spójność społeczna 9.1 75. Stopa zatrudnienia osób starszych Innowacje i badania 5.3 91.prognoza.3 18.2 18.2 18.6 106.9 (s) 1.61 (p) 0.80 8.71 UE-15 111 112 109.2 16.6 10. 74 .1 101. Komparatywne poziomy cen 69.3 46.3 16 16 3.3 88.0 (f) 59.2 32.0 64.6 UE-27 100 100 100. 14.3 31.7 17.3 bd bd 101.7 1.9 104.1 94.0 2.6 bd bd bd bd bd 162.7 90.54 398.2 45.4 1.0 100. Wydajność pracy na 1 zatrudnionego Zatrudnienie 3.9 67.4 103.5 104 (s) Współczynnik transportochłonności tworzenia 2008 102.0 87.3 149.5 167.6 65.3 65 66.6 78.5 10.4 16. Wskaźnik energochłonności PKB 122.dane wstępne.0 93.52 Ogólna sytuacja gospodarcza 1.6 100.3 59. Wielkość PKB per capita wg PSN 2.1 11.5 (s) * Symbole przy niektórych wartościach wskaźników oznaczają: (f) . Stopa zatrudnienia 4.5 104. (s) .85 (s) 100 100 16.57 58. Wskaźnik osiągnięć edukacyjnych ludzi młodych 6.0 2.1 (f) 62.3 48 47.5 78.9 46 45. Nazwa wskaźnika Wartość wskaźnika* Rok Polska 2009 2008 2009 2008 2009 2008 2009 2008 2009 2008 2008 2007 2009 2008 2009 2008 2008 2007 2009 2008 2007 2006 Cel 2008 2007 2008 2007 56 54 65.2 383.5 2.5 (s) 97.4 bd 88. Stopa długotrwałego bezrobocia 11.6 78. Stopa ryzyka ubóstwa 10. Udział wydatków na badania i rozwój w PKB Reformy ekonomiczne 7. Wskaźnik emisji gazów cieplarnianych 13.0 2.2 (s) (s) (s) PKB 2007 121.5 92.5 95.dane szacunkowe.4 17 17 3.8 65.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 20 Wskaźniki strukturalne Unii Europejskiej – Polska na tle Unii Europejskiej Lp.5 17 17 2.1 15.

4 1. Impuls wzrostowy związany był z wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej.0 6.8 4.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI CZĘŚĆ II ROZWÓJ GOSPODARCZY POLSKI W 2009 R. usługi. wzrost wyniósł ok. Wzrost PKB w 2009 roku wyniósł 1.0 1.9 6.0%. a związane z tym zarówno korzyści.1 3. przełożyły się na relatywnie wysokie wzrosty kwartalnego PKB na początku tego okresu. osiągając maksimum w roku 2007. kontynuowany był do połowy 2008 r. w roku 2009 znacznie spowolniła.3 3.2 1. jak i paradoksalnie obawy. zapoczątkowany w 2004 r.2 5.8%. Biorąc pod uwagę niekorzystne warunki ekonomiczne jakie panowały na świecie (kryzys finansowy zapoczątkowany w połowie 2007 r. obejmującego wszystkie główne sektory (tj.1.8% i był najniższy od czasów kryzysu rosyjskiego.0 0. 75 . 3%). w USA).3 5. a dopiero w ostatnim kwartale wzrost gospodarczy przyspieszył do 3.0 4. 4. Analizując bieżące uwarunkowania oraz cykliczny rozwój gospodarki. kiedy to wzrost PKB w skali roku wyniósł 6. oczekuje się utrzymania dynamiki PKB (w I półroczu 2010 r. przemysł i budownictwo).8 6. Nie można pominąć faktu. Pierwsze trzy kwartały charakteryzowały się znacznym spowolnieniem. Wzmożona aktywność gospodarcza była kontynuowana w kolejnych latach. Wykres 7 Wzrost PKB w latach 2000-2009 % 7.0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 1. osiągnięty wynik należy oceniać pozytywnie. że był to najlepszy wynik w krajach UE.0 3.0 2. Utrzymująca się w poprzednich latach tendencja wzrostowa. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Okres silnego wzrostu gospodarczego.0 5.6 Źródło: GUS. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO 4.

3 6.1 5.3 1.6 5. Podobnie jak w okresie kryzysu rosyjskiego rolę stymulatora gospodarki przejął popyt zewnętrzny.0 4.2 1.4 5.9 3.6 8. którego wkład w 2009 roku był dodatni.0 6. pozwoliły na częściowe zrekompensowanie spadku inwestycji.8 1.9 -13. jak i importu. Ponadto obniżenie tempa wzrostu realnych wynagrodzeń gospodarstw domowych i gorsza sytuacja finansowa przedsiębiorstw. W wyniku tego nastąpiło ograniczenie nierównowagi zewnętrznej polskiej gospodarki.5 8. Tabela 21 Tempo wzrostu PKB i popytu krajowego w latach 2005-2009 (ceny stałe) Konsumpcja Lata 2005 2006 2007 2008 2009 K – konsumpcja ogółem E – eksport towarów i usług A – akumulacja brutto Źródło: GUS.1 5.6 6. Spożycie zbiorowe Przyrost rzeczowych środków obrotowych PKB 76 3k w. Co więcej korzystne perspektywy wykorzystania środków unijnych. 3k w. 1k w.7 2.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 r. zwłaszcza u naszych głównych partnerów handlowych dodatkowo ograniczał możliwość zbytu towarów.7 14.1 2.5 2. .2 6.1 4. Spożycie indywidualne Nakłady brutto na środki trwałe Eksport netto 4k w.0 -0.7 9.3 14.6 7.3 17.0 2. Źródło: Opracowanie DAP MG na podstawie danych GUS.1 16.1 13. wpływały negatywnie na wydatki konsumpcyjne gospodarstw domowych.7 24. 2k w.0 -7.9 7. nastąpił spadek zarówno eksportu.9 -11.4 4.7 7. Wykres 8 Dekompozycja popytowa PKB w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 10 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 20 09 00 9 4k w.6 17. popyt krajowy przestał być głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego i jego wkład w PKB był ujemny.7 9.8 5.2 5. Dodatkowe ograniczenie popytu występowało po stronie inwestycji. jako efekt zaostrzenia warunków kredytowych oraz pogorszenia koniunktury.6 PK – popyt krajowy Kz – konsumpcja zbiorowa PKB – produkt krajowy brutto w tym E I Ni 6.1 8.6 Ki – konsumpcja indywidualna I – import towarów i usług Ni – nakłady brutto na środki trwałe Popyt krajowy PK Obroty z zagranicą PKB 3. Spadek wymiany handlowej w wyniku recesji na rynkach eksportowych Polski. 1k w. W 2009 r. K Akumulacja z tego: A Ki Kz 2. % 2k w. 2 20 08 20 08 20 08 20 08 20 09 20 09 20 10 1k w.8 Z drugiej strony pozytywnie na popyt krajowy oddziaływał wzrost dochodów ludności głównie w wyniku indeksacji rent i emerytur oraz obniżenia składek PIT.6 4. a także nadal wysoki stopień wykorzystania mocy produkcyjnych. na skutek dostosowania zapasów do ograniczonego poziomu aktywności gospodarki.1 1.

3 3.7 3. w 2009 roku obniżył się nieznacznie.1 Nakłady brutto na środki trwałe 1.1 2009 1. W fazach ożywienia o tempie wzrostu gospodarczego decyduje wysoka dynamika popytu krajowego. Tabela 22 Dekompozycja popytowa PKB w latach 2005-2009 (w pkt. znajdują odzwierciedlenie w łącznej produktywności czynników produkcji. ale jego skala była mniejsza w porównaniu do początku dekady.w ciągu ostatnich dwóch lat rosła stopa aktywności zawodowej.8 1. Porównanie obu okresów spowolnienia (obecnego oraz tego z początku dekady) wskazuje na większą liczbę różnic niż podobieństw.2 2.8 -0.0 1. proc.9 1. co stanowi główną różnicę w stosunku do poprzedniego spowolnienia w 2001 roku.1 3. Zatem poprawa poziomu wykształcenia siły roboczej. dzięki tzw. a także ożywienie inwestycyjne w latach 2006-2008. że wraz ze spadkiem tempa wzrostu gospodarczego.9 -0.1 5. podobnie do lat 2000-2001.9 6. Dekompozycja pozwala na wyodrębnienie czynników oddziałujących na rynek pracy. choć w 2008 roku dynamika nakładów inwestycyjnych znacząco spowolniła.4 Import 1. przyrost kapitału stanowił główny czynnik wzrostu.8 2008 4. przede wszystkim w wyniku konsekwencji kryzysu finansowego.0 2.6 5. co było wynikiem znaczącego ożywienia inwestycyjnego w latach 2006-2008. podobnie jak usprawnienia w procesie organizacji pracy.2 Spożycie indywidualne 1.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Biorąc pod uwagę kilkuletni horyzont czasowy .9 3. efekty szkoleń.1 3. mierzonej liczbą godzin poświęcanych na pracę. reakcja rynku pracy. spowodowały. Oznaczało to wzrost stopy bezrobocia. w tym 2.1 -1.zmienne tempo wzrostu poszczególnych składników popytu zagregowanego przyczyniało się do zmian w strukturze rozdysponowania PKB.9 1. ale też wynikających z decyzji gospodarstw domowych.9 0. zwłaszcza na tle ostatniego spowolnienia. a także jakość kapitału trwałego.3 3. dotyczących aktywności na rynku pracy oraz intensywności pracy.6 2.6 6. by w kolejnych stanowić jeden z głównych czynników wzrostu.7 Zapasy -0. choć spadek ten był także znacznie niższy. Tak było też w Polsce w latach 2004-2008 z wyjątkiem 2005 roku.8 Analiza czynników wzrostu gospodarczego w oparciu o neoklasyczną funkcję produkcji pozwala wskazać na strukturalne uwarunkowania polskiej gospodarki. Umożliwia także porównanie poprzedniego okresu spowolnienia gospodarczego z początku obecnego stulecia.6 PKB 3. Spadek liczby przepracowanych w tygodniu godzin mógł także przyczynić się do niższego spadku wskaźnika zatrudnienia.7 5. Podobnie jak w 2001 roku spadała również liczba przepracowanych godzin. co jest charakterystyczne dla okresu dekoniunktury. w tym: 1. Obecnie eksport netto wpływa dodatnio na wzrost gospodarczy. w tym 0.1 Spożycie zbiorowe 0.4 Eksport netto. co było także wynikiem wprowadzonych reform strukturalnych. który w latach 2001-2002 spadał znacząco. spowolnił także znacząco wzrost produktywności.4 1. Udział ten w 2009 roku wzrósł nieznacznie.) 2005 2006 Spożycie ogółem.8 6.1 -0.2 Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS.8 3. przede wszystkim czynników demograficznych. 2) Odmiennie niż na początku dekady . 3) Obecnie.8 -2.0 Akumulacja. 77 . ‘chomikowaniu’ pracy w przedsiębiorstwach.1 Eksport 3. 2007 3.2 4.0 5. 4) Ograniczona.4 -2. Wskaźnik zatrudnienia.4 1.2 2.4 0. 1) Stopniowo obserwujemy znacznie wolniejszy przyrost ludności w wieku produkcyjnym. Niestety analiza nie umożliwia uwzględnienia jakości czynników pracy.

2 -0. W średnim okresie powinny rosnąć także nakłady inwestycyjne.2 2004 5.5 1. 2005 63.5 65. 2) Rachunek wg neoklasycznej funkcji produkcji typu: ∆lnY/pop = u ∆lnL/pop + (1-u) ∆ lnK/pop + ∆lnA.2 0.2 54.3 -1.5 2003 4.1 41 2009 37.1 -0. w 2009 roku zaś wzrosła także choć jedynie nieznacznie.7 1.8 2.7 Tabela 25 Czynniki wzrostu gospodarczego w Polsce w latach 2001-2009 (wkład w pkt.4 0.2 2008 5.3 0. świadcząca o rezerwach wzrostu polskiej gospodarki.) Łączna Udział ludności Stopa produktywność Stopa Liczba w wieku zatrudnienia Kapitał(1) aktywności godzin czynników produkcyjnym produkcji (2) 2001 1. utrzymuje się nadal znacząca luka pomiędzy stopą zatrudnienia w Polsce oraz UE. proc.6 65.5 2007 65.0 2007 6.4 52.3 0.1 -0.6 1.7 0.2 0.3 Tabela 24 Przeciętna liczba godzin pracy w tygodniu na zatrudnionego w Polsce na tle krajów UE UE 15 UE 27 Polska Źródło: Eurostat.9 67.4 1.3 0. Eurostat oraz obliczenia DAP MG. W krajach UE wystąpił zaś znaczący spadek stopy zatrudnienia.4 0. wzrost produktywności powinien pełnić decydującą rolę we wzroście zamożności.8 2006 64.2 40.7 1. Także w średnim i długim okresie. w tym wciąż wysoko produktywne wydatki na rozbudowę infrastruktury.1 -1. mierzonej wskaźnikiem poziomu PKB na głowę mieszkańca.0 0.1 0.8 0.1 0.1 3. 2005 38.4 -1.9 1.0 37.zasób pracy (przeciętny w roku stan pracujących w gospodarce) L= populacja * stopa aktywności *wskaźnik zatrudnienia* liczba godzin K .4 4.0 0. czyli całkowita produktywność czynników wytwórczych (TFP – total factory productivity).8 0.0 1. Tempo nakładów na środki trwałe jest szczególnie istotne w związku z wysoką krańcową produktywnością kapitału.2 2009 64. w związku z wolniejszym wzrostem nakładów inwestycyjnych.4 0. gdzie: Y – produkt krajowy brutto L . był łączny wzrost produktywności. reszta Solowa.2 -0.9 59.5 66.4 3. Źródło: GUS.6 36.8 0.3 59.5 1) Z uwagi na opóźnione w czasie oddziaływanie przyrostu majątku trwałego na przyrost produkcji wskaźniki dynamiki przesunięto o 1 rok w tył.2 0. 78 .3 40.0 3.0 2009 1.9 2007 37.6 0. wobec negatywnego wpływu procesów demograficznych. Na tle krajów UE pozytywnie prezentuje się ewolucja stopy zatrudnienia w Polsce.0 -1.2 1.8 -0. oczekujemy podtrzymania tej tendencji.9 37.9 2002 1. Sytuacja w zakresie podstawowych czynników wzrostu gospodarczego – kapitału i pracy kształtuje się również obiecująco.3 2006 6.8 0.9 -0. Od 2005 roku rosła ona znacząco szybciej niż w całej UE.8 0.3 3.9 2006 37.6 1.8 0.7 -0.0 2008 37.9 37.zasób kapitału (wartość brutto środków trwałych w gospodarce) u i (1-u)=wagi obydwu czynników produkcji: czynnika pracy u=2/3 i czynnika kapitału (1-u= 1/3) A – tzw.2 41.3 2005 3. Pomimo tych korzystnych trendów.9 57. Również w najbliższym czasie.1 0.6 1.8 37.0 2008 65.4 66.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 23 Stopa zatrudnienia w Polsce dla osób w wieku 15-65 lat na tle UE (w %) UE-27 UE-15 Polska Źródło: Eurostat. BAEL.0 -1.3 0. głównego czynnika stymulującego wzrost gospodarczy w krajach podlegających procesowi doganiania. Realny PKB per capita Uwzględniając horyzont kilkuletni najważniejszym czynnikiem decydującym o poprawie zamożności polskiego społeczeństwa.9 0.6 1.6 0.9 40.

Fundusz świadczeń społecznych wzrósł o 8.2. Spożycie zbiorowe Przyrost rzeczowych środków obrotowych PKB 79 3k w.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 4. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym tempo wzrostu popytu wewnętrznego były nakłady inwestycyjne. 4k w. 1k w. 2 20 08 20 08 20 09 20 08 20 08 20 09 20 09 20 10 1k w.9%.7%. Wykres 10 Wkład składników popytu krajowego we wzrost PKB w latach 2008-2010 10 % 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 00 9 4k w. choć już w ostatnim kwartale wpływały pozytywnie. W kolejnych kwartałach 2008 roku wkład popytu wewnętrznego słabł. Wzrosły natomiast dochody do dyspozycji gospodarstw domowych realnie o 2. Tempo wzrostu konsumpcji było zatem najniższe od 19 lat. Wśród czynników. Źródło: GUS.1%. Popyt wewnętrzny Popyt krajowy był głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego w latach 2004-2008. 1k w. co było wynikiem dostosowania poziomu zapasów. Spożycie indywidualne Nakłady brutto na środki trwałe popyt krajowy 2k w. które wpłynęły na tak niskie tempo wzrostu konsumpcji należy wskazać spadek zatrudnienia o 1.3%). W 2009 roku spożycie ogółem wzrosło o 2.2% (w sektorze przedsiębiorstw). Szczególnie wysoki wkład tej kategorii występował w 2007 roku. . 2k w. a już od pierwszego kwartału 2009 roku był ujemny. w wyniku ograniczonego wzrostu konsumpcji indywidualnej (2. 3k w. Wykres 9 Wkład popytu krajowego oraz popytu zagranicy w latach 2004-2009 10 % 8 6 4 2 0 -2 -4 2004 2005 Popyt krajowy 2006 2007 Popyt zagranicy 2008 2009 PKB Źródło: GUS.

20 09 4k w.8 1.0 2. usiłując wyrównać konsumpcję w czasie kryzysu. do łącznej kwoty 356.88 mld zł. W ostatnich miesiącach roku udział złotowych kredytów mieszkaniowych był zbliżony do 90%. Cykliczne wahania inwestycji.6 0.6 mld zł (w 2008 roku o 106. Spadek popytu krajowego. poza czwartym. Stąd też dynamika kredytów dla gospodarstw domowych w 2009 roku spowolniła. były niższe o 27.0 3.6 1. w głównej mierze odpowiadał za osłabienie tempa wzrostu gospodarczego.MINISTERSTWO GOSPODARKI Poprawa sytuacji dochodowej gospodarstw domowych dawała możliwość zadłużania się części gospodarstw domowych.0 6. Jednak w porównaniu z grudniem 2007 roku. 1k w. Głównie na skutek ograniczenia w dostępie do kredytów denominowanych we franku szwajcarskim. 4k w.87 mld zł). O 29. Wysokie tempo wzrostu depozytów notowane w 2008 roku zostało podtrzymane. Wykres 11 Zmiany rocznej konsumpcji prywatnej (dane wyrównane sezonowo) oraz indeks cen konsumpcyjnych 2005-2010 % 7. podobnie jak w okresie poprzedniego spowolnienia.0 % 2 1.8 0. jak i podejście banków do formowania swojej oferty. 20 10 20 08 . a ich roczna dynamika w grudniu wyniosła 27%. winny stabilizować wahania koniunkturalne. wobec 39. W 2009 roku odnotowano wzrost aktywów finansowych gospodarstw domowych. Stabilizująco na poziom inwestycji oddziałują również fundusze strukturalne oraz te związane z organizacją Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 roku.2 0 20 08 20 08 20 08 20 09 20 09 20 09 1k w. W grudniu 2009 r. co było wynikiem zaostrzenia polityki kredytowej. 3k w. względem analogicznego okresu 2008 roku.0 1. kredyty walutowe stanowiły 36.5% były w grudniu 2009 wyższe aktywa zgromadzone w OFE. Z drugiej strony zjawisko kryzysu zwiększało ryzyko utraty pracy i pozostania bez środków finansowych. a w przypadku 2009 roku także znaczące dostosowania zapasów. Gospodarstwa domowe. 3k w. co determinowało decyzje samych kredytobiorców.2%.2 1 0.7%. 80 1k w. CPI Źródło: GUS.0 4.4 1. a także zmian kursowych znacznie zmieniła się struktura zadłużenia gospodarstw domowych ogółem. kiedy to wzrost konsumpcji przewyższał wzrost gospodarczy we wszystkich. Największy spadek tempa wzrostu akcji kredytowej nastąpił w zakresie kredytów mieszkaniowych. choć w drugiej połowie roku następowało stopniowe jej łagodzenie. Najważniejszym ograniczeniem akcji kredytowej było zmniejszenie dostępności kredytów denominowanych we franku szwajcarskim.4 0.0 0. kwartałach. Spozycie indywidualne 2k w.0 5. 2k w. Jednocześnie od marca 2009 zaczęły rosnąć aktywa funduszy inwestycyjnych.7% przed rokiem. co znalazło swoje odbicie w strukturze nowo udzielonych kredytów. wpływają na przebieg cyklu koniunkturalnego. Podobnie było właśnie w 2009 roku. Nominalna wartość zadłużenia gospodarstw domowych z tytułu kredytów konsumpcyjnych i mieszkaniowych wzrosła w 2009 roku o 37.

in.6 17.8%. choć dysproporcja wciąż jest widoczna. choć prawidłowość ta obserwowana była we wszystkich krajach UE. 2005 3. zapoczątkowany w ostatnim kwartale 2008 roku. 81 .2 14.3 2009 16.9 21. choć utrzymywała się na dodatnim poziomie. zostało zatrzymane w połowie 2008 roku.6 6.1%. W wyniku czego udział nakładów inwestycyjnych sektora prywatnego w nakładach ogółem w warunkach porównywalnych spadł z 74% do 68.8 18.2 18.8 20. Wpływ inwestycji na dynamikę PKB Znaczące przyspieszenie inwestycyjne. a przez to m.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W pierwszych trzech kwartałach 2009 roku tempo wzrostu popytu krajowego było ujemne. który wraz ze spowolnieniem nakładów inwestycyjnych obniżył dynamikę importu. W pierwszych trzech kwartałach 2009 roku doszło do spadku nakładów brutto na środki trwałe.5 19. W całym 2009 kontynuowany był cykl redukcji zapasów.2 15. 4.6 2008 5.2 2006 6.1%). W całym roku nastąpił spadek popytu o 1%.7 22.7%. Tabela 26 Stopy akumulacji i inwestycji na tle wzrostu PKB i nakładów na środki trwałe (%) Tempo wzrostu PKB Tempo wzrostu nakładów brutto na środki trwałe Stopa akumulacji brutto Stopa inwestycji brutto w środki trwałe Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS. Dynamika spożycia indywidualnego wahała się. był głównie wynikiem znaczącego obniżenia nakładów sektora prywatnego.6 23.1 21.5 18. Największy spadek odnotowano w drugim kwartale (o 3. która powodowała wzrost złotowej wartości zadłużenia w walutach obcych oraz – w przypadku części przedsiębiorstw – doprowadziła do dużych strat z tytułu zawartych wcześniej transakcji opcyjnych. Spadek inwestycji w 2009.4 21. zaś wkład inwestycji we wzrost gospodarczy był ujemny.8 2007 18.8 Źródło: Eurostat 2006 18. W pierwszym kwartale spożycie wzrosło o 3. a już w czwartym wzrosły o 1.7 2007 6. Tabela 27 Nakłady brutto sektora prywatnego w latach 2005-2009 (% PKB) 2005 UE-27 17.0 Ważnym czynnikiem oddziałującym negatywnie na sytuację finansową podmiotów gospodarczych.3%). głównie w wyniku oddziaływania efektów zewnętrznych związanych z kryzysem finansowym. Znalazło to odzwierciedlenie w negatywnych wynikach na działalności finansowej sektora przedsiębiorstw na przełomie lat 2008 i 2009.4%.9%.3 18. Zważywszy. Obniżyły się natomiast nakłady na środki trwałe.3.5 2008 18.2 15. skutkująca ograniczeniem podaży kredytu.1 19. natomiast w ostatnim jedynie o 1.7 UE-15 17. że skala redukcji w Polsce była mniejsza. W całym roku 2009 nakłady inwestycyjne spadły o 0. była znacząca deprecjacja złotego w II połowie 2008 r.7 Polska 14.1 2009 1. zniwelowana została znacząco luka pomiędzy wielkością wskaźnika dla Polski oraz UE.4 17. Do odbudowy popytu krajowego doszło dopiero w IV kwartale kiedy to wzrost wyniósł 0. a jedynie ostatni kwartał przyniósł nieznaczny ich wzrost (1.6 24. Wskaźnik dla Polski znajduje się obecnie na poziomie z 2006 roku.7 W 2009 roku obniżył się również udział nakładów sektora prywatnego w PKB.8 -0.. 2009 r. Negatywnie na popyt inwestycyjny sektora przedsiębiorstw wpływała również mocno zaostrzona polityka kredytowa banków komercyjnych.3 16.3%. na ich decyzje o ograniczeniu inwestycji. W sektorze publicznym miał miejsce wzrost inwestycji. a więc początku fazy żywienia inwestycyjnego w Polsce.8 17. których narastanie uległo zahamowaniu w II kw. które obserwowaliśmy od 2006 roku.1 9.

spowodował jednakże jeszcze głębszy spadek importu (będący też po części konsekwencją uwarunkowań kursowych). w ostatnim kwartale 2008 roku oraz w pierwszych trzech kwartałach 2009 roku wpływał ujemnie na tempo wzrostu polskiej gospodarki.0 15. 82 3k 4k 1k w. w.0 -15. będący następstwem ograniczeń po stronie popytu zewnętrznego oraz krajowego. mała otwartość gospodarki. w tym szczególnie importochłonnych inwestycji. Niski. Oczekuje się.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 roku przedsiębiorstwa zmniejszyły swoje zadłużenie z tytułu kredytów w sektorze bankowym. a odsetek przedsiębiorstw sygnalizujących zamiar rezygnacji z dokończenia inwestycji powrócił do poziomu sprzed kryzysu. tj. w. w. udział eksportu w PKB.0 3. jednocześnie zwiększając wielkość depozytów. Takie zachowania wraz z poprawą sytuacji zewnętrznej oraz lepszymi perspektywami wzrostu rynku krajowego powinny przyczynić się do ożywienia inwestycji w sektorze przedsiębiorstw w 2010 roku. był jednym z głównych czynników stymulujących wzrost gospodarczy. 2k 1k Nakłady brutto na środki trwałe 3k 4k 1k 2k PKB Źródło: GUS.0 08 08 08 08 09 09 09 09 20 20 20 20 20 20 20 20 20 10 % % 7. wyrażająca się ujemnym saldem obrotów w handlu towarami i usługami.4. w.0 5. które najsilniej ograniczyły inwestycje w ostatnim okresie.0 2. Rośnie także udział przedsiębiorstw deklarujących kontynuującję projektów już rozpoczętych. W wyniku tego eksport netto. 4.0 w. stopniowo będą zwiększać liczbę nowych projektów. .0 0.0 10. głównie w wyniku wzrostu kredytów inwestorów bezpośrednich. iż badania ankietowe nie wskazują na wzrost aktywności inwestycyjnej. Spadek eksportu. pozytywnie wpływał na wzrost gospodarczy we wszystkich kwartałach 2009 roku. w. który w latach 2007-2008.0 6.0 0. Jednocześnie zmniejszyła się nierównowaga zewnętrzna. że firmy.0 4. Wpływ eksportu na dynamikę PKB Eksport towarów i usług. w porównaniu z sąsiednimi oraz najbardziej rozwiniętymi krajami UE. w.0 -10. Pomimo.0 1. Wykres 12 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe (lewa oś) i PKB (prawa oś) w latach 2008-2010 20.0 5. podobnie jak to miało miejsce w poprzedniej fazie spowolnienia w latach 2001-2002. W 2009 roku rosło także zadłużenie zagraniczne przedsiębiorstw. pozwoliła na ograniczenie wpływu załamania światowej wymiany handlowej na wzrost gospodarczy w Polsce.0 -5. w. można wskazać na przesłanki dla poprawy sytuacji w tym obszarze w 2010 roku.

0 w. w. W 2008 roku proces ten odwrócił się i obserwowaliśmy wzrost realnych jednostkowych kosztów pracy.2 00 8 3k w. Wykres 14 Zmiany eksportu dóbr i usług (lewa oś) oraz wzrost gospodarczy (prawa oś) w latach 20082010 % 15.2 00 9 4 kw .0 08 08 08 08 09 09 09 09 20 20 20 20 20 20 20 20 20 10 2. przekraczającym ten notowany w UE oraz jej najbardziej rozwiniętych krajach.0 0. Osłabienie złotego. Korzystnie na wymianę międzynarodową Polski wpływał również kurs walutowy.0 1. w.0 5.0 6. w. które zaczęło się z początkiem trzeciego kwartału 2008 roku trwało do lutego 2009 roku. w. .0 10.2 00 9 kw .0 -5. 83 3k 4k 1k w. w. w. Po czym złoty umacniał się do końca roku. 20 09 kw . W dalszym ciągu wzrost polskiego eksportu powinna wspierać postępująca integracja europejska.0 0. 20 08 1k w.0 5. Tempo wzrostu było również wyższe od obserwowanego w całej UE. w.2 00 9 kw . W 2009 roku nastąpił zaś powrót do długookresowego trendu i notowaliśmy spadek realnych kosztów pracy w Polsce oraz ich znaczący wzrost w krajach UE.0 -15. a jego kurs wobec głównych walut był w grudniu zbliżony do notowanego w końcu 2008 roku.0 -10. Konkurencyjność polskich towarów rosła wraz ze spadkiem realnych jednostkowych kosztów pracy.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 13 Wkład eksportu i importu dóbr i usług we wzrost gospodarczy 2008-2010 10 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8 kw .2 00 8 kw .2 01 0 1 % 2 1 Eksport 4 Import 2 Eksport netto 3 PKB Źródło: GUS.0 % 7. 2k 1k 3k 4k Eksport 1k 2k PKB Źródło: GUS.0 3. co pozytywnie stymulowało polski eksport.0 4.2 00 8 kw .

Stabilny wzrost sektora usług rynkowych pozostaje najbardziej trwałym źródłem wzrostu wartości dodanej.5 2. który w okresie szybkiego wzrostu rośnie wyraźnie szybciej niż wartość dodana ogółem.5 2009 3.9 -1.3 -2.0 6. podobnie jak rolnictwo.6 5.9 2009 1.0 10. 2008 3.0 4. w okresie spowolnienia zaś znacząco obniża tempo wzrostu wartości dodanej ogółem.4 -0.6 2006 6.6 5.4 2.3 50.7 24.3 Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS.6 3.6 84 .2 -0.9 14. Obserwujemy wzrost udziału wartości dodanej usług rynkowych. Tabela 30 Zmiany w strukturze tworzenia wartości dodanej w okresie 2005-2009 w cenach bieżących 2005 2006 2007 Rolnictwo 4.3 Przemysł 24.1 5. Rola sektorów w tworzeniu PKB Wartość dodana brutto w 2009 roku wzrosła o 1.8 3.9% PKB. po trzyletnim okresie przyśpieszonego wzrostu.7 10. Jego wkład we wzrost w 2009 roku był zbliżony do notowanego w fazie spowolnienia wzrostu w latach 2001-2002.9 14.7 24. pomniejszone o dotacje do produktów.8 7.0 49. usługi nierynkowe oraz rolnictwo.9% względem 2008 r.5 7. 88.8 4.5.6 22.1 6. 4. Spada zaś udział takich sektorów jak rolnictwo oraz przemysł.8 -1.6 -1.7 Polska -2.usługi rynkowe Źródło: GUS. głównie jednak na skutek wahań koniunkturalnych. podlegały zmianom metodologicznym ** dla Polski w 2009 r.1 Usługi rynkowe 49. Wpływ przemysłu był negatywny.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 28 Zmiana realnych jednostkowych kosztów pracy w Polsce na tle Unii Europejskiej 2005* 2006 2007 2008 2009** UE-27 -0. W latach 2008-2009 wolniej rosła także wartość dodana budownictwa.3 3. Pozytywnie na wzrost oddziaływały zaś budownictwo.2 6. Tabela 29 Tempo wzrostu PKB i wartości dodanej brutto w latach 2005-2009 (%) Wyszczególnienie PKB Wartość dodana w tym: . Niewielki.2 * dane dla Polski w 2005 r.5 Budownictwo 6.8 50.7 UE-15 -0.0 11.8 6.3 7. szacunek Źródło: Eurostat STRIND.5 4.3 3.4 7.1 51. Tendencja malejącego udziału przemysłu została zakłócona przez dynamiczny wzrost jego udziału w efekcie ożywienia gospodarczego w roku 2004. 2005 3. a więc w tempie nieznacznie przekraczającym wzrost PKB.przemysł .8 6. Największy wkład we wzrost wartości dodanej miały usługi rynkowe. co obserwowaliśmy w latach 2006-2008.1 10.5 Zmiany strukturalne zachodzące w polskiej gospodarce można zaobserwować analizując strukturę tworzenia wartości dodanej.8 0.3 4.5 2007 6. Pozostała część to podatki od produktów.7 24.8 Usługi nierynkowe 14. W szczególności przemysł.7 -0.8 2. choć dodani wkład ma sektor usług nierynkowych. Pozostałe sektory podlegają większym fluktuacjom.7 0.5 2008 5. Wartość dodana stanowiła ok.2 14.6 14.5 -1.8 1.budownictwo . a w ostatnich latach także budownictwa.

nie tylko zatrzymaniem obserwowanej w minionych dwóch latach tendencji do dynamicznego wzrostu deficytu wymiany towarowej.5 mld EUR – wg statystyki NBP i o prawie 17. Utrzymujące się od początku 2009 r.5 mld EUR – wg GUS). Pozostałe sektory miały niewielki. zwłaszcza na kluczowych dla Polski rynkach unijnych. co przenosi się na spadek dynamiki kredytów dla przedsiębiorstw oraz gospodarstw domowych. Zbliżony do notowanego przed rokiem wkład odnotowało budownictwo. niewspółmiernie głębszy spadek importu w porównaniu z eksportem zaowocował. W 2009 roku największy wkład we wzrost gospodarczy miał wciąż sektor usług rynkowych. ale dodatni wkład we wzrost gospodarczy. a w ślad za nim jeszcze głębszy spadek importu (choć z dwumiesięcznym opóźnieniem). relatywnie głębokie załamanie po stronie importu w porównaniu z eksportem z początkiem bieżącego roku uległo znacznemu złagodzeniu. W wyniku niemal powszechnego załamania popytu importowego. 4. w 2009 roku.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Znajomość struktury sektorowej tworzenia PKB oraz dynamiki wartości dodanej brutto w poszczególnych sektorach pozwala dokonać sektorowej dekompozycji źródeł wzrostu gospodarczego.6. ale wręcz radykalną jego redukcją (o ponad 14. Wykres 15 Dekompozycja sektorowa PKB w latach 2004-2009 8 7 6 5 4 3 2 1 0 -1 2004 2005 Przemysł Usługi nierynkowe PKB 2006 Budownictwo Rolnictwo 2007 2008 2009 % Usługi rynkowe Wartość dodana brutto Źródło: Obliczenia DAP MG na podstawie danych GUS. wśród których najważniejszą część stanowiły handel i naprawy oraz transport. Obserwowany od początku 2009 r. 85 . o czym decydowała skala realizacji inwestycji infrastrukturalnych. począwszy od listopada 2008 roku notowano wyjątkowo głęboki spadek eksportu. Wpływ kryzysu na globalnym rynku finansowym na tempo wzrostu gospodarczego w 2009 roku Polska gospodarka odczuwa skutki kryzysu głównie poprzez kanał handlowy. a także poprzez zaostrzenie kryteriów kredytowych.

w pewnej części.0 -25.0 0. kompensując w ten sposób. Najistotniejszym z punktu widzenia wzrostu PKB. deprecjacja złotego zwiększyła konkurencyjność cenową eksportu. . 1k 2k 3k 1k Eksport towarów 4k Eksport usług 2k Źródło: GUS.0 10. był czynnik kursowy.0 -5. w.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 16 Zmiany wolumenu eksportu dóbr i usług w latach 2008-2010 15. Spadek dynamiki zadłużenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. w. w. wywołała szok kosztowy wymuszając dalszą redukcję zakupów importowych. 20 20 20 20 20 20 86 3k Eksport towarów i usług 4k w. W wyniku utrzymywania się kryzysu finansowego zaostrzeniu uległa polityka kredytowa banków. uwzględniając wpływ osłabienia złotego. Aby zminimalizować skutki kryzysu. Jednocześnie.0 09 08 09 09 08 08 08 09 20 20 20 20 20 20 20 20 20 1k 09 M 09 20 20 09 M 11 w. Wykres 17 Realny efektywny kurs walutowy w latach 2008-2010 % 150 140 130 120 110 100 11 01 05 09 01 05 09 M 20 20 07 03 09 M 03 08 M 08 M 08 M 08 M 08 M 09 M 09 M 08 M 07 20 20 Źródło: Eurostat. a na początku bieżącego roku spadki te były kontynuowane. w. do lutego 2009 r. trwająca od września 2008 r. w.0 -15. 10 % w.0 -10. Ostra deprecjacja polskiej waluty zarówno w stosunku do euro jak i dolara.0 5. w. a także skróciły okres kredytowania i podniosły marże stanowiące część oprocentowania.0 -20. banki ograniczyły maksymalną kwotę finansowania. podwyższając wkład własny przy finansowaniu nieruchomości. nastąpił w marcu 2009 roku. negatywne skutki załamania popytu zewnętrznego.

5 Źródło: Eurostat STRIND. Tabela 31 PKB per capita wybranych krajów UE (wg parytetu siły nabywczej) w latach 2005-2009 UE-27 Strefa Euro Republika Czeska 17.5 Słowacja 13.2 Polska 11.0 mld zł.3 15.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 18 zmiana wartości kredytów dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych w latach 2008-2010 % 50 40 30 20 10 0 -10 11 11 01 03 01 0M 20 1 01 09 03 05 07 05 07 8M 8M 9M 8M 9M 9M 09 9M 8M 9M 8M 8M 9M 0M 20 1 03 20 0 20 0 20 0 20 0 Kredyty dla przedsiębiorstw 20 0 Kredyty dla gospodarstw domowych Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych NBP.3 19.0 12.7 26.1 18. Wg szacunków Eurostatu PKB per capita wg parytetu siły nabywczej wzrósł realnie w Polsce w 2009 roku o 1.344. podczas gdy w strefie euro spadł o 4.2 27.9 2006 23. Uwzględniając siłę nabywczą pieniądza PKB per capita wzrósł z poziomu 51% przeciętnej dla krajów UE-27 w 2005 roku do 61% w roku 2009. 4.2 29.6 16.9 14.0 w tys.5 19. Produkt krajowy brutto per capita w Polsce na tle innych krajów Wartość nominalna PKB w 2009 roku wyniosła 1.9 20.0 27.4 27.1 Niemcy 26.1 18.4 14.8 15.1 14.6 13. EUR 2007 2008 24. 2005 22.9 w relacji do średniej UE (UE27=100) 2005 2006 2007 2008 2009 110 76 117 63 51 60 109 77 116 63 52 63 109 80 116 63 54 68 108 80 116 64 56 72 108 80 116 63 61 72 87 20 0 20 0 20 0 20 0 20 0 20 0 20 0 .9 28.3 Węgry 14.0 16.5 15.1 2009 23.9 25.7.5%.6 25.3 16.5 24.6%.1 27.

.

819 17.116 2006 14. Najniższy poziom zatrudnienia notowany był w grupie wiekowej 45-59/64 lat.868 Źródło: GUS. od 2004 roku. które po zakończeniu formalnej edukacji nie miały pracy przez dłużej niż 3 miesiące. W większości nie posiadają oni doświadczenia zawodowego. Wśród osób.. mniej niż przed rokiem) i 77. wskaźnik zatrudnienia.411 w 2009 r. kolejny raz.1 55.8% (o 0. luty 2010 89 .POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 5. jak i w grupie 25-34 lat.374 4. 2. jego wartość dla UE-27 zmniejszyła się w 2009 roku w porównaniu z rokiem poprzednim o 1.3 pkt. Polska wraz z Niemcami i Luksemburgiem były jedynymi krajami UE-27. Tabela 32 Pracujący w wieku powyżej 15 lat według sektorów ekonomicznych w latach 2005-2009. Po systematycznym wzroście wskaźnika od roku 2002.).2 54. RYNEK PRACY 5.8 14.4%).800 2009 15.65 pkt.934 Usługi Rolnictwo 7. większe niż w latach poprzednich trudności ze znalezieniem miejsca pracy. 4.0 13.5 pkt.594 2007 15.309 8.4% i utrzymał się na poziomie z roku poprzedniego.211 w 2008 r.4 54. Ogółem Lata 2005 14.452 2. Z drugiej strony wyraźnie zwiększyła się liczba bezrobotnych (z 1.3 Przemysł i budownictwo w% 29.531 7.127 4. W roku 2009 nastąpiło załamanie się pozytywnych tendencji wzrostowych zatrudnienia ludzi młodych.8 14. W strukturze pracujących według sektorów utrzymały się główne trendy dokonujących się zmian.681 5. Polska w 2009 roku pod względem wskaźnika zmniejszyła dystans do innych krajów UE.7 31.1 Usługi 53. 51% oczekiwało od pierwszej pracy wysokiego wynagrodzenia. Spadek odnotowano zarówno w grupie wiekowej 1524 lat.304 2. Nieznacznie zmniejszył się natomiast udział osób zatrudnionych w przemyśle i budownictwie oraz rolnictwie.549 8.9 31. Wskaźnik zatrudnienia dla tych grup osiągnął odpowiednio poziom 26. W 2009 roku wzrósł udział pracujących w sektorze usług. Pracujący Wpływ utrzymującego się spowolnienia gospodarczego na sytuację na rynku pracy w Polsce był niejednoznaczny. proc.8% (o 0.036 4. chociaż w ostatnich latach obserwuje się jego systematyczną poprawę. Młodzi ludzie wchodząc na rynek pracy w warunkach spowolnienia gospodarczego i generalnego spadku popytu na siłę roboczą napotykali w 2009 r. proc.206 2. do 1.2 30. określający udział ludności pracującej w wieku 15-64 lat w ogólnej liczbie ludności tej grupy wiekowej wyniósł 50.0 30. BAEL. bo blisko ¾ osób w wieku 15-34 lata nie podejmowało pracy zarobkowej w trakcie nauki. mniej niż w roku 2008).241 2008 15. Warszawa.911 8. zanotowano wzrost liczby pracujących (o 0.247 2. proc. Pomimo pogorszenia wskaźnika zatrudnienia w najmłodszych grupach wiekowych.6 W 2009 r. 33 GUS Wejście ludzi młodych na rynek pracy.1.33 Często jednak mieli dość znaczne wymagania dotyczące warunków zatrudnienia.4 15. W 2009 roku.5 54.107 Rolnictwo Przemysł i budownictwo w tys.

produktywność pracy i migracje w listopadzie 2009 r. Niższy od Polski poziom zatrudnienia w Unii Europejskiej odnotowano jedynie 4 państwach: w Rumunii. Gucwa A. osób 1 7 7 1 7 7 1 1 1 20 09 0 20 08 0 20 06 0 ogółem 20 05 0 20 05 0 przetwórstwo przemysłowe 20 07 0 20 06 0 20 07 0 budownictwo handel i naprawy Źródło: GUS Biuletyny Statystyczne.9 54. Koszt siły roboczej i odpowiednie kwalifikacje nie stanowią obecnie istotnej bariery w rozwoju przedsiębiorczości. wskaźnik zatrudnienia jest to procentowy udział pracujących w ogólnej liczbie ludności danej kategorii. a nawet niewielki spadek aspiracji płacowych kandydatów do pracy36. które zgodnie z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu określane są jako bezrobotne i zarejestrowane w odpowiednim powiatowym urzędzie pracy. obliczenia DAP MG.9%. – na tle badań panelowych w latach 2006-2009). Wyszczególnienie 2005 2006 2007 2008 Współczynnik aktywności zawodowej35 54. GUS. na Węgrzech i Malcie.0 53. w porównaniu do roku poprzedniego osiągając wartość 54.5 48.4 Źródło: Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności. Tabela 33 Sytuacja na rynku pracy w latach 1995–2009 w grupie wiekowej 15+ (%).5 50. 36 Gmuła W. proc. osób) w sektorze przedsiębiorstw 2005–2009 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 tys. we Włoszech.2 46. Nastrój niepewności spotęgowany został przez konieczność dokonania oszczędności w sektorze publicznym i obawą przed ograniczeniem wsparcia społecznego.34 Wskaźnik zatrudnienia w Polsce jest jednak nadal jednym z niższych w Unii Europejskiej.2 Wskaźnik zatrudnienia 45.MINISTERSTWO GOSPODARKI które nie odnotowały w ostatnim roku spadku wskaźnika zatrudnienia. natomiast stopa bezrobocia jest to procentowy udział bezrobotnych w liczbie aktywnych zawodowo. Bezrobocie rejestrowane obejmuje osoby. Nalepa W.7 pkt. Obecnie jedynie co czwarty pracodawca odczuwa problemy ze znalezieniem odpowiednich pracowników. wg Eurostatu osoby w wieku 15–64 lata. zeszyt nr 245 NBP 34 90 20 09 0 20 08 0 7 .7 54. Badanie BAEL obejmuje osoby w wieku 15 lata i więcej. 35 Współczynnik aktywności zawodowej jest to procentowy udział aktywnych zawodowo (osób pracujących oraz bezrobotnych) w ogólnej liczbie ludności danej kategorii (15 lat i więcej). Jednocześnie przedsiębiorcy odnotowali wyhamowanie tempa wzrostu. 2009 54. (2010) Rynek pracy w Polsce (wynagrodzenie. podczas gdy w połowie roku 2007 trudności takie zgłaszało siedem na dziesięciu pracodawców. Od dwóch lat obserwowany jest konsekwentny wzrost podaży pracy na rynku przy coraz wyraźniejszym spadku popytu na ten czynnik. W rezultacie w 2009 roku odnotowano większe zainteresowanie pracą (lub jej poszukiwaniem) a współczynnik aktywności zawodowej wzrósł o 0. Opioła Z. obliczenia DAP MG. Łącznie Różnice w wartości wskaźnika zatrudnienia wg BAEL i wg Eurostatu wynikają z różnic metodologicznych.9 50..4 Pogorszenie koniunktury gospodarczej w Polsce przyczyniło się do wzrostu niepewności społecznej odnośnie przyszłego zatrudnienia i możliwości zapewnienia sobie dochodów. Wykres 19 Przeciętne zatrudnienie (tys.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

jedynie 5% przedsiębiorców wymienia jedną z tych kwestii jako przyczynę spowalniająca ekspansje ich przedsiębiorstwa. Nieco odmienny obraz rynku pracy wyłania się z analizy danych dotyczące sektora przedsiębiorstw. Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw w 2009 roku zmniejszyło się o 1,2% w stosunku do roku 2008 i wyniosło 5.327 tys. osób. Spadek zatrudnienia wystąpił w sektorze przetwórstwa przemysłowego, wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę oraz w sektorze obsługi rynku nieruchomości. Największą dynamikę zatrudnienia odnotowano w sektorach: hoteli i restauracji oraz budownictwa.
Tabela 34 Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw (w tys.)
Ogółem Przemysł Górnictwo Przetwórstwo przemysłowe Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę Dostawa wody, gospodarowanie ściekami i odpadami, rekultywacja Budownictwo Handel i naprawy Hotele i restauracje Transport, gospodarka magazynowa i łączność Obsługa nieruchomości i firm Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS. 2009 5.327 2.455 180 2.027
148 100 436 1.092 102 463 89

2009/2008 98,8 94,5 100,4 93,3
99,6 103,7 105,3 102,9 106,7 100,5 98,1

5.2. Bezrobocie i stopa bezrobocia
W 2009 roku bezrobocie w Polsce, według danych BAEL, wyniosło przeciętnie 1.411 tys. osób, co stanowiło 8,2% ogółu osób aktywnych zawodowo, przy czym w przypadku kobiet stopa bezrobocia wyniosła 8,7%, a w przypadku mężczyzn 7,8%. W stosunku do roku 2008 liczba bezrobotnych wzrosła o 12,7%.
Wykres 20 Stopa bezrobocia BAEL i bezrobocia rejestrowanego na koniec roku w latach 1995-2010
% 20 15 10 5 0
Ik w. II k 2 0 0 w 5 III . 20 k w 05 IV . 2 0 k w 05 . I k 200 w. 5 II k 20 0 w 6 III . 20 k w 06 IV . 20 k w 06 . I k 200 w. 6 II k 2 0 0 w 7 III . 20 k w 07 IV . 2 0 k w 07 . I k 200 w. 7 II k 2 0 0 w 8 III . 20 k w 08 IV . 2 0 k w 08 . I k 200 w. 8 II k 2 0 0 w 9 III . 20 k w 09 IV . 2 0 k w 09 . I k 200 w. 9 II k 2 0 1 w. 0 20 10

Stopa bezrobocia BAEL

Stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec kwartału

Źródło: GUS Biuletyny Statystyczne, BAEL, obliczenia DAP MG.

91

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Według statystyk bezrobocia rejestrowanego, na koniec 2009 roku bez pracy pozostawało 1.892,7 tys. osób. Stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 11,9% i była o 2,4 pkt. proc. wyższa niż w 2008 roku. W roku 2009 kontynuowane były procesy znaczących zmian dokonujących się w strukturze bezrobocia w Polsce. Według stanu na koniec 2009 roku liczba bezrobotnych będących w trudnej sytuacji na rynku pracy uległa znacznemu zmniejszeniu (o 10,2% w skali roku). W porównaniu z grudniem 2008 r wzrósł udział osób bezrobotnych poniżej 25 roku życia o 1,8% i absolwentów szkół wyższych poniżej 27 roku życia o 0,2%. Zmniejszeniu uległ natomiast poziom bezrobocia wśród osób powyżej 50 roku życia (o 0,9%). Odnotowane pod koniec 2009 r. spowolnienie gospodarcze skutkowało dostosowywaniem przez przedsiębiorców zatrudnienia w firmach do wielkości popytu. Najprawdopodobniej takie tendencje utrzymają się jeszcze w 2010 r., co prowadzić będzie do oscylacji stopy bezrobocia na poziomie około 12%.

5.3. Strukturalne niedopasowania na rynku pracy
Stan strukturalnego niedopasowania na rynku pracy jest charakterystyczny dla gospodarek podlegających gruntownym procesom zmian modernizacyjno-własnościowych i dla gospodarek dynamicznie rozwijających się. Dynamiczne procesy modernizacyjne i restrukturyzacyjne przyczyniają się do zmian struktury popytu na pracę, gdyż nowo tworzone miejsca pracy wymagają zazwyczaj innych kwalifikacji i kompetencji niż likwidowane. Zmiany struktury popytu na pracę zachodzą przy tym zazwyczaj szybciej niż zmiany struktury podaży pracy, czego skutkiem są pewne niedopasowania strukturalne. Krótkotrwałe niedopasowania strukturalne są naturalną konsekwencją procesów modernizacyjnych i nie stanowią zagrożenia dla dalszego rozwoju. Długotrwałe niedopasowania strukturalne mogą natomiast w istotnym stopniu ograniczyć możliwości rozwoju gospodarczego i wymagają podjęcia działań ukierunkowanych na stworzenie warunków prawno-instytucjonalych, stymulujących dostosowywanie się podaży pracy do nowej struktury popytu na pracę.
Wykres 21 Wskaźnik zatrudnienia według poziomu wykształcenia w latach 2006-2009
% 80 70 60 50 40 30 20 10 0 wyższe średnie zawodowe 2006 średnie ogólnokształcące 2007 2008 zasadnicze zawodowe 2009 podstawowe i niepełne podstawowe

Źródło: BAEL GUS, obliczenia DAP MG.

92

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Niedopasowanie struktury popytu i struktury podaży pracy oraz niski wskaźnik zatrudnienia są istotnymi problemami utrudniającymi rozwój polskiej gospodarki. W Polsce od wielu lat występuje nadwyżka podaży pracowników o niskich kwalifikacjach i niedobór pracowników o wyższych kwalifikacjach. Znaczną część długotrwale bezrobotnych stanowią osoby niewykwalifikowane, na których pracę wskutek postępu technologicznego - popyt spada. Podobnie jak w latach poprzednich, w 2009 r. najniższe wartości wskaźnika zatrudnienia (17,1%) i najwyższą stopę bezrobocia (14,5%, wzrost o 2,6 pkt. proc. w porównaniu z rokiem 2008) odnotowywano w Polsce wśród osób z wykształceniem podstawowym i niepełnym podstawowym. Ta grupa społeczna najsilniej odczuła skutki spowolnienia gospodarczego i spadku popytu na polskim rynku pracy. Najwyższą wartość wskaźnika zatrudnienia (77,3%) i najniższą stopę bezrobocia (4,4%) zaobserwowano natomiast wśród osób z wykształceniem wyższym. Pomimo spowolnienia gospodarczego popyt na pracowników z wykształceniem wyższym i średnim ogólnokształcącym zwiększył się, o czym świadczy wzrost wskaźnika zatrudnienia dla tych grup społecznych. Strukturalne niedopasowanie na rynku pracy jest także wynikiem niezgodności popytu na pracę z podażą pracy według zawodów. Przejawia się to stosunkowo wysokim bezrobociem wśród pewnych grup zawodowych i niedoborach pracowników w innych zawodach. Główną przyczyną jest stosunkowo niewielka elastyczność polskiego systemu kształcenia i polskiego systemu płac, które dość powolnie reagują na pojawiające się niedopasowania strukturalne. Liczba zawodów deficytowych, tj. takich, dla których liczba zgłoszonych ofert pracy była wyższa niż liczba zarejestrowanych bezrobotnych w tym zawodzie, w roku 2009 wyniosła 24 tj. aż o 562 mniej niż w roku 2008.37 Przyczynę tak znacznego spadku liczby zawodów deficytowych należy przede wszystkim upatrywać w skutkach spowolnienia gospodarczego tj. redukcji zatrudnienia w niektórych przedsiębiorstwach i wzroście bezrobocia. W 2009 roku, podobnie jak w latach 2005-2008, do najbardziej deficytowych zawodów należały: robotnik gospodarczy, pracownik biurowy i pracownik administracyjny. Zawodami o najwyższym poziomie nadwyżki siły roboczej, tj. takich, dla których liczba zarejestrowanych bezrobotnych była wyższa od zgłoszonych ofert pracy, niezmiennie już od 5 lat są: sprzedawca, asystent ekonomiczny, ślusarz, technik mechanik. W 2009 roku w tych zawodach odnotowano wzrost nadwyżki siły roboczej w porównaniu z rokiem poprzednim. Zmniejszenie liczby zawodów deficytowych przy jednoczesnym wzroście nadwyżek siły roboczej w innych zawodach wskazuje na spadek liczby ofert pracy oraz zwiększone zainteresowanie podjęciem pracy w okresie spowolnienia gospodarczego i niepewności społecznej. Niedopasowania strukturalne są w znacznym stopniu również skutkiem stosunkowo niskiej mobilności siły roboczej. Niewielka skala migracji wewnętrznych z obszarów o niskim popycie do obszarów o wysokim popycie przyczynia się do przestrzennej koncentracji bezrobocia. Regiony słabiej rozwinięte, gdzie popyt na pracę jest mniejszy, są obszarami najwyższego bezrobocia w skali kraju. Niedobory pracowników występują natomiast najczęściej w dynamicznie rozwijających się regionach, w szczególności w dużych aglomeracjach miejskich. Po odnotowanych w ostatnich latach spadkach bezrobocia zarówno na wsi jak i w mieście, w 2009 roku zaobserwowano zbliżony wzrost bezrobocia na obydwu obszarach. Bezrobocie na obszarach wiejskich wyniosło 8,0% (wobec 7,0% w 2008 r.). Bezrobocie w miastach osiągnęło w 2009 r. poziom 8,3% (wobec 7,2% w 2008 r.). Nieco niższa stopa bezrobocia na wsi może być wynikiem niskiego poziomu aktywności zawodowej na tych terenach oraz występowania zjawiska bezrobocia ukrytego.

37

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Departament Rynku Pracy Zawody deficytowe i nadwyżkowe w 2009 roku, Warszawa, maj 2010 r.

93

MINISTERSTWO GOSPODARKI Ramka 5 Ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców Ustawą z dnia 1 lipca 2009 r., która weszła w życie 22 sierpnia 2009 r., wprowadzono rozwiązania ukierunkowane na uelastycznienie procesu pracy i obniżenie kosztów pracy przedsiębiorstwom dotkniętym przez kryzys, zwiększenie inwestycji w kapitał ludzki. Instrumenty mają charakter doraźny i będą obowiązywać do końca 2011 roku. 1. Dla wszystkich przedsiębiorców: − Wydłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy, maksymalnie do 12 miesięcy, − Możliwość stosowania przez przedsiębiorcę różnych godzin rozpoczynania i kończenia pracy w poszczególnych dobach pracowniczych, przy czym ponowna praca w tej samej dobie nie będzie traktowana jak praca w godzinach nadliczbowych, − Ograniczenie czasu zatrudnienia pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony do 24 miesięcy. 2. Dla pracodawców znajdujących się w przejściowych trudnościach finansowych38: − Czasowe (maksymalnie na okres 6 miesięcy) obniżenie pracownikom wymiaru czasu pracy z proporcjonalnym obniżeniem wynagrodzenia za pracę (bez konieczności dokonywania tzw. wypowiedzenia zmieniającego), − Możliwość uzyskania dopłat do pensji pracowników objętych obniżonym czasem pracy lub przestojem ekonomicznym. Przepisy przewidują, iż pracownikom za okres postoju wypłacona będzie rekompensata utraconych zarobków do wysokości 100% zasiłku dla bezrobotnych oraz wynagrodzenie od tego przedsiębiorcy łącznie w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy pracownika. Jednocześnie warunkiem niezbędnym do objęcia pracownika przestojem ekonomicznym jest jego pisemna zgoda. W przypadku ograniczenia czasu pracy pracownikom przysługiwać będzie świadczenie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do wysokości 70 % zasiłku, w zależności od stopnia obniżenia wymiaru czasu pracy pracownika. Pracodawca otrzyma też środki na opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy. Powyższe świadczenia będą wypłacane przez łączny okres nie dłuższy niż 6 miesięcy w stosunku do jednego pracownika, − Większe wsparcie inwestycji pracodawców w podnoszenie kwalifikacji pracowników w okresie przestoju lub obniżonego wymiaru czasu pracy. Wsparcie przeznaczone jest dla pracodawców posiadających fundusz szkoleniowy, przy czym aby dodatkowo zachęcić pracodawców do tworzenia funduszu szkoleniowego wprowadzono nowe korzystne rozwiązanie, a mianowicie zapis, iż wpłaty na fundusz szkoleniowy obciążają koszty działalności pracodawców. − Wysokość dofinansowania ze środków Funduszu Pracy będzie wynosić do 80% kosztów szkolenia lub studiów podyplomowych, nie więcej jednak niż 300% przeciętnego wynagrodzenia na jedną osobę, o ile szkolenie lub studia podyplomowe są uzasadnione obecnymi lub przyszłymi potrzebami pracodawcy. W okresie szkolenia lub studiów podyplomowych pracownikowi będzie przysługiwać stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy. W przypadku zbiegu prawa do świadczeń z pieniędzy publicznych (stypendium lub częściowej rekompensaty utraconych zarobków z powodu obniżenia czasu pracy albo przestoju), przysługuje tylko jedno, wyższe świadczenie. Ustawa nakłada na pracodawcę obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy wraz z odsetkami, w przypadku niespełnienia warunków umowy, w szczególności rozwiązania umowy o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy w okresie pobierania przez pracownika świadczeń, a także w okresie 6 miesięcy przypadających bezpośrednio po okresie ich pobierania. Ustawa przewiduje natychmiastowy obowiązek zwrotu także w sytuacji gdy pomoc zostanie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, tj. np. gdy nie zostanie przekazana pracownikom uprawnionym do jej uzyskania.

Pracodawca u którego w ciągu 3 kolejnych miesięcy po dniu 1 lipca 2008 r. wystąpił spadek obrotów gospodarczych nie mniej jednak niż o 25 %, w porównaniu do tych samych 3 miesięcy w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 30 czerwca 2008 r.

38

94

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Strukturalne niedopasowanie na rynku pracy jest również skutkiem ograniczonego popytu na pracę ludzi młodych, niedysponujących dużym doświadczeniem zawodowym. W 2009 r. wskaźnik aktywności ekonomicznej dla osób w wieku 15-24 lata wyniósł 33,8%, tj. wzrósł o 0,8% w porównaniu z rokiem poprzednim. Wskaźnik zatrudnienia w tej grupie wiekowej ukształtował się na poziomie 26,8% i był niższy o 0,5 pkt. proc. niż w roku 2008. Ponadto pierwsza praca większości ludzi młodych nie była zgodna z wyuczonym zawodem.39 Najczęstszym powodem niezgodności pierwszej pracy z wyuczonym zawodem była niemożność znalezienia pracy w swoim zawodzie, co wskazuje na niedopasowanie obecnych kierunków kształcenia do potrzeb rynku pracy. Negatywny wpływ na dostosowywanie się podaży do popytu na rynku pracy ma dość niska aktywność zawodowa kobiet, która w 2009 roku wyniosła 47,3% wobec 63,4% wśród mężczyzn. Jednocześnie kobiety są bardziej zagrożone bezrobociem. W 2009 roku stopa bezrobocia wśród nich wyniosła 8,7%, wobec stopy 7,8% notowanej wśród mężczyzn. Kobiety również o 1,3 miesiąca dłużej poszukiwały pracy niż mężczyźni (11,7 wobec 10,4 miesiąca). W 2009 roku kobiety stanowiły około 45% osób zatrudnionych, co oznacza, że luka zatrudnienia miedzy kobietami i mężczyznami wciąż wynosi blisko 10 pkt. proc.

5.4. Zagraniczne wyjazdy zarobkowe
Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w istotny sposób ułatwiło Polakom dostęp do rynków pracy państw UE-15 i wywołało w pierwszych 3 latach po integracji znaczny wzrost liczby osób, które wyjechały z kraju i podjęły pracę za granicą. Jednak od roku 2008 odnotowano zmiany w zachowaniach migracyjnych Polaków. Zmiany te zostały utrwalone w roku 2009. Sytuacja gospodarcza państw Europy Zachodniej takich jak Wielka Brytania, Irlandia, Niemcy, Hiszpania, które były krajami docelowymi emigracji wielu Polaków uległa znacznemu pogorszeniu w związku ze światowym kryzysem finansowym. Spadek produkcji oraz bankructwa firm przyczyniły się do wzrostu bezrobocia na rynkach lokalnych. W efekcie zapotrzebowanie na pracę migrantów zmniejszyło się. W Wielkiej Brytanii i Hiszpanii pogorszenie sytuacji na rynku pracy i obawy związane z konkurencją ze strony migrantów, świadczących pracę na gorszych niż obywatele tych państw warunkach płacowych i socjalnych wywołały liczne protesty społeczne. W efekcie obywatelom polskim coraz trudniej było znaleźć pracę za granicą. Możliwości uzyskania zatrudnienia za granicą pogorszyły się dodatkowo ze względu na fakt, że kryzys gospodarczy w szczególnym stopniu dotknął sektory budownictwa i przemysłu przetwórczego, w których dotychczas w Europie Zachodniej pracowała znaczna liczba obywateli polskich. Pomimo kryzysu, w krajach Europy Południowej i Zachodniej nadal istnieje silne zapotrzebowanie na pracę obcokrajowców w sektorze rolnictwa. Praca ta ma jednak z zasady charakter sezonowy i nie wiąże się z permanentnym przeniesieniem miejsca zamieszkania oraz emigracją a jedynie – z wyjazdami zarobkowymi na względnie krótki okres czasu.

39

GUS „Wejście ludzi młodych na rynek pracy”, Warszawa, luty 2010

95

Rumunia. Wskazuje to na konsekwentny spadek zainteresowania polskich firm realizowaniem usług transgranicznych w Niemczech. Z prowadzonego przez ZUS rejestru wynika. względnie zwolnień od obowiązku otrzymania zezwolenia w przypadku studentów (w nawiasie dane za 2008 r. wydanych pracownikom polskich przedsiębiorstw oraz osobom prowadzącym indywidualną działalność gospodarczą. maj 2010 r.254) (3. potwierdzających podleganie polskiemu systemowi ubezpieczeń. w niemieckim rejestrze rzemieślniczym na 31 grudnia 2008 r. że w 2009 r.): pracowników sezonowych: pracowników imprez objazdowych: pracowników-gości: pomocy domowych studentów w okresie wakacji: 183. Bułgaria. Informacja w sprawie zatrudnienia obywateli polskich w państwach EOG i Szwajcarii.500 przedsiębiorstw prowadzonych przez obywateli polskich. było zarejestrowanych 26.081 brak danych (190. wykonującym pracę za granicą w ramach transgranicznego świadczenia usług spadła do poziomu 209 tys.MINISTERSTWO GOSPODARKI Ramka 6 Zatrudnienie Polaków w Niemczech W 2009 r. Łotwa. Państwami. Warszawa. Największy spadek skali imigracji Polaków odnotowano w Wielkiej Brytanii. obywatele polscy otrzymali następującą liczbę zezwoleń na pracę. Estonia i Malta. Litwa.553 3. (wobec 231 tys. rejestracji w celu podjęcia legalnej pracy dokonało o połowę mniej obywateli polskich niż w roku 2008. osobom delegowanym do Niemiec wystawiono łącznie 107. Ostatnie z wymienionych zjawisk jest trudne do oceny statystycznej ze względu na brak informacji o kraju wcześniejszego pobytu w rejestrach kraju przyjmującego. Monitoring danych dotyczących wyjazdów zarobkowych Polaków do państw UE i EOG w roku 2009 wskazuje na zauważalny spadek zainteresowania obywateli polskich wyjazdami zagranicznymi. Węgry. Wyznaczony przez stronę niemiecką kontyngent wykorzystano w 40%.147 108 1.) oraz wędrówkę polskich emigrantów zarobkowych w poszukiwaniu pracy i przenoszenie miejsca pobytu z jednego państwa Unii Europejskiej do innego.582) (3.706) (154) (2. że jedna osoba mogła być delegowana do Niemiec więcej niż jeden raz w roku). Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (2010). Było to o 2% mniej niż w poprzednim okresie. dalszą dywersyfikację kierunków migracji w następstwie otwarcia rynków pracy dla obywateli nowych państw członkowskich UE przez Belgię. Obywatele polscy chętnie podejmują w Niemczech samodzielną działalność gospodarczą. co może wskazywać na tendencję do stabilizacji wielkości migracji w długim okresie czasu. Według danych Związku Rzemiosła w Berlinie. które w większości ze względu na niski poziom płac oraz ograniczone rynki pracy nie cieszą się dużym zainteresowaniem polskich emigrantów pozostały nadal Portugalia. W okresie rozliczeniowym od października 2008 do września 2009 na budowach w Niemczech pracowało średnio w każdym miesiącu 5. W latach 2008 i 2009 konsekwentnie zmniejszało się zainteresowanie polskich przedsiębiorców świadczeniem usług na rynkach państw UE. którzy podjęli tam pracę w roku 2009 była wyższa niż w roku poprzednim. 5% mniej niż w 2008 r.761 osób delegowanych z Polski. Danię i Norwegię (1 maja 2009 r. Słowenia. (należy wziąć pod uwagę. dynamika napływu zmniejszyła się.014 formularzy ubezpieczeniowych E 101. Liczba wyjazdów zarobkowych do większości krajów stabilizuje się lub spada. tj. Najprawdopodobniej główną przyczyną spadku zainteresowania osiedlaniem się na wyspach był panujący tam kryzys gospodarczy i trudności ze znalezieniem pracy. W 2009 roku liczba formularzy E-101.971) Sukcesywnie zmniejsza się wykorzystanie kontyngentu osobowego na wykonywanie usług w nie zliberalizowanym sektorze budowlanym. W 2009 r. Natomiast w Niderlandach i Niemczech chociaż liczba obywateli polskich. w roku 2008) 96 .

Większość bierze pod uwagę możliwość ponownego wyjazdu za granicę lub taki wyjazd planuje. o 10%. W pętli pułapki migracyjnej. najczęstszymi przyczynami podjęcia decyzji o przyjeździe do Polski była utrata pracy. Federalny Urząd Migracji nie udostępnił informacji odnośnie skali zatrudnienia obywateli polskich w tym kraju w 2007 r. (2009). 43 Pomimo oficjalnego wystąpienia Ambasady RP w tej sprawie. 42 Liczba ta zawiera zarówno zezwolenia wydane po raz pierwszy jak i przedłużenia ważności zezwoleń wydanych wcześniej. Jednocześnie należy mieć na uwadze. Badania wskazują jednak. „Powroty Polaków w okresie kryzysu gospodarczego. powody rodzinne oraz niemożność znalezienia pracy za granicą. 40 97 . Dla tych. London. 44 Z informacji podanych przez włoskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wynika. w Europie Zachodniej kryzysu gospodarczego coraz więcej uwagi poświęca się zjawisku powrotów. Czynnikiem skłaniającym do decyzji o ponownym wyjeździe może być marginalizacja społeczna i ekonomiczna emigrantów. May 2004-March 2009. że nie wszyscy decydujący się na pracę za granicą występują o tego typu zaświadczenie.. Accession Monitoring Report. osób) Kraj docelowy 2005 2006 2007 2008 2009 Austria 10 11 22 19 18 Belgia 18 17 17 30 42 Czechy 13 17 24 21 20 Dania 2 7 10 9 11 Finlandia 041 brak danych 4 5 5 Francja 10 11 14 brak danych brak danych Hiszpania 35 48 71 87 86 Irlandia 45 65 80 62 brak danych Islandia 11 10 Niderlandy 26 55 30 69 77 Niemcy 322 270 235 274 294 Norwegia 24 38 5142 52 44 Szwajcaria 4 8 brak danych43 6 brak danych Szwecja 3 4 3 3 2 Wielka Brytania 127 162 150 103 55 Włochy 40 49 brak danych44 brak danych brak danych Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (2010).POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI tj. Warszawa. iż w najbliższym czasie niemożliwym będzie aktualizowanie danych statystycznych na temat migracji obywateli UE na terenie całego kraju ze względu na decentralizację rejestracji i dostępność danych tylko w działach ewidencji ludności poszczególnych gmin we Włoszech. maj 2010 r. Kryzys gospodarczy nie był zatem najważniejszą przyczyną powrotów. Badania prowadzone wśród osób obecnie bezrobotnych Iglicka K. Home Office (2009).40 Większość emigrantów (76%) przyznaje. którzy powrotu nie planowali. Tabela 35 Główne kierunki migracji zarobkowej Polaków w Europie (w tys. Przyczyną tych trudności jest często dezaktualizacja posiadanych wcześniej umiejętności w wyniku wykonywania przez dłuższy okres czasu za granicą prac poniżej swoich kwalifikacji. May 2009 Jednak jedynie mniej niż połowa migrantów powrotnych (47%) deklaruje chęć pozostania w Polsce na stałe. co istotnie utrudnia powrót do wcześniej wykonywanego zawodu. Migracja Polaków ma zatem bardzo często charakter cyrkulacyjny i jest silnie uwarunkowana względami ekonomicznymi oraz sytuacją gospodarczą w Polsce i w kraju docelowym. że powróciło. Raport z badań” w: Raporty i Analizy Centrum Stosunków Międzynarodowych nr 1/09 41 W 2005 wydano 152 zezwolenia na pracę Polaków. Informacja w sprawie zatrudnienia obywateli polskich w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii oraz obywateli państw EOG w Polsce. W kontekście utrzymującego się od 2008 r. którzy czasami w Polsce mają trudności ze znalezieniem interesującej pracy. że tylko nieznaczna część emigrantów powraca do Polski. bo tak wcześniej zaplanowało.

MINISTERSTWO GOSPODARKI w Polsce wskazują. Czechy. Coraz mniej pracodawców obawia się również. W efekcie możliwość wyjazdu zarobkowego za granicę coraz rzadziej jest powodem presji na wzrost wynagrodzeń w przedsiębiorstwach. – na tle badań panelowych w latach 2006-2009). Polska. Obecnie migracje są wymieniane jako przyczyna problemów kadrowych jedynie przez 1. Gmuła W. Słowacja i Słowenia. Procentowy udział emigrantów z UE-8 zatrudnionych w poszczególnych branżach wyniósł: Administracja. Estonia. Dynamika migracji uległa wyraźnemu ograniczeniu i nie wydaje się.45 Ramka 7 Zatrudnienie Polaków w Wielkiej Brytanii W 2009 r. Opioła Z. Gucwa A. Wpływ migracji na rozwój gospodarki polskiej oraz na sytuację na krajowym rynku pracy w ostatnim roku wyraźnie zmalał. Jeszcze 2 lata temu emigracje zagraniczne wymieniane były jako istotny powód trudności w pozyskiwaniu pracowników z odpowiednimi kwalifikacjami. że trzy czwarte z osób. mięsa i ryb 5% Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (2010) Informacja w sprawie zatrudnienia obywateli polskich w państwach EOG i Szwajcarii oraz obywateli państw EOG w Polsce Jednocześnie pracodawcy obserwują istotny spadek zainteresowania zagranicznymi wyjazdami zarobkowymi. Obecnie tylko jeden na dziesięciu pracodawców przewiduje taką sytuację.715 pracowników z Polski. że ich pracownicy odejdą z pracy w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą. Polscy pracownicy stanowią obecnie 45% wszystkich obcokrajowców z UE-846 zatrudnionych oficjalnie w tym kraju. tj.. zeszyt nr 245 NBP 46 Do UE-8 zaliczane są. aby otwarcie rynków pracy Niemiec i Austrii w maju 2011 roku mogło tę sytuację istotnie zmienić. Litwa. biznes i zarządzanie 40% Gastronomia i hotelarstwo 19% Rolnictwo 10% Przemysł przetwórczy 7% Przetwórstwo żywności. o 53% mniej niż w roku 2008. Najbardziej wrażliwym na zagraniczne wyjazdy zarobkowe sektorem gospodarki polskiej jest budownictwo.6% pracodawców. Węgry. które znalazły pracę za granicą nie pracowała tam w wyuczonym zawodzie. produktywność pracy i migracje w listopadzie 2009 r. 45 98 . w Wielkiej Brytanii zarejestrowano łącznie jedynie 54. podczas gdy w połowie roku 2007 czterech na dziesięciu pracodawców spodziewało się takich problemów. Łotwa. Nalepa W. (2010) Rynek pracy w Polsce (wynagrodzenie.

366 8.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 6.061 107. a importu do 16.736 8. głównie na rynkach unijnych.9 78.855 Sierpień 7. łagodniejszy od spadku importu (o 24.6 85.066 -600 -804 -2.356 I kwartał 23. Załamanie popytu wewnętrznego na rynkach głównych polskich partnerów handlowych w IV kwartale 2008 roku przełożyło się na wyraźne spowolnienie obrotów towarowych Polski w październiku (tempo wzrostu eksportu obniżyło się do 11.625 Czerwiec 8.685 26.083 II kwartał 29.1 71.5%) okazał się o 9 pkt.0 104.1 118.587 7.2009 – 06.551 9.596 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.5 123. Sytuacja w polskim handlu zagranicznym w 2009 roku Światowy kryzys finansowy dotarł do Polski pod koniec 2008 roku i wywołał poważne negatywne implikacje w polskich obrotach handlu zagranicznego.468 -697 -957 -653 -2.576 Lipiec 7.8 101.164 9.904 Saldo -1.252 -881 -973 -453 -2.7 81.5 107. W konsekwencji załamania popytu importowego. oraz na ich spadki w listopadzie i grudniu.2 82.529 8.9 111.in.1.272 10. W rezultacie w całym 2009 roku spadek eksportu (o 15.8 130. proc.4 82. Od stycznia 2009 roku tempo spadku importu zaczęło wyprzedzać tempo spadku eksportu.8 66.6 73.056 8.1 72.1 77.9 89.9 122.6 92.r. Tabela 36 Obroty towarowe Polski w okresie 01.896 10.191 Wrzesień 9.5 77.736 31.091 10.8 114.599 Październik Listopad 9.5 99 . O ile zmniejszenie wymiany w ostatnich dwóch miesiącach 2008 roku było głębsze po stronie eksportu.9 76.332 Luty 7.862 I kwartał 26. w mln EUR Import 8.6 85. m.499 9.3 132.227 -9.1 84.211 25. HANDEL ZAGRANICZNY 6.232 III kwartał 24. zmniejszenie napływu BIZ oraz szok kosztowy w imporcie wywołany głęboką deprecjacją złotego.069 -2.251 9.343 II kwartał 23.159 26. począwszy od listopada 2008 roku nastąpił głęboki spadek wymiany.1 87.825 8.6 125.1 120.3 77.5 70.5%).899 Marzec 8.0 76.306 -691 -658 -877 -2.1%.8 116. poprzez spadek światowych cen surowców (zwłaszcza energetycznych).274 Styczeń 2010 7. to od początku 2009 roku obserwowano odwrócenie tej tendencji.0 119.5%).945 29.623 Kwiecień 9.397 8.930 29.585 10.068 IV kwartał 26.166 Grudzień 8.5 75.9 71.6 125.8 112.3 112.469 -759 -625 -868 -2. Spowolnienie importowe obserwowane w ubiegłym roku miało charakter trwały i stosunkowo silnie związany z kryzysem.290 9.254 -647 -753 -1.3 70.575 Maj 9.858 Marzec 9.610 10.6 79.6 99.2010 Okres Eksport Styczeń 2009 7.=100 Eksport Import 79.0 74.607 Kwiecień Maj 7.834 Rok 2009 98.4 76.6 71.7 83.8 69.1 113.307 Dynamika w % analogiczny okres ub.939 Czerwiec 10.5 79.828 8.278 9.904 Luty 8.

