Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

..........329 Klucze wykonawcze.............................................................................327 16...................................................................353 10 NORMA PRO .........326 WARIANTY POZYCJI ....................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU ................................. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT.....................................................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ .............................................. POZYCJI...........................................................................................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ...........................................................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ..................................................................343 17.........................................................................................................327 WARIANTY OBMIARÓW ...............................................................................................................................................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ..........................346 WIDOK KOSZTORYS ..........................................................................................................334 Chronologia wykonanych robót...............................................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ...........................................................................315 ZAZNACZANIE NARZUTU ............................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ...316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ........................ WIDOKI..........318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15......311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.....322 Warianty robocizny..........348 WIDOK PRZEDMIAR ..................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW ...........321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS............................. OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU .................................................................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych .....................................................................................................................................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ......................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT .......................................319 Dodawanie nowych wariantów............317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU .........................................................................316 USUWANIE NARZUTU ...........................................328 Klucze lokalizacji... WARIANTY ..........................................................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT .....320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ...........................................................................................................326 WARIANTY DZIAŁÓW .........DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW.........................................342 Obmiary równe wykonanym robotom .........................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ................................332 Okresy rozliczeniowe ..........................................................................................................................330 Klucze planów działów ................

.........................................................361 Oznaczenie wariantów.............................................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ...378 19... KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE..........................................377 STATYSTYKA .......383 20.........................................................................................................................................................................................381 Wybór pozycji z cennika ................................... w których został użyty dany wariant ................................393 Program do kosztorysowania 11 ......................................................................................369 Zestawienie materiałów działami ...................................................................................................................360 Aktywacja wariantów..........371 Zestawienie robocizny działami.........373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ....................354 WIDOK SKRÓCONY ...................................................................385 USTAWIENIA DRUKARKI...........................................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU .......372 Zestawienie sprzętu działami ......................................381 Wybór pozycji z katalogów norm.............................................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH .......................363 18...................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI............................................................. WYDRUK KOSZTORYSU ..........................................................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT .................................................................389 FORMATOWANIE TABEL ..............................................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ....................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ............................................................................386 OPCJE WYDRUKU ............376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ............................................................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych...........................................................................................................................................365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ...........................................................................................................................................................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH .........387 Tworzenie nowego stylu............................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli............................ ZESTAWIENIA ..............356 Widok Wykonane roboty .........................388 ZESTAWY WYDRUKÓW .....................386 Styl wydruku...........................................................................................365 Szczegółowe zestawienie materiałów.........................................................................................................................................................................................392 Wyróżnianie wierszy ..................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów .............................................................................................362 Lista elementów...........356 Widok Rachunek ilościowy .....................................368 Materiały inwestora..............................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ...................................363 Łączenie wariantów .............................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy .PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE .

...428 PARAMETRY KOSZTORYSU............................409 Opcje drukowania książki przedmiarów ......................................................424 21...................................................................430 12 NORMA PRO ..........................................................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ........................................................................................................................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ....................................................................................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ...........418 Opcje drukowania zestawienia działów...........419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ..............................................................414 Opcje drukowania zestawienia RMS ...............................396 Dodatkowe opcje wydruków ..........428 NARZUTY NA KOSZTORYS ........................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego......................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów .412 Opcje drukowania cenników................................418 Opcje drukowania podsumowania.................... OPERACJE NA KOSZTORYSIE.............429 Grupy wariantów ..415 Opcje drukowania zestawienia cen.....................411 Opcje drukowania słowników .....................................................................................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie .......................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE .......................417 Opcje drukowania statystyki .........................................429 Okresy rozrachunkowe ................................................................................................................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI .........Wyróżnianie kolumn ...............................................410 Opcje drukowania harmonogramowania ............................................................................................................................................................429 Zdefiniowane stałe .............................................................................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ....................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ..................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ..................................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych......................................................................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ .....430 Klucze lokalizacji.........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................396 Układ strony..............................................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ................430 Klucze wykonawcze...................................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ......396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ...........417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych.......428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ..................405 Opcje drukowania kosztorysu ......