5 mld EUR. o tyle w 2009 roku wyniósł niespełna 8. Ponadto najwyższą odpornością na oddziaływanie kryzysu odznaczył się eksport towarów relatywnie wyżej przetworzonych i o wyższym stopniu zaawansowania technologicznego. Zasadniczo korzystniejsze wyniki eksportu odnotowano na rynkach rozwiniętych. O ile w okresie 2001-2008 średnioroczny napływ BIZ przekraczał 9. I2 100 .2 mld EUR. Wykres 22 Miesięczne obroty towarowe w okresie 01. Zaistniałe spowolnienie wynikało z nazbyt pesymistycznych przewidywań światowych kręgów finansowych co do stabilności polskiej gospodarki i jej odporności na światową dekoniunkturę.3 mld EUR. Jakkolwiek głęboka deprecjacja złotego nie zdołała zrekompensować skutków załamania koniunktury na rynkach światowych.2010 12 000 8 000 mln EUR 4 000 0 -4 000 XI I2 I 01 0 00 9 XI III IV VI III IV VI VI IX VI II II II I V X V Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. do poziomu ok.2009 – 06. że obok negatywnych konsekwencji dla polskiej gospodarki i kondycji handlu zagranicznego kryzys przyczynił się do wyraźnej redukcji wyjątkowo wysokiego i dynamicznie narastającego w ostatnich kilku latach deficytu obrotów towarowych. w szczególności po stronie eksportu. to jednak pozwoliła na ich złagodzenie. Deficyt wymiany handlowej.8%) stwarzają realne szanse na ponowny wzrost zainteresowania inwestorów zagranicznych polskim rynkiem w najbliższych latach.MINISTERSTWO GOSPODARKI Kryzys spowodował istotne zmiany w strukturze geograficznej oraz przedmiotowej polskich obrotów towarowych.3 mld EUR. Warto podkreślić. W warunkach kryzysu ujawniła się zróżnicowana odporność na kryzys i chłonność importowa poszczególnych rynków i jednocześnie zróżnicowana odporność poszczególnych grup towarowych na dekoniunkturę. Pomyślne wyniki uzyskane przez Polskę na tle niemal wszystkich gospodarek europejskich (wzrost gospodarczy w 2009 r. który po 3-letnim okresie dynamicznego narastania osiągnął na koniec 2008 roku bezprecedensowo głęboki poziom 26. Notowany od początku bieżącej dekady dynamiczny napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) – uległ na skutek kryzysu załamaniu. wyniósł 1. 9. został w 2009 roku zredukowany blisko 3-krotnie. jak i poprzez hamujące oddziaływanie na import (szok cenowo-kosztowy wywołany ostrą deprecjacją złotego). zarówno poprzez swoje oddziaływanie proeksportowe (wzmocnienie konkurencyjności cenowej i poszerzenie marginesu opłacalności eksportowanych towarów).

6. do 6. W I półroczu br. W 2009 roku w ogólnym polskim eksporcie najbardziej wzrósł udział Niemiec – o 1.. W 2009 roku import z państw strefy euro stanowił 48. Struktura geograficzna obrotów handlu zagranicznego Dominującym obszarem polskiego eksportu są rynki krajów gospodarczo rozwiniętych. Jednocześnie udział tych pierwszych zwiększył się w 2009 roku o 2. 101 .9 pkt. z kolei zwiększył się udział Włoch i Niderlandów. W imporcie takich krajów jest 10.9% w roku wcześniejszym).9%.. Wśród 15 najważniejszych rynków polskiego eksportu znajduje się aż 12 krajów UE.8 pkt.4%. Ożywienie obrotów obserwowano w eksporcie od listopada 2009 roku.8% oraz o 0. do 23. odpowiednio: o 0. do 56. a import o 17.4 pkt.2009 – 06. proc.2%. proc. Od początku 2010 roku notuje się również ożywienie po stronie importu.5 mld EUR).3%. na którą w 2009 roku przypadło 79. Wśród tej grupy państw największym odbiorcą polskich towarów jest Unia Europejska. więcej niż w 2008 roku.1% (wobec 12.6%. proc.2. Jednak było to spowodowane w dużej mierze niską bazą odniesienia z analogicznego okresu w roku 2008.6%..6%. Ich udział w ogólnym eksporcie Polski wyniósł w 2009 roku 85. proc.7% (78. W 2009 roku w polskim imporcie najbardziej zmniejszył się udział Niemiec – o 0. Unia Europejska zajmuje również dominującą pozycję w polskim imporcie.6 pkt. proc.3 mld EUR) całkowitego polskiego eksportu – o 1.8% całkowitego polskiego importu (wobec 49% w roku 2008). eksport wzrósł o 19. proc. do 3. do 1. do 6. a w grudniu o 14. proc. natomiast z pozostałych państw strefy euro 13.7 pkt. Wśród państw Unii Europejskiej państwa strefy euro mają blisko 2-krotnie wyższy udział w polskim eksporcie niż rynki znajdujące się poza nią.6%. do 26..2010 %140 130 120 110 100 90 80 70 60 00 9 XI I 01 0 VI XI VI I2 VI IX I2 VI II III II IV III I V II IV X V Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. proc. do 22. z udziałem wynoszącym w 2009 roku – podobnie jak rok wcześniej – 61.9% (66.2% w 2009 roku.9 pkt..0 pkt.1% oraz Włoch – o 0.3 pkt.4%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 23 Miesięczna dynamika eksportu i importu w okresie 01. kiedy to wzrósł on o 4.2 pkt. proc.9% w porównaniu z analogicznym miesiącem poprzedniego roku. a drugich zmniejszył się o 0. Z kolei najbardziej zmniejszył się udział Litwy – o 0.

9 mld EUR). do 0.9 mld EUR). Wśród państw UE znaczące polepszenie salda wymiany odnotowano z Niemcami.o 0.2% rok wcześniej. W ujęciu przedmiotowym największe spadki eksportu do UE dotyczyły: − wyrobów metalurgicznych . Wynikało to ze znaczącego polepszenia salda wymiany z państwami strefy euro.8%. 102 . (deficyt na poziomie 7. Z kolei pogorszenie salda nastąpiło m.8 mld EUR do 1.5 mld EUR z 2008 roku został przekształcony w nadwyżkę wynoszącą blisko 2. W obrotach z oboma rynkami poprawa salda była w znacznej mierze rezultatem redukcji deficytu wymiany wyrobami przemysłu elektromaszynowego.4%).7 mld EUR.5% wobec jego wzrostu o 12. do 11. Jednocześnie spadek eksportu do państw Unii Europejskiej okazał się nieznacznie łagodniejszy od spadku eksportu Polski ogółem.8 mld EUR (o 7.5% w porównaniu z jego wzrostem o 14. W 2009 roku w obrotach z państwami rozwiniętymi.9 mld EUR w 2009 roku. W wartościach bezwzględnych import z Niemiec zmniejszył się (o 8.o 1 mld EUR (o 28.7 mld EUR (o 38%).7 mld EUR. Polski eksport na rynki unijne wyrażony w euro zmniejszył się w 2009 roku o 13.o 0. O ile jeszcze w roku 2008 eksport na ten rynek wzrósł o 10.5 mld EUR nadwyżki w obrotach towarowych. w tym szczególnie w Niemczech.8%).6%). − wyrobów przemysłu chemicznego . co przełożyło się na przekształcenie występującego tu deficytu w wysokości 3.o 2.MINISTERSTWO GOSPODARKI Największe spadki eksportu na rynki unijne w wymiarze bezwzględnym osiągnięto z: − Niemcami . W rezultacie głębszego załamania po stronie importu niż eksportu odnotowano zwiększenie się o 9.in.8 mld EUR.o 4. lepszy bilans z grupą pozaunijnych rynków rozwiniętych gospodarczo.4 mld EUR (o 11.4%. − Litwą . z Litwą i Rumunią . − produktów mineralnych .2 mld EUR przekształcił się w nadwyżkę w wysokości 9. a drugiego o 0.6 mld EUR.9 mld EUR. do 0. − Szwecją .3%). Natomiast w obrotach z pozostałymi rynkami unijnymi doszło do zmniejszenia nadwyżki o 0. − Słowacją .6% w roku 2008.5 mld EUR (o 15%). Włochami. o 10.3%). obok poprawy salda z krajami strefy euro. wobec jego wzrostu o 13.o 0. Istotny wpływ na to miał. Natomiast import z tego rynku zmniejszył się w 2009 roku o 26.4 mld EUR).2% w roku poprzednim. W efekcie występujący w roku 2008 w wymianie z tą grupą rynków deficyt na poziomie 2.7 mld EUR.o 1. − Republiką Czeską .8 mld EUR. podobnie jak w obrotach Polski ogółem spadek importu okazał się większy niż eksportu.6%. O wyniku ogólnej wymiany z krajami Unii Europejskiej zadecydowało pogorszenie się koniunktury gospodarczej u naszych najważniejszych partnerów gospodarczych.2 mld EUR (o 35%). to w 2009 roku spadł o 11.6 mld EUR w nadwyżkę na poziomie 1.o 3.6 mld EUR.6 mln EUR (o 21.3 mld EUR. w tym w szczególności ze Stanami Zjednoczonymi (zmniejszenie deficytu o 0. W przypadku tego pierwszego rynku zmniejszył się on o 0. do 8.4 mld EUR.4%). z kolei import z Unii Europejskiej zmniejszył się o 24. tj. − wyrobów przemysłu elektromaszynowego .o 1.7 mld EUR) oraz Japonią (redukcja deficytu o 0. do 1.7 mld EUR (o 36.7 mld EUR) znacznie bardziej niż eksport (o 3. Francją oraz Finlandią.9 mld EUR (o 13.

Wśród wszystkich grup towarowych w wymianie z Ukrainą najbardziej pogorszyło się saldo wymiany w dominujących w obrotach wyrobach przemysłu elektromaszynowego – spadek nadwyżki o blisko 0.2%.6%. w szczególności w obrotach wyrobami elektromaszynowymi – spadek deficytu o prawie 0.8 mld EUR zmniejszył się do 5. do nieco ponad 0.9 mld EUR w 2009 roku. Nieco niższy był ich udział w polskim eksporcie do WNP.6 mld EUR w 2009 roku. Największy udział w tym miały Chiny. W 2009 roku eksport do Rosji zmniejszył się o 40. co z nadwyżką zdołało zrekompensować pogorszenie o 1. tj.4% w 2009 roku. do 8.5% do 7. do 5. W polskim eksporcie na rynek rosyjski dominujący udział miały wyroby przemysłu elektromaszynowego. Ukraina i Białoruś. do 24. na co decydująco wpłynęło zmniejszenie deficytu wymiany produktów mineralnych. odpowiednio: o 5.6%.9 mld EUR. do 16 mld EUR. W imporcie z Rosji tradycyjnie dominowały produkty mineralne. W znacznej mierze wynikało to z redukcji o 3. W rezultacie zmniejszył się udział tego rynku w polskich obrotach handlowych. do 3.7%). Notowany w 2008 roku deficyt w wysokości 7. Spośród państw WNP największy udział w imporcie do Polski z tego regionu mają Rosja.7 mld EUR. W 2009 roku łączny ich udział w polskim imporcie z WNP wyniósł 96. proc.7% importu..1% po stronie eksportu i 37.4% importu. Jednocześnie doszło do istotnego polepszenia salda wymiany z Rosją.in. Wzrost udziału odnotowano natomiast m. że jakkolwiek deficyt handlowy z Rosją zmniejszył się w porównaniu z rokiem 2008 o 2. 103 . a w imporcie z 12. w przypadku wyrobów przemysłu chemicznego i artykułów rolno-spożywczych. proc.6 pkt.4% do 10.6%. tj.5 mld EUR.3% w roku 2008 do 29. Decydujący wpływ na łączny polski deficyt handlu zagranicznego w 2009 roku miało ujemne saldo obrotów z krajami Azji.5 mld EUR w 2009 roku. Jeszcze głębsze załamanie odnotowano w obrotach z Ukrainą. sięgające 38.1 mld EUR. Przełożyło się to na zmniejszenie się udziału tych rynków w ogólnym eksporcie Polski z 10. do 15.3%.1% i o 7.8 mld EUR deficytu wymiany produktami mineralnymi. jakkolwiek zmniejszył się on z 44.. deficyt w obrotach z tym rynkiem został zredukowany o prawie 1. to nadal stanowił znaczący udział w łącznym deficycie polskiego handlu zagranicznego w 2009 roku. jakkolwiek w wymiarze bezwzględnym zmniejszyło się ono w porównaniu z rokiem 2008 o 4. sięgające 43.5 mld EUR.2 mld EUR.1% w roku 2008 do blisko 70% w 2009 roku. 2 mld EUR.8 mld EUR.4%.5 mld EUR oraz wyrobami metalurgicznymi – spadek deficytu o blisko 0. Jednocześnie w wymianie z tą grupą rynków odnotowano redukcję deficytu o ok. nieco ponad 60%. Warto zaznaczyć.4 pkt.5 mld EUR w 2009 roku. 92. W wymianie handlowej z Chinami poprawa salda nastąpiła w prawie wszystkich grupach towarowych. do niespełna 0.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W 2009 roku odnotowano głębokie spadki obrotów z krajami WNP.3% po stronie eksportu i 48.6 mld EUR salda wymiany wyrobami przemysłu elektromaszynowego. jakkolwiek udział ich zmniejszył się z 74. czyli znacznie szybciej niż ogólny polski eksport oraz niż import z tego rynku (o 33.

7 17. = 100 Udział Wielka Brytania rok ub.843 Eksport 116. (+) spadek (-) spadek (+) pog.274 84.4 5.515 4.123 2.ub.871 71.244 114.828 -2.596 59.3 69.7 4.1 96.660 -400 863 464 1.124 110.482 79.6 5.8 6.8 2.1 66.6 2.746 86.9 7.7 17.0 1.0 5.640 9.466 133.671 2.913 -4.0 90.4 22.ub.383 -596 -2.7 25.8 3.715 131.041 107.6 22.212 -711 11.1 9.631 117.135 123.1 0. = 100 udział Kraje pozostałe r.050 128.6 77.2 3392 133.097 -23.0 1.485 112.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 37 Zmiany struktury geograficznej obrotów towarowych Polski w 2009 roku (mln EUR) 2009 Eksport Polska ogółem rok ub.3 4.970 34.0 6.6 10.7 7. 104 .698 93.4 43.6 2.654 6.5 2891 109.7 9.5 3.4 69.263 1.286 -12.3 11.7 83.4 6.454 4.9 10.3 20.053 73.755 113. = 100 udział w tym: UE rok ub.4 7.204 -2.7 1.035 -5.0 6723 109. = 100 udział Pozostale kr. = 100 Udział Pozostałe kraje świata bez rozwiniętych r.8 3.ub.8 5.9 1.317 75.6 3 3.5 74.079 1. = 100 udział 98.983 87.2 26.026 62.689 2.741 97.192 306 -1. = 100 udział w tym: Niemcy rok ub.483 1.261 112.8 29. = 100 udział w tym: Kraje WNP r.2 61.404 12.7 5.9 11.759 2008 Import 142.1 7210 116.169 21.409 -991 3.702 5.5 5.2 1.632 -3.863 1.557 -885 1.206 66.7 125.288 86.933 -10.919 16.756 Saldo -9. gosp.3 2.924 1.6 7.700 110.826 94.6 30. = 100 udział w tym: USA r.599 185 1.603 126.171 114.9 24. = 100 udział w tym: Rosja r.337 79.7 26.3 8.028 114.ub.325 24.6 7.6 78.2 6.6 6.178 78.5 79.218 -15.318 -202 1.610 -7.686 88.160 87.5 867 120.236 Zmiany 2009/2008 Eksport Import Saldo wzrost (+) wzrost (-) Popr.2 6. = 100 udział Włochy rok ub.5 84.3 6 6.2 9.4 3.9 5. rok ub.2 6.529 75.438 8.ub.1 6.836 -8.3 33.524 121.727 -1.943 103.666 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.448 118.767 1.722 3.5 19.3 8.873 97.156 118.4 3.764 2.8 2.3 98.689 112. r.185 85.6 3.0 -5.573 -18.956 73.2 85.ub.1 76.0 12.3 1. = 100 Kraje rozw.3 2.8 14. = 100 Udział EFTA r.721 115.114 Import 107.645 10.6 9.3 88.968 -5.631 -3.4 4.771 104.4 13.612 86.427 71.5 5.522 -155 2.254 9.2 2.7 2.457 112.5 6.559 -4.2 2.4 25.5 61.3 9.ub. = 100 udział Francja rok ub.786 73.502 61.882 76.2 2.074 121.2 6. (-) -17.550 126.1 6.012 122.877 132.5 4.7 6.2 23.446 82 653 735 2.470 Saldo -26.531 75.4 14.9 6.2 7.3 -3.7 6.0 30.9 32.8 7.0 18. = 100 udział Czechy rok ub.609 270 -500 -193 965 770 -19.3 10.3 12.300 94 6. rozw.870 487 -384 1.051 121.5 6.7 7.950 -12.827 2. = 100 udział w tym: Chiny r.ub.

105 .1 mld EUR) oraz zwiększenie nadwyżki w sekcji XVII – pojazdy.2%. Drugą pod względem wartości grupą towarową w obrotach Polski są wyroby przemysłu chemicznego. proc. do poziomu 6.6% po stronie importu. Z kolei spadek wymiany z Japonią okazał się nieco głębszy niż spadek łącznych polskich obrotów i sięgnął 19. jakkolwiek w 2009 roku uległy one znacznej redukcji. co spowodowało redukcję deficytu w wymianie tymi wyrobami o blisko 2. W 2009 roku import z Chin zmniejszył się o 12. Eksport tych towarów zmniejszył się o 11. Przełożyło się to na redukcję o 0. do ponad 1 mld EUR. Na tak korzystną zmianę wpłynęło ograniczenie ujemnego salda wymiany w sekcji XVI – urządzenia mechaniczne i elektryczne (o blisko 3. do 1..3%.8% eksportu oraz 39.9%.8 mld EUR przekształcił się w 2009 roku w nadwyżkę na poziomie 2 mld EUR. do 3 mld EUR.9%. do 10 mld EUR. Deficyt obrotów zmniejszył się o 0.6 mld EUR.9 mld EUR w 2009 roku.7 mld EUR). Eksport tych towarów z polskiego rynku zmniejszył się o 14.6% po stronie importu.6% po stronie eksportu i 8. Udział tego rynku w polskim imporcie ogółem zwiększył się o 1.8%. stanowiące w 2009 roku 12. do 9. do poziomu niespełna 2.. do prawie 6.4 pkt. rozwinięte 5.7% Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. Zmiany struktury przedmiotowej obrotów towarowych W polskich obrotach towarowych z zagranicą dominującą pozycję zajmują wyroby elektromaszynowe.1% importu.3 pkt. proc.5% po stronie eksportu i 28.3. Głębszy spadek (o 23.6 mld EUR. Eksport wzrósł natomiast o 21.1%.1% eksportu i 17. które w 2009 roku stanowiły 44.3 mld EUR. Spadek obrotów z tym pierwszym rynkiem wyniósł 16. statki powietrzne i jednostki pływające (o ok.1% importu ogółem.1 mld EUR.8% 7.3%. do 1.2%) odnotowano po stronie importu. 3.3 mld EUR. W rezultacie wolniejszego spadku eksportu tych towarów niż ich importu występujący tu w 2008 roku deficyt w wysokości prawie 4. 6.6% Pozostałe kr. ich import zaś o 19.8 mld EUR deficytu z tym rynkiem. a udział w eksporcie zwiększył się o 0. rozwijające się Kraje WNP 6. Wśród rynków Azji głębokie ujemne salda wymiany Polska wykazuje również z Republiką Korei oraz Japonią.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 24 Udział poszczególnych grup rynków w eksporcie Polski Pozostałe kr.9% Unia Europejska 79.

094 3.085 6.857 -406 1. cementu Perły.176 1.190 575 3.472 -278 -12.551 3.765 904 44.369 -6.839 9.049 34.610 -2.399 -2.493 1.762 1.620 -6.029 37 5.832 10 33 0 5.867 5. nakrycia głowy.067 3.819 -2.886 5.458 -8.103 -34.234 9.907 396 2.827 7.834 7.329 3.577 2. parasole Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby z kamieni.772 721 6.955 11.266 116.310 5.403 355 3.899 15.764 801 1.118 -2.430 2.015 142.993 -3.244 4.166 44 1.902 30 6.163 11.129 -151 -151 1. 106 .066 -73 -504 -205 -709 -411 -42 -454 -480 -24 -504 -4. statki powietrzne i pływające Przyrządy i aparaty optyczne Wyroby przemysłu elektro-maszynowego Broń i amunicja Wyroby różne Dzieła sztuki Pozostałe CN nieznane lub błędne Wyroby różne i pozostałe 98.199 5.281 358 225 583 -967 -5.814 397 4.692 5.957 -324 -2.269 11.245 -624 438 -17.353 16.558 11 3.362 -236 -427 -478 -905 -614 -62 -676 -546 -76 -622 -5.158 659 5.956 -4.337 257 5.785 39 -567 4 784 568 829 XVII XVIII (XVI-XVIII) XIX XX XXI XXII Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.102 1 -9 0 -1.636 3.073 13.357 -2.912 107.881 3.210 -1.212 2.178 1.082 28.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 38 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego w 2009 roku w mln EUR 2009 2008 Zmiany 2009/2008 Sekcja/grupa towarowa Eksport Import Saldo Eksport Import Saldo Eksport wzrost + spadek - Import wzrost spadek + Saldo popr.376 -2 -3.987 329 2.299 10.548 -1.481 42.254 1.061 172 6.556 3.694 10.758 54. metale szlachetne.572 3.919 36 -701 -167 -146 -978 -6.461 -56 1.022 8 2. gipsu.942 -1.172 3.010 -28 3.041 -270 1. biżuteria Wyroby ceramiczne Wyroby metalurgiczne Urządzenia mechaniczne i elektryczne Pojazdy.295 163 -77 274 196 202 20 222 66 52 118 737 3.755 -304 -2.539 4.606 -4.531 22.014 -1.646 -9.360 17.985 10.345 555 2.749 -4.274 3.411 -105 -5.575 18.061 3.658 -32 -536 -3 -793 -568 -1.415 -12.403 565 901 3.316 16.692 2.865 531 2.677 97 2.396 10.672 -2.445 11.809 2 -2.009 49.934 9 43 0 7.488 408 3.057 -948 -1.257 -7.561 -243 1.406 -1.458 838 2.758 1.962 5.277 17.243 -229 1.529 2.625 13.873 8 -1.816 1.019 66 2.841 323 2. papier i tektura Wyroby przemysłu drzewno papierniczego Materiały i wyroby włókiennicze Obuwie.969 -383 189 -48 106 -137 -2. - I II III IV (I-IV) V VI VII (VI-VII) VIII IX X (IX-X) XI XII (XI-XII) XIII XIV (XIII-XIV) XV XVI RAZEM Zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego Produkty pochodzenia roślinnego Tłuszcze i oleje Gotowe artykuły spożywcze Artykuły rolnospożywcze Produkty mineralne Produkty przemysłu chemicznego Tworzywa sztuczne i wyroby z kauczuku Wyroby przemysłu chemicznego Skóry i wyroby z nich Drewno i wyroby z drewna Ścier drzewny.256 6.731 -6. + pogor.909 -5.527 3.149 305 5.288 624 6.950 -419 890 119 252 842 4.932 16.563 2.105 5.204 1.718 20.578 -26.075 2.495 56 4.775 -68 4.566 3.441 253 1.089 25.318 27.448 2.059 424 277 701 -230 -2.806 10.

do niespełna 0.5%. Przy głębokim spadku ich importu – wynoszącym 22% – przełożyło się to na znaczną redukcję deficytu w obrotach tymi produktami (o blisko 0. Relatywnie głębokie spadki odnotowano natomiast w wymianie surowcami. Wykres 25 Struktura towarowa polskiego eksportu w 2009 r. półfabrykatami i wyrobami metalurgicznymi (sekcja XV) oraz produktami mineralnymi (sekcja V).1%. których eksport zmniejszył się o 1.1%.7%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Na tle ogólnych spadków polskich obrotów towarowych w roku ubiegłym. 107 . których eksport wzrósł o 2. odpornością na kryzys korzystnie wyróżniły się artykuły rolno-spożywcze. do blisko 2. a import spadł o 3.7%. na tle lat 2004 i 2008 Wyroby różne i pozostałe Wyrobyprzemyslu elektormaszynowego Wyroby metalurgiczne Wyroby ceramiczne Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby przemysłu drzewno-papierniczego Skóry Wyroby przemysłu chemicznego Produkty mineralne Artykuły rolno-spożywcze 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 % 2009 2008 2004 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. Wykres 26 Struktura towarowa polskiego importu w 2009 r.2%. na tle lat 2004 i 2008 Wyroby różne i pozostałe Wyrobyprzemyslu elektormaszynowego Wyroby metalurgiczne Wyroby ceramiczne Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby przemysłu drzewno-papierniczego Skóry Wyroby przemysłu chemicznego Produkty mineralne Artykuły rolno-spożywcze 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 % 2009 2008 2004 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. W rezultacie występująca tu nadwyżka obrotów powiększyła się o ponad 0.3 mld EUR w 2009 roku. W przypadku tych pierwszych eksport zmniejszył się o 33. Natomiast ich import spadł o 9. a po stronie importu odnotowano jeszcze większy spadek wynoszący 35.8 mld EUR. Korzystnie kształtowała się także sytuacja w obrotach gotowymi artykułami spożywczymi (sekcja IV). Wzrósł eksport produktów pochodzenia roślinnego (sekcja II).9 mld EUR.2 mld EUR).

II. 230 mln EUR. do poziomu blisko 2.8 mld EUR. 740 mln EUR.0 -10. do 10..0 mld EUR 2004 2009 2008 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. proc.3%) oraz o 1.1%.9 pkt. gdzie tradycyjnie wysoki deficyt zmniejszył się o ponad 2. XVII i XVIII). Natomiast import tych towarów zmniejszył się o 38. (do 3. proc. − wyrobów metalurgicznych (sekcja XV). na tle lat 2004 i 2008 Wyroby różne i pozostałe Wyrobyprzemyslu elektormaszynowego Wyroby metalurgiczne Wyroby ceramiczne Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby przemysłu drzewno-papierniczego Skóry Wyroby przemysłu chemicznego Produkty mineralne Artykuły rolno-spożywcze -14.3 pkt. − produktów mineralnych (sekcja V).8 mld EUR) co spowodowało spadek ich udziału w łącznym imporcie do Polski o 2.0 0. do poziomu niespełna 7. do 11.3 mld EUR. Wykres 27 Saldo obrotów handlu zagranicznego Polski w przekroju grup towarowych w 2009 r. Natomiast w przypadku – niżej przetworzonych – wyrobów metalurgicznych i produktów mineralnych odnotowano spadki ich udziału w łącznym eksporcie odpowiednio o 2.1%.6 mld EUR.MINISTERSTWO GOSPODARKI W obrotach produktami mineralnymi spadek eksportu wyniósł 39.0 2.3 mld EUR. gdzie deficyt został zredukowany aż o 4.0 4. do ok. Towary te okazały się mniej podatne na wahania koniunktury niż towary nisko przetworzone. gdzie nastąpiła redukcja deficytu o ok.. gdzie zwiększyła się nadwyżka obrotów o ok. Warto odnotować.6 mld EUR. III i IV). do poziomu prawie 6.7% (o 6. proc.0 -12.0 -6. do poziomu ok. proc.7 pkt. nastąpiła zdecydowana poprawa salda ich obrotów – występujący tu deficyt zmniejszył się o 4.0 6.3%).3 mld EUR i okazało się prawie 3-krotnie mniejsze niż w roku 2008. proc. (do 44. W 2009 roku ujemne saldo wymiany wyniosło 9. Udział wyrobów elektromaszynowych – relatywnie najwyżej przetworzonych w polskiej ofercie eksportowej – wzrósł w 2009 roku o 1.0 -4.8 mld EUR przekształcił się w nadwyżkę wynoszącą 2 mld EUR. że relatywnie mniejsze spadki eksportu odnotowano w handlu towarami stosunkowo wyżej przetworzonymi i charakteryzującymi się wyższym stopniem zaawansowania technologicznego. 7.6 mld EUR.8%). Głębsze załamanie obrotów po stronie importu wpłynęło na znaczną redukcję deficytu w polskich obrotach towarowych.0 -2.7 pkt.8 mld EUR. (do 10.8 mld EUR – występujący tu w 2008 roku deficyt w wysokości blisko 4. Zwiększył się również udział artykułów rolnospożywczych w polskim eksporcie – o 1.8%.3 pkt. gdzie nastąpiła poprawa salda wymiany o 6.0 -8. W rezultacie tak głębokiego spadku importu produktów mineralnych. 108 . − wyrobów przemysłu chemicznego (sekcje VI i VII). − artykułów rolno-spożywczych (sekcje: I. 840 mln EUR. Wpływ na to miały głównie korzystne zmiany salda obrotów w następujących grupach towarowych: − wyrobów elektromaszynowych (sekcje XVI.

podczas gdy eksport o 21%. podobnie jak w poprzednich kilku latach. dominowały artykuły relatywnie wyżej przetworzone. których udział w łącznym eksporcie Polski wyniósł 12%. Eksport na drugi co do wielkości rynek WNP – Ukrainę – zwiększył się w tym czasie o 12. 109 . w tym wyroby elektromaszynowe (m. do niespełna 3. Po 6 miesiącach 2010 roku wzrost obrotów wystąpił we wszystkich grupach towarowych.4%) okazał się szybszy niż wzrost importu (o 19%). Po 6 miesiącach 2010 roku średniomiesięczna wartość eksportu wyniosła blisko 9.1%.4%. Odwrotna sytuacji wystąpiła w wymianie z pozostałymi krajami rozwijającymi się. największą część stanowiły pojazdy samochodowe oraz ich części i akcesoria. 0. Francji i Wielkiej Brytanii zwiększył się odpowiednio o: 14. Natomiast w drugiej pod względem wartości grupie towarowej – wyrobach przemysłu chemicznego – eksport zwiększył się o 25.4. czyli o ponad 1.4%). W przypadku dominujących w polskim handlu zagranicznym wyrobów elektromaszynowych wzrosty zarówno po stronie eksportu (17%). To relatywnie wysokie tempo wzrostu obrotów było w znacznej mierze efektem niskiej bazy odniesienia w okresie styczeń-czerwiec 2009 roku. zaś import z tego rynku wzrósł o 87. a import o 17. jak i po stronie importu (13%) okazały się wolniejsze od wzrostu łącznych obrotów Polski.in. Handel zagraniczny w I półroczu 2010 roku Po okresie głębokiego załamania obrotów towarowych Polski w 2009 roku. W tym czasie eksport zwiększył się o 19. pogłębieniu uległ deficyt w handlu z tą grupą rynków o 1.6%. W grupie pozycji towarowych.5 mld EUR po stronie eksportu oraz o 1. tj.8% (czyli o 6.8%.7%. szybciej niż import z tej grupy). aparatura odbiorcza dla telewizji. Również po stronie importu szybszy wzrost odnotowano w przypadku pozostałych krajów unijnych (o 17. Relatywnie dynamiczny wzrost obrotów – szczególnie po stronie importu – odnotowano w handlu z rynkami WNP. gdzie wzrost eksportu (o 29. Po 6 miesiącach 2010 roku wzrost obrotów odnotowano w handlu z niemal wszystkimi ważniejszymi rynkami.6%. czyli była wyższa o 1.5 mld EUR niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.2 mld EUR. W ramach tej grupy wyraźnie zwiększyły się obroty polsko-chińskie (wzrost eksportu o 38%. których wartość eksportu w 2009 roku przewyższyła 1 mld EUR (takich pozycji było 13).4 mld EUR. wynikający w dużej mierze z rosnących cen surowców energetycznych sprowadzanych z tego rynku.5 mld EUR wyższy niż przed rokiem.2%.8 mld EUR. maszyny do automatycznego przetwarzania danych). Eksport do Unii Europejskiej zwiększył się o 17. leki. w I półroczu 2010 roku odnotowano ich ożywienie.6%.7 mld EUR. przy czym do krajów strefy euro wzrósł o 16.4% i 25.2%) niż krajów strefy euro (o 10.7 mld EUR po stronie importu. import zwiększył się o 21%). Import z tego regionu zwiększył się o 47. 23.2%. a import o 23%. Eksport na rynki najważniejszych odbiorców polskich towarów.1%. po okresie styczeń-czerwiec 2010 roku ukształtował się na poziomie podobnym jak przed rokiem i wyniósł niespełna 4. to średniomiesięczna wartość obrotów w I półroczu 2010 roku była niższa niż w analogicznym okresie roku 2008 (w okresie przed kryzysem) o ok. a do pozostałych państw UE o 21. Na tak dynamiczny wzrost przywozu z tej grupy krajów znacząco wpłynął wzrost importu z Rosji (o 47.2%). Natomiast po stronie importu średniomiesięczna wartość osiągnęła poziom prawie 10.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wśród 30 pozycji towarowych dominujących w polskim eksporcie pod względem wartości (agregowanych na poziomie 4–cyfrowych kodów CN).2 pkt. 6. Deficyt w handlu zagranicznym. Jakkolwiek wzrosty te świadczą o ożywieniu polskiego handlu zagranicznego. proc. W rezultacie szybkiego wzrostu importu z WNP. meble oraz opony. Niemiec.4 mld EUR.

biżuteria Wyroby ceramiczne Wyroby metalurgiczne Urządzenia mechaniczne i elektryczne Pojazdy.865 2. nakrycia głowy.854 -29 2.674 10.115 155 2.247 -130 608 38 1.128 3.918 1.633 -21 410 6 4 0 2. cementu Perły. statki powietrzne i pływające Przyrządy i aparaty optyczne Wyroby przem.693 1.557 3.865 -103 -83 714 -102 34 357 43 8 130 -144 26 226 6.508 757 2.621 3.203 2.466 1.399 1.923 -912 5.922 6.438 32 1.771 4.147 262 200 1.598 151 1.057 210 9.450 -3.801 -3 -1.726 364 715 -990 -158 2.036 -2.270 -4.785 26 11.310 29 2.244 1.313 -1.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 39 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego po 6 miesiącach 2010 roku w mln EUR 6 miesięcy 2010 6 miesięcy 2009 Zmiany Sekcja/grupa towarowa Eksport Import Saldo Eksport Import Saldo Eksport wzrost + spadek - Import wzrost spadek + Saldo popr.488 8.696 181 1.504 XVII XVIII 9.504 1. parasole Wyroby przemysłu lekkiego Wyroby z kamieni. - I II III IV (I-IV) V VI VII (VI-VII) VIII IX X (IX-X) XI XII (XI-XII) XIII XIV (XIII-XIV) XV XVI RAZEM Zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego Produkty pochodzenia roślinnego Tłuszcze i oleje Gotowe artykuły spożywcze Artykuły rolno spożywcze Produkty mineralne Produkty przemysłu chemicznego Tworzywa sztuczne i wyroby z kauczuku Wyroby przemysłu chemicznego Skóry i wyroby z nich Drewno i wyroby z drewna Ścier drzewny.721 585 9.192 -4.733 -523 -64 7.651 5 -38 -2 -229 26 982 -27 449 8 233 -26 3.879 338 491 1.352 -4.579 1.670 22 871 -3 1.089 38 978 3 1.042 1.172 905 6. papier i tektura Wyroby przemysłu drzewno papierniczego Materiały i wyroby włókiennicze Obuwie.091 784 121 -1.776 634 47.125 4.227 3.827 2.944 1.227 8 21 0 23.867 3.835 -91 752 -37 5.478 2.619 1.711 -3.593 538 6.745 120 399 -238 637 Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.935 1.163 1.329 9.016 5 1.976 1.400 -848 499 732 730 716 342 2. 110 . elektro-maszynowego Broń i amunicja Wyroby różne Dzieła sztuki Pozostałe CN nieznane lub błędne Wyroby różne i pozostałe 56.884 1.499 349 646 -803 -168 388 41 25 319 227 15 69 -186 10 1.654 -22 3.943 8 3.363 212 1.884 2.164 462 8 1.159 162 395 14.033 441 5.848 689 135 -971 160 140 66 197 46 242 94 -14 -176 102 60 1.111 160 -55 49 1.004 300 -387 242 1.157 -1.180 560 97 932 247 -372 -149 (XVI-XVIII) XIX XX XXI XXII 24.264 2.044 248 1.431 5.487 4.737 207 2.529 -1.441 48 1.769 -2.817 2 16 0 20. metale szlachetne.554 81 1.777 51.446 96 201 186 2.395 2.530 1.420 -48 21.217 121 2.250 5 -1. gipsu.618 824 5. + pogor.581 4.846 281 434 1.320 204 1.877 850 275 2.192 2.219 1.436 1.367 6.812 14.254 780 157 -1.836 13.113 -3.987 60.480 4.033 57 57 262 -587 40 145 -75 2.995 1.995 -247 -57 940 1.046 321 3.472 1.897 6.

Wpływ kursu na import jest niewspółmiernie mniejszy niż w eksporcie.8 mld EUR.0 200.5. których import ma charakter zaopatrzeniowy i jest przeznaczony do ich produkcji eksportowej. Podmioty uczestniczące w polskim eksporcie towarowym to w ok. co skutkowało pogłębieniem deficytu w obrotach nimi o ponad 1. Jakkolwiek głęboka deprecjacja złotego nie zdołała zrekompensować skutków załamania koniunktury na rynkach światowych. Uwarunkowania kursowe i ich wpływ na obroty towarowe W 2009 roku. 60% firmy z kapitałem zagranicznym.=100% Kwartalne zmiany cen transakcyjnych w eksporcie Kwartalne zmiany nominalnego efektywnego kursu walutowego w eksporcie Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS. czyli tych towarów. w przypadku tych drugich o 52. 1999 roku = 100%) % 350. czyli w okresie trwania kryzysu finansowego czynnikiem.0 150.0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Kwartalne zmiany wolumenu eksportu w ujęciu IV kw.7%. Jakkolwiek popyt zewnętrzny. Natomiast import produktów mineralnych wzrósł w tym czasie o 55. 111 . do poziomu blisko 4.0 100. w tym w Niemczech. 1999 r. że wielkość importu podąża za wielkością eksportu. Oddziaływanie to okazało się na tyle silne. W związku z tym wskazuje się. to w dobie kryzysu jego wpływ na handel zagraniczny znacząco się umocnił. Szczególnie silne przełożenie na trendy w eksporcie miała recesja gospodarcza oraz spadek popytu importowego na głównych polskich rynkach eksportowych. pozostając w znacznie mniejszym stopniu zależna od kształtowania się kursu. W przypadku tych pierwszych eksport zwiększył się o 33. który miał decydujący wpływ na rozwój eksportu był popyt zewnętrzny na głównych rynkach. Wykres 28 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu eksportu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Relatywnie duże przyśpieszenie wymiany handlowej odnotowano w przypadku wyrobów metalurgicznych oraz produktów mineralnych. że jedynie w niewielkim stopniu mogło być złagodzone przez sprzyjające uwarunkowania kursowe wynikające z silnej deprecjacji polskiej waluty.7 mld EUR. 6.0 300. zawsze znajdował się wśród głównych parametrów decydujących o wielkości eksportu.5%. których w 2009 roku dotknęły największe spadki i które okazały się stosunkowo najmniej odporne na kryzys. szczególnie poprzez swoje oddziaływanie proeksportowe – wzmocnienie konkurencyjności cenowej i poszerzenie marginesu opłacalności eksportowanych towarów. to jednak pozwoliła na ich złagodzenie.0 250. obok kursu walutowego.0 50.6%.

1999 roku = 100%) % 225.0 150. 1999 r.0 175.0 75. 112 .MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 29 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu importu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw.0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Kwartalne zmiany wolumenu importu w ujęciu IV kw.0 50.=100% Kwartalne zmiany cen transakcyjnych w imporcie Kwartalne zmiany nominalnego efektywnego kursu walutowego w imporcie Źródło: DAP MG na podstawie danych GUS.0 100.0 125.0 200.

5 4 3. Zarówno spowolnienie przyrostu popytu krajowego w skali roku jak i spadek presji płacowej.5 1 0. osiągając średniorocznie 3.2 3.5 0 2005 2006 rok do roku 2007 2008 XII do XII 2009 0.5 Źródło: GUS.2%.7 1. Rok 2009 pod względem intensywności oraz kierunku zmian cen w polskiej gospodarce charakteryzował się podtrzymaniem silnego trendu wzrostowego.3 4. a także przyrost popytu krajowego oraz rosnącą presję płacową.5 3 2.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 7. Wzrost cen w ujęciu grudzień 2009 roku do grudnia roku poprzedniego był wyższy niż przed rokiem i wyniósł 3. W kierunku wzrostu inflacji oddziaływały przede wszystkim wyższe ceny towarów importowanych (silna deprecjacja złotego). zdeterminowany został głównie poprzez wyższe ceny surowców energetycznych i żywności na rynkach światowych.5 3. nie były w stanie w wystarczającym stopniu skompensować wzrostu poziomu wskaźnika cen dóbr i usług konsumpcyjnych.0 2.5%.5%. który ukształtował się na poziomie 4. Ceny W 2008 roku średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. INFLACJA I POLITYKA PIENIĘŻNA 7. 113 . a także wzrost cen regulowanych oraz akcyzy na alkohol i wyroby tytoniowe w pierwszej połowie roku. Wykres 30 Zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach 2005-2009 % 4. znacznie przekraczającego poziom celu inflacyjnego NBP.4 2.1.1 1.0 4. w efekcie czego inflacja utrzymała się na koniec roku na stosunkowo wysokim poziomie.5 3.5 2 1. towarzyszące ograniczeniu zatrudnienia. Rozpoczęty w drugiej połowie 2008 roku cykl obniżek stóp procentowych kontynuowany był również w roku 2009.

5%. związany z podwyżkami cen surowców na rynkach światowych i z osłabieniem złotego. Na podwyższony poziom inflacji wpływ miała także nadal wysoka roczna dynamika cen wyrobów tytoniowych oraz napojów alkoholowych. W kolejnych miesiącach poziom inflacji fluktuował w przedziale 3.).2 2. W przeciwnym kierunku oddziaływały obniżki cen gazu ziemnego dla gospodarstw domowych (czerwiec 2009 r. Podłożem tego było większe tempo zmian w cenach żywności oraz paliw. − Silne osłabienie złotego w drugiej połowie 2008 r.in.5 3.4 2.6 3. dynamicznie wzrastającymi światowymi cenami paliw i żywności.3 3 % 2 1 0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI 2. 47 Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za rok 2009. zarówno w odniesieniu do odbiorców przemysłowych.0% w kwietniu.7 3. − Wprowadzenie podwyżek stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe i alkoholowe.. oddziałujących różnokierunkowo47. r.) oraz opłat za dostęp do Internetu (grudzień 2009 r. Ministerstwo Finansów.. będąca efektem wcześniejszych podwyżek stawek akcyzy.7%. Wysoki poziom inflacji w 2009 roku wywołany był m.8% w styczniu 2009 r.5%). W pierwszej połowie 2009 roku obserwowano stopniowe przyspieszanie wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w ujęciu rocznym – z 2. Skalę wzrostu inflacji ograniczały też aprecjacja złotego obserwowana od marca ub.4%-3.0 4 3.8 3.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 roku inflacja kształtowała się pod wpływem wielu czynników. przy czym w grudniu wskaźnik wyniósł 3. i na początku 2009 r. jak i celu inflacyjnego NBP (2.6 3. Spowolnienie wzrostu cen wystąpiło w ostatnim kwartale (w październiku 3. 114 .3 2009 2010 Źródło: GUS. który to efekt dodatkowo wzmocniony został silną deprecjacją złotego w pierwszym kwartale analizowanego roku.1 3. − Znaczną skalę podwyżek cen energii elektrycznej dokonanej na początku 2009 r. niska presja popytowa oraz spadek dynamiki jednostkowych kosztów pracy w gospodarce.1.1% r/r). jak i gospodarstw domowych.5 2.3 3. Wykres 31 Tempo zmian CPI w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego 5 4.4 3.9%).9 2.6 3.. Ponadto ścieżka inflacyjna podtrzymywana była przyrostem cen regulowanych nośników energii (energii elektrycznej i cieplnej dla gospodarstw domowych) oraz cen usług związanych z użytkowaniem mieszkania (głównie usług w zakresie zaopatrywania w wodę i usług kanalizacyjnych).1. 7. do 4. Wśród tych czynników należy wymienić: − Wzrost cen żywności i cen paliw w I połowie 2009 r.. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych Średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych w 2009 roku wyniósł 3.5 3.6 2.5% i był wyższy od przyjętego w założeniach do ustawy budżetowej (2.

48 Informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju 2009.3 V 2.7 2. cen o najwyższej i najniższej dynamice).1 3.4%) zadecydował wzrost cen opału (o 14.7 3.9 3.6 X 3.inflacja bazowa po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych (wyłączany jest wpływ cen najbardziej zaburzonych.9 1.5 3. samorządowych i regulatorów).4%) oraz transportu (o 2. Ograniczeniu uległy także ceny łączności (o 0.4 2.9 4.8 1.9%).4 1.1%. usługi dostępu do internetu. a także owoców i nabiału (odpowiednio o 4.6 2.2%). Obniżyły się ceny odzieży i obuwia (7. ceny żywności zwiększyły się średnio o 4.0 2.1 II 2. Był to efekt wysokiego wzrostu cen żywności i paliw. które są szczególnie wrażliwe na różnego rodzaju szoki popytowe i podażowe i/lub cechują się istotną i zmienną w czasie sezonowością).7%). głównie w pierwszym kwartale 2009 r.4 3.0 VI 2.9 2.5 3. W 2009 r.15% średnia obcięta. .7 2.9 1.9 2.48 Ramka 8 Nowe miary inflacji bazowej Od marca 2009 r.2 2. a także podwyżki cen nośników energii. lokalne) oraz regulatorzy).7 IX 3.00 pkt. gaz.3 2.6 3. czyli takie towary i usługi.1 V 3.9 2.5 2.0 3.3 2. mięsa oraz ryb (w obu przypadkach wzrost cen o 8.6 III 3.4 I 3. na których ceny finalne w pełni lub w znacznym stopniu mają wpływ jednostki rządowe (centralne. i 1.7 3.9%).9 3.9 3.2% i 1.6 2. B – inflacja bazowa po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych (cen tych towarów i usług.9 VI 3.9 IV 4. a wzrost dotyczył głównie cukru (14.4%). GUS.5 2.5 XII 3.4 3.0 3. C – inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności i energii.i niskoprzetworzone owoce.4%).9 3.9 2.inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności i energii (ceny dóbr szczególnie wrażliwych na wewnętrzne i zewnętrzne szoki podażowe.9 3.7 3.6 2. który podwyższył wskaźnik ogółem odpowiednio o 1.9 3.6 4.0 2.1 2. proc. lecz podlegają różnego rodzaju regulacjom.8 3.5 3. .6%) oraz energii elektrycznej (o 11.2 3.4 2. W całym roku 2009 inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności i energii utrzymywała się poniżej wskaźnika CPI.2 2.6 2. zwłaszcza wzrost opłat czynszowych za mieszkania. mięso).6 2.5 3.4 II 3. które są szczególnie wrażliwe na różnego rodzaju szoki popytowe i podażowe i/lub cechują się istotną i zmienną w czasie sezonowością.4%). czyli ceny żywności i napojów bezalkoholowych oraz ceny energii).3 1.40 pkt. Wskaźnik inflacji bazowej po wyłączeniu cen administrowanych również oscylował znacznie poniżej poziomu inflacji CPI.8 3. czyli cen tych towarów i usług.0 3. produkty energetyczne (paliwa.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Największy wpływ w 2009 roku na kształtowanie się średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych miał wzrost cen żywności i napojów bezalkoholowych oraz towarów i usług związanych z mieszkaniem.7 3.2 1.3 3. D – 15% średnia obcięta (symetryczne obcięcie po 15% z lewej i prawej strony rozkładu wskaźników.7 2. usługi administracji państwowej i usługi prawne.5 2. Tabela 40 Wskaźnik CPI oraz inflacji bazowej w 2009 i 2010 roku M-ce CPI A B C D I 2. O cenach nośników energii (wzrost o 10.inflacja bazowa po wyłączeniu cen administrowanych (wyłączane są ceny które nie są kształtowane przez mechanizmy rynkowe.8 2.4 XI 3.9 2. Znacznie przyspieszyła dynamika cen wyrobów tytoniowych (15.. 115 . Nie bez wpływu pozostawały także ceny administrowane. Źródło: NBP. . opał).3 2. których ceny finalne znajdują się w pełni lub w znacznym stopniu pod wpływem instytucji rządowych.7 3.2 3.8 2. Narodowy Bank Polski rozpoczął obliczanie i publikację nowych miar inflacji bazowej: . proc.6 VIII 3. czyli przeważnie znaczna część produktów żywnościowych (przede wszystkim nie.9 3. Spadek cen odzieży i obuwia obniżył wskaźnik ogółem o 0.1 2.6 2. proc. regionalne.9 2. warzywa.0 1.8 III IV 2010 2.3 2.77 pkt.5 2.6 2.2 A – inflacja bazowa po wyłączeniu cen administrowanych (wg def EBC obejmują te komponenty wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych.9 2.8 2.6 VII 2009 3.

0 % 0. W relacji grudzień 2009 r. przy spadku w roku poprzedzającym. gaz.8%) tj. tj.0 1. W relacji grudzień do grudnia ceny spadły o 0. Najwyższy towarzyszył produkcji sprzedanej w sekcji wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. Wzrost cen zanotowano we wszystkich sekcjach.2% (w 2008 r. Średnioroczne ceny produkcji budowlano-montażowej wzrosły w 2009 roku o 0.6 5. Wzrosły również ceny produkcji pozostałego sprzętu transportowego (o 11.9%).1.6 2009 2010 Źródło: GUS.7 4. chemikaliów i wyrobów chemicznych (6. W 17 spośród 22 działów przemysłu przetwórczego odnotowano wzrost cen.2 -0. W 2009 roku ceny w największym stopniu zwiększyły się w dziale produkcji pojazdów samochodowych. Mniejsza dostępność finansowania zewnętrznego wpłynęła na odłożenie decyzji inwestycyjnych i mieszkaniowych uczestników rynku.8 2. co wpłynęło również na sytuację w kraju.9% przed rokiem).). Wynikało to z załamania światowego rynku nieruchomości.4%. Ceny produkcji przemysłowej i budowlano-montażowej 49 Średnioroczne ceny produkcji sprzedanej przemysłu wzrosły w 2009 roku o 3.0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI 3.MINISTERSTWO GOSPODARKI 7.8 3. 49 Wskaźniki cen produkcji podano zgodnie z klasyfikacją PKD 2007. 116 . przyczep i naczep (o 11.4 1. ceny produkcji sprzedanej przemysłu wzrosły o 2.7% (wzrost o 2.1% (2.8%). Wykres 32 Tempo zmian cen produkcji sprzedanej przemysłu w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego 6.0 4.7% w grudniu 2008 r. do grudnia 2008 r.0 -2. produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej.4%) wystąpił natomiast w dziale.6 -4.0 2.2%). Spowolnienie wzrostu cen było efektem wygaszenia ożywienia popytu w tym sektorze.0 -6.9% wobec 8.9%).6%) oraz produkcji wyrobów tytoniowych (o 7.2 1. w szybszym tempie niż w 2008 r.8% w 2008 r. (2.6 2.4 -2.1 2.1 1.9 2.1%).2. który w poprzednim roku wyróżnił się najwyższym przyrostem poziomu cen (wzrost o 18.5 4.7 5.). parę wodną i gorącą wodę (15.0 -2. Najgłębszy spadek cen (o 14. o 4.5 0. obserwowanego w roku poprzednim.

2 Źródło: GUS. Już w ostatnim kwartale 2008 roku zauważyć można było tendencje spadkowe w krajach UE. 117 . kształt polityki fiskalnej oraz wzrost cen surowców energetycznych i akcyzy na niektóre towary. nastąpił w 2009 r.8% wobec 5.7 -0. Relacja deficytu obrotów bieżących do PKB zmniejszyła się z 5.7 -0.4 1.5 -0. ograniczającej spowolnienie dynamiki eksportu. W kolejnych kwartałach notowano coraz wyższe tempo wzrostu PKB. w niekorzystnych warunkach dla wymiany handlowej deficyt w polskim handlu zagranicznym zmniejszył się.6 -0. a redyskontowa weksli 3.3 0.1% w 2008 r. zależnej w dużej mierze od skali spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego.7 0.50%.0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI 2009 2010 -0. W wyniku tego na koniec roku główne stopy procentowe NBP ukształtowały się na poziomie: referencyjna 3. 7. Do IV kwartału wzrost aktywności odbywał się w warunkach rosnącej inflacji.8 -0.8 1. W Niemczech.8 -0. W 2009 r.2. lombardowa 5. PKB zwiększył się o 1. spadek PKB o 4.00%. W 2009 roku odnotowano niższą niż w roku poprzednim dynamikę wzrostu gospodarczego. Było to głównie efektem deprecjacji złotego.9 -0.9%.7 -0. Poprawiła się sytuacja w bilansie płatniczym. przy ograniczonej presji płacowej oraz stopniowo pogarszającej się sytuacji na rynku pracy. co przełożyło się również na wyniki naszej gospodarki.00%.0 1. Sytuacja budżetu państwa okazała się lepsza od zakładanej w znowelizowanej ustawie budżetowej.6% w 2009 roku.3 0.0 0. Podstawowe uwarunkowania realizacji polityki pieniężnej Rada Polityki Pieniężnej (RPP) w Założeniach polityki pieniężnej na 2009 rok wśród czynników o największym ryzyku kształtowania zmienności poziomu cen w polskiej gospodarce .75%.przy osłabieniu globalnego impulsu inflacyjnego . zwłaszcza w strefie euro w 2009 roku notowano już znaczne spowolnienie gospodarcze.2. depozytowa 2.0 -0.0 2.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 33 Tempo zmian cen produkcji budowlano-montażowej w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego 3. W wielu państwach członkowskich UE.0 0.4 -1. Polityka pieniężna 7.akcentowała rozwój sytuacji na rynku pracy. 25% polskiego eksportu).1.1% w 2008 roku do 1. W całym 2009 roku stopy procentowe obniżano czterokrotnie (łącznie o 150 punktów bazowych).1 -0.0 -2.3 % 2. będących naszym głównym partnerem handlowym (ok. częściowo wynikający z zobowiązań akcesyjnych wobec Unii Europejskiej. W otoczeniu zewnętrznym Polski przeważały niekorzystne tendencje.

Wtedy to Rada Polityki Pieniężnej czterokrotnie obniżyła stopy procentowe.3. Przy analizie i objaśnianiu procesów inflacyjnych RPP w dużym stopniu wykorzystuje także miary inflacji bazowej. W drugim półroczu RPP nie zmieniła podstawowych stóp procentowych uznając dotychczas dokonane zmiany za wystarczające.MINISTERSTWO GOSPODARKI 7. Instrumenty realizacji polityki pieniężnej Stopy procentowe Krótkoterminowa stopa procentowa była w 2009 roku podstawowym instrumentem NBP wykorzystywanym w ramach realizacji strategii BCI50. Wykres 34 Wskaźnik CPI i inflacji netto w odniesieniu do przyjętego celu inflacyjnego i przedziału dopuszczalnych wahań % 5 4 3 2 1 0 I 2008 III V VII IX XI I 2009 III V VII IX XI I 2010 III V CPI inflacja "netto" cel inflacyjny górna/dolna granica pasma Źródło: GUS. 50 Strategia bezpośredniego celu inflacyjnego stosowana przez NBP od 1998 roku.Rada Polityki Pieniężnej w drugiej połowie 2008 r. Realizacja celu polityki pieniężnej w roku 2009 Główną podstawę interpretacji celu inflacyjnego stanowi wskaźnik liczony jako zmiana cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) w danym miesiącu w porównaniu do analogicznego miesiąca roku poprzedniego.2. a brak wyraźnej poprawy sytuacji skłonił Radę do dalszego luzowania polityki pieniężnej również w 2009 r. W Założeniach polityki pieniężnej na rok 2009 za główny cel przyjęto utrzymanie inflacji w pobliżu średniookresowego celu inflacyjnego (2. tj.2.2. rozpoczęła serię obniżek stóp procentowych. 118 . w okresie uznawanym za kulminacyjny z punktu widzenia kosztów powstałych w związku z globalnym kryzysem finansowym.5%). NBP. Instrumenty charakterystyczne dla ekspansji monetarnej wykorzystywane były głównie w pierwszej połowie 2009 r. 7. Dążąc do osiągnięcia tego celu. ale mając też na uwadze zagrożenie ogólnoświatową dekoniunkturą . a tym samym sprzyjające powrotowi polskiej gospodarki na ścieżkę potencjalnego tempa wzrostu.

w oparciu o projekcję inflacji . W 2009 roku RPP czterokrotnie dokonywała zmiany stóp procentowych. co istotnie wpływało na sytuację na rynku krajowym i na zachowanie banków. 119 .0 2. 51 Główną stopą NBP jest stopa referencyjna.0 1. Jednocześnie w warunkach znacznego wzrostu niepewności i braku zaufania na rynku międzybankowym.5%.5 pkt.0 Stopa lombardowa Stopa referencyjna inflacja (w % do analogicznego okresu roku poprzedniego) Stopa redyskontowa Stopa depozytowa Stopa dyskontowa Źródło: NBP.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI RPP określa wysokość stóp procentowych NBP. Mimo relatywnie wysokiego poziomu inflacji związanego m. NBP może stosować operacje podstawowe.0 6. proc. NBP emitował raz w tygodniu bony pieniężne z terminem zapadalności wynoszącym 7 dni.0 5. W ramach działań korygujących płynność na rynku prowadzono również operacje dostrajające poprzez przeprowadzenie operacji repo.dyskontując niejako kształtowanie się poziomu cen w horyzoncie oddziaływania polityki pieniężnej . ze znacznym wzrostem dynamiki cen paliw i żywności. Przy podejmowaniu decyzji odnośnie kształtowania stóp procentowych Rada Polityki Pieniężnej wzięła pod uwagę nasilające się zaburzenia na światowych rynkach finansowych.in. 1 stycznia 2010 r. dostrajające oraz strukturalne. stopę dyskontową weksli przyjmowanych od banków do dyskonta przez Narodowy Bank Polski.52.0 4. Stopa depozytowa i lombardowa NBP wyznaczają pasmo wahań stóp procentowych O/N (overnight) na rynku międzybankowym. tj. GUS. NBP wprowadził kolejny instrument polityki monetarnej. Operacje otwartego rynku Operacje otwartego rynku są podstawowym instrumentem umożliwiającym utrzymywanie krótkoterminowych stóp procentowych na poziomie spójnym z realizacją ustalonego przez RPP celu inflacyjnego. W 2009 roku w ramach operacji podstawowych. która oddziałuje na poziom stawek rynkowych o terminie zapadalności porównywalnym z zapadalnością podstawowych operacji otwartego rynku. Wykres 35 Stopy procentowe i wskaźnik CPI 8. zasilających sektor bankowy w pieniądz. które wyznaczają oprocentowanie instrumentów polityki pieniężnej. NBP. RPP w 2009 r.0 3. operacji otwartego rynku. wywołanym po części deprecjacją złotego.0 06-01-01 06-03-01 06-05-01 06-07-01 06-09-01 06-11-01 07-01-01 07-03-01 07-05-01 07-07-01 07-09-01 07-11-01 08-01-01 08-03-01 08-05-01 08-07-01 08-09-01 08-11-01 09-01-01 09-03-01 09-05-01 09-07-01 09-09-01 09-11-01 10-01-01 10-03-01 10-05-01 % 0. banki – z powodów ostrożnościowych – pozostawiały na własnych rachunkach znaczne nadwyżki środków. Na koniec 2009 roku stopa referencyjna wynosiła 3.za pomocą podstawowych stóp procentowych prowadziła politykę luzowania sfery monetarnej.0 7. 52 Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2009. obniżając je łącznie o 1. rezerwy obowiązkowej oraz operacji depozytowokredytowych51.

NBP przeprowadzał operacje repo raz w miesiącu.MINISTERSTWO GOSPODARKI W okresie styczeń-marzec 2009 r. podstawowa stopa rezerw obowiązkowych została obniżona o 0.0 mld zł wobec 5. 53 Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2009. Do operacji tych zalicza się depozyt na koniec dnia oraz kredyt lombardowy. proc.0% od wszystkich zobowiązań. Operacje przeprowadzane są z inicjatywy banków komercyjnych. zarówno na płaszczyźnie bankowości detalicznej jak i korporacyjnej.4 mld zł przed rokiem. W przypadku braku obniżki stopy rezerwy obowiązkowej w czerwcu 2009 r.1 mld zł i była o 72.5 pkt.5 mld zł. obniżył się o 941 mln zł (4. Poziom rezerwy obowiązkowej na dzień 31 grudnia 2009 r. Łączna suma dziennych depozytów złożonych w NBP w 2009 r. Średnie dzienne wykorzystanie kredytu wyniosło 13.. o 12. Średni dzienny poziom depozytu na koniec dnia wynosił 2. wobec 1. 120 . poziom operacji typu repo wyniósł 11. w związku z ograniczoną akcją kredytową banków.7% wyższa niż w 2008 roku.5%).8 mld zł.5 mld zł tj. od których stopa rezerwy wynosiła 0%. o 2. prowadzono również operacje z 6miesięcznym terminem zapadalności. z 3-miesięcznym terminem zapadalności. NBP przeprowadził ponadto operację strukturalną polegającą na przedterminowym wykupie obligacji NBP. W 2009 r.3 mln zł w 2008 r..6 mld zł. w ujęciu średniorocznym. tj. wyniosła 898. wyniosłaby 23. Rezerwa obowiązkowa W 2009 r. stanowiąc źródło krótkoterminowego uzupełniania niedoborów płynności banków lub lokowania nadwyżek wolnych środków na termin overnight w NBP. wyniósł 20. NBP. kwota rezerwy wymaganej na dzień 31 grudnia 2009 r.2 mld zł w 2008 roku. Jej efektem było zasilenie sektora bankowego w środki płynne o wartości 7. o 427% więcej niż w roku ubiegłym.3%53. Od maja. z wyjątkiem środków pozyskanych ze sprzedaży papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu. W 2009 r. Operacje depozytowo-kredytowe Operacje depozytowo-kredytowe przyczyniają się do stabilizowania stawek na rynku międzybankowym. Decyzja o wykupie obligacji 10-letnich miała na celu poprawę płynności sektora bankowego w warunkach wysokiej awersji do ryzyka na rynku międzybankowym.8 mln zł w stosunku do 14. i na koniec roku wyniosła: 3..7 mld zł i byłaby wyższa od stanu rezerwy na koniec 2008 r. z taką samą regularnością. Łączna kwota wykorzystanego kredytu lombardowego w skali roku ukształtowała się w wysokości 5.1 mld zł i w porównaniu do stanu na 31 grudnia 2008 r.

1 mld zł (do poziomu 272. w przypadku spowolnienia gospodarczego wpływy podatkowe maleją oraz rosną poszczególne kategorie wydatków publicznych. Budżet na rok 2009 został skonstruowany przy założeniu tempa wzrostu PKB na poziomie 3. tj. W porównaniu z rokiem 2008 wzrosły nominalnie o 8.3%.7%. w Polsce można było zaobserwować tę prawidłowość .0 mld zł. o 12. o 0.1%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 8.3%. tj. wyniosła 20. a wydatków o 21.. Analogicznie.4 mld zł.5%.4% dochodów ogółem. Realizacja budżetu w I półroczu wykazała. spadły nominalnie o 2. Dochody podatkowe stanowiły 88.2 mld zł. Budżet państwa 23 stycznia 2009 roku Sejm RP uchwalił ustawę budżetową na rok 2009. W pierwszym półroczu 2009 r.8 mld zł i był niższy od planowanego o 3. że sytuacja finansów publicznych przestała być czynnikiem zagrażającym stabilności rozwoju gospodarczego.9 mld zł i w porównaniu do znowelizowanej ustawy budżetowej były wyższe o 9. Przyjęte założenia do nowelizacji ustawy budżetowej. Dochody podatkowe wyniosły 214. Poprawa. Znalazło to odzwierciedlenie w pogorszeniu sytuacji budżetu państwa. Dochody budżetu państwa Dochody budżetu państwa wyniosły 274. W 2009 r.1. Według znowelizowanej ustawy deficyt budżetowy wzrósł o 9. że w okresie szybkiego wzrostu gospodarczego dynamicznie rosną wpływy podatkowe oraz spadają niektóre kategorie wydatków publicznych w związku z poprawą sytuacji ekonomicznej społeczeństwa.4%. skala załamania aktywności w gospodarce światowej i związane z nią pogorszenie sytuacji bieżącej oraz perspektyw dla polskiej gospodarki okazały się znacznie silniejsze niż wskazywały wcześniejsze prognozy.5%.1 mld zł (do poziomu 300. Relacja dochodów budżetu państwa do PKB w 2009 r. Niestety. spowolnienie gospodarcze i światowy kryzys w latach 2008-2009 skutkowały pogorszeniem stanu finansów publicznych.1 mld zł).4%. FINANSE PUBLICZNE Kompleksowe reformy i działania restrukturyzacyjne prowadzone w latach 90.niekorzystne uwarunkowania makroekonomiczne przełożyły się na pogorszenie sytuacji w zakresie finansów publicznych. a realnie o 4. jaka miała miejsce w zakresie długu publicznego i deficytu w połowie ostatniej dekady sprawiła. wymagały znacznych nakładów finansowych na ich realizację i znacząco obciążyły sektor finansów publicznych. Potwierdza to gorsza niż w roku poprzednim relacja deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB. Główną przyczyną 121 . W stosunku do dochodów osiągniętych w 2008 r. 8. którą Sejm RP przyjął 17 lipca 2009 r. do poziomu 27.5%.1 mld zł. W relacji do znowelizowanej ustawy budżetowej okazały się wyższe o 1. przede wszystkim po stronie dochodowej. Wydatki budżetu państwa zrealizowane zostały w 99. Skala powyższych zmian skutkowała koniecznością nowelizacji ustawy budżetowej na 2009 r. W 2009 r. Rzeczywisty deficyt budżetowy wyniósł 23. dochody budżetu były wyższe od wielkości planowanej (po nowelizacji) o 0. tj.1%. Wynik sektora finansów publicznych w dużej mierze zależy od wahań koniunktury gospodarczej.4%. o 4. a realnie o 5.9 mld zł).3 mld zł. skutkowały spadkiem planowanych dochodów ogółem o 30. że założenia co do tempa wzrostu PKB były zbyt optymistyczne.2 mld zł. Zasadą jest.

0% ogółu dochodów budżetowych.1 108.2.2 0.8 41.8 27.7 40.1 3.8% kwoty przyjętej w ustawie budżetowej po nowelizacji i 250.3% (po nowelizacji 23. Dochody niepodatkowe zostały zrealizowane na poziomie wyższym m.MINISTERSTWO GOSPODARKI wyższego od zakładanego stopnia realizacji dochodów podatkowych były wpływy z podatków pośrednich.0 100.3.4 105.3 31. Dotacje dla Funduszu Ubezpieczeń 33.5 mld zł (44.0 mld zł i były niższe o 2. że udział ten wyniesie 23.7 122 .0 24.8 32.2 76.0%). większe od kwoty ustalonej w budżecie po nowelizacji o 7.6% w ujęciu realnym. Pozostałe wydatki zdeterminowane 49. Dotacje dla KRUS 15.2% w ujęciu nominalnym i 3.2 prawnych (CIT) 1.7 -27.8 33. Obsługa długu publicznego 27.0 58.7 16.4 19.9 205.8 99.0 96.0 100.0 221.5 15.9 104.3 3.8 76.9 96.9 DEFICYT/NADWYŻKA* -27.4 25. Finansowanie projektów z udziałem 43. były niższe o 9.2 298.7 Europejskiej WYDATKI OGÓŁEM 309. Tabela 41 Dochody i wydatki budżetowe w latach 2008-2009 * Plan 2008 Wykonanie % 89. Źródło: Ministerstwo Finansów Plan (po nowelizacji) mld zł 272.5 24.3 mld zł.3 4. Podatek dochodowy od osób 27. tj.5 15. Dochody zagraniczne 0.0 100.9 153.in. wyniosły ogółem 298. dochody budżetu państwa z tytułu dywidend wyniosły 8.9 Wydatki zdeterminowane 202.1%).1 87.7 104. Wydatki na obronę narodową 17.0 34.0 100.0 1. Dochody niepodatkowe 18. wpływy z tego źródła wzrosły nominalnie o 116. dzięki wyższym dochodom z tytułu pozostałe dochody niepodatkowe o 1.3 100.6%).2%. Podatek dochodowy od osób 36. w szacowanym PKB wyniósł 22.0 100.2 35. W porównaniu do roku 2008 wydatki były wyższe o 7.8 2009 Wykonanie mld zł 274.3 0.3 14.7 mld zł.8% kwoty zrealizowanej w 2008 r.0 100.1 100.3 128.5 1.2 środków UE 7.9 300.3 25.5 104.1 Wydatki elastyczne 75. Podatki pośrednie 164.5 mld zł (5. Udział zrealizowanych wydatków budżetu państwa w 2009 r.1 mld zł w stosunku do kwoty ustalonej w znowelizowanej ustawie budżetowej.9 100. Wpłaty do budżetu państwa z Unii 35.7%).1 89.8 6. Środki z Unii Europejskiej i innych źródeł nie podlegające zwrotowi w 2009 r.2 93. Wpłaty jednostek samorządu terytorialnego wyniosły 100% planowanej w ustawie kwoty. Dochody niepodatkowe osiągnęły poziom 27.7 16. W 2009 r.8 mld zł mld zł DOCHODY OGÓŁEM 281.4 mld zł (o 8.3% powyżej założonych w znowelizowanej ustawie) i stanowiły 10.9 % 100. Subwencja dla jednostek samorządu 40.1 13.1 45.9 5. Wydatki budżetu państwa Wydatki budżetu państwa w 2009 r.2 219.2%.2 41.4 0.2 14. co stanowiło 108.2 27. w porównaniu do znowelizowanej ustawy budżetowej Względem 2008 r.7 1. Wydatki zostały zrealizowane w 99.9%. a realnie o 108.3 -23.7 terytorialnego 2.9 253. Dochody podatkowe 228.7 fizycznych (PIT) 2. zakładano.0 90.6 100.8 147.9 mld zł (o 23.2 100.3 * Dane procentowe wyliczono na podstawie wielkości w mln zł.2 30.0 98.3 32. 2.7 25.2 214.2 30.2 33.3%.3 89.7 45.1 81.5 1. Przy konstrukcji budżetu państwa na 2009 r.1 -24.9 168.0 277.2 38.9 155.4 48.3 32.1.0 106.2 Społecznych 4.

Na wydatki elastyczne przeznaczono 25.7% kwoty zaplanowanej w znowelizowanej ustawie budżetowej oraz 1. Zaawansowanie wydatków jest wyższe i stanowi 50.5 2006 74. dochody budżetu państwa wyniosły 114. Wg stanu na koniec czerwca 2010 r.2 mld zł.6 mld zł. takie.6% ogółu wykonanych wydatków budżetu państwa w 2009 r. większość wydatków budżetu państwa stanowiły wydatki sztywne.6%). 2005 72.0 mld zł).5 mld zł. 70. wyniósł 23. Ich udział w wydatkach ogółem w 2009 r.4%).5 27.4 mld zł (w ustawie znowelizowanej ujemne saldo 1. − wpłaty do budżetu Unii Europejskiej oraz wydatki refundowane z budżetu UE (14. Do sfinansowania pozostawało również ujemne saldo przychodów z prywatyzacji i ich rozdysponowania w wysokości 20.5%.5%). tj. Deficyt budżetowy po pierwszych sześciu miesiącach wyniósł 36.6% sumy przewidzianej w ustawie budżetowej po nowelizacji.1 26.8% PKB.7 27. − obronę narodową (7.proc.3 25. tj. subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego. co stanowi 45.8 mld zł. Tabela 42 Struktura wydatków budżetu państwa (%) Wydatki zdeterminowane Wydatki elastyczne Źródło: Ministerstwo Finansów. Najbardziej znaczące pozycje w wydatkach zdeterminowanych stanowiły wydatki z przeznaczeniem na: − subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego (20. które wynikały z przepisów ustawowych lub wcześniej podjętych zobowiązań ujętych w ramy prawne.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podobnie jak w latach poprzednich. Przepisy ustawowe i podjęte wcześniej zobowiązania prawne stanowią o absolutnej konieczności realizacji wydatków zdeterminowanych m.1 mld zł.4% i był o 1.9 2008 72.1%). ujemnego salda przychodów z prywatyzacji i ich rozdysponowania oraz prefinansowania wyniosło 30.5% wielkości deficytu przyjętego w ustawie budżetowej na rok 2010. 123 .1% (151. wydatki na wsparcie dla instytucji będących dysponentami funduszy celowych. co stanowi 87.8 mld zł). W efekcie łączna kwota do sfinansowania wyniosła 48. Finansowanie krajowe deficytu budżetowego.3 2009 74.in.9% rocznych dochodów przyjętych w ustawie budżetowej na rok 2010. wobec przyjętej w znowelizowanej ustawie kwoty 48.6 Obecna struktura wydatków budżetowych charakteryzująca się istotną.2% zakładanej kwoty po nowelizacji ustawy budżetowej. − dotacje dla Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (7. ogranicza możliwości rządu w kształtowaniu wielkości deficytu budżetowego. W porównaniu do 2008 r.6%). 215.4 25.8%).7 2007 73. − obsługę długu publicznego (14. co stanowiło 75. Finansowanie zagraniczne osiągnęło wielkość 18. takich jak: obsługa długu publicznego.5 mld zł (w ustawie znowelizowanej ujemne saldo 19. wydatki te były wyższe nominalnie o 0. − dotacje dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (13.5 mld zł) oraz ujemne saldo prefinansowania zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej w kwocie 4. Deficyt budżetowy Deficyt budżetu państwa w 2009 r.8 mld zł.7 mld zł.7 pkt. wynosił 74. utrzymującą się od lat dominacją wydatków zdeterminowanych. wyższy niż w 2008 roku. tj.

obniżenie składki rentowej). Na posiedzeniu Rady Ministrów 13 lipca 2010 r. Tempo wzrostu gospodarczego jeszcze spowolniło.5% − PKB w cenach stałych: 1. przekroczył nawet 6%. notyfikacja fiskalna) z dnia 22 kwietnia 2010 r. znaczny deficyt sektora finansów publicznych w Polsce.3% − Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej: 3.7% PKB. skutkująca zmniejszeniem dochodów budżetu. wzrósł o 3. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 r.proc..9% 8.7% − Realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej: 1. 54 Według komunikatu GUS dotyczącego deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r. deficyt sektora finansów publicznych obniżył się znacząco – do poziomu 2.4 pkt. − Nominalny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej: 3. (tzw. w wyniku spowolnienia wzrostu PKB oraz wdrożonych reform strukturalnych. które skutkowały obniżeniem poziomu dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych (m. sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu. Długotrwale utrzymujący się deficyt budżetowy prowadzi do narastania długu publicznego i negatywnie wpływa na sytuację gospodarczą kraju. Z tego względu zjawiskiem niepokojącym jest trwały. Według wstępnego szacunku GUS deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r. Finanse publiczne Poprawa stanu finansów publicznych stanowi obecnie istotne wyzwanie dla polityki gospodarczej Polski.3 mld zł.0% − Przeciętne zatrudnienie w gospodarce narodowej: zmiana o 1.0% PKB.MINISTERSTWO GOSPODARKI Ramka 9 Założenia do projektu budżetu na 2011 r.9% − Stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec roku: 9. 124 .in. przyjęto ‘Założenia projektu budżetu państwa na rok 2011’.4% − Nominalny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw: 4. nastąpiło znaczące pogłebienie nierównowagi fiskalnej.2.496. m. a w 2003 r. a jednocześnie nastąpiła obniżka skali podatkowej podatku PIT.359 zł. Kluczowym celem jest przede wszystkim ograniczenie wydatków sektora finansów publicznych oraz zmniejszenie jego deficytu. W 2009 r. przyjęto następujące założenia dotyczące podstawowych wskaźników makroekonomicznych w tym okresie: − PKB w ujęciu realnym: wzrost o 3.7 mld zł. który w latach 2001–2005 był wyższy niż 4% PKB. wyniósł 3. względem roku poprzedniego i osiągnął poziom 95.in. co stanowi 7. − Średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem: 2. W 2008 r. W 2007 r. Na potrzeby projektu budżetu państwa na 2011 r. z powodu wyższego wzrostu gospodarczego oraz niższego deficytu budżetowego.1% PKB54.

0 Dług Skarbu Państwa % PKB Dług sektora instytucji % PKB 47.2 44.1% PKB 55.5 45. Na koniec maja 2010 r. 55 Źródło: Program Konwergencji .1 mld zł (tj. Na koniec 2009 r.1%). – już 47.5 47.5%.9% i 53. Tabela 43 Dług Skarbu Państwa i zadłużenie sektora finansów publicznych* (mld zł i % PKB) 2005 mld zł. ale kolejne dwa lata to ponowny wzrost relacji.9 44.1 2007 501. Według przyjętych przez Ministerstwo Finansów prognoz na 2010 r.8 rządowych i samorządowych * Dług Skarbu Państwa obejmuje krajowe i zagraniczne zobowiązania Skarbu Państwa (papiery wartościowe wyemitowane na rynek krajowy i zagraniczny).8 2006 478.proc. wzrostowa tendencja relacji zadłużenia została zahamowana.2%.8%. W 2004 r.Aktualizacja 2009.2 46. o 12.1%.8%. natomiast w 2003 r.8 mld zł. o 72. W relacji do PKB dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 46.9% do 49. 36.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 36 Deficyt budżetowy i deficyt sektora finansów publicznych (mld zł – lewa oś i % PKB – prawa oś) mld zł 120 100 80 60 40 20 0 2005 Deficyt budżetowy (mld zł) Deficyt sektora finansów publicznych (% PKB) 8 % 7 6 5 4 3 2 1 0 2006 2007 2008 2009 Deficyt sektora finansów publicznych (mld zł) Deficyt budżetowy (% PKB) Źródło: DAP MG na podstawie danych Ministerstwa Finansów. Poziom państwowego długu publicznego istotnie podniósł się w latach 2001–2003 wskutek spowolnienia gospodarczego.9 pkt.9 49.7 2009 631. zaciągnięte kredyty i pożyczki oraz wymagalne zobowiązania jednostek budżetowych. 440. W roku 2008 zadłużenie wyniosło 597. a więc o 2. 125 .5 43. co stanowi 46.9 mld zł.1 2008 569. zadłużenie sektora finansów publicznych) obejmuje dług Skarbu Państwa oraz pozostały dług sektora instytucji rządowych (w tym dług sektora ubezpieczeń społecznych) oraz dług sektora instytucji samorządowych. W 2007 roku wskaźnik obniżył się do 45. co oznacza wzrost w stosunku do 2008 r.9% PKB.7 45.6 mld zł i w stosunku do stanu z końca 2009 roku wzrosło o 7. zadłużenie Skarbu Państwa wyniosło 678.1 47. państwowy dług publiczny wzrósł do poziomu 669. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (państwowy dług publiczny. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz dług publiczny stanowić będą odpowiednio 6. Źródło: Ministerstwo Finansów. Stosunek długu do PKB wynosił w 2000 r.

Warunkiem koniecznym do przystąpienia do strefy euro jest spełnianie kryteriów konwergencji ustalonych w art.8 pkt. zapewnić średnioroczną redukcję deficytu fiskalnego (dla deficytu strukturalnego) na poziomie przynajmniej 1. W 2007 r.General Government (GG). co zostało spełnione 8 lipca 2008 r..1 traktatu o Unii Europejskiej z Maastricht. Dług sektora general government wyniesie odpowiednio 53. 58 European Commission DG-ECFIN. .7%.MINISTERSTWO GOSPODARKI 8. utrzymując się nadal znacząco poniżej wartości referencyjnej. W roku 2009 r. Polska powinna zredukować nadmierny deficyt w wiarygodny i trwały sposób. stóp procentowych).0%. Jednak na koniec 2008 r. nie przyjęła dotychczas wspólnej waluty euro56.0% 57.01. 57 Według metodologii ESA'95 .25% PKB począwszy od 2010 r. PKB.7% w 2006 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB ponownie przekroczył referencyjny poziom 3% i wyniósł 3. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2007 r.3%. Zgodnie z wydanymi rekomendacjami przez Radę Ecofin w lipcu 2009 r. kursowe. Biorąc pod uwagę wyniki sektora finansów publicznych odnotowane w 2008 r. Kryterium fiskalne Kryterium fiskalne dotyczy procentowej wielkości deficytu oraz długu instytucji rządowych i samorządowych w PKB. Economic Forecast – spring 2010. nie powinien przekraczać 3%. W zakresie kryterium relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB Polska w 2009 r. wyniósł 45. czy kryteria są spełnione. Kryteria konwergencji stanowią wskaźniki makroekonomiczne.in.2009 r. 121.3%.). Zaleciła jednocześnie zmniejszenie do 2012 roku deficytu finansów publicznych do wymaganego w Traktacie z Maastricht poziomu 3% PKB. pozostawała poniżej dopuszczalnego pułapu (60%). których spełnienie pozwala uznać kraj za przygotowany do uczestnictwa we wspólnym obszarze walutowym.2% PKB (wobec 47.. Nie można jednak stwierdzić. że kryterium fiskalne zostało spełnione. Udział deficytu instytucji rządowych i samorządowych w PKB wyniósł 2. Udział długu publicznego mierzonego w cenach rynkowych w PKB w roku poprzedzającym badanie nie powinien przekraczać 60%.2008 r.9 oraz 59. określić działania konieczne do redukcji nadmiernego deficytu i wzmocnić średniookresowe ramy budżetowe. wskaźniki dla Polski kształtowały się poniżej progów referencyjnych.). co skutkowało osiągnięciem deficytu na poziomie 7. Udział deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w PKB mierzony w cenach rynkowych w roku poprzedzającym ocenę.2007 r. W tym celu Polska powinna m. tegoroczny deficyt w Polsce ma wzrosnąć do 7. Spełnienie kryteriów Traktatu z Maastricht Polska. 56 Z nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej do strefy euro przystąpiły: Słowenia (01.3. na poziomie 51.01.).24 czerwca 2009 r. KE rekomendowała Radzie Ministrów Finansów (ECOFIN) zdjęcie z Polski procedury nadmiernego deficytu. Skala redukcji nierównowagi fiskalnej w porównaniu z 2006 r. KE otworzyła wobec Polski procedurę nadmiernego deficytu. wyniosła 1. Kryteria konwergencji można podzielić na fiskalne oraz monetarne (kryterium inflacyjne. tj. ponieważ Polska objęta była procedurą nadmiernego deficytu.1% PKB. podobnie jak większość nowych krajów członkowskich.) oraz Słowacja (01. negatywna tendencja pogłębiła się. W czerwcu 2008 r.01. a przyszłoroczny osiągnie 7. Według majowych prognoz gospodarczych KE58. Malta i Cypr (01. 126 .proc.0%.

0 7. kryterium dla tego okresu wyniosło 0.0 pkt.5 pkt. Zgodnie z nim kraj członkowski powinien być zdolny do respektowania. Stopy procentowe oblicza się na podstawie długoterminowych obligacji rządowych lub porównywalnych papierów wartościowych. że państwo z deflacją nie może zostać uznane za jedno z trzech państw o największej stabilności cen w Unii Europejskiej.proc.4 Polska 7.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Kryterium inflacyjne Kryterium inflacyjne ogranicza wysokość dopuszczalnej stopy inflacji.9 3. a wskaźnik HICP (średnia 12M) w Polsce osiągnął poziom 3.. Za państwa referencyjne zostały uznane gospodarki o ujemnej dynamice cen (Portugalia. a średnia nominalna długoterminowa stopa procentowa jest wyznaczana. Średnia stopa inflacji w roku poprzedzającym badanie nie powinna być wyższa niż o 1.8 6. charakteryzujących się największą stabilnością cen (por. 2010* Kryterium 3.9%. ** Według metodologii ESA'95 . Według danych za kwiecień 2010 r. Od IV kwartału 2008 r. Wartość referencyjna wyznaczana jest na podstawie średniej arytmetycznej ze stóp procentowych w trzech krajach UE.1 59 W dotychczasowej praktyce wyliczania wartości referencyjnej dla kryterium stabilności cen wartość ta była szacowana przy założeniu. Polska nie spełnia kryterium inflacyjnego. Tabela 44 Spełnianie kryteriów z Maastricht przez Polskę 2009 Kryterium Polska Deficyt sektora finansów publicznych do PKB w (%) 3. jak i interpretacja zapisów traktatowych dokonana explicite w Raportach o konwergencji z 2004 r.General Government (GG). Ministerstwo Finansów. od średniej arytmetycznej dla trzech krajów o największej stabilności cen w Unii Europejskiej59. Ocena dokonana została na podstawie danych z marca 2010 r. jako średnia arytmetyczna z ostatnich 12 miesięcy. W roku 2009 Polska nie spełniała kryterium kursowego. Kryterium to uznaje się za spełnione.0 51.proc.15%) w ramach Europejskiego Systemu Walutowego przez okres co najmniej dwóch lat przed datą przeprowadzania oceny. Kryterium stóp procentowych Kryterium to jest spełnione. Podstawą do przyjęcia tego założenia była zarówno definicja stabilności cen EBC. kiedy pięć państw Unii Europejskiej cechowało się ujemną dynamiką cen konsumenta. Harmonised Index of Consumer Prices – HICP). jeśli kraj utrzymywał kurs swojej waluty w przedziale wahań (+/. W Raportach o konwergencji z 2010 r.0 0. punkt Kryterium inflacyjne i dołączony do niego w przypisie komentarz) oraz dodanie do otrzymanej średniej 2. zawarto nowe informacje na temat sposobu kalkulacji wartości referencyjnej kryterium stabilności cen w nadzwyczajnych okolicznościach. Kryterium kursowe Kryterium kursowe stanowi warunek uczestnictwa w mechanizmie kursowym ERM II. Źródło: DAP MG. bez szczególnych napięć normalnego przedziału wahań kursów walut przewidzianego w ramach mechanizmu kursowego przynajmniej w ciągu ostatnich dwóch lat przed badaniem dotyczącym spełnienia kryteriów spójności. 127 .0 60.0 Stopy procentowe 6.8%60. i prognozy Komisji Europejskiej. gdy średnia nominalna długoterminowa stopa procentowa ocenianego kraju nie przekracza wartości referencyjnej.0 Inflacja (HICP – w %) 1.3 53.2 6.1 *Według dostępnych danych za kwiecień 2010 r. 60 Źródło: Monitor konwergencji nominalnej – czerwiec 2010.1 Dług sektora finansów publicznych** do PKB w (%) 60.9 10. Estonia i Belgia).6 4. Zgodnie z przyjętą metodologią inflacja powinna być mierzona za pomocą zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych (ang.

128 . Monitor konwergencji nominalnej – czerwiec 2010.61 61 Por. Podstawą do obliczenia wartości referencyjnej były dane dla Portugalii i Łotwy. przewidujące w najbliższych miesiącach stopy spadku cen porównywalne z Irlandią). rentowność polskich obligacji 10-letnich nie przekroczyła obowiązującej w tym okresie wartości referencyjnej 10. Ministerstwo Finansów.6%. wartość referencyjna wyniosłaby 6. Nie wzięto pod uwagę Estonii – trzeciego z państw referencyjnych dla kryterium stabilności cen – ze względu na brak odpowiednich instrumentów finansowych na tamtejszym rynku. co stanowi wielkość porównywalną z państwami referencyjnymi z majowych Raportów o konwergencji KE i EBC).1%.0% i Polska nie wypełniałaby kryterium stopy procentowej. Duży wzrost wartości referencyjnej wynika z obecności Łotwy w gronie państw referencyjnych (średnioroczny spadek cen o 0. Gdyby jednak Łotwa została wykluczona z tej grupy (za czym przemawiają wiosenne prognozy KE.4% i wyniosła 6.MINISTERSTWO GOSPODARKI W kwietniu 2009 r.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 9. Wykres 37 Zmiany produkcji sprzedanej przemysłu w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 (w stosunku do analogicznego kwartału roku poprzedniego)* % 15 10 5 0 -1.6%.7% w II kwartale 2010 roku62.1. 10.7 8. a poczynając od IV kwartału 2009 roku obserwowany jest wzrost produkcji z kwartału na kwartał w tempie przyspieszonym. a w 2007 roku o 10. w których liczba pracujących przekracza 9 osób Źródło: Informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju.3 -5 -6.0 -6.5% (w 2008 roku wzrosła o 3. O spadku rocznej produkcji zdecydowała sytuacja przemysłu w I półroczu 2009 roku. 129 .7 *dotyczy przedsiębiorstw.5% w IV kwartale 2009 roku. PRZEMYSŁ 9.3%.2 9. GUS 62 Komentarz odnosi się do podmiotów.7%).2 5. W III kwartale 2009 roku tendencja spadkowa wyhamowała. Dynamika i struktura produkcji sprzedanej przemysłu 9. Dynamika produkcji przemysłowej Globalny kryzys ekonomiczny zaczął oddziaływać na gospodarkę polską w drugim półroczu 2008 roku.5 7.5 11. Produkcja sprzedana liczona w cenach bieżących wyniosła w 2009 roku 912. Odnotowano znacznie niższe zmniejszenie produkcji (o 1. 5.3 -10 -15 I II 2008 III IV I II 2009 III IV I 2010 II -10. odpowiednio o 6. Tempo wzrostu produkcji przemysłowej spowolniło z ponad 7% w pierwszym półroczu do 2. W stosunku do roku poprzedniego zmniejszyła się o 3.7 mld zł i była zbliżona do wielkości uzyskanej w 2007 roku.0 2.1.0% oraz 6.3%). 9. W porównaniu z innymi krajami UE spadek produkcji w naszym kraju był relatywnie niezbyt głęboki.5% w I kwartale 2010 roku i 11.2% w III kwartale. rok 2009 oraz I półrocze 2010. w których liczba pracujących przekracza 9 osób.7%. W trzech kolejnych kwartałach notowano spadki produkcji.1.

Jedyną sekcją przemysłu. Sekcja C . gospodarowaniu ściekami i odpadami odnotowano wzrost o 26.5%) była dostawa wody.2 3. Natomiast najgłębszy spadek produkcji odnotowano w produkcji metali (o 24. Występujące w Polsce tendencje w zakresie kształtowania się dynamiki produkcji przemysłowej w poszczególnych sekcjach w długim okresie.przetwórstwo przemysłowe. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 10. produkcja przemysłowa wzrosła o 23.0%. w której produkcja wzrosła (o 2. który decyduje o kształtowaniu się dynamiki w całym przemyśle. GUS 2010 rok.7 -4. w tym produkcja przemysłu przetwórczego zwiększyła się o 29. gaz i gorącą wodę zmniejszyła się o 3. Od 2009 roku obowiązuje klasyfikacja PKD 2007.5 -3.5%. GUS nie dokonał jeszcze przeliczeń dynamiki produkcji dla lat wcześniejszych od 2005 roku.3%).0 2.8%).6 3. W tym samym czasie produkcja sekcji wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. gaz.4%. 63 130 .5 -3. Działy te zaliczane są do działów wysokiej techniki. w porównaniu z 2005 rokiem63. W 2009 roku. Sekcja E – dostawa wody. W przemyśle przetwórczym na 22 badane działy wzrost produkcji w 2009 roku odnotowano w siedmiu (w 2008 roku działów takich było jedenaście).0%.3 4. zgodne są z tendencjami w krajach gospodarczo rozwiniętych.8%). parę wodną i gorącą wodę.9 -12.8%.9%. W dostawie wody. gospodarowanie ściekami i odpadami. Najbardziej wzrosła produkcja komputerów. Natomiast w górnictwie i wydobywaniu następuje ograniczenie działalności. gaz i gorącą wodę odnotowano spadek produkcji o 4. partycypująca w ponad 80% w produkcji całkowitej. Najgłębszy spadek miał miejsce w górnictwie i wydobywaniu (o 12. Wykres 38 Zmiany produkcji sprzedanej w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego % 15 10 5 0 -5 -10 -15 12. a produkcja górnictwa i wydobywania zmniejszyła się o 11. W sekcji tej produkcja obniżyła się o 3.6%) oraz wyrobów farmaceutycznych (o 7.8 Przemysł Sekcja B 2008 Sekcja C 2009 Sekcja D Sekcja E Sekcja B – górnictwo i wydobywanie.9%. W wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. Sekcja D – wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.0 -1.0%) oraz produkcji pojazdów samochodowych (o 11.MINISTERSTWO GOSPODARKI Decydujący wpływ na dynamikę produkcji przemysłu ma sekcja przetwórstwa przemysłowego. gospodarowanie ściekami i odpadami. Najszybciej wzrasta produkcja w przemyśle przetwórczym. rekultywacja Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.

8 0. Wykres 39 Zmiany produkcji dóbr wg głównych grupowań przemysłowych w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego) % 15 10 5 0.przetwórstwo przemysłowe. Sekcja D – wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną. obliczenia DAP MG. O ponad 30% wzrosła produkcja w dziale poligrafii. rekultywacja Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.6 8. produkcji odzieży (o 8. gospodarowanie ściekami i odpadami.7 7.8 6.3 0. GUS 2010 rok. parę wodną i gorącą wodę.0%).9 -10.5 -9. 131 .6 0 -0.0 -5. Działy wymienione jako pierwszy i trzeci zaliczane są do działów wysokiej techniki.0 4. Sekcja C .8 2.9%) oraz produkcji metali (o 6. wyrobów elektronicznych i optycznych (ponad dwukrotny). W okresie 2005-2009 największy wzrost miał miejsce w produkcji komputerów.0 -0.1 2. Sekcja E – dostawa wody. Zmniejszenie produkcji w tym ostatnim dziale jest wyłącznie efektem głębokiego spadku w 2009 roku.3 -10 zaopatrzeniowe 2008 13.3 -5.6 0. a także produkcja wyrobów z metali.6%).0 Sekcja B – górnictwo i wydobywanie.4 -6.3 5.1 1. Wykres 40 Zmiany wydajności pracy w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego) % 10. produkcji urządzeń elektrycznych (prawie dwukrotny) oraz w produkcji wyrobów farmaceutycznych (prawie o 50%).0 -15.0 inwestycyjne 2009 konsumpcyjne trwałe konsumpcyjne nietrwałe związane z energią Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Sekcja przetwórstwa przemysłowego charakteryzuje się zróżnicowaniem dynamiki produkcji w poszczególnych działach.0 -13.1 Przemysł Sekcja B Sekcja C 2008 2009 Sekcja D Sekcja E -4.1 -5 -6. gaz. Zmniejszenie nastąpiło w trzech działach: produkcji wyrobów tytoniowych (o 40. maszyn i urządzeń oraz pojazdów samochodowych.9 5.

W 2009 roku nastąpiła obniżka jednostkowych kosztów pracy (w 2008 roku koszty pracy wzrosły).9 128.5 92.8 116.5 109.4 84.9 88. metali 102.6 94.4 106. Wzrosła produkcja dóbr konsumpcyjnych: trwałych o 13.3 105.7 97.3 97. Spośród prezentowanych przez GUS 22 działów przemysłu przetwórczego wyselekcjonowano 12 największych działów.9 83.3%.1 121.9 107. proc.9 91.4 91. pojazdów 117.0 106.2.0 87.6 151. Udział każdego z nich w produkcji sprzedanej przemysłu przetwórczego przekraczał w 2009 roku 3% (w cenach bieżących).2 88. maszyn i urządzeń 110.0 72. 9.2 102.3 122.6 125.2 100.8% (w 2008 roku o 0.0 działalność Źródło: Informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju.7 pkt.2 98.4 108.2 99. Natomiast ich łączny udział w produkcji przemysłu przetwórczego stanowił 81.).6 98.3 87.2 118. mebli.7 99.1 119. W pozostałych sekcjach odnotowano spadek wydajności w stosunku do roku 2008.5 106.5 95.7% w produkcji całego przemysłu.9 64 Dotyczy podmiotów.1 samochodowych Prod.6 105.7 91.8 96.2 surowców niemetalicznych Prod.8%) i właśnie ta sekcja zdecydowała o zwiększeniu wydajności w całym przemyśle. W wybranych działach dokonano analizy kwartalnej dynamiki produkcji w latach 2008 i 2009.1 102.8 103.MINISTERSTWO GOSPODARKI Dynamika produkcji przemysłu wg głównych grupowań przemysłowych w roku 2009 była zróżnicowana.5%.2 129. sekcją decydującą o dynamice produkcji przemysłowej jest przemysł przetwórczy.5 81.1 99.1 64. Tabela 45 Dynamika produkcji w wybranych działach przemysłu przetwórczego Wyszczególnienie Przetwórstwo przemysłowe Prod.3 109.8 102.6 95.6 114.4 92. Wzrost wydajności nastąpił jedynie w przemyśle przetwórczym (o 4. W pozostałych grupach produkcja się zmniejszyła: dóbr zaopatrzeniowych o 6.6%.5 108. najgłębszy w górnictwie i wydobywaniu (o 13. wyrobów z pozostałych 109. 132 .2 125.3 107.3 105. komputerów. wyrobów gumowych 108.9 Prod. GUS.3 Prod. w których liczba pracujących przekracza 9 osób.0 116. a okresem który zdecydował o istotnym ograniczeniu rocznego tempa wzrostu produkcji przemysłowej w stosunku do roku 2008 było I półrocze 2009 roku.1 88.4 107.3 98.8 97.2 107. 121.9 95.8 99.9 106.4 95.1%. rok 2009 oraz I półrocze 2010.2 99.4 Prod.1 113.3 122.5 113. Kwartalna dynamika produkcji w przemyśle przetwórczym64 Jak wspomniano wyżej.7 93. Wynagrodzenie realne zwiększyło się o 1. pozostała 100.6% i jednocześnie 67.7 106.1 94.5 92. wyrobów chemicznych 99. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w przemyśle wzrosło w roku 2009 o 4.1 180.6 113. wyrobów z metali 111.9 92.2 106.1 104.1 102.5 pkt.9 Prod.9 109.9 Kwartały 2009 roku I II III IV 90.9 106.0% i dóbr związanych z energią o 6. Dynamika wydajności pracy wyprzedzała dynamikę wynagrodzeń realnych o 1.8 102.8 93.1% (w 2008 roku o 5.9 64. (w 2008 roku wynagrodzenia realne wzrosły w tempie szybszym od wydajności o 5.7 114.6 97.1 97.6 111.3%). elektr.5 123.3 Prod.7 105.1 91.5 93.7 106.9 102. koksu i produktów 108. proc.0 94.1 111.3 rafinacji ropy naftowej Prod.7 Prod. maszyn i apar. wyrobów 121.7% i nietrwałych o 5.6 91.9 107. dóbr inwestycyjnych o 9.7 61.4 elektronicznych i optycznych Prod.1 77.8 97.2 101.1%).5 120.3 101.2 103.1 93.8%).3 2010 I II 110.6 102.3 109.4 93. Wydajność pracy w przemyśle mierzona produkcją sprzedaną na jednego zatrudnionego wzrosła o 2.8 112.6 107.7 97.1 106.2 96.1. artykułów spożywczych Prod.7 79.1 104. Kwartały 2008 roku I II III IV 108.0 88.4 104.

7%. w tym produkcja metali o 13. sekcji. Spadek produkcji dotyczył w I kwartale jedenastu działów. Zmiany struktury produkcji w cenach bieżących zdeterminowane są ruchami cen oraz dynamiką produkcji.7% jak w rachunku w cenach bieżących. Według takiego rachunku zwiększenie udziału w produkcji przemysłowej dotyczy przetwórstwa przemysłowego oraz dostawy wody i gospodarowania ściekami i odpadami.9%).3. W największym stopniu zmniejszyła się produkcja metali (prawie 40%) oraz produkcja samochodów. a nie 9. w dziesięciu produkcja wzrosła. któremu towarzyszył jednoczesny realny spadek produkcji. na którą oddziaływał już kryzys ekonomiczny). większy niż w całym przemyśle. W przemyśle przetwórczym produkcja w 2009 roku obniżyła się realnie w mniejszym stopniu niż w całym przemyśle. Z kolei pewna poprawa sytuacji w II półroczu 2009 roku jest efektem niskiej bazy (produkcja w II półroczu 2009 roku porównywana jest z niską produkcją II półrocza 2008 roku. Prawidłowy rachunek struktury i zachodzących w niej zmian oraz tendencji występujących w tym zakresie powinien opierać się wyłącznie na wielkościach realnych. Spadek nastąpił tylko w produkcji maszyn i urządzeń oraz w produkcji mebli. Otóż głębokie spadki produkcji w I półroczu 2009 roku są efektem relatywnie wysokiej bazy (w I półroczu 2008 roku następował szybki wzrost produkcji.8% i produkcja pojazdów samochodowych o 14. Polska nie odczuwała jeszcze negatywnych skutków światowego kryzysu ekonomicznego). jako jedynej. gaz i gorącą wodę. w sposób zasadniczy zmienia sytuację. Następujące w różnym tempie zmiany cen zniekształcają rachunek struktury produkcji. gaz i gorącą wodę (z 8.9% i 6.2%. W I oraz II kwartale 2010 roku kontynuowana jest obserwowana od IV kwartału 2009 roku tendencja wzrostowa. Sekcja wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. Produkcja zmniejszyła się o 0.1. W III kwartale silna tendencja spadkowa w przetwórstwie przemysłowym wyhamowała. w drugim – dziewięciu. Uwzględnienie w rachunku struktury produkcji wielkości realnych. W IV kwartale produkcja przemysłu przetwórczego wzrosła o 6. a w drugiej z ww.7%. Wzrost udziału tej sekcji nastąpił wyłącznie dzięki wysokiemu wzrostowi cen (o 15.6% w II kwartale. Przy analizie zmian produkcji w poszczególnych kwartałach należy mieć na względzie punkt odniesienia. Spośród dwunastu badanych działów. mimo realnego wzrostu produkcji. W rachunku w cenach bieżących zwiększenie udziału w produkcji przemysłowej wykazuje jedynie sekcja wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną.7% w roku 2009). Sekcja dostawy wody i gospodarowania ściekami i odpadami obniżyła swój udział. Udział pozostałych sekcji zmniejszył się. w tego typu rachunku wykazuje w 2009 roku udział 8. Produkcja przemysłu przetwórczego wzrosła o 10. W dziewięciu działach produkcja wzrosła.8% w I kwartale i o 12. odnotowano wzrost produkcji. Podobnie dwucyfrowe wzrosty produkcji w I półroczu 2010 roku są wynikiem niskiego punktu odniesienia (spadku produkcji w I półroczu 2009 roku). Zmniejszenie notowano w ośmiu działach (w tym największe nadal w produkcji metali oraz produkcji samochodów. 133 . Struktura produkcji sprzedanej w sekcjach i działach przemysłu Konsekwencją zróżnicowanej dynamiki produkcji przemysłu w sekcjach i działach jest zmiana jej struktury. Spadek produkcji miał miejsce w trzech działach.9%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W pierwszych dwóch kwartałach 2009 roku produkcja przemysłu przetwórczego zmniejszyła się odpowiednio o 9. 9.9% w roku 2008 do 9.2%.

0 105.8 Prod.4 46.5 5.6 95.5 Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.2 11.6 37.2 61.1 1.2 W przemyśle przetwórczym w strukturze produkcji w cenach bieżących w roku 2009 największy udział miała produkcja artykułów spożywczych (19.9 1.1 0. obliczenia DAP MG.4 3. gospodarowanie 21.2 103.5 98.3 118.0 108.7 760.3 Produkcja sprzedana mld zł 115.7 95. % r.6 88.9 3.3 118.6 95.5 ściekami i odpadami.7 2.7 87.0 1.9 111.1 2.3 97.0 100.4 7.1 Produkcja komputerów.5 99.6 111. mld zł % 2008 r.5 mineralnych surowców niemetalicznych Produkcja metali 97.6 10.5 100.5 97.7 41.5 20.6 22.8 96.4 102.7 84.0 1.0 Górnictwo i wydobywanie Przetwórstwo przemysłowe Wytwarzanie i zaopatrywanie w 81.0 11.4 96. % (c.9 102. dynamika produkcji i cen oraz struktura produkcji w działach przemysłu przetwórczego w latach 2008 i 2009 Dynamika 2008 2009/ 2009/ /2007 2008 2007 104.7 0.6 48.6 105.0 1.0 Produkcja wyrobów z drewna 25.0 57.2 94.0 1.3 ropy naftowej Produkcja chemikaliów i wyrobów 97.6 3. w produkcji 2009 r. pozostałego sprzętu transportowego 113.9 elektronicznych i optycznych Produkcja urządzeń elektrycznych 115.1 96. GUS 2010 rok.2 110. W roku 2008 także te trzy działy (i w takiej samej kolejności) charakteryzowały się największym udziałem.8 4.8 28.0 103.7 106.4 6.2%).7 102.3 97.2 0.0%) oraz produkcja wyrobów z metali (7.2 97.4 97.7 93.5 0.3 91.5 12.4 43.0 39.4 2.9 8.8 100.0 95.8 Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw 103.4 1.8 3.7 3.9 Produkcja w mld zł 2008 2009 Struktura w % 2008 100.2 Produkcja pojazdów samochodowych 107.0 96.4 4.1 5.6 10.6 105.0 92.6 Przetwórstwo przemysłowe 769.9 4.9 746.0 20.5 103.bieżące) w 2009 r.4 96.3 31.3 101.1 83.2 Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.0 97.7 1.3 7.6 20.4 101.4 sztucznych Produkcja wyrobów z pozostałych 97.7 98.0 19.3 3.7 104. Dynamika cen w% 2008/ 2009/ 2007 2008 100.8 105. gaz.4 107.1 energię elektryczną.1 Produkcja wyrobów tekstylnych 8.3 2.1 97.4 123.1 Produkcja artykułów spożywczych 127.7 8.7 Produkcja odzieży 9.7 7.8 96. parę wodną i gorącą wodę Dostawa wody.3 104.3 79.5 103.3 102.6 4.9 101.6 92.8 2.3% produkcji przemysłu przetwórczego.7 100.3 102.8 5.6 100. cen 2009 cenach 2008 cenach r.4 106.1 100.4 88.5 4.9 100.9 26.1 98.4 77.9 Produkcja mebli 104.4 96.7 111.1 44.4 2009 100.6 59.8 37.6 101.0 102. produkcja pojazdów samochodowych (11.0 94.5 85.4 Produkcja wyrobów tytoniowych 2.6 84.3 102.4 5.2 5.0 100.7 Poligrafia i reprodukcja zapisanych 94.5 93.4 63.1 885.9 11.9 93.5 90.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 46 Zmiany struktury produkcji przemysłowej w cenach bieżących i stałych Produkcja Struktura Struktura Dynamika Wskaźnik 2009 r.6 4.2 113.4 1.9 101.2 90.7 101.8 83.0 41.8 97.6 88.9 35.5 1.0 100.0 96.5 101.7 83.5 100.0 10.0 97.6 145.6 91.0 86. w produkcji (c.5 8. GUS 2010 rok.8 106.5 100.6 nośników informacji Produkcja koksu i produktów rafinacji 108.8 101.6 2.5 25.5 chemicznych Produkcja wyrobów farmaceutycznych 110.9 98.1 7.1 101. Tabela 47 Wielkość produkcji sprzedanej.9 9.3 100.1 4.7 Produkcja skór i wyrobów skórzanych 3. 134 . rekultywacja Ogółem przemysł 918.4 27.3 107.2 101.0 73.7 111.4 6.9 100.5 26.3 912.2 38.0 Produkcja maszyn i urządzeń 110.7 103.5 9. wyrobów 101.7 760.0 76.9 104.4 95.1 Produkcja wyrobów z metali 108.8 96.3 2.8 55.9 106.1%).5 769.2 102.1 4.2 28.0 16.1 Produkcja papieru i wyrobów z papieru 19.9 39.6 3.4 Produkcja napojów 19.1 100.2 3.1 90.4 3. obliczenia DAP MG.0 91.stałe) % 2008 2009 2008 2009 45.2 37. W działach tych wytworzono łącznie 37.

3 59. GT 517 Energia elektryczna TWh 157 Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2010.5 140. szt.0 Koks i półkoks.396 1.5 95. 695 Statki morskie tys. produkcji urządzeń elektrycznych oraz produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych. Dynamika w % 2008/ 2009/ 2009/ 2007 2008 2007 95.4 97.207 347 10.4 88.3 127. W produkcji koksu i przetworów ropy naftowej oraz produkcji metali miały miejsce obniżki cen.663 7.459 502 29.1 51. 13.418 15.9 94.3 81.9 88.9 56.3 842 431 156 2009 77.305 Maszyny pralnicze tys.7 Wapno tys. ton 8. szt. produkcji wyrobów z metali.9 677 5. szt.2 93.324 Chłodziarki i zamrażarki tys.9 Miedź rafinowana tys. 9.503 243 173 15.5 86.4 94.7 130.160 Silniki elektryczne i prądnice tys. ton 401 Aluminium hutnicze tys.7 81.727 7. ton 10. ton 650 Nawozy potasowe tys.3 59.479 33.3 81.3 1.0 88.9 139.0 105. 2.183 1. szt. 7.685 Garnitury i zestawy odzieżowe tys.283 9.3 102.7 91. wzrosty.1 67.886 9.499 Oleje opałowe tys.4.7 91.8 171.2 131.2 97.7 7.3 103.129 6.0 131.3 106.4 99.5 Oleje ropy naftowej i oleje z tys.6 9.7 99.6 84.4 755 5.051 2.610 409 29.435 5.0 1.6 78.4 123.8 46.6 57.5 59.130 Stal surowa tys.726 12.6% do 19.886 3.3 95.1 97.546 5.8 67.0 73.4 Benzyna silnikowa tys.2 94.5 111. 1. z kolei w produkcji pojazdów samochodowych oraz produkcji pozostałego sprzętu transportowego – ponad 11proc.0 89.4 95.1 77. węgiel retortowy mln ton 10.631 Wyroby walcowane na gorąco tys. produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej.1. GUS 2010 rok. szt. Wskaźniki cen w działach przetwórstwa przemysłowego w roku 2009 były znacznie zróżnicowane.2 161.6 97.5 31.818 Nawozy fosforowe tys. W 2009 roku z obserwowanych 242 wyrobów i grup wyrobów produkcja 161 była niższa niż w 2008 roku.2 94. Natomiast największe zmiany in minus miały miejsce w produkcji metali.466 męskie lub chłopięce Garsonki i zestawy odzieżowe tys.692 525 293 17.2 77.1 127. miary 2007 2008 84.8 44.787 2.8 209.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Największe zmiany in plus w strukturze (w cenach bieżących) dotyczą produkcji artykułów spożywczych (wzrost udziału z 16. szt.6 97. ton 32. ton 2.128 8.0%).816 1.253 2.900 Ciągniki rolnicze tys.6 819 231 152 mln ton 88.1 106.011 Rury stalowe tys.851 Nawozy azotowe tys. szt.029 Oleje napędowe tys.8 89.8 99. ton 1.7 131.1 90.0 Samochody osobowe tys.3 93.7 102. ton 4.4 89.1%). szt. ton 555 Odbiorniki telewizyjne tys.5 91.3 53.2 72. 11.7 37.8 34.471 6.6 92.1 80.0 90. Tabela 48 Produkcja wybranych wyrobów w latach 2007-2009 Jedn.3 101.6 82.251 3.7 177.5 112.0 4. Udział produkcji pojazdów samochodowych utrzymał się na poziomie 2008 roku (11. ton 7.4 98.353 32.5 4.5 550 16. ton 716 minerałów bitumicznych Gaz ziemny w stanie ciekłym i hm3 5. ton 33.4 117.121 1.2 83.3 520 23.2 73.7 103. 2.8 135 .625 gazowym Rudy i koncentraty miedzi tys.4 52.8 113.4 101.3 105.2 Węgiel kamienny Węgiel brunatny mln ton 57. ton 4.0 121.0 102.8 88. Produkcja wybranych wyrobów GUS prowadzi obserwację wielkości produkcji wyrobów i grup wyrobów przemysłowych.2 83. 311 damskie lub dziewczęce Obuwie (łącznie z gumowym) mln par 24. ton 328 Cement mln ton 16.7 96.003 240 31. Natomiast w 81 przypadkach produkcja wzrosła.

5%. Kluczową rolę w tym zakresie będą odgrywały innowacje prowadzące do modernizacji przedsiębiorstw oraz nowe modele biznesowe uwzględniające zarządzanie zmianami. 136 .1. tendencje demograficzne czy zagadnienia zmian klimatu i poszukiwania alternatywnych źródeł energii. w których liczba pracujących przekracza 9 osób. w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.5. Główne problemy przemysłu. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 66.0%) oraz produkcji mebli (o 8. Horyzontalne polityki przemysłowe Stały wzrost konkurencyjności w gospodarce globalnej skłania do poważnej refleksji nt. Porównanie poziomu konkurencyjności przedsiębiorstw unijnych. w tym krajowych. 65 Dotyczy podmiotów. W pięciu działach nastąpił spadek. Najszybszy wzrost odnotowano w produkcji komputerów. Nowoczesne zarządzanie powinno uwzględniać również aspekty zrównoważonego rozwoju w całym cyklu życia produktu oraz stymulowanie rozwoju oddolnych inicjatyw.3. nie wypada korzystnie. gaz i gorącą wodę . Ten stan pogłębia dodatkowo asymetria w dostępie do rynków krajów trzecich. Obecnie obserwujemy stopniowy wzrost kosztów pracy i sukcesywne zmniejszanie się dostępu do tanich surowców. Sytuacja w wybranych sektorach 9. większe zaangażowanie w poszukiwaniu nowych produktów.6%).5%. 9.4%). W przemyśle przetwórczym zwiększenie produkcji nastąpiło w 17 działach na 22 badane (przed rokiem w ośmiu działach). a w górnictwie i wydobywaniu .8%). gospodarowaniu ściekami i odpadami wzrost wyniósł 9. co w dłuższej perspektywie zmusi krajowych przedsiębiorców do szukania nowych źródeł przewag konkurencyjnych.7%.2. wdrażanie innowacyjnych technologii oraz podnoszenie jakości kapitału ludzkiego.6%.2%). Występuje zatem potrzeba budowy przewag konkurencyjnych zarówno w unijnej. w produkcji napojów (o 11. w I kwartale wzrost wyniósł 9.4. przyszłości i kierunków rozwoju polskich przedsiębiorstw.3% spadku przed rokiem.6%. Dynamika wzrastała z kwartału na kwartał.6%) oraz w produkcji pojazdów samochodowych (o 20. jak globalizacja światowej gospodarki. Wzrost odnotowano we wszystkich sekcjach przemysłu. Istotnym warunkiem osiągania pozytywnych rezultatów dostosowania się do przemian gospodarki światowej jest przezwyciężanie istniejących barier spowalniających możliwość pełnego wykorzystania potencjału rozwojowego polskich przedsiębiorstw. w szczególności obejmujących cały łańcuch dostaw. z poziomem konkurencyjności przedsiębiorstw w krajach pozaunijnych. które będą musiały uwzględniać takie kwestie. produkcji papieru i wyrobów z papieru (o 21. najwyższy w przetwórstwie przemysłowym (o 12.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. a w II kwartale 11.7%).6% wobec 8. dynamicznie rozwijających się. jak i w polskiej gospodarce oraz zapewnienia uczciwej konkurencji w handlu między UE i jej partnerami z krajów trzecich.2. Dynamika produkcji w I półroczu 2010 roku65 W I półroczu 2010 roku odnotowano wzrost produkcji o 10. W dostawie wody.1. najgłębszy w produkcji pozostałego sprzętu transportowego (o 15.

że realizacja działań zidentyfikowanych w Programie będzie dźwignią rozwoju przedsiębiorczości i przedsiębiorstw oraz przyczyni się do wzrostu gospodarczego. Celem dokumentu jest także zidentyfikowanie wyzwań. Jednym z oczekiwanych efektów tych zmian będzie tworzenie nowych miejsc pracy. oraz konkluzje do nowej polityki przemysłowej przygotowane przez Radę Unii Europejskiej. in. rozwoju przedsiębiorczości. przy zapewnieniu zrównoważonego rozwoju kraju. poprawę otoczenia przemysłu w zakresie: szkolnictwa zawodowego i zapewnienia kadr dla przemysłu w powiązaniu z perspektywicznym zatrudnieniem. Program będzie uwzględniał kierunki polityki przemysłowej zawarte w dokumencie Koncepcja horyzontalnej polityki przemysłowej w Polsce. Ponadto wiele przedsiębiorstw w tym okresie ograniczyło zatrudnienie.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Zmiany demograficzne zachodzące w krajach europejskich i związane z tym niedobory siły roboczej na rynku pracy spowodują w najbliższych dekadach wydłużenie okresu aktywności zawodowej. Stojąc wobec tych wyzwań MG przygotowuje spójny Program Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 r. 137 . dążenie do zazieleniania gospodarki . innowacyjności. monitoring i bezpieczeństwo społeczne. zielonego wzrostu gospodarki. pozwoli na określenie wzajemnych powiązań międzysektorowych. Istotą Programu jest zapewnienie korzyści dla gospodarki płynących ze wzrostu innowacyjności i wdrażania nowych technologii w przedsiębiorstwach. które dotychczas nie osiągnęły jeszcze poziomu swoich obrotów sprzed kryzysu. co spowodowało znaczne pogorszenie sytuacji na rynku pracy. Program będzie istotnym instrumentem Krajowego Programu Reform. iż działania zawarte w Programie będą w dużym stopniu miały charakter rozproszony. ich oddziaływanie będzie przenoszone na wszystkie regiony Polski. zrównoważonej produkcji i konsumpcji. przyczyniając się do ich rozwoju. przed którymi stoi przedsiębiorca w Polsce. Efektywne wykorzystanie zasobów wiedzy. zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego. że w związku z tym. Ponadto.: wymagania środowiskowe (w tym wynikające z pakietu klimatyczno-energetycznego i zjawiska carbon leakage). Ramka 10 Program Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 r. Ponadto identyfikacja sektorów strategicznych dla polskiej gospodarki. spowodowane spadkiem zamówień krajowych oraz eksportowych. Spowolnienie gospodarki w drugim półroczu 2008 r. zniesienia barier pomiędzy sferą B+R a przemysłem oraz barier międzysektorowych. przedstawienie aktualnego stanu sektorów przemysłowych i spójnej wizji rozwoju oraz sformułowanie konkretnych propozycji działań. wymagania wynikające z rozporządzenia REACH. bardziej rygorystycznych wymagań wobec przedsiębiorstw. obejmujący zagadnienia rozwoju przedsiębiorstw. co powoduje zmianę warunków wewnętrznych jak i zewnętrznych funkcjonowania przedsiębiorstw. przedsiębiorczości. takich jak m. Przewiduje się. Dzięki takiemu podejściu Program będzie mógł stanowić podstawę do podejmowania działań mających na celu m. Miało to negatywny wpływ na płynność finansową przedsiębiorstw oraz dostęp do kredytów obrotowych i inwestycyjnych. Odbudowa potencjału rozwojowego przedsiębiorstw będzie musiała uwzględnić pojawienie się nowych. wywołało gwałtowne pogorszenie sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw. służącym wdrażaniu inicjatyw flagowych w ramach nowej strategii rozwoju Europa 2020. Rola edukacji w wydłużeniu okresu aktywności zawodowej wydaje się być kluczowa w zachowaniu właściwych proporcji. jak również dostępu do finansowania. pracy i kapitału przyczyni się do rozwoju nowoczesnych i konkurencyjnych przedsiębiorstw. przyjętym przez Radę Ministrów 30 lipca 2007 r. dokument będzie stanowił podstawę stanowiska Polski w dalszych dyskusjach na temat polityki przemysłowej. surowców. jak również realizacji celów tzw. Skutki kryzysu na rynkach finansowych są nadal odczuwane szczególnie przez krajowe przedsiębiorstwa. in. tworzenia nowych miejsc pracy oraz wzrostu produktywności. co rzutowało i nadal ma wpływ na przebieg procesów restrukturyzacyjnych i modernizacyjnych w przedsiębiorstwach. Warto podkreślić.

Francji. Jego skutki. co oznaczało spadek cen odpowiednio o: 57% i 65%. Sytuacja w sektorze górnictwa węgla kamiennego Na funkcjonowanie sektora górnictwa węgla kamiennego w 2009 roku duży wpływ wywarły uwarunkowania zewnętrzne. a co za tym idzie polskich producentów węgla kamiennego. Wielkiej Brytanii. Polityki sektorowe 9. przy równoczesnym zapewnieniu właściwych warunków bezpiecznej pracy i utrzymaniu zdolności produkcyjnych gwarantujących zaspokojenie potrzeb odbiorców węgla. Spowodowało to wysokie stany zapasów węgla. jaki wystąpił w 2008 r. można wyróżnić dwa okresy. W 2009 r. W pierwszej połowie 2009 r. średnia wartość indeksu węglowego 66 w portach ARA wyniosła 70. a ceny węgla typu semi-soft do 95 USD/t FOB. dla węgla energetycznego o wartości opałowej 6000 kcal/kg netto. Skutki w postaci spadku zapotrzebowania na węgiel kamienny. Ożywienie to dotyczyło jednak przede wszystkim rynku azjatyckiego. tj.1.54 USD/t. a węgla semi-soft 82-83 USD/t. przy równoczesnym wystąpieniu recesji gospodarczej w największych gospodarkach europejskich: Niemczech. utrzymujące się w elektrowniach krajów europejskich oraz wysokie stany zapasów węgla w portach ARA (w październiku 2009 r. 66 138 . w jakich funkcjonują kopalnie (przede wszystkim zagrożeniami naturalnymi oraz pogarszającymi się warunkami geologiczno-górniczymi). indeks węglowy .A. jak również spadku cen zbytu węgla. realizowały import węgla w ramach kontraktów podpisanych w 2008 r. Poziom kosztów produkcji węgla jest w znacznym stopniu zdeterminowany specyfiką warunków. W 2009 r. przy utrzymaniu znacznych nakładów na udostępnianie bazy zasobowej. objęły przede wszystkim producentów węgla koksowego.68 USD/t. Tak znaczne wahania zarówno po stronie popytowej.2. Znalazło to swoje odbicie we wzroście cen węgla w ramach transakcji spot dla dostaw w III kwartale 2009 r. stworzyły zagrożenie dla utrzymania konkurencyjności polskiego węgla kamiennego. jak i podażowej oraz ich nieprzewidywalność. Działania spółek węglowych w zakresie kosztów produkcji węgla koncentrowały się na utrzymaniu ich na poziomie umożliwiającym osiągnięcie zysku z całokształtu ich działalności. W programach przyjęto działania służące obniżeniu kosztów funkcjonowania spółek. o 52.cena na bazie CIF porty ARA (Amsterdam-Rotterdam-Antwerpia). obniżyła się ona o 76.2. 165 USD/t FOB porty Australii. Głównym czynnikiem determinującym zachowania przedsiębiorstw górniczych były warunki rynkowe będące konsekwencją globalnego kryzysu finansowego.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. Dużo wolniej ożywiały się rynki europejskie. Ceny węgla energetycznego w innych regionach świata podlegały tym samym tendencjom. Jastrzębską Spółkę Węglową S.1%.2. W celu łagodzenia skutków kryzysu wszystkie spółki węglowe wdrożyły programy antykryzysowe. tj. poziom cen w portach wyładowczych Amsterdam –Rotterdam –Antwerpia (ARA) determinowany był przez globalne spowolnienie gospodarcze. zapasy węgla kamiennego wzrosły do ponad 4 mln ton). W porównaniu do 2008 r. Odbiór węgla z importu i zmniejszone zapotrzebowanie zgłaszane przez przedsiębiorstwa energetyczne powodowały zmniejszenie sprzedaży i wymuszały konieczność ograniczania wydobycia przez spółki węglowe. W zakresie węgla koksowego w 2009 r. dotknęły również polski rynek zbytu węgla. mimo stosunkowo korzystnej kondycji polskiej gospodarki na tle jej głównych partnerów zagranicznych. W mniejszym stopniu negatywne skutki kryzysu odczuli producenci węgla energetycznego. nastąpiło gwałtowne obniżenie cen tego surowca. które przyczyniło się do zwiększenia zapotrzebowania na węgiel koksowy. Uzgodniona cena za standardowej jakości węgiel typu hard wyniosła 129 USD/t FOB porty Australii. Krajowe przedsiębiorstwa energetyczne od początku 2009 r. zaczęło następować powolne ożywienie w światowym przemyśle stalowym oraz koksownictwie. W II połowie 2009 r.2. Ceny węgla typu hard wzrosły do ok.

ale miał miejsce również wzrost sprzedaży węgla o 2.1 x 6. Obecnie to Otwarte Fundusze Emerytalne.o.9 15.A. posiadając ponad 46% udziałów.5%. na poziomie 4.34 350. Poziom cen zbytu węgla w 2009 roku zapewnił uzyskanie dodatniego jednostkowego wyniku ze sprzedaży węgla oraz wyniku finansowego netto w spółkach o dominującym udziale węgla energetycznego (Kompania Węglowa S.8 -1. z tego: . a węgla koksowego o 29. miary 1 Wydobycie węgla.2 2438 2009 rok Zmiana* w% -7.A.energetycznego 5 6 .3%.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W 2009 roku wydobycie węgla obniżyło się o 7.3 I kwartał 2010 Wykon. Trwają również prace przygotowawcze do prywatyzacji Katowickiego Holdingu Węglowego.8 3. Zmiana* w% 18.0 -12.koksowego 13 14 Jednostkowy wynik ze sprzedaży węgla 15 Wynik netto górnictwa 16 Nakłady inwestycyjne * w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku Źródło: Dane Departamentu Górnictwa MG.9 3.20 268.A.3 67.6 -21.0 46.0 58.. jak i sprzedaży.3 -3. 72. z tego: 2 . a jednostkowy zysk ze sprzedaży zmniejszył się o prawie 40%. Wzrost dotyczył wyłącznie ceny węgla energetycznego (o ponad 23%).A.85 zł/tona). Jednostkowy wynik zrealizowany na sprzedaży węgla był dodatni (12.0 2.5 14.. Zwiększył się udział węgla koksowego zarówno w wydobyciu.4 23. Co prawda w I kwartale zanotowano spadek wydobycia o prawie 2%. Przeciętna cena zbytu węgla obniżyła się o 3.52 12.7%. oraz ZG SILTECH Sp.0 6.energetycznego 3 .5%.0%.9 69.0%. Wynik finansowy netto był dodatni (ponad 140 mln zł) wobec poniesionej przed rokiem straty (ponad 10 mln zł).5%) towarzyszył wzrost eksportu tego surowca o 5. Spadek sprzedaży węgla koksowego (21. Ujemny wynik uzyskała Jastrzębska Spółka Węglowa S. 4 przypada na: 7 8 . z tego: 4 .9 -14. z o.54 19. cena węgla koksowego spadła bowiem o ponad 32%.1 2. a jego sprzedaży prawie 70%.2 14.4 278.7 0.koksowego Sprzedaż węgla. Wynik finansowy netto w górnictwie węgla kamiennego (bez LW Bogdanka S.43 385. Zmniejszeniu sprzedaży węgla na rynek krajowy (o 14. a po sprzedaży kolejnego pakietu akcji stał się prywatną spółką ze śladowym akcjonariatem SP.eksport 9 10 Import węgla 11 Średnia cena zbytu węgla.7 10. są dominującym właścicielem w lubelskiej kopalni.85 -184.3 -1.) był w 2009 roku ujemny i wyniósł 184.5 55. z wielkim sukcesem zadebiutował na GPW 25 czerwca 2009 r.6 9.A.energetycznego 12 .3 402 4. z tego węgla energetycznego o 3. Sprzedaż węgla zmniejszyła się o 12.3%. jednak niższy od uzyskanego w roku 2008 o ponad 62%.3 2.0 63.5 -38. LW Bogdanka S.6 58.9 8. Tabela 49 Wyniki produkcyjno-finansowe górnictwa węgla kamiennego Jedn.0 -5.rynek krajowy .3 -10.2 mln zł.1 -5. oraz Katowicka Grupa Kapitałowa).5 5.3 -0.3%.2 279.3 -7.2 -62. Tempo wzrostu wydobycia węgla koksowego sięgnęło prawie 50%.9%) był dwukrotnie wyższy niż węgla energetycznego.52 256. produkująca głównie węgiel koksowy.koksowego Z poz..8 -3.7 8.3 -32.06 144. Średnia cena zbytu węgla wzrosła o ponad 6%.6 17. W zakresie zmian własnościowych w obrębie sektora należy zauważyć prywatyzację Lubelskiego Węgla Bogdanki S. 139 . mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton mln ton zł/tona zł/tona zł/tona zł/tona mln zł mln zł Wykon.5 -29.9 x x W 2010 roku sytuacja górnictwa stopniowo się poprawia.

MINISTERSTWO GOSPODARKI

9.2.2.2. Przemysł motoryzacyjny Przemysł motoryzacyjny odgrywa istotną rolę w polskiej gospodarce jako kluczowy eksporter, wnosząc szeroki strumień rozwiązań innowacyjnych w organizacji produkcji i poszczególnych wyrobach. W końcu roku 2009 sektor liczył 399 jednostek zatrudniających powyżej 9 pracowników (o 4 mniej niż na koniec 2008 r.), w tym 97 jednostek zatrudniających powyżej 250 pracowników. Najsilniejszą grupę stanowili producenci komponentów motoryzacyjnych prowadzący działalność w 269 jednostkach (w tym 77 jednostek z zatrudnieniem powyżej 250 osób). W grupie producentów pojazdów samochodowych sklasyfikowano 37 jednostek, w tym 16 zatrudniających powyżej 250 osób. Przemysł motoryzacyjny w roku 2009 zatrudniał ponad 110 tys. pracowników, co stanowi ponad 5% zatrudnionych ogółem w przetwórstwie przemysłowym. W 2009 r. nastąpił spadek zatrudnienia wynoszący ponad 15%. Przemysł motoryzacyjny - pomimo kryzysu - generował nadal wysokie przychody z całokształtu działalności, które na koniec 2009 r. wyniosły ok. 88 mld zł i były o niewiele ponad 3% niższe niż w roku poprzednim. Podkreślenia wymaga fakt wysokiego, ok. 11% udziału branży w przychodach przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego. W 2009 r., nastąpiła obniżka nakładów inwestycyjnych (o ok. 9%) do nieco ponad 3 mld złotych, co stanowiło ok. 9% ogólnych nakładów w przetwórstwie przemysłowym. Rentowność obrotu brutto dla całego sektora wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim i wyniosła 3,6% (dla porównania w roku 2008 wskaźnik ten wynosił 2,4 %). Przychody sektora netto ze sprzedaży produktów na eksport wyniosły 61 mld zł, w tym 36,9 mld zł ze sprzedaży pojazdów samochodowych Biorąc pod uwagę, że wartość przychodów netto ze sprzedaży produktów na eksport w przemyśle przetwórczym wyniosła 258 mld zł, to udział sektora motoryzacyjnego wyniósł ponad 23%, a udział eksportu samochodów ok. 14%. Eksport silników spalinowych, pojazdów samochodowych i podwozi wyposażonych w silniki, nadwozi, części i akcesoriów oraz przyczep i naczep osiągnął poziom 16,7 mld EUR wykazując spadek o ponad 15%. Import tych towarów wyniósł 10,2 mld EUR i był niższy o ponad 32%. Saldo wymiany ukształtowało się w wysokości 6,5 mld EUR i poprawiło się o 39%. Największy udział w eksporcie krajowym ogółem miały samochody osobowe 7,2% (wartość 6,9 mld EUR, wzrost o 3% w stosunku do roku 2008), części i akcesoria 4,9% (4,8 mld EUR, spadek o 16%) oraz silniki spalinowe dieslowskie 1,8% (1,7 mld EUR, spadek o 33%). W imporcie także dominowały samochody osobowe z udziałem 3,5% (wartość 3,6 mld EUR, spadek o 33 %) oraz części i akcesoria 3,0% (3,2 mld EUR, spadek o 25%). W roku 2009, pomimo istotnego spadku sprzedaży nowych samochodów na rynku krajowym, dynamicznie rozwijała się w Polsce produkcja samochodów osobowych. Samochody osobowe produkowane są w Polsce przez cztery firmy: Fiat Auto Poland, General Motors Manufacturing Poland (Opel Polska), Volkswagen Poznań oraz Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO). Niemal 98% produkcji przeznaczono na eksport, m.in. do Niemiec, Włoch i Francji. Polska produkcja jest ściśle uzależniona od koniunktury panującej na rynkach eksportowych w Europie. Załamanie sprzedaży na tych rynkach może odbić się bardzo niekorzystnie na wielkości krajowej produkcji - rok 2009 przyniósł spadek wyprodukowanych samochodów osobowych o 2,7% (do 819 tys. szt).

140

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

W roku 2009 sprzedano w Polsce ponad 320 tys. nowych samochodów, w tym 15% zostało zakupione przez obcokrajowców i wywiezione z Polski, 42% przypadało na zakupy instytucjonalne, 43% zakupiono na użytek prywatny. Obserwuje się dalszy trend spadkowy sprzedaży samochodów osobowych, który w ciągu ostatnich dziesięciu lat z poziomu ponad 600 tys. sztuk odnotowanym w roku 1999 spadł do 272 w roku 2009 r. Wg ostrożnych ocen, w roku 2010 należy spodziewać się dalszego spadku sprzedaży samochodów w Polsce na poziomie 10%-15%. Nasz kraj jest znaczącym producentem autobusów. MAN, Scania, Solaris, Volvo, Autosan Kapena, Jelcz, Solbus i AMZ produkują autobusy miejskie, międzymiastowe i turystyczne. W roku 2009 wyprodukowano rekordową liczbę ponad 4650 autobusów, o 3% więcej niż w roku 2008 r. Polski przemysł motoryzacyjny, w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej w stosunkowo niewielkim stopniu odczuł negatywne skutki globalnego kryzysu ekonomicznego. Sektor motoryzacyjny musi ciągle brać pod uwagę m.in. następujące bariery rozwojowe: - wysoki stopień globalizacji, - duże uzależnienie od rynków zagranicznych, - zagrożenie delokalizacją produkcji, - brak rozwiązań kreujących wzrost popytu na nowe samochody na rynku krajowym. W roku 2009 na różnych forach unijnych podjęto prace zmierzające do wypracowania europejskiej strategii dotyczącej rozwoju eko- i energoefektywnych samochodów. Głównym celem prac unijnych i przyjętych już dokumentów jest promowanie samochodów przyjaznych środowisku, co oznacza ograniczanie emisji zanieczyszczeń (w tym CO2), poprawę ich efektywności energetycznej i związane z tym ograniczenie zużycia paliw kopalnych z wykorzystaniem w jak największym stopniu odnawialnych źródeł energii. Założono, że można to osiągnąć poprzez: - rosnący udział samochodów z napędami alternatywnymi (np. elektrycznymi, hybrydowymi, wykorzystującymi ogniwa paliwowe i wodorowe), - doskonalenie samochodów z silnikami spalinowymi w kierunku wzrostu ich sprawności oraz ograniczenia emisyjności, w tym poprzez stosowanie paliw alternatywnych (np. LPG, CNG i biopaliwa II generacji). Prezentowane na forach Unii Europejskich stanowisko Polski, bazujące na neutralności technologicznej, tj. nie preferujące żadnych specyficznych rozwiązań technicznych, dążyło - podobnie jak w przypadku większości krajów członkowskich Unii Europejskiej - do rozszerzenia propozycji promowania pojazdów elektrycznych o inne, alternatywne napędy oraz wskazywało na konieczność dalszych prac nad doskonaleniem samochodów spalinowych wykorzystujących zarówno paliwa tradycyjne, jak również paliwa alternatywne. 9.2.2.3. Sektor hutnictwa żelaza i stali W ramach sektora hutnictwa żelaza i stali w 2009 r. działały 93 przedsiębiorstwa67. Dominującą pozycję wśród nich zajmuje 16 typowo hutniczych przedsiębiorstw, w których zatrudnienie na koniec roku 2009 wynosiło 26,3 tys. osób, i było niższe od zatrudnienia w roku 2008 o ponad 3 tys. osób. W 2006 r. został formalnie zakończony proces restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali w Polsce, prowadzony w oparciu o program Restrukturyzacja i rozwój hutnictwa żelaza i stali w Polsce do 2006 r.
Wg PKD – produkcja żeliwa i stali oraz stopów żelaza (grupa 27.1), produkcja rur (grupa 27.2), pozostała obróbka wstępna żeliwa i stali (grupa 27.3). Dotyczy podmiotów pow. 9 pracujących.
67

141

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Dokonania restrukturyzacyjne hutnictwa żelaza i stali sprawiły, że sektor stał się nowoczesny oraz uzyskał możliwości dalszego zrównoważonego rozwoju. Do końca 2010 r. będą przygotowywane i przedstawiane Radzie Ministrów roczne sprawozdania z przebiegu procesu restrukturyzacji, którego kontynuowanie przez przedsiębiorstwa hutnicze jest warunkiem koniecznym do utrzymania ich międzynarodowej konkurencyjności. W roku 2009 sektor hutnictwa i stali odczuł wyraźny wpływ kryzysu finansowego, którego globalny zasięg spowodował głęboką recesję w sektorach zużywających stal do produkcji dóbr inwestycyjnych (produkcja maszyn i urządzeń, budownictwo) oraz konsumpcyjnych (produkcja samochodów i sprzętu AGD). W rezultacie produkcja stali surowej w 2009 r. wyniosła 7,1 mln ton i była o 26,7% mniejsza niż w roku poprzednim. Przychody ze sprzedaży produktów wyniosły 17,2 mld zł, i były niższe od przychodów ze sprzedaży osiągniętych w roku 2008 o 42,9%. Koszty działalności operacyjnej wyniosły 18,3 mld zł i były niższe od kosztów operacyjnych poniesionych w roku poprzednim o 35,3%. W rezultacie w 2009 r. przedsiębiorstwa hutnicze zanotowały ujemny wynik finansowy netto w wys. 0,8 mld zł oraz ujemną rentowność netto w wysokości 4,4%. Analogiczne wielkości w roku 2008 były dodatnie i wynosiły odpowiednio: 2 mld zł i 6,1%. W I kwartale 2010 r. produkcja stali surowej wyniosła 1,8 mln ton i była wyższa od produkcji z analogicznego okresu roku poprzedniego o 26,8%, jednak wskaźniki finansowe uległy dalszemu pogorszeniu. Wynik finansowy netto sektora był ujemny i wyniósł 358 mln zł, rentowność netto była też ujemna (8,1%). W analogicznym okresie 2009 r. wskaźniki te były również ujemne i wynosiły odpowiednio: 269,4 mln zł i 5,1%. Rozwój branży, wielkość produkcji oraz wyniki ekonomiczno-finansowe przedsiębiorstw są głównie związane z sytuacją w sektorach zużywających stal do produkcji dóbr inwestycyjnych i konsumpcyjnych, przede wszystkim w budownictwie, które jest głównym odbiorcą stali. Udział tej branży w światowym zużyciu stali wynosi 50%. Szansą dla polskiego hutnictwa w najbliższych latach jest spodziewane duże krajowe zużycie stali w związku z inwestycjami infrastrukturalnymi w energetyce, kolejnictwie, budownictwie, a także przy realizacji inwestycji związanych z organizacją Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej EURO 2012. Bilans wymiany handlowej sektora hutniczego jest niekorzystny zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. W 2009 r. zaimportowano do Polski 4,9 mln ton wyrobów stalowych ogółem (spadek o 45% w stosunku do roku poprzedniego). Eksport wyrobów hutniczych ogółem w 2009 r. wyniósł natomiast 3,1 mln ton i był niższy od eksportu z roku 2008 o 25%. Pomimo trudności w dostępie do kredytów oraz zmniejszonych własnych możliwości finansowych, przedsiębiorstwa hutnicze kontynuowały inwestycje w nowe technologie. Wydatki na przedsięwzięcia inwestycyjne i modernizacyjne w roku 2009 wyniosły 1,7 mld zł, w tym wydatki na przedsięwzięcia ekologiczne 28,3 mln zł. Inwestycje miały na celu przede wszystkim dostosowanie oferty produktowej poszczególnych przedsiębiorstw do wymagań rynków lokalnych. Wśród zrealizowanych i rozpoczętych inwestycji ekologicznych dominują takie, których realizacja doprowadzi do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla oraz innych gazów, zmniejszenia energochłonności, racjonalizacji gospodarki wodą i ściekami oraz ograniczenia emisji hałasu. Dalszy rozwój technologiczny i produkcyjny sektora zależny będzie m.in. od rozdziału uprawnień do emisji CO2. Limity emisyjne oraz poziom benchmarków w EU ETS (Emission Trading Scheme) będą miały znaczący wpływ na strategie działania przyjmowane przez przedsiębiorstwa z branży hutniczej.

142

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 11 Wyzwania dla sektora hutniczego W dniach 6-7 maja 2010 r. odbyła się 68 Sesja Komitetu Stali OECD, podczas której stwierdzono że: − rozwój sektora hutniczego jest spowalniany przez zakłócenia w wymianie handlowej w zakresie metali i surowców. Bariery wprowadzane przez rządy pogłębiają się i zniekształcają rynki surowców, co daje nieuzasadnioną przewagę przedsiębiorcom z państw, gdzie rynki są chronione, zwiększa koszty produkcji na świecie, a także podwyższa ryzyko inwestowania w przemyśle stalowym. Obecnie dostęp do rudy żelaza jest utrudniony podwójnie – przez cła eksportowe oraz na skutek znacznego podniesienia cen przez trzech największych producentów posiadających 70% udział w rynku; − wyzwaniem dla przemysłu stalowego jest wypracowanie rozwiązań, które ułatwią ponoszenie kosztów związanych z emisją CO2, zapobiegając ucieczce emisji; − wyroby ze stali będą miały duże znaczenie w procesie redukcji emisji CO2 jako komponenty innowacyjnych inwestycji podnoszących efektywność wykorzystania zasobów; − barierą rozwoju sektora stalowego są również wysokie ceny energii elektrycznej, której koszty stanowią istotną pozycję w całkowitych kosztach działalności przedsiębiorstw hutniczych; − aktualny pozostaje problem nadprodukcji w przemyśle stalowym, którego rozwiązanie wymaga wypracowania wspólnego podejścia. Szacuje się, że światowe zdolności produkcyjne sektora stalowego wzrosną z 1.786 mln ton w 2009 r. do 2.006 mln ton w 2012 r. Wzrost ten będzie miał w większości miejsce w Chinach oraz Indiach. Światowe zużycie jawne stali (produkcja + import - eksport) w 2009 r. wyniosło 1.121 mln ton, na lata 2010 i 2011 prognozowany jest wzrost jawnego zużycia stali odpowiednio do 1.241 mln ton i 1.306 mln ton.

9.2.2.4. Sektor przemysłu chemicznego (łącznie z farmaceutycznym) W 2009 r. w przemyśle chemicznym68 funkcjonowały 1.843 podmioty gospodarcze, w tym 1.428 jednostek rentownych; natomiast w 2008 r. było 1767 przedsiębiorstw, w tym 1344 rentowne. Zwiększyła się liczba rentownych spółek w zakresie produkcji: farb i lakierów, środków myjących i kosmetyków, podstawowych substancji farmaceutycznych i leków, wyrobów gumowych oraz wyrobów z tworzyw sztucznych. Zmniejszyła się liczba pracujących z 220 tys. osób w 2008 r. do 214 tys. osób w 2009 r. Przychody przemysłu chemicznego z całokształtu działalności wzrosły z 94,6 mld zł w 2008 r. do 95,7 mld zł w 2009 r. Wzrost przychodów odnotowano w produkcji: mydeł i detergentów, wyrobów farmaceutycznych, wyrobów z gumy oraz wyrobów z tworzyw sztucznych. Wskaźnik rentowności obrotu brutto w 2009 r. w produkcji chemikaliów i wyrobów chemicznych zmniejszył się do 4,8% (z 5,8%), a w produkcji substancji farmaceutycznych i leków do 8,0% (z 12,2%). W produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych odnotowano wzrost rentowności do 6,2% (z 3,4%). Nakłady inwestycyjne ogółem w przemyśle chemicznym w 2009 r. zmalały w stosunku do 2008 r. do poziomu 8,5 mld zł. Wzrost nakładów odnotowano jedynie w produkcji: mydeł i detergentów oraz wyrobów farmaceutycznych.

Zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD 2007) przemysł chemiczny sklasyfikowany jest w następujących działach: 20. Chemikalia i wyroby chemiczne; 21. Podstawowe substancje farmaceutyczne, leki oraz 22. Wyroby gumowy i z tworzyw sztucznych. Dane dotyczą podmiotów gospodarczych zatrudniających powyżej 9 osób.

68

143

MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 41 Wskaźnik rentowności obrotu brutto wybranych branż przemysłu chemicznego
% 15,0

10,0

5,0

0,0 Pestycydy Wyroby z gumy Wyroby z tworzyw Nawozy Podstawowe chemikalia Mydła i detergenty Farmacja Farby i lakiery

-5,0

-10,0

2008

2009

Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.

Przemysł chemiczny jest bazą surowcową dla produkcji nowoczesnych wyrobów. Zastosowanie chemikaliów w gospodarce rośnie. W efekcie obserwujemy wzrost popytu na tworzywa sztuczne, kauczuki, farby i lakiery, a w konsekwencji na podstawowe surowce petrochemiczne (tzn. produkty przerobu ropy naftowej). Niestety produkcja krajowa nie pokrywa aktualnego zapotrzebowania na te chemikalia. Powoduje to wzrost i tak wysokiego deficytu w handlu zagranicznym. W 2009 r. odnotowano zmniejszenie deficytu w handlu zagranicznym produktami przemysłu chemicznego. W 2009 r. ujemne saldo69 wyniosło 6,3 mld EUR, wobec 8,9 mld EUR rok wcześniej. Eksport przemysłu chemicznego obniżył się do 11,6 mld EUR (z 13,9 mld EUR), a import do 17,9 mld EUR (z 22,8 mld EUR). W grudniu 2008 roku zakończył się okres rejestracji wstępnej substancji chemicznych produkowanych lub importowanych na terytorium Unii Europejskiej. Obowiązek ten wynikał z postanowień rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH)70. Rok 2009 i 2010 jest czasem na przygotowanie niezbędnej dokumentacji do dokonania rejestracji właściwej. Obowiązek ten, w pierwszej kolejności (do 1 grudnia 2010 roku), dotyczył producentów lub importerów substancji wprowadzonych i wyprodukowanych na terytorium Wspólnoty lub importowanych co najmniej raz po dniu 1 czerwca 2007 r. w ilości co najmniej 1.000 ton rocznie. Istotnym problemem są opłaty wnoszone na rzecz Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) z tytułu rejestracji. Małe i mikroprzedsiębiorstwa często deklarują chęć rezygnacji z dokonania rejestracji pełnej i zaprzestanie produkcji po upływie odpowiedniego okresu przejściowego z powodu zbyt wysokich kosztów rejestracji.

Dane za 2009 r. są wstępne i stanowią szacunki MG. Rozporządzenie (WE) 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej seria L nr 396 z 30 grudnia 2006 roku oraz sprostowanie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej seria L nr 136 z 29 maja 2007 r.).
70

69

144

Przemysły skórzany i tekstylny odnotowały spadek odpowiednio o 8% i 6%. 30%) 906 mln EUR (spadek o 26%). przedstawiały się następująco: Eksport 2.6%. 12 tys.1% do 5. Przedsiębiorstwa przemysłu lekkiego odczuły pogorszenie koniunktury gospodarczej 2008-2009 poprzez − spadek zamówień eksportowych. pracowników. Przemysł lekki Na koniec 2009 r.2%). wykazując spadek o 19%. pracowników. przy czym największy 25% spadek przychodów dotyczył przemysłu odzieżowego. a w produkcji skór z 4. Saldo obrotów handlu zagranicznego przemysłu lekkiego było dodatnie zarówno w całym sektorze jak i poszczególnych podsektorach. przedsiębiorstw71 (o 9% mniej niż przed rokiem).105 mln EUR (spadek ponad 25%) − tekstylny 1. zatorów płatniczych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 9. 1. W 2009 r. 145 . − skórzany 262 mln EUR (spadek o 29. Zmianie uległy wskaźniki rentowności ze sprzedaży produktów. − odzieżowy 709 mln EUR (spadek o 30. dokonano podsumowania realizacji zadań za okres 2008-2009.7%.7%).5. 15% mniej niż w 2008 r.0% do 7. gdzie liczba przedsiębiorstw zmniejszyła się ok. czyli o ok. Obroty handlu zagranicznego w 2009 r. nastąpił spadek eksportu i importu we wszystkich podsektorach przemysłu lekkiego. zmniejszyły się do kwoty 14. Przychody te stanowiły ok. Przychody przemysłu lekkiego z całokształtu działalności w 2009 r. a zatrudnienie o 17%. Realizacja przyjętych zadań pozytywnie wpływa na poprawę wizerunku branży. 1. − skórzany 162 mln EUR (spadek o 35. W pierwszym półroczu 2010 r.2 mld zł (o 15%). W produkcji odzieży ujemna rentowność obniżyła się z 4. który jest ważnym elementem strategii rozwoju tego przemysłu i jego postrzegania na zewnątrz. w których liczba pracujących przekracza 9 osób. braku dostępu do kredytów. które zatrudniały ponad 111 tys. Przychody netto ze sprzedaży produktów osiągnęły poziom 11.2 tys.3 mld zł. 10 grudnia 2009 r. − ograniczenie dostępu do kredytów inwestycyjnych.8% przychodów przemysłu przetwórczego. czyli o ok. Chcąc zachować swoją konkurencyjną pozycję znacznie ograniczyły zatrudnienie. wynikających z Harmonogramu działań na rzecz sektorów przemysłu lekkiego 2008-2013. − spadek zamówień krajowych.0%. W produkcji tekstylnej wskaźnik wzrósł z minus 0. Import 1. co pozwoliło na przetrwanie.1% do 1. przy czym największy dotyczył przemysłu odzieżowego. − ograniczenie dostępu do kredytów obrotowych. Celem spotkania było omówienie istotnych problemów związanych ze sprawnym przeprowadzeniem przetargów przy zachowaniu warunków konkurencyjności. 12%. 71 Dane ekonomiczno-finansowe dotyczą podmiotów. We wszystkich podsektorach obserwowany był spadek liczby przedsiębiorstw i zatrudnienia.508 mln EUR (spadek o ok. w sektorach przemysłu lekkiego w Polsce funkcjonowało ok. − tekstylny − odzieżowy 440 mln EUR (spadek o 35%). w Ministerstwie Gospodarki odbyło się spotkanie nt. − pogorszenie płynności finansowej z tytułu spadku sprzedaży. Zamówienia publiczne kierowane do sektora tekstylno-odzieżowego .7%).2.134 mln EUR (spadek o 25%).2.