......................451 Eksport w formacie ATH.451 Zapis kosztorysu w formacie XML........................... LEONARDO..................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ....................467 SKOROWIDZ .......470 Program do kosztorysowania 13 ...................................................................................................Plan działów .............................448 Eksport w formacie tekstowym...... 23.....................................................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna................................. SEKO................................................................................................................................................... Wykonawca ....432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ................431 UPRASZCZANIE POZYCJI .............................................................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE .........................................................................2.................................................................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW .............................................................................................................. Odbiór.............................................................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ..............435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE.................................................................................................... 24.............431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ........ FORTE ......................... WINBUD 3........................................................................................................454 NARZĘDZIA ....... RODOS.................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU .............................................................................................................................455 SPIS PRZYCISKÓW ..........448 Eksport do programu Planista i Get Manager .............................451 22.............................................................453 PARAMETRY KOLUMN .........438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian.................................... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA.........440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ........................... Ocena.........................................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX .......................451 Eksport do programów Obmiar...................452 WYGLĄD EKRANU .................... PENTA..431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .. 25.........................459 KLAWISZE SKRÓTÓW...................440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO..442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ........445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH.....................453 KOLORY EKRANU ....

że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. KSNR. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. uproszczonych i innych pozycji scalonych. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. ziemnych. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. wysoką funkcjonalność. KNR. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób.. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach.WSTĘP Cieszymy się. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). czyli wtedy. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. PKZ itp. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. drogowych. instalacyjnych. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . Widząc.

Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. scalone i obiekty. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. odrzucić w całości lub wybrać. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie.. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. MSWiA. jak również z cennikami asortymentów robót. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych.objąć kontrolą proces ich powstawania. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. a które wycofać. jest rejestracja zmian w kosztorysie. co dodawane. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 .intercenbud.com. szczególnie dla inspektorów nadzoru. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. Bistypu. a co modyfikowane. co było usuwane. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. przenoszenie i edycję danych. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. Użytkownik może również tworzyć nowe. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. które zaakceptować. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi.pl). W kosztorysie różnicowym widać. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. Bardzo przydatnym mechanizmem. jednostki miar. a inne odrzucone. tworzonymi przez użytkownika. Orgbud-Serwisu. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. jakie dane zostały usunięte.

W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. obejmującą terytorium całej Polski. Mogą to być szkice. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. jak również w całym kosztorysie. projekty. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy.000 towarów (stan na grudzień 2002). dostawcy czy województwa. W każdym dziale i poddziale. do których można wstawiać stałe. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. jako narzuty lub pozycje. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. dział lub pozycję. np. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. ArCon czy AllPlan. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. grupy materiałów i sprzętu. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. indeksu. funkcje. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. plany. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . jak również wstawiane tradycyjnie. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. indywidualnie na działy i poddziały. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. komentarze. wyrażenia matematyczne. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD.

miarów. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. między którymi można przenosić informacje. Koma. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. kluczy lokalizacji. Planista czy Power Project. Kopiowanie i przenoszenie działów. pozycji. Planista i Get Manager. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). działów lub nawet dla całego kosztorysu. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. Winbud. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Forte. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. takich jak Microsoft Project. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Project+. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. Seko. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. Leonardo i Skobud. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Zuzia. Rodos. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym.

kluczy wykonawczych. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. Wordzie czy Internet Explorerze. robocizny i sprzętu. rusztowań. SAP. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . Oracle. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą.rującego Fortuna. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. podstaw. Excelu. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. kosztów montażu sprzętu. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. IBM. Oracle. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. SUN. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. obmiarów i robót. IBM DB2. opisów i znaczników pozycji. zestawienia wartości materiałów. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. np. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. wariantów. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. np. np. kosztów materiałów. cen. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. takich jak Microsoft. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. programu Ocena. nakładów. wartości obmiarów. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. Software AG czy SAP.