Należy jednak pamiętać o stopniowym zmniejszaniu się kosztowej przewagi polskich producentów wyrobów drzewnych i pojawianiu się na globalnym rynku tańszych konkurentów z Rumunii. globalizacja rynków i strategii.2. Litwy. W porównaniu z innymi przemysłami przetwórczymi sektory drzewne charakteryzowały się dotychczas wysoką i stale rosnącą dynamiką eksportu oraz lepszymi wynikami finansowo-ekonomicznymi niż przeciętnie. które zatrudniały 230 tys. 10% polskiego eksportu i blisko 5% importu.6. przy czym należy zwrócić uwagę na fakt.89772 przedsiębiorstw. Wyroby z drewna stanowiły ok. 72 Dane za rok 2009 dotyczą przedsiębiorstw o liczbie pracujących powyżej 9 osób. Materiały i wyroby drzewne stanowiły ok. w zależności od stopnia wrażliwości na koniunkturę oraz uzależnienia od eksportu. 2%. Głównym źródłem przewagi komparatywnej polskich sektorów w skali globalnej były do tej pory niskie koszty pracy. przy czym wysokość przychodów netto ze sprzedaży produktów na poziomie ok. Pozycja konkurencyjna sektorów opartych na drewnie na krajowym rynku jest w dłuższym okresie silna. Rozwój wyznaczają również istotne uwarunkowania występujące po stronie podażowej. odczuwają efekty kryzysu w znacznie mniejszym stopniu (branża celulozowo-papiernicza). a także relatywnie duże zasoby surowca drzewnego. Branże mniej wrażliwe na koniunkturę. Na koniec 2009 r. iż pomimo długiej tradycji oraz wysokiej jakości produktów. Kryzys gospodarki światowej dotknął w różnym stopniu poszczególne branże drzewne. Na tle świata pozycja konkurencyjna polskich sektorów opartych na drewnie jest relatywnie silna z racji posiadanych zasobów leśnych i drzewnych. Branże uzależnione od inwestycji w budownictwie i od popytu zagranicznego dotknięte zostały najsilniej (meble i płyty drewnopochodne). marka polskich mebli na rynkach zagranicznych nadal nie jest wyróżniana. techniczne ograniczenia w handlu krajów Unii Europejskiej z USA oraz wymagania fitosanitarne w obrocie opakowaniami z drewna. Strona popytowa rynku drzewnego jest ograniczana barierami występującymi w wymianie handlowej z krajami spoza Unii Europejskiej. osób. Ważna jest przede wszystkim dostępność drewna z krajowej bazy surowcowej. Słowacji. w sektorach opartych na drewnie działało 1. a także znaczenia w światowej produkcji i w wymianie handlowej polskich mebli i płyt drewnopochodnych. 8% polskiego eksportu i 4% importu. 300 tys. Udział przychodów ze sprzedaży produktów w przychodach ze sprzedaży produktów wszystkich przedsiębiorstw przemysłowych wyniósł 8. O potencjale globalizacyjnym polskich sektorów świadczą: istniejące już relatywnie silne międzynarodowe powiązania kapitałowe (globalizacja technologii i finansów/kapitału). Sektory oparte na drewnie Sektory oparte na drewnie mają istotne znaczenie dla rozwoju całej gospodarki. 146 . Generowały one ponad 8% produkcji sprzedanej przemysłu i dawały pracę ok. Branże o największym potencjale eksportowym to przemysł płyt drewnopochodnych i meblarstwo.2. upodabnianie się stylów życia i modeli konsumpcji. oraz w których występuje luka netto w produkcji krajowej pokrywana z importu. duże znaczenie handlu międzynarodowego (zwłaszcza eksportu). Przed wystąpieniem obecnego kryzysu ich udział w tworzeniu wartości dodanej brutto wynosił ok. a także możliwości zwiększania zdolności produkcyjnych jego przerobu.3%. osób. a także Chin i Indii. 57 mld zł była porównywalna z wartością z roku 2007. Są to zwłaszcza: wysokie cła (uzależnione od wagi) w obrocie meblami z Rosją.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9.

Podkreślić należy.116.U. Należy podkreślić. w których jednak zauważyć można stopniowy proces modernizacji produkcji. że wśród sektorów opartych na drewnie znajdują się branże szczególnie uciążliwe dla środowiska naturalnego.i wodochłonnością oraz dużą emisją CO2. Częściowo wynika to z małej podatności niektórych branż drzewnych na innowacje. co spowoduje umiarkowany wzrost ich produkcji. 147 . a wynika to z faktu. że rozwój przedsiębiorstw z sektorów opartych na drewnie będzie możliwy tylko w wypadku ustabilizowania sytuacji na rynku surowca drzewnego. warunkowany jest głównie rozszerzeniem rynku surowca drzewnego na państwa UE.04. popytem zgłaszanym ze strony przedsiębiorstw zagranicznych oraz pojawieniem się na rynku sektora energetycznego. Wysoki wzrost popytu na drewno. Cechy branży o charakterze schyłkowym wykazuje jedynie produkcja tradycyjnych opakowań z drewna (skrzyń. który należy traktować jako zjawisko trwałe. Poprawie sytuacji na rynku drewna oraz zagwarantowaniu stabilności dostaw ma służyć przygotowywana przez Ministerstwo Środowiska nowelizacja ustawy o lasach. Chodzi przede wszystkim o zapowiadany dalszy systematyczny wzrost ceł na drewno w imporcie z Rosji oraz o kontyngenty określane przez Unię Europejską. Duży udział w tym procesie ma transfer kapitału zagranicznego w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W szczególności należy oczekiwać: pobudzenia rynku materiałów tartych. przy ograniczonych możliwościach wzrostu podaży. rosnącego popytu i produkcji takich finalnych wyrobów drzewnych. co jest efektem specyfiki procesów technologicznych (np. Impulsem do wzrostu efektywności firm drzewnych są pozwolenia zintegrowane. stosunkowo prosta faza przetarcia drewna).1206). energo. które traktują ochronę środowiska w sposób kompleksowy. Perspektywy rozwoju rynku drzewnego w Polsce w najbliższych latach są dobre. jaki ma miejsce w ostatnich latach. Podaż na rynku wyrobów z drewna wzrasta dzięki rozwojowi zdolności produkcyjnych. prowadzący do większej efektywności ekonomicznej maszyn i wyposażenia. opierając się na normach ISO serii 14000. W sektorach opartych na drewnie.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podaż surowca drzewnego na polskim rynku jest silnie zdeterminowana zasadą trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej wprowadzoną na mocy ustawy z dnia 28 września 1991 r. który łączy efekty ekonomiczne z celami środowiskowymi. produkcja mas włóknistych i papieru. Na szczególną uwagę zasługują producenci płyt drewnopochodnych. Generalnie można się spodziewać systematycznego wzrostu popytu na większość materiałów drzewnych i na drzewne wyroby finalne. papier i tektury oraz ich przetwory. Wdrażany jest również System Zarządzania Środowiskowego. którzy w większości zakładów wprowadzili rozwiązania mające na celu zmniejszenie zużycia energii. mimo obserwowanej poprawy. nadal niezadowalający jest poziom innowacyjności. dalszego stabilnego wzrostu produkcji i zużycia płyt drewnopochodnych (jednak o różnej skali i zakresie zmian w zależności od stopnia innowacyjności produktów tej branży i możliwości nowych zastosowań). Import drewna może być jedynie częściowym rozwiązaniem problemów zaopatrzeniowych sektorów drzewnych. Certyfikaty takie posiadają w Polsce głównie firmy celulozowo-papiernicze oraz meblarskie. tj. skrzynek.). Obserwowany w ostatnim okresie dynamiczny wzrost popytu. beczek itp. a także zmniejszania ich szkodliwego oddziaływania na środowisko. Największym zainteresowaniem inwestorów cieszy się produkcja płyt drewnopochodnych. po pierwsze – ze względu na wysoki koszt transportu. a także produkcja mebli. meble. a po drugie – z uwagi na bariery występujące w imporcie surowca drzewnego (i materiałów drzewnych). jak: okna. iż branża ta charakteryzuje się relatywnie wysoką surowco-. skutkuje powstaniem nierównowagi w postaci deficytu surowca drzewnego. o lasach (Dz. drzwi. Aspekt ekologiczny był jednym z głównych wyznaczników podejmowanej działalności inwestycyjnej w produkcji celulozy i papieru.

Od połowy 2009 r. których udział w produkcji. osób.o. W 2009 r.11.2008 r. ale również na świecie. Sytuacja polskiego sektora stoczniowego jest bardzo trudna. i Stocznię Północną S. Polskie stocznie wybudowały w 2009 r. (SSN). oraz zawarły nowe kontrakty na budowę jedynie 4 statków o łącznej pojemności 18 tys. a także: łodzi rekreacyjnych. Przemysł budowy statków obejmował 4 duże stocznie produkcyjne zatrudniające 15 tys.in.MINISTERSTWO GOSPODARKI 9. Światowy kryzys.po zamknięciu dwóch największych stoczni. pracowników. .A. Liczba zawartych przez stocznie na świecie nowych kontraktów drastycznie spadła. zrezygnowali z budowy wielu już zakontraktowanych statków m.43 mln CGT. a w 2009 r. tj. że pomoc publiczna udzielona została Stoczni w Gdyni i Szczecinie z naruszeniem art. Stoczni Gdynia i Szczecińskiej Stoczni Nowa. znalazł swoje odbicie także na rynku okrętowym. nastąpiło załamanie dotychczas rosnących cen statków i portfela zamówień. sportowych. W 2009 r. 25 jednostek o łącznej pojemności 240 tys. . 148 . wyniosła 154 i zwiększyła się o 5 jednostek w stosunku do 2008 r. Przemysł stoczniowy Polski przemysł stoczniowy obejmuje budowę i remonty statków morskich.2 mld zł) zmniejszyła się o ok. 24 statki o pojemności 500 tys. Zwiększenie roli krajów azjatyckich na światowym rynku statków odbywa się kosztem krajów europejskich. 3 Traktatu WE. i SSN .A. – zaledwie 11. Przemysł stoczniowy działa na silnie konkurencyjnym globalnym rynku statków. żaglowych itp. 17 tys. który rozpoczął się w 2008 r. CGT. Wielkość światowych nowych zamówień wynosiła w kolejnych latach: w 2007 r. Drastycznie zmniejszył się także portfel zamówień.. 88 ust. (w decyzjach Komisja Europejska stwierdziła. ze względu na bardzo niskie stawki frachtowe oraz brak możliwości pozyskania kredytów bankowych na finansowanie budowy statków.2. Stocznię Gdańsk S. tj. Liczba przedsiębiorstw w 2009 r. Wartość przychodów z całokształtu działalności (7. CGT (w 2006 r. Majątek tych stoczni. Stoczni Gdynia S. Jest to sektor o dużych możliwościach eksportowych (udział eksportu stanowi ponad 90% produkcji ogółem). globalnym portfelu zamówień i nowych zamówieniach wykazuje postępującą tendencję spadkową.85 mln CGT. Stocznię Szczecińską Nowa Sp. a światowy popyt na statki determinowany jest aktywnością ekonomiczną gospodarek światowych oraz stanem istniejącej floty. osób ze Stoczni Gdynia i Stoczni Szczecińskiej Nowa. koniecznością złomowania i wymiany jednostek pływających.funkcjonują jedynie dwie duże stocznie produkcyjne. z o. w 2008 r.7. Obecnie światowa produkcja statków w ponad 80% realizowana jest przez kraje azjatyckie. CGT). motorowych.1 mln CGT. Trudności występujące w polskich stoczniach w ostatnich latach spowodowały spadek zatrudnienia w sektorze do poziomu ok. a portfel zamówień tych krajów stanowi niemal 90% światowych zamówień. Tak niski poziom produkcji związany był z wygaszaniem produkcji statków w dwóch największych polskich stoczniach tj. armatorzy w 2009 r. jak i w ilości zamówień na statki. W ostatnich latach obserwuje się znaczny spadek udziału polskiego przemysłu stoczniowego zarówno w produkcji. zgodnie z decyzjami Komisji Europejskiej z 6. które mają rozstrzygnąć się we wrześniu 2010 r. Stocznię Gdynia S. Sprzedaż całego majątku dwóch stoczni nie powiodła się. (której większościowym akcjonariuszem jest Gdańska Stocznia Remontowa ). nakazując sprzedaż aktywów stoczni w drodze otwartego i przejrzystego przetargu) miał być sprzedany nowym inwestorom do końca 2009 r. bowiem przebiegała w niekorzystnym momencie dekoniunktura światowa uniemożliwiła znalezienie inwestorów.2. W maju 2010 r. Sytuacja polskiego przemysłu stoczniowego uwarunkowana jest kształtowaniem się koniunktury w sektorze okrętowym nie tylko w samej Europie.A.A. zwolniono 9 tys. . 5%. zostały ogłoszone kolejne przetargi na sprzedaż majątku stoczniowego.

często ograniczając je do niezbędnych napraw i okresowych remontów wymaganych przez przepisy żeglugowe. pozytywna decyzja zatwierdzająca program restrukturyzacji i udzieloną stoczni pomoc publiczną – pozwala na realizację zadań inwestycyjnych.zatrudniające ogółem 5 tys. przekazało do Agencji Rozwoju Przemysłu. o wysokiej jakości i przyjaznych środowisku. Stocznię Remontową Nauta S. co umożliwi rozszerzenie działalności produkcyjnej i zapewni stabilny rozwój stoczni. Stocznie remontowe działają na innym rynku niż przemysł budowy statków. niemniej w 2009 r. Emiratów Arabskich i Niemiec. Gdańską Stocznię Remontową S. Holandia i Wlk. polskie stocznie remontowe podjęły działania w kierunku dywersyfikacji produkcji poprzez prowadzenie przebudów jednostek. podejmowanie bardziej skomplikowanych prac np. 95 % produkcji przeznaczona jest na eksport.. a ponad 70% remontów stanowią statki zagraniczne.5 m oraz motorówek o długości do 9 m. Długo oczekiwana. Stocznie remontowe i jachtowe – mimo. których nabywcami są klienci ze Stanów Zjednoczonych. co spowodowało zmniejszenie produkcji. podjęta przez Komisję Europejską w lipcu 2009 r. w tym polskie ukierunkowane są na budowę statków zaawansowanych i skomplikowanych technicznie. Przemysł remontu statków obejmuje cztery stocznie tj. Wobec ostrej konkurencji na światowym rynku remontowym. Głównymi odbiorcami jachtów są: Francja.A.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W korzystniejszej sytuacji jest Stocznia Gdańsk S.. który zakłada wzrost konkurencyjności sektora poprzez innowacje.A.A. Niemcy. Gdańska Stocznia Remontowa jest spółką menadżerską sprywatyzowaną w 2001 r. jednak globalny kryzys gospodarczy w 2009 r. Przemysł stoczniowy oprócz budowy statków obejmuje także remonty statków oraz produkcję i remonty łodzi rekreacyjnych. Sektor ten osiągał przychody ze sprzedaży na poziomie ponad 500 mln zł rocznie. Brytania. wiedzę i przedsiębiorczość. Norwegia. Remontowane statki w polskich stoczniach spełniają wysokie warunki międzynarodowej konkurencji w zakresie wymagań jakościowych oraz cenowych. Sytuacja ekonomiczna w tych stoczniach w ubiegłych latach była dobra. że przeżywają okresowe trudności . Statki budowane przez europejskie stocznie. Obecnie największymi problemami dla właścicieli tych firm są: trudności w pozyskiwaniu kredytów oraz odpływ wysoko wykwalifikowanej kadry. sportowych i motorowych.. Kilka stoczni produkuje także superkomfortowe duże jednostki. globalny kryzys finansowy wpłynął także na jej pogorszenie . negatywnie wpłynął na kondycję tego przemysłu – zamówienia spadły o połowę. przedłużanie kadłubów. pomimo wzrastającej konkurencji ze strony producentów azjatyckich Strategia wobec tego przemysłu zawarta jest w unijnym programie Leadership 2015. w Świnoujściu . Osiągnięcie przewagi konkurencyjnej Europy możliwe jest w segmencie wysoko specjalistycznych statków – dlatego stocznie europejskie. Polski przemysł jachtowy na przestrzeni ostatnich lat dynamicznie rozwijał się i stał się liderem wśród europejskich producentów średnich jachtów żaglowych o długości do 7.A.A. Szczecińską Stocznię Remontową Gryfia S. a tym samym redukcję zatrudnienia. osób. 149 . w Gdyni i Morską Stocznię Remontową S. Kanady.armatorzy znacznie zmniejszyli nakłady na remonty swoich statków.. w tym stocznie polskie przewyższają pod względem technicznym światowych konkurentów. celem zrestrukturyzowania i sprywatyzowania tych spółek. budowy urządzeń do wydobycia ropy spod dna morskiego (jednostki off-shore) oraz budowy mniejszych jednostek.są w znacznie korzystniejszej sytuacji niż stocznie produkcyjne. a akcje trzech pozostałych stoczni Ministerstwo Skarbu Państwa w 2010 r.

.

A.2 z tego elektrownie: . wynikające z prawodawstwa Unii Europejskiej i zapisów Traktatu Akcesyjnego konieczne staje się wycofanie z eksploatacji bloków energetycznych niespełniających odpowiednich norm. Moc osiągalna na koniec roku ogółem [MW] 35.przemysłowe 1.909. Zwiększenie zdolności przesyłowych sieci elektroenergetycznych oraz zmniejszenie strat w przesyle stanowi istotny element tworzenia konkurencyjnego rynku energii.1. Wiąże się to z koniecznością budowy nowych mocy wytwórczych w horyzoncie najbliższych lat.1. Bezpieczeństwo krajowego systemu elektroenergetycznego Wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną powoduje. Wycofywanie z eksploatacji starych źródeł wytwarzania energii elektrycznej.3 . wykorzystującymi wysokosprawne technologie spalania węgla. Sytuacja na rynku paliwowo – energetycznym 10.631. 2009. Na zachowanie bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) ma przede wszystkim wpływ poziom rozwoju infrastruktury sieciowej. odnawialnych źródeł energii oraz budowę elektrowni jądrowych. Ważnym działaniem pozostaje ograniczenie strat energii w KSE poprzez zwiększenie przepustowości linii elektroenergetycznych.1. 151 . Wymogi ekologiczne wymuszają wzrost udziału elektrowni i elektrociepłowni gazowych. Sytuacja sektora elektroenergetycznego w 2009 roku73 W 2009 r. Elektroenergetyka Polska w 2008 roku. 10.0 73 Źródło: ARE S.3 z tego elektrownie: . Zakłada się również rozbudowę połączeń z krajami sąsiednimi w celu zwiększenia zdolności przesyłu energii.4 .660. niezbędnej dla zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej.888.771. wskaźniki charakteryzujące sektor elektroenergetyczny kształtowały się następująco: 1.722. pracujących w oparciu o spalanie węgla.2.zawodowe (łącznie z OŹE) 33. iż szczególnie istotnym zagadnieniem staje się zapewnienie wystarczającego potencjału wytwórczego tej energii z odpowiednim wykorzystaniem krajowych źródeł energii pierwotnej. Pozycja kraju tranzytowego wymagać będzie podjęcia wielokierunkowych działań w celu rozbudowy zdolności przesyłowych.1.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 10.przemysłowe 1. poprawę rozdziału energii i ograniczenie przesyłu energii liniami 110 kV na dalekie odległości. Warszawa. Biorąc pod uwagę wymagania ekologiczne.8 2. zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI 10. będzie odbywać się poprzez zastępowanie tych źródeł nowoczesnymi jednostkami. Moc zainstalowana na koniec roku ogółem [MW] 35.zawodowe (łącznie z OŹE) 33. Obecny poziom połączeń transgranicznych w Polsce nie zapewnia efektywnego funkcjonowania rynku energii elektrycznej.

Dyrektywa 2009/28/WE stanowi.MINISTERSTWO GOSPODARKI 3.1.na niskim napięciu (nN) w tym gospodarstwa domowe i małe rolne 151. km .najwyższe napięcie (750-220) kV 13.wysokie napięcia 110 kV 32. km Moc transformatorów sieciowych 139 076 MVA 10..079 6. dyrektywy. km Niskie napięcia (nN) ogółem 428. km w tym: .7 tys.1 tys. Na koniec 2009 długość linii energetycznych ogółem wynosiła 776. oparty na schemacie przygotowanym przez KE (decyzja Komisji z dnia 30 czerwca 2009 r.przemysłowe 4.4 tys. Jednym z głównych elementów pakietu jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r.na średnim napięciu (SN) .629 113.559 21. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE. km.403 GWh.325 28. ustanawiająca schemat krajowych planów działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych na mocy dyrektywy 2009/28/WE). Zakłada ona zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energii finalnej Unii Europejskiej do 20% w 2020 r. km Średnie napięcia (SN) ogółem 302.1 tys. 152 . Założeniem polskiego Krajowego planu… jest wskazanie orientacyjnego kursu określającego drogę do osiągnięcia obowiązkowych celów nałożonych na poszczególne państwa w ramach ww.850 40.zawodowe (łącznie z OŹE) . natomiast import 7. Na poszczególnych poziomach napięć długości wynosiły odpowiednio: Wysokie napięcia (WN) ogółem 46. ciepło i chłód oraz energię odnawialną w transporcie do 2020 roku w Polsce.384 51. Jednocześnie wszystkie państwa członkowskie powinny zwiększyć udział energii odnawialnej w transporcie do 10% w 2020 r.3. Dostawy do odbiorców końcowych [GWh] z tego odbiorcy: . przy czym dla Polski udział ten ma wynosić 15%.594 GWh.0 tys.708 145.na wysokim napięciu (WN) . Dokument będzie przedstawiał ścieżki dochodzenia do 15% udziału OZE w energii finalnej w podziale na energię elektryczną.614 Eksport energii elektrycznej w roku 2009 wyniósł 9. Produkcja energii elektrycznej ogółem [GWh] z tego elektrownie: . będącego realizacją konkluzji Rady Europejskiej z marca 2007 r. że każde państwo członkowskie przedstawi Komisji Europejskiej Krajowy plan działań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych. Odnawialne źródła energii (OZE) Celem strategicznym polityki energetycznej Polski w zakresie rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest realizacja założeń pakietu klimatyczno-energetycznego.1 tys.

041 Łącznie 1. w tym dywersyfikacja źródeł energii. Pochodzi on z opłat i kar. Jego istotą jest nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne.2 1. przesyłania i dystrybucji energii.5 15 601.9 125 294. przyłączonych do sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej znajdującej się na terenie obejmującym obszar działania tego sprzedawcy. bądź uiszczenia opłaty zastępczej. Nr 89. który zakłada zmniejszenie oddziaływania sektora energetyki na środowisko. Budżet programu na lata 2009-2012 wynosi 1.5 mld zł.262. po średniej cenie sprzedaży energii elektrycznej w poprzednim roku kalendarzowym.7 301 1. przyjętego przez Radę Ministrów 13 lipca 2010 roku.993. Uzupełnieniem tego mechanizmu jest obowiązek zakupu przez przedsiębiorstwa energetyczne pełniące rolę sprzedawcy z urzędu całej energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych. z 2006 r. zm.034. NFOŚiGW opracował Program wsparcia inwestycji w odnawialne źródła energii i obiekty wysokosprawnej kogeneracji.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 50 Instalacje OZE funkcjonujące w Polsce (stan na 25 maja 2010 r. za które odpowiedzialne są zarządy poszczególnych województw. Główny mechanizm wsparcia. U. został określony w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r.). obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki określonej ilości świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii.088 Elektrownie wiatrowe 724. a także podwyższenie sprawności wytwarzania. jakim jest system tzw. Ponadto elementem promocji odnawialnych źródeł energii jest możliwość uzyskania dofinansowania na działania związane z rozwojem wykorzystania OZE.). poz. Instalacje OZE na podstawie ważnych na 31 grudnia 2009 koncesji. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na przedsięwzięcia wpływające na poprawę warunków inwestowania w odnawialne źródła energii. które zgodnie z zapisami ustawy Prawo energetyczne uiszczane są przez przedsiębiorstwa na wyodrębnionym rachunku NFOŚiGW.568. a w szczególności w ramach Priorytetu IX Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna. Dodatkowo przewiduje się możliwość udzielenia wsparcia na rozwój przemysłu produkującego urządzenia dla energetyki odnawialnej.203 8.2 724 2.091 Źródło: URE. z późn. odbiorców końcowych oraz towarowe domy maklerskie lub domy maklerskie. Aktualnie na rynku polskim funkcjonuje szereg rozwiązań wspierających rozwój OZE. Sumaryczna moc Ilość energii zainstalowana Rodzaj źródła Liczba instalacji [w MWh] [w MW] Elektrownie na biogaz 70. jak również ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. zielonych certyfikatów .3 Rozwój przemysłu dla odnawialnych źródeł energii. że w każdej polskiej gminie do 2020 roku powstanie średnio jedna biogazownia wykorzystująca biomasę 153 . w oparciu o Priorytet X Bezpieczeństwo energetyczne. – Prawo energetyczne (Dz. a w szczególności o działanie 10.655 Współspalanie 38 4. oraz ilość energii elektrycznej wytworzona w tych instalacjach potwierdzona wydanymi świadectwami pochodzenia. Jednym z takich działań będzie realizacja dokumentu Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce. w tym biopaliw. Wsparcie finansowe można również otrzymać w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych.375.990 Elektrownie na biomasę 252. poprawę efektywności energetycznej w procesie użytkowania energii oraz wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. 625. który zakłada. Dofinansowanie ze środków unijnych można uzyskać przede wszystkim z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.317 Elektrownie wodne 945.

wyniósł zaledwie 0. Instalacje są również szansą na wytworzenie istotnych ilości energii elektrycznej i cieplnej z surowców nie konkurujących z rynkiem żywnościowym jako produkty uboczne przemysłu rolno-spożywczego.233 24. zapotrzebowania na gaz lub w całości zabezpieczyć potrzeby odbiorców z terenów wiejskich oraz dostarczyć dodatkowo 125 tys. 10 proc.7 mld m3 biogazu rocznie.379 Ester 364. że w Polsce może zostać wytworzone ok. że odnawialne źródła energii w postaci instalacji biogazowych mogą powstawać na obszarach Natura 2000.66%.106 516.240 24.MINISTERSTWO GOSPODARKI pochodzenia rolniczego przy założeniu posiadania przez gminę odpowiednich warunków do uruchomienia takiego przedsięwzięcia. Szacuje się.674 104. zarówno krajowych jak i Unii Europejskiej. 3. Rozwój instalacji biogazowych wpłynie na poprawę bezpieczeństwa energetycznego poprzez wzrost zaopatrzenia w energię pochodzącą z odnawialnych źródeł. dostępnych w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych. Ważne jest również to.6%). MWhe (energii elektrycznej) i 200 tys. a w 2008 r.720 355. Ważnym działaniem mającym pozytywny wpływ na wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest również nowelizacja ustawy – Prawo energetyczne.) wskazany NCW (4.736 24 Czysty olej roślinny 104. tzw. nie stanowiąc zagrożenia dla środowiska. W celu zobrazowania dynamiki tego rozwoju należy zauważyć. aktywizując gospodarczo wsie oraz zwiększając zatrudnienie na małych rynkach lokalnych. 1.03 pkt. przepisy mające na celu ułatwienie przyłączania odnawialnych źródeł energii do systemu elektroenergetycznego. O skali tego wzrostu świadczy choćby fakt. Tabela 51 Biokomponenty – podstawowe informacje za 2009 rok Wyszczególnienie Ilość biokomponentów wytworzonych przez ogół wytwórców Ilość biokomponentów sprzedanych przez wytwórców na terytorium kraju Ilość biokomponentów sprzedanych przez wytwórców podmiotom zagranicznym Źródło: URE.712 56.. Ponadto umożliwią tworzenie tzw. że realizacja NCW w 2009 r. która wprowadziła m. obowiązku zapewnienia określonego udziału biokomponentów w rynku paliw transportowych (tj. MWhc (energii cieplnej). Narodowego Celu Wskaźnikowego – NCW). o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz o systemie monitorowani i kontrolowania jakości paliw. iż udział biokomponentów w rynku paliw transportowych w 2007 r. Jedn. Instalacje takie umożliwią dostawy biogazu rolniczego (o jakości gazu ziemnego) do gospodarstw domowych wsi i miasteczek oraz podmiotów gospodarczych.68%. który był spowodowany wejściem w życie ustaw z dnia 25 sierpnia 2006 r. Jednym z końcowych efektów pozyskiwania energii z biogazowi są wysokiej jakości nawozy organiczne również przyjazne środowisku. miary t t t Ogółem 600. a w szczególności wprowadzeniem w pierwszej z wymienionych regulacji.proc. nieznacznie przekroczyła (o 0.in.257 0 154 . lokalnych łańcuchów wartości dodanej.403 Bioetanol 130. Taka ilość biogazu po oczyszczeniu mogłaby pokryć ok. Istotnym elementem wzrastającego udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowoenergetycznym kraju jest także dynamiczny wzrost wykorzystania biokomponentów w transporcie. Ramka 12 Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce Zasadniczym elementem Kierunków rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce jest optymalizacja systemu prawno-administracyjnego w zakresie zakładania biogazowni rolniczych w Polsce oraz wskazanie możliwości współfinansowania tego typu instalacji ze środków publicznych. od dnia 1 stycznia 2008 r.

restrukturyzacji gospodarki.724 3. Pozostałe przepisy dyrektywy 2009/30/WE zostaną transponowane do polskiego porządku prawnego w ramach nowelizacji ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. zmieniającej dyrektywę 98/70/WE odnoszącą się do specyfikacji benzyn.281 3. Warszawa 2010.546 147. Tabela 53 Średnioroczne zmiany wskaźników energochłonności PKB (%/rok) Tempo zmian 1990-1993 1993-2000 2000-2008 1993-2008 Energochłonności finalnej PKB 3.1. GUS. w latach 1997-2002 zużycie energii pierwotnej i finalne zużycie energii wyraźnie zmniejszały się.46 -7. i osiągnięciu najwyższego poziomu w roku 1996. które ułatwią realizację Narodowych Celów Wskaźnikowych. oleju napędowego i olejów pędnych oraz wprowadzającej mechanizm monitorowania i ograniczania emisji gazów cieplarnianych pochodzących z wykorzystania paliw w transporcie drogowym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 1999/32/WE w odniesieniu do specyfikacji paliw wykorzystywanych przez statki żeglugi śródlądowej oraz uchylającej dyrektywę 93/12/EWG. Jednocześnie. Spadek zużycia energii wynikał wówczas z realizacji programów modernizacyjnych. Tabela 52 Biopaliwa ciekłe – podstawowe informacje za 2009 rok Wyszczególnienie Biopaliwa ciekłe wytworzone przez ogół producentów Biopaliwa ciekłe sprzedane na terytorium kraju Biopaliwa ciekłe przeznaczone do zastosowania w wybranych flotach oraz zużyte na potrzeby własne Źródło: URE.75 Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008.663 122. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W celu poprawy warunków funkcjonowania rynku biokomponentów i biopaliw ciekłych w Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad założeniami projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych.71 -4. a także okresowo zmniejszonej aktywności gospodarczej. w ramach prac nad transpozycją przepisów dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE znowelizowana zostanie ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r.84 155 .883 25. miary t t t Ogółem 49. które będą stanowiły transpozycję przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/30/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. Jedn.284 10.443 5 Ester (samoistne paliwo) 26. Efektywność użytkowania energii w gospodarce Po początkowym wzroście w pierwszej połowie lat 90.94 -4. w zakresie zwiększenia dopuszczalnej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych (do 10% w benzynach i do 7% w oleju napędowym). Przyniosły również efekty wdrażane programy poprawy efektywności energetycznej oraz urynkowienie cen energii.48 -3. Jedną z kwestii rozważanych w ramach przedmiotowej nowelizacji będzie wprowadzenie możliwości stosowania nowych technologii produkcji biopaliw.77 -2. W kolejnych latach rozpoczął się powolny wzrost zużycia. który był kontynuowany w 2008 r.81 Energochłonności pierwotnej PKB 0.16 -2. 1990-2008 -3.4.289 Na bazie benzyn silnikowych 0 0 0 Na bazie oleju napędowego 22.84 -6.

MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 42 Zużycie energii pierwotnej i finalne zużycie energii
120 Mteo 100

80

60

40

zużycie energii pierwotnej finanlne zużycie energii z korektą klimatyczną

Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

Zmiany struktury finalnego zużycia energii w głównych sektorach gospodarki odzwierciedlają kierunki rozwoju gospodarki. Restrukturyzacja przemysłu i działania przedsiębiorstw, mające na celu obniżenie energochłonności, spowodowały zmniejszenie zużycia energii w tym sektorze. Stały rozwój transportu drogowego i sektora usług przekłada się na wzrost udziału tych sektorów w krajowym zużyciu energii. W sektorze gospodarstw domowych wskutek wprowadzania systemu dociepleń oraz poprawy i wzrostu efektywności systemów grzewczych w latach 1998-2008 nastąpiła redukcja zużycia energii (o 6%). Zmiany zachodzące w sektorze rolnictwa, polegające na likwidacji i prywatyzacji byłych państwowych gospodarstw rolnych i tworzeniu nowoczesnych, wielkoobszarowych gospodarstw, nie przyczyniły się w istotnym stopniu do oszczędności zużycia energii, która w tym sektorze utrzymuje się na tym samym poziomie.
Wykres 43 Struktura finalnego zużycia w Polsce wg sektorów
% 35 30 25 20 15 10 5 0 przemysł transport 1998 gospodarstwa domowe rolnictwo 2008 usługi

Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

Efektem w miarę stabilnego zużycia energii oraz rosnącej wartości produktu krajowego brutto jest zaobserwowana malejąca energochłonność pierwotna i finalna PKB.

19 90 19 91 19 92 19 93 19 94 19 95 19 96 19 97 19 98 19 99 20 00 20 01 20 02 20 03 20 04 20 05 20 06 20 07 20 08

finanlne zużycie energii

156

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Zużycie energii w gospodarstwach domowych Udział zużycia energii w gospodarstwach domowych w finalnym zużyciu energii w 2008 r. wyniósł 31%. Struktura zużycia wg poszczególnych kierunków użytkowania nie wskazuje na znaczące zmiany w tym okresie. Malejący udział zużycia energii na ogrzewanie i przygotowanie posiłków jest związany z zastępowaniem niskosprawnych pieców węglowych nowoczesnymi urządzeniami gazowymi i elektrycznymi. Wzrost zużycia energii elektrycznej zużywanej do zasilania urządzeń i do oświetlania wynika natomiast z coraz lepszego wyposażenia mieszkań w urządzenia elektryczne i zmiana zachowań użytkowników (np. zmiany w intensywności wykorzystania urządzeń – pralek, zmywarek, TV, komputerów). Zużycie energii w przemyśle Zużycie finalne energii w przemyśle podlegało podobnym wahaniom jak zużycie ogółem. W drugiej połowie lat 90. zaczął się spadek zużycia energii do poziomu 15 Mtoe w 2002 roku. Od tego czasu zużycie utrzymuje się na zbliżonym poziomie. Ok. 60% energii zużywają przemysły: hutniczy, chemiczny i mineralny; udział ten nie zmienił się znacząco na przestrzeni 10 lat. Wzrost udziału w strukturze zużycia zanotowały przemysł chemiczny i papierniczy. Spadek udziału obserwuje się w przemyśle spożywczym, tekstylnym, maszyn i urządzeń. Spadki spowodowane są głównie ograniczeniami produkcji, a nie przedsięwzięciami modernizacyjnymi mającymi na celu zmniejszenie zużycia energii.
Wykres 44 Zużycie finalne energii w przemyśle wg nośników
Mteo 25 20 15 10 5 0 1990 1995 2000 2004 2005 2006 2007 2008
Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

pozostałe ciepło energia elektryczna węgiel gaz paliwa ciekłe

Największą dynamikę poprawy efektywności energetycznej odnotowały przemysł maszynowy i środków transportu, a także spożywczy i tekstylny. Najwolniej zachodziła poprawa w przemyśle hutniczym, papierniczym, drzewnym i chemicznym. Najszybsze tempo spadku energochłonności większość branż odnotowała pomiędzy 1996 a 2000 rokiem. W 2008 roku we wszystkich branżach, za wyjątkiem przemysłu drzewnego i chemicznego doszło do spadku energochłonności.

157

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Zużycie energii w sektorze usług Sektor usług charakteryzuje się najbardziej stabilnymi wskaźnikami efektywności wykorzystania energii. Energochłonność wartości dodanej, po spadku na początku lat 90. pozostaje na prawie niezmienionym poziomie. Skala poprawy jest mniejsza zarówno od wskaźników średnich dla gospodarki, jak i w stosunku do przemysłu, ale równocześnie jest to najbardziej efektywny pod względem energetycznym sektor tworzenia dochodu narodowego. Wskaźnik elektrochłonności charakteryzuje się większymi zmianami, ale podobnie jak w poprzednim przypadku utrzymuje równomierny poziom.
Wykres 45 Zmiany wskaźnika energochłonności (lewa oś) i elektrochłonności (prawa oś) wartości dodanej w sektorze usług
0,1 0,09 0,08 0,07 kgoe/EUR00 0,06 0,05 0,04 0,03 0,02 0,01 0 50 0 150 100 250 200 kWh/EUR00 350 300

Źródło: Efektywność wykorzystania energii w latach 1998-2008, GUS, Warszawa 2010.

Zużycie energii w transporcie W Polsce prawie 94% energii zużywanej w transporcie zużywane jest w transporcie drogowym, a ok. 3% w transporcie kolejowym. Pozostałe 3% energii przypada na transport lotniczy oraz śladowe ilości na żeglugę śródlądową i przybrzeżną. W latach 1990-2008 obserwowany był stały wzrost zużycia paliw w transporcie drogowym (w tempie ok. 5,2% rocznie) przy jednoczesnym wyraźnym spadku zużycia energii w transporcie kolejowym. Wynika to ze zmiany środków transportu stosowanych do przewozu osób i towarów.

10.1.5. Europejski system handlu emisjami gazów cieplarnianych
W 2009 r. łączny przydział uprawnień do emisji CO2 w ramach europejskiego systemu handlu emisjami gazów cieplarnianych wynosił w Polsce 201.958 tys. ton, natomiast emisja rzeczywista wyniosła 191.174 tys. ton i stanowiła 94,7% przydziału. Obecnie kluczowymi dla polskiego sektora elektroenergetycznego w kontekście wdrożenia pakietu klimatyczno-energetycznego są zagadnienia związane z implementacją dyrektywy dotyczącej handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (tzw. dyrektywa ETS – 2009/29/WE). Pomimo faktu, że proces negocjacyjny zakończył się w grudniu 2008 r., wiele kluczowych pytań co do przyszłego wpływu wdrożenia dyrektywy w Polsce pozostaje nierozstrzygniętych – np. kwestie dotyczące faktycznej możliwości zastosowania derogacji w sektorze energetycznym, zasad mechanizmu aukcyjnego, ustalenia wskaźników emisji dla ciepłownictwa, czy też preferencyjnych zasad dotyczących przydziału darmowych uprawnień dla sektorów narażonych na wyciek emisji.

19 90 19 91 19 92 19 93 19 94 19 95 19 96 19 97 19 98 19 99 20 00 20 01 20 02 20 03 20 04 20 05 20 06 20 07 20 08
energochłonność wartości dodanej elektrochłonność wartości dodanej

158

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Na forum UE trwają obecnie negocjacje dot. uzgodnień kluczowych aktów wykonawczych KE do dyrektywy ETS. W lutym 2010 r. została przyjęta przez Komitet ds. Zmian Klimatu decyzja ws. dofinansowania projektów demonstracyjnych CCS i innowacyjnych OZE z puli 300 mln uprawnień do emisji gazów cieplarnianych z rezerwy dla nowych instalacji w systemie ETS. Nadal trwa proces uzgodnienia metodologii wyznaczenia wskaźników emisji dla ciepłownictwa w celu ustalenia stopnia darmowego przydziału uprawnień do emisji w latach 2013-2027. Proces ten potrwa do końca 2010 r. Wkrótce należy się spodziewać rozpoczęcia procedury w zakresie przyjęcia wytycznych KE dotyczących wdrożenia nowej dyrektywy ETS wz. okresu przejściowego dla sektora elektroenergetycznego wobec obowiązku zakupu wszystkich uprawnień do emisji na aukcjach.
Tabela 54 Wielkości przydziałów i wykonania emisji CO2 w 2009 r.
Branża Ciepłownie zawodowe Elektrociepłownie przemysłowe Elektrociepłownie zawodowe Elektrownie zawodowe Hutnictwo żelaza i stali Przemysł cementowy Przemysł ceramiczny Przemysł chemiczny Przemysł cukrowniczy Przemysł drewnopochodny Przemysł koksowniczy Przemysł papierniczy Przemysł pozostały Przemysł rafineryjny Przemysł szklarski Przemysł wapienniczy RAZEM Źródło: KASHUE-KOBIZE. 2005 10.012 6.264 28.860 118.470 7.536 8.086 1.303 5.012 1.547 621 2.289 1.504 2.168 6.757 1.455 1.435 203.318 Zweryfikowana emisja [tys. ton] 2006 2007 2008 9.679 9.173 8.599 6.045 6.374 5.801 27.991 27.602 26.179 123.054 121.956 118.302 8.812 9.170 10.281 9.638 11.424 10.466 1.330 700 659 4.953 4.757 4.370 1.334 1.451 1.207 607 612 702 2.722 2.964 2.668 1.453 1.416 1.210 2.111 2.130 2.787 6.984 6.552 7.520 1.447 1.481 1.705 1.642 1.857 1.652 209.806 209.618 204.107 2009 8.550 5.290 25.271 113.790 6.807 8.796 519 4.245 1.153 588 1.956 1.342 2.501 7.407 1.400 1.561 191.174 Przydział % 2009 nadwyżki 9.637 11,3 6.069 12,8 25.613 1,3 110.791 (-) 2,7 11.008 38,2 10.849 18,9 725 28,4 5.068 16,3 1.373 16,0 1.079 45,5 3.149 37,9 1.680 20,1 3.180 21,3 8.062 8,1 1.864 24,9 1.810 13,8 201.958 5,3

Ramka 13 Identyfikacja potencjału redukcji emisji CO2 Obecnie trwają prace nad Narodowym programem redukcji emisji gazów cieplarnianych. Przygotowywany program pozwoli na identyfikację i ujęcie w szerokim horyzoncie czasowym działań ukierunkowanych na redukcję emisji gazów cieplarnianych ze wszystkich obszarów działalności państwa w sposób najbardziej efektywny kosztowo. W programie wykorzystane zostaną wnioski z analiz McKinsey & Company oraz Międzynarodowej Agencja Energii. − W roku 2009 firma McKinsey & Company, działając pod patronatem Ministra Gospodarki i we współpracy z Europejską Fundacją na rzecz Klimatu (European Climate Foundation) oraz Bankiem Światowym (World Bank), opracowała raport pt. Ocena potencjału do redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do roku 2030. Istotą raportu jest identyfikacja działań ukierunkowanych na redukcję emisji gazów cieplarnianych pochodzących z najważniejszych obszarów gospodarczej działalności państwa: sektora elektroenergetycznego, budownictwa, transportu, rolnictwa oraz sektorów przemysłowych. − W maju 2010 roku Międzynarodowa Agencja Energii zaprezentowała analizę Energy and CO2 emissions for Poland, której celem jest wskazanie przyszłych trendów na rynkach energii oraz kosztowa analiza instrumentów ograniczenia zmian klimatu. Istotą badania jest identyfikacja potencjału dostępnych technicznie sposobów redukcji emisji CO2 pochodzącego ze spalania paliw w sektorze energetycznym, ale także innych sektorach przemysłowych oraz transporcie.

159

MINISTERSTWO GOSPODARKI

10.1.6. Energetyka jądrowa
Rada Ministrów przyjęła 13 stycznia 2009 r. uchwałę Nr 4 w sprawie działań podejmowanych w zakresie rozwoju energetyki jądrowej. Zgodnie z nią, zostaną w Polsce wybudowane co najmniej dwie elektrownie jądrowe, a przynajmniej jedna z nich powinna rozpocząć pracę do 2020 r. Za ich budowę odpowiedzialny będzie inwestor – Polska Grupa Energetyczna S.A. Podejmując decyzję o rozwoju energetyki jądrowej w Polsce brano pod uwagę następujące przesłanki: − dywersyfikacja źródeł i konieczność zastąpienia zdekapitalizowanych elektrowni systemowych; − praktyczny brak szkodliwych dla środowiska emisji CO2, NOx, SxOy, pyłów i metali ciężkich, − możliwość ograniczenia importu węgla i gazu ziemnego, − stabilność i przewidywalność w długim horyzoncie czasowym kosztów wytwarzania energii elektrycznej, − niższe jednostkowe koszty wytwarzania w porównaniu do innych technologii energetycznych, − stabilność i pewność zwrotu na zainwestowanym kapitale przy obecnie zakładanym 60-letnim okresie eksploatacji elektrowni jądrowych, − możliwość tworzenia wieloletnich zapasów paliwa jądrowego, − bezpieczeństwo dostaw paliwa jądrowego poprzez możliwość wyboru dostawców uranu z różnych regionów świata, z państw stabilnych politycznie, − lepsze od innych technologii energetycznych podejście do odpadów (nie rozpraszanie, staranne zbieranie, zagospodarowywanie i składowanie pod nadzorem), − internalizacja kosztów zewnętrznych (uprawnień do emisji CO2, zdrowotnych itp.), − zaoszczędzenie dla przyszłych pokoleń zasobów organicznych paliw kopalnych, w tym zachowanie zasobów węgla jako cennego surowca dla przemysłu chemicznego i farmaceutycznego, − ożywienie gospodarcze regionów i możliwość zdynamizowania krajowego przemysłu, − rozwój zaplecza naukowo-badawczego energetyki jądrowej, − rozwój atomowych kierunków kształcenia na wyższych uczelniach, − wzrost innowacyjności gospodarki. − rosnące poparcie społeczne dla energetyki jądrowej. Działania dotyczące energetyki jądrowej są wskazanym w przyjętym przez Radę Ministrów 11 sierpnia 2009 r. Ramowym harmonogramie działań dla energetyki jądrowej: Przewiduje on następujące etapy działań: Etap I do 31.12.2010: opracowanie i przyjęcie przez Radę Ministrów Programu polskiej energetyki jądrowej, Etap II 2011 – 2013: ustalenie lokalizacji i zawarcie kontraktu na budowę pierwszej elektrowni jądrowej, Etap III 2014 – 2015: wykonanie projektu technicznego i uzyskanie wszystkich wymaganych prawem uzgodnień i zezwoleń, Etap IV 2016 – 2020: budowa pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Szczegółowe działania związane z wprowadzaniem energetyki jądrowej zawarte są w Ramowym harmonogramie działań dla energetyki jądrowej oraz stanowiącym załącznik do Polityki energetycznej, Programie działań wykonawczych na lata 2009-2012. W 2009 roku podjęto następujące działania: − stworzenie podstaw instytucjonalnych do przygotowania i wdrożenia programu polskiej energetyki jądrowej, − określenie niezbędnych zmian ram prawnych dla wdrożenia programu polskiej energetyki jądrowej oraz przygotowanie i koordynacja wdrażania tych zmian,

160

oraz zapewnienia bezpieczeństwa paliwowego. przypadało 5. zapewniający ciągłość zaopatrzenia rynku w paliwa oraz tworzenie zapasów ropy naftowej i paliw ciekłych.46 mln ton (I kwartał br. którego właścicielem i operatorem jest spółka Skarbu Państwa – Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągów Naftowych Przyjaźń S. − przygotowanie udziału polskiego przemysłu w programie energetyki jądrowej. − rozpoznawanie zasobów uranu na terytorium Polski.A. Bezpieczeństwo sektora naftowego W ciągu minionych 20 lat poziom bezpieczeństwa sektora naftowego w Polsce wzmocnił się.05 mln ton). − analizy lokalizacyjne dla elektrowni jądrowych.A. W ramach strategii PERN Przyjaźń S. 0. 6000 MW mocy wytwórczych. 161 .1. co gwarantuje przepustowość na tym odcinku wystarczającą dla zrealizowania przez spółkę pełnych dostaw dla swoich klientów).A. − przygotowanie Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) do pełnienia roli dozoru jądrowego i radiologicznego dla potrzeb energetyki jądrowej. − budowa zaplecza naukowo-badawczego oraz wspieranie prac nad nowymi technologiami reaktorów i synergią węglowo-jądrową.A. 5. Przygotowanie programu udziału Polski we wszystkich fazach cyklu paliwowego.22 mln ton (I kwartał br.w 2030 roku w elektrowniach jądrowych w Polsce powinno być zainstalowane ok. dotyczącej programu polskiej energetyki jądrowej. − realizacja programu kształcenia kadr dla instytucji związanych z energetyką jądrową. – 1. 94. Zgodnie z Polityką energetyczną Polski do roku 2030 .POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI − przygotowanie projektu programu polskiej energetyki jądrowej będącego podstawą konsultacji społecznych oraz przeprowadzenie tych konsultacji. – 4.49 mln ton). − przygotowanie planów dostosowania sieci przesyłowej dla elektrowni jądrowych.89 mln ton. Dostawy surowca z tego kierunku zapewnia rurociąg Przyjaźń . głównym źródłem dostaw ropy naftowej do Polski jest Rosja (18. a następnie przedstawienie go do zatwierdzenia Radzie Ministrów. 5.19 mln ton).2%. 10. wyniosło 20. I kwartał br. z kolei eksport ropy naftowej wyniósł 0. na lata 2010-2015. Jednym z największych sukcesów w minionych 20 latach było uzyskanie w dniu 25 września 2008 r.3 mln ton (I kwartał br.61 mln ton).7. a na rafinerię Grupy LOTOS S.93 mln ton. z czego na rafinerię PKN ORLEN S. Zużycie ropy naftowej (przerób w rafineriach) w 2009 r. w Płocku przypadało 14. Zważywszy na położenie geograficzne oraz infrastrukturę przesyłową Polski.09 mln ton (I kwartał br. 96.7%). – 3.06 mln ton). Import ropy naftowej w roku 2009 wyniósł 20. W celu zapewnienia ciągłości zaopatrzenia rynku w paliwa. Przepustowość przesyłowa rurociągu na odcinku od granicy białoruskiej do Płocka wynosi 50 mln ton ropy naftowej rocznie (kierunek wschodni zabezpiecza budowa III nitki Odcinka Wschodniego). − analizy lokalizacyjne dla składowiska odpadów promieniotwórczych wraz z projektem składowiska i przygotowaniem jego budowy. Podstawę bezpieczeństwa sektora gwarantują stabilne źródła surowca (ropy naftowej) oraz odpowiedni poziom rozwoju spółek naftowych. − przygotowanie i przeprowadzenie kampanii informacyjnej i edukacyjnej. przewidziano dokończenie tej inwestycji bez budowy dodatkowych pompowni. Rozwój gospodarczy kraju wymagał zapewnienia potrzeb energetycznych uwzględniających zagwarantowania dostępu do surowców energetycznych. w szczególności ropy naftowej.52 mln ton (I kwartał br. przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Międzynarodowej Agencji Energetycznej (agenda OECD). zapasy ropy naftowej i paliw ciekłych tworzone są w Polsce od 1998 r.

silnej grupy kapitałowej. produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym. Jego możliwości przeładunkowe wynoszą 34 mln ton ropy naftowej rocznie. 80% zapotrzebowania na oleje napędowe. W odniesieniu do produktów gotowych. poziom zapasów ropy naftowej i produktów naftowych w przeliczeniu na końcowe produkty ogółem wyniósł 5.A. że obecne zdolności produkcyjne polskich rafinerii są wystarczające dla pokrycia zapotrzebowania na benzyny silnikowe.in. której uruchomienie pozwoli na zwiększenie przerobu ropy naftowej do 7-8 mln ton w 2010 r. rafinerii w Możejkach na Litwie – AB Mazeikiu Nafta. infrastrukturę logistyczną paliw tworzą m. Oznacza to utworzenie Grupy Kapitałowej PERN Przyjaźń SA. w skład którego wchodzą m.MINISTERSTWO GOSPODARKI Alternatywną infrastrukturę dostaw dla ropy naftowej zapewnia port w Gdańsku. 162 . była konsolidacja kluczowych przedsiębiorstw logistycznych w branży paliw płynnych. Wchodząca w skład Grupy Rafineria Gdańska posiada zdolności przerobowe wynoszące ok.in. lekkie i ciężkie oleje opałowe oraz w ok. Bezpieczeństwo zaopatrzenia rynku w paliwa jest regulowane ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. zakończono budowę zintegrowanej instalacji destylacji atmosferyczno próżniowej (CDU/VDU). są objęte obowiązkiem tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych. o zapasach ropy naftowej.A. została zawarta umowa przeniesienia udziałów Skarbu Państwa w spółce Operator Logistyczny Paliw Płynnych Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Płocku (OLPP) do PERN Przyjaźń S. Celem przeniesienia udziałów Skarbu Państwa w OLPP do PERN. w ramach realizacji Programu 10+. Ustawa wraz z aktami wykonawczymi określa środki przeciwdziałania zakłóceniom w dostawach ropy i paliw precyzując procedury ich uruchamiania i mechanizmy wdrażania. większościowym właścicielem Inowrocławskich Kopalni Solino oraz czeskiego Unipetrolu. Połączenie obu przedsiębiorstw w grupie kapitałowej jest też korzystne dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju (OLPP powołany został w 2006 r.in.5 mln ton rocznie.. bazy paliw oraz terminale paliwowe. Uwzględniając poziom zużycia produktów rafinacji ropy naftowej w Polsce w roku 2009. Na mocy tej ustawy firmy zajmujące się handlem ropą naftową i paliwami. co w pełni zabezpiecza zapotrzebowanie krajowe na surowiec drogą dostaw morskich.. jest drugim co do wielkości podmiotem działającym w sektorze naftowym. właścicielem ORLEN Deutschland. w celu zapewnienia wszystkim uczestnikom rynku naftowego dostępu do infrastruktury logistycznej paliw płynnych oraz warunków dla rozwoju systemu logistycznego paliw płynnych). w tym LPG lub ich produkcją. posiadający jeden z najnowszych i najnowocześniejszych kompleksów rafineryjno-petrochemicznych w Europie (będący m.: rafinerie w Kralupach i Litwinowie oraz przedsiębiorstwo dystrybucyjne Benzina).A. która przyczyni się do zwiększenia wiarygodności spółek na rynku oraz do obniżenia kosztów ich funkcjonowania. 6 mln ton rocznie a do roku 2012 planowany jest wzrost mocy przerobowych do ok. 10 listopada 2009 roku. Grupa LOTOS S.6 mln ton – ilość ta w pełni zabezpiecza wymagania Unii Europejskiej i MAE w zakresie wielkości zapasów. W grudniu 2009 r. W skład Grupy LOTOS wchodzi także spółka wydobywcza LOTOS Petrobaltic oraz LOTOS Exploration and Production Norge AS. pomiędzy Skarbem Państwa a Przedsiębiorstwem Eksploatacji Rurociągów Naftowych Przyjaźń S. 10. Zgodnie z danymi za kwiecień 2010 r. rurociągi produktowe. można przyjąć. transport kolejowy oraz transport autocysternowy. Największą krajową firmą działającą w sektorze naftowym jest Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A.

PGNiG S.600. wyniosło ok. uprawnieni pracownicy otrzymali 13. Tabela 55 Poziom zapasów handlowych i obowiązkowych w podziemnych magazynach gazu ziemnego wysokometanowego (stan na dzień 31 grudnia 2009 r.4 71.9% spółki PGNiG S. tj.0 370. nakładającej na państwa członkowskie obowiązek utrzymywania minimalnych zapasów ropy naftowej lub produktów ropopochodnych (ostateczny termin implementacji dyrektywy przypada na dzień 31 grudnia 2012 r.29 mln m3 (w przeliczeniu na gaz ziemny wysokomentanowy). − pozostały import (Niemcy.A.2 1.0 Stan napełnienia [w mln m 3] 386.8 Wierzchowice złoże wyeksploatowane Mogilno kawerny Husów złoże wyeksploatowane Strachocina złoże wyeksploatowane Swarzów złoże wyeksploatowane Brzeźnica złoże wyeksploatowane Razem Źródło: OGP GAZ-SYSTEM S.0 1. 163 . Oznacza to rozdzielenie fizycznego obowiązku utrzymywania zapasów interwencyjnych.0 65. Według stanu na koniec 2009 r. stan zasobów wydobywalnych gazu ziemnego ze złóż krajowych wynosił ok.).07 mln m3. uprawnieni pracownicy oraz pozostali akcjonariusze. 38.A PGNiG S.28 mld m3. Czechy) – 1.3 270. Zużycie krajowe gazu ziemnego w 2009 r.1 63.29 mln m3 (w przeliczeniu na gaz ziemny wysokometanowy) w tym wydobycie gazu wysokometanowego – 1.A.149.) Nazwa magazynu Rodzaj Pojemność czynna [w mln m3] 575. Planowane jest ograniczenie obowiązku fizycznego utrzymywania zapasów przez przedsiębiorców w zamian za opłatę celową na utrzymywanie rezerw przez powołaną do tego instytucję. − import z kierunku wschodniego – 8. Eksport gazu ziemnego z Polski wyniósł w 2009 r.270.028.57 mln m3 oraz wydobycie gazu z odmetanowania kopalń – 191.2 81. Skarb Państwa posiada po wydaniu tych walorów akcje stanowiące 72.6 41.1. projekt założeń do ustawy o zapasach ropy naftowej i paliw ciekłych został skierowany do konsultacji międzyresortowych i społecznych. jest największym polskim przedsiębiorstwem w sektorze poszukiwania i wydobycia gazu ziemnego. Akcjonariuszami PGNiG S.3 66.0 90.8. Struktura dostaw gazu ziemnego na rynek Polski w 2009 r.42 mln m3. Bezpieczeństwo sektora gazowego W Polsce w 2009 r. przedstawiała się następująco: − wydobycie krajowe – 4.4 99. od finansowego obowiązku tworzenia zapasów.1 % napełnienia pojemności czynnej 67. 10.02 mln m3.70 mlm m3.2 350.0 49. Na 31 grudnia 2009 r.407.93 mln m3 (Niemcy).POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 14 Ustawa o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych – plany Ministerstwo Gospodarki kontynuuje prace nad nową ustawą o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych. jest także liderem rynku w zakresie obrotu gazem ziemnym i głównym importerem tego gazu do Polski. gazu naazotowanego – 2. 6 czerwca 2009 r. W czerwcu 2010 r. Planowane zmiany wpisują się w kierunki zmodyfikowanych przepisów unijnych. rozpoczął się proces bezpłatnego wydawania akcji uprawnionym pracownikom. który spoczywałby na wyznaczonym podmiocie.0 55. 98 mld m3 (w przeliczeniu na gaz wysokomentanowy). Dyrektywy Rady 2009/119/WE z dnia 14 września 2009 r. wydobycie krajowe gazu ziemnego wyniosło 4.645.433. który realizowałyby podmioty obecnie odpowiedzialne za tworzenie i utrzymywanie zapasów obowiązkowych ropy naftowej i paliw.2% pierwotnego kapitału (przed podwyższeniem).A. 13. którzy otrzymają łącznie 750 mln akcji (15% kapitału zakładowego).270. Spółka posiada również koncesję na magazynowanie paliw gazowych i jest właścicielem wszystkich podziemnych magazynów gazu ziemnego w Polsce.0 150.6 302. są: Skarb Państwa.7 77.A.

A. poz. Nr 15. − Budowa KPMG Kosakowo o pojemności 100 mln m3. 1184). 74 Budowę PMG Daszewo zakończono w listopadzie 2009 r. do roku 2015 pojemność czynna magazynowa w zakresie gazu wysokometanowego wzrośnie o ok. utworzyło oddział spółki. PGNiG S. 75 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. U.2 mld m3. w sprawie określenia przedsiębiorstw państwowych oraz jednoosobowych spółek Skarbu Państwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. Według Programu rozwoju pojemności magazynowej PMG realizowanego przez PGNiG S. W wyniku przeprowadzonego postępowania udostępniono łącznie 627 pakietów usługi magazynowej. odpowiadającą za bezpieczeństwo dostarczania gazu ziemnego sieciami przesyłowymi.637 km sieci jest własnością OGP Gaz – System S. Łączna pojemność magazynów. Prezes URE wyznaczył PGNiG S. a pozostałe 1.03 mld m3 w magazynie gazu zaazotowanego (PMG Daszewo)74.072 km zarządzane jest przez Spółkę na podstawie umowy leasingu operacyjneg zawartej z PGNiG S.8 mld zł.A. do 31 grudnia 2025 r.6 mld m3.. Do POIiŚ zostały zgłoszone cztery projekty inwestycyjne spełniające kryteria programu: − Rozbudowa PMG Wierzchowice do pojemności czynnej 1. W celu zapewnienia wyodrębnienia organizacyjnego i księgowego PGNiG S. jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa wpisaną na listę przedsiębiorstw o znaczeniu strategicznym dla polskiej gospodarki75. w Egipcie. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 2008 r.A.03 mld m3. poz. Na koniec 2009 r. W sezonie 2009/2010 wielkość zapasów obowiązkowych utrzymywanych przez PGNiG S. 413 mln m3 gazu ziemnego. Spółka posiada również 100% udziałów w spółce Polskie LNG S. Pojemność czynna magazynu wynosi 0. 800 mln zł. 9. 164 . − Rozbudowa KPMG Mogilno o pojemność 100 mln m3 (dwie kawerny).60 mld m3 oraz 0. W związku z powyższym w PGNiG S. W 2009 r. posiada 81 koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż ropy naftowej i gazu. 3. wyniosła ok. 123). nastąpiło przydzielenie usług magazynowania paliwa gazowego.8 mld m3. Łączny koszt prowadzonych w PGNiG S.A. zgodnie z ustawą o zapasach. 6 lipca 2005 r. Nr 192. U. 3. z czego w roku 2009 inwestycje były na poziomie ok. W sierpniu 2009 r. który pełni funkcje OSM pod nazwą Polskie Górnictwo Naftowe Spółka Akcyjna w Warszawie – Oddział Operator Systemu Magazynowania w Warszawie. − Rozbudowa PMG Strachocina do pojemności 330 mln m3. i oddano do eksploatacji.A. mając na celu dywersyfikację dostaw gazu ziemnego do kraju prowadzi również działalność poszukiwawczą poza granicami kraju w szczególności na Morzu Północnym. odpowiedzialnej za budowę terminalu skroplonego gazu ziemnego LNG w Świnoujściu.A. w Libii oraz w Danii.MINISTERSTWO GOSPODARKI Według stanu na koniec 2009 r.A.A. wyniesie ok. Spółka eksploatowała sieć gazociągów przesyłowych o długości ok.A. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego (Dz. Operator systemu przesyłowego OGP GAZ-SYSTEM S.A. pojemność czynna podziemnych magazynów gazu ziemnego wysokometanowego wyniosła 1.A. inwestycji w podziemne magazyny gazu wyniesie 3. Operator systemu magazynowego 31 grudnia 2008 r. 2 mld m3 do wielkości rzędu ok. operatorem systemu magazynowania paliw gazowych (OSM) na okres od 1 stycznia 2009 r. podjęto decyzję o przystąpieniu do Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2008-2013 w celu pozyskania środków na dofinansowanie. wraz z magazynami na gaz zaazotowany.709 km z czego 8. PGNiG S.A.

Podsektor przesyłu − konieczność poniesienia dużych nakładów finansowych na realizację inwestycji w sieci przesyłowej. − poniesienie olbrzymich wydatków na budowę nowych mocy wytwórczych energii elektrycznej. są: OAO Gazprom eksport (48%).A.15 mld m3 gazu ziemnego dla OAO Gazprom eksport i ok. długość sieci dystrybucyjnej zarządzanej przez Spółki Gazownictwa wynosiła ogółem 115.A. teleinformatycznej oraz organizacyjnej.A. SO2. − długotrwałe procedury związane z realizacją inwestycji infrastrukturalnych. 27.6 mln odbiorców. System Gazociągów Tranzytowych EuRoPol GAZ S.84 mld m3 dla PGNiG S. 6.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Operatorzy systemów dystrybucyjnych Działalnością dystrybucyjną w ramach Grupy Kapitałowej PGNiG (zwanej dalej GK PGNiG) zajmuje się sześć Regionalnych Spółek Gazownictwa odpowiedzialnych za dostarczanie paliwa gazowego do odbiorców domowych. − perspektywiczne problemy zaspokojenia popytu na energię elektryczną przy malejącym potencjale wytwórczym. W 2009 r. km. przemysłowych i hurtowych jak również za eksploatację. W 2009 r. − bariery utrudniające realizację inwestycji liniowych.2. Podsektor dystrybucji − generowanie dodatkowych kosztów prowadzących do wzrostu cen i spadku konkurencyjności usług w wyniku dostosowania Prawa energetycznego do dyrektyw Unii Europejskiej i związaną z tym przebudową infrastruktury technicznej. 165 . SGT EuRoPol GAZ S. − tryb przyznawania uprawnień do emisji CO2 nie pozwalający na wywiązywanie się z przyjętych zobowiązań w danym okresie.A. − konieczność poniesienia znacznych nakładów na rozbudowę sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej.A. − istotne zaostrzenie warunków konkurencji na rynku ciepła wobec: liberalizacji rynku. polskim odcinkiem tego gazociągu przesłano ok. 10. remonty i rozbudowę gazociągów. a gaz ziemny dostarczany był do ok. PGNiG S. (4%). w przypadku niewystarczających inwestycji w nowe moce wytwórcze. Identyfikacja zagrożeń Sytuacja sektora elektroenergetycznego stanowi wypadkową oceny kondycji poszczególnych podsektorów. oszczędności zużycia ciepła.A. jest właścicielem polskiego odcinka gazociągu Jamał-Europa. likwidacji firm oraz rozwoju kogeneracji rozproszonej.. Akcjonariuszami SGT EuRoPol GAZ S. Każdy z nich charakteryzuje się specyfiką szans i zagrożeń działalności. co do poziomu emisji NOx. − trudności w spełnieniu wymagań dotyczących jakości energii i bezpieczeństwa dostaw związane z ekonomicznym i technicznym starzeniem się infrastruktury energetycznej na terenach wiejskich. (48%) oraz Gas-Trading S. Za główne i co warto podkreślić nie zmieniające się od lat zagrożenia w funkcjonowaniu podsektorów uważa się: Podsektor wytwarzania − spełnienie wymagań UE.8 tys.2. Podsektor obrotu energią elektryczną − wysokie koszty wynikające z potrzeby wypełnienia obowiązków w zakresie nabycia świadectw pochodzenia energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii oraz kogeneracji (zielone i czerwone).

) przyczyniły się do znacznego zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Polski. ropy naftowej innymi rodzajami paliw (fuel switching). jak i przystąpienie Polski do Międzynarodowej Agencji Energetycznej (25 września 2008 r. Czynnikiem ryzyka jest również niestabilność cen ropy naftowej. w razie kryzysu. System utrzymywania zapasów interwencyjnych ropy naftowej i paliw (ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. związana z budową rurociągu BTS-2 mająca na celu zwiększenie eksportu rosyjskiej ropy przez port w Primorsku. poza granicami kraju oraz planowane zwiększenie wydobycia krajowego. 166 . W Polsce nie istnieją także realne możliwości zastąpienia. co skutkować może zakłóceniami dostaw nośników energii tak do odbiorców indywidualnych jak i przedsiębiorstw. Z kolei podstawowym zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego w sektorze naftowym w Polsce jest niewielki stopień dywersyfikacji źródeł dostaw ropy naftowej. oraz prace nad nową ustawą o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych). przetwórczej i magazynowej (w kontekście uzależnienia dostaw ropy naftowej do Polski. od różnych dostawców z wykorzystaniem alternatywnych szlaków transportu. Elementem zapobiegania zagrożeniom są próby uzyskania przez polskie przedsiębiorstwa dostępu do własnych złóż ropy naftowej. Stałym i trudnym do przewidzenia zagrożeniem sektora energetycznego jest możliwość wystąpienia katastrofy technicznej lub naturalnej.MINISTERSTWO GOSPODARKI − rozwój rynku dostawcy przy dużej konkurencji wśród spółek obrotu może zmniejszyć marże tych spółek. Konieczne jest dążenie do zwiększenia możliwości dostaw ropy naftowej z różnych regionów świata. każdy taki atak na terytorium państwa trzeciego może mieć bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo energetyczne Polski). Ważną kwestią jest zagrożenie atakiem terrorystycznym na elementy infrastruktury przesyłowej. nie do końca powodowana względami czysto ekonomicznymi. Potencjalne zagrożenie może stanowić zmiana tras transportu ropy naftowej największego dostawcy surowca Rosji. co w konsekwencji może doprowadzić do ograniczenia transportu ropy rurociągiem Przyjaźń.

8 wartość dodana 14.8 Źródło: GUS. Charakterystyczną cechą produkcji budownictwa w latach 2007-2009 było zróżnicowanie jej wielkości i dynamiki w poszczególnych kwartałach. Wartość dodana brutto wytworzona w budownictwie w roku 2009 wyniosła 84. Makroekonomiczne uwarunkowania dynamiki i wielkości produkcji budownictwa Budownictwo jest jedną z podstawowych sekcji gospodarki narodowej. ceny stałe) % 20 15 10 5 0 nakłady -5 2006 2007 2008 2009 -0. co stanowiło 7. Wykres 46 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe oraz wartości dodanej brutto budownictwa w latach 2006-2009 (w % w stosunku do roku poprzedniego. co wynikało zarówno z czynników sezonowych. Jednocześnie pomimo że w roku 2009 nakłady brutto na środki trwałe były niższe niż przed rokiem o 0. iż wpływ zjawisk kryzysowych o charakterze globalnym na sytuację makroekonomiczną Polski był znacznie mniejszy niż w innych krajach europejskich. a jego rozwój jest ściśle powiązany z rozwojem innych dziedzin gospodarki. Wartość dodana brutto i produkcja sprzedana budownictwa 11. pogorszenie ogólnych wskaźników makroekonomicznych wpłynęło na osłabienie tempa wzrostu produkcji budowlanej.6%).1. a także sytuacją ekonomiczną ludności. jak i koniunkturalnych.1.8%.6 9. BUDOWNICTWO 11. to wzrost wartości dodanej w budownictwie był nieznacznie wyższy (4. 167 .1.8%) niż w roku poprzednim (4. Ożywiona aktywność inwestycyjna podmiotów gospodarczych jest głównym czynnikiem kreującym popyt na usługi budowlane. Pomimo.1% wartości dodanej brutto ogółem.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 11.6 4.6 4. Do utrzymania pozytywnych tendencji w branży budowlanej niezbędna jest poprawa sytuacji w całej gospodarce.6 10.7 mld zł.9 11.8 17.

1%). sprzedaż produkcji budowlano-montażowej (w podmiotach o liczbie pracujących powyżej 9 osób) ukształtowała się na poziomie 80.2. Udział robót inwestycyjnych w produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się w porównaniu z 2008 r. w kolejnych kwartałach obserwowano stopniowe spowolnienie tempa wzrostu wartości dodanej.1 -5.0 mld zł. 168 . powracając do poziomu z I kwartału.5% w roku 2007. Wzrost produkcji budowlano-montażowej był wynikiem zwiększenia sprzedaży w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie robotami związanymi z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 16. 2009 IV kw. a w IV – zanotowano jej bezwzględny spadek.6%). o 1. W dwóch pierwszych kwartałach roku 2008 ponownie zanotowano przyspieszenie tempa wzrostu wartości dodanej brutto. – do 68. po bardzo wysokim wzroście w I kwartale. 2007 II kw.9 4. działów. Szybszy wzrost dotyczył sprzedaży robót o charakterze remontowym (o 8.7%).2 3.8 2010 1. Zwiększył się udział przedsiębiorstw zajmujących się głównie robotami związanymi z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej. Efektem zróżnicowanej dynamiki w poszczególnych działach były zmiany w strukturze sprzedaży.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2007 roku.8 7.6 16. ceny stałe) % 35 30 25 20 15 10 5 0 -5 -10 2006 I kw.1 11.1.8 9. wobec wzrostu o 12.8 3.3%) oraz budową budynków (o 1. kosztem pozostałych dwóch ww. W 2009 r. Dynamika i struktura produkcji budowlano-montażowej W 2009 roku sprzedaż produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane była wyższa niż w roku poprzednim o 2.3 11. W IV kwartale dynamika wyraźnie spowolniła.0 9.1% w roku 2008 oraz o 16.9%. 2008 III kw.7% w porównaniu z rokiem 2008.6 7. jednak w III kwartale dynamika powtórnie spowolniła.9%. niż inwestycyjnym (o 1. Wahania dynamiki wartości dodanej brutto miały również miejsce w roku 2009.1 12. -1. co oznacza wzrost o 3.5%. 11.2 4.64. W pierwszych trzech kwartałach odnotowano stopniowy wzrost dynamiki.4 34. przy spadku w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie robotami budowlanymi specjalistycznymi (o 5. Było to spowodowane głównie niesprzyjającymi warunkami pogodowymi. Wykres 47 Wzrost wartości dodanej brutto w budownictwie w latach 2006-2010 (w % do analogicznego kwartału roku poprzedniego.4 pkt proc. które skutecznie ograniczyły aktywność przedsiębiorstw z branży budowlanej. I kwartał roku 2010 przyniósł spadek wartości dodanej brutto budownictwa.5 Źródło: GUS.

W początkowym okresie obowiązywania program nie cieszył się dużą popularnością kredytobiorców.5 tysiąca rodzin.3 31. W rezultacie rok 2009 okazał się rekordowy pod względem przyznanych kredytów w ramach funkcjonującego od roku 2007 rządowego programu Rodzina na swoim.2. 2008 2009 struktura w % 100. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Polsce nie wystarcza na nabycie nawet 1 m2 powierzchni mieszkania. spowodowanego np. Potrzeby mieszkaniowe polskiego społeczeństwa są duże.9 116.9 103. Ogólna sytuacja budownictwa mieszkaniowego Obecna sytuacja mieszkaniowa Polski jest wynikiem zjawisk.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 56 Dynamika oraz struktura sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w przedsiębiorstwach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób w latach 2008-2009 2008 2009 rok poprzedni = 100 110.5 W I półroczu 2010 roku nastąpił spadek produkcji budowlano-montażowej o 6.2 22. robotami budowlanymi specjalistycznymi – o 6. zmniejszeniem oprocentowania kredytów hipotecznych lub poprawy sytuacji na rynku pracy. Cechą charakterystyczną polskiego rynku mieszkaniowego jest duża nieelastyczność podaży. buduje się najmniej. w tym w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie budową budynków – o 6.2. Dane GUS dotyczące wyników budownictwa mieszkaniowego w 2009 roku tylko potwierdzają.4 20.1%.0 100. Problem braku mieszkań jest przede wszystkim związany z niedostateczną dostępnością rozumianą jako możliwość zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. które nawarstwiły się w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. zaciągając kredyty na kwotę 6.0 46. Obecny model budownictwa mieszkaniowego również nie prezentuje się dobrze. ceny mieszkań na rynku gwałtownie rosną. W całym okresie obowiązywania programu Rodzina na swoim. że kryzys w budownictwie mieszkaniowym pogłębia się.1. Jednak od początku roku 2009 liczba przyznawanych kredytów systematycznie wzrastała. społeczne i socjalne. od stycznia 2007 r. tj. Dodatkowo.5 44. ale z ich zaspokajaniem od dawna jest problem. z kredytu preferencyjnego skorzystało ponad 38.17 mld zł.1 35. 11. Utrzymująca się coraz mniejsza liczba rozpoczynanych budów to zły znak dla wszystkich. W rezultacie w roku 2009 udzielono blisko 30 tys.0% oraz budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 5. Zaledwie 10% z oddanych ogółem mieszkań stanowią łącznie mieszkania komunalne. że jedynie część społeczeństwa może zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe.9 98. którzy w najbliższej przyszłości zamierzają kupić własne mieszkanie. gdzie potrzeby są największe. Budownictwo mieszkaniowe 11.9 94.7%. kredytów z dopłatami Skarbu Państwa. globalny kryzys finansowy spowodował znaczne zaostrzenie kryteriów kredytowych.7 111.6 113. Niskie dochody społeczeństwa i wysokie koszty budowy oraz cen nowych mieszkań powodują. Jednocześnie jednak w okresach zwiększonego popytu. co z kolei wpłynęło na zmniejszenie dostępności kredytów oraz wzrost kosztów pozyskania pieniędzy na rynku kapitałowym zarówno dla firm jak i gospodarstw domowych.7 Ogółem Z ogółem działy: − budowa budynków − budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej − roboty budowlane specjalistyczne Źródło: GUS. Tam. 169 .7 108. spółdzielcze.1%.

647 3.MINISTERSTWO GOSPODARKI 11.600 4. mieszkań mniej (18. W pierwszym półroczu 2009 r.098 7. W rezultacie wydano pozwolenia na budowę 168 tys. o 19.1 104. tj. mieszkań w roku 2008.3 154. Po kilku latach wysokiego wzrostu. społecznym czynszowym i zakładowym. W strukturze mieszkań oddanych do użytkowania. tj. o 16. znacznie pogłębił się zapoczątkowany w roku poprzednim spadek wydanych pozwoleń na budowę mieszkań oraz rozpoczętych budów. indywidualnym. Tabela 57 Liczba mieszkań oddanych do użytku według form budownictwa w latach 2007-2009 Formy budownictwa 2007 Liczba 2006=100 mieszkań 133. mieszkań. Kolejne miesiące 2009 (przy dużych wahaniach) przynosiły nieco lepsze wyniki i w efekcie w całym 2009 r.2 Społeczne czynszowe 5. Spadek liczby mieszkań. Rozpoczęto budowę 143 tys.1 84.0 Źródło: Budownictwo mieszkaniowe I-IV kwartał 2009 r.0 134. o 2. zwiększył się udział mieszkań realizowanych w budownictwie przeznaczonym na sprzedaż lub wynajem.703 8.019 96.6%). w porównaniu z rokiem 2008. W 2009 r.4% w porównaniu z wysokim poziomem pierwszego półrocza roku poprzedniego.202 649 108. że w końcu grudnia 2009 r.698 115.452 54. mieszkań. których budowę rozpoczęto odnotowano w budownictwie: przeznaczonym na sprzedaż lub wynajem.260 3.240 91. o 9% mniej.3 Zakładowe 429 178. 11. których budowę rozpoczęto – do 81 tys.210 86.9 60. tj.643 124.722 577 146. tj.6 72.2.1%) mniej niż w roku 2008 (wówczas wzrost wyniósł 23. mieszkań. Analizując wyniki budownictwa w 2009 należy również zwrócić uwagę na malejące inwestycje. w roku 2009 w sektorze budownictwa tendencje nie były jednoznaczne.5 112. w roku 2008 – ponad 10%.205 2. W I półroczu 2010 r. produkcja budowlana była wyższa tylko o 1.9 72.3 wynajem Spółdzielcze 8.0% mniej niż w I półroczu 2009 r. Zmniejszył się natomiast udział budownictwa indywidualnego i spółdzielczego.3% mniej niż w końcu grudnia 2008 r.3 66. Więcej mieszkań rozpoczęto jedynie w budownictwie komunalnym. społecznym czynszowym oraz zakładowym. i wydano pozwolenia na budowę 82 tys. oddano do użytkowania 64 tys.281 87.653 120.0 112. w budowie było 670.9 71.192 123. w porównaniu z 2008 r. W tym okresie odnotowano wzrost liczby mieszkań.7 111. 170 . mieszkań w 96 tys.. spółdzielczym. mieszkań. 2009 Liczba 2008=100 mieszkań 160. W roku 2007 odnotowano ponad 20% wzrost inwestycji. mieszkań. o 5170 mieszkań (o 3.7%. Budownictwo mieszkaniowe w 2009 roku W 2009 roku oddano do użytkowania nieco ponad 160 tys.2.5% więcej niż w analogicznym okresie 2009 r.3 tys. W pozostałych formach budownictwa wystąpił wzrost liczby mieszkań. produkcja budowlana była wyższa o 3. mieszkań. o 32 tys. tj.6 83.3.4 2008 Liczba 2007=100 mieszkań 165.5 Mniej mieszkań oddano do użytkowania w budownictwie indywidualnym oraz spółdzielczym. wobec 220 tys.8 Komunalne 2.2%) niż w 2008 r. Szacuje się.338 116. Ocena funkcjonowania sektora budownictwa Rok 2009 był trudny dla budownictwa. komunalnym.5 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub 45. nowych budynkach mieszkalnych. natomiast w roku 2009 nastąpił bezwzględny spadek.

− w grudniu 2009 ceny produkcji budowlanej były niższe o 0.8%. na co w dużym stopniu miały wpływ czynniki psychologiczne i uleganie pesymistycznym opiniom medialnym.7% w porównaniu z grudniem roku poprzedniego. budownictwo osiągnęło wzrost głównie dzięki realizacji budownictwa infrastrukturalnego i również w najbliższych latach ten dział budownictwa będzie prawdopodobnie decydować o sytuacji całego sektora.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W ocenach zmian w budownictwie duże znaczenie mają badania koniunktury.9%. przyjęty przez Komisję Europejską Decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. Główną przyczyną był znaczny spadek bieżącego i przyszłego portfela zamówień oraz produkcji budowlano-montażowej. Po niewielkiej poprawie ogólnego klimatu koniunktury w połowie roku 2009. wysokie koszty pracy (51%) i niedostateczny popyt (48%). Wyrażają one opinie przedsiębiorstw na temat ich aktualnego oraz przyszłego stanu sytuacji gospodarczej. to obecnie na pierwszych miejscach znajduje się: konkurencja ze strony innych firm (63% badanych przedsiębiorstw). kształtowały się następująco: − zatrudnienie wzrosło o 5. Jednakże jednostki małe i średnie cechował znacznie większy pesymizm niż przedstawicieli dużych firm. w grudniu wskaźnik ten osiągnął poziom najniższy od notowanego w ostatnich pięciu latach w tym okresie. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w budownictwie wzrosło o 2. Podczas gdy w roku poprzednim przedsiębiorstwa najczęściej wymieniały niedobór wykwalifikowanych pracowników.2%. − zmniejszyła się bardzo wysoka w ubiegłych latach dynamika płac. podczas gdy w 2008 r. W 2009 r. wartości produkcji. W 2009 r. 171 . − średni wzrost cen w budownictwie w skali całego roku 2009 wyniósł 0. Przemawia za tym głównie presja na realizację programów współfinansowanych z funduszy unijnych. Największym z punktu widzenia dostępnych środków jest Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013.3% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Przez cały 2009 rok ogólne oceny badania koniunktury były ujemne. Najniższe wskaźniki odnotowano w pierwszych miesiącach 2009 r. czy sytuacji finansowej. na skutek malejących cen materiałów budowlanych i słabnącego wzrostu płac. Podstawowe relacje ekonomiczne w budownictwie w 2009 r. Ogólny klimat koniunktury był oceniony negatywnie we wszystkich klasach wielkości przedsiębiorstw. Oddziaływanie takich barier ulega ciągłym zmianom. – o 12. portfela zamówień.. Badania koniunktury wskazują również przyczyny utrudniające realizację kontraktów. Stanowi on najważniejsze źródło finansowania inwestycji transportowych w Polsce.

.

a w I kw.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 12. jak i w całej gospodarce liczba pracujących spadła (odpowiednio o 0.2. 76 W sekcjach: handel i naprawy.5%. naprawa pojazdów samochodowych (niecałe 1. Małe firmy to 2.7% podmiotów w sektorze usług rynkowych oraz 12. obsługa nieruchomości i firm (599 tys. a usługi nierynkowe77 w ok. przedsiębiorstw) oraz transport. prawie 8 mln osób. Przewaga udziału mikroprzedsiębiorstw występuje zarówno w sektorze usług rynkowych (prawie 97%).1% i 3. społeczna i indywidualna. natomiast usług nierynkowych 3. swój trend w kierunku struktury obserwowanej w krajach OECD. W sektorze działa również 3. Odwrotne proporcje występują w przypadku większych przedsiębiorstw.5%.9% i 14. W 2009 roku wartość dodana brutto w sektorze usług w cenach bieżących wynosiła 794 mld zł. Spośród nich ponad 99% to przedsiębiorstwa prywatne. pośrednictwo finansowe. przedsiębiorstw). W cenach stałych wzrost wartości dodanej brutto w sektorze usług rynkowych wynosił w 2009 roku 2. Zmiany struktury sektora usług w Polsce utrzymały w 2009 r.1%. Wartość dodana (usługi rynkowe i nierynkowe) Sektor usług ma w Polsce największy wkład w tworzenie wartości dodanej brutto i PKB (66. działalność usługowa komunalna. SEKTOR USŁUG 12. ochrona zdrowia i pomoc społeczna.5% w nierynkowych. obsługa nieruchomości i firm. 20% (w Polsce w 2009 roku odpowiednio 51. Ogólna charakterystyka sektora usług Sektor usług zatrudniał w Polsce 57.6%. W sektorze usług78 dominują mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 osób. wynoszącej ponad 70%.5%).1%). co w roku poprzednim: 76%. pozostała. a 22% w sektorze usług nierynkowych.7% przedsiębiorstw zatrudniających od 10 do 49 osób oraz niecały 1% dużych przedsiębiorstw. gospodarka magazynowa i łączność (268 tys.1. Stanowią one 95. gospodarka magazynowa i łączność. transport. W strukturze podmiotowej gospodarki w roku 2009 (wg liczby zarejestrowanych w systemie REGON) w sektorze usług działał dokładnie taki sam odsetek przedsiębiorstw. 78 Wg klasyfikacji PKD 2004 173 . 50% wartości dodanej w gospodarce. przy czym zarówno w sektorze usług. obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. 77 W sekcjach: administracja publiczna i obrona narodowa. Polska plasuje się jednak wciąż poniżej średniej dla krajów OECD. gdzie usługi rynkowe76 partycypują w ok.7% i 17. 2010 odpowiednio: 51.1 mln przedsiębiorstw). jak i w ośmiokrotnie mniejszym sektorze usług nierynkowych (84%).5%). hotele i restauracje. w głównej mierze z sekcji: handel. w tym ok. edukacja. 78.0% w sektorze usług rynkowych. 12.5% pracujących.

702 prowadzeniem działalności gospodarczej (sekcja K) Działalność usługowa komunalna.) 79 2008 Usługi rynkowe Handel. naukowej i technicznej. Eksport sektora usług w 2009 roku zamknął się kwotą 57.8 98.nastąpił w działalności profesjonalnej.963 samochodowych.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 58 Podmioty gospodarcze sektora usług wg sektorów własności i sekcji PKD 2004 w latach 20082009* 2008 Sektor publiczny Sektor prywatny Sektor publiczny 2009 Sektor prywatny Sektor usług rynkowych Handel hurtowy i detaliczny.8 98.059 *Dotyczy podmiotów gospodarczych.956 10. Biuletyn statystyczny 6/2010. obowiązkowe 10.460 1.063 474 105 158 258 114 196 272 2009 1. Największy wzrost – o 5.6 103.2 101.096. społeczna i indywidualna.407 260.999 130. kiedy to coraz więcej osób czerpie dochody z samozatrudnienia.093 469 111 160 262 111 207 269 2008 = 100 102.7 97. motocykli oraz art.8% .819 117.8 mld zł do 114 mld zł.333 51.566 267.577 16. Źródło: GUS. 6. 420 851 686 117 44.752 16.848 Ochrona zdrowia i pomoc społeczna (sekcja N) 7. publicznego.0 Poza jednostkami budżetowymi prowadzącymi działalność w zakresie obrony narodowej oraz bezpieczeństwa. gospodarka magazynowa i łączność (sekcja I) 695 268.1 mld zł). Ujemne saldo wymiany zmniejszyło się z 133.011 606 616 1027 624 105.2% do 172. naukowa i techniczna Administrowanie i działalność wspierająca Usługi nierynkowe Administracja publiczna i obrona narodowa.135. Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2009 r. użytku osobistego i domowego (sekcja G) Hotele i restauracje (sekcja H) 862 114.919 6.6 586 1. obowiązkowe zabezpieczenia społeczne Edukacja Opieka zdrowotna i pomoc społeczna Źródło: GUS. wynajem i usługi związane z 48.667 44.3 101.189 267. 79 174 .274 Transport. naprawa pojazdów 446 1.459 Pośrednictwo finansowe (sekcja J) 119 137.196 599.362 585.213 ubezpieczenia społeczne i powszechne ubezpieczenie zdrowotne (sekcja L) Edukacja (sekcja M) 45.416 55. naprawa pojazdów samochodowych Transport i gospodarka magazynowa Zakwaterowanie i gastronomia Informacja i komunikacja Działalność finansowa i ubezpieczeniowa Obsługa rynku nieruchomości Działalność profesjonalna.261 Przeciętne zatrudnienie w sektorze usług w porównaniu z rokiem 2008 wzrosło w większości sekcji (z wyjątkiem transportu i gospodarki magazynowej. Zjawisko to można wiązać bezpośrednio z załamaniem koniunktury. Tabela 59 Przeciętne zatrudnienie w sektorze usług (w tys.4 mld zł (spadek o 0.5 101. jak i imporcie zdecydowanie dominuje sekcja handlu i napraw z udziałem przekraczającym 90%. obsługi rynku nieruchomości oraz administrowania i działalności wspierającej). Zarówno w eksporcie.6%).107 pozostała (sekcja O) Sektor usług nierynkowych Administracja publiczna i obrona narodowa. zarejestrowanych w systemie REGON.595 176. Tempo spadku importu było znacznie wyższe (10.901 7.599 167. 1.5 105.018 Obsługa nieruchomości.9 105.

zatrudnienia oraz wartości eksportu sekcja handel i naprawy to największa sekcja sektora usług w Polsce.097. Pod względem własnościowym sekcja jest jednorodna – podmioty sektora prywatnego stanowią prawie 100% wszystkich jednostek i są to przede wszystkim osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.8 Handel hurtowy i detaliczny. głównie w wyniku systematycznego zmniejszania się grupy detalicznych mikroprzedsiębiorstw handlowych.5 razem 136.9 106.444 3.101.006 1. działalność w tym obszarze prowadziło 1.099 103.4 Pod względem liczby podmiotów.7 10-49 11.3 1000 i więcej 37 132. osób. dominującą grupę podmiotów sekcji stanowią mikroprzedsiębiorstwa.1 105.0 103.821 4.557 342 65 141.3 104.3% (w pierwszym kwartale bieżącego roku o 3.7 pojazdów samochód.487 98. Handel i naprawy Sektor handlu i napraw jest jedną z najważniejszych sekcji pod względem udziału w wytworzonej wartości dodanej.2 motocykli.627 102.3.983 104.060.9 250-999 181 113.1 (Sekcja G) 250-999 341 102.1 *Nazwa skrócona.5 105. naprawa 0-9 1. W cenach stałych wzrost wartości dodanej brutto w handlu i naprawach wzrósł w 2009 r.2 art. Zmiany strukturalne podmiotów gospodarczych w 2008 i w 2009 r. o 2. przedsiębiorstw (o 3.2 0-9 131. użytku osobistego i domowego 50-249 3.proc.097 tys. obsługa i naprawa 10-49 4.2 do pojazdów samochód.916 103.9 100.1 96.0 104.4% mniej niż rok wcześniej).7%).6 102. Tabela 60 Podmioty gospodarcze sekcji handel i naprawy* według liczby pracujących i działów PKD w latach 2008-2009* Liczba 2007=100 podmiotów razem 1. z udziałem ok.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 12.0 99.925 670. stanowiąc jednocześnie 35% wartości dodanej wytworzonej przez sektor usług rynkowych.756 1. sprzedaż detaliczna paliw 250-999 22 169.6 96.682 498 23 6 271.136.5 0-9 255.8% więcej niż w 2008 roku. o 4.1 105.8 250-999 138 86.5 600.7 razem 727.489 103. 1000 i więcej 1 100.537 97.313 15.3 103. motocykli oraz 10-49 31.1 93.771 174 20 684.0 razem 271.425 102.239 1.6 103.2%).3% liczby jednostek całej gospodarki (rok wcześniej 30.831 32.3 Handel hurtowy i komisowy * 10-49 14.).7 99.981 99. co stanowiło 29..6 104.3 114.891 103. W 2009 r. Podobnie jak rok wcześniej.717 106.284 254. Liczba pracowników 2008 2009 Liczba podmiotów 1. Dotyczy podmiotów gospodarczych.5 pojazdów samochodowych i 50-249 463 106.0 103.0 Handel detaliczny * 50-249 1.1 Sprzedaż.2% w skali całej gospodarki. Udział ten nawet nieznacznie wzrósł w porównaniu z 2008 r.8 0-9 714. 175 . Szósty rok z rzędu spadła liczba przedsiębiorstw sekcji.3 94.5 50-249 1. (o 1 pkt. Źródło: GUS.697 12.093 tys.1 1000 i więcej 19 126. podmioty o liczbie pracujących do 9 osób. Przeciętne zatrudnienie w sekcji (bez jednostek budżetowych z zakresu obrony narodowej i bezpieczeństwa publicznego) wyniosło 1. zarejestrowanych w systemie REGON.5 103.409 98. do poziomu 18.4 w tym: 1000 i więcej 57 129.437 99. 97% w ogólnej liczbie jednostek sekcji.030 135.3 107.134 97.288 145 39 2008=100 96.245 94.

odzieży i obuwia (22.0 Sprzedaż detaliczna (w cenach stałych) zwiększyła się w 2009 roku o 2. spadek sprzedaży: paliw (o 6. 1. w których liczba pracujących przekracza 9 osób. zakończyła trend wzrostowy i spadła o 6. ogólne zadłużenie podmiotów gospodarczych nie uległo zmianie.9% w 2008 roku.3%). 2008 =100 w% 97. motocyklami) – o 12.5% i 6. Tabela 61 Liczba pracujących w handlu i naprawach w sektorze przedsiębiorstw według działów PKD na koniec 2009 roku* Wyszczególnienie Handel i naprawy ogółem. Spadki w największym stopniu nastąpiły w dziale: handel detaliczny (z wyłączeniem sprzedaży pojazdów samochodowych. RTV i AGD (o 1.2%. to w sekcji handel i naprawy wzrost kosztów nadal o 0.1%) oraz w dziale handel hurtowy i komisowy (z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi.8% do poziomu 2. obsługa i naprawa pojazdów samochodowych i motocykli oraz sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów samochodowych zanotował w 2009 roku wzrost wyniku finansowego netto. motocykli i części (o 4. kiedy to wzrosła o 8.9 103.6%.3%).3% w stosunku do 2008 r. Sprzedaż hurtowa przedsiębiorstw handlowych (w cenach bieżących) w 2009 r. widoczna była już reakcja przedsiębiorstw usługowych na spadek koniunktury (z reguły redukowały koszty działalności). sprzedaży detalicznej prowadzonej w niewyspecjalizowanych sklepach (18.7%) oraz mebli.6% w porównaniu do 2008 roku.4 101. Największy spadek sprzedaży wystąpił w przypadku napojów – wyniósł on 27.8 mld zł (głównie z powodu 4% spadku zadłużenia przedsiębiorstw w dziale: handel hurtowy i komisowy (z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi. Największy wzrost zanotowano w pozostałej sprzedaży włókna.2%. o 22%. 13. 176 . towarów i materiałów spadł o ponad 18%.3%.5 pkt. proc.7%) oraz sprzedaży farmaceutyków. Jedynie w trzech kategoriach zanotowano wzrost sprzedaży hurtowej: żywności. motocykli) i naprawa artykułów użytku osobistego i domowego (o 29. o 2. podczas gdy w całej gospodarce wzrósł o 1. naprawa artykułów użytku osobistego i domowego *Dotyczy przedsiębiorstw. motocyklami). Liczba pracujących w tys. Natomiast dział sprzedaż. wobec 9. wyrobów tytoniowych oraz kosmetyków i wyrobów farmaceutycznych (odpowiednio o 10. W związku z tym wynik finansowy ze sprzedaży produktów.3%). O ile 2009 r.503 zł i stanowiło ok.MINISTERSTWO GOSPODARKI Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sekcji handel i naprawy wzrosło w 2009 r. W dwóch pozostałych działach zadłużenie lekko wzrosło. Źródło: Biuletyn Statystyczny GUS nr 1 z 2010 roku.1%). 80% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto notowanego w całej gospodarce.2%). przewyższał wzrost przychodów.7%. gdzie wynagrodzenia są tradycyjnie jednymi z najniższych w sektorze usług. kosmetyków i sprzętu ortopedycznego (14. Zadłużenie przedsiębiorstw handlu i napraw w tym czasie zmniejszyło się o 1. Na niższe średnie wynagrodzenie w sekcji w porównaniu z całą gospodarką wpływ mają głównie zarobki pracowników mikroprzedsiębiorstw działających w handlu detalicznym. W odróżnieniu od poprzedniego roku w trzech kategoriach pojawił się 2009 r. pojazdów samochodowych.124 92 457 575 31.12. Wynik netto sekcji zmniejszył się prawie o 12%.3 97. w tym: sprzedaż i naprawy pojazdów samochodowych i motocykli. W 2009 r.6% do poziomu 171. sprzedaż paliw do pojazdów samochodowych handel hurtowy i komisowy handel detaliczny.

dostęp posiada 90. co należy wiązać z wysokim odsetkiem dostępu do Internetu (99.6% przedsiębiorstw. 80 Handel elektroniczny. W 2008 roku wartość netto przychodów ze sprzedaży.1% przychodów ze sprzedaży81.1% przedsiębiorstw. chociaż odsetek firm dbających o bezpieczne transakcje stabilnie rośnie. 11% przychodów.4% przedsiębiorstw posiadających stronę internetową. Jednocześnie 9% dużych podmiotów wykorzystuje protokoły bezpieczeństwa do przyjmowania zamówień przez Internet. 92. Ok.6%) oraz posiadaniem własnej strony internetowej (88.4 mld zł.3%. 32. obejmuje transakcje przeprowadzone przez sieci oparte na protokole IP oraz przez inne sieci komputerowe. zaledwie co 5 przedsiębiorstwo oferuje możliwość składania przez nią zamówień. a 39. Przychody ze sprzedaży przez stronę internetową i automatyczną wymianę danych stanowią ok. które złożyły zamówienia przez sieci internetowe. W 2008 roku co ósme badane przedsiębiorstwo dokonywało transakcji przez sieci komputerowe. tym chętniej angażuje się w działalność związaną z handlem elektronicznym. ale procesy zachodzące na nim i jego rozwój zaskakują intensywnością. Być może tutaj należy upatrywać głównej przyczyny wyjątkowo niskiego udziału (2. 1/3 przedsiębiorstw dużych składa zamówienia przez sieci komputerowe. Towary i usługi są zamawiane elektronicznie. Dokonywanie transakcji drogą elektroniczną nadal stanowi uzupełniającą formę składania bądź otrzymywania zamówień w stosunku do form tradycyjnych. Im większe przedsiębiorstwo. dokonanych poprzez stronę internetową lub automatyczną wymianę danych wyniosła 190. 177 . przy czym w średnich i dużych podmiotach odsetek ten wynosił 98.5% większym niż 25% Świadomość przedsiębiorstw do efektywnego i skutecznego wykorzystania sieci komputerowych do prowadzenia handlu elektronicznego nie jest zadowalająca.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 12. czemu będzie sprzyjała sytuacja pod względem wyposażenia w technologie informacyjno-telekomunikacyjne. Elektroniczne transakcje kupna-sprzedaży będą odgrywały coraz istotniejszą rolę w relacjach biznesowych. Zaledwie 1. Łącze szerokopasmowe posiadało 58. Najczęściej transakcji elektronicznych dokonują przedsiębiorstwa działające w sekcji informacja i komunikacja.3% podmiotów charakteryzował mniejsz niż 1% udział zakupów internetowych w zakupach ogółem.4. Sprzedaż przez sieci komputerowe prowadziło 4% małych firm oraz 19% firm dużych. Przedsiębiorstwa małe częściej wybierają tradycyjne metody dokonywania transakcji handlowych. Wśród przedsiębiorstw. zgodnie z definicją GUS. ale płatność i dostawa zamówionego towaru lub usługi mogą być dokonane w dowolnej formie (także poza siecią). Wysoki odsetek przedsiębiorstw korzysta również z Internetu .1%) przychodów ze sprzedaży internetowej przedsiębiorstw. W grupie 57. Bezpieczeństwo w sieci staje się sprawą newralgiczną. W styczniu 2009 r. co stanowiło 7. 24.4% badanych podmiotów akceptowało płatności on-line. 81 Wykorzystanie technologii informacyjno-telekomunikacyjnych w przedsiębiorstwach w 2008 roku. GUS. Zaledwie 2% przedsiębiorstw w styczniu 2009 roku wykorzystywało protokół bezpieczeństwa (SSL lub TSL) do przyjmowania zamówień przez Internet. Handel elektroniczny Handel elektroniczny80 to zaledwie wycinek rynku detalicznego i hurtowego. nauka i technika oraz handel i naprawy.2%).5% przedsiębiorstw mogło pochwalić się udziałem zakupów internetowych do 10%. a także przy zastosowaniu standardu elektronicznej wymiany danych EDI.1% podmiotów. wykorzystywało w swojej działalności komputery.

a ok. 12. który realizuje Plan Informatyzacji Państwa na lata 2007-2010. zintegrowanych systemów informatycznych oraz od strony regulacyjnej brak jednoznacznych przepisów prawnych dotyczących e-handlu m. Odpowiedzią na wyzwania. 90% podmiotów stanowią zakłady osób fizycznych.in. Transport. Wzrosła liczba podmiotów działających w sekcji (o 2. W efekcie powinien powstać dodatkowy impuls pozwalający przyspieszyć tempo wzrostu gospodarczego oraz zmienić strukturę rynku technologii informacyjnych (IT) w Polsce. dotychczasowa dynamika ulega spowolnieniu. kwestii podatkowych. odnoszących się do dostaw. W 2009 roku wzrost wartości dodanej brutto (w cenach stałych) w transporcie i łączności wynosił 2. gospodarka magazynowa i łączność Sekcja transport. Podkreśla wagę sieci szerokopasmowych dla konkurencyjności firm IT oraz konieczność inwestycji w rozwój umiejętności. niewielki udział handlu elektronicznego w obrotach handlowych ogółem. 463 tys. przez Radę Ministrów Program działań na rzecz wspierania elektronicznego handlu i usług na lata 2009-2010. Działania przewidziane w Programie mają przyczynić się do stworzenia odpowiedniego otoczenia dla handlu elektronicznego i e-biznesu.4% wartości dodanej brutto w sektorze usług rynkowych i 7. Dominują mikroprzedsiębiorstwa. Przeciętne zatrudnienie w sekcji wyniosło w 2009 r. płatności.5% w całej gospodarce (rok wcześniej było to odpowiednio 13. Chodzi o zwiększenie zastosowań elektronicznych w działalności gospodarczej oraz szersze wykorzystanie treści elektronicznych o walorach biznesowych.MINISTERSTWO GOSPODARKI Niekorzystnie należy ocenić wpływ kryzysu gospodarczego na sytuację w handlu elektronicznym. Wskazuje też. W I kwartale 2010 roku wartość dodana brutto wzrosła o 4. gospodarce magazynowej i łączności jest zbliżona do tej obserwowanej w handlu i naprawach. 82 Wg klasyfikacji PKD 2004 178 . słabo rozwinięty rynek treści cyfrowych. osób. sprzęt. oprogramowanie.9% i był o ponad 2 pkt proc. Taka działalność jest związana z dodatkowymi nakładami na infrastrukturę tj. wyższy niż w poprzednim roku. Nadal barierami rozwoju handlu elektronicznego są wysokie koszty profesjonalnego oprogramowania tj. że niezbędny jest większy postęp w systemach ochrony własności intelektualnej. niedostateczne bezpieczeństwo transakcji zawieranych elektronicznie oraz niewystarczającą interoperacyjność wykorzystywanych systemów informatycznych. gospodarka magazynowa i łączność82 wygenerowała w 2009 roku (w cenach bieżących) 14.2%).4%. Zawiera on instrumenty mające poprawić niedostateczny poziom adaptacji technologii IT w polskich przedsiębiorstwach. jakie stoją przed upowszechnieniem handlu elektronicznego jest przyjęty 30 grudnia 2008 r. o 05% mniej niż w 2008 roku (sektor przedsiębiorstw). Struktura wg wielkości podmiotów działających w transporcie.6% i 6.5.9%). Międzynarodowe badanie oceniające konkurencyjność branży IT w 2009 roku Raport Economist Intelligence Unit wśród najważniejszych wniosków z badania wskazuje na negatywny wpływ protekcjonizmu i wsparcia dla krajowych liderów na długoterminową konkurencyjność sektora. a w świetle cięcia wydatków inwestycyjnych przedsiębiorstw.

d.d. b.0 2.8% wyższe niż w 2008 r.2 54. Tabela 62 Ważniejsze dane ekonomiczno-finansowe sekcji transport. .9 1. W trzech sekcjach nastąpił wyraźny wzrost zadłużenia: ochrona zdrowia i pomoc społeczna (o 46%). lotniczy . Z liczby podmiotów wg tej klasyfikacji odjęto podmioty działu poczta i telekomunikacja.1 0.9 18. b. uległa zrównoważeniu. 9 osób. Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2009 r. dopiero w ubiegłym roku mogliśmy obserwować większość efektów kryzysu w gospodarce światowej. na podstawie sprawozdań F-01 GUS dane dot.875 zł.7 85. b.działalność 25. hotele i restauracje (o 16%) oraz działalność usługowa komunalna.transport lądowy 231.d. Znaczący wzrost wyniku finansowego pośredników finansowych po części spowodowany był efektem niskiej bazy – w roku poprzedzającym odnotowali oni bowiem największy w sektorze usług spadek zysków. 2009 (tys.9 1.d. Biuletyny Statystyczne GUS oraz CISG MG.1 wspomagająca transport * wg REGON.) Przychody z całokształtu działalności (mld zł) Koszty z całokształtu działalności (mld zł) Wynik netto (mld zł) Wynik brutto (mld zł) Transport.6 0. gospodarka magazynowa i 258. gospodarce magazynowej i łączności było nominalnie o 1.0 2. podmiotów o liczbie pracujących pow. pozostała (o 13%). w tym: ..8 łączność (I). 12.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w transporcie.) Przeciętne zatrudnienie (tys.d. Wynik finansowy dla większości sekcji usług w 2009 roku znacznie wzrósł.0 19. b.d.transport wodny 997.d. Jedynie w przypadku handlu.830.transport 215.4 270.0 b. gospodarka magazynowa i łączność według działów PKD w 2009 roku w sektorze przedsiębiorstw Liczba podmiotów na koniec roku * Liczba pracujących 31.0 56. 179 .d. liczby podmiotów wg PKD 2004. Dane dot. lecz niższa niż rok wcześniej. b. Ogólne problemy sektora usług W związku z opóźnionym występowaniem niektórych zjawisk ekonomicznych w reakcji na zmiany koniunktury.12. Jednak zeszłoroczne wskaźniki ekonomiczne polskiego sektora usług tylko w niewielkiej części wskazywały na pogorszenie koniunktury. b. Dynamika wartości dodanej brutto zarówno dla usług rynkowych. b.8 0.0 57.d. b.0 b.2 53. Dynamika kosztów i przychodów wszystkich sekcji w porównaniu z 2008 r. jak i nierynkowych była wyższa niż dla całej gospodarki.0 1. społeczna i indywidualna.6 i transport rurociągowy . W reakcji na spowolnienie gospodarcze wszystkie sekcje (z wyjątkiem ochrony zdrowia i pomocy społecznej) ograniczyły wydatki inwestycyjne. Przychody przedsiębiorstw tej sekcji utrzymały się na nominalnym poziomie z roku 2008.6.294 466 463 87. naprawy pojazdów i artykułów użytku osobistego i domowego oraz pozostałej działalności usługowej wynik ten był niższy. Źródło: GUS. i osiągnęło poziom 2.0 270. W 2009 roku podmioty działające w transporcie i łączności zanotowały znacznie większy wzrost wyniku finansowego netto niż obserwowany w całej gospodarce.252.d.

Tylko 6. w tym silnego sektora IT. Innowacyjność w sektorze usług od kilku lat koncentruje się w Polsce w pośrednictwie finansowym (39. na rynku usług medycznych. Stanowią one bardzo wąski segment rynku usług.6% przedsiębiorstw usługowych wprowadziło innowacje (w latach 2004-2006 było to 21. Polska w coraz większym stopniu przyciąga inwestorów tworzących w naszym kraju centra nowoczesnych usług wyspecjalizowanych dla biznesu (BPO – Business Process Outsourcing oraz Business Process Offshoring).6% aktywnych innowacyjnie przedsiębiorstw usługowych (a 8.5%) niż podmioty średnie o liczbie pracujących 50-249 osób (25%). Niezadowalający poziom innowacyjności przedsiębiorstw usługowych negatywnie wpływa na ich pozycję konkurencyjną. 180 . co może świadczyć o wciąż niedostatecznych nakładach finansowych na innowacje w tradycyjnie uznawanych za innowacyjne gałęziach usług. Według danych GUS w latach 2006-2008 tylko 15. Usługi. wciąż więc dominuje tu transfer technologii. jak i z polskim przemysłem. co widać w szczególności np. jego dalszy rozwój wymaga nakładów w infrastrukturę techniczną. Gospodarka oparta na wiedzy wymaga konkurencyjnego sektora usług.5% wartości dodanej brutto.3% firm tej sekcji wprowadziło w latach 2006-2008 innowacje). 249 osób (47. stają się głównym nośnikiem innowacyjności w polskiej gospodarce.3% przemysłowych) współpracowało z innymi przedsiębiorstwami lub instytucjami w zakresie działalności innowacyjnej. innowacyjności przedsiębiorstw oraz wykorzystania technik i technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach. lecz także z punktu widzenia tworzenia miejsc pracy. Nakłady na działalność innowacyjną sektora usług są znacznie niższe niż w przemyśle . Spadek liczby podmiotów w 2009 r. które lokalizowane są najczęściej w specjalnych strefach ekonomicznych.MINISTERSTWO GOSPODARKI Polski sektor handlu charakteryzuje się bardzo dużą liczbą placówek detalicznych w porównaniu do większości krajów Unii Europejskiej – jest ich w Polsce 150 tys. Ponadto wskazuje się na lukę między krajami UE a Japonią i USA. był po części konsekwencją kryzysu gospodarczego (odnosi się to zwłaszcza do małych sklepów detalicznych). Monitoring rynków prowadzony na zlecenie Komisji Europejskiej wskazuje na duży i stale zwiększający się deficyt innowacyjności Polski. jednak struktura sektora nie ulegała w 2009 r.7%). są znacznie mniej innowacyjne (12. Na działalność badawczo-rozwojową sektor usług przeznacza tylko 7. dostarczając 66. o liczbie pracujących 10-49 osób. gwałtownym zmianom.2%).4% wydatków na inwestycje. Dominującym sposobem zdobywania zagranicznych klientów przez polskich usługodawców jest wciąż konkurencja cenowa. W tym kontekście niepokojące wydają się informacje dot.6% nakładów na działalność innowacyjną ponoszonych w przemyśle.stanowią one 49. czy też duże o liczbie pracujących pow. Jakkolwiek rynek e-handlu i e-usług charakteryzuje się w Polsce dużą dynamiką. Podmioty małe. działające w sektorze usług. Pewną szansą na zwiększenie poziomu innowacyjności jest wykorzystywanie nowoczesnych środków komunikacji w handlu i innych usługach. jednak w warunkach spowolnienia gospodarczego takie inwestycje są wyjątkowo cenne nie tylko w związku z transferem innowacji. Podobnie jak w latach ubiegłych polski sektor usług wykazuje niską innowacyjność zarówno w porównaniu z krajami UE.

2 68.2 76.5 68.0 65.6 87. Wykres 48 Udział sektora prywatnego w wartości dodanej brutto ogółem.2 75.3 83.8 87. 181 .6 84.7 82.6 74.4 86. Struktura własnościowa i przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych Celem rozpoczętego na początku lat 90.7 73. prywatnych podmiotów gospodarczych.1 * dotyczy podmiotów.3 77.1 80.2 97.6 1995 2008 Źródło: Roczniki Statystyczne GUS.2 65. obliczenia MG DAP.1 x Pracujący (średniorocznie) 72.2 76. w których liczba pracujących przekracza 9 osób Źródło: Roczniki Statystyczne GUS. jako bardziej efektywny.5 82.1 66.8 45.4* Majątek trwały brutto 48.3 87.0 75. elastyczny i łatwiej mogący sprostać trudnym warunkom konkurencji.6 59. ubiegłego wieku procesu transformacji gospodarczej było dostosowania gospodarki do warunków rynkowych. w wybranych sekcjach gospodarki w 1995 i 2008 roku (w %) % 100 80 60. Wzrostowi liczby podmiotów prywatnych w ogólnej liczbie przedsiębiorstw towarzyszył wzrost udziału sektora prywatnego w gospodarce narodowej.4 76.3 77.6 60. PRZEDSIĘBIORSTWA 13.3 Import 84.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 13. Biuletyny Statystyczne GUS.8 77.3 x Eksport 83. gospodarka magazynowa i łączność 97.7 89. Zmiany w strukturze gospodarki następowały poprzez prywatyzację przedsiębiorstw państwowych oraz tworzenie nowych. obliczenia MG DAP Tabela 63 Udział sektora prywatnego w podstawowych kategoriach ekonomicznych (w %) 2000 2005 2006 2007 2008 2009 Wartość dodana brutto 71.1.2 90.2 x Nakłady inwestycyjne 65. w których dominującą rolę odgrywa sektor prywatny.3 60 40 20 0 Ogółem Przemysł Budownictwo Handel i naprawy Transport.2 99.8 87.6 58.2 37.6 58.

Dokonuje się on w drodze konsekwentnej realizacji procesów prywatyzacyjnych. co w efekcie przełożyło się na zmniejszenie zainteresowania ofertą prywatyzacyjną Skarbu Państwa. Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych w 2009 roku. poprawy kondycji finansowej podmiotów. których właścicielem jest Skarb Państwa – realizowane są w sposób głębszy i bardziej kompleksowy. W niniejszym rozdziale wykorzystano fragmenty opracowań Ministerstwa Skarbu Państwa pn. wyższy był też koszt pozyskania pieniądza. Podobnie jak na początku transformacji systemowej. wyższe były parametry oceny bezpieczeństwa przedsięwzięć przez instytucje finansowe. lista spółek została rozszerzona do 802. 22 kwietnia 2008 roku Rada Ministrów przyjęła Plan prywatyzacji na lata 2008-2011. prywatyzacja może kreować nowe możliwości dla polskich przedsiębiorstw i korzystne warunki dla ich rozwoju. które skutecznie przyczyniają się do wzrostu inwestycji. i 2010 r. 10 lutego 2009 roku przyjęta została aktualizacja Planu. Efektywna restrukturyzacja właścicielska może być dla dużych przedsiębiorstw publicznych narzędziem optymalizacji zarządzania i nadzoru.MINISTERSTWO GOSPODARKI 13. w II półroczu 2009 r. a w szczególności kraje strefy euro na początku roku 2009 pogrążone były w kryzysie. z ukierunkowaniem na wzmocnienie pozycji rynkowej firmy i wzrost jej wartości dla właściciela. a następnie w trakcie akcesji do Unii Europejskiej. że procesy restrukturyzacji w podmiotach sprywatyzowanych – w porównaniu do spółek i przedsiębiorstw. Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych83 Istotnym warunkiem szybszego i stabilnego wzrostu gospodarczego jest rozwój sektora prywatnego. wytycznymi OECD oraz kodeksami dobrych praktyk powszechnie akceptowanymi na rynkach finansowych i kapitałowych. Ocena przebiegu prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w 2009 roku. ale również wpływają na równowagę budżetu państwa. Z analizy porównawczej procesów restrukturyzacji przedsiębiorstw o różnych formach własności wynika. najgłębszym od kilkudziesięciu lat. w którym wskazano 54 wyselekcjonowane kluczowe podmioty do prywatyzacji w okresie 18 miesięcy tj. Recesja gospodarcza obniża możliwości skutecznej realizacji przekształceń własnościowych. w okresie dekoniunktury gospodarczej. optymalizacji procesów wytwórczych i uzyskiwania trwałej zdolności do konkurowania na rynku globalnym. także obecnie. 83 182 . że prywatyzacja w czasie kryzysu jest możliwa i może przynosić obopólne korzyści stronom kontraktów prywatyzacyjnych. 11 sierpnia 2009 roku Rada Ministrów przyjęła dokument Kluczowe spółki do prywatyzacji w latach 2009-2010 – Aktualizacja Planu prywatyzacji na lata 20082011. Gospodarka światowa i europejska. Ponadto. oraz Kierunki prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w 2010 roku oraz opracowania GUS pn. Utrudniony był także dostęp do źródeł finansowania procesów inwestycyjnych na międzynarodowych rynkach finansowych. Globalna sytuacja gospodarcza na rynkach światowych oraz w państwach Unii Europejskiej spowodowała odkładanie przez międzynarodowe firmy i instytucje decyzji o inwestycjach w czasie oraz daleko idącą ostrożność w ocenie atrakcyjności poszczególnych przedsięwzięć.1. Stwarza szansę na praktyczną realizację zasad ładu korporacyjnego zgodnie z obowiązującymi dyrektywami UE. niemniej jednak udane transakcje (w tym także giełdowe) przeprowadzone w Polsce w latach 2008 i 2009 wskazują. Działania prywatyzacyjne uwarunkowane są jednak sytuacją makroekonomiczną oraz koniunkturą na rynkach światowych i na rynku krajowym.1. który obejmował realizację projektów dla 740 spółek.

rodzaju prowadzonej działalności. którzy w innych warunkach mogliby być zainteresowani ofertą prywatyzacyjną Skarbu Państwa.A. szczególnie miało to miejsce w pierwszej połowie roku. Przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw państwowych dokonywane są w trojaki sposób: − komercjalizacja. przekształcenie przedsiębiorstwa w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Następnym etapem przekształceń jest prywatyzacja pośrednia (kapitałowa). Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi oraz liczba sprywatyzowanych podmiotów gospodarczych. Następnym etapem jest zbycie akcji lub udziałów będących w posiadaniu Skarbu 183 .258 przedsiębiorstw w latach 1990-1991 i 1.0%. − likwidacja z przyczyn ekonomicznych. co miało wpływ na przesunięcie terminów realizacji poszczególnych projektów. a skomercjalizowane – 29.3 %) oraz handlem i naprawami (11. sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz od znaczenia przedsiębiorstwa dla gospodarki państwa. Do końca 2009 roku przekształceniom własnościowym poddano 5.1. w listopadzie 2009 roku Niewątpliwie przy korzystnej koniunkturze giełdowej istniałaby możliwość finalizacji większej liczby projektów związanych z rynkiem papierów wartościowych. Znacznie mniej liczebną grupą były przedsiębiorstwa zajmujące się budownictwem (17.6%. procesem przekształceń objęto 53 przedsiębiorstwa. − prywatyzacja bezpośrednia. W następnych latach ich liczba malała aż do 35 w 2006 r.).402 w 1992 r.6%).A. Jest to pierwszy etap na drodze prywatyzacji.862 przedsiębiorstwa państwowe. pomimo niezbyt korzystnej sytuacji panującej na rynkach finansowych sukcesem zakończyło się upublicznienie takich spółek jak: Lubelski Węgiel Bogdanka S. Procesy prywatyzacji w roku 2009 prowadzone zatem były w złożonych warunkach ekonomicznych. mazowieckim (707). Najwięcej przedsiębiorstw objęto procesem przekształceń w początkowym okresie transformacji (1. tj. dolnośląskim (519) i wielkopolskim (503).7%). W wielu przypadkach sytuacja ekonomicznofinansowa spółek przewidzianych do prywatyzacji uległa pogorszeniu.1. Jednakże. Do końca 2009 roku wśród przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi dominującą grupę stanowiły podmioty zajmujące się przetwórstwem przemysłowym (43.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Efektem kryzysu finansowego było ograniczenie możliwości finansowania inwestycji przez potencjalnych inwestorów strategicznych. postawione w stan likwidacji – 33. w których liczba pracujących przekracza z reguły 250 osób.4%. Wybór metody przekształceń własnościowych zależy od wielkości przedsiębiorstwa.1. Komercjalizacja i prywatyzacja pośrednia (kapitałowa) Komercjalizacja jest dominującą formą przekształceń dla przedsiębiorstw przemysłowych. Najwięcej przedsiębiorstw objęto procesami przekształceń w województwie śląskim (822). w czerwcu 2009 roku i PGE Polska Grupa Energetyczna S. Procesy prywatyzacyjne prowadzone są w Polsce od początku okresu transformacji. 13. W 2009 r. Podmioty objęte prywatyzacją bezpośrednią stanowiły 37. Polega ona na przekształceniu przedsiębiorstwa w spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

na podstawie oferty ogłoszonej publicznie. in.191 przedsiębiorstw państwowych (w tym 7 w 2009 r. 404 spośród nich sprywatyzowano metodą pośrednią (w tym 16 w roku 2009). Etap ten nazywany jest prywatyzacją pośrednią. przetargu publicznego lub rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia.110 1.191 poddane likwidacji 9 1.0% sprywatyzowano w formie sprzedaży mienia. wniesieniu mienia przedsiębiorstwa do spółki w trybie rokowań podjętych w drodze publicznego zaproszenie. 5 miesięcy.od początku procesów prywatyzacji Ogółem a b Ogółem z tego objęte prywatyzacją skomercjalizowane bezpośrednią 53 37 7 5. a . a procesy prywatyzacyjne zakończono w 2.). W okresie do końca 2009 roku 62. ponieważ realizowana jest bez przyjmowania przez przedsiębiorstwo państwowe formy organizacyjno-prawnej w postaci jednoosobowej spółki Skarbu Państwa. W latach 1990-2009 prywatyzacją bezpośrednią objęto 2. Ten rodzaj prywatyzacji charakteryzuje się znacznie większą efektywnością niż prywatyzacja pośrednia. GUS. Przedsiębiorstwa państwowe poddane przekształceniom własnościowym a . czyli w 96. Tabela 64 Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi* 1.2 96.MINISTERSTWO GOSPODARKI Państwa.rok 2009.2%).738 przedsiębiorstw państwowych (w tym 37 w roku 2009).6 *bez państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej włączonych do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa Źródło: Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych w 2009 roku.933 2. Do końca 2009 roku skomercjalizowano 1. a 24.5 23.od początku procesów prywatyzacji Prywatyzacja bezpośrednia Jest to główna metoda prywatyzacji w odniesieniu do przedsiębiorstw budowlanych oraz handlowych.094 Efektywność w % (2b : 1b) 61. Prywatyzacja ta ma charakter bezpośredni. W ostatnich latach proporcje te ulegają odwróceniu. Efekty przekształceń własnościowych z tego sprywatyzowane Ogółem sprywatyzowane zlikwidowane pośrednio bezpośrednio (kapitałowo) a 41 16 5 20 Ogółem w liczbach bezwzględnych b 3.110 przedsiębiorstwach. Od chwili objęcia prywatyzacją do chwili wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego proces prywatyzacji trwał średnio ok. stosowana z reguły dla przedsiębiorstw małych i średnich. b . b . wzrasta udział sprzedaży kosztem leasingu pracowniczego. Prywatyzacja bezpośrednia może następować w trzech formach: sprzedaży przedsiębiorstwa w drodze przetargu publicznego lub rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia.608 404 2.3 56. W 117 spółkach dokonano prywatyzacji z udziałem kapitału zagranicznego.3% prywatyzowanych tą drogą (w przypadku prywatyzacji pośredniej efektywność jest znacznie niższa i wynosi 23.rok 2009.738 2. Zbywanie akcji lub udziałów następuje m. lub oddaniu przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania (leasing).862 1. 184 .5% prywatyzowanych podmiotów oddano do odpłatnego korzystania (leasing pracowniczy).

Likwidacja jest procesem długotrwałym..933 przedsiębiorstwa poddane procesowi likwidacji. które będą przyznawane na zasadach rynkowych przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Pakiety mniejszościowe W roku 2009 prywatyzowane były także spółki z mniejszościowym udziałem Skarbu Państwa. Nadzór nad realizacją Programu sprawowany będzie przez Ministra Gospodarki.6%) proces ten zakończono. Konsekwentnie realizowany jest proces wyjścia ze spółek z resztówkowym udziałem Skarbu Państwa.77 mld zł co stanowi ponad 78% przychodów osiągniętych ze zbycia resztówek na giełdzie). mogą być przyznawane przez Bank Gospodarstwa Krajowego do kwoty stanowiącej równowartość 30 mln EUR. (ze sprzedaży tych spółek uzyskano przychody w kwocie 1. Program został przygotowany przez Ministerstwo Gospodarki.094 jednostkach (56.A.A. że prywatyzacja pracownicza jest powszechnie stosowana w wysoko rozwiniętych krajach świata. Likwidacja przedsiębiorstw z przyczyn ekonomicznych Jest to procedura stosowana w przypadku przedsiębiorstw znajdujących się w złej sytuacji ekonomicznej i nie rokujących szans na poprawę. Procedury likwidacyjne w przedsiębiorstwach. których prywatyzacja mogłaby się opóźnić z uwagi na małe zainteresowanie inwestorów. Największe przychody uzyskane zostały ze sprzedaży akcji w takich podmiotach jak: Bank Pekao S. do wysokości 80 proc. program MG korzystnie wpłynie także na warunki prowadzenia projektów prywatyzacyjnych. W okresie 1990-2009 na 1. Jednocześnie realizacja programu zabezpieczy interesy Skarbu Państwa w odniesieniu do podmiotów. 185 . nabycie od syndyka przedsiębiorstwa upadłego lub jego części wystawionej na sprzedaż w ramach postępowania upadłościowego oraz wzmocnienie kapitałowe spółek aktywności obywatelskiej. jednostek samorządu terytorialnego. W tej grupie sprywatyzowane zostały 64 podmioty. Gwarancjami i poręczeniami zostaną objęte zobowiązania finansujące: leasing pracowniczy. w tym.26 mld zł. a wspieranie rozwoju akcjonariatu pracowniczego zajmuje znaczące miejsce w polityce gospodarczej wielu krajów europejskich. do czasu zakończenia procesów prywatyzacyjnych w Polsce. dzięki wykorzystaniu tendencji wzrostowej na giełdzie. Intencją Ministra Skarbu Państwa jest sprywatyzowanie wszystkich tzw. resztówek.założone przez pracowników. Beneficjentami Programu będą przede wszystkim spółki aktywności obywatelskiej (SAO) . W 2009 roku w stan likwidacji postawiono 9 przedsiębiorstw. zrealizowane zostały transakcje sprzedaży akcji 16 spółek za kwotę 2. Pakiety resztówkowe z reguły zbywane są na rzecz większościowych akcjonariuszy bądź wspólników tych spółek i nie są przedmiotem zainteresowania innych inwestorów nie związanych kapitałowo ze spółką. Mondi Packing Paper Świecie S. w 1. których likwidację zakończono w 2009 roku trwały średnio 7 lat. Wynika z nich. Jego wdrożenie ułatwi spółkom pracowniczym dostęp do poręczeń kredytowych.in. Obok ułatwień w dostępie spółek z udziałem pracowników do poręczeń.. Ramka 15 Program Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego Główne cele programu Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego to: − zaktywizowanie pracowników. − zwiększenie zainteresowania samorządu terytorialnego udziałem w prywatyzacji oraz − upowszechnienie własności obywatelskiej. Kredyty udzielane będą natomiast przez banki komercyjne. z udziałem m.A. Poręczenia w ramach Programu. Prywatyzacja pracownicza jest elementem prywatyzacji bezpośredniej. Bank Zachodni WBK S.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Prywatyzacja pracownicza 20 października 2009 roku został przyjęty przez Radę Ministrów program rządowy Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego. Prace nad Programem zostały poprzedzone pogłębioną analizą krajowych i zagranicznych doświadczeń w zakresie upowszechniania własności pracowniczej. we współpracy z Ministrami Finansów i Skarbu Państwa. Obecnie w Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad wdrożeniem Programu. pozostającego do spłaty zobowiązania objętego poręczeniem.

2. − 128 mln zł – na Fundusz Pracy. zaplanowano realizację przychodów z prywatyzacji w wysokości 12 mld zł.1. zgodnie z obowiązującymi zasadami rozdysponowane następująco: − 569 mln zł przekazano do budżetu państwa.8 mld zł. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. w ujęciu brutto i inne dochody wyniosły ogółem 6. W roku 2009 realizacja przychodów z prywatyzacji. realizowany będzie z większym wykorzystaniem giełdy i aukcji ogłoszonej publicznie.8 mld oraz 100 mln zł).krotnie więcej niż w roku 2008 i ponad 3-krotnie więcej niż w roku 2007).4% i wyniosły 7.U. − 98 mln zł – na Fundusz Skarbu Państwa. z późn. − 1. w tym pracowniczo-menadżerskich. Nr 127.in. poz. w których udział Skarbu Państwa w kapitale wynosi nawet 100%. Proces prywatyzacji w 2010 r. Rok 2010 ma być przełomowy ze względu na zakładaną kulminację przychodów z prywatyzacji sięgającą kwoty ok. − 736 mln zł przekazano zostało na Fundusz Restrukturyzacji Przedsiębiorców.3. 13. zm. gospodarowania mieniem SP oraz inne zadania ustawowe nałożone na Ministra Skarbu Państwa.1. Jednym z elementów przyspieszenia procesów prywatyzacyjnych jest uchwalona przez Sejm RP 19 grudnia 2008 r. przy respektowaniu zasady równego traktowania podmiotów uczestniczących w tym procesie. Przekształcenia własnościowe w 2010 roku Na 2010 rok zaplanowano przychody z prywatyzacji w wysokości ok. 1054). 4 mld zł. W celu przyspieszenia prywatyzacji niezbędna będzie m. nowelizacja ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. 25 mld zł oraz dochody z tytułu dywidend uzyskanych ze spółek nadzorowanych przez Ministra Skarbu Państwa ok. z 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu zbywania akcji Skarbu Państwa (Dz.086 mln zł – na Fundusz Rezerwy Demograficznej. Minister Skarbu Państwa został zobowiązany do przyspieszenia prowadzonych procesów prywatyzacyjnych. Wybór optymalnego trybu prywatyzacji będzie dokonywany indywidualnie dla każdego podmiotu.MINISTERSTWO GOSPODARKI 13.). Przychody z prywatyzacji i dochody budżetowe z tytułu dywidend W Kierunkach prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w 2009 r.5 . bądź dla grup podmiotów.9 mld zł (odpowiednio 4. 25 mld zł. − 98 mln zł – na Fundusz Nauki i Technologii Polskiej. − 189 mln zł – na Fundusz Reprywatyzacji. Dalszym usprawnieniem tego trybu jest dopuszczenie możliwości prowadzenia aukcji elektronicznej. Nr 171. w kwocie 4. 1397. zostały. Istotny nacisk położony zostanie także na zbywanie w pierwszej kolejności pakietów resztówkowych Skarbu Państwa. które zostało wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2009 r. 186 . nowelizacja niektórych zapisów w obowiązujących strategiach i programach branżowych oraz zmiany legislacyjne. na pokrycie kosztów prywatyzacji. poz. Uzyskane przychody z prywatyzacji brutto (kapitałowej i bezpośredniej). Ramka 16 Kierunki prywatyzacji w 2010 roku Zgodnie z ustaleniami Rady Ministrów z 7 lipca 2009 r. która dopuszcza prywatyzację w trybie aukcji także tych spółek. Dochody z tytułu dywidend przekroczyły plan o 10.U.6 mld zł (prawie 2.1.1.

handel i naprawy. Przychody w mikroprzedsiębiorstwach wzrosły o ponad 70 mld zł. z czego aż 96% stanowiły mikroprzedsiębiorstwa. Liczba nowo zarejestrowanych podmiotów najmniej wzrosła natomiast w województwach mazowieckim. Niższą niż w roku 2008 liczbę nowo zarejestrowanych podmiotów odnotowano w budownictwie.1. Wyższy niż przeciętnie dla całego kraju wzrost liczby nowo zarejestrowanych podmiotów odnotowano w województwach podkarpackim. W efekcie nastąpił wzrost wartości przychodów przypadających na jedno przedsiębiorstwo. podmiotów. w których wzrost liczby nowo zarejestrowanych podmiotów był najwyższy. przy czym dynamika przychodów była wyższa niż wzrost liczby przedsiębiorstw. W porównaniu z rokiem 2007 nastąpił wzrost liczby przedsiębiorstw o 85 tys. pośrednictwie finansowym. pomorskim. Duża część podmiotów zarejestrowanych w systemie REGON faktycznie nie prowadzi działalności. W związku z wprowadzaniem nowej klasyfikacji PKD 2007. GUS Warszawa. (w tym mikroprzedsiębiorstw o 75 tys.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI 13. że tak znacząca liczba podmiotów wyrejestrowanych wynikała z prac porządkujących system REGON84. znalazły się: górnictwo. Rozwój małej przedsiębiorczości W 2009 roku w systemie REGON zarejestrowano 349 tys. Wykres 49 Nowo zarejestrowane i wyrejestrowane podmioty gospodarki narodowej w systemie REGON tys. Jednocześnie z rejestru wykreślono 357 tys. oraz administracji publicznej. o ponad 30 tys. 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Podmioty: nowo zarejestrowane wyrejestrowane Źródło: Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2009 r. Sytuacja mikroprzedsiębiorstw w 2008 roku Liczba aktywnych przedsiębiorstw wyniosła w 2008 roku 1. podmiotów.). W porównaniu z rokiem 2008. wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną. Spośród sekcji gospodarki. wielkopolskim oraz zachodniopomorskim.862 tys. oraz hotele i restauracje. więcej niż w roku 2008. Należy jednak mieć na uwadze. 84 187 . w roku 2009 odnotowano spadek liczby nowo zarejestrowanych spółek. GUS dokonuje weryfikacji aktywnych podmiotów. wyższa była natomiast liczba nowo zarejestrowanych osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. przetwórstwo przemysłowe.2. śląskim oraz małopolskim. Po raz pierwszy od 1995 roku liczba podmiotów wyrejestrowanych był wyższa niż zarejestrowanych.

713. handlem (72%) oraz pozostałą działalnością usługową (74%).142 142.2 1.062 489.2 Przeciętne wynagrodzenie miesięczne na 1 1. Liczba pracujących w mikroprzedsiębiorstwach wyniosła w 2008 roku 3.2.5 2007 273. W porównaniu z latami poprzednimi wskaźnik przeżywalności nowych przedsiębiorstw był dużo wyższy i wyniósł 76%.592. Warszawa GUS.449 1.878 671.MINISTERSTWO GOSPODARKI Przychody rosły również szybciej niż koszty. w pomorskim było to 56.315 224.584 66. podkarpackie 34.321 126. Najtrudniej pierwszy rok przetrwać było przedsiębiorstwom zajmującym się pośrednictwem finansowym (64% aktywnych w rok po rozpoczęciu działalności).336 Źródło: Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2008 r.842 14. 188 .2 1.9 1.7 mln osób i było to o 134 tys. W województwie zachodniopomorskim wskaźnik ten był najwyższy i wyniósł 61. które osiągnęły rekordową wartość 20 mld zł.726 20. GUS Warszawa.2 3. to wciąż są one dwa razy niższe niż w firmach dużych.063 585.684 116.8 1.337.158.555 18.4.787.825 76.9 mikroprzedsiębiorstw. Najlepiej radziły sobie przedsiębiorstwa zajmujące się ochroną zdrowia (86% aktywnych w rok po rozpoczęciu działalności). Na drugim końcu znalazły się: lubelskie (31.5 mikroprzedsiębiorstw na tysiąc mieszkańców). opolskie 36. małych przedsiębiorstw (zatrudniających mniej niż 50 osób) i było to o 20 tys.6 Przeciętna liczba zatrudnionych (tys.497 645. Rok Liczba nowo powstałych przedsiębiorstw 85 Warunki powstania i działania oraz perspektywy rozwojowe polskich przedsiębiorstw powstałych w latach 2004-2008.120 636.836 67. więcej niż w roku 2007.403.3 2005 211.2 1. obsługą nieruchomości i firm (83%).2 1.653. Sytuacja małych przedsiębiorstw powstałych w 2008 roku85. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie przypadające na jednego zatrudnionego wynosiło 1.510 566.4 Źródło: Warunki powstania i działania oraz perspektywy rozwojowe polskich przedsiębiorstw powstałych w latach 2004-2008. w mazowieckim 54.9 3.474.) 1.7 2008 294.352 160.332 70.390 553.364 11. Choć w porównaniu z rokiem poprzednim nastąpił znaczny wzrost płac (o ponad 10%).214. oraz świętokrzyskie 37.883 W 2008 roku w Polsce na tysiąc mieszkańców przypadało 46.356 141.5.690 Koszty ogółem (mln zł) 485. 2007 1.9 1.615.383.179 Wartość brutto środków trwałych (mln zł) 96. co oznaczało poprawę wyniku finansowego w mikroprzedsiębiorstwach.0 firm.4 zaś w wielkopolskim 53.727.3 firm.) 3.398.342 2008 1.) 1.579 193.8.653.1 1. Tabela 65 Najważniejsze charakterystyki sektora mikroprzedsiębiorstw 2004 2005 2006 Liczba przedsiębiorstw (tys.509 zatrudnionego (zł) Nakłady inwestycyjne (mln zł) 11.5 3.240. Poprawa ta pozwoliła najmniejszym firmom zwiększyć wielkość nakładów inwestycyjnych.1 3.6 2006 241.270 108.483 1. oraz przedsiębiorstwa przemysłowe (81%).3 tys.726 zł.078 115. GUS Warszawa. Tabela 66 Nowo powstałe przedsiębiorstwa w Polsce w latach 2004-2008 Liczba aktywnych Wskaźnik przedsiębiorstw w kolejnym Przeżycia (%) roku 2004 186.0 Liczba pracujących (tys.625 746. więcej niż w roku 2007.259 62. W 2008 roku powstało 294.636 Przychody ogółem (mln zł) 541.

Sytuacja finansowa przedsiębiorstw86 W latach 2008 i 2009 nastąpiło pogorszenie sytuacji gospodarczej Polski. Poczynając od II półrocza 2009 roku notuje się przyspieszenie tempa wzrostu PKB. koszty i wyniki z poszczególnych rodzajów działalności Przychody z całokształtu działalności wyniosły 2. w których liczba pracujących przekracza 9 osób. o 17.0%. Jednak w II półroczu 2008 roku oraz w I półroczu 2009 roku Polska odczuła skutki globalnego kryzysu ekonomicznego. Przychody ze sprzedaży produktów.5% Obsługa nieruchomości i firm Edukacja Ochrona zdrowia Pozostała działalność usługowa Źródło: Warunki powstania i działania oraz perspektywy rozwojowe polskich przedsiębiorstw powstałych w latach 2004-2008.2%. Z innych form finansowania założenia firmy skorzystało znacznie mniej przedsiębiorców niż w roku 2007 (były to : inne źródła 12.5% 2.2%. Koszty uzyskania przychodów (2.224 mld zł i wzrosły o 0. Przemysł 4. Wynik finansowy na działalności gospodarczej ukształtował się w wysokości 116. Najwięcej osób zatrudnionych było w handlu (114 tys. pożyczka od rodziny lub znajomych 2. 13. 189 . GUS Warszawa. Dla zdecydowanej większości przedsiębiorców źródłem finansowania podejmowanej działalności gospodarczej są środki własne (w 2008 roku rozpoczęcie działalności sfinansowało w ten sposób 80%).2% powyżej uzyskanego w 2008 roku.5%.9%).) oraz budownictwie (90 tys.).1% 6. proc. W 2009 roku wyniosły one 2.8% Budownictwo Handel Hotele i restauracje Transport Pośrednictwo finansowe 5. kredyt bankowy 4.4% 19. 13. Wyniki finansowe oraz wskaźniki ekonomiczno-finansowe podmiotów gospodarczych w 2008 i 2009 roku ulegały zmianie wraz ze zmianami PKB.9% 8. Wykres 50 Struktura nowo powstałych przedsiębiorstw w 2008 roku.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W nowo powstałych przedsiębiorstwach zatrudnienie znalazło nieco ponad 500 tys.323 mld zł i były wyższe niż w 2008 roku o 1. towarów i materiałów są dominującym elementem przychodów ogółem.).6% 28.1 mld zł.2.7% 3. Nastąpiło spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego.1. Koszty uzyskania przychodów 86 Informacje prezentowane w niniejszym rozdziale dotyczą podmiotów gospodarczych.3% 4. obsłudze nieruchomości (92 tys.0% 16. Wyniki makroekonomiczne I półrocza 2008 roku nie wskazywały na spowolnienie wzrostu gospodarczego. niższy od przychodów.2. osób. o 0.2%.207 mld zł) wykazały wzrost o 0.8 pkt. Przychody.

z czego 16.4%.2 mld zł) wzrosły o 13. Na wszystkich rodzajach działalności osiągnięto dodatnie i relatywnie wysokie wyniki finansowe. W II półroczu 2009 roku gospodarka zaczęła powoli wychodzić z kryzysu.MINISTERSTWO GOSPODARKI zwiększyły się o 0. Wynik ze sprzedaży (114.0%. Wykres 51 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności w 2008 i 2009 roku (w mld zł) mld zł 120 100 80 60 40 20 0 -20 -40 sprzedaż poz. Charakterystyczną cechą kształtowania się wyników finansowych w latach 2008 i 2009 było ich istotne zróżnicowanie w poszczególnych półroczach. Przychody z pozostałej działalności operacyjnej (51. W szczególności dotyczy to wyników na działalności finansowej87.0%). Wyniki finansowe w tym czasie kształtowały się mniej korzystnie.5 mld zł do 6.9 mld zł) wykazał wzrost o 1.7%. zakładających dalsze umacnianie się złotego.0 mld zł do 5. w tym na działalności finansowej wzrosły. Przychody z działalności finansowej (47. W II półroczu 2008 i I półroczu 2009 nastąpiło spowolnienie wzrostu gospodarczego.2%). co skutkowało obniżeniem wyniku z 7.5 mld zł) zwiększyły się o 11. Wyniki finansowe. W II półroczu 2008 roku. a na działalności finansowej wystąpił niewielki zysk. Strata na tej działalności zmniejszyła się z 22. co powoduje niekorzystną dynamikę.3 mld zł (o 16. 87 W I półroczu 2008 roku wysokiemu tempu wzrostu gospodarczego towarzyszyła silna tendencja aprecjacyjna złotego. iż porównanie następuje do wysokiej bazy. a koszty (52. Tak znaczące zmniejszenie straty na działalności finansowej zdecydowało o poprawie wyniku na działalności gospodarczej. Bezwzględny przyrost wyniku na działalności gospodarczej wyniósł 17.1 mld zł. Kierownicy firm (często za namową przedstawicieli banków) zawarli wiele umów na opcje walutowe. w którym nasza gospodarka nie odczuwała jeszcze negatywnych skutków światowego kryzysu ekonomicznego.1 mld zł.2%. Odwrotna sytuacja ma miejsce w przypadku porównywania wyników II półrocza 2009 do II półrocza 2008. W tym przypadku porównanie następuje do relatywnie niskiej bazy. Porównując zatem wyniki I półrocza 2009 roku z wynikami I półrocza 2008 należy mieć na względzie okoliczność. Na działalności finansowej wystąpiły wielomiliardowe straty (ponad 23 mld zł w II półroczu 2008 roku i ponad 5. waluta krajowa gwałtownie się osłabiła. 190 . I półrocze 2008 roku to okres.3 mld zł) zmniejszyły się o 17.5 mld zł w I półroczu 2009 roku). nieco wolniej od przychodów.9 mld zł przypada na poprawę wyniku (zmniejszenie straty) na działalności finansowej. a koszty ich uzyskania wzrosły w szybszym tempie (o 16. co skutkuje wysoką dynamiką. Umowy opcyjne okazały się nietrafione. W II półroczu 2009 roku umowy opcyjnie wygasły. wraz z dotarciem kryzysu do naszego kraju.5%. operacyjna finansowa gospodarcza 2008 2009 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 67 Przychody.0%).5 47.2 Działalność finansowa 21.165. 08 I półr.4 30.9 51.4 18. operacyjna finansowa gospodarcza II półr.062.2 Działalność finansowa 20.4 Pozostała działalność operacyjna 19. obliczenia DAP MG.8 2.099.5 RAZEM DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 2.0 26.3 2.6 -23. 08 II półr.054.1 Pozostała działalność operacyjna 46.2 33.0 2. a działalność finansowa w 79.199. Na zmiany wyniku z działalności gospodarczej decydujący wpływ miała działalność finansowa.9 1.157.8 114.0%. a na działalność finansową 52.0 99. Także w przypadku tych wyników miało miejsce istotne ich zróżnicowanie w obu półroczach.206. na pozostałą działalność operacyjną 24.4 1.4 1.2 RAZEM DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 1.1 1. Łączny przyrost wyniku na działalności gospodarczej wyniósł 30.6 27. Na poprawę wyników w roku 2009 decydujący wpływ miała sytuacja w II półroczu.1 5.0 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.0%.2 52.3 13.4 1.3 25.1%).2 55.5 0.1 116.9 6.2 2.301.5 7.3 1. 09 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.169.4 Działalność finansowa 41.3 59.5 1.8 113.220. a w szczególności likwidacja w tym okresie ogromnej straty na działalności finansowej. Łączne zmniejszenie wyniku na działalności gospodarczej wyniosło 12.6 38.049.7 Pozostała działalność operacyjna 27.5 20.101. pozostała działalność operacyjna w 6.1 Rok Sprzedaż produktów towarów i materiałów 2.1 mld zł (wzrost o 17.223.3 2.0 Wynik 58. koszty i wyniki na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) Przychody I półrocze Sprzedaż produktów towarów i materiałów 1.3%. Wynik finansowy brutto wyniósł 116. 09 sprzedaż poz.004. 191 .9 63.0 mld zł.2 31.6 2009 Koszty 999.8 -5.1 W I półroczu 2009 roku wyniki na wszystkich rodzajach działalności obniżyły się.0 20.150.8 1.9 mld zł.6 52.6 44.2 65.322.5 2.0 Przychody 1. W kwocie tej działalność podstawowa partycypowała w 14. Wykres 52 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) mld zł 80 60 40 20 0 -20 -40 I półr. Zgoła odmienna sytuacja miała miejsce w II półroczu.7 1.5 Wynik 55.109.213.3 19.3 RAZEM DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 1.7%. a wynik finansowy netto 95.3 -5.9 1.8 mld zł (wzrost o 22.5 -22.3%. obliczenia DAP MG.1 2.5 63.5 21.8 3.101.7%.9 II półrocze Sprzedaż produktów towarów i materiałów 1.9 1.109.0 45. Wyniki na wszystkich rodzajach działalności uległy poprawie.036.202.095. 2008 Koszty 1. z czego na działalność podstawową przypada 23.

0 99. Nakłady inwestycyjne w 2009 roku wyniosły 118.5 Finansowa 1. 13. Udział nakładów z importu w nakładach ogółem zwiększył się z 11.1 116.8 -3.6 -6.2 -5.5 RAZEM 65.0 113.1 55.4 -1. 4.4 1. Natomiast w roku 2009 odnotowano spadek inwestycji o 10. Efektem światowego kryzysu ekonomicznego i jego wpływu na gospodarkę polską było istotne ograniczenie działalności inwestycyjnej.4 59.6 3. obliczenia DAP MG.9%.9 17.9% do 13.2%. w którym nasza gospodarka zaczęła odczuwać negatywny wpływ kryzysu.0%. Nakłady z importu (15.8 -23.9 6.8 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS. łącznie z wydatkami na zakup używanych środków trwałych 88 192 .3%.2 0. W latach poprzedzających kryzys gospodarczy nakłady inwestycyjne wzrastały w ponad 20procentowym tempie. rentowność brutto do 5. a więc w roku.8 63.2 16.5 7.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 68 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) Rodzaj działalności 1 2008 2 I półrocze 2009 3-2 3 4 2008 5 II półrocze 2009 6-5 6 7 2008 8 Rok 2009 9 9-8 10 Sprzedaż 58.1 1.8 Pozostała operacyjna 5. Nakłady inwestycyjne88 i możliwości ich samofinansowania Inwestycje są tym segmentem gospodarki. który jest najbardziej wrażliwy na zmiany koniunktury.9 23.5 -22.0 114.7 mld zł.3 -5. W niniejszym rozdziale nakłady inwestycyjne prezentowane są w cenach bieżących.9 33. Wskaźniki rentowności wzrosły: rentowność ze sprzedaży do 5.0 55.2%.7 mld zł) zmniejszyły się o 0.9 2.2.2 52.1 Wykres 53 Wskaźniki rentowności w latach 2008 i 2009 (w %) % 6 5 4 3 2 1 0 ze sprzedaży brutto netto 2008 2009 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.1%. W roku 2008.7 30.3 -12. obliczenia DAP MG.1 mld rok wcześniej.1 1.2.8%. wobec 133. tempo wzrostu inwestycji spowolniło do 5.1 -3. a rentowność netto do 4.

Należności krótkoterminowe na koniec 2009 roku wyniosły 339.1%). 89 193 .6 mld zł) stanowiące 51.8 dni. W zadłużeniu dominowały zobowiązania z tytułu dostaw i usług (268. Należności krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług (282. Poprawiła się struktura zadłużenia. Wzrosły potencjalne możliwości samofinansowania nakładów inwestycyjnych.0%. Nadwyżkę inwestycyjną w niniejszym opracowaniu definiuje się jako sumę zysku netto (zysku. ceł i ubezpieczeń wyniosły 41.1 mld zł wykazując wzrost o 8. płynność finansowa Zadłużenie na koniec 2009 roku wyniosło 770. wobec 33. Ich udział w ogólnej kwocie należności krótkoterminowych nie zmienił się i pozostał na poziomie 83.8% do 32.7 mld zł) także wzrosły o 0.8%.9%.6%.8 mld zł i pozostawało w takiej samej wysokości jak przed rokiem.7 mld zł (o 11. W 2008 roku czasokres ten wynosił 125. Zadłużenie długoterminowe wyniosło 248. o czym zdecydował z jednej strony spadek nakładów.2% kosztem zobowiązań krótkoterminowych. 13.0% niż w poprzednim roku.2% rok wcześniej. W zadłużeniu tym dominowały zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek (131.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 54 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 (w %.7% ogółu zadłużenia długoterminowego (przed rokiem udział wyniósł 56. Efektem niewielkiego przyrostu przychodów ze sprzedaży (o 0. Nadwyżka inwestycyjna wyniosła 193.8 mld zł wykazując wzrost o 0. ceny bieżące) % 30 25 20 15 10 5 0 -5 -10 -15 2005 2006 2007 2008 2009 Źródło: CISG MG na podstawie danych GUS.4 mld zł) zmniejszyło się o 2. należności.4 mld zł (o 5.7%.3.0 mld zł) stanowiące 52. Zysk netto (na skutek omówionej wyżej poprawy sytuacji przedsiębiorstw) zwiększył się do 119.2. W 2009 roku na spłatę zadłużenia należałoby przeznaczyć przychody ze sprzedaży zrealizowane w ciągu 124.4 dni.5%) i jednoczesnej stabilizacji poziomu zadłużenia był niewielki wzrost potencjalnych możliwości spłaty zadłużenia.5%). Wzrosły także odpisy amortyzacyjne do 73.7%) Zadłużenie krótkoterminowe (522.4% wobec 49.4 mld zł i były niższe o 17. W 2009 roku nadwyżka przekraczała poniesione nakłady o 62. wzrósł udział zadłużenia długoterminowego z 30. Zadłużenie.8%.9% przed rokiem. Zobowiązania z tytułu podatków.4 mld zł wykazując wzrost o 4. a nie wyniku) oraz amortyzacji.9%. a z drugiej – wzrost nadwyżki inwestycyjnej89.

a dla wskaźnika III stopnia . Wynik finansowy na pozostałej działalności operacyjnej był ujemny i wyniósł 0. wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną. Wzrosły wskaźniki rentowności: rentowność ze sprzedaży z 5. z pozostałej działalności operacyjnej 5.3 mld zł wzrosły inwestycje krótkoterminowe. 13. gaz.MINISTERSTWO GOSPODARKI Wzrosły wskaźniki płynności finansowej: I stopnia z 35% do 40%. Wskaźniki płynności finansowej przekraczały dolną granicę przedziału uznawanego za rekomendowany90.5%).1% (4.2%.2.1 mld zł (przed rokiem również wystąpiła strata 0. Zwiększyły się możliwości samofinansowania inwestycji: relacja nadwyżki do nakładów wzrosła z 129.120%.8%.2%. towarów i materiałów (1.8% (8. Wydłużył się okres możliwości spłaty zadłużenia przychodami ze sprzedaży z 116. W zależności od specyfiki branży wskaźniki mogą kształtować się odmiennie od ogólnych reguł.1% (0.6%.5%.7%.0%.5 mld zł.200%. zadłużenia i należności podaje się w mld zł. a rentowność netto z 3. nastąpiła zdecydowana poprawa.8 mld zł). Wynik na działalności gospodarczej wyniósł 60.9%. Należności krótkoterminowe (157.9 mld zł) o 35. 91 W niniejszym rozdziale wielkości dotyczące przychodów. 90 Za wielkości referencyjne dla wskaźnika płynności I stopnia uznawana jest wielkość przekraczająca 20%.1 mld zł). natomiast nadwyżka inwestycyjna wzrosła do 100.6 mld zł (o 11. Koszty uzyskania tych przychodów obniżyły się o 1.7 mld zł) wzrosły o 3.8 mld zł (o 7. Wynik finansowy brutto (60. gdy odnotowano stratę w wysokości 11. Łączna bezwzględna poprawa wyniku na działalności gospodarczej wyniosła 13.7 mld zł) oraz z działalności finansowej 64.0 mld zł i wzrósł o 29. dla wskaźnika II stopnia – przedział 100% . rentowność brutto z 4.7 mld zł) lecz w stosunku do roku 2008.1 dni.004. z tego przypada na przyrost wyników: ze sprzedaży 30.5% do 4. II stopnia z 98% do 105% oraz III stopnia z 140% do 147%. Sytuacja finansowa w sekcjach gospodarki 91 Przemysł ogółem W skład przemysłu wchodzą cztery sekcje: górnictwo i wydobywanie. Przychody z całokształtu działalności w 2009 roku wyniosły 1.2%. do 85. Jednocześnie poprawiła się jego struktura: udział zobowiązań krótkoterminowych wzrósł z 26. Wynik na działalności finansowej był także ujemny (2. wyników finansowych.6 mld zł) zmniejszyły się o 7.8% do 6. a koszty ich uzyskania o 1.049. jak niżej. Zadłużenie spadło do 326.3% do 155. Na dynamikę przychodów wpływ miały: wzrost cen produkcji sprzedanej przemysłu o 3.przedział 120% . a także wyników brutto i netto było znaczące zmniejszenie straty na działalności finansowej.7 mld zł (o 0.4% do 5. W znacznie szybszym tempie (o 10.4% oraz spadek realnych rozmiarów produkcji o 3.4.7 dni do 117.6 mld zł) obniżyły się o 0.2%). Wynik ze sprzedaży zwiększył się do 62.3 mld zł pozostając na poziomie zbliżonym do uboiegłorocznego. Sumaryczne wyniki dla tej agregacji kształtują się. przetwórstwo przemysłowe. a wynik netto (49. Natomiast wskaźniki dynamiki obliczono z wielkości w mln zł.8% do 28.8%.8%).8 mld zł).6 mld zł.0 mld zł) zwiększył się o 29. Głównym czynnikiem wzrostu wyniku na działalności gospodarczej.3%. parę wodną i gorącą wodę oraz dostawa wody. 194 .0%. gospodarowanie ściekami i odpadami. kosztów. Nakłady inwestycyjne (64.5%.7%.0%). Przychody ze sprzedaży produktów.