ATHENASOFT Sp. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. drag&drop). 601 613-717. wybieranie z listy. i inne z opisami. PKZ. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym.com. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu.pl http://www. z . że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. zamykanie okien. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. KNP. ul. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR.pl Program do kosztorysowania 19 .o 03-197 Warszawa. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22. katalogi z serii AT. KNNR.com.athenasoft. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie.o. AL.com. zaznaczanie opcji.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację.

mdb. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych.mdb. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. itd. III wykonywane ręcznie na sufitach.1. to Kartoteki. zwierająca cennik RMS i cennik robót. itd. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. Montaż przewodu odgromowego poziomego. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS.mdb. Posadzki z deszczułek dębowych. 20 NORMA PRO . Tynki zwykłe kat. Okładziny i oblicowania. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. itd. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). • Cennik RMS. Stan wykończeniowy zewnętrzny.). Owinięcie izolacji rurociągów . Stan surowy.) cen asortymentów robót (np. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. serwerze oraz innych komputerach w sieci. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. sprzętu i robocizny. cen elementów i stanów obiektów (np. Baza ta ma nazwę ListaBaz. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku.welonem z włókna szklanego.mdb. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. kartotekę jednostek miar. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. Plik zawierający tę bazę. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. • Baza. nazwę pliku.).: Fundamenty. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami.

Tablica przeliczników jednostek miar. itd. • Pozycja scalona. wraz z ich kodami ETO. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. Warianty łączone są w grupy wariantów. Program do kosztorysowania 21 . w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. Kartoteka jednostek miar. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. obmiar i cenę jdnostkową. • Pozycja szczegółowa. nazwami i jednostkami miar. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. Cechą pozycji scalonej jest to. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. • Pozycja uproszczona. Kartoteka RMS. uproszczone i inne pozycje scalone.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. inaczej nazywanych pozycjami składowymi.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. to pozycja składająca się z kilku podpozycji.cen obiektów (np. zawierająca listę elementów RMS. to pozycja zawierająca tylko opis robót. dla których określone są normy i ceny. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. budynek mieszkalno .

• Drzewo kosztorysu. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. składa się z innych kosztorysów. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. 22 NORMA PRO . który można wstawić jako pozycję do cennika. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. Jeśli kosztorys zawiera działy. jego gałęziami są działy.• Kosztorys różnicowy. Obiektem jest również obiekt budowlany. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. które nazywane są kosztorysami składowymi. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi.

gdzie D: oznacza napęd CD. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania.0/2000. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. tak jak książka. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. jest zwykłą KRADZIEŻĄ.2. którzy muszą być dobrze wynagradzani. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. zwłaszcza do celów zarobkowych.exe. D:\Start. który poprowadzi nas przez proces instalacji. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. w pole Otwórz wpisać np. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. które się ukaże. Niestety. Program.

Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. 24 NORMA PRO . gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. „klucz hardware'owy”. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. tzw. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. a pomimo to pojawia się taki komunikat. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie.

EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. dodać. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. 1. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. Ekran główny Normy Pro. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu.3. utworzyć nowy cennik. dodać. Rys. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. importować lub skopiować bazę cenową. ♦ Menu Bazy cenowe. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik.

♦ Przycisk Pomoc. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). wyświetlić i edytować kartotekę RMS.nego cennika. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. ♦ Przycisk Katalogi norm. Pozostałe przyciski staną się dostępne. ♦ Menu Pomoc. pozycję lub obiekt. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. ♦ Menu Opcje. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). katalogów norm lub kosztorysu. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. ♦ Menu Kartoteki. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. ♦ Menu Okno. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. ♦ Menu Narzędzia. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. 26 NORMA PRO .

jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . ‘Szukanie cen’. 2. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np.00) lub też mogą być oddzielone kropką.234. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. Karta parametrów ogólnych programu. Oczywiście. ‘Ścieżki programu’. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. 13456234. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. mogą być oddzielone spacją. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej.00). Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. takie jak separatory. Rys.00). ‘Szukanie cen’. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. miejsce przechowywania danych. ‘Kursy walut’. Może to być kropka lub przecinek. 13 456 234. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. 2). ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. sposób tworzenia kopii awaryjnych. 13.456.

zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku.BAK. przechowywane są trzy ostatnie wersje. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . Jeśli chcemy. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. równa 3. w którym znajdował się oryginalny kosztorys. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. ♦ Ci z Państwa. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. 28 NORMA PRO . Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . ♦ Gdy zdecydujemy. wypełniamy pole W katalogu:. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Jeśli liczba wersji jest np. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie.AWA.BAK.ratorem dziesiętnym będzie kropka. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. Oznacza to. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program.