Jednocześnie warto zwrócić uwagę. gospodarowaniu ściekami i odpadami in plus. w dostawie wody. bowiem produkcja obniżyła się realnie o 4. gaz i wodę oraz dostawie wody. jak w przypadku przychodów i kosztów na poziomie całokształtu działalności.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Sekcje przemysłu W 2009 roku sytuacja finansowa sekcji przemysłu kształtowała się wyraźnie odmiennie.0%).0 mld zł. Główną przyczyną był spadek wyniku na działalności podstawowej sekcji. w przetwórstwie przemysłowym – wyższy spadek dotyczył kosztów. Pozytywna tendencja wolniejszego wzrostu kosztów uzyskania przychodów z całokształtu działalności niż przychodów miała miejsce również w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.2% w porównaniu do 2008 roku. W wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną.9%). W górnictwie i kopalnictwie odnotowano spadek przychodów.6% oraz 2.3%. w pozostałych sekcjach obie kategorie rosły.7%). który wynikał wyłącznie ze wzrostu cen (o 15. Analogiczne zmiany. oprócz górnictwa i kopalnictwa.8%. W 2009 roku generalnie lepsze wyniki na działalności finansowej wynikały z niekorzystnego poziomu odniesienia z 2008 roku. miały miejsce w poszczególnych sekcjach w zakresie działalności podstawowej. wobec 12.0%). Z kolei w górnictwie i kopalnictwie doszło do 38-proc. Pogorszenie koniunktury gospodarczej w największym stopniu odczuły górnictwo i kopalnictwo oraz przetwórstwo przemysłowe. w jakim wzrosły ceny jej sprzedaży (tzn. a wynik netto o 39. Stratę na działalności finansowej odnotowało wyłącznie przetwórstwo przemysłowe.0 mld zł) W rezultacie 3 z 4 sekcji przemysłu zamknęły rok 2009 z lepszymi niż rok wcześniej wynikami brutto i netto. przy rosnących kosztach. gaz i wodę – wzrost przychodów wyprzedał wzrost kosztów. gaz i wodę.0%. że odmiennie niż w górnictwie. produkcja sekcji zmniejszyła się realnie w takim samym tempie. gospodarowaniu ściekami i odpadami (wzrosty przychodów z całokształtu działalności o 10. przy czym w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. gaz i wodę. gaz i wodę zysk w tym obszarze zwiększył się prawie 2.9%. obniżenia wyniku na działalności gospodarczej. a w przetwórstwie przemysłowym wzrost wyniósł prawie 40%. gaz i wodę doszło niemal do jego podwojenia. gdzie doszło do wzrostu kosztów o 0.5-krotnego zwiększenia.5-krotnie. w przetwórstwie przemysłowym – koszty podążały za spadkiem przychodów i zostały zredukowane o 3. W przypadku wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną.9% oraz 7. Również ta sfera działalności (ale tym razem in plus) determinowała wyniki w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię 195 . Pozostałe sekcje poprawiły wyniki na tym poziomie.8%. Na pozostałej działalności operacyjnej – w górnictwie i kopalnictwie oraz energetyce odnotowano stratę. Jedynie w górnictwie i kopalnictwie wynik finansowy brutto obniżył się o 37. gdzie przychody z całokształtu działalności zmniejszyły się o 4. W rezultacie utrzymanie przychodów przemysłu na poziomie z 2008 roku było możliwe wyłącznie poprzez wysoki wzrost wartości obrotów w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. Z tej perspektywy inaczej wygląda wysoki wzrost przychodów ze sprzedaży (o 10. Poziom przychodów w poszczególnych rodzajach działalności determinują zmiany w zakresie wielkości produkcji oraz cen. W pozostałych sekcjach ceny i produkcja jednokierunkowo kształtowały przychody: w przetwórstwie przemysłowym in minus. choć i w tym przypadku saldo było lepsze niż przed rokiem (5.2%) obserwowany w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. Podobnie górnictwo i wydobywanie zawdzięcza relatywnie niewielki spadek przychodów wzrostowi cen (o 13. uzyskały lepszy wynik na działalności gospodarczej niż rok wcześniej. Pomimo niejednolitych zmian w kształtowaniu się przychodów z całokształtu działalności i kosztów ich uzyskania – wszystkie sekcje przemysłu. o 13. a w przypadku przetwórstwa przemysłowego doszło do jego 2.

gaz i wodę. a na działalności finansowej co prawda wystąpiła strata. Obie rozpatrywane sekcje z sektora usług – handel i naprawy oraz transport i gospodarka magazynowa – odnotowały spadki przychodów z całokształtu działalności oraz kosztów ich uzyskania. W handlu i usługach oraz w transporcie i gospodarce magazynowej.7%.5%.6 dni do 88. Wynik finansowy brutto zmniejszył się o 5. jednak w przypadku transportu szybsza redukcja kosztów umożliwiła uzyskanie znacznie lepszego niż rok wcześniej wyniku na działalności gospodarczej (4. W dostawie wody. w której nastąpiło pogorszenie wyniku na działalności finansowej. ale również w pozostałych sekcjach pozaprodukcyjnych.1%). gospodarowaniu ściekami i odpadami. Zmniejszyły się potencjalne możliwości samofinansowania inwestycji.0%). ale ze względu na szybszy wzrost kosztów (2. zarówno pozaoperacyjna.7%. Z kolei o poprawie wyniku transportu i gospodarki magazynowej zadecydowały zmniejszenie straty na działalności finansowej oraz wzrost zysku na działalności podstawowej. co skutkowało wzrostem zadłużenia długoterminowego (o 72.3% do 187.3%) było zmniejszenie straty na działalności finansowej. W przypadku handlu i usług podstawową przyczyną zmniejszenia wyniku na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto była obniżka wyniku właśnie na działalności podstawowej. 196 . Wynik z pozostałej działalności operacyjnej wzrósł o 5. gaz i wodę skróceniu uległ okres możliwości spłaty zadłużenia przychodami ze sprzedaży (z 96.4%.obniżyły się wskaźniki rentowności. a wynik netto o 36. Sekcje pozaprzemysłowe W budownictwie przychody z całokształtu działalności wzrosły o 1.6%. gaz i wodę. W przetwórstwie przemysłowym czynnikiem decydującym o poprawie wyniku końcowego (wynik finansowy brutto zwiększył się o 26. Również w górnictwie i kopalnictwie wskaźniki rentowności obniżyły się. Jedynie w dostawie wody. relacja nadwyżki do nakładów spadła z 203. jak i finansowa wpłynęła negatywnie na wyniki działalności. nie doszło do realizacji nowych projektów.1 dni). wynik z działalności gospodarczej obniżył się o 5. Spośród omawianych sekcji pozaprzemysłowych nakłady inwestycyjne w 2009 roku wzrosły jedynie w budownictwie (o 8. Nakłady inwestycyjne 3 sekcji przemysłowych były niższe niż przed rokiem. przy relatywnie szybciej rosnących przychodach oraz niekorzystnym kształtowaniu się relacji przychody-koszty – nie przełożyły się na poprawę rentowności. W 2009 r. a wynik netto – wykazał ponad dwukrotny wzrost.MINISTERSTWO GOSPODARKI elektryczną. Budownictwo jest jedyną sekcją. gospodarowaniu ściekami i odpadami tylko nieznacznie lepsze wyniki niż w 2008 roku. prawie o ½ więcej niż w 2008 roku. Wynik finansowy brutto został niemal podwojony. gospodarowaniu ściekami i odpadami były efektem poprawy wyniku na pozostałej działalności operacyjnej. a wynik netto o 2.5%.2 mld zł).0%). W konsekwencji . Dodatkowo w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. Jednocześnie w tym przypadku inwestycje były wyższe od możliwości ich samofinansowania.5-krotny wzrost). Handel i usługi zarejestrowały pogorszenie się wyników finansowych brutto i netto oraz wskaźników rentowności. Poprawa wyników na poszczególnych poziomach działalności zagwarantowała wzrost wskaźników rentowności w przetwórstwie przemysłowym oraz w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. w przypadku transportu – wyniki były korzystniejsze. Pozostała działalność. Nadwyżka inwestycyjna utrzymała się w wysokości 2008 roku (12.4%). zadłużenie całkowite wzrosło nie tylko w dostawie wody. pomimo wzrostu potencjalnych możliwości samofinansowania inwestycji.9%. spośród rozpatrywanych. Wynik ze sprzedaży był wyższy niż rok wcześniej (o 2. ale o 1/3 niższa od ubiegłorocznej. Z kolei dobre wyniki sekcji dostawa wody.4%). gospodarowaniu ściekami i odpadami – na przedsięwzięcia inwestycyjne wydano w 2009 r. Przychody ze sprzedaży oraz koszty im odpowiadające rosły w podobnym tempie (o 3.

7 5.6%).2.7 83.7 -0.1 0.0 18.2 tym: b 1.brutto netto ności daży daży operac.1 43. Za główną przyczynę poprawy wyniku na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto w obu sektorach należy uznać poprawę wyniku na działalności finansowej (w sektorze prywatnym zmniejszenie straty o 62.0 49.9 19. pozostałe zaś obniżyły się.4 6.1%. Tabela 69 Przychody.2009 rok Przychody w mld zł Wynik finansowy w mld zł Rentowność w % z ze ze poz.4 -0. W sektorze prywatnym na wyniki pozytywnie działała również poprawa sytuacji w pozostałej działalności operacyjnej (wzrost wyniku o 14.0 38.7 3.0 8.3 3.250.2 7. b 158.5 36. 197 .0 6.9 114.219.0 20.04 1.7 128. a w przypadku transportu wskaźnik płynności finansowej I stopnia pozostał na poziomie roku poprzedniego.8 4.0 4.8 5. ze działalogółem sprze.3 4.6 9.0 4.7 -5.223.7 4.1 0. Sektor publiczny odnotował spadek przychodów z całokształtu działalności o 4.3 5.2 6.0 0.0 41.2 5.7 58.5 45.300.8 -0.7% do 2.0 0.6 5.0 13.15 − dostawa wody.7 dni do 82.7%.7 3.8 753.2 7.3 1.7 mld zł.2008 rok a b a Przemysł. gospodarowanie ściekami i b 19.2 78.2% do 32.0 7.5 23.0 2.7 42.87 4. Redukcja kosztów wyniosła 5.2 2.2%. rentowność .1 0. z kolei wkład działalności podstawowej w poprawę ogólnych wyników był ujemny.2%).sekcje gospodarki w latach 2008 i 2009 a .1 11.1 5.0 99.004.5 3.1%).5 1.1 116. OGÓŁEM 0.8 8.5 152.9 5.9 -0.96 0.3 6.3 2.5 Transport i gospodarka a 87.1 775.7 2.5 19.7 0. wyniki.2%.4%.1 dni.2 a 772.7 -0.8 1.4 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG.14 odpadami Sekcje pozaprzemysłowe .6 3.6 -12.5 0.4 -0.6 7.0 798.1 14.2 16.0 42.9%.5 7.0 4.4 0.7 0.5 2.8 -0.7 5.5. Wynik na działalności gospodarczej osiągnął poziom 102.4 12.4 -2.3 1.6 6.14 0.9 2.7 24.012. 2.1 9.04 1.4 6.8 5.7 125.7 2.0 826.18 0.050.9 8.1 3.0 5.1 4.4 -4. brutto netto sprze.049.3 -5.7 20.4 56.1 4. a w transporcie spadł z 52.1 b .2 mld zł.6% do 87.8 4.3 -2.8 10. w a 1.273. daży fin. Wskaźniki płynności finansowej wzrosły w budownictwie oraz w handlu i usługach.1 0. Czasokres możliwości spłaty zadłużenia przychodami ze sprzedaży zmniejszył się z 82.2 0.7 3.dział.5 -22.7 Handel i naprawy b 776.0 30.1 3.5 46.6 9.0 7.4 mld zł (wzrost o 16. Sytuacja finansowa w sektorach własnościowych Przychody z całokształtu działalności w sektorze prywatnym wzrosły o 1.1 113.4% do 50.9 9.8 0.9 6.2 0.95 0.2% do 296.7 5.026.8 7.7 4.2 -1.200.7 60.1 95. W handlu i naprawach zadłużenie zmniejszyło się (o 1.5 47.3 -10.9 41.2 15.2 7.1 4.6 -3.3 1.3 4.7 24.8 magazynowa b 87.4 1. gaz.6 Budownictwo b 131.8 8.2 1.5 759.8 -0. Koszty wzrosły w tempie wolniejszym.1 2.322.4 3.6 62. Wynik na działalności gospodarczej wzrósł o 25.4 54. w sektorze publicznym – uzyskanie zysku).213. Udział przychodów sektora prywatnego w przychodach ogółem zwiększył się z 86.7 168.9 32.6 1.7 808.4 mld zł. z tego: b a − górnictwo b a − przetwórstwo przemysłowe b − wytwarzanie i zaopatrywanie a w energię elektryczną.88 0.4 1.8 2.2 5.4 10.8 12.3 0.6 1.3 52.4 14.4 4.2 1. o 1. Większość wskaźników przekraczała wielkości referencyjne (oprócz płynności II stopnia w handlu i usługach).6 45.7% do 13. W budownictwie udział zobowiązań długoterminowych w zadłużeniu wzrósł z 29.8 -0.4 5.4 4.8 7.7 a 133.9 2.sprze.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W 2009 r. firmy budowlane oraz transportowe zwiększyły swoje zadłużenie.9 8.3 3.9 175.5 52.5 18.8 82.2 2.8 -11.6 2.9 6.0 parę wodną i gorącą wodę a 20.1 -2.

198 . pozostałe grupy zakończyły rok 2009 z lepszymi wynikami brutto i netto. Wynik z działalności gospodarczej obniżył się o 3.6 mld zł) wzrosła o 9.0%. Zwiększyły się potencjalne możliwości samofinansowania inwestycji. co skutkowało wzrostem zadłużenia długoterminowego z 36.0 mld zł.6% oraz działalność finansowa w 64.7%). a wynik netto o 21.1% i 1. Wzrosła również większość wskaźników rentowności.0 mld zł (o 9.1%.3%. W pozostałych grupach podmiotów przychody z całokształtu działalności wzrosły w niewielkim stopniu.3%.7% i o 34.2.2%.0%. a nadwyżka inwestycyjna wzrosła o 7. Przychody ze sprzedaży obniżyły się o 2. W obszarze działalności inwestycyjnej zachowanie podmiotów z obu sektorów własnościowyh było odmienne. Sytuacja finansowa w przedsiębiorstwach wg wielkości Pogorszenie ogólnej koniunktury gosodarczej w odmienny sposób przełożyło się na kondycję finansową przedsiębiorstw w zależności od ich wielkości. W rezultacie wyniki brutto i netto zmniejszyły się odpowiednio o 3. Jednocześnie nakłady były wyższe od nadwyżki. a mniejsza skala dostosowania w zakresie kosztów ich uzyskania (spadek o 1. Obniżył się również wynik na pozostałej działalności operacyjnej. W sektorze prywatnym nakłady inwestycyjne spadły o 16.2% oraz o 13.0%.6%) doprowadziła do pogorszenia wyniku na tym poziomie (11. Pomimo odmiennych czynników determinujących całokształt działalności – oba sektory zarejestrowały poprawę wyników brutto i netto. w sektorze publicznym odpowiednio o 25. a koszty ich uzyskania o 1. relacja nadwyżki do nakładów wzrosła z 144. Odmiennie od małych podmiotów. W sektorze prywatnym wynik brutto wzrósł do o 16.2%. duże o 26. Ich przychody z całokształtu działalności zmniejszyły się o 1.4%. ale to radykalne zmniejszenie straty na działalności finansowej (o 12.8%.4%).3%. W poprawie poszczególne działalności partycypowały następująco: działalność podstawowa w 7.1 mld zł).7% i 30. W tym sektorze wzrosło też zadłużenie całkowite.8%.MINISTERSTWO GOSPODARKI Przychody ze sprzedaży w sektorze prywatnym zwiększyły się o 1.9%). 13. wobec zysku przed rokiem (1. wciąż notowano stratę. wzrost osiągnięto na działalności podstawowej. Wskaźniki charakteryzujące płynność finansową obu sektorów wzrosły i przekroczyły wielkości referencyjne.6. Przedsiębiorstwa średnie zanotowały wzrost odpowiednio o 11.1%. To pozwoliło na uzyskanie lepszych wyników na działalności gospodarczej – firmy średnie o 11%.2%.6 mld zł) było głównym czynnikiem wzrostu wyniku na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto. Przedsiębiorstwa średnie uzyskały poprawę wyników na wszystkich rodzajach działalności. W sektorze publicznym to podstawowa działalność przyczyniała się do poprawy wskaźników finansowych (mniejszy spadek przychodów ze sprzedaży niż kosztów ich uzyskania skutkował poprawą wyniku na tym poziomie o 14. duże o 27%. Na pozostałej działalności operacyjnej poniesiono stratę w wysokości 1.5%).3% do 189.6 mld zł do 40. Obniżyły się też wskaźniki rentowności. Sektor publiczny zrealizował inwestycje o wartości wyższej niż przed rokiem (o 9. choć mniejszą niż przed rokiem. a w zakresie działalności finansowej. Koszty ich uzyskania spadły w tempie wolniejszym (o 1. Lepsze były też wskaźniki określające ich rentowność. Nadwyżka inwestycyjna (162.3%. W przedsiębiorstwach dużych ponad 5-proc. ale nieco szybciej niż koszty ich uzyskania. Spowolnienie gospodarcze w największym stopniu odczuły małe podmioty.1%. pozostała działalność operacyjna w 28.0%.4%).

.7%.6 − przedsiębiorstwa duże b 1. od wielu lat dominuje Polski Koncern Naftowy ORLEN SA.7 10.1 95.958 * Nie wszystkie firmy podały wyniki finansowe netto.281.623 2 KGHM Polska Miedź SA 2.1 3.8 5. Rzeczpospolita z 29 kwietnia 2010 roku.4 69.8 26.6 7.0 4.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 70 Przychody.4 5.221 9 Fiat Auto Poland SA 820 10 KGHM Polska Miedź SA 12.2009 rok Przychody w mld zł Wynik finansowy w mld zł Rentowność w % z ze poz.0 88.6 9.1 2.4 4.8 2.9 2.3 -5.800 6 Polkomtel SA 1.204 6 Grupa Metro w Polsce 16. 2.5 309.0 3.2 -0. Tabela 71 Dziesięć największych firm pod względem przychodów ze sprzedaży oraz osiągniętego zysku netto w 2009 roku (mln zł)* L.802 5 PGNiG SA 1. ogółem przypada na: − sektor prywatny − sektor publiczny Z poz.5 1.1 4.3 20.2 5.2 26.1 15. daży fin.4 b .5 102.5 632.4 43.241.4 28.282 5 Jeronimo Martins Dystrybucja SA 16.2 4.092 Razem (1 do 10) 14.0 637.5 -22.8 19.4 .434 3 Polski Koncern Naftowy ORLEN SA 1.7 6.1 3.213. rentowność . pod względem wielkości przychodów.sektory własności i przedsiębiorstwa wg wielkości w latach 2008 i 2009 a .5 − przedsiębiorstwa średnie b 652.4 57.300. wyniki.6 5.1 16.8 1.991.2 -5. ze działalogółem sprzedaż sprze.322.0 4. które podały tę informację.dział.0 b 366.0 -3.948.0 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG. 67.8 18.0 99.2 4.5 11.9 352.4 103.4 4.3 -8.1 4.223.4 1.5 103.107 7 Telekomunikacja Polska SA 16.1 67.3 4.1 4.560 7 Tauron Polska Energia SA 899 8 Grupa Lotos SA 14.359 SA 3 Fiat Auto Poland SA 19.026.brutto netto ności daży operac.3 345.3 70.321 8 Grupa Lotos SA 894 9 Tauron Polska Energia SA 13.2 5.3 -1.337 PGE Polska Grupa Energetyczna 21.7 1. p.3 -1.1 4.1 4.3 3. W powyższej tabeli uwzględniono dziesięć największych firm spośród tych.300.300 4 PGNiG SA 19.4 -22.0 71.3 5.9 114. które wygenerowały najwyższe zyski netto w ogólnym zysku netto wyniósł 15.6 2.5 -1.0 3. Źródło: Lista 500 .5 3.0 5.2008 rok a b a b a b OGÓŁEM Z poz.6 5.1 0.228.1 116.9 6. brutto netto sprze.924.6 4.4 4.8 5.8 0. ogółem przypada na: − przedsiębiorstwa małe a 360.6 3.5 2.4 3.0 -13.4 85. 1 2 Nazwa Polski Koncern Naftowy ORLEN SA Przychody L.8%.9 5.3 18.3 1.6 296.2 23.9 8. p.8 5.5 5.4 3.2 275. 199 .0 10.2 25.113 10 Kompania Piwowarska SA 756 Razem (1 do 10) 218.2 288.290 4 Telekomunikacja Polska SA 1.1 113.9 5.5 7. 2.3 -3.4 13.4 4.0 55.2 78.6 a 1.4 3.2 1. Wśród firm niefinansowych funkcjonujących na polskim rynku zdecydowanie.6 15. Natomiast udział dziesięciu firm.6 a 662.928 1 Nazwa PGE Polska Grupa Energetyczna SA Wynik netto 4.3 3. Udział dziesięciu największych firm w przychodach ze sprzedaży ogółu przedsiębiorstw wyniósł w 2009 roku 9.

9 26.7 5.4 148.3 9.8 16.9 184.8 26.3 240.2 11.8 15.6 26.8 9.6 19. z tego Zadłudługo.8 100.0 97.8 18.5 25.8 174.9 8.3 77.8 32.1 41.9 52.2 159.4 26.3 6.1 108.1 Sekcje pozaprzemysłowe .4 7.4 a 42.7 88.5 156.5 522.6 4.3 139.2009 rok b .9 26.4 105 98 x x 94 112 98 89 143 128 136 141 x x 122 110 81 78 117 121 162.0 74.5 54.1 56.0 137.2 21.5 Budownictwo b 9.4 197.2 3.0 3.4 85.7 7.6 5.9 8. w mld zł 770.1 5.7 2.7 29.8 64.2 27.4 87.9 444.2 Transport i gospodarka magazynowa b 3.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 72 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną.9 267.7 elektryczną.1 96.2 7.5 a 9.0 3.8 41.7 29.6 − wytwarzanie i zaopatrywanie w energię b 6.3 34.1 132.4 5.4 290.8 19.3 2.5 171.5 154.6 107.8 15.9 33.4 237.2 56.8 odpadami a 58.7 177.9 30.9 12.1 50.6 177.1 4. parę wodną i gorącą wodę a 1. gospodarowanie ściekami i b 1.7 114.8 − przetwórstwo przemysłowe b 38. zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty.0 31.3 20.0 52.7 4.3 133.4 193.2 120.3 16.3 90.5 12.1 13.3 339.9 3.7 a 13.6 27. z tego: b 51.2 39.0 a 22.3 232. w tym: b 56.9 21.3 131.8 182. należności oraz płynność finansowa w sekcjach gospodarki w latach 2008 i 2009 Zysk netto 4:5 8:7 % 10 11 12 13 14 a .3 20. w mld zł % 16 1 a 119.0 8.6 82.5 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG.0 40 35 x x 49 65 30 26 66 58 74 78 x x 55 42 23 20 53 53 15 Nadwyżka (2+3) w mld zł Nakłady inwest.7 69.0 11.3 12.2 28.2 6.7 125.3 6.1 8.5 16.3 8. krótk.0 12.7 38.0 248.5 87.4 533.2 3.3 173.6 85.4 2.1 11.7 328.7 OGÓŁEM b 107.Inwes.0 2.1 118.3 2.8 326.4 86.2008 rok % 5 6 7 8 9 2 3 4 Amortyzacja Ilość dni 124.4 10.8 39.2 162.6 260.7 203.1 2.2 30.1 292.0 157.3 29.5 94.0 149.6 186.4 4.4 179.1 121.4 117.1 19. gaz.6 41.7 73.5 126.6 8.6 64.7 112.5 187.7 30.4 69.Płynność finansowa ności tycje I II III krótk.8 33.6 14.8 337.7 165.5 70.7 133.0 146.3 63. 147 140 x x 138 148 146 139 169 151 151 157 x x 180 168 132 131 132 136 .3 7.3 87.1 442.8 40.0 a 3.5 59.1 46.5 121.5 171.0 21.2 155.8 125.0 5.1 116.7 129.2 6.5 10. termin.2 14.9 39.2 41.0 3.6 23.1 a 60.7 33.5 62.0 20.6 210.4 Należ.5 12.6 a 3.6 44.2 206.6 92.2 17.7 Handel i naprawy b 22.3 166.7 13.0 69.krótkożenie termin.1 − dostawa wody.1 30.3 196.1 82.2 162.6 46.6 Przemysł.7 153.9 2.8 770.5 51.8 28.3 13.1 − górnictwo b 5.2 19.7 28.7 2.9 137.0 4.6 10.7 8.3 5.5 32.3 25.1 183.

w mld zł 105 98 1 OGÓŁEM a b 119.5 522.3 153.9 57.7 29.1 14.9 124.6 53.6 a b a b 57.2 179.4 30.4 298.0 16.6 42.7 30.8 43.7 30. należności oraz płynność finansowa w sektorach własnościowych i przedsiębiorstwach wg wielkości w latach 2008 i 2009 NadZysk AmortyNakłady wyżka netto zacja inwest.3 139.8 102.8 33.0 36.6 58.0 44.9 212.2 b 20.8 15.7 107. termin.4 533.6 148.1 208.5 85.2 770.4 69.1 6.5 28.7 133.2008 rok II w mld zł 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 8:7 % 32. ogółem przypada na: a 20.0 155.5 63.0 95.7 12.1 133.2 438.7 73.1 177.6 131.3 z tego Zadłużenie długo.3 302.5 − przedsiębiorstwa duże b 58.9 125.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 73 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną.3 147 140 Z poz.0 15.6 193.2 37.7 49.4 237.6 162.3 77.3 163.5 144.3 a 31.2009 rok b .2 47.1 106.5 305.0 69.6 a 68.8 47.4 148. zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty.5 26.7 59.5 181.9 184.8 337.0 134.2 145.9 6.3 140.0 26.0 − przedsiębiorstwa średnie b 28.0 106.8 32.0 107.7 128.6 119.0 206.4 36 31 65 56 40 35 36 34 41 35 102 96 121 111 110 102 106 103 103 94 146 140 155 143 156 148 152 149 142 134 Z poz.3 32.7 38.4 131.4 200.8 43.6 15.6 54.2 Źródło: Sprawozdania finansowe F-01 z bazy danych CISG MG oraz obliczenia DAP MG.2 124.6 141.8 125.1 144.0 30.1 433. (2+3) 4:5 I % 14 15 16 a .7 113.InwesIlość ności tycje dni krótk.5 291.5 31.4 34.8 67.0 663.5 122.2 26.7 107.0 29.4 38.0 105.9 125.0 200.6 87.6 124.8 248.4 181.9 189.8 97.8 93.7 37.8 30.8 664.0 94.2 33.4 82.8 132.8 14.8 30. III Płynność finansowa % 118.9 17.3 103.6 40 35 w mld zł Należ.9 40.8 770.4 463.4 34.0 30. krótk.krótkotermin.7 162.6 50.4 339.7 133.6 120.7 119.7 86. − przedsiębiorstwa małe . ogółem przypada na: − sektor prywatny − sektor publiczny 175.6 455.

a na środki transportu 10. Inwestycje umożliwiają unowocześnienie gospodarki i właściwy jej rozwój.1% wobec 55. W 2009 roku. w których liczba pracujących przekracza 49 osób. W strukturze nakładów (w cenach bieżących) dominowały wydatki na budynki i budowle (59.MINISTERSTWO GOSPODARKI * ** Przychody z całokształtu działalności podmiotów gospodarczych wyniosły w I kwartale 2010 roku 457. Sytuacja taka trwała do 2008 roku włącznie.0 mld zł (o 4.7% wobec 32.9%. Nakłady inwestycyjne i polskie inwestycje zagraniczne 13.6% w 2008 roku). Wynik z pozostałej działalności operacyjnej obniżył się z 1.5 mld zł do 1.4 mld zł (o 9. Przychody ze sprzedaży produktów.7mld zł. Rentowność ze sprzedaży obniżyła się do 4.3% skutkując obniżeniem wyniku ze sprzedaży z 22. Rentowność brutto i netto wzrosła odpowiednio do 5. Ich efektem jest także wzrost produkcji nowoczesnych wyrobów. Nakłady inwestycyjne w 2009 roku wyniosły 220.8 mld zł) wzrósł o 70.6%.4 mld zł wykazując przyrost o 1. Nakłady inwestycyjne Poziom inwestycji jest bardzo ważnym elementem określającym stan gospodarki i jej perspektywy rozwojowe.3 mld zł) o 87.2 mld zł). o 2.0%).0% i 4. w związku z globalnym kryzysem ekonomicznym. 13.2%.3. ceny stałe 202 . wobec poniesionej rok wcześniej głębokiej straty (10. towarów i materiałów ukształtowały się w wysokości 441.4 mld zł). Wskaźniki rentowności wykazały zmiany różnokierunkowe. Na działalności finansowej osiągnięto zysk (0.7%).0%. Po spadku nakładów inwestycyjnych w okresie 2001-2002 (efekt słabej koniunktury gospodarczej i pogorszenia kondycji finansowej firm). 92 93 Dotyczy podmiotów gospodarczych.3%.1%93).8%. w kolejnych latach notowano systematyczny wzrost wydatków na inwestycje.3% wobec 10.8 mld zł i były wyższe o 1.0% niż przed rokiem92.1.8 mld zł.1 mld zł do 21.8%. a także powodują poprawę jej efektywności i konkurencyjności. Koszty wzrosły szybciej. Udział nakładów na maszyny i urządzenia stanowił 29.3. doszło do zatrzymania tego trendu (inwestycje zmniejszyły się o 0.6% a wynik netto (18.Znaczący przyrost wyniku na działalności finansowej był jedynym czynnikiem powodującym poprawę wyniku finansowego na działalności gospodarczej oraz wyników brutto i netto Wynik finansowy brutto (22. Koszty uzyskania przychodów zmniejszyły się o 1.0% do 22. Wynik finansowy na działalności gospodarczej wzrósł o 71.

Zmniejszył się natomiast udział nakładów na środki transportu z 11.7 45.2 0.5 2008 105.1 94.4 10.7 220.1 105.1%.0 38.9 2006 81.9 17.0 40.5 0.9 63.6 16.3 96. Dane dla sekcji gospodarki i działów na podstawie klasyfikacji PKD 2007. Pozostałe nakłady 0. 49 osób 2005 67.7 8.2 20.2 0.1 mld zł i były niższe o 11.2 0.4% wobec 38.1%.5%.9 70.1 0. Spośród analizowanych sekcji wzrost nakładów nastąpił w dwóch: dostawie wody. Nakłady inwestycyjne w cenach bieżących obniżyły się o 10. W strukturze nakładów dominowały wydatki na budynki i budowle (41.8 23. około 15-proc.3 65.6 2007 191.1 94 Informacje zamieszczone w dalszej części niniejszego rozdziału dotyczą inwestycji przedsiębiorstw.1 52.2 36. Tabela 74 Nakłady inwestycyjne w latach 2005-2009 w mld zł Nakłady na środki trwałe w tym Lata Ogółem Razem budynki i maszyny i środki budowle urządzenia transportu w pełnej zbiorowości podmiotów 2005 131.1 -10 -11.3% w 2008 roku).8 2007 96.1 120. spadki miały miejsce w przemyśle przetwórczym. Udział nakładów na maszyny i urządzenia podobnie jak przed rokiem wyniósł 49. Nakłady inwestycyjne w podmiotach powyżej 49 pracujących94 wyniosły 94.5 67.9 70.1 Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS.9% niż w roku poprzednim (ceny stałe).5 130.8 2006 154. 203 .9 -20 2005 2006 2007 2008 2009 7.0 27.7 191.2 0.8 2009 94.6 2009 220.1 0. handlu i naprawach oraz transporcie i gospodarce magazynowej.8 11.3 217. gospodarowaniu ściekami i odpadami. rekultywacji o 50.4 83.9 46.8 26.8 19. w których liczba pracujących przekracza 49 osób.6%.8 22.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 55 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 w % w stosunku do roku poprzedniego (ceny stałe) % 30 20 10 0 -0.4 24.1 130.8 34.5 22. 49 pracujących Źródło: Roczniki Statystyczne GUS.8 w przedsiębiorstwach o liczbie pracujących pow.2 pełna zbiorowość pow.2 81.8 2008 217.6 11.7 8.1 0.6 103.4 47.2 8.1 0.6 41. Najgłębsze.3 11.7% oraz w budownictwie o 1.7 13.3 7. Biuletyny Statystyczne GUS.2% do 8.2 51.9 154.

Sharp.126 3.0 78.8 124.Przetwórstwo przemysłowe . poligrafii.501 560 248 167 62 1.194 2. gaz i wodę .9 71.9 12.194 1.1 100.1 2.9 48.8 66.702 2.755 4.1 2009 94.410 3.189 2.997 2.805 1.065 2.Dostawa wody.4 71. Funai. Efektem poczynionych inwestycji w tym obszarze jest dynamiczny wzrost produkcji odbiorników telewizyjnych z 6.5 1.107 478 1.3 12.2 4.8 Największych inwestycji w przemyśle przetwórczym dokonał dział produkcji koksu oraz produktów rafinacji ropy naftowej.5 97.2 1.5 86.419 644 2.374 2. poczynając od roku 2006 inwestuje wiele firm zagranicznych.829 957 1.2 48.7 57.3 141.4 5.4 81.5 90.5 66.031 1.804 4.2 mld zł i stanowiły 17.1 86. gospodarowanie ściekami i odpadami.4 3.2 0.7 3.4 1.8 12.8% ogółu nakładów poniesionych w tej sekcji.8 2.1 99.9 0.9 34.722 457 6.2 9.9 84. 2008 41.3 4.5 86.8 97.7 7.1 114.320 4. spożywczych − napojów − wyrobów tytoniowych − wyrobów tekstylnych − odzieży − skór i wyrobów skórzanych − wyrobów z drewna.0 10. jak np.8 5. Toshiba.0 Dynamika 2009/2008 89.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 75 Nakłady inwestycyjne w poszczególnych sekcjach gospodarki w mld zł. przyczep.2 2.4 mln sztuk w 2009 roku.Górnictwo i wydobywanie .5 92.6 1. rekultywacja Budownictwo Handel i naprawy Transport i gospodarka magazynowa Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS. W tym ostatnim dziale spadek inwestycji 204 .Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.481 2.3 8.9 5.129 417 976 Dynamika Struktura 2009/2008 2009 = 100 84. W tym ostatnim dziale. 2008 105.1 74. produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej oraz w produkcji komputerów. przyczep i naczep. w tym produkcja: − art. wyrobów elektronicznych i optycznych.0 85. korka i wikliny − papieru i wyrobów z papieru − poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji − koksu i produktów rafinacji ropy naftowej − chemikaliów i wyrobów chemicznych − wyrobów farmaceutycznych − wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych − wyrobów z surowców niemetalicznych − metali − wyrobów z metali − komputerów .9 150.405 2.4 5.1 Spośród 22 badanych działów przetwórstwa przemysłowego wzrost inwestycji odnotowano jedynie w czterech działach: produkcji wyrobów tytoniowych.8 87.477 2009 34.1 6.5 0. Wyniosły one prawie 6.2 66.1 58. naczep − pozostałego sprzętu transportowego − mebli Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS. ceny bieżące Wyszczególnienie Gospodarka Przemysł w tym: .124 732 642 164 163 54 531 1. czy koreański LG.095 1.9 76. produkcji artykułów spożywczych oraz produkcji pojazdów samochodowych.1 91.8 11.7 mln sztuk w 2008 roku i 23.0 107.1 62.2 3.2 5.4 6.3 1.6 17.6 mln sztuk w 2005 roku do 16. Prawie 40% nakładów dokonanych w przetwórstwie przemysłowym poniesiono w trzech działach: produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej.1 41.904 426 4. Orion.3 4.203 1. wyrobów elektronicznych i optycznych − urządzeń elektrycznych − maszyn i urządzeń − pojazdów samochodowych.433 532 1.2 6. Tabela 76 Nakłady inwestycyjne w przemyśle przetwórczym wg działów PKD w mln zł Wyszczególnienie Przetwórstwo przemysłowe.7 101.

Rzeczpospolita z 29 kwietnia 2010 roku.508 9.262 3.824 72.5 77. Znalazło to odzwierciedlenie zarówno w spadku poniesionych nakładów inwestycyjnych.036 1.9 79.486 mln zł w 2008 roku).3.778 8.415 Dynamika 2009/2008 93.3 81.994 93.062 134. produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej oraz w produkcji metali.567 mln zł w 2008 roku).314 14.3.2 96.280 35. Spadek wartości kosztorysowej przekraczający 70% nastąpił w produkcji papieru i wyrobów z papieru.124 mln zł w 2008 roku) − PKN Orlen . gaz i gorącą wodę.286 2.7%). jak również spadku liczby rozpoczynanych inwestycji oraz ich wartości kosztorysowej. Spośród działów przemysłu przetwórczego zwiększenie wartości kosztorysowej odnotowano jedynie w produkcji komputerów.490 4. − PGE Polska Grupa Energetyczna .188 2.429 88.543 16.452 1.891 5.6 138. − Grupa Lotos .021 3. Wzrost wartości nastąpił w górnictwie i kopalnictwie.200 1.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI notuje się drugi rok z rzędu. wyrobów elektronicznych i optycznych (o 21.764 3.301 632 259 6.927 7.5 83.874 2.262 25.699 6. Globalny kryzys ekonomiczny spowodował zmniejszenie skłonności do inwestowania.936 1. Najwyższe nakłady inwestycyjne w 2009 roku poniosły następujące firmy95: − PGNiG SA . gaz i wodę .560 2.8 109. Liczba nowych zadań inwestycyjnych (ponad 143 tys.718 939 486 5.889 8.362 107.8 81.1 80.205 16. poniesione głównie przez inwestorów zagranicznych w latach wcześniejszych skutkowały modernizacją i istotnym zwiększeniem zdolności wytwórczych przemysłu motoryzacyjnego.880 2008 153.051 3.742 2009 143.912 1.Dostawa wody.3.2 87.726 mln zł (3.819 - 2007 134.605 37.374 2.726 mln zł (4.3.466 3.841 mln zł (2.834 18. wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną. Zmniejszenie liczby rozpoczynanych inwestycji dotyczy wszystkich sekcji gospodarki.741 1. Natomiast spadki przekraczające 50% miały 95 Lista 500.332 24.7 55.757 118.Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną.Górnictwo i kopalnictwo . gospodarowanie ściekami i odpadami.7 137.347 935 500 5.7 85.849 4.Przetwórstwo przemysłowe .7 a/ liczba nowych zadań inwestycyjnych.594 784 558 4.637 1.052 3.659 31.581 4.343 mln zł (2.8% do 35.746 90. Natomiast w odniesieniu do wartości kosztorysowej sytuacja jest zróżnicowana.330 1.396 108.8 mld zł. 205 . b/ wartość kosztorysowa w mln zł nowo rozpoczętych inwestycji w cenach bieżących Źródło: Biuletyny Statystyczne GUS.794 19.0 86.041 44.185 1.) zmniejszyła się o 6. Jednak nakłady. W jeszcze większym stopniu zmniejszyła się wartość kosztorysowa tych zadań. Tabela 77 Inwestycje rozpoczęte w poszczególnych sekcjach gospodarki Wyszczególnienie Gospodarka Przemysł w tym: . Głęboki spadek wartości kosztorysowej (o 45%) nastąpił w przemyśle przetwórczym.463 18. budownictwie oraz transporcie i gospodarce magazynowej.937 mln zł w 2008 roku).5 72. rekultywacja Budownictwo Handel i naprawy Transport i gospodarka magazynowa a b a b a b a b a b a b a b a b a b 2006 116.4 61.7%.504 44. o 18.9 111.147 17.223 24.

0 48.0 Źródło: Raport o sytuacji banków w 2009 roku. polskie inwestycje bezpośrednie za granicą o wartości 2.4 171.0 103.6 212.5 99. Podobnie. Polskie inwestycje zagraniczne Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą.2.7 .9 144.6 123. Mimo dalszej poprawy sytuacji ekonomicznej zainteresowanie inwestycjami jest nadal niewielkie. co do kształtowania się koniunktury zagranicznej. Po głębokim załamaniu optymizmu inwestycyjnego w grupie eksporterów wywołanym spowolnieniem koniunktury w 2008 r. maszyn i urządzeń oraz pozostałego sprzętu transportowego. przedsiębiorstwa te wciąż rzadziej decydują się na rozpoczęcie nowych inwestycji niż firmy zaopatrujące wyłącznie rynek krajowy. Komisja Nadzoru Bankowego. 2010 r.1 137. traktując te działania jako uzupełnienie swojej aktywności na rynku krajowym. nie obserwowanym przed kryzysem. jak w poprzednich kwartałach.działalność bieżącą 74. kwiecień 2010 rok 97 Według World Investment Report przygotowywanego przez UNCTAD. 206 . ale znaczenie kredytów w finansowaniu inwestycji jest obecnie niższe niż w poprzednich latach.1 166.3 13. że niemal wszyscy inwestorzy. Nadal będzie zwiększać się aktywność inwestycyjna dużych przedsiębiorstw.3 Depozyty przedsiębiorstw 125. 96 Informacja o kondycji sektora przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem stanu koniunktury w I kwartale 2010 r.8 111.0 137. od kilku lat stanowią zauważalną pozycję bilansu płatniczego oraz stają się coraz bardziej istotne w praktyce życia gospodarczego.1 64.8 149. Kolejnym źródłem pozyskiwania środków finansowych są kredyty bankowe.8 64.7 46.7 222.3 34.MINISTERSTWO GOSPODARKI miejsce w produkcji wyrobów farmaceutycznych. którzy posiadali inwestycje w fazie realizacji zapowiadają ich kontynuację. Mniej optymistycznie rysują się perspektywy w sektorze MSP.0 95. Pozytywnie natomiast należy ocenić fakt.4 100.nieruchomości 21.7 . przedsiębiorstwa sfinansują nowo rozpoczynane inwestycje najczęściej z własnych środków finansowych.582 mln USD.9 102. Tak poważne zmniejszenie wartości kosztorysowej inwestycji w 2009 roku nie może napawać optymizmem odnośnie wielkości nakładów realizowanych w roku 2010.6 111. 2008 rok) stanowią zaledwie 0.19% światowych przepływów kapitałowych z tytułu inwestycji dokonywanych za granicą. W przedsiębiorstwach przetwórstwa przemysłowego od dwóch kwartałów obserwujemy wyhamowanie wzrostu zainteresowania nowymi inwestycjami.4 90. które decydują się na podjęcie ekspansji kapitałowej także poza granicami kraju. Rosnąca wartość inwestycji bezpośrednich za granicą wskazuje na dokonujący się wzrost potencjału polskich przedsiębiorstw. Większa ostrożność w planowaniu inwestycji przez eksporterów jest zjawiskiem nowym.7 . 129.inwestycje 42.3. – NBP. i może być oznaką niepewności. Na samofinansowanie inwestycji pozwala relatywnie dobra rentowność i rosnące depozyty na rachunkach bankowych. Wg NBP96 nie należy szybko spodziewać się większych zmian aktywności inwestycyjnej w sektorze przedsiębiorstw. choć na tle innych państwa świata nie przedstawiają się imponująco97. oraz prognoz koniunktury na II kwartał 2010 r.454 mln EUR (3. Tabela 78 Kredyty i depozyty przedsiębiorstw w latach 2006-2009 w mld zł Wyszczególnienie 1 2006 2 2007 3 2008 4 2009 5 Dynamika w % 4:3 5:4 6 7 Kredyty dla firm w tym na : 138.6 89.3 47.

kiedy odnotowano najniższą ich wartość w ostatnim 5leciu. choć biorąc pod uwagę korektę danych – wynik ostateczny może być nieco wyższy. 21. co było spowodowane kryzysem finansowym. najwięcej należności z tytułu polskich BIZ przypadało na państwa Unii Europejskiej (58.0 mld EUR. która w latach 2006-2007 stanowiła około 40% wartości polskich inwestycji bezpośrednich.6% całości należności.4 mld EUR. Relatywnie niska wartość inwestycji w 2009 roku wynikała przede wszystkim ze spowolnienia aktywności gospodarczej od IV kwartału 2008 roku.0 mld EUR).8 mld EUR) i Litwę (0.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Podstawowymi motywami decydującymi o podejmowaniu przez polskie przedsiębiorstwa inwestycji za granicą są przede wszystkim: − pojemne rynki lokalne. nie tylko w Polsce. iż nieznacznie zostanie przekroczona wartość polskich BIZ notowana w bardzo niekorzystnym 2008 roku.074 Wstępne dane z roku 2009 wskazują. − dodatkowe możliwości eksportu na rynek inwestowania. Rok 2006 był pod tym względem rekordowy. podczas gdy w roku 2008 zmniejszyła się do ok. W kolejnych latach nastąpiło przyspieszenie w tym zakresie i wartość kapitału transferowana za granicę wzrosła z 0. według stanu na koniec 2008 roku. W kolejnych latach wynik ten był niższy. − możliwości szerszej ekspansji eksportowej na pobliskie rynki.0 mld EUR. − niższe jednostkowe koszty pracy. 8.7 mld EUR).952 2008 1.730 2006 7. 21. tj. Znaczący wpływ miało także zmniejszenie się kategorii kapitał w tranzycie98.0 mld EUR.4 mld EUR. W latach 1994-2000 wartość polskich inwestycji bezpośrednich za granicą pozostawała na niskim poziomie nie przekraczającym z reguły 50 mln EUR rocznie.992 2009* 2. ale także w skali całego globu. Odpływ polskiego kapitału w postaci BIZ wyniósł 7.7 mld EUR w roku 2005. Kapitał w tranzycie definiuje się jako napływ zagranicznych środków powiększających kapitały własne krajowych przedsiębiorstw bezpośredniego inwestowania.0%). według wstępnych danych Narodowego Banku Polskiego – 2. Wg stanu na koniec 2008 roku skumulowana wartość polskich inwestycji za granicą wynosiła 16. 23%. aczkolwiek przewyższający bądź zbliżony do poziomu osiągniętego w 2005 roku.1 mld EUR. Następnie środki te są inwestowane przez spółki krajowe w tworzonych oddziałach lub spółkach mających siedzibę poza granicami Polski. 98 207 . Utrudniony dostęp do źródeł finansowania spowodował ograniczenie w transferach kapitału w formie BIZ. Biorąc pod uwagę kryterium geograficzne. Wielką Brytanię (0.5 mld EUR. W podziale uwzględniającym poszczególne państwa najwięcej należności przypadało na: Szwajcarię (3.8%). co było wynikiem dużej jednostkowej transakcji przejęcia spółki zagranicznej przez polski podmiot. Tabela 79 Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne w latach 2005-2009 (mln EUR) Rok Wartość * dane wstępne Źródło: NBP. 9. 2005 2. Polscy przedsiębiorcy w 2009 roku ulokowali za granicą środki o wartości 2. − konsolidacja w ramach branży. Niderlandy (1.2 mld EUR w 2002 roku do 2. − ochrona własnej pozycji konkurencyjnej.5%) oraz Republikę Czeską (1.1 mld EUR. Luksemburg (3. Tak znaczne zmniejszenie wartości polskich inwestycji bezpośrednich za granicą w ostatnich 2 latach było wynikiem zjawisk kryzysowych obserwowanych na całym świecie. W 2007 roku odpływ kapitału netto z tytułu inwestycji bezpośrednich wyniósł 4. a rok później.4 mld EUR).052 2007 3.

Rola i znaczenie firm z udziałem kapitału zagranicznego Trudno byłoby obecnie wyobrazić sobie funkcjonowanie polskiej gospodarki bez udziału w niej podmiotów zagranicznych. dystrybucja materiałów budowlanych informatyka.3 mld. W najbliższych latach. Tym niemniej tendencja zostanie zachowana i obecność polskich inwestorów w innych krajach będzie coraz bardziej widoczna. przy czym również zdecydowanie rzadziej inicjowali oni inwestycje typu greenfield.6 mld EUR. Kraj Hiszpania Rumunia Czechy Niemcy Rosja Ukraina Liczba projektów 3 3 2 2 2 2 Szacunkowa/ deklarowana wartość (mln EUR) 20 14 18 12 5. Wiązać się to będzie z rosnącym doświadczeniem w zakresie zasad funkcjonowania na tych rynkach oraz nabywaniem umiejętności w poszukiwaniu właściwych pozycji rynkowych. 30 dużych projektów inwestycyjnych (wobec ok.5% w stosunku do 2007 roku). handel detaliczny. Ramka 17 Polskie inwestycje zagraniczne w 2009 roku99 Aktywność polskich inwestorów bezpośrednich na rynkach zagranicznych była w 2009 roku nieco niższa od notowanej rok wcześniej. w których mogłyby działać polskie przedsiębiorstwa.0%). 13. materiały budowlane informatyka przemysł drzewny. Rola i znaczenie zagranicznych firm w polskiej gospodarce systematycznie wzrasta. 99 Szacunki DAP MG. że w perspektywie długookresowej będzie następował wzrost aktywności inwestycyjnej polskich podmiotów na rynkach zagranicznych.6%) oraz w przetwórstwie przemysłowym (1.4. w związku z globalnym spowolnieniem gospodarczym. jak handel czy przedstawicielstwa handlowe. odpływ kapitału z tego tytułu będzie zwiększał się poprzez rosnące obroty kredytowe z przedsiębiorstwami inwestowania zagranicznego. ale również przez bezpośrednie zaangażowanie kapitałowe. spadek o 2. materiały wykończeniowe Można oczekiwać. intensywność tych działań może nieco osłabnąć. 70 w 2008 roku). Główne miejsca lokowania polskich BIZ w 2009 roku. jak też z tytułu uzyskiwanych i reinwestowanych przez nie zysków. Tylko jeden z nich był przedsięwzięciem od podstaw (podczas gdy rok wcześniej było 11 takich projektów). wzrost o 8.5 19 Dominujące branże Informatyka.4. Ponadto wraz ze wzrostem ilości realizowanych projektów inwestycyjnych. poszukujących możliwości działania na rynkach zagranicznych. Świadczy to o rozwoju gospodarki oraz rosnącej aktywności przedsiębiorstw. Zrealizowano lub rozpoczęto realizację ok.MINISTERSTWO GOSPODARKI W podziale na rodzaj działalności najwyższy stan należności z tytułu polskich inwestycji zagranicznych w 2008 roku był notowany w kategorii pozostałe nigdzie niesklasyfikowane (10. nieruchomości bankowość. nie tylko poprzez formy tradycyjne. wzrost o 33. usługach ogółem (3. Napływ BIZ do Polski 13. 208 . nieruchomości przemysł spożywczy.4 mld.1. W szczególności dotyczy to takich sektorów jak przemysł samochodowy czy elektroniczny. W przekroju branżowym BIZ dominowały przejęcia zagranicznych firm z branży informatycznej oraz produkujących materiały budowlane i wykończeniowe.

141 95.770 23.4% w porównaniu z rokiem poprzednim.476 46.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Przychody spółek z udziałem kapitału zagranicznego (dotyczy całej zbiorowości) w 2008 roku100 wyniosły 970.028.824 267.388 2.469 2.638 169.346 1.2. Takie 100 101 Dane dotyczące 2009 roku zostaną zaprezentowane przez GUS na początku 2011 roku.859 b 46. Rok 2008 załamał oba te trendy.611 8.409 5. Wzrastał natomiast sukcesywnie ich udział w eksporcie. Tym niemniej w porównaniu z 2005 rokiem dynamika importu zagranicznych firm działających w Polsce wyniosła 145. W perspektywie długookresowej obserwowana była tendencja zmniejszania się udziału spółek zagranicznych w imporcie. zagr.344 27539 4. materiały i półfabrykaty na cele produkcyjne – 47.569 131.412 c 50.0 mld zł.779 13.1 1.5%.6% wyższą w porównaniu z rokiem poprzednim.068 37.034 4.681 2.7 279.693 a 7.060 81.213 36. o 8. listopad 2009.520 5.525 187.8% oraz 10.9% wydatków na aktywa trwałe wszystkich podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego).909 1.090 299.370 33.980 1. Liczba prac.1 mld zł. Firmy z udziałem kapitału zagranicznego pokaźne sumy przekazują na inwestycje i poszerzenie skali swojej działalności.3% wszystkich firm z udziałem kapitału zagranicznego. W 2008 roku działalność eksportową prowadziły 8.5 786. w tys.074 99.408 naprawy c 2.244.919 4.298 265.156 194.351 36.363 740.498.438 c 3.534 195. Najważniejszą pozycję w imporcie stanowią surowce.362 przemysł b 3.5 731.041 a 1.486 429.111 217. wykazujących zysk brutto netto a 45.711 219.845 a 3.3 mld zł101.6% przychodów wszystkich podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego oraz w handlu i naprawach – 314.301 1. Na kolejnych miejscach uplasowały się podmioty zajmujące się obsługą nieruchomości i firm oraz transportem. b/ dane za 2007 r.264 303.965 2.4% wartości importu.4 i 140. co stanowiło 42. GUS. Najwięcej środków inwestowały firmy prowadzące działalność w zakresie przetwórstwa przemysłowego (36.6 807.285.276 56. Tabela 80 Podstawowe kategorie finansowe spółek z udziałem kapitału zagranicznego o liczbie pracujących powyżej 10 osób na tle podmiotów składających bilans w latach 2006-2008 (stan na koniec roku) w mln zł Wyszczególnienie Podmioty składające bilans w tym: spółki z udziałem kapit. których udział stanowił odpowiednio 17.2% wyższe niż w roku poprzednim.867 7.521 41.5 5.971 8. Najwyższe przychody z całokształtu działalności uzyskały podmioty funkcjonujące w przetwórstwie przemysłowym .149 4.064 2.4%.6 mld zł tj.747.1 Firmy z udziałem kapitału zagranicznego odgrywają również bardzo istotną rolę w obrotach polskiego handlu zagranicznego.955 24.785 230.002 2. Odpowiednie wielkości dla całego naszego handlu zagranicznego wynoszą: 151.619 852.594 459.524 20.328 930.299 1. Źródło: Działalność gospodarcza spółek z udziałem kapitału zagranicznego w 2008 roku. a eksportu – 141.143 40.876 3.4 1.962 b 7.014 28.506 2.6 5. gospodarką magazynową i łącznością.5 321.059 306.283 a/ dane za 2006 r.433.0 257.1% całego importu. W przetwórstwie przemysłowym import surowców i materiałów na cele produkcyjne stanowił 78.758 1. co stanowiło 44.425.143.433 39.288 handel i b 1. Wartość ich eksportu była wyższa o 2. 209 .863.029 41.603 2.9 1. i były o 9.808 10.922 podmioty gospodarcze.901 39.346.368 5.417 1. co było wynikiem globalnego kryzysu. Dotyczy całej zbiorowości.9.3% w porównaniu z rokiem poprzednim. Wartość importu była wyższa o 5. Liczba firm Przychody ogółem w tym z eksportu Wynik finansowy (saldo) brutto netto Liczba jedn.350 c 8.922 6.958 5. Na pozyskanie nowych aktywów trwałych firmy te w 2008 roku przeznaczyły kwotę 81. osób 4.422 109.204 2.397 379. c/ dane za 2008 r.629 17. Firmy zagraniczne mają także znaczący udział w polskim imporcie.963 77.

173 5.3 Fiat Auto Poland Volkswagen Poznań Fiat-GM Powertrain 4.216 73.0 95.405 1.826.0 69.416 8.2 mld EUR.4 214.6 import 191.889 2.3 Spółki z udziałem kap.501 2.556.173.0 94.083 19.9 76.4 88.2 85. Warszawa 2.633 67. 102 210 .779. iż działalność gospodarcza spółek zagranicznych w Polsce nakierowana jest głównie na eksport.1 65. szczególnie wtedy.111 2.167 2.1 Udział spółek zagr. Liczba pracujących w spółkach z udziałem kapitału zagranicznego na koniec 2008 roku wynosiła 1.0 GlaxoSmithKline 2.671 3.194 1.780.606 2. A takie właśnie inwestycje stanowią w ostatnich latach coraz większy udział w ogólnej kwocie BIZ.458 4.877 1.853 6.0 Electrolux 2.382 7.0 394.150 88.9 61. Łódź 1. Tabela 81 Wartość eksportu i importu oraz udział spółek zagranicznych w obrotach polskiego handlu zagranicznego (w mln zł) Wartość polskiego HZ 2005 2006 2007 2008 Źródło: GUS.434 7.743 Udział eksportu w sprzedaży w % 2007 2008 2009 85.5 ring.064 947 6.7 61. których produkcja kierowana jest w zdecydowanej większości Działalność gospodarcza spółek z udziałem kapitału zagranicznego w 2008 roku.889 6. Wałbrzych Razem 41.010.6 89.4 57. zwłaszcza w branżach.3 63. osób102.056 2.452 1.027.0 386.0 Toyota Motor Manufactu2. W porównaniu z rokiem poprzednim liczba pracujących zwiększyła się o 78.565 45.165 34.4 97.4 BSH.225 Inwestycje zagraniczne wpływają pozytywnie na rynek pracy.703 2.616 2. Ponad 50.6 Indesit.0 218.0 74. eksport 177.623 3.946 x x Źródło: Lista 500 największych firm w Polsce wg dziennika Rzeczpospolita.8 343.693 3.4 55.647 96.5 279.6 58.5 95.750 2.0 405.947 7.857 3.239 1.322 2.2.635 2.9 62.860 1. Zatrudnienie (etaty) 2007 2008 2009 4.0 Bielsko-Biała Philips Lighting Poland.919 7.4. 3.383. wartość BIZ wyniosła 10. w roku 2008.114.0% zatrudnionych pracowało w spółkach zajmujących się przetwórstwem przemysłowym.028.268.133 6. Napływ BIZ do Polski Rok 2008 pod względem napływu BIZ do Polski odzwierciedlał kryzysowe tendencje obserwowane w tym zakresie w skali całego świata. Po rekordowym 2007 roku kiedy do Polski napłynęło ponad 17. Spadek wartości inwestycji zagranicznych był wynikiem utrzymującej się ogólnej dekoniunktury w światowej gospodarce.3 64.0 456. GUS.0 65. zagr.0 497. listopad 2009 r.459 3.MINISTERSTWO GOSPODARKI kształtowanie się relacji w zakresie eksportu i importu dowodzi.2009 Nazwa firmy Przychody ze sprzedaży w mln zł 2007 2008 2009 11. 13.207 57.826.2 62.2 95.001 1. udział eksportu w sprzedaży i zatrudnienie w niektórych zagranicznych firmach w Polsce w latach 2007 .282 56.854 15.625 75. Są to przede wszystkim firmy z branży motoryzacyjnej. osób.1 import 328.532 tys. Tabela 82 Przychody ze sprzedaży.9 56.685 3. wg danych Narodowego Banku Polskiego.312 1.828.665 3.025 33. Obserwowane w ostatnim okresie trudności. eksport 288. w obrotach polskiego HZ (%) w eksporcie w imporcie 61.516.372 1.761 4.192.203 5.8 264.0 tys.0 245. kiedy dokonywane są w formie inwestycji od podstaw (greenfield).429 2.9 73.030.0 mld EUR i była niższa o 42% w porównaniu z rokiem poprzednim.1 Wiele dużych zagranicznych firm działających w Polsce należy równocześnie do największych eksporterów.2 67.0 251.230 1.926 x 31.447 51.6 74. Dane dotyczą pełnej zbiorowości spółek.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI na eksport. rok 2009 – dane szacunkowe. W tym samym okresie wartość środków z tytułu kapitału w tranzycie wyniosła 429 mln EUR. ważne jest uwzględnienie ich struktury. Wykorzystują w ten sposób ich potencjał i wiedzę dotyczącą prowadzenia działalności na innych rynkach.3 10. przede wszystkim w państwach Europy Wschodniej. Druga z kategorii wskazuje. odsetek tego typu inwestycji systematycznie się zmniejsza. w tym reinwestowanych zysków103 oraz kapitału w tranzycie104. W latach poprzednich znaczący udział miały duże prywatyzacje. Osłabienie koniunktury gospodarczej w Polsce i na świecie obserwowane od początku drugiej połowy 2008 roku. Odmiennie niż w poprzednich latach – w 2008 roku wartość reinwestowanych zysków była ujemna (tj. Zgodnie z zasadami sporządzania bilansu płatniczego reinwestowane zyski są traktowane tak jakby zostały wypłacone inwestorowi zagranicznemu i dopiero potem ponownie przez niego zainwestowane. Wzrost pierwszej z pozycji dowodzi dobrej kondycji finansowej inwestorów zagranicznych oraz potwierdza plany zagranicznych firm na dalsze inwestowanie i poszerzanie zakresu swojej działalności właśnie w Polsce.0 8. a co za tym idzie .3% napływu BIZ do Polski. Wykres 56 Napływ BIZ do Polski w latach 2001-2009 w mld EUR 18 16 14 mld EUR 12 10 8 6 4 2 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 6. Porównując wielkość napływu BIZ do Polski w poszczególnych latach. Rośnie natomiast znaczenie innych pozycji BIZ.3 15. a co za tym idzie na ich możliwości finansowania nowych inwestycji.spadek zysków z prowadzonej działalności gospodarczej powodował zwiększenie awersji do ryzyka i redukcję nowych inwestycji w celu utrzymania ich bieżącej płynności. ze inwestor bezpośredni poprzez fakt posiadania znacznej części przedsiębiorstwa bezpośredniego inwestowania (co najmniej 10%) ma wpływ na decyzję o pozostawieniu w przedsiębiorstwie należącego do niego zysku.4 4.4 4. co stanowiło 4. łączne straty inwestorów zagranicznych przewyższyły osiągnięte przez nich zyski) i wyniosła -438 mln EUR (wobec 6. Reinwestowane zyski wlicza się wyłącznie w przypadku inwestycji bezpośrednich.762 mln EUR odnotowanych w 2007 roku). iż inwestorzy zagraniczni coraz częściej i chętniej traktują należące do nich polskie firmy jako swoisty przyczółek do inwestowania w innych krajach.3 8. Nie dotyczą one inwestycji portfelowych ani pozostałych inwestycji.7 Źródło: NBP.7 16. w tym w Polsce. ale od 2004 r. 103 211 . 104 Napływ zagranicznych środków powiększający kapitały własne przedsiębiorstw zagranicznych odnotowany w danym roku sprawozdawczym i w tym samym okresie sprawozdawczym inwestowane przez spółki krajowe w tworzonych oddziałach lub spółkach mających swoją siedzibę za granicą.3 10. wpływały niekorzystnie na wyniki finansowe tych firm. Wynika to z tego.

należy m. Kredytów Dywidend zobozyski na mości akcji oraz aportów wiązań na na udziały udziały rzeczowych udziały 2005 2. styczeń 2010 r. Słabe tempo wzrostu gospodarczego w krajach Unii Europejskiej. Kredyty inwesto rów 1. 212 . przede wszystkim w zakresie tworzenia ośrodków usług biznesowych (BPO) oraz centrów usług wspólnych (SSC). nie rezygnując jednak zupełnie z inwestycji w Polsce.514 540 611 19 908 6. Do branż. w których należy się spodziewać zwiększonej aktywności inwestorów.7 mld EUR. Inwestycje tego typu są zdecydowanie mniej kapitałochłonne.958 5.3 mld EUR. − Niemiec 18. W 2008 roku inwestycje z państw UE stanowiły 96. jaką zainwestowano w Polsce do końca 2008 roku. których produkcja nakierowana jest na eksport tj.3. Natomiast wzrostu należy oczekiwać w tych branżach.382 392 62 5 907 4. Okres gorszej koniunktury gospodarczej to również dobry moment na fuzje i przejęcia. np.1 mld EUR.9% ogólnej kwoty napływu BIZ do Polski.0 mld EUR. w których zagraniczne firmy poszukują możliwości obniżenia kosztów funkcjonowania.in.6 mld EUR oraz 1. skąd napływa do Polski około 80% zagranicznych inwestycji z pewnością zdeterminuje wielkość napływu BIZ do Polski.021 448 556 15 456 -438 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie Polsce w 2008 roku. a więc w sferze szeroko rozumianych usług.6%.715 2006 4. Ożywienie spodziewane jest także w handlu detalicznym i hurtowym.stowane zakupów udziałów.510 2007 3. Najwięcej kapitału napłynęło z Niemiec. w tym głównie z krajów Unii Europejskiej. energetyka i szeroko pojęta ochrona zdrowia.842 3.4. Niderlandów i Francji odpowiednio 1. a jednocześnie stwarzają relatywnie dużą ilość miejsc pracy.5 mld EUR. 1. Część inwestorów odkłada swoje projekty na później. Z drugiej strony właśnie kryzys zachęca do inwestowania w naszym kraju i do przenoszenia produkcji do Polski. NBP. Spadek inwestycji dotyczyć będzie tych sektorów polskiej gospodarki. Z ogólnej kwoty 115.6 mld EUR. Związane jest to z utrzymującą się jeszcze na świecie niepewnością związaną z kryzysem finansowym.917 Ogółem napływ kapitału 8.800 372 63 15 337 2. 13. Prognozy dotyczące wielkości napływu zagranicznych inwestycji w 2010 roku nie przewidują osiągnięcia przez nie wartości obserwowanej w rekordowym 2007 roku.762 2008 5.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 83 Struktura napływu BIZ do Polski w latach 2005-2008 w mln EUR Kapitały własne Konwersje ReinweKapitał w formie Innych Rok Nierucho.3 mld EUR105.196 9. motoryzacji i elektroniki.972 Według wstępnych szacunkowych danych NBP w 2009 roku napłynęło do Polski w formie BIZ 8. 105 Dane szczegółowe dotyczące napływu BIZ za 2009 rok NBP opublikuje w końcu 2010 roku. − Francji 12. najwięcej kapitału pochodziło z krajów Unii Europejskiej – 85. BIZ wg krajów pochodzenia kapitału W Polsce najwięcej od lat inwestują firmy z krajów europejskich.260 15.318 4.576 17. Najwyższe kwoty zainwestowały w Polsce firmy pochodzące z: − Niderlandów 22.

145.2 -28.3 1.8 .4 -218.3 120 100 mld EUR 80 63.7 1.6 2.3 -29.8 95.8 566.1 92.4 1. Kraje 2005 2006 2007 15.8 647.1 1.1 UE-15 6.9 1.0 2.44.12 1.6 1 Europa w tym: 7.4 191.2 370.2 17.3 Belgia 71.6 4.4 Niemcy 1.6 1.0 947.0 92.8 147.1 Norwegia .9 Czechy 12.2 1.7 234.3 236.4 Korea Płd.2 Austria 574.16 Włochy 171.9 430.9 332.6 20.5 7.1 1.029.6 116.116.5 394.8 325.234.9 297.9 194.3 95.887.5 1.110.8.6 1.8 1.7 2.9 1.7 1.7 113.8 13.276.2 128.4 -32.168.5 3.0 2008 10.2 13.4 155.7 Rosja 28.9 539.0 1.019.4 9.6 10.9 2.604. 103.23 Węgry .575.618. styczeń 2010 r.024.8 1.4 1. 213 .638.290.2 10.250.7 22.516.680.8 470.4 847.6 871. NBP.3 205.3 187.308.3 706.19 Szwajcaria 243.1 305.8 563.142.4 50.0 473.0 Japonia 239.0 0.408.31.1 -109.6 18.3 3.5 1.8 1.9 319.9 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce.21 Ukraina 193.1 454.7 424.339.1 1.345.2 Singapur 2.369. NBP.7 513.4 4.5 115.252.8 Hiszpania 189.4 1.810.24 2 Kraje AP w tym: 650.463.5 1.8 Cypr 74.0 274.4 3.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 84 Struktura geograficzna napływu BIZ do Polski wg kraju pochodzenia kapitału oraz stan zobowiązań na koniec 2008 roku w mln EUR Lp.1 48.9 5.362.1 Szwecja 456.4 2.7 Grecja 7.0 3.414.7 6.9 1. .429.8 113.9 Ogółem 8.2 693.18.6 96.6 60 45.6 -5.1 127.7 .9 34.6 -301.196.3 2.2 376.6 1.0 4.7 317.0 14.783.3 27.1 308.090.7 415.8 Azji w tym: 310.5 1.675.7 3.8 707.8 22.9 40 20 0 2003 2004 2005 2006 2007 2008 76.2 30.784.0 352.3 253.2 328.17 1. Zobowiązania na koniec 2008 r.3 1. 3.0 7.1 1.4 15.0 3.9 296.9 15.2 25.2 149.5 .083.3 2.967.118.1 2.20 1.3 18.100.154.0 364.1 567.5 .77.3 1.0 9.137.4 Francja .259.9 797.091.9 840.5 209.9 Wykres 57 Stan zobowiązań z tytułu BIZ na koniec lat 2003-2008 121.810.0 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie Polsce w 2008 roku.8 -1.5 455.708.6 846.4 784.11 Niderlandy 413.294.0 69.15 Wielka Brytania 422.13 Portugalia 82.971.9 1.5 Finlandia 445.22 1.90.10 Luksemburg 1.891.7 1.3 1.3 Irlandia 120.7 12.18 Słowenia .0 261.8 2.028.1 Chiny 36.38.5 3.6 Dania 491.7 182.5 -43.6 103.6 .1 USA 643.14 1.678.2 1.048.802.

iż do końca 2010 roku. która to branża wyprzedziła dotychczasowego lidera tj. Pomimo spadku inwestycji w branży motoryzacyjnej.5 mld EUR. Rośnie znaczenie krajów azjatyckich. iż trzecia część centrów outsourcingowych w Europie Środkowej i Wschodniej zlokalizowana jest w Polsce. Wartość BIZ w tym obszarze tylko w 2008 roku wyniosła 1. pozostaje ona niezwykle ważna z punktu widzenia całej gospodarki (drugie miejsce pod względem zaangażowanego kapitału zagranicznego). Dotyczy to takich firm jak Toshiba. z których napływa do Polski kapitał zagraniczny.4. W branży motoryzacyjnej głównym inwestorami pozostały duże międzynarodowe koncerny samochodowe takie jak: Fiat. LG Funai. Szacuje się. W sferze produkcyjnej największe środki ulokowano w produkcji artykułów spożywczych. pośrednictwo finansowe oraz handel i naprawy. Zarówno w 2008 roku. równie ważnym obszarem inwestowania w ostatnich latach pozostawała elektronika. Świadczy to także o pewnych nowych trendach jakie zaczynają się pojawiać w zakresie BIZ. co zaspokoi trzy czwarte europejskiego zapotrzebowania na ten sprzęt. Sharp. oprócz przetwórstwa przemysłowego były: obsługa nieruchomości. Innym. Struktura sektorowa napływu BIZ Do końca 2008 roku najwięcej środków finansowych zagraniczne firmy zainwestowały w przemyśle – 40. Wynika to z faktu. Firmy zagraniczne. Skala tych inwestycji dowodzi. kiedy fabryki osiągną pełną zdolność produkcyjną.9 mld EUR. Man i inne. których sytuacja w 2008 roku uległa zdecydowanej poprawie. iż Polska stała się znaczącym centrum usług. w tym najwięcej w przetwórstwie przemysłowym – 35. szczególnie pod względem otwierania ośrodków usług biznesowych (BPO) oraz centrów usług wspólnych (SSC). w zdecydowanej większości kontrolowani przez kapitał zagraniczny. należą do ścisłej czołówki największych eksporterów. Dzięki inwestycjom tych firm Polska stała się potentatem w produkcji nowoczesnych telewizorów (planowane jest także uruchomienie produkcji odbiorników TV wykorzystujących najnowsze technologie takie jak 3D oraz LED). Orion i inne. Kolejnymi ważnymi obszarami inwestowania.8% ogólnej kwoty BIZ w Polsce. co stanowiło 34. produkcję sprzętu transportowego. Polska produkować będzie nawet 40 mln sztuk telewizorów. głównie Japonii. iż branże tradycyjne są bardziej odporne na kryzys. zarządzania i doradztwa. napojów i wyrobów tytoniowych. 214 . Rosną natomiast inwestycje lokowane w sektorze usług. w tym zajmujące się produkcją środków transportu. Dodatkowy wkład wnieśli także producenci wyrobów tytoniowych. iż zdecydowana większość jej produkcji jest kierowana na eksport. Największą inwestycją w tym zakresie była uruchomiła w 2007 roku w Łodzi fabryka amerykańskiej firma Dell (zakłady w 2010 roku zostały odsprzedane tajwańskiej firmie Foxconn). Isuzu. Szczególnie duży wzrost BIZ odnotowano w obszarze usług księgowych.4. Zmiany spowodowane spowolnieniem gospodarczym na świecie potwierdziły.MINISTERSTWO GOSPODARKI 13. Bardzo duże inwestycje zrealizowały także firmy zajmujące się produkcją telewizorów. General Motors. Volkswagen. Już obecnie szacuje się. Zmianie ulegają także kierunki. Korei i Chin. Zmniejsza się ilość inwestycji lokowanych w przetwórstwie przemysłowym. Ponad 80% produkowanych w Polsce telewizorów kierowana jest na eksport. a ponadto rozwój tego sektora w Polsce sprzyja także zwiększeniu produkcji u kooperantów. Volvo. Toyota. jak i w latach poprzednich napłynęła do Polski znacząca kwota do szeroko rozumianego sektora usług.3 mld EUR.

9 345. w tym produkcja: 3.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 85 Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce wg sekcji i działów PKD w latach 2006-2008 oraz wartość zobowiązań z tytułu BIZ na koniec 2008 roku w podziale na rodzaje działalności (w mln EUR) Kapitał zainwestowany 2006 2007 2008 Przemysł w tym: 3.8 1.2 -113.4 574.828. i odzieży 3.758.315. gdzie indziej nie sklasyfikowana 168.540.567.7 5.735.tkanin i wyrobów włókien.1 eksport 6.9 0.5 433.8 .993.2 487.083.679.8 0.6 -128.913. że Polska nadal jest postrzegana jest jako interesujący i ważny kraj dla zagranicznych inwestorów.6 453.koksu i produktów ropy naftowej 26.8 4.1 455.4 50. przyczep i naczep 466.9 5.4 .614.541.7 Handel i naprawy 2.824.7 7.9 343.3 3.605.0 .7 2.012.2 0.953.464. to efekt przede wszystkim globalnego spowolnienia gospodarczego. eksport 5. i poligraf.291.585.5 3.971.3 325.929.9 17.5 4. NBP.054.2 1. napojów.9 4.3 Pośrednictwo finansowe w tym: 1.1 6.1 eksport 6. tytoniu 394.2 535.0 3.845.9 2.6 533.6 100.6 1.3 19.8 -24.776.9 3.7 274.4 35.041.3 0.3 113.4 3.3 2.1 .153.6 .4 7.4 2009* saldo 1.612.581.3 Łącznie 15. jakie napłynęły do Polski w 2009 roku.usługi księgowe.3 1.drewna.6 2.455.2 1.1 2.027.7 saldo 3.494.9 17.644.7 2.708.7 .3 264.1 0.500.1 .227..119. w tym: 5.153.3 19.maszyn. Kolejne publikowane przez różne międzynarodowe ośrodki badawcze rankingi dotyczące atrakcyjności inwestycyjnej wskazują na to. Nie oznacza to pogorszenia pozycji naszego kraju jako potencjalnego odbiorcy inwestycji.046.8 -324.0 326.9 893.5 .483.5 1.157.2 8.666.9 5.550.8 -101.7 22.3 648.pojazdów mechanicz.3 4.652.962.626.469.urządzeń elektr.5 91.5 3.1 Dynamika eksportu 2009/2008 (w %) 102. i łączność w tym: 916. magazyn.0 9.0 .3 1.9 0. papieru.1 Zakupy i sprzedaż nieruchomości 909.9 2.2 0.3 621.767.918. Sekcje i działy PKD na koniec 2008 40.8 15.wyr. 366. publik.4 2.379.287.259. gaz i wodę 77.3 907.631.0 Mniejsza wartość inwestycji zagranicznych.5 6.2 9.945.182.5 2.695.6 1.5 0.4 Zaopatrywanie w energię elektr.076.5 Rolnictwo i rybołówstwo 45.5 2008 saldo 1.6 15.6 84.442.996.279.1 3.637.8 277.4 Transport gosp.7 4.6 5.738.8 2.425.8 3.363.272.3 4.506.609.196.7 2.maszyn biurowych i komputerów 18. zarządzanie.4 2.0 -290.530. 2009 r.6 Źródło: Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce.9 1.3 .0 .6 680.074.6 2.5 20.9 Usługi ogółem 10.3 3.9 Struktura w% 34.9 270.5 4.1 5.0 7.art.504.8 407.654.2 179.1 4.1 4.6 .1 Obsługa nieruchom.3 Budownictwo 415.1 -11. doradztwo Hotele i restauracje 36.6 .8 2. dział.7 3.6 Górnictwo i kopalnictwo 12.3 344.010.0 91. radiowych i tv optycznych 226.343..8 109.9 -500.1 181.737.7 1. spożyw.2 209.4 4.6 2.7 -Telekomunikacja 732.obsługa nieruchomości 3.5 16.2 1.6 .6 115.4 554.377.5 100. z gumy i tworzyw sztucznych 535. Silniki spalinowe i tłokowe z zapłonem samoczynnym Aparatura odbiorcza dla TV i radia Meble * dane szacunkowe Źródło: GUS.9 .8 320.9 3.5 89.0 1.0 67.312.2 2.1 4.metali i wyrobów z metali 740.8 2.1 215 .2 31.2 2.4 10.4 1.6 0.pozostałego sprzętu transportowego 191. informatyka.wyrobów chemicznych 534.2 841.2 4.6 2.2 3.6 423.1 140.działalność ubezpieczeniowa 573.4 Przetwórstwo przem.9 69.715.3 2.6 5.412.8 3.2 73.2 1.203. Tabela 86 Najważniejsze pozycje w polskim eksporcie w mln EUR 2007 Wyszczególnienie Pojazdy samochodowe Części i akcesoria do pojazdów samoch.575.2 60.3 188.

Nauka i Technika w 2007 r. Włochami. Pomimo niskiego poziomu Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (SII) w Polsce. Innowacyjność polskich przedsiębiorstw i ich otoczenia 13.. Wg najnowszej edycji raportu (styczeń 2010 r. Polska zajęła przedostatnią pozycję za Czechami.MINISTERSTWO GOSPODARKI W przedstawionym w czerwcu br. Według prognoz autorów raportu w najbliższych trzech latach nastąpi wzrost popularności regionu Europy Środkowo-Wschodniej. ale również ze względu na jakość kadry i duży rynek wewnętrzny 106. Zgodnie z wynikami badania. tempo wzrostu tego wskaźnika jest wyższe niż średnia dla Unii Europejskiej. EIS stanowi syntetyczny instrument oceny skuteczności realizacji polityk innowacyjnych i monitoringu zmian wskaźników innowacyjności w poszczególnych krajach członkowskich oraz Unii Europejskiej jako całości. Pod względem miejsc pracy utworzonych dzięki inwestycjom zagranicznym nasz kraj zajmuje piątą pozycję z 7. aktywności firm (Firm activities) i wyjścia (Outputs). Norwegią. Potwierdzają to różne badania i raporty. Według raportu w 2009 roku w Polsce ulokowano 102 nowe inwestycje zagraniczne. Pierwszy jest złożony z zasobów ludzkich. Maltą. 216 .) Polska awansowała z grupy krajów doganiających (catching up countries) do grupy umiarkowanych innowatorów (moderate innovators). podzielonych na wskaźniki wejścia (Enablers). Francja. European Innovation Scoreboard jest corocznym zestawieniem podstawowych wskaźników innowacyjnych poszczególnych krajów członkowskich UE. Polska charakteryzuje się niższym niż przeciętna dla wszystkich państw Unii Europejskiej poziomem Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Sumary Innovation Index – SII). Portugalią. Metodologia opiera się na dwudziestu dziewięciu wskaźnikach cząstkowych. skuteczności prowadzonej polityki innowacyjnej i analizy ich silnych i słabych stron.5 tysiącami nowych etatów. Hiszpanią. 106 Raport Ernst&Young Atrakcyjność inwestycyjna Europy jest cyklicznym badaniem przeprowadzanym od 2004 roku. który ma szanse stać się regionem najbardziej atrakcyjnym dla inwestycji na świecie. Warszawa 2009. natomiast trzeci składa się z innowatorów i efektów ekonomicznych. Na tej podstawie dokonywane są analizy poziomu innowacyjności poszczególnych krajów. Rosja i Turcja. co stanowi spadek o 42% w stosunku do roku ubiegłego. W tegorocznej edycji udział wzięło ponad 800 menadżerów . Drugi zawiera inwestycje firm. a przed Litwą. W grupie tej. W tej kategorii spośród państw europejskich wyprzedzają nas tylko Wielka Brytania. Innowacyjność polskich przedsiębiorstw107 W międzynarodowym ujęciu porównawczym. Raport bierze pod uwagę ich opinie oraz dane liczbowe na temat inwestycji zagranicznych w roku poprzedzającym ogłoszenie raportu. finansów i wsparcia finansowego. Mimo to w regionie Europy Środkowo-Wschodniej Polska nadal pozostaje liderem w tej kategorii. ale wyższym niż średnia dla UE tempem wzrostu tego wskaźnika. Grecją. raporcie Ernst & Young Atrakcyjność inwestycyjna Europy 2010 Polska zajęła ósme miejsce w Europie oraz pierwsze w Europie Środkowo-Wschodniej pod względem nowych inwestycji zagranicznych w 2009 roku oraz piąte na kontynencie pod względem nowych miejsc pracy utworzonych dzięki napływowi bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ).5. powiązania i przedsiębiorczość oraz wydajność. innowacyjność polskiej gospodarki jest niska. 13. 107 Źródłem danych w tym podrozdziale jest Główny Urząd Statystyczny. Inwestycje będą tutaj lokowane nie tylko ze względu na atrakcyjne koszty pracy i warunki do prowadzenia działalności biznesowej.5.przedstawicieli inwestorów z 42 krajów.1. Europejska Tablica Wyników w zakresie Innowacji (European Innovation Scoreboard – EIS). z których jednym z najistotniejszych jest raport pt. Słowacją i Węgrami.

W porównaniu z poprzednim raportem EIS 2008.7 do 19.6 0.5 do 49.0 Turcja Serbia Bułgaria Łotwa Chorwacja Rumunia Litwa Polska Węgry Słowacja Malta Włochy Grecja Hiszpania Norwegia Portugalia Czechy Słowenia UE 27 Cypr Estonia Islandia Niderlandy Francja Irlandia Belgia Luksemburg Austria Dania Wlk Niemcy Finlandia Szwecja Szwajcaria Źródło: Pro Inno Europe.1 0. Inno-Metrics.1. − wzrost wskaźnika Dostęp przedsiębiorstw do stałych łączy internetowych (z przepustowością co najmniej 144 Kbit/s) (% firm) z 53.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 58 Wartości Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Summary Innovation Index – SII) dla poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej 0. January 2010. European Innovation Scoreboard 2009.9 do 51.8. − wzrost wskaźnika Liczba nowych wspólnotowych wzorów przemysłowych na milion mieszkańców z 45.4 0. − wzrost wskaźnika Udział (%) eksportu wyrobów średnio-wysokiej i wysokiej techniki w eksporcie ogółem z 48.7 0.5 0. Inno-Metrics. Comparative analysis of innovation performance.3 0. 217 . należy podkreślić poprawę następujących wskaźników dla Polski: − wzrost wskaźnika Udział (%) osób z wykształceniem wyższym w grupie wiekowej 25-64 z 18. Comparative analysis of innovation performance.0 do 59.2 0.0.6. Wykres 59 Konwergencja poziomu innowacyjności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej według EIS 2009 Źródło: Pro Inno Europe. European Innovation Scoreboard 2008. January 2010.

2 Liczba osób posiadających stopień doktora w naukach ścisłych i technicznych oraz 0.4 Dostęp przedsiębiorstw do stałych łączy internetowych (z przepustowością co najmniej 59.1.1 Udział wydatków publicznych na B+R w PKB (w %) 0.9 2.0 144 Kbit/s) (% firm) DZIAŁALNOSĆ PRZEDSIĘBIORSTW (FIRM ACTIVITIES) Inwestycje przedsiebiorstw (Firm investments) 2.2 Udział (%) MSP kooperujących w zakresie innowacji w ogólnej liczbie MSP 9.56 8.1 Przepustowość – Wskaźniki związane z ochroną własności intelektualnej (Throughputs) 2.4 Publikacje w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego na million mieszkańców 1.6 Udział (%) sprzedaży nowych lub zmodernizowanych wyrobów dla przedsiębiorstw (new5. Comparative analysis of innovation performance.2 Przedsiębiorstwa wprowadzające innowacje marketingowe i organizacyjne jako % 29.4 Udział (%) osób w kształceniu ustawicznym w przedziale wiekowym 25-64 4.4 Bilans płatniczy w zakresie technologii jako % PKB 0.1 Udział (%) zatrudnionych osób w sektorach przemysłu średnio-wysokiej i wysokiej 5.5 2.2.2.2 48.2 30.2.1.3.5 2.2 Udział inwestycji venture capital w przedsięwzięcia jako % PKB 0.50 1.1.2 3.3 9.1 Udział wydatków przedsiębiorstw na B+R w PKB (w %) 0.4 33.6 2.2.1 Przedsiębiorstwa wprowadzające innowacje produktowe i usługowe jako % ogólnej liczby 20.2 Wydatki na technologie informacyjne (% PKB) 2.0 2.35 1.3 Innowatorzy zwiększający efektywność wykorzystania zasobów.3 Liczba nowych wspólnotowych wzorów przemysłowych na milion mieszkańców 49.8 121.1.69 techniki w liczbie osób zatrudnionych w przemyśle i usługach 3.55 6.2.6 − zmniejszenie zużycia materiałów i energii (% przedsiębiorstw) Efekty ekonomiczne (Economic effects) 3. European Innovation Scoreboard 2009.0 ogólnej liczby MSP 3.03 1.107 1.60 w sprzedaży przedsiębiorstw ogółem 3.1 Udział (%) MSP wprowadzających własne innowacje w ogólnej liczbie MSP 17.2 Liczba nowych wspólnotowych znaków towarowych na milion mieszkańców 41.41 0.53 zatrudnionych w przemyśle i usługach 3.4 114.4 Udział (%) eksportu wyrobów z wiedzochłonnych sektorów usługowych wiedzy w 27.2.0 − zmniejszone koszty pracy (% przedsiębiorstw) 11.50 6.1.0 77.19 1.3 78.1 48.8 18.5 Udział (%) osób w grupie wiekowej 20-24.3 Wskaźnik dotyczący odnawiania firm (liczba zakładanych i zamykanych MSP w ogólnej 4.2.3 Kredyty prywatne jako % PKB 0. 218 .00 WYNIKI (OUTPUTS) Innowatorzy (Innovators) 3.2.6 23.5 1.2 2.2.3.1. January 2010.2.2.1. średnia z 2 wskaźników 13.6 9.1 40.2.2.03 społecznych i humanistycznych na 1000 mieszkańców w wieku 25-34 lat) 1.1 Liczba absolwentów kierunków ścisłych i technicznych oraz społecznych i 56.3 Udział (%) eksportu wyrobów średnio-wysokiej i wysokiej techniki w eksporcie ogółem 51.3.3.3 Udział (%) osób z wykształceniem wyższym w grupie wiekowej 25-64 19.5 humanistycznych na 1000 mieszkańców w grupie wiekowej 20-29 1. Inno-Metrics.3 Wydatki na innowacje nie związane z pracami B+R (% obrotów) 1.1.1.33 14. które ukończyły edukację co najmniej na 91.5 1.70 1.1.5 40.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 87 Porównanie wskaźników innowacyjności dla Polski oraz UE w oparciu o badanie EIS 2009 Wymiary i wskaźniki w EIS Wartość Wartość wskaźnika wskaźnika dla Polski dla UE-27 SIŁY SPRAWCZE INNOWACJI (ENABLERS) Zasoby ludzkie (Human resources) 1.2.7 9.64 1.6 36.8 eksporcie ogółem 3.1.9 liczbie MSP) 2.1 Liczba wynalazków zgłoszonych do ochrony do EPO na milion mieszkańców 3.7 MSP 3.045 0.1 poziomie szkoły średniej Finansowanie i wsparcie (Finance and support) 1.7 2.9 124.19 2.22 1.5 Udział (%) sprzedaży nowych lub zmodernizowanych wyrobów dla rynku (new-to-market) 4.28 to-firm) w sprzedaży przedsiębiorstw ogółem Źródło: Pro Inno Europe.03 Powiązania i przedsiębiorczość (Linkages & entrepreneurship) 2.2 Udział (%) zatrudnionych osób w sektorach wiedzochłonnych w liczbie osób 10.

34 0.4 mld zł108. gdzie udział tych środków wynosił w 2004 r.488 i wzrosła w porównaniu z poprzednimi latami (2. 2001 0. Udział przedsiębiorstw (zatrudniających powyżej 49 pracujących). Odnotować jednak należy spadek łącznego udziału wyrobów wysokiej i średniowysokiej techniki z 31.19 2008 0. wyniósł 26.1% w 2008 r.57 0.41 0.7%).7%. 2. 0. W 2008 r.16 2002 0.6%.).w 2008 r. w 2002 r. nakłady na działalność innowacyjną przedsiębiorstw przemysłowych wyniosły 25..8% i wzrósł w porównaniu do 2007 r. Z kolei za niepokojące. Dane uzyskane z Głównego Urzędu Statystycznego 219 . tzn.17 2007 0. 31. Udział przedsiębiorstw innowacyjnych w przemyśle. przy jednoczesnym wzroście udziału wyrobów średnio-niskiej i niskiej techniki. poniosły nakłady na tę działalność) wyniósł w 2008 r.udział sektora prywatnego jest wciąż niewystarczający . Wśród wyraźnie charakterystyk naszej gospodarki zwraca uwagę niski udział nakładów na B+R (ok. D i E według PKD 2004).58 0. GUS. Tabela 88 Relacja nakładów na działalność B+R (GERD) do PKB według sektorów instytucjonalnych w latach 2000-2008 2000 nakłady ogółem (GERD/PKB) 0. proc.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Monitoring wskaźników oceniających innowacyjność polskiej gospodarki nie dają jednoznacznej odpowiedzi na temat postępu w tym zakresie. (wówczas 31. 29. w 2006 r. 57.7% w relacji do roku poprzedniego (ujęcie nominalne). to jednak był on zdecydowanie wyższy niż przeciętnie w krajach OECD.19 0.13 2005 0. w 2003 r.17 0.6%.16 nakłady przedsiębiorców (BERD/PKB) nakłady szkolnictwa wyższego (HERD/PKB) Źródło: Nauka i Technika w 2007 roku.9%). 2. w 2005 r.3%. które prowadziły działalność innowacyjną (tzn.64 0. które wprowadziły nowe lub istotnie ulepszone produkty i/lub procesy. w 2004 r. 57..13 2004 0.18 0.5% w roku 2007 do 31.13 2003 0.proc.5%. Odwrotnie . nie nastąpiły istotniejsze zmiany w strukturze produkcji sprzedanej przedsiębiorstw według poziomów techniki.33 0.57 0. W latach 2006–2008 wyniósł on 19. 62. 49.56 0.5%.7%.21 0.18 0. 61. 58. co oznaczało wzrost o 25.392 wynalazków w 2007 r.18 2006 0.20 Ważnymi miarami procesów innowacyjnych są też wskaźniki dotyczące ochrony własności przemysłowej.4 pkt. a więc w porównaniu z latami 2005–2007 spadł o 1.21 0. wyższy niż w latach 2005–2007. w latach 2006–2008 wyniósł 37. rezydentów wyniosła w 2008 r. 61. Ich zmiany nie są jednokierunkowe.5% a w krajach UE-25 35. należy uznać zmniejszenie się odsetka przedsiębiorstw.20 0. 56. Udział środków budżetowych w nakładach ogółem przeznaczonych na działalność B+R wynosił w 2008 r.7%.1% (w 2007 r. Podmioty działające w Polsce przeznaczają coraz więcej środków na innowacje.58 0.66 nakłady budżetowe (GOVERD/PKB) 0. I co prawda stopniowo się zmniejszał. W 2008 r.028 w 2005 r. 108 109 W przemyśle (sekcje C. w świetle postulatów zacieśniania współpracy między sektorem nauki a przedsiębiorstwami.6% PKB).41 0. Dodatkowo w Polsce mamy do czynienia ze stosunkowo niskim udziałem środków podmiotów gospodarczych i relatywnie wyższymi nakładami publicznymi. Wzrost nakładów ogółem na działalność innowacyjną odbywa się przy zwiększeniu udziału podmiotów angażujących się w tę działalność.7% ogółu przedsiębiorstw109 i był o 1 pkt.61 0.56 0.21 0. tych. Liczba wynalazków zgłaszanych do ochrony patentowej w Urzędzie Patentowym RP przez tzw.33 0. podmioty o liczbie pracujących pow. Do tych sugerujących pozytywne tendencje w gospodarce można zaliczyć dynamikę nakładów na innowacje. które współpracowały z innymi przedsiębiorstwami lub instytucjami w zakresie działalności innowacyjnej.

a przede wszystkim pomagając przedsiębiorcom w realizacji ich biznesowych planów111. − transfer i komercjalizacja nowych technologii (centra transferu technologii). do których należą różnego rodzaju instytucje. − pomoc doradcza. Matusiak. w tym: na początku 2008 r. dzięki umiejętnościom wdrażania innowacji umożliwiającym ciągłą adaptację nowych produktów i technologii.B.). wykorzystujących umiejętności występujące w lokalnej kulturze. Zewnętrzne determinanty rozwoju innowacyjnych firm. Wnoszą one nową jakość w swoje otocznie uaktywniając lokalną społeczność. Jewtuchowicz. Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości specjalizują się w następujących obszarach wspierania przedsiębiorczości i procesów innowacyjnych: − szerzenie wiedzy i umiejętności poprzez doradztwo i szkolenia (ośrodki szkoleniowo-doradcze). Ośrodki Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce. w: K. Matusiak. parków przemysłowych.: ośrodki szkoleniowo-doradcze. w: K. 110 220 . − pomoc finansowa w formie para-bankowych funduszy pożyczkowych i poręczeń kredytowych oferowana osobom podejmującym działalność gospodarczą oraz młodym firmom bez historii kredytowej (np. − tworzenie skupisk przedsiębiorstw (klastry) poprzez łączenie na określonym zagospodarowanym terenie usług biznesowych i różnych form pomocy firmom w ramach parków technologicznych. Łódź/Warszawa 2009. 254. 111 K. z czego: − 23 parki technologiczne i 23 inicjatywy parkowe.. 27. s. funduszy pożyczkowe. s.B. Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce. − tzw. Stawasz.5. w Polsce funkcjonowało 710 podmiotów. techniczna i lokalowa dla nowo powstałych przedsiębiorstw w inkubatorach przedsiębiorczości i centrach technologicznych. seed i start up). transfer i komercjalizacja nowych technologii (centra transferu technologii).MINISTERSTWO GOSPODARKI 13. Raport 2009. na podstawie przeprowadzonych w połowie 2009 r. Umożliwiają one aktywizację endogenicznych zasobów regionów i pełniejsze wykorzystanie lokalnych czynników wzrostu. Według danych SOOIPP. Otoczenie instytucjonalne polskich przedsiębiorstw Na innowacyjność gospodarki duży wpływ ma otoczenie instytucjonalne wspierające działalność innowacyjną przedsiębiorstw. jak np. Łódź 2001. centra transferu technologii.2. Zasoby i kierunki rozwoju infrastruktury przedsiębiorczości i transferu technologii. Matusiak (red. badań można określić szacunkową liczbę działających w Polsce ośrodków innowacji i przedsiębiorczości na 717. E. inkubatory technologiczne/przedsiębiorczości. Katedra Ekonomii Uniwersytetu Łódzkiego. − rozwoju kompleksów przemysłowych wysokiej technologii i systemów inkubacji innowacji w aglomeracjach miejskich. stref biznesu. Ośrodki wspierające działalność innowacyjną przedsiębiorstw silnie wpisują się we współczesną logikę rozwoju ekonomiczno-społecznego. bazujących na dużym zakresie interwencjonizmu państwowego. Matusiak. dyfuzji industrializacji w wyniku inkubacji nowych firm. Dotychczasowy rozwój ośrodków wspierających działalność innowacyjną przedsiębiorstw w Polsce należy uznać za sukces lokalnych społeczności i osób bezpośrednio związanych z analizowanymi inicjatywami. do relacji sieciowych i inicjatyw ułatwiających przepływy wiedzy i wymianę informacji. dysponujących silnym zapleczem naukowym110. W nowoczesnych strategiach rozwoju odchodzi się od zhierarchizowanych struktur. K.B. Działania instytucji wspierających innowacyjność wywołują silne impulsy rozwojowe identyfikowane w zakresie: − wzmocnienia struktur rynkowych o nowe technologiczne firmy charakteryzujące się dużym potencjałem konkurencyjnym.B. parki technologiczne itd. transferując nowe doświadczenia i pomoc zewnętrzną. Stan polskich ośrodków innowacji i przedsiębiorczości w 2009 r. A.

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

− − − − − − − − −

17 inkubatorów technologicznych; 51 preinkubatorów (akademickich inkubatorów przedsiębiorczości); 46 inkubatorów przedsiębiorczości; 87 centrów transferu technologii; 9 funduszy kapitału zalążkowego; 7 sieci aniołów biznesu; 82 lokalne i regionalne fundusze pożyczkowe; 54 fundusze poręczeń kredytowych; 318 ośrodków szkoleniowo-doradczych i informacji.

Wykres 60 Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce w latach 1991 i 2000-2009
800 667 600 507 446 400 263 200 43 0
1991 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

689

710

717

542

327

365

Źródło: Krzysztof B. Matusiak (red.), Ośrodki Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce, Raport 2009, Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce, Łódź/Warszawa 2009.

W ostatnich kilkunastu latach zachodził dynamiczny wzrost liczby ośrodków innowacji i przedsiębiorczości w Polsce. W układzie rodzajowym tradycyjnie dominują ośrodki szkoleniowodoradcze, stanowiące prawie 45% wszystkich aktywnych podmiotów. Ten typ jest najłatwiejszy do uruchomienia przy relatywnie niskich nakładach finansowych. Jednocześnie szeroki wachlarz możliwości świadczenia usług doradczych, szkoleniowych i informacyjnych umożliwia dużą swobodę organizacyjną. Na uwagę zasługuje jednak fakt, że w ostatnim roku w tej kategorii rozwinięte zostały dwie duże sieci: 1) Sieć Regionalnych Ośrodków Europejskiego Funduszu Społecznego, której celem jest kreowanie rozwoju lokalnego, budowanie partnerstw nastawionych na rozwój regionu, w szczególności w zakresie rozwoju kapitału społecznego. 2) Sieć Enterprise Europe Network, powołana w ramach Programu Ramowego na rzecz Konkurencyjności i Innowacji (Competitiveness and Innovation Framework Programme CIP), oferująca małym i średnim przedsiębiorstwom kompleksowe usługi, które mają im pomóc w pełni rozwinąć ich potencjał i zdolności innowacyjne. Należy jednak zauważyć, że w przypadku instytucji wspierających działalność innowacyjną występuje jednak luka strukturalna w stosunku do krajów UE i innych krajów wysoko rozwiniętych, ponieważ brak jest podmiotów wspomagających realizatorów projektów innowacyjnych po zakończeniu prac badawczych i rozwojowych, a znajdujących się przed fazą wdrożeniową.

221

MINISTERSTWO GOSPODARKI

W kontekście wspierania innowacyjności warto wspomnieć rozwój parków i inkubatorów technologicznych.112 W połowie 2009 r. zidentyfikowano w Polsce 46 inicjatyw w zakresie tworzenia parków technologicznych (23 parki zaawansowane organizacyjnie, 7 inicjatyw skoncentrowanych na pracach przygotowawczo-adaptacyjnych lub w trakcie transformacji z tradycyjnych parków przemysłowych, 16 przedsięwzięć w fazie projektowania i przygotowywania podstaw organizacyjnych). W ujęciu regionalnym inicjatywy parkowe są realizowane we wszystkich województwach. Najwięcej działających parków technologicznych znajduję się w województwie dolnośląskim (4) i małopolskim (3). Po dwa parki działają we Wrocławiu, Krakowie i Poznaniu. Na początku 2009 r. zrezygnowano z utworzenia Warszawskiego Parku Technologicznego. Największym polskim parkiem jest obecnie Krakowski Park Technologiczny (416 ha) działający jako specjalna strefa ekonomiczna. KPT zarządza terenami należącymi do udziałowców zlokalizowanymi w kilkunastu miejscach. Powierzchnią powyżej 100 ha zarządzają również trzy parki (zlokalizowane w Bełchatowie, Płocku i Rzeszowie). Co czwarty park technologiczny działający w Polsce dysponuje powierzchnią poniżej 1 ha. Przeciętny park technologiczny współpracuje w działalności merytorycznej i organizacyjnej z 26 instytucjami, wśród których dominują: instytucje naukowe (7), podmioty samorządu lokalnego i regionalnego (6), ministerstwa i agencje rządowe (4) oraz inne instytucje wsparcia (3). W istniejących parkach technologicznych warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej znalazły w połowie 2009 r. 583 podmioty, które utworzyły ponad 17 tys. miejsc pracy. Najbardziej motywującym przedsiębiorstwa bodźcem przy podjęciu decyzji o ulokowaniu działalności w parku jest cena wynajmu działki bądź nieruchomości (wskazany przez 58% firm objętych badaniem). Kolejne czynniki to: korzystna lokalizacja parku (46% firm), usługi oferowane przez park (23% firm) oraz możliwość współpracy z innymi lokatorami parku (21% firm).
Tabela 89 Przedsiębiorstwa zlokalizowane w parkach technologicznych w Polsce w 2008 r.113
Typ rezydenta Zajmowana powierzchnia (m2) Małe firmy technologiczne114 95 261 4.578,8 Pozostałe małe i średnie firmy 380 8.211 2.215.197,2 Firmy zagraniczne 63 5.468 2.109.424,8 Instytucje naukowo-badawcze 17 1.194 23.746,9 Inne instytucje 28 1.436 17.382,1 Łącznie 583 17.070 4.370.329,8 Podmioty, które opuściły Park 52 110 bd Źródło: Benchmarking parków technologicznych w Polsce - wyniki badania, Ecorys Polska Sp. z o.o. na zlecenie PARP. Liczba podmiotów Zatrudnienie

112

Opracowano na podstawie: Ośrodki Innowacji i przedsiębiorczości w Polsce - Raport 2009, pod. red. Krzysztof B. Matusiaka, PARP, Warszawa 2009. 113 Benchmarking parków technologicznych w Polsce - wyniki badania, Ecorys Polska Sp. z o.o. na zlecenie PARP; badanie objęło 260 firm zlokalizowanych w parkach technologicznych. Metody badawcze zastosowane do poznania opinii lokatorów o ofercie parków i stopniu jej dostosowania do potrzeb lokatorów były prowadzone w formie indywidualnych wywiadów bezpośrednich w dwóch wybranych firmach w parku oraz w formie wywiadów telefonicznych, prowadzonych na podstawie ustrukturyzowanego kwestionariusza (pozostałe firmy). Wyniki bazują na 105 wywiadach z firmami. 114 Innowacyjne firmy utworzone przez przedstawicieli lokalnego środowiska naukowego.

222

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

W połowie 2009 r. istniało w Polsce 17 inkubatorów technologicznych115, a kolejnych 5 było w trakcie adaptacji116. Podstawą wyodrębnienia inkubatora technologicznego są podejmowane w jego ramach działania w zakresie wsparcia innowacyjności firm-lokatorów. Ponad połowa polskich inkubatorów technologicznych (56%) działa w ramach parków technologicznych. Inkubatory są tylko jednym z ich elementów. Przeciętny inkubator technologiczny zajmuje powierzchnię 3.093,7 m2 z czego 76,3% stanowi powierzchnia pod wynajem dla firm i innych użytkowników. Większość analizowanych inkubatorów, głównie w ośrodkach aglomeracyjnych, jest z reguły w pełni zagospodarowana, a na zwalniane miejsce przypada często więcej niż jeden chętny. We wszystkich inkubatorach technologicznych działa łącznie ponad 350 podmiotów tworzących prawie 2 tys. miejsc pracy. Ponad 36% lokatorów to firmy nowoutworzone, które w momencie wejścia do inkubatora działały krócej niż 1 rok. W większości inkubatorów maksymalny okres pobytu wynosi 3 lata, a w części z nich nie stosuje się żadnych ograniczeń.
Tabela 90 Podmioty funkcjonujące w ramach inkubatorów technologicznych (2009 r.)
Typ rezydenta Liczba podmiotów Zatrudnienie Firmy nowo utworzone117 127 355 Pozostałe firmy (objęte 183 1.004 preferencjami) Lokatorzy strategiczni 28 586 8.273,4 Inne instytucje 13 40 724,4 Łącznie 351 1.985 35.264,9 545 1.926 bd Podmioty, które opuściły inkubator Źródło: Ośrodki Innowacji i przedsiębiorczości w Polsce - Raport 2009, pod. red. Krzysztofa B. Matusiak, PARP, Warszawa 2009. Zajmowana powierzchnia (m2): 5.707,5 20.559,6

W 2009 r. inkubator technologiczny działający w ramach Poznańskiego Parku NaukowoTechnologicznego Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza InQbator został uhonorowany światową nagrodą Best Science Based Incubator 2009. Tytuł ten przyznawany jest od 2002 roku przez organizację Science Alliance, która według wytycznych Komisji Europejskiej analizuje dokonania inkubatorów technologicznych na całym świecie i buduje globalny ranking branży.

13.6. Przedsiębiorczość i bariery rozwoju przedsiębiorczości
13.6.1. Reforma regulacji gospodarczych
Otoczenie regulacyjne wciąż pozostaje w katalogu czynników hamujących wzrost przedsiębiorczości w Polsce. Zbyt skomplikowane i niezrozumiałe prawo jest wymieniane w sondażach publicznych jako bariera do rozpoczynania działalności gospodarczej. Jeżeli już uda się przebrnąć przez labirynt formalności okazuje się, że często prawo nakłada na przedsiębiorców nadmierne obowiązki, powodując po ich stronie nieuzasadnione koszty – takie z reguły są doświadczenia przedsiębiorców. Przedsiębiorstwa ze swej natury nie są przygotowane na ryzyko regulacyjne, dlatego też częste zmiany prawa postrzegają jako działania wymierzone przeciwko nim.
115

Opracowano na podstawie: Ośrodki Innowacji i przedsiębiorczości w Polsce - Raport 2009, pod. red. Krzysztofa B. Matusiak, PARP, Warszawa 2009. 116 Warto zauważyć, że z początkiem 2009 r. zlikwidowano inkubator technologiczny w Warszawie. 117 W momencie wejścia do inkubatora nie starsze niż rok.

223

MINISTERSTWO GOSPODARKI

Ministerstwo Gospodarki dostrzega problem wysokiej skali reglamentacji oraz dużej liczby obciążeń regulacyjnych, niewspółmiernej do potrzeb wynikających z bezpieczeństwa konsumenta, obrotu gospodarczego, bezpieczeństwa państwa i innych uwarunkowań społeczno-gospodarczych. Przeprowadzone analizy potwierdziły, że pole do redukcji reglamentacji jest bardzo duże, w związku z tym w 2009 roku kontynuowano działania, które w głównej mierze mają uprościć prawo. Realizacja powyższych celów prowadzana jest przede wszystkich w ramach Pakietu na rzecz przedsiębiorczości. Głównym celem Pakietu zawierającego ponad 20 nowelizacji ustaw, dotyczących przede wszystkim szeroko pojętego prawa gospodarczego oraz podatkowego jest ułatwienie podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Działania uproszczeniowe w stosunku do MŚP obejmują takie obszary jak: dostęp do kapitału, komercjalizacja technologii, prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej oraz tworzenie firm technologicznych. Likwidowanie zbędnych bądź dublujących się, nierzadko sprzecznych przepisów, zmniejszanie reglamentacji, zwiększanie swobody działalności gospodarczej oraz poprawa przejrzystości i jednoznaczności obowiązujących przepisów mają przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego przyjaznego obywatelom i przedsiębiorcom. Do tej pory wprowadzono w życie szesnaście ustaw z Pakietu. Działania związane z realizacją tego zadania koncentrują się na dalszym przeglądzie i zmianach przepisów prawa gospodarczego poprzez: − eliminację przepisów przestarzałych lub zbędnych; − stosowanie horyzontalnych regulacji w miejsce sektorowych, poprawę ich spójności, wydłużenia okresu vacatio legis; − weryfikację możliwości i sposobu uporządkowania aktów prawnych z dziedziny prawa gospodarczego; − obniżenie poziomu reglamentacji działalności gospodarczej (liczby licencji, koncesji i zezwoleń, ich uproszczenia na poziomie krajowym, względnie propozycji uproszczeniowych na poziomie wspólnotowym); − wprowadzenie rozwiązań typu fast-track w celu zniesienia tzw. bubli prawnych . Zmiany uproszczeniowe i dereglamentacyjne w prawie gospodarczym będą sukcesywnie wprowadzane w ramach Pakietu na rzecz przedsiębiorczości, w tym poprzez wdrożenie w życie ustawy o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców Uwzględniając zalecenia Komisji Europejskiej oraz założenia Programu na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych w Unii Europejskiej, Rada Ministrów 11 marca 2008 r. wyznaczyła cel redukcji obciążeń administracyjnych na poziomie 25% do końca 2010 r. Ma to nastąpić w siedmiu priorytetowych obszarach prawa: − środowisku; − planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; − prawie działalności gospodarczej; − zabezpieczeniu społecznym; − prawie probierczym; − usługach turystycznych; − prawie pracy. W 2007 r. zakończone zostały pomiary obciążeń administracyjnych dla wyznaczonych obszarów. Obecnie trwają prace nad uchwaleniem propozycji legislacyjnych, zmierzających do redukcji zidentyfikowanych obowiązków informacyjnych, a część z nich już uchwalono. Należy zaznaczyć, że pomiar (a zatem i redukcja) dotyczyły jedynie najważniejszych aktów prawnych w danym obszarze, czyli tych, które generują największe obciążenia. 224

POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI

Ministerstwo Gospodarki w I kwartale 2010 r. opracowało Raport na temat realizacji celu redukcji obciążeń administracyjnych w siedmiu priorytetowych obszarach prawa. Sporządzony dokument przedstawia dotychczasowe, jak i planowane działania poszczególnych resortów na rzecz zmniejszania obciążeń administracyjnych. Oprócz redukcji obciążeń administracyjnych w wymienionych siedmiu obszarach prawa, przygotowywane są plany redukcyjne dla pozostałych obszarów prawa gospodarczego. W związku z realizacją tego zadania, w 2009 r. dokonano identyfikacji obowiązków informacyjnych w aktach prawa gospodarczego. W 482 aktach prawnych zidentyfikowano prawie 6,2 tys. obowiązków informacyjnych. Opracowanie propozycji legislacyjnych, zmierzających do redukcji obciążeń administracyjnych ma nastąpić w latach 2010-2011. Przyjmowane rozwiązania legislacyjne lub pozalegislacyjne powinny realizować maksimum celów gospodarczych, środowiskowych i społecznych przy minimalnym możliwym obciążeniu podmiotów gospodarczych i społeczeństwa. Podejmowanie działania regulacyjnego jest uzasadnione w sytuacji, gdy przyjęcie aktu prawnego pozwala zapobiec niedoskonałości rynku, zostaje wybrana najmniej kosztowna forma regulacji oraz korzyści netto przewyższają koszty. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma poprawne skonstruowanie polityki regulacji i skuteczne stosowanie w jej ramach instrumentów programowych i analitycznych, takich jak ocena skutków regulacji. Jednym z kluczowych aspektów poprawy otoczenia regulacyjnego jest stosowanie oceny skutków regulacji (OSR). Prawidłowo funkcjonujący system OSR pozwala na identyfikację najważniejszych szans i zagrożeń, jakie niesie ze sobą nowa regulacja. OSR dokonywana na odpowiednio wczesnym etapie prac legislacyjnych, wspomaga podejmowanie decyzji i zapewnia ocenę potencjalnych efektów działań administracji. Podstawowym założeniem jest przeprowadzanie OSR przed opracowaniem projektu aktu normatywnego. W Polsce system OSR został wprowadzony w 2001 r. zgodnie z Regulaminem pracy Rady Ministrów z 19 marca 2002 r. (M.P. NR 13, poz. 221) – wyniki OSR stanowią część uzasadnienia do aktów normatywnych. Jednocześnie nadal podejmowane są działania mające na celu usprawnienie systemu. Do takich należy zaliczyć zrealizowane w 2009 roku: − zapewnienie efektywnego systemu szkoleń, który zapewni wzrost świadomości oraz kompetencji pracowników administracji rządowej w zakresie tworzenia prawa opartego na dowodach; − opracowanie platformy elektronicznej ułatwiającej sporządzanie OSR poprzez powszechne udostępnienie narzędzi analitycznych oraz dobrych praktyk; − wprowadzenie mechanizmu weryfikującego jakość sporządzanych OSR (audyt OSR, OSR expost).

13.6.2. Bariery rozwoju przedsiębiorczości
Badania ankietowe prowadzone w Ministerstwie Gospodarki118 pokazują, że w 2009 roku przedsiębiorcy odczuli skutki spowolnienia gospodarczego. Miało to wpływ na zgłaszane przez nich bariery rozwoju przedsiębiorczości, jak również ocenę prowadzonej polityki gospodarczej.

118

Trendy rozwojowe sektora MSP w ocenie przedsiębiorców w drugiej połowie 2009 roku (numer 1/2010), Ministerstwo Gospodarki, marzec 2010.

225

w którym pozytywne opinie na temat funkcjonowania przepisów i procedur przeważają nad negatywnymi. Wśród tych ostatnich pozytywnych opinii było 13%. W drugiej połowie 2009 roku udział negatywnych opinii wyniósł 44% (w tym 11% przedsiębiorców oceniło przepisy jako bardzo złe). Było to dwa razy więcej niż w latach dobrej koniunktury – 2006-2007. Udział opinii pozytywnych o funkcjonowaniu prawa pracy wyniósł w drugiej połowie 2009 roku 20% . jak również zmiany jakie w tych obszarach zachodzą. Powoli spada udział przedsiębiorców wskazujących na skomplikowanie przepisów prawnych. Jedynym obszarem prowadzenia działalności gospodarczej. ale za to mniej niż w pierwszej połowie 2009 roku. Przepisy z zakresu prawa podatkowego są najgorzej ocenianym przez przedsiębiorców obszarem regulacji prowadzenia działalności gospodarczej. Ocena funkcjonowania sądownictwa gospodarczego w porównaniu z ankietyzacją z pierwszej połowy 2009 roku nie uległa zmianie. Najwięcej pozytywnych (a jednocześnie najmniej negatywnych) opinii o prawie podatkowym wyrażają przedsiębiorcy prowadzący ewidencję przychodów (aż 20% opinii pozytywnych. W przypadku prawa pracy mikroprzedsiębiorcy wypowiadają się bardziej pozytywnie niż właściciele firm małych i średnich. były rozliczenia z kontrahentami. praktycznie brak ocen bardzo źle). najlepiej zaś osoby prowadzące działalność na obszarach wiejskich (35% opinii negatywnych i 18% pozytywnych). Ocen negatywnych było 28% . Najgorzej przepisy oceniają przedsiębiorcy z aglomeracji (40% opinii negatywnych. jest znaczny wzrost wskazań przedsiębiorców na konkurencję innych małych przedsiębiorstw jako na najważniejszą barierę rozwoju przedsiębiorczości.najmniej w historii. Na małe obroty wskazał co czwarty przedsiębiorca.o ile w rekordowym pierwszym półroczu 2003 roku była to prawie połowa przedsiębiorców – to w drugiej połowie 2009 roku wskazywał na nią co trzeci ankietowany. W kilku ostatnich ankietyzacjach daje się zaobserwować powolny. Efektem osłabienia tempa wzrostu gospodarczego. zaś negatywnych 35%. Przyczyny są dwie – z jednej strony mniej przedsiębiorców poszukuje pracowników. choć systematyczny spadek krytycznych ocen funkcjonowania procedur w zakresie kontroli działalności gospodarczej. W drugiej połowie 2009 roku wskazał na nią co dziesiąty ankietowany i było to najwięcej w historii badania. przedsiębiorcy oceniają również najważniejsze obszary regulujące prowadzenie działalności gospodarczej. Udziały przedsiębiorców wskazujących zarówno na koszt siły roboczej. Jednocześnie jednak spadł udział wskazań na konkurencję dużych firm. z drugiej strony na rynku pracy jest więcej osób poszukujących zatrudnienia. Obserwuje się jednakże spadek wskazań na tę barierę . 226 . w ankiecie prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki.i był najwyższy od czasu gdy pytania dotyczące regulacji działalności gospodarczej pojawiły się w ankiecie. Opinie pozytywne wyraża co dziesiąty ankietowany i udział ten od kilku lat się nie zmienia. jak również na odpowiednie kwalifikacje siły roboczej są jednymi z najniższych w historii badania. Oprócz wskazań na bariery rozwoju przedsiębiorczości.MINISTERSTWO GOSPODARKI Najważniejszą barierą hamującą rozwój przedsiębiorczości jest według przedsiębiorców wysokość podatków i opłat przewidzianych prawem. 10% pozytywnych). W drugiej połowie 2009 roku liczba opinii pozytywnych była już prawie taka sama jak opinii negatywnych.

2 2009.2 2008. Ministerstwo Gospodarki. W prawie wszystkich przypadkach (za wyjątkiem ocen zmian w sądownictwie gospodarczym) liczba opinii pozytywnych była wyższa niż negatywnych.2 100% 100% 75% Bardzo zła 50% Średnia Doskonała Zła Dobra 75% Bardzo zła Średnia Zła Dobra 50% Doskonała 25% 25% Sądownictwo gospodarcze Kontrola działalności gospodarczej 0% 2006. 227 .1 2007.2 0% 25% 50% 75% 100% Źródło: Badanie ankietowe sektora MSP.2 2009.2 2007.1 2009.1 2008.2 2007.1 2008. Podobnie jak w ankietach poprzednich. styczeń 2010.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wykres 61 Ocena przepisów regulujących działalność gospodarczą.2 2007.2 0% 2006.1 2007.1 2007.2 0% 2006.1 2008.2 2008.2 2007.2 2008.1 2007.1 2007. 100% 100% 75% Bardzo zła Średnia Doskonała Zła Dobra 75% Bardzo zła Średnia 50% Doskonała Zła Dobra 50% Prawo podatkowe 25% 25% Prawo pracy 0% 2006.1 2009.2 2009.1 2009.1 2009.1 2009.2 2009.2 2008.2 2007. w drugiej połowie 2009 jedynie niewielki odsetek przedsiębiorców wskazywał na zmiany jakie zachodzą w otoczeniu przedsiębiorstw.1 2008.2 2009.2 100% Ocena zmian jakie zaszły w drugiej połowie 2009 roku w obszarze: pogorszenie bez zmian popraw a 75% Bardzo zła Średnia 50% Doskonała Zła Dobra CAŁOKSZTAŁT PRAWA zakładania i zamykania firmy rozliczeń z kontrahentami kontroli działalności gospodarczej 25% Rozliczenia z kontrahentami sądownictwa gospodarczego prawa pracy prawa podatkowego 0% 2006.1 2008.2 2008.

8 10. 2008 r. 2009 r. Tabela 91 Bariery rozwoju (w tabeli wyróżniono momenty.7/17.3/30 8.7 7. że wiele firm ma problemy z płynnością.3 13.9/7.3 11.8 6.5 7.6/26. 19. 7. problemy z płynnością Wzrost cen surowców i materiałów Trudności w otrzymaniu kredytu Niejasne przepisy.2 9. zmiany prawa Kursy walutowe.3 II kw. 2009 r.5 4.8 16.3/17.3 13. 2008 r.2 2.9/21.4 5. NBP. 2008 r. Bariery w świetle badania ankietowego NBP.5 2.3 7.5 IV kw. w tym wahania Zła koniunktura. kryzys Duża.6 III kw.3 Źródło: Informacja o kondycji sektora przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem stanu koniunktury w I kw. 2009 r.0/21.3 1. Wykres 62 Najważniejsze bariery rozwoju przedsiębiorczości w drugiej połowie 2009 r.3 6.5 8.7 14. 13.0 11.8 15.2 7.2 3.0 1.4 9.9 6.5 3. kryzys.2 0.4 I kw.1 6.3 10.0 13.6 I kw.6 5.7 17. wysokość podatków i opłat małe obroty konkurencja innych msp skomplikowanie przepisów prawnych konkurencja dużych przedsiębiorstw biurokracja czas oczekiwania na zapłatę od kontrehenta inny warunki lokalowe koszt siły roboczej brak odpowiednich kwalifikacji siły roboczej trudno powiedzieć problem korupcji 0% 10% 20% Firmy: średnie małe mikro 30% 40% Źródło: Badanie ankietowe sektora MSP. Z kolei o poprawie koniunktury świadczą malejący odsetek wskazań na bariery takie jak niski popyt czy zła koniunktura. 228 .0 14.9 10.9 4.6 historii badań I kw.2 12. 20.7 10. Wciąż wysoki odsetek firm wymienia kursy walutowe (oraz ich wahania) jako ważny problem w prowadzeniu działalności.1 5. 30. 20.5 5. 2010 r.2 5.5 4. 2009 r.0 7. Kwiecień 2010.7 5.9 5.9 6.8 4.5 5. 2010 i prognoz koniunktury na II kw.4 4. 24.MINISTERSTWO GOSPODARKI Ocena przez przedsiębiorców przepisów i procedur dotyczących zakładania i zamykania firmy w drugiej połowie 2009 roku poprawia się w stosunku do ankiety z pierwszej połowy 2009 roku.7 4.1 7.6 6.1 1.7 1.5 1. Wyniki badania ankietowego przedsiębiorstw prowadzonego w NBP wskazują.6 8. w którym wskaźniki przyjmują maksymalne wartości w okresie badania) Zatory płatnicze. Ministerstwo Gospodarki.0 7.4/21.6 4.9 4.4 7. 7.6 9.0 4.1 III kw.7 4.8 17. 2010.6 4.3 9. 2008 r.0 II kw.2 6.9 4.1 16. styczeń 2010.8 IV kw.9 6. rosnąca konkurencja Niski popyt Częstotliwość pojawiania się problemów zgłoszonych w kwartale: Wartości min i mak w całej 4. 21.

Działania wspierające przedsiębiorstwa w czasie kryzysu Światowy kryzys finansowy. listopad 2009.9 38.6 55. Instrumenty wsparcia przedsiębiorczości 13. polscy przedsiębiorcy wykazują umiarkowany optymizm – wskaźnik mierzący ocenę warunków prowadzenia działalności gospodarczej kształtował się nieco powyżej średniej europejskiej.6 pogorszenie Źródło: Rezultaty badania European Economic Survey 2010. stąd możliwe jest porównanie warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Zaledwie 8. Odpowiedzią rządu na pojawienie się zjawisk kryzysowych w gospodarce i realizacją rekomendacji Komisji Europejskiej był Plan Stabilności i Rozwoju – wzmocnienie gospodarki Polski wobec światowego kryzysu finansowego. którego początek datowany jest na przełom lat 2007 i 2008.1. że warunki prowadzenia działalności ulegną w 2010 roku poprawie.6. skłonił kraje i rządzących do podejmowania działań zaradczych.6 32.6 43.6. 229 .3. Takich przedsiębiorców było więcej niż tych którzy spodziewali się pogorszenia warunków. Pytania zadane przedsiębiorcom w ramach panelu są takie same we wszystkich krajach. Krajowa Izba Gospodarcza. iż polskie firmy dosyć negatywnie oceniały warunki prowadzenia działalności gospodarczej w 2009 roku. % 60 50 40 30 20 10 0 Wyniki w 2009 Oczekiwania na 2009 sprzed roku poprawa bez zmian Oczekiwania na 2010 8. W wyniku tego. Wykres 63 Ocena i przewidywania dotyczące warunków prowadzenia biznesu w 2010 roku.3.7 21. Pozytywnym aspektem jest natomiast to. Na tle firm z innych krajów europejskich. że warunki w 2009 roku ulegną poprawie. Omawiane w tekście badanie zostało przeprowadzone w listopadzie 2009 roku. przyjęty przez Radę Ministrów 30 listopada 2008 r.7 45. 13.5 17.7 35.5% firm wskazało na poprawę tych warunków – podczas gdy w 2008 roku aż 38% ankietowanych oczekiwało. w stosunku do innych krajów europejskich. Komisja Europejska postanowiła zjednoczyć siły wszystkich członków UE i przedstawić plan naprawy European Economic Recovery Plan (EERP).POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wyniki badania EUROCHAMBRES Badanie prowadzone przez europejskie stowarzyszenie izb handlowych EUROCHAMBRES119 pokazuje. że blisko co trzeci przedsiębiorca oczekiwał. zawierający szereg inicjatyw i instrumentów mających na celu zwiększenie zaufania na rynku międzybankowym i 119 Badanie ankietowe przedsiębiorstw prowadzone przez KIG jest częścią europejskiego panelu przedsiębiorczości. w listopadzie 2008 r. Warszawa.

96 mln dla 6290 osób) i obniżonego czasu pracy (8. 230 .jest w trakcie zawierania umowy. W wyniku prac Komisji Trójstronnej. W tym kontekście należy mieć na uwadze. w części finansowanego ze środków pracodawcy. rząd wraz ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców przygotował zestaw ustaw składających się na tzw. urlopów postojowych. Działania Ministerstwa Gospodarki na rzecz stabilności i rozwoju obejmowały m. że w związku z kryzysem sytuacja na zagranicznym rynku pracy również uległa pogorszeniu. Z tego 91 wniosków. którego działania miały na celu zwiększenie efektywności procesu koordynacji działań publicznych. Plan wprowadzał także instrumenty służące pobudzaniu popytu konsumpcyjnego (poprzez ograniczenie podatków oraz obciążeń parapodatkowych) oraz popytu inwestycyjnego (poprzez ograniczenie barier administracyjnych. W ramach tego pakietu powstała m. Ważniejszym z zaproponowanych przez rząd rozwiązań stało się wprowadzenie tzw. co do których wydano już zaświadczenia o znajdowaniu się w przejściowych trudnościach finansowych. ale i na stworzenie lepszych ramowych warunków prowadzenia działalności. która bezpośrednio uderzała w rozwój realnego sektora gospodarki.in. ułatwienia w wykorzystaniu środków unijnych. zwiększanie popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego. a 8 wniosków otrzymało odmowę. iż pracownicy firm znajdujących się w przejściowych trudnościach finansowych. choć dotychczas skala powrotów nie przyjęła charakteru masowego. Narodowy Bank Polski przyjął Pakiet Zaufania. Do chwili obecnej z inicjatywy MG przeprowadzono zmiany. Do czerwca 2010 r. Patrząc na obecną sytuację przedsiębiorstw i pracowników można oceniać wprowadzone rozwiązania jako sukces gdyż nie odnotowaliśmy znaczącego spadku zatrudnienia czy bezrobocia. z czego najwięcej dotyczyło przestoju ekonomicznego (8. wprowadzenie operacji zasilających repo czy możliwość zawierania przez banki z NBP transakcji swapów walutowych. Wydzielone zostały na ten cel środki państwowe oraz wprowadzone zostały bardziej elastyczne rozwiązania w zakresie rozliczania czasu pracy. ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców. prowadzonych dla utrzymania stabilności finansowej. wzmocnienie systemu finansowania MSP.in. Przewidywało ono. jak również wprowadzenie mechanizmów służących zwiększeniu inwestycji finansowanych zarówno ze środków publicznych jak i prywatnych. Ważnym elementem do walki z efektami kryzysu. W trakcie realizacji jest 9 wniosków. Dążono do utrzymania zaufania i stabilności sektora oraz ograniczenia spadku akcji kredytowej. ukierunkowane nie tylko na wzmocnienie gospodarki w czasie kryzysu. Dodatkowe działania w obszarze systemu finansowego prowadził bank centralny. a także rozwój inicjatyw oraz wprowadzenie ułatwień w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego). Służyć miały temu m. W październiku 2008 r. rozwój innowacyjności oraz uelastycznienie rynku pracy. pakiet antykryzysowy. w części zaś ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych albo ze środków Funduszu Pracy. który miał ograniczać ryzyko płynności banków i ryzyko walutowe. W pierwszej kolejności antykryzysowe działania polskiego rządu objęły sektor finansowy.4 tys zł. Trudno jednak jednoznacznie oceniać czy i jak brak tych rozwiązań pogorszyłby ich sytuację.in. w ramach ustawy złożonych zostało 159 wniosków do FGŚP o wypłatę świadczeń dla 11248 osób. szczególnie dla przedsiębiorstw i ich pracowników były działania na rzecz utrzymania miejsc pracy w przedsiębiorstwach. Ponadto przyjęto ustawę o Komitecie Stabilności Finansowej. opiewających na kwotę 20.MINISTERSTWO GOSPODARKI obniżenie kosztu pozyskania pieniądza.48 mln zł dla 4958 osób). mogą otrzymywać pensję co najmniej na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę. przyspieszenie inwestycji ze środków UE.

W związku z tym Rząd rozwinął ramy wsparcia o instrumenty inżynierii finansowej. Wprowadzono również nakaz przyjmowania przez urzędników niekompletnych wniosków oraz zakaz żądania dokumentów nie przewidzianych prawem. zwłaszcza mikro i małych przedsiębiorstw do zewnętrznych źródeł finansowania. Przedsiębiorcy mogą również skorzystać z kredytu technologicznego oraz instrumentów pilotażowych oferowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Budżet programu to ponad 3. − Podejmowanych jest też wiele inicjatyw mających na celu ułatwienie przedsiębiorcom modernizacji i wprowadzanie innowacji. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego zmieniające rozporządzenie w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyjnych (rozszerzenie katalogu beneficjentów. W tym zakresie Minister Gospodarki podjął decyzję o zwiększeniu puli środków na wsparcie inwestycji (o 1 mld zł) w ramach działania 4. Polscy przedsiębiorcy otrzymają ułatwiony dostęp do kredytów inwestycyjnych.4 Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym w ramach POIG. Znowelizowano jednocześnie kilkadziesiąt innych ustaw poza SDG. W ramach realizacji działania Bon na innowacje przyjęte zostało znowelizowane rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej niezwiązanej z programami operacyjnymi. co pozwala na zawierania umów z przedsiębiorcami. tak. Trwają prace nad projektem programu Przeciwdziałanie Upadłości Przedsiębiorstw oraz Polityka Drugiej Szansy. W pierwszym etapie wprowadzono możliwość zawieszenia działalności oraz rozszerzono przepisy dotyczące wiążącej interpretacji prawa. w szczególności małych i średnich firm. jedno okienko). którego celem jest dalsza poprawa dostępu. Niestety dotacje nie pozwalają zaspokoić wszystkich oczekiwań. którzy będą mogli otrzymywać zaliczki). których wnioski zostały ocenione pozytywnie w ramach naboru w 2008 r. − Realizowane są również działania wspierające innowacyjność. 12 lutego 2009 r. przyspieszenie tworzenia społeczeństwa informacyjnego oraz promowanie rozwoju efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii. przystępując do Programu CIP. W ramach instrumentu SMEG – Systemu poręczeń dla MŚP przewidywany portfel kredytowy MŚP o łącznym wolumenie 709 mln PLN zostanie objęty unijną gwarancją EFI. 231 . by prawo gospodarcze było bardziej przyjazne przedsiębiorcom.in. Ministerstwo Gospodarki w tym zakresie przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej. W drugim etapie radykalnie ograniczono czas oraz uproszczono zasady kontroli przedsiębiorców (oraz wprowadzono tzw. m.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI − W ramach wsparcia dla przedsiębiorstw realizowane jest działanie zmierzające do przeciwdziałania upadłości oraz prowadzenie polityki drugiej szansy . ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym. MS i RCL) poddaje analizie Prawo upadłościowe i naprawcze w Polsce. promowanie wszelkich form innowacji. Bankructwa i Drugiej Szansy w strukturach MG. − Kluczowe dla ułatwienia dostępu do kredytów małym i średnim przedsiębiorstwom jest wprowadzenie pakietu wzmocnienia systemu poręczeń kredytowych. Ponadto zespół ekspertów (przedstawiciele MG.6 mld EUR. – to jest uzyskały powyżej 75 pkt (wcześniej 81 pkt). W tym zakresie powołano Koordynatora ds. Nowelizacja obniżyła ponadto opłatę za wydanie interpretacji z 75 zł do 40 zł. − Przeprowadzono dwuetapową nowelizację ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Rada Ministrów przyjęła dokument: Kierunki rozwoju funduszy pożyczkowych i poręczeniowych dla małych i średnich przedsiębiorstw w latach 2009-2013 . Zadaniem Programu CIP jest zwiększanie konkurencyjności przedsiębiorstw.

6. W życie weszły nowelizacje rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie udzielania pomocy de minimis. kredytów eksportowych w fazie przed. W gospodarce opartej na wiedzy innowacyjność jest jednym z czynników przewagi konkurencyjnej. 13. 2007–2013 (PO IG). Przystosowano przepisy do aktualnych warunków gospodarczych oraz uproszczono zasady ubiegania się o dotację.A. Rada Ministrów przyjęła dokument Wspieranie przez Agencję Rozwoju Przemysłu S. Celem jest wsparcie średnich i dużych przedsiębiorców poprzez zwiększenie możliwości wykorzystywania takich form finansowania działalności. co powinno przyczynić się do dalszego wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki oraz do obniżenia kosztów społecznych w czasie spowolnienia gospodarczego.2. instytucji wspierających powstawanie innowacyjnych przedsiębiorstw. 545). Jest to realizacja ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. przemysł koksowniczy. Wprowadzone zostały również możliwości refundacji kosztów poniesionych przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie projektu. a projektowanie nowych produktów i technologii jest niezbędne do konkurowania na globalnym rynku. Instrumenty wspierające innowacyjność przedsiębiorstw Największy katalog instrumentów wsparcia działalności innowacyjnej znajduje się w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka.in. w tym także refinansowanie. Instrumenty wsparcia w ramach PO IG skierowano m. o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne. jak: pożyczki. transport kolejowy oraz przedsiębiorstwa z sektorów innowacyjnych (AGD i ICT motoryzacyjnego. którego głównym celem jest rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa. znajdujących się na Mapie Lokalnych Zagrożeń Kryzysowych. 26 maja 2009 r. ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego oraz niektórych innych ustaw (Dz. a także skrócenie terminu wypłaty dotacji. BGK zapewnia również obsługę transakcji eksportowych z zastosowaniem instrumentów wspierania eksportu. poręczenia i gwarancje oraz dokapitalizowanie. zakup obligacji. w wyniku których powstaną nowe lub znacząco ulepszone produkty. W ramach PO IG wspierane są przede wszystkim inwestycje. Wsparcie udzielane jest głównie na inwestycje w zakresie innowacji produktowych oraz procesowych. a także instytucji otoczenia biznesu oraz ich sieci. wspiera realizację projektów i inicjatyw gospodarczych pobudzających popyt w gospodarce. W tym zakresie przyjęto nowelizację ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne. − Agencja Rozwoju Przemysłu S.3.i powysyłkowej. 232 . inicjatyw gospodarczych pobudzających polską gospodarkę.A. do przedsiębiorców. ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego oraz niektórych innych ustaw. poz. maszynowego. U Nr 65.MINISTERSTWO GOSPODARKI − Zrealizowane zostały również działania w zakresie ułatwień dla eksporterów. a także jej rozliczania. lotniczego i chemicznego) oraz firmy prowadzące działalność produkcyjną w powiatach. W ramach wsparcia dla eksporterów przewidziano również finansowanie. jak i szeroko rozumiane ubezpieczenia i gwarancje związane z kredytowaniem działalności eksportowej. Na tej podstawie BGK może udzielać kredytów eksportowych zagranicznym nabywcom polskich towarów i usług. rozszerzenie katalogu kosztów kwalifikowanych. w tym także ubezpieczanie od ryzyka kursowego oraz od ryzyka związanego z podejmowaniem inwestycji za granicą. w tym MSP. Wśród sektorów objętych programem znajduje się sektor bezpieczeństwa i obronności państwa.

8 mln zł.25 mld EUR (32. w szczególności dofinansowujących współpracę jednostek badawczych i firm w zakresie badań i kreowania innowacyjnych rozwiązań. w tym ok. Do 30 kwietnia 2010 r.3 mld zł. W 2009 roku rozpoczęto prace nad wprowadzeniem nowego instrumentu wsparcia dla przedsiębiorców składających wnioski projektowe w ramach międzynarodowych programów innowacyjnych. 2. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) kontynuowała realizację programów pilotażowych finansowanych z budżetu państwa: program Bon na innowacje oraz Innovation Express .5 mld zł (w tym ok. 6. wypłacono ok. w ramach wszystkich działań nadzorowanych przez MG podpisano 1. Na realizację programu w 2009 r.6 mln zł.alokacja: 399 mln EUR. Program był realizowany wraz z partnerami zagranicznymi w ramach projektu INNET finansowanego z 6. Program pilotażowy pod nazwą Innovation Express zapewniał wsparcie dla międzynarodowej współpracy klastrów z partnerem zagranicznym w zakresie badań. W 2009 r. cele jest dostępne w ramach działania 5.5% wykorzystania środków unijnych. Mogą z niego skorzystać mikro i mali przedsiębiorcy. 2. W 2009 roku został rozszerzony katalog usług kwalifikowanych objętych wsparciem (nie tylko usługi badawczorozwojowe . programu pilotażowego zakończyła się w 2009 r. 4. Łączna alokacja dla działań podległych Ministerstwu Gospodarki stanowi ok. Obecnie wsparcie na ww.9153 zł/EUR. Do końca kwietnia 2010 r. Wnioski mogły być składane przez przedsiębiorców do 15 września 2009 r.1 mld zł ze środków wspólnotowych. 1. Złożonych zostało 14 wniosków o udzielenie wsparcia przez 9 koordynatorów. W 2009 r.ale generalnie usługi w zakresie innowacji .. Celem programu pilotażowego Bon na innowacje .65 mln zł. Programy realizowane z udziałem funduszy strukturalnych nie są jedynymi działaniami mającymi przyczynić się do rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw.4 mld zł) pochodzi ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.alokacja 340 mln EUR. 7.4 mld EUR (17.71 mld EUR (około 38. Ministerstwo Gospodarki wraz z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości przygotowuje program pn. Ze względu na nikłe uczestnictwo polskich mikroprzedsiębiorców. w tym na poszczególne priorytety przeznaczono: − III priorytet Kapitał dla innowacji . przy czym każdy z partnerów finansował klastry w swoim kraju/regionie.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Łączna alokacja Programu Operacyjnego to 9. jest zainicjowanie kontaktów przedsiębiorców ze sferą naukową.alokacja: 273 mln EUR. którzy w roku złożenia wniosku oraz w ciągu 3 lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku. 233 . 1. realizowanego w latach 2008-2010. Do wsparcia rekomendowano 7 wniosków i podpisano stosowane umowy na kwotę ok. − V priorytet Dyfuzja innowacji . 6. tj. − VI priorytet Polska gospodarka na rynku międzynarodowym . Wsparcie na uzyskanie grantu . beneficjentom wypłacono ok. rozwoju technologicznego lub innowacji. 3. małych i średnich przedsiębiorców w programach międzynarodowych.8 mln zł. Realizacja ww. − IV priorytet Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia – alokacja: 3 430 mln EUR.577 umów o dofinansowanie na łączną kwotę dofinansowania ok.tak jak to było w 2008 r. do wsparcia rekomendowano 512 wnioskodawców.15 mln zł. nie korzystali z usług żadnej jednostki naukowej w zakresie prac badawczorozwojowych.1 PO IG. który będzie 120 Według kursu EBC z przedostatniego dnia roboczego kwietnia 2010 r. co stanowi około 8% alokacji dla tych działań. Na 585 złożonych wniosków.dotyczące wdrożenia lub rozwoju produktu lub technologii). zł. Przedsiębiorca może uzyskać wsparcie w maksymalnej wysokości 15 tys. zaplanowano środki w wysokości 7.4 mld zł ze środków EFRR) co stanowi 43.5 mld zł) czyli 45% całej alokacji Programu. na realizację programu zaplanowano środki w wysokości 3.1 mld zł)120 z czego 8. Programu Ramowego UE. Umowy zostały zawarte z 461 beneficjentami na kwotę ok.

Wysokość dofinansowania na utworzenie nowego lub wsparcie już istniejącego AIP wynosiła maksymalnie 15 tys. Umowy zostały podpisane ze wszystkim wnioskodawcami na łączną kwotę ok.4 tys. Opracowano i opublikowano 551 profili technologicznych. W okresie 1 stycznia 2008 r. profesjonalną pomoc firmom i instytucjom. Dzięki europejskiemu zasięgowi sieci i ścisłej współpracy poszczególnych ośrodków informacja o ofercie lub potrzebach technologicznych dociera do firm w każdej części Europy. współpracy techniczno-handlowej lub wspólnych dalszych badań. 134. zł. 4) BSN South Poland . 3. MSP. – 30 czerwca 2009 r. dolnośląskie. konkurs wnioski o wsparcie złożyło 9 szkół wyższych. przeprowadzono 433 audyty technologiczne. kujawsko-pomorskie. 2) BISNEP (Business and Innovation Support for North-East Poland) . który złożył wniosek projektowy (jako koordynator albo partner) w odpowiedzi na konkurs ogłoszony w ramach międzynarodowego programu innowacyjnego i otrzymał pozytywną ocenę formalną wniosku będzie mógł wystąpić do PARP o wsparcie na uzyskanie grantu w celu pokrycia wydatków związanych z przygotowaniem tego wniosku. które szukają za granicą odbiorców dla swoich technologii i know-how lub które poszukują innowacyjnych rozwiązań niedostępnych na lokalnych rynkach. Kojarzeniu partnerów służą intranetowa baza ofert i poszukiwań technologii.9 ośrodków na terenie 4 województw (śląskie. pomorskie). W 2009 roku kontynuowano wsparcie Ministerstwa Gospodarki dla Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości. koordynator: Uniwersytecki Ośrodek Transferu Technologii Uniwersytetu Warszawskiego). umów produkcyjnych. podmiotów. 3) B2Europe West Poland .9 ośrodków na terenie 5 województw (zachodniopomorskie. z usług 30 ośrodków działających w ramach 4 konsorcjów skorzystało prawie 20 tys. skojarzono 344 podmioty zainteresowane kupnem i oferujących technologie.5 tys.MINISTERSTWO GOSPODARKI wdrażany w latach 2010-2014 z planowanym budżetem w wysokości 8 mln zł. lubelskie). W 2009 roku przedsiębiorcy mogli korzystać z usług sieci europejskiej Enterprise Europe Network (EEN) częściowo finansowanej w ramach wspólnotowego Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (Program CIP). koordynator: Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej.6 ośrodków na terenie 3 województw (podlaskie. Klienci sieci EEN znajdują partnerów do współpracy technicznej.in. Wnioski o dofinansowanie zadania polegającego na utworzeniu nowych lub wsparciu już istniejących AIP mogły składać uczelnie publiczne i niepubliczne. W Polsce działa 30 ośrodków sieci EEN zgrupowanych w czterech konsorcjach: 1) CP-BSN (Central Poland . koordynator: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. spotkania grup tematycznych. Sieć EEN oferuje m. 234 . zł. a także organizowane przy okazji targów i innych wydarzeń branżowych rozmowy brokerskie i misje firm. podkarpackie).Business Support Network) . umów licencyjnych.6 ośrodków na terenie 4 województw (mazowieckie. lubuskie. W odpowiedzi na ogłoszony w czerwcu 2009 r. umów joint-venture.5 tys. Klienci sieci EEN mogą liczyć na pomoc organizacyjną. łódzkie. opolskie). szkoleń i seminariów w różnych obszarach tematycznych. zorganizowano 500 warsztatów. w tym ponad 15. językową i doradczą w kontaktach z zainteresowanymi partnerami. Program ma zachęcać MSP do uczestnictwa w międzynarodowych programach innowacyjnych. zamieszczono w bazie ofert Komisji Europejskiej prawie 500 profili i ofert polskich przedsiębiorców. Przedsiębiorca. świętokrzyskie. wielkopolskie. osób rozpoczynających działalność gospodarczą oraz 450 jednostek naukowych. koordynator: Centrum Transferu Technologii Politechniki Krakowskiej. małopolskie. warmińsko-mazurskie.

wymagających z jednej strony od podmiotów gospodarczych nowych umiejętności. open innovation. W listopadzie 2009 r. dla wspierania innowacji: − rozpoczęte zostały prace analityczne na temat nowych form innowacji.UDI). Obu celom służy istniejący od dwóch lat internetowy serwis informacyjny – www. zaś z drugiej strony prowadzenia aktywnej polityki innowacyjności stymulującej tworzenie tego typu innowacji. zasad prowadzenia handlu z krajami UE i resztą świata. Dlatego też Ministerstwo Gospodarki podejmuje również inicjatywy w tym obszarze. których koordynatorzy podpisali kontrakty z Europejską Agencją Kosmiczną. Serwis stanowi kompendium wiedzy i obszerne źródło informacji dla polskich przedsiębiorców.3. obejmuje dwa obszary: promocję współpracy gospodarczej Polski z krajem urzędowania oraz wspieranie rozwoju współpracy (internacjonalizacji) przedsiębiorstw. Instrumenty wprowadzone ustawą to: kredyt technologiczny. zainteresowanych rozwijaniem działalności gospodarczej za granicą. Polska uzyskała status Europejskiego Państwa Współpracującego z ESA oraz prawo uczestnictwa w programach i działaniach Agencji. aby przy wsparciu rozwiązań high-tech wytwarzać produkty. Portal zawiera cenne informacje nt. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej. W świetle zachodzących procesów globalizacyjnych wzrasta rola konsumenta nie tylko jako nabywcy produktu. a także dla zagranicznych firm. user-driven innovation. Ministerstwo Gospodarki kontynuowało prace nad przygotowaniem Programu rozwoju technologii kosmicznych i wykorzystywania systemów satelitarnych w Polsce. chcących inwestować w naszym kraju oraz nawiązywać kontakty handlowe z polskimi partnerami. czy social innovation. Instrumenty wspierania eksportu Wsparcie eksportu ma miejsce w dwóch płaszczyznach: w węższym znaczeniu poprzez wdrażanie konkretnych instrumentów. − podjęte zostały kroki na rzecz rozpoznania potencjału oraz możliwości wsparcia przemysłów kreatywnych w Polsce. nadawanie statusu Centrum BadawczoRozwojowego (CBR) oraz ulga podatkowa na nowe technologie.6.pl.gov. Przemysł kreatywny postrzegany jest jako prekursor nowych form gospodarczych: dynamiczne i mobilne przedsiębiorstwa organizują się w sieci. którego rezultaty wypadły pomyślnie. Ministerstwo Gospodarki i ESA przeprowadziły wspólnie pierwszy przegląd realizacji projektów PECS. na podstawie podpisanego 27 kwietnia 2007 r. − podjęte zostały działania zmierzające do zwiększenia świadomości przedsiębiorców z zakresu korzyści płynących konkretnie z popytowego podejścia do innowacji (user-driven innovation .Programme for European Cooperating States-PECS. funkcjonujących poza granicami kraju. Do zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw oraz całej gospodarki może przyczynić się rozwój sektora kosmicznego. technologiczny i przemysłowy. Działalność Wydziałów Promocji Handlu i Inwestycji (WPHiI). których centralnym punktem jest kreatywność. 235 . Ponadto w 2009 r. Porozumienia o Europejskim Państwie Współpracującym między Rządem RP a Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) .POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Dużą zachętą dla przedsiębiorstw do prowadzenia działalności innowacyjnej są instrumenty zawarte w Ustawie z dnia 30 maja 2008 r. jako partner naukowy. 13. Dzięki tej umowie.3. W ramach tego programu do obecnej chwili finansowanie otrzymało 20 projektów. a także stara się monitorować najnowsze inicjatywy legislacyjne Rządu RP dotyczące poprawy klimatu dla rozwoju przedsiębiorczości. takich jak: innowacje nietechnologiczne.trade. Ponadto w 2009 r. a w szerszym znaczeniu – poprzez promocję polskiej gospodarki w skali makro. lecz również jego współtwórcy. Skutkiem przedmiotowego podejścia jest lepsze dopasowanie produkcji/świadczenia usług do oczekiwań ostatecznego nabywcy oraz redukcja kosztów związanych z opracowaniem innowacji.

Celem portalu jest wsparcie polskiego eksportu poprzez integrację rozproszonych zasobów Internetu o tematyce gospodarczej. − 2133 aktualnych zagranicznych zapytań ofertowych − oraz zarejestrowało się 674 nowych przedsiębiorców. 121 236 . Niemniej jednak warunkiem korzystania przez polskie firmy w pełnym zakresie z zagranicznych zapytań ofertowych. wychodząc naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom polskich przedsiębiorców w zakresie internacjonalizacji. nawiązywanie kontaktów handlowych z kontrahentami zagranicznymi oraz oferuje bezpłatną promocję przedsiębiorstwa i jego ofert eksportowych. 1552). jest rejestracja użytkownika on-line w systemie. Ważną część serwisu stanowi prezentacja przez WPHiI ofert polskich i zagranicznych przedsiębiorców. − 710 ofert polskich. 122 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych (Dz. przygotowało pakiet instrumentów oferujących możliwość uzyskania wsparcia w następującym zakresie: − dofinansowania do udziału w branżowych projektach promocyjnych121. która zawiera informacje nt. istotnych dla polskiego eksportera. w których działają polskie placówki handlowe. z 2007r. Portal Promocji Eksportu umożliwia polskim eksporterom dostęp do aktualnych informacji o rynkach zagranicznych oraz instrumentach wspierania polskiego eksportu. Nr 210. zarówno o rynkach zagranicznych jak i o Polsce. Ministerstwo Gospodarki. poz. ułatwienie polskim przedsiębiorcom nawiązywanie kontaktów handlowych z zagranicznymi importerami oraz promocję polskich ofert eksportowych. publiczna baza danych zawierająca informacje przydatne dla polskich przedsiębiorców planujących eksportować swoje towary/usługi na rynki zagraniczne. Kolejne narzędzie . Ponadto na stronach serwisu polscy przedsiębiorcy znajdą informacje o zasadach wsparcia działalności związanej z umiędzynarodowieniem firm wraz z prezentacją stosownych instrumentów finansowych. U. Serwis odwołuje się także do centralnej bazy ofert i zapytań w ramach Portalu Promocji Eksportu. Korzystanie z informacji zawartych w portalu jest bezpłatne. Znajdują się na nich obszerne informacje o krajach. U. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielania pomocy de minimis na realizację branżowych projektów promocyjnych w zakresie eksportu lub sprzedaży na Jednolitym Rynku Europejskim (Dz. form prowadzenia działalności gospodarczej oraz zasad nawiązywania współpracy z partnerami zagranicznymi w krajach urzędowania WPHiI. W 2009 roku na portalu promocji eksportu opublikowanych zostało: − 1243 informacji makroekonomicznych. aktualnej i łatwo dostępnej informacji gospodarczej. umożliwienie polskim eksporterom oraz zagranicznym kontrahentom bezpłatnego dostępu do wiarygodnej.Portal Promocji Eksportu to internetowa. 1542). z 2007 Nr 211.MINISTERSTWO GOSPODARKI Najważniejszym elementem serwisu z punktu widzenia rodzimych przedsiębiorców jest zakładka Przewodnik po rynku. poz. są dostępne dla wszystkich zainteresowanych użytkowników. a informacje dotyczące poszczególnych rynków zagranicznych oraz zasad eksportu do nich. − dofinansowania kosztów uzyskania certyfikatów eksportowych122. − 971 informacji o przetargach . Głównymi użytkownikami Portalu są przede wszystkim małe i średnie przedsiębiorstwa polskie: eksporterzy i potencjalni eksporterzy oraz firmy zagraniczne zainteresowane importem towarów i usług z Polski. zamieszczonych w portalu.

dotacje mogą być udzielane do końca 2013 roku i stanowią one pomoc w formule de minimis125. będą mieli możliwość korzystania z doświadczeń. raporty. − Działanie 6. której wartość brutto. z 2007r. Eksperci zatrudnieni w COIE. zwaną usługą probiz. Zgodnie z zapisami aktów wykonawczych w ww. 123 237 . które ze względu na potencjał krajowej produkcji. 1543) 125 Przedsiębiorca w bieżącym roku kalendarzowym oraz dwóch poprzedzających go latach kalendarzowych nie może otrzymać pomocy de minimis. Dla zapewnienia właściwego funkcjonowania systemu COIE zostaną wyposażone w niezbędne opracowania.5). Wsparcie eksportu dla przedsiębiorców realizowane jest również w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. str. Na użytek COIE zostaną zakupione bazy danych firm B2B. które będą funkcjonowały w strukturach urzędów marszałkowskich bądź innych jednostek wybranych przez urzędy do realizacji zadania. EUR.1 Wsparcie dla sieci centrów obsługi inwestorów i eksporterów (COIE) POIG. 1544) 124 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielenia pomocy de minimis na realizację przedsięwzięć wydawniczych promujących eksport lub sprzedaż na Jednolitym Rynku Europejskim (Dz. z 2007 r. Nr 211. Priorytet 6 Polska gospodarka na rynku międzynarodowym obejmuje: − Poddziałanie 6. Dokonana zostanie także standaryzacja oferowanych przez COIE usług. Nr 211. poz. W ramach projektu planuje się dokonać wyboru branż. − dofinansowania do publikacji wydawnictw i materiałów promocyjnych124.2. które ma na celu ułatwienie przedsiębiorcom dostępu do usługi informacyjnej w zakresie prowadzenia działalności eksportowej i inwestycyjnej poza granicę kraju. o którą się ubiega. U. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 października 2007 roku w sprawie udzielania pomocy de minimis na realizację niektórych przedsięwzięć w zakresie promocji i wspierania eksportu lub sprzedaży na Jednolitym Rynku Europejskim (Dz.2006. Urz. UE L 379 z 28. łącznie z pomocą. Usługa ta będzie świadczona docelowo przez 16 COIE. przekroczyłaby równowartość 200 tys. EUR. Zakłada się realizację ok. Wyłączenia dotyczące udzielania pomocy zawarte są w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. jak i możliwości kreowania pozytywnych skojarzeń z krajem pochodzenia produktu mogą stać się polskimi specjalnościami eksportowymi. poz.5 Promocja polskiej gospodarki PO IG – którego celem jest poprawa wizerunku Polski oraz wzrost znaczenia Polski i polskich przedsiębiorców w gospodarce międzynarodowej. U.POLSKA 2010 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI − dofinansowania kosztów organizacji przedsięwzięć promocyjnych123. badania rynkowe dotyczące poszczególnych rynków zagranicznych. Projekt przyczyni się do poprawy dostępu do informacji o Polsce i o możliwościach nawiązania kontaktów gospodarczych.12. a w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność w sektorze transportu drogowego 100 tys. wzorców i know–how zagranicznych partnerów w obszarze systemu i obsługi przedsiębiorców. zakresie. 10 kompleksowych branżowych programów promocji polskich specjalności eksportowych na wybranych rynkach. w sprawie stosowania art. zwanej usługą proeksport oraz w obszarze przyciągania do Polski inwestorów zagranicznych.

Na dofinansowanie 33 branżowych projektów promocyjnych przeznaczono 1. dofinansowania do publikacji wydawnictw i materiałów promocyjnych przedsiębiorcy wykonujących działalność na terytorium RP. refundacja części kosztów związanych z uzyskaniem przez przedsiębiorcę certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych wielkość pomocy nie może przekroczyć 50% kosztów netto kwalifikujących się do objęcia pomocą. zakupu papieru. Pokrycie kosztów publikacji wydawnictw promocyjnych m.143 tys. dofinansowania do udziału w branżowych projektach promocyjnych grupa co najmniej 4 przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na terytorium RP w ramach tej samej lub kilku pokrewnych branż lub grup towarowych dofinansowania kosztów uzyskania certyfikatów eksportowych. dofinansowano 36 wniosków o łącznej wartości 230. takich jak. zł .in. wyłącznie mikro. spotkania branżowe. zł. mały lub średni przedsiębiorca wykonujący działalność na terytorium RP dofinansowania kosztów organizacji przedsięwzięć promocyjnych. składu. łamania i naświetlania. konferencji. zł maksymalna kwota dofinansowania określona dla jednego projektu wynosi 100 tys. które odbywają się za granicą. wyjątek stanowi promocja eksportu przemysłu obronnego pokrycie części kosztów związanych z organizacją seminariów. niemniej jednak nie może ona dotyczyć publikacji materiałów reklamowych indywidualnego przedsiębiorcy. zł Warunki finansowe Budżet w 2009 r. jaka może być udzielona jednemu przedsiębiorcy wynosi 50 tys.134 tys. zł. i obejmującego co najmniej dwie formy działań promocyjnych. zbiorowych pokazów oraz prezentacji wyrobów przemysłu obronnego dofinansowano 23 wnioski na kwotę 438 tys. poszczególni przedsiębiorcy uczestniczący w projekcie mogą otrzymać refundację 50% poniesionych i udokumentowanych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą. prezentacje. wsparte mogą być głównie przedsięwzięcia o charakterze zbiorowym. tłoczenia płyt i oprawy. pokazy. demonstracje. dofinansowano 191 wniosków na łączną sumę 1. przy czym roczny limit pomocy. a także szkolenia i warsztaty lub badania rynku zagranicznego. jednak nie więcej niż 8 tys. zł. zł. wielkość pomocy nie może przekroczyć 50% kosztów netto kwalifikujących się do objęcia pomocą wielkość pomocy nie może przekroczyć 50% kosztów netto kwalifikujących się do objęcia pomocą. wystawy.5 tys. druku. degustacje.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 92 Wybrane instrumenty wsparcia eksportu Instrument Beneficjenci Przeznaczenie finansowanie kosztów realizacji przedsięwzięcia promującego produkty i grupy towarowe o wysokim potencjale eksportowym.

W ramach stworzonego systemu. ubezpiecza gwarantowane przez Skarb Państwa należności eksportowe w ramach limitu środków finansowych określanych w ustawie budżetowej.A. 13. zapewniające stabilizację oprocentowania kredytu eksportowego na poziomie stałych referencyjnych stop procentowych (Commercial Interest Reference Rate – CIRR). udzielane przez Korporację Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S. ubezpieczenia eksportowe mogą dotyczyć: kredytów eksportowych. Maksymalne wsparcie dla projektów realizowanych na terenie specjalnych stref ekonomicznych nie może przekroczyć 15% kosztów kwalifikowanych inwestycji oraz 30% w przypadku projektów realizowanych poza ich granicami. urządzeń i materiałów wyprodukowanych w Polsce. − gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeń eksportowych – zasady ubezpieczeń eksportowych zostały określone w ustawie z dnia 7 lipca 1994 roku o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych. kontraktów eksportowych. Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.6. mogą być wyłącznie towary lub usługi krajowe w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 6 sierpnia 2001 roku w sprawie maksymalnego procentowego udziału składników pochodzenia zagranicznego w eksportowanym w ramach kontraktu eksportowego produkcie finalnym. Mogą być realizowane w formie ubezpieczenia bezpośredniego lub pośredniego oraz udzielenia gwarancji ubezpieczeniowej. ogłaszanych dwa razy w miesiącu przez Sekretariat OECD dla walut wymienialnych. W Polsce oficjalne wsparcie kredytów eksportowych udzielane jest przez Ministerstwo Finansów i występuje w następujących formach: − poręczeń i gwarancji na przedsięwzięcia proeksportowe – udzielane na podstawie ustawy z dnia 8 maja 1997 roku o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne. Zgodnie z jej przepisami. za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego. − kredytów rządowych przeznaczonych na finansowanie eksportu towarów i usług – w ramach kredytów w formie tzw. − dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych – w dniu 8 czerwca 2001 roku została uchwalona ustawa o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. pomocy wiązanej możliwe jest finansowanie kontraktów na dostawy z Rzeczypospolitej Polskiej do kraju biorcy maszyn.A. System wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej. jak również kosztów poszukiwania zagranicznych rynków zbytu.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Instrumenty finansowe wspierania eksportu mają bardzo istotne znaczenie w procesach wymiany handlowej. 239 . Inwestorzy uzyskują wsparcie w formie dotacji w drodze dwustronnej umowy zawieranej pomiędzy Ministrem Gospodarki a przedsiębiorcą na podstawie uchwały przyjętej przez Radę Ministrów. umożliwiającego uznanie tego produktu za krajowy. banki bezpośrednio udzielające kredytów eksportowych mogą uzyskać z budżetu państwa. inwestycji bezpośrednich za granicą. włączając technologie.3. dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych. objętej Programem Dopłat do Oprocentowania Kredytów Eksportowych (Programem DOKE). Poszczególne dostawy dotyczą dziedzin uzgodnionych przez rządy obu stron i odpowiadają ustaleniom i ograniczeniom Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).4. Przedmiotem umowy eksportowej. jak również usług. Finansowe wspieranie inwestycji Wsparcie finansowe z tytułu realizacji nowej inwestycji w formule programu wieloletniego udzielane jest w oparciu o przyjęty przez Radę Ministrów 23 września 2008 r. w tym dla polskiego złotego.

o minimalnych całkowitych kosztach 3 mln zł.5 mln zł oraz płatności przewidziane w ramach przygotowywanych projektów programów wieloletnich. w związku z ponoszeniem kosztów nowej inwestycji oraz z tworzeniem nowych miejsc pracy. 82.900 mln zł i utworzono 23. lotniczym. Pomoc w formie programów wieloletnich wsparcia finansowego projektów inwestycyjnych jest pomocą regionalną. udzielaną na podstawie Wytycznych w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 20072013 (Dz. Aby ubiegać się o wsparcie z tytułu kosztów nowej inwestycji. Z rezerwy tej finansowane będą płatności przewidziane przyjętymi w 2009 r. realizowanych było 40 programów wieloletnich.4 tys. nowych miejsc pracy. W roku 2010 łączne środki w budżecie państwa przewidziane na cele finansowego wsparcia projektów inwestycyjnych w ramach programów wieloletnich wynoszą ok. Na realizację programów wieloletnich przyznana została również Ministrowi Gospodarki na 2010 r. 240 . W przypadku.28 mln zł. 13). w ramach realizacji powyższych programów wydatkowano środki w kwocie 118. tworzące co najmniej 35 nowych miejsc pracy dla osób z wyższym wykształceniem. Z kolei do ubiegania się o wsparcie z tytułu kosztów tworzenia nowych miejsc pracy uprawnia realizacja nowej inwestycji w sektorach priorytetowych. aby otrzymać wsparcie. programami przewidują utworzenie 2. a minimalne koszty inwestycji nie mogą być niższe niż 1 mld zł.2006. 152. W 2009 r. firma musi podjąć się realizacji przedsięwzięć o kosztach kwalifikowanych inwestycji co najmniej 160 mln zł i tworzących minimum 50 nowych miejsc pracy.MINISTERSTWO GOSPODARKI O dotacje mogą wnioskować przedsiębiorcy planujący inwestycje. tworzącej co najmniej 250 nowych miejsc pracy o minimalnych całkowitych kosztach inwestycji 40 mln zł. biotechnologii i nowoczesnych usług – w szczególności z zakresu: IT. uchwałami Rady Ministrów – 25. (po zmianach) łączne wydatki określono na 135.03. Płatności przewidziane uchwałami Rady Ministrów. rezerwa celowa w wysokości 70 mln zł. przedsiębiorca musi podjąć się realizacji inwestycji o minimalnych kosztach kwalifikowanych 1 mld zł i tworzącej minimum 500 nowych miejsc pracy. Rada Ministrów przyjęła 9 uchwał ustanawiających nowe programy wieloletnie wsparcia inwestycji.6 tys. Do końca 2009 r. W ustawie budżetowej na 2009 r. w ramach tych programów wieloletnich zrealizowano inwestycje w wysokości co najmniej 8. O wsparcie zabiegać mogą także inwestycje badawczo-rozwojowe.82 mln zł). Jeżeli projekt nie zalicza się do żadnego z sektorów wymienionych w dokumencie. gdy pomoc regionalna na wspieranie nowych inwestycji jest udzielana wraz z pomocą regionalną na tworzenie nowych miejsc pracy związanych z nową inwestycją. str. O ile projekt nie zalicza się do żadnej z wymienionych w dokumencie branż.32 mln zł (w tym zobowiązania 2008 roku – 20. zapisane w ustawie budżetowej. zamykają się kwotą ok. w sektorach: motoryzacyjnym. miejsc pracy i poniesienie 1.500 mln zł nakładów inwestycyjnych. łączna wielkość pomocy regionalnej nie może przekroczyć maksymalnej intensywności pomocy dla danego obszaru. Inwestycje objęte ww. Urz. W 2009 r. UE C 54 z 04.28 mln zł. inwestor musi utworzyć co najmniej 500 nowych miejsc pracy. Pomoc publiczna w ramach Systemu przyznawana jest na realizację projektu inwestycji początkowej. elektronicznym. W 2009 r. BPO oraz telekomunikacji. Jednocześnie spowolnienie gospodarcze odnotowane w latach 2008 i 2009 spowodowało konieczność zmodyfikowania 14 funkcjonujących już programów wieloletnich. System zachęt dotyczy również firm realizujących projekty badawczo-rozwojowe.25 mln zł.

6. z późn. 2. Możliwość podwyższenia intensywności pomocy nie dotyczy przedsiębiorców prowadzących działalność w sektorze transportu. W oparciu o tę ustawę w latach 1995-1997 Rada Ministrów ustanowiła 17 SSE. warmińsko-mazurskim. Łączna wartość planowanego wsparcia z budżetu państwa to 163. Ramka 18 Zasady i warunki udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom działającym na terenie specjalnych stref ekonomicznych Przedsiębiorcy lokujący swą działalność w specjalnych strefach ekonomicznych mogą skorzystać z pomocy publicznej w formie zwolnień podatkowych. Strefy zlokalizowane były na terenach 129 miast i 174 gmin. tworzenia nowych miejsc pracy.3. 274. a w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw – 3 lat. 13.2 mln zł). nowych miejsc pracy oraz zainwestowanych 1 900 mln zł. małopolskim. W pozostałych województwach wynosi 40%. o specjalnych strefach ekonomicznych sse (tekst jednolity: Dz. lubuskim. ale dochody z tej działalności nie podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego. W ramach negocjowanych projektów może zostać utworzonych ponad 9. z tytułu kosztów inwestycji: 83.5 tys. podlaskim. W przypadku dużych przedsiębiorców do kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą mogą być zaliczane wyłącznie koszty nabycia nowych środków trwałych. przy czym wyjątkowo dla Warszawy maksymalną intensywność określono na poziomie 30%.. Wielkość pomocy z tytułu kosztów nowej inwestycji oblicza się jako iloczyn maksymalnej intensywności pomocy określonej dla danego obszaru i kosztów inwestycji kwalifikujących się do objęcia pomocą.5. Podstawą do korzystania z pomocy publicznej jest zezwolenie wydawane przez Zarządzającego strefą w drodze przetargu lub rokowań126. łączny obszar SSE wynosił 12. a w przypadku małych i średnich firm – 3 lat. opolskim.632.proc. a dla średnich – o 10. Wielkość pomocy z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy związanych z daną inwestycją oblicza się jako iloczyn maksymalnej intensywności pomocy i dwuletnich kosztów płacy brutto nowo zatrudnionych pracowników powiększonych o wszystkie obowiązkowe płatności związane z ich zatrudnieniem.9 mln zł. z którymi były związane wydatki inwestycyjne przez okres 5 lat (w przypadku MSP – 3 lat).1 mln zł (z czego z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy: 79. Specjalne strefy ekonomiczne Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE) są instrumentem wspierającym rozwój regionów poprzez przyciąganie nowych inwestycji i promocję tworzenia nowych miejsc pracy. Dla małych przedsiębiorców wskaźnik może być podwyższony o 20 pkt. zm. Zasady i warunki inwestowania na terenie SSE oraz korzyści płynące z faktu prowadzenia tam działalności gospodarczej określa ustawa z dnia 20 października 1994 r. poz.). Nr 42. Według stanu na koniec 2009 r. Dopuszczalna intensywności pomocy dla inwestycji realizowanych w województwach: lubelskim. z tytułu: 1. łódzkim i kujawskopomorskim wynosi 50%.87 ha. Przedsiębiorca korzystający z pomocy z tego tytułu musi utrzymać nowo utworzone miejsca pracy przez okres 5 lat. Strefy będą funkcjonować do końca 2020 r. świętokrzyskim. W następstwie zmian (likwidacja dwóch stref i połączenie dwóch kolejnych) obecnie funkcjonuje 14 stref. podkarpackim. z 2007 r.U.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Obecnie przygotowywanych jest 19 programów wieloletnich wsparcia nowych projektów inwestycyjnych. 126 Na terenie stref można prowadzić działalność bez zezwolenia. 241 . − utrzymania własności składników majątku. Korzystanie z pomocy z tytułu kosztów inwestycji wymaga: − prowadzenia działalności gospodarczej przez okres nie krótszy niż 5 lat. kosztów nowej inwestycji.

1 769. 128 127 242 . − promocję eksportu.202 3.6 7.544 4. Największy udział w inwestycjach mają spółki z kapitałem niemieckim (17.675 18.346 1. Tryb postępowania w sprawach związanych z pomocą publiczną reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. − pomoc de minimis dla Zakładów Pracy Chronionej. Pomoc publiczna musi być udzielana według reguł dopuszczalności określonych przepisami prawa128.219.163.928 utrzymane 271 9.637.6.421 133 6. Od dnia akcesji Polska zobowiązana jest stosować bezpośrednio przepisy wspólnotowe dotyczące pomocy publicznej.8 4.660 9.4%). minister kierujący działem gospodarka udzielił pomocy publicznej o wartości 840.953 14.459.316 6.154 729 3.2%) i amerykańskim (prawie 13.8 2. Pomoc przeznaczona była na następujące działania: − restrukturyzację górnictwa węglowego. Lp.332.6% wartości inwestycji ) i producenci wyrobów z surowców niemetalicznych (9%).910. W strukturze branżowej dominuje sektor motoryzacyjny.Mazurska Razem 13.2 1.7 1. przedsiębiorcy działający w strefach zainwestowali prawie 66. co stanowi ponad 10% ogółu zezwoleń.6 mld zł.025.7 Miejsca pracy nowe 3.5 tys.8 66 589.436.893 16.4 11. − programy wieloletnie. Rozdział zawiera informacje na temat pomocy publicznej udzielanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki.257. Od 1 maja 2004 r.6. polskim (17. poz. − wspieranie inwestycji o dużym znaczeniu dla gospodarki w ramach PO IG. włoskie i holenderskie.2 mln zł. nastąpiły zasadnicze zmiany w regulacjach prawnych z zakresu pomocy publicznej.177.642 11.253 zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefach.138 7.3 3. z czego ponad 150 tys. Do końca 2009 r.819 57.2 16.683 10.1 1.929 4.1 5.376. Przedsiębiorcy ci zapewniają łącznie ponad 208.812 14. W samym roku 2009 wydano 131 zezwoleń. Na kolejnych miejscach są inwestycje japońskie.605 5. Pomoc publiczna127 Pomoc publiczna dla przedsiębiorców jest instrumentem aktywnego oddziaływania państwa na gospodarkę.9%). 1291).587 1 Kamiennogórska 2 Katowicka 3 Kostrzyńsko-Słubicka 4 Krakowska 5 Legnicka 6 Łódzka 7 Mielecka 8 Pomorska 9 Słupska 10 Starachowicka 11 Suwalska 12 Tarnobrzeska 13 Wałbrzyska 14 Warmińsko .456 267 6.MINISTERSTWO GOSPODARKI Na dzień 31 grudnia 2009 r.041 5. obowiązywały 1.285 2.091 4.654 3. Nr 123. U.253 Poniesione nakłady inwestycyjne (w mln zł) 1.3. Inwestycje z tego sektora stanowią ponad 26% łącznej wartości inwestycji w strefach. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publiczne (Dz. Na dalszych pozycjach są producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (9. Specjalna Strefa Ekonomiczna Liczba ważnych zezwoleń 41 192 106 54 53 121 128 68 47 73 53 115 141 61 1. miejsc pracy. (72%) to nowe miejsca pracy utworzone po uzyskaniu zezwoleń. W 2009 r.260.1 4.564. w szczególności określające warunki dopuszczalności pomocy oraz tryb postępowania przed Komisja Europejska. Tabela 93 Efekty działania stref na dzień 31 grudnia 2009 r.5 5.980 150.816 31.

bez pomocy udzielonej przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). − Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 rok. − Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Pomoc państwa dla polskiego sektora węglowego w latach 2008-2010.1 0.1 0.N575/07 i otrzymała zgodę na podstawie decyzji (K(2008)864) w sprawie Pomoc państwa N575/2007 – Polska. W efekcie przeprowadzonej reformy.2 60.5 52. stymulowaniu przedsiębiorczości.) oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. Wsparcie. w tym przede wszystkim służące wspieraniu innowacyjności. a także jej dostępności. − Wytyczne wspólnotowe w sprawie pomocy państwa i kapitału podwyższonego ryzyka dla małych i średnich przedsiębiorstw. o pomocy państwa w przemyśle węglowym. pomoc publiczna dla finansowania działalności sektora będzie wygaszana. badań i rozwoju.2 241. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych). inwestowaniu w kapitał ludzki i ochronę środowiska. wyniesie ok. i w I kwartale 2010 r. 2009 840. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. programie pomocowym. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 1.3 26. 3 października 2007 r. Pomoc publiczna jest jednym z instrumentów Strategii działalności górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 2007-2015 (przyjętej przez RM 31 lipca 2007 r. którego celem było lepsze ukierunkowanie pomocy publicznej na działania o charakterze horyzontalnym. − Wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska. planowane do udzielenia w okresie objętym Strategią przeznaczone jest głównie na restrukturyzację terenów pogórniczych – likwidację szkód górniczych i odwadnianie kopalń.6 8. w latach 2006-2008 wprowadzono szereg nowych regulacji prawnych zawierających istotne zmiany.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 19 Przegląd przepisów wspólnotowych w zakresie pomocy publicznej W 2005 r. Zgodnie z założeniami. Tabela 94 Pomoc publiczna udzielona przez MG w 2009 r. KE rozpoczęła przegląd przepisów wspólnotowych z zakresu pomocy publicznej. włącznie z dofinansowaniem programów pomocowych ze środków wspólnotowych oraz pomocą de minimis. − Wspólnotowe zasady ramowe dotyczące pomocy państwa na działalność badawczą. 243 . rozwojową i innowacyjną. w sprawie stosowania art. (w mln zł)129 Wyszczególnienie Pomoc publiczna ogółem w tym: górnictwo węglowe promocja eksportu programy wieloletnie PO IG Zakłady Pracy Chronionej Źródło: Sprawozdania z udzielonej pomocy publicznej.0 44.05 I kwartał 2010 roku 123. 129 Jest to pomoc udzielona przez Ministra Gospodarki. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015. Polska notyfikowała KE program pomocowy Pomoc państwa dla sektora węglowego w latach 2008-2015 . Wielkość pomocy w latach 2008-2010 wskazana w ww. Do najważniejszych aktów prawnych przyjętych w tym okresie należą: − Wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 2007-2013.2 530.1 - Górnictwo węgla kamiennego Zasady udzielania pomocy publicznej dla sektora węgla kamiennego reguluje Rozporządzenie Rady (WE) nr 1407/2002 z dnia 23 lipca 2002 r.3 mld zł. które powinny przyczynić się do poprawy przejrzystości oraz uproszczenia zasad udzielania pomocy publicznej.

4 3. BPO oraz telekomunikacji. której adresatem są firmy zagraniczne realizujące duże projekty inwestycyjne w Polsce. mających na celu kreowanie pozytywnego wizerunku polskiej gospodarki.5 mln zł. – 26. Wartość pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom na promocję eksportu wyniosła w 2009 r.6 2. udzielana jest na podstawie ustawy o finansach publicznych.4 renty wyrównawcze 23. System zachęt dotyczy również firm realizujących projekty badawczo-rozwojowe.9 Promocja eksportu Ministerstwo Gospodarki realizowało w 2009 r.1 1. 131 Szczegółowe informacje na temat pomocy publicznej udzielanej w ramach promocji eksportu zostały opisane w podrozdziale 13.5 mln zł.2 mln zł. wielkość udzielonej pomocy publicznej dla górnictwa węgla kamiennego ukształtowała się na poziomie 98. przy czym kwota ta uwzględnia również pomoc wypłacana przez ZUS w formie ekwiwalentów pieniężnych z tytułu prawa do bezpłatnego węgla.0.2 mln zł. 2009 172.2 deputaty węglowe 30.130 Programy wieloletnie Pomoc publiczna w ramach programów wieloletnich. W 2009 r.5% pomocy planowanej na ten rok.6 7. elektroniczny. wykonywanych głównie przez placówki za granicą. .3.3 mln zł.2 mln zł. 244 . Odbywa się to poprzez wsparcie (w formie dotacji) działań promocyjnych podejmowanych głównie przez przedsiębiorców i organizacje samorządu gospodarczego. W 2009 r.6. rozwój współpracy gospodarczej z zagranicą i przede wszystkim wzrost polskiego eksportu.2 I kwartał 2010 36. w oparciu o uchwałę podjętą przez Radę Ministrów o ustanowieniu programu wieloletniego dla realizacji inwestycji. wielkość udzielonej pomocy wyniosła 357. natomiast w I kwartale 2010 r. natomiast w I kwartale 2010 r. .3.7 szkody górnicze 22. lotniczy. a także realizację własnych przedsięwzięć promocyjnych.2.3 24.wg tytułów dotowania (w mln zł) 2008 likwidacja kopalń 186.8 Źródło: Sprawozdania z udzielonej pomocy publicznej. Pomoc ta jest udzielana w formie dotacji na podstawie dwustronnej umowy. pomoc publiczna udzielona w ramach programów wieloletnich wyniosła 60. Pomoc w ramach programów wieloletnich stanowi pomoc indywidualną (ad hoc) w rozumieniu przepisów dotyczących udzielania pomocy publicznej i w związku z tym każdy projekt podlega indywidualnej notyfikacji do Komisji Europejskiej.131 130 Szczegółowe informacje na temat pomocy publicznej udzielanej w ramach promocji eksportu zostały opisane w podrozdziale 13.3. szereg działań promocyjnych. biotechnologii i nowoczesnych usług – w szczególności z zakresu IT.MINISTERSTWO GOSPODARKI W 2009 r.5 37. przysługujących emerytom i rencistom z kopalń całkowicie likwidowanych w wysokości 115.8.6. Wsparcie finansowe z budżetu państwa może być udzielone z tytułu utworzenia nowych miejsc pracy lub/i poniesienia nakładów inwestycyjnych związanych z nową inwestycją realizowaną w takich sektorach jak: motoryzacyjny. Tabela 95 Pomoc w formie dotacji budżetowej przedsiębiorcom górnictwa węgla kamiennego .

Natomiast przedsiębiorcy rzadko wymieniają takie instytucje jak inkubatory (przedsiębiorczości. poz.). z 2008 r. technologiczne. Pomoc de minimis dla Zakładów Pracy Chronionej Przedsiębiorstwa posiadające status zakładu pracy chronionej. z o. Środki uzyskane w wyniku zwolnienia zakład zobowiązany jest przez ww. są zwolnione z wniesienia opłaty za koncesje na sprzedaż alkoholu wydawaną przez Ministra Gospodarki. U.5 POIG jest poprawa konkurencyjności i podniesienie poziomu innowacyjności gospodarki poprzez wsparcie przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych dokonujących inwestycji o wysokim potencjale innowacyjnym. dystrybutorzy. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Polski Komitet Normalizacyjny. w kontekscie budowania i wdrażania strategii oraz prowadzenia działalności gospodarczej. że zostaną przeznaczone na sfinansowanie wydatków określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. U. z pominięciem zewnętrznych instytucji. lub też Urząd Patentowy czy Urząd Zamówień Publicznych. W 2009 r. Większość przedsiębiorców poszukujących informacji ważnych z punktu widzenia zarządzania strategicznego realizuje tę potrzebę wewnątrz firmy. na mocy art. 31 ust. Narodowy Bank Polski.o oraz Procesy inwestycyjne i strategie przedsiębiorstw w czasach kryzysu zrealizowane przez Pentor Research International SA na zlecenie PARP w 2010 r. 1810). Nr 245.o.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Wspieranie inwestycji o dużym znaczeniu dla gospodarki w ramach PO IG Celem działania 4.3. Na dalszych miejscach plasują się m. Preferowane są inwestycje związane z rozpoczęciem lub rozwinięciem działalności badawczorozwojowej w przedsiębiorstwie. 134 Ibidem 245 . 133 Raport z badania Strategiczne źródła informacji w działalności przedsiębiorstw. 132 Badania pt. 92).5 PO IG udzielona została pomoc na łączna kwotę 530. natomiast w I kwartale 2010 r. Przedsiębiorcy najczęściej szukają informacji niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej w: instytucjach finansowych (bankach. – 52. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. i Synergia Sp. PARP.1 mln zł. Instrumenty rozwoju sieci instytucji otoczenia biznesu Badania132 wskazują na niewielkie zainteresowanie małych i średnich przedsiębiorców instytucjami otoczenia biznesu w zakresie pozyskiwania informacji niezbędnych do podejmowania decyzji strategicznych. z o.6. wywiadownie gospodarcze. nr 14. niż to jest w praktyce wykorzystywane134. 2010. Informacje strategiczne poszukiwane przez przedsiębiorców w większym stopniu koncentrują się na otoczeniu konkurencyjnym (klienci. Środki zgromadzone na zakładowym funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych stanowią pomoc de minimis pod warunkiem. W rankingu najważniejszych instytucji dla przedsiębiorców. Ponad połowa małych i średnich firm prowadzi bieżącą działalność bez prób pozyskiwania informacji przynajmniej na temat makro.7. a nie na makrootoczeniu przedsiębiorstw133. 13. w ramach działania 4. w tym instytucji publicznych.. agencjach rozwoju regionalnego.1 mln zł.i mikrootoczenia przedsiębiorstwa. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zajmuje siódme miejsce (na 12 mozliwych). Tymczasem dysponują one większymi zasobami ważnej dla przedsiębiorców informacji. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.in. poz. samorządach oraz urzędach skarbowych. o dużej wartości lub generujących znaczną liczbę miejsc pracy. urzędy pracy. zrealizowane przez ARC Rynek i Opinia Sp. towarzystwach ubezpieczeniowych). ZUS. naukowe). ustawę przekazać na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – 10% oraz na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych – 90%. konkurenci itd.: Strategiczne źródła informacji w działalności przedsiębiorstw.

− usługi doradcze o charakterze proinnowacyjnym.MINISTERSTWO GOSPODARKI Według przedsiębiorców najbardziej powszechnym motywem rozpoczęcia współpracy z instytucją wsparcia jest dostępność instytucji. inkubatory przedsiębiorczości. najważniejsze z nich to: potrzeba uzyskania wsparcia finansowego.in. Zadaniem KSU jest udzielanie kompleksowych usług informacyjnych dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej oraz możliwości korzystania z zewnętrznych źródeł na jej finansowanie. chęć rozwijania działalności oraz prostota i możliwość polegania na tego typu współpracy135. Krajowy System Usług dla MSP (KSU) to sieć 214 współpracujących ze sobą niekomercyjnych organizacji. parki technologiczne. członków Krajowej Sieci Innowacji. Fundusze Pożyczkowe. System wspierania przedsiębiorczości w Polsce obejmuje podmioty działające na trzech poziomach: krajowym (m.in. a nie konkretna potrzeba skorzystania z jej pomocy. które umożliwiają przedsiębiorcom uzyskanie pożyczek lub zabezpieczenia kredytu. Urzędy Marszałkowskie. Ministerstwo Gospodarki. centra transferu technologii oraz klastry. Punkty Konsultacyjne. obejmujące audyt technologiczny oraz transfer technologii. wojewódzkim (m. w tym ze środków publicznych. które specjalizują się w świadczeniu usług proinnowacyjnych. w istotny sposób zwiększył się zakres zadań i odpowiedzialności Urzędów Marszałkowskich w tym systemie. Przedsiębiorcy zwracają również uwagę na barierę w postaci dużych formalności i kosztów związanych ze współpracą z instytucjami otoczenia biznesu. w tym m. Misją KSU jest rozwój przedsiębiorczości poprzez zapewnienie najwyższej jakości usług w kluczowych obszarach wymagających wsparcia państwa. szkoleniowym i finansowym. W związku z wdrażaniem Regionalnych Programów Operacyjnych w 2009 r. polegające na udzielaniu pożyczek i poręczeń kredytowych. ośrodki Enterprise Europe Network (dawne Euro Info Centres i Innovation Relay Centres). − możliwości skorzystania z pomocy o charakterze doradczym. − ośrodki Krajowej Sieci Innowacji. Przedsiębiorcy chcą współpracować z instytucjami otoczenia biznesu z wielu powodów. − usługi finansowe. 135 Ibidem 246 . − podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej.in. W ramach systemu KSU funkcjonują również: − Punkty Konsultacyjne. Fundusze Poręczeń Kredytowych. co dowodzi problemu ze zdefiniowaniem własnych potrzeb przez firmy. − możliwości skorzystania z zewnętrznych źródeł finansowania. System wspierania małych i średnich przedsiębiorstw obejmuje w pierwszej kolejności działania mające na celu zapewnienie przedsiębiorcom oraz osobom planującym rozpoczęcie działalności gospodarczej kompletnej i jednolitej informacji w zakresie: − programów wsparcia wdrażanych na szczeblu krajowym i wojewódzkim. które planują założenie własnej działalności gospodarczej. Regionalne Instytucje Finansujące) i lokalnym. − fundusze pożyczkowe i poręczeniowe. Ostatni poziom obejmuje organizacje zarejestrowane w Krajowym Systemie Usług dla MSP. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). Działalność KSU koncentruje się na następujących obszarach: − usługi informacyjne w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz możliwości uzyskania zewnętrznego finansowania. świadczących usługi dla przedsiębiorców i osób.

− danych teleadresowych instytucji. pożyczek o wartości 2. wyniosła 16. o: − administracyjno-prawnych aspektach prowadzenia działalności gospodarczej (w tym jej podejmowania. doradztwa. liczba pożyczek o 5. W systemie funkcjonuje aktualnie 111 Punktów Konsultacyjnych.2 mln zł (o 6. Stanowią oni 85% klientów Punktów. Zainteresowanie obu kategorii klientów sieci skupia się na pozyskiwaniu informacji o możliwościach uzyskania dotacji z programów wsparcia.).9 mln zł.3%).9 tys. dominowały pożyczki: − przeznaczone na cele inwestycyjne – stanowiły około dwóch trzecich wszystkich pożyczek. Osoby rozważające podjęcie działalności gospodarczej zainteresowane są również formalnymi aspektami podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej (jednakże i w tym przypadku jest to zazwyczaj łączone z poszukiwaniem wsparcia finansowego). W tej grupie dominują ludzie młodzi − 40% z nich nie przekroczyło 30 roku życia. funkcjonowało w Polsce 70 funduszy pożyczkowych136. − zasadach i warunkach korzystania z programów pomocy publicznej i innych zewnętrznych źródeł finansowania działalności gospodarczej. W analizowanym okresie kapitał pożyczkowy wzrósł o 31..3%). a ich wartość o 178. prowadzonych przez 96 organizacji oraz 22 ośrodki Krajowej Sieci Innowacji. zł137. obserwuje się spowolnienie przyrostu kapitału pożyczkowego oraz udzielonych pożyczek zarówno w ujęciu ilościowym.5 mln zł (o 3.2 tys. Wśród pożyczek udzielonych od początku działalności funduszy do 30 czerwca 2009 r. Osoby zainteresowane podjęciem działalności gospodarczej stanowią kolejny segment klientów PK.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI W oparciu o analizę potrzeb przedsiębiorców przewidywane jest rozszerzanie zakresu usług świadczonych przez siec KSU m. jak i jak wartościowym. zł – ponad dwie trzecie ogólnej liczby wypłaconych pożyczek i prawie jedna czwarta ich wartości. − w kwocie do 10 tys.7% łącznej ich wartości.in. zarówno w ujęciu ilościowym jak i wartościowym. zł oraz Fundusz Górnośląski SA – 104. zł. przy jednoczesnym wzroście pożyczek o wartości 50–120 tys. zł. szkoleń.2 tys. Tempo wzrostu liczby i wartości udzielanych pożyczek było niższe w porównaniu z latami 2007–2008. Przeciętna wartość dla wszystkich pożyczek udzielonych do 30 czerwca 2009 r. 137 136 247 . Pożyczki o najwyższej średniej udzieliła Łódzka Agencja Rozwoju Regionalnego SA – 162. Stanowiły one 8. Z usług Punktów Konsultacyjnych korzystają głównie mikroprzedsiębiorcy.1% ogólnej liczby udzielonych pożyczek i 40.in.2%. rezygnacji). Działające w ramach sieci Punkty Konsultacyjne udzielają przedsiębiorcom oraz osobom planującym rozpoczęcie działalności gospodarczej informacji m. przydatnych w rozwoju firmy. wykonywania. Fundusze pożyczkowe i poręczeniowe Na koniec czerwca 2009 r.4 tys. uzyskania pożyczek i poręczeń itp. np. W porównaniu ze stanem na koniec 2008 r.994. transferu technologii. o usługę doradztwa w zakresie optymalizacji kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (uruchomiona w 2010 r. − możliwościach i zasadach korzystania z usług specjalistycznych systemu. Na podstawie danych zawartych w Raporcie o funduszach pożyczkowych w Polsce według stanu na 30 czerwca 2009 r. które dysponowały kapitałem pożyczkowym o wartości 978 mln zł oraz udzieliły od początku działalności 180. − udzielane przedsiębiorstwom handlowym i usługowym – pożyczki na działalności handlową stanowiły mniej niż połowę ogólnej liczby udzielanych pożyczek.

fundusze poręczeniowe udzieliły 5. Na przestrzeni ostatnich lat obserwuje się wydłużanie okresu. W 2008 r.4 % poręczeń trafiło do przedsiębiorców zatrudniających do 9 osób. Drugą grupę stanowią kredyty inwestycyjne (odpowiednio 20% i 13%). a na cele inwestycyjne 47. W I półroczu 2009 r.2 mln zł umożliwiły utworzenie 2.994. które w sumie dysponowały kapitałem prawie 606 mln zł. a w przypadku pożyczek na cele inwestycyjne 35.2 miesięcy.12.2008 r.1 miesięcy. na który udzielane są pożyczki. W strukturze sektorowej dominuje handel (36 %) oraz usługi i transport (32 %). nowych miejsc pracy. 248 . w 2008 r. funkcjonowało 49 funduszy poręczeń kredytowych138.6 tys. współpracujące w ramach Krajowej Grupy Poręczeniowej (22 podmiotów). Jeśli chodzi o liczbę i wartość aktywnych poręczeń to na koniec 2008 r. a więc ponaddwukrotnie większym niż trzy lata wcześniej (wypłaty dotacji z SPO WKP oraz wnoszenie udziałów i obejmowanie akcji przez BGK są główną przyczyną wzrostu kapitałów funduszy). nowych miejsc pracy (6. Ich kapitał poręczeniowy na koniec 2009 r.6 miesięcy. Analiza struktury poręczeń za 2008 r.684 poręczenia o wartości ponad 745 mln zł. udzielone pożyczki w kwocie 178. wg rodzaju poręczanego zobowiązania wskazuje na zdecydowaną dominację kredytów obrotowych (77% – w ujęciu wartościowym. W I półroczu 2009 r. Bezpośrednim efektem wsparcia finansowego małych i średnich przedsiębiorstw przez fundusze pożyczkowe są nowe miejsca pracy. Przeciętny czas ich zapadalności wyniósł 33.9 tys. 75% pod względem liczby poręczeń).9 mln zł umożliwiły utworzenie 59. aktywnych było 8.8 miesięcy. wynosił 436 mln zł. Udzieliły one od początku działalności do końca 2009 r. a 28% beneficjentów stanowili przedsiębiorcy zatrudniający od 10 do 49 osób.).MINISTERSTWO GOSPODARKI − udzielane przedsiębiorcom zatrudniającym do 9 osób – 96. Fundusze udzielając przedsiębiorcom pożyczek na kwotę 2. 138 Na podstawie danych zawartych w Raporcie o Funduszach Poręczeń Kredytowych w Polsce – stan na 31. najsilniejszą grupę stanowią regionalne i lokalne fundusze poręczeń kredytowych z udziałem kapitałowym BGK. Blisko 67. W 2008 r. Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych. 19 677 poręczeń na kwotę 1. przeciętny termin zapadalności pożyczek wyniósł 43.831 poręczeń na kwotę 864 mln zł.0 tys. Wśród wspomnianych wyżej funkcjonujących w Polsce funduszy poręczeniowych. Kolejne miejsce zajmuje produkcja (14 %).3% ogólnej liczby udzielonych pożyczek i 85..958 mln zł.6% ich wartości.

lata 2004-2006. lata 2004-2006.2 Wspieranie funduszy kapitału podwyższonego ryzyka Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. 31 grudnia 2008 r.2 Dokapitalizowanie funduszy poręczeń kredytowych zrealizowano 39 projektów o łącznej wartości 366. quasi-kapitałowe i dłużne funduszy kapitału podwyższonego ryzyka. którego celem było ułatwienie przedsiębiorcom dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji ze względu na wysokie koszty i skomplikowane warunki pozyskania kredytu oraz mało rozwiniętą ofertę bankową dla MSP.2 Poprawa dostępności do zewnętrznego finansowania inwestycji przedsiębiorstw Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw. − W ramach Poddziałania 1. 12. Wsparcie udzielone przez KFK obejmuje również refundację części kosztów zarządzania funduszem kapitału podwyższonego ryzyka. zakończyła się realizacja projektów w ramach ww. Beneficjentami Działania 1. Rozwój sieci otoczenia biznesu Podstawowy cel SPO-WKP to zwiększanie konkurencyjności produktowej i technologicznej polskich przedsiębiorstw.9 mln zł.3 Wspieranie powstawania funduszy zalążkowych typu seed capital zrealizowano 6 projektów o łącznej wartości 56. 290% zakładanej liczby beneficjentów). Jego celem jest zwiększenie dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania MSP znajdujących się we wczesnych fazach wzrostu. Na realizację projektu KFK przewidziano alokację w wysokości 180 mln EUR.7 tys. Dostępna alokacja została rozdzielona pomiędzy dwa priorytety. Fundusze kapitału podwyższonego ryzyka zostaną wybrane w otwartym konkursie ofert. poddziałań. beneficjentom funduszy mikropożyczkowych (ok. Aby to osiągnąć. w tym 14 tys. ze szczególnym uwzględnieniem MSP innowacyjnych lub prowadzących działalność B+R. Fundusze kapitału podwyższonego ryzyka W ramach działania 3. pozwalające konkurować z firmami zagranicznymi.2. ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorstw innowacyjnych oraz prowadzących działalność B+R.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Fundusze zalążkowe typu seed capital Rozwój funduszy zalążkowych wspierany był w ramach działania 1. lata 2007-2013 realizowany jest projekt indywidualny Krajowego Funduszu Kapitałowego. zdecydowano się skierować pomoc unijną nie tylko do przedsiębiorców. − W ramach Poddziałania 1. beneficjentom funduszy poręczeniowych (ok. − W ramach Poddziałania 1. 570% zakładanej liczby beneficjentów) oraz 47 beneficjentom funduszy kapitału zalążkowego (ok. W okresie realizacji działania fundusze udzieliły wsparcia łącznie 26. zaś ostatecznymi beneficjentami były małe i średnie przedsiębiorstwa. w tym w szczególności w MSP znajdujących się na początkowych etapach rozwoju. szczególnie o charakterze innowacyjnym znajdujących się na początkowych etapach rozwoju lub prowadzących działalność B+R. 249 .1 Dokapitalizowanie funduszy mikropożyczkowych zrealizowano 53 projekty o wartości 343.2. Ramka 20 Wsparcie funduszy pożyczkowych.2 SPO WKP były fundusze działające na terenie całego kraju. Celem Priorytetu II jest bezpośrednie wsparcie przedsiębiorstw. ale także do instytucji otoczenia biznesu wspierających ich działanie na rynku. poręczeniowych i zalążkowych Fundusze pożyczkowe i poręczeniowe mogły uzyskać wsparcie z Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw.6 mln zł.2. 94 % zakładanej liczby beneficjentów).5 mln zł. Wsparcie uzyskane przez fundusze kapitału podwyższonego ryzyka zostanie przeznaczone na inwestycje i zarządzanie portfelem mikro.7 tys. Priorytet I dotyczy rozwoju przedsiębiorczości i wzrostu innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu. beneficjentom. powstałe w celu inwestowania w MSP. małych i średnich przedsiębiorstw. W ramach projektu KFK dokona inwestycji w instrumenty kapitałowe.

9 Wartość zrealizowanych wypłat (mld zł) 36.7 36. umów na łączną kwotę dofinansowania ok.4910 PLN/EUR. W ramach działań Priorytetu I podpisano 283 umowy na kwotę 1.1 26 − działanie 3.0 mln zł według kursu EBC z 28 maja 2009 r. W jego ramach realizowane są dwa projekty.7 21. tj.1 3 − działanie 5. Łączna alokacja PO IG to 9. a które dotyczą budowy sieci organizacji należących do Krajowego Systemu Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) oraz budowy sieci Punktów Konsultacyjnych w ramach Krajowego Systemu Usług dla MSP. Do końca maja 2010 r.3 Tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju firm .MINISTERSTWO GOSPODARKI Łączna alokacja SPO-WKP to ponad 2. 4. W ramach działania wspierany jest rozwój parków przemysłowych.2 17 − działanie 5.Celem działania jest poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa w postaci stworzenia infrastruktury technicznej i doradztwo w zakresie zarządzania.5 20. Działanie to obejmuje również wsparcie projektów instytucji otoczenia biznesu świadczących wyspecjalizowane usługi na rzecz przedsiębiorców. 1. Działanie 1. Beneficjentom działań SPO-WKP wypłacono ok. parków naukowo–technologicznych oraz inkubatorów technologicznych (w tym akademickich).9 mld EUR139.9 34. Wartość podpisanych umów (mld zł) 394. 3.7 mld EUR. w ramach wszystkich działań nadzorowanych przez MG podpisano 14. Działanie 1. z czego ok. Ramka 21 Działania Priorytetu I Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu Działanie 1.Celem działania jest poprawa dostępu przedsiębiorstw do wysokiej jakości usług świadczonych przez instytucje otoczenia biznesu.2 46.9 mld zł (101% alokacji dla tych działań).1 Wzmocnienie instytucji wspierających działalność przedsiębiorstw . Wsparcie przedsiębiorców i instytucji otoczenia biznesu ma miejsce również w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.9 395.6 mld zł ze środków EFRR).2 Poprawa dostępności do zewnętrznego finansowania inwestycji przedsiębiorstw . 13. Wypłaty dla beneficjentów zrealizowane zostały w 99%. lata 2007-2013.Celem działania jest ułatwienie przedsiębiorcom dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji poprzez dokapitalizowanie funduszy mikropożyczkowych.6 mld zł.4 93. funduszy poręczeń kredytowych oraz wsparcie powstawania funduszy kapitału zalążkowego.3 5 − działanie 5. tj. których beneficjentem jest Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).2 mld EUR to prywatny wkład beneficjentów Programu.3 57 Priorytet V − działanie 5. 250 . Poziom kontraktacji wyniósł ponad 100% wartość dostępnych środków dla działań/poddziałań podległych MG.9 mld zł (w tym ok. 75% alokacji dla całego Programu i wynosi ponad 2. 0.5 139 Ok.4 23 Źródło: Departament Funduszy Europejskich MG.4 11.1 mld EUR.25 mld EUR (pochodzi ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Łączna alokacja dla działań podległych Ministerstwu Gospodarki stanowi ok.9 133. a pozostała część.4 tys. Tabela 96 Stan wdrażania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu Ilość podpisanych umów Priorytet III − działanie 3. ok 1.8 9. 4.46 mld EUR stanowią publiczne środki krajowe. 4. 47% tej kwoty przeznaczone jest na działania podległe Ministerstwu Gospodarki.

3 Wspieranie ośrodków innowacyjności – Celem działania jest wsparcie tworzenia i rozwoju ośrodków zlokalizowanych na obszarach o wysokim potencjale rozwoju.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Ramka 22 Działania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu Priorytet III PO IG .Dyfuzja innowacji Działanie 5. poprzez dofinansowanie kosztów usług doradczych w zakresie przygotowania dokumentów i analiz niezbędnych do pozyskania tego finansowania. centrami produktywności.2.3 Tworzenie systemu ułatwiającego inwestowanie w MSP . W ramach poddziałania 5. w tym jednostkami naukowymi. Beneficjentami są wyspecjalizowane instytucje otoczenia biznesu świadczące usługi o wysokim potencjale rynkowo-technologicznym. wysokiej jakości usług biznesowych niezbędnych z punktu widzenia prowadzenia działalności innowacyjnej.1 Wspieranie rozwoju powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym .Celem działania jest poprawa efektywności funkcjonowania rynku innowacji i przepływu rozwiązań innowacyjnych poprzez upowszechnianie stosowania prawa własności intelektualnej.2 Wspieranie instytucji otoczenia biznesu świadczących usługi proinnowacyjne oraz ich sieci o znaczeniu ponadregionalnym . 251 .Kapitał dla innowacji Działanie 3. Działanie obejmuje wsparcie w zakresie tworzenia na bazie innowacyjnych pomysłów nowych przedsiębiorstw. udostępnienie infrastruktury i usług niezbędnych dla nowo powstałych przedsiębiorstw oraz zasilenia finansowego nowo powstałego przedsiębiorcy. Realizacja działania pozwoli na wsparcie przedsiębiorców z sektora MSP w przygotowaniu ich do pozyskania zewnętrznego źródła finansowania o charakterze udziałowym. centrami zaawansowanych technologii. skierowanego do instytucji otoczenia biznesu. Działanie 5. Priorytet V PO IG . natomiast grupę docelową stanowią przedsiębiorcy. inkubatorami technologii.1 Inicjowanie działalności innowacyjnej . wymiany doświadczeń. z przeznaczeniem na realizacje innowacyjnych przedsięwzięć. praw i możliwości ochrony własności przemysłowej oraz korzyści płynących z objęcia rozwiązań ochroną.Celem działania jest aktywizacja rynku inwestorów prywatnych poprzez tworzenie dogodnych warunków inicjowania współpracy inwestorów z przedsiębiorcami poszukującymi środków finansowych na realizację innowacyjnych przedsięwzięć.Celem działania jest zwiększenie liczby przedsiębiorstw działających w oparciu o innowacyjne rozwiązania. w szczególności MSP. W ramach działania planowane jest wzmocnienie sieci IOB poprzez promowanie współpracy w ramach sieci.Celem działania jest wzmocnienie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw poprzez wsparcie rozwoju powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami oraz pomiędzy przedsiębiorstwami a instytucjami otoczenia biznesu.4. Działanie ma również na celu wsparcie sieci inwestorów i zwiększenie świadomości przedsiębiorców o korzyściach i usługach oferowanych przez takie sieci. w szczególności poprzez uzyskiwanie ochrony własności przemysłowej. Działanie 3. innymi ośrodkami specjalistycznych usług dla przedsiębiorców. w tym podmioty zarządzające parkami naukowo-technologicznymi.Celem działania jest ułatwienie przedsiębiorcom na terenie całego kraju dostępu do kompleksowych. W ramach działania wsparciem zostaną objęte wspólne przedsięwzięcia grup podmiotów mających na celu przygotowanie wspólnego produktu i/lub usługi o charakterze innowacyjnym i ich wprowadzenie na rynek. dofinansowane będą projekty zwiększające świadomość przedsiębiorców nt. Działanie 5. wspólnej obsługi klientów oraz rozwój oferty usług o charakterze proinnowacyjnym.4 Zarządzanie własnością intelektualną . Działanie 5. w tym spin off’ów poprzez doradztwo w zakresie tworzenia przedsiębiorstw.

USA i Japonii w latach 2005-11______________________ 37 Tabela 13 Wartość eksportu towarów i usług Polski. rok poprzedni = 100) ________________________________________________________________ 18 Tabela 2 Tempo wzrostu PKB w odniesieniu do roku poprzedniego w cenach stałych ___________________ 21 Tabela 3 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki USA (w relacji do roku poprzedniego) w % ___________ 23 Tabela 4 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki japońskiej (w relacji do roku poprzedniego) w % ______ 24 Tabela 5 Podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarki strefy euro (w relacji do roku poprzedniego) w % ______ 25 Tabela 6 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego)____________ 27 Tabela 7 Tempo wzrostu PKB oraz cen konsumpcyjnych w % (w relacji do roku poprzedniego)____________ 28 Tabela 8 Tempo zmian światowego wolumenu wymiany handlowej w latach 2007-2009 (zmiana do roku poprzedniego.) _______________________________ 91 Tabela 35 Główne kierunki migracji zarobkowej Polaków w Europie (w tys. na tle wybranych krajów UE w latach 2005-2009________________________________________________________________ 40 Tabela 14 Wykorzystanie funduszy w ramach NPR ______________________________________________ 63 Tabela 15 Wykorzystanie funduszy w ramach NSRO _____________________________________________ 67 Tabela 16 Ranking wg indeksu globalnej konkurencyjności (GCI) ___________________________________ 70 Tabela 17 Ranking wolności gospodarczej _____________________________________________________ 70 Tabela 18 Ranking IMD____________________________________________________________________ 70 Tabela 19 Ranking swobody prowadzenia działalności gospodarczej ________________________________ 72 Tabela 20 Wskaźniki strukturalne Unii Europejskiej – Polska na tle Unii Europejskiej ____________________ 74 Tabela 21 Tempo wzrostu PKB i popytu krajowego w latach 2005-2009 (ceny stałe) ____________________ 76 Tabela 22 Dekompozycja popytowa PKB w latach 2005-2009 (w pkt.2009 – 06. ________ 89 Tabela 33 Sytuacja na rynku pracy w latach 1995–2009 w grupie wiekowej 15+ (%). proc. proc.MINISTERSTWO GOSPODARKI Spis tabel Tabela 1 Podstawowe wskaźniki sytuacji gospodarczej w latach 2001-2009 (układ dynamiczny. osób)_______________________ 97 Tabela 36 Obroty towarowe Polski w okresie 01. ____________________ 90 Tabela 34 Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw (w tys. wyrażonego w %PKB. USA i Japonii w latach 2005-11_____________________ 36 Tabela 12 Dług sektora finansów publicznych UE.) ___________________________ 77 Tabela 23 Stopa zatrudnienia w Polsce dla osób w wieku 15-65 lat na tle UE (w %) _____________________ 78 Tabela 24 Przeciętna liczba godzin pracy w tygodniu na zatrudnionego w Polsce na tle krajów UE _________ 78 Tabela 25 Czynniki wzrostu gospodarczego w Polsce w latach 2001-2009 (wkład w pkt. ceny stałe z 2005 roku) _______________________________________________ 28 Tabela 9 Obroty towarowe w handlu światowym w 2009 roku ______________________________________ 33 Tabela 10 Prognoza zmian obrotów handlowych w latach 2009-2011 ________________________________ 34 Tabela 11 Wynik sektora finansów publicznych UE.) ____________ 78 Tabela 26 Stopy akumulacji i inwestycji na tle wzrostu PKB i nakładów na środki trwałe (%)_______________ 81 Tabela 27 Nakłady brutto sektora prywatnego w latach 2005-2009 (% PKB) ___________________________ 81 Tabela 28 Zmiana realnych jednostkowych kosztów pracy w Polsce na tle Unii Europejskiej ______________ 84 Tabela 29 Tempo wzrostu PKB i wartości dodanej brutto w latach 2005-2009 (%) ______________________ 84 Tabela 30 Zmiany w strukturze tworzenia wartości dodanej w okresie 2005-2009 w cenach bieżących ______ 84 Tabela 31 PKB per capita wybranych krajów UE (wg parytetu siły nabywczej) w latach 2005-2009 _________ 87 Tabela 32 Pracujący w wieku powyżej 15 lat według sektorów ekonomicznych w latach 2005-2009.2010____________________________________ 99 Tabela 37 Zmiany struktury geograficznej obrotów towarowych Polski w 2009 roku (mln EUR) ___________ 104 Tabela 38 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego w 2009 roku w mln EUR ______ 106 Tabela 39 Zmiany struktury przedmiotowej polskiego handlu zagranicznego po 6 miesiącach 2010 roku w mln EUR _____________________________________________________________________ 110 Tabela 40 Wskaźnik CPI oraz inflacji bazowej w 2009 i 2010 roku__________________________________ 115 Tabela 41 Dochody i wydatki budżetowe w latach 2008-2009 * ____________________________________ 122 Tabela 42 Struktura wydatków budżetu państwa (%) ____________________________________________ 123 Tabela 43 Dług Skarbu Państwa i zadłużenie sektora finansów publicznych* (mld zł i % PKB) ____________ 125 Tabela 44 Spełnianie kryteriów z Maastricht przez Polskę ________________________________________ 127 Tabela 45 Dynamika produkcji w wybranych działach przemysłu przetwórczego_______________________ 132 Tabela 46 Zmiany struktury produkcji przemysłowej w cenach bieżących i stałych _____________________ 134 252 .

gospodarka magazynowa i łączność według działów PKD w 2009 roku w sektorze przedsiębiorstw ____________________________ 179 Tabela 63 Udział sektora prywatnego w podstawowych kategoriach ekonomicznych (w %) ______________ 181 Tabela 64 Liczba przedsiębiorstw objętych przekształceniami własnościowymi* _______________________ 184 Tabela 65 Najważniejsze charakterystyki sektora mikroprzedsiębiorstw _____________________________ 188 Tabela 66 Nowo powstałe przedsiębiorstwa w Polsce w latach 2004-2008 ___________________________ 188 Tabela 67 Przychody.sektory własności i przedsiębiorstwa wg wielkości w latach 2008 i 2009________________________________________________________________________ 199 Tabela 71 Dziesięć największych firm pod względem przychodów ze sprzedaży oraz osiągniętego zysku netto w 2009 roku (mln zł)* _______________________________________________________ 199 Tabela 72 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną. _________________________ 153 Tabela 51 Biokomponenty – podstawowe informacje za 2009 rok __________________________________ 154 Tabela 52 Biopaliwa ciekłe – podstawowe informacje za 2009 rok__________________________________ 155 Tabela 53 Średnioroczne zmiany wskaźników energochłonności PKB (%/rok) ________________________ 155 Tabela 54 Wielkości przydziałów i wykonania emisji CO2 w 2009 r. należności oraz płynność finansowa w sektorach własnościowych i przedsiębiorstwach wg wielkości w latach 2008 i 2009 __________________________________ 201 Tabela 74 Nakłady inwestycyjne w latach 2005-2009 w mld zł _____________________________________ 203 Tabela 75 Nakłady inwestycyjne w poszczególnych sekcjach gospodarki w mld zł. rentowność . zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty. wyniki.sekcje gospodarki w latach 2008 i 2009 ____________________ 197 Tabela 70 Przychody.) _________________________________ 163 Tabela 56 Dynamika oraz struktura sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w przedsiębiorstwach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób w latach 2008-2009 ____________________ 169 Tabela 57 Liczba mieszkań oddanych do użytku według form budownictwa w latach 2007-2009 __________ 170 Tabela 58 Podmioty gospodarcze sektora usług wg sektorów własności i sekcji PKD 2004 w latach 20082009* ________________________________________________________________________ 174 Tabela 59 Przeciętne zatrudnienie w sektorze usług (w tys. koszty i wyniki na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) ______________ 191 Tabela 68 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) _____________________ 192 Tabela 69 Przychody. ceny bieżące__________ 204 Tabela 76 Nakłady inwestycyjne w przemyśle przetwórczym wg działów PKD w mln zł__________________ 204 Tabela 77 Inwestycje rozpoczęte w poszczególnych sekcjach gospodarki____________________________ 205 Tabela 78 Kredyty i depozyty przedsiębiorstw w latach 2006-2009 w mld zł __________________________ 206 Tabela 79 Polskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne w latach 2005-2009 (mln EUR) ________________ 207 Tabela 80 Podstawowe kategorie finansowe spółek z udziałem kapitału zagranicznego o liczbie pracujących powyżej 10 osób na tle podmiotów składających bilans w latach 2006-2008 (stan na koniec roku) w mln zł ______________________________________________________________________ 209 Tabela 81 Wartość eksportu i importu oraz udział spółek zagranicznych w obrotach polskiego handlu zagranicznego (w mln zł)_________________________________________________________ 210 253 .) ______________________________________ 174 Tabela 60 Podmioty gospodarcze sekcji handel i naprawy* według liczby pracujących i działów PKD w latach 2008-2009* ______________________________________________________________ 175 Tabela 61 Liczba pracujących w handlu i naprawach w sektorze przedsiębiorstw według działów PKD na koniec 2009 roku* ______________________________________________________________ 176 Tabela 62 Ważniejsze dane ekonomiczno-finansowe sekcji transport. należności oraz płynność finansowa w sekcjach gospodarki w latach 2008 i 2009 ______________________________________________________________ 200 Tabela 73 Inwestycje i potencjalne możliwości ich finansowania nadwyżką inwestycyjną. zadłużenie i potencjalny czas jego spłaty. wyniki.)._________________________________ 159 Tabela 55 Poziom zapasów handlowych i obowiązkowych w podziemnych magazynach gazu ziemnego wysokometanowego (stan na dzień 31 grudnia 2009 r. rentowność .POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Tabela 47 Wielkość produkcji sprzedanej. dynamika produkcji i cen oraz struktura produkcji w działach przemysłu przetwórczego w latach 2008 i 2009 _______________________________________ 134 Tabela 48 Produkcja wybranych wyrobów w latach 2007-2009 ____________________________________ 135 Tabela 49 Wyniki produkcyjno-finansowe górnictwa węgla kamiennego _____________________________ 139 Tabela 50 Instalacje OZE funkcjonujące w Polsce (stan na 25 maja 2010 r.

2009 ______________________________________________ 210 Tabela 83 Struktura napływu BIZ do Polski w latach 2005-2008 w mln EUR __________________________ 212 Tabela 84 Struktura geograficzna napływu BIZ do Polski wg kraju pochodzenia kapitału oraz stan zobowiązań na koniec 2008 roku w mln EUR _________________________________________ 213 Tabela 85 Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce wg sekcji i działów PKD w latach 2006-2008 oraz wartość zobowiązań z tytułu BIZ na koniec 2008 roku w podziale na rodzaje działalności (w mln EUR)_________________________________________________________ 215 Tabela 86 Najważniejsze pozycje w polskim eksporcie w mln EUR _________________________________ 215 Tabela 87 Porównanie wskaźników innowacyjności dla Polski oraz UE w oparciu o badanie EIS 2009 _____ 218 Tabela 88 Relacja nakładów na działalność B+R (GERD) do PKB według sektorów instytucjonalnych w latach 2000-2008_______________________________________________________________ 219 Tabela 89 Przedsiębiorstwa zlokalizowane w parkach technologicznych w Polsce w 2008 r.MINISTERSTWO GOSPODARKI Tabela 82 Przychody ze sprzedaży. udział eksportu w sprzedaży i zatrudnienie w niektórych zagranicznych firmach w Polsce w latach 2007 . ______________________________________ 242 Tabela 94 Pomoc publiczna udzielona przez MG w 2009 r. (w mln zł) ______________ 243 Tabela 95 Pomoc w formie dotacji budżetowej przedsiębiorcom górnictwa węgla kamiennego .wg tytułów dotowania (w mln zł) ____________________________________________________________ 244 Tabela 96 Stan wdrażania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu__ 250 254 .) __________________ 223 Tabela 91 Bariery rozwoju (w tabeli wyróżniono momenty. _____________ 222 Tabela 90 Podmioty funkcjonujące w ramach inkubatorów technologicznych (2009 r. i w I kwartale 2010 r. w którym wskaźniki przyjmują maksymalne wartości w okresie badania) ______________________________________________________ 228 Tabela 92 Wybrane instrumenty wsparcia eksportu _____________________________________________ 238 Tabela 93 Efekty działania stref na dzień 31 grudnia 2009 r.

2009 – 06. USA i Japonii 2005-11 ________________ 35 Wykres 2 Dług sektora finansów publicznych w UE. (w relacji do roku poprzedniego) w % ___________________ 41 Wykres 6 Poziom realizacji programów operacyjnych 2004-2006 jako % alokacji (dokonane płatności na rzecz beneficjentów w części odpowiadającej wkładowi UE) ______________________________ 63 Wykres 7 Wzrost PKB w latach 2000-2009_____________________________________________________ 75 Wykres 8 Dekompozycja popytowa PKB w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 ___________________ 76 Wykres 9 Wkład popytu krajowego oraz popytu zagranicy w latach 2004-2009 _________________________ 79 Wykres 10 Wkład składników popytu krajowego we wzrost PKB w latach 2008-2010 ____________________ 79 Wykres 11 Zmiany rocznej konsumpcji prywatnej (dane wyrównane sezonowo) oraz indeks cen konsumpcyjnych 2005-2010 _______________________________________________________ 80 Wykres 12 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe (lewa oś) i PKB (prawa oś) w latach 2008-2010________ 82 Wykres 13 Wkład eksportu i importu dóbr i usług we wzrost gospodarczy 2008-2010 ____________________ 83 Wykres 14 Zmiany eksportu dóbr i usług (lewa oś) oraz wzrost gospodarczy (prawa oś) w latach 2008-2010 _ 83 Wykres 15 Dekompozycja sektorowa PKB w latach 2004-2009 _____________________________________ 85 Wykres 16 Zmiany wolumenu eksportu dóbr i usług w latach 2008-2010______________________________ 86 Wykres 17 Realny efektywny kurs walutowy w latach 2008-2010____________________________________ 86 Wykres 18 zmiana wartości kredytów dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych w latach 2008-2010 ____ 87 Wykres 19 Przeciętne zatrudnienie (tys. osób) w sektorze przedsiębiorstw 2005–2009 __________________ 90 Wykres 20 Stopa bezrobocia BAEL i bezrobocia rejestrowanego na koniec roku w latach 1995-2010 _______ 91 Wykres 21 Wskaźnik zatrudnienia według poziomu wykształcenia w latach 2006-2009___________________ 92 Wykres 22 Miesięczne obroty towarowe w okresie 01. strefie euro. (w relacji do roku poprzedniego) w %___________ 40 Wykres 5 Produkcja budowlana w UE w 2009 r. na tle lat 2004 i 2008_____________________ 107 Wykres 26 Struktura towarowa polskiego importu w 2009 r.2010 ______________________________ 100 Wykres 23 Miesięczna dynamika eksportu i importu w okresie 01. 1999 roku = 100%) _________________________________________ 112 Wykres 30 Zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach 2006-2009_________________________ 113 Wykres 31 Tempo zmian CPI w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego _______________ 114 Wykres 32 Tempo zmian cen produkcji sprzedanej przemysłu w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego__________________________________________________________________ 116 Wykres 33 Tempo zmian cen produkcji budowlano-montażowej w stosunku do analogicznego miesiąca roku poprzedniego__________________________________________________________________ 117 Wykres 34 Wskaźnik CPI i inflacji netto w odniesieniu do przyjętego celu inflacyjnego i przedziału dopuszczalnych wahań __________________________________________________________ 118 Wykres 35 Stopy procentowe i wskaźnik CPI __________________________________________________ 119 Wykres 36 Deficyt budżetowy i deficyt sektora finansów publicznych (mld zł – lewa oś i % PKB – prawa oś) _ 125 Wykres 37 Zmiany produkcji sprzedanej przemysłu w poszczególnych kwartałach lat 2008-2010 (w stosunku do analogicznego kwartału roku poprzedniego)* _______________________________ 129 255 . na tle lat 2004 i 2008 ___________________________________________________________________ 108 Wykres 28 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu eksportu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw. na tle lat 2004 i 2008______________________ 107 Wykres 27 Saldo obrotów handlu zagranicznego Polski w przekroju grup towarowych w 2009 r.2010 _____________________ 101 Wykres 24 Udział poszczególnych grup rynków w eksporcie Polski _________________________________ 105 Wykres 25 Struktura towarowa polskiego eksportu w 2009 r.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Spis wykresów Wykres 1 Wynik sektora finansów publicznych w UE. strefie euro. 1999 roku = 100%) _________________________________________ 111 Wykres 29 Kwartalne zmiany tempa wzrostu wolumenu importu i ich uwarunkowań cenowo-kursowych w latach 2000-2009 (IV kw. (w relacji do roku poprzedniego) w % __________________ 39 Wykres 4 Produkcja sprzedana przemysłu w UE w 2009 r. USA i Japonii 2005-11 _________________ 37 Wykres 3 Zmiana wielkości PKB w UE w 2009 r.2009 – 06.

ceny bieżące) _________________ 193 Wykres 55 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 w % w stosunku do roku poprzedniego (ceny stałe) ___________________________________________________________________ 203 Wykres 56 Napływ BIZ do Polski w latach 2001-2009 w mld EUR __________________________________ 211 Wykres 57 Stan zobowiązań z tytułu BIZ na koniec lat 2003-2008 __________________________________ 213 Wykres 58 Wartości Sumarycznego Wskaźnika Innowacyjności (Summary Innovation Index – SII) dla poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej ________________________________ 217 Wykres 59 Konwergencja poziomu innowacyjności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej według EIS 2009 _________________________________________________ 217 Wykres 60 Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce w latach 1990-2009_______________________ 221 Wykres 61 Ocena przepisów regulujących działalność gospodarczą. _________________ 228 Wykres 63 Ocena i przewidywania dotyczące warunków prowadzenia biznesu w 2010 roku. ceny stałe) _____________________________________________ 168 Wykres 48 Udział sektora prywatnego w wartości dodanej brutto ogółem. ceny stałe)___________________________ 167 Wykres 47 Wzrost wartości dodanej brutto w budownictwie w latach 2006-2010 (w % do analogicznego kwartału roku poprzedniego. _______________________________ 189 Wykres 51 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności w 2008 i 2009 roku (w mld zł) _____ 190 Wykres 52 Wyniki finansowe na poszczególnych rodzajach działalności (w mld zł) _____________________ 191 Wykres 53 Wskaźniki rentowności w latach 2008 i 2009 (w %) ____________________________________ 192 Wykres 54 Zmiany nakładów inwestycyjnych w latach 2005-2009 (w %. w wybranych sekcjach gospodarki w 1995 i 2008 roku (w %) ________________________________________________________ 181 Wykres 49 Nowo zarejestrowane i wyrejestrowane podmioty gospodarki narodowej w systemie REGON ___ 187 Wykres 50 Struktura nowo powstałych przedsiębiorstw w 2008 roku.________________________________ 227 Wykres 62 Najważniejsze bariery rozwoju przedsiębiorczości w drugiej połowie 2009 r. _____________ 229 256 .MINISTERSTWO GOSPODARKI Wykres 38 Zmiany produkcji sprzedanej w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego__________________________________________________________________ 130 Wykres 39 Zmiany produkcji dóbr wg głównych grupowań przemysłowych w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego)___________________________________________________________ 131 Wykres 40 Zmiany wydajności pracy w sekcjach przemysłu w latach 2008 i 2009 (w stosunku do roku poprzedniego) _________________________________________________________________ 131 Wykres 41 Wskaźnik rentowności obrotu brutto wybranych branż przemysłu chemicznego ______________ 144 Wykres 42 Zużycie energii pierwotnej i finalne zużycie energii _____________________________________ 156 Wykres 43 Struktura finalnego zużycia w Polsce wg sektorów _____________________________________ 156 Wykres 44 Zużycie finalne energii w przemyśle wg nośników______________________________________ 157 Wykres 45 Zmiany wskaźnika energochłonności (lewa oś) i elektrochłonności (prawa oś) wartości dodanej w sektorze usług _______________________________________________________________ 158 Wykres 46 Zmiany nakładów brutto na środki trwałe oraz wartości dodanej brutto budownictwa w latach 2007-2009 (w % w stosunku do roku poprzedniego.

_____________________________________________ 124 Ramka 10 Program Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 r. _________________________________________ 137 Ramka 11 Wyzwania dla sektora hutniczego __________________________________________________ 143 Ramka 12 Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce ______________________________________ 154 Ramka 13 Identyfikacja potencjału redukcji emisji CO2 __________________________________________ 159 Ramka 14 Ustawa o finansowaniu interwencyjnych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych – plany _______ 163 Ramka 15 Program Wspieranie prywatyzacji poprzez udzielanie poręczeń spółkom z udziałem pracowników i jednostek samorządu terytorialnego _______________________________________________ 185 Ramka 16 Kierunki prywatyzacji w 2010 roku __________________________________________________ 186 Ramka 17 Polskie inwestycje zagraniczne w 2009 roku __________________________________________ 208 Ramka 18 Zasady i warunki udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom działającym na terenie specjalnych stref ekonomicznych __________________________________________________ 241 Ramka 19 Przegląd przepisów wspólnotowych w zakresie pomocy publicznej ________________________ 243 Ramka 20 Wsparcie funduszy pożyczkowych. Produktów_____________________________________________________ 51 Ramka 3 Transpozycja Dyrektywy usługowej ___________________________________________________ 53 Ramka 4 Wskaźniki strukturalne _____________________________________________________________ 73 Ramka 5 Ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców________ 94 Ramka 6 Zatrudnienie Polaków w Niemczech __________________________________________________ 96 Ramka 7 Zatrudnienie Polaków w Wielkiej Brytanii_______________________________________________ 98 Ramka 8 Nowe miary inflacji bazowej ________________________________________________________ 115 Ramka 9 Założenia do projektu budżetu na 2011 r.POLSKA 2009 – RAPORT O STANIE GOSPODARKI Spis ramek Ramka 1 Europejski Mechanizm Stabilizacyjny _________________________________________________ 44 Ramka 2 Punkt Kontaktowy ds. poręczeniowych i zalążkowych ________________________ 249 Ramka 21 Działania Priorytetu I Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu _______________________________________________________ 250 Ramka 22 Działania priorytetów III i V PO IG w kontekście wzmocnienia instytucji otoczenia biznesu ______ 251 257 .

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->