3 0. 2. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.25 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą). 0. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.0501 0.05 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.05 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.25 0.0501 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1.15 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.1 0. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. 3): Program do kosztorysowania 29 .450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona.1 0. Opcję tę zaznaczamy.15 0. jeśli chcemy.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb.2 0. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.

Karta. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. Na rys. Ścieżki dostępu do katalogów norm. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. Rys. folder Norma PRO\KAT). w którym zainstalowany został program Norma Pro. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. 4. 30 NORMA PRO . Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami.Rys. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 3. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. w którym znajdują się normy. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\.

Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. 5. 6) definiujemy używane waluty. Jeśli nie znamy tej ścieżki. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. jak również wtedy.ini). przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. w którym zainstalowany został program Norma Pro.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. w którym znajdują się obiekty. Program do kosztorysowania 31 . 5). w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. które można wstawiać do kosztorysów. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. praca z programem nie będzie możliwa. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. Rys. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. Obiekty. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. to nic innego jak kosztorysy lub ich części.

Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. “€” itp. 6. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. pojawiające się w okienku takim. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. należy na- 32 NORMA PRO . 7.Rys. “$”. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. Rys. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. Karta ‘Kursy walut’. np. jak na rys. Dodawanie nowej waluty. (aby uzyskać symbol ”€”. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. 7. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. "zł". ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna.

6). przeszukiwane są wszystkie. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Aby zmienić dane waluty. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. zaznaczając odpowiednie opcje. 8). kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. Rys. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. Karta ’Szukanie cen’. 7). wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. Program do kosztorysowania 33 . sprzętu i robocizny. 8. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). a w szczególności jej kurs. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę.

gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. 9). ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. ♦ Baza „ListaBaz. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. Opcja ta powinna być włączona. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element.mdb”. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. zawierająca kartotekę RMS. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. zostaną pobrane automatycznie. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. bez pytania użytkownika. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. z indeksami KMB. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza.mdb. w plikach o rozszerzeniu . proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. dla których zostały wcześniej dobierane.mdb”. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. podczas wstawiania nowej pozycji. w którym zainstalowana jest Norma Pro.

jednostek miar i dostawców. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze.mdb” (rys. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników.mdb. czyli pliku „ListaBaz. 10. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. Rys. Program do kosztorysowania 35 .mdb”.mdb”.cenniki..m. trzeba Normie Pro podać ich położenie. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS.mdb”. Konfigurowanie baz danych NormyPro. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. j. czyli do pliku Kartoteki. 9. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. 10). Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. Rys. Wybór katalogu. w którym znajdują się podstawowe bazy.

Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. 12) możemy wybrać jednostki miar. BAZY CENOWE I CENNIKI. 36 NORMA PRO . Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. on line. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. Rys. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. 11). W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb.♦ W dolnej części okna z rys.dat z danymi Intercenbudu. ułatwiając nam wybór. Wybór lokalizacji pliku Icb. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj.dat dostarczanego na płycie CD.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. 11.

Karta ’Podstawowe jednostki miar’. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. 13. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. Program do kosztorysowania 37 . 12. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). dla nowszych – EURO. odpowiednie ikony staną się aktywne. Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. których aktualnie używamy.Rys.

ELEMENTY RMS. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE).Schemat tworzenia kosztorysu 1. 4. 9. Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. Określamy narzuty na materiały. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). zamykamy kosztorys. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). DZIAŁY KOSZTORYSU. 38 NORMA PRO . Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). 7. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). 6. 8. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. WARIANTY). drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. 5. 2. 3.

rozdziału. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy.4. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. Po ukazaniu się okna (rys. 14. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Drzewo ma jeden podstawowy poziom. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. tabeli i pozycji. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. katalogów własnych. Rys. do 10 poziomów zagłębienia. Program do kosztorysowania 39 . KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. W lewej wyświetlane jest drzewo. lecz zawierają nieco inną informację. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu.

Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. i – w przypadku cenników – cena. katalogi. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. a dla pozycji – jej opis. jednostka miary. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. Grupy . • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . można rozwinąć gałąź drzewa. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. 40 NORMA PRO . Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. podkatalogi i pozycje. rozdziałów. tabel i pozycji. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. składającym się z obiektów podrzędnych. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów.Podświetlenie grupy. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. Oznaczenie grup. oznacza. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. katalogi i podkatalogi – ikoną .

• Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. Program do kosztorysowania 41 . Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa.• Przyciskiem Szukaj w. cennika). • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów.. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. na którym aktualnie się znajdujemy. rozdziału lub tabeli. bazy cenowej..

• Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. 42 NORMA PRO . Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. Wciśnięcie przycisku powoduje.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych.

które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. opisem i. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. Program do kosztorysowania 43 . Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą.

• nową pozycję można dopisać tylko wtedy. 44 NORMA PRO . Rozwinięte drzewo katalogów norm. wydawnictwo). które są w danym momencie możliwe do wykonania. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. 15. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. Program wie. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów.Rys. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. może utworzyć grupę katalogów własnych. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. gdy znajdujemy się w podkatalogu. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy.

Aby wstawić katalog. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. to znaczy tylko wtedy. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. Tworzenie nowych katalogów. 16) i kliknięciu na OK. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. a . Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . do której ma należeć. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. Program do kosztorysowania 45 . trzeba podświetlić grupę. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys.

W tryb edycji . Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi.Wprowadzanie danych nowego katalogu. Jeśli został zabezpieczony hasłem. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. 16.Rys. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Rys. 17. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. 46 NORMA PRO . 17). Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. można przejść do jego edycji. Wstawianie nowego podkatalogu. Podobnie wstawiane są podkatalogi. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję.

Rys. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. 18. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. Program do kosztorysowania 47 .Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. Okno edycji opisu katalogu. jego numer lub nazwa wydawcy. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Aby kopiowanie doszło do skutku. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu.

a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. 20. wyświetlimy robociznę.Rys. W wyświetlonym oknie (rys. aby zablokować lub odblokować edycję. 48 NORMA PRO . Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. 19. Klikając na przyciskach . Okno edycji nakładu w katalogach. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. aby zmienić lub usunąć hasło. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. 20) wybieramy typ nakładu. Rys. . zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). lub sprzęt. W oknie edycji nakładu (rys. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku .

jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. 22. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. przycisku Wypełniamy opis. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. 22. w oknie z rys. 23). Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. jak pokazano na rys. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. Dodawanie. jeśli domyślne nie są właściwe. Rys. jeśli klikniemy na . Program do kosztorysowania 49 . ponownie klikamy na przyci. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. 21.Rys.

24). Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. 23. 24. w którym deklarujemy sposób. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. należy zaznaczyć daną pozycję. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. Jeśli 50 NORMA PRO . który może istnieć w pozycji lub nie. do której już zostały przyporządkowane nakłady. Aby to zrobić. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. . Usuń i Zmień do dodawania. Rys.Rys. program wyprowadzi nowe okno. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy.

W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. co oznacza. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . 25. Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. będą teraz należały do nowej. w którym określamy sposób traktowania nakładów. Okno. Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. Rys. . a warianty – Program do kosztorysowania 51 . zostaną przedstawione w postaci drzewa. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). że nakłady należące do ‘starej’ grupy.

52 NORMA PRO . wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. które się ukaże (podobnym do tego z rys. a następnie kliknąć na przycisku . 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). Dodawanie. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:).Rys. który wstawiamy. który znajduje się w liście danego katalogu. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. 26. W oknie. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. Aby dodać nakład do pozycji. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. należy ją podświetlić. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami.

28. 27. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. Program do kosztorysowania 53 . Ekran edycji danych nakładu. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). a w pozycji tej występują warianty. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Rys. 26) zaznaczymy jakiś nakład.Rys. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. 28). to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu.

którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. w folderze katalogów znajduje się katalog. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. 29. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. Rys. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. katalog. za którym ma być umieszczony (rys. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. 29. wybrana grupa. Przenoszenie grup. 54 NORMA PRO . 14). Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . Podkamy na przycisku świetlamy katalog. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. którego nie mamy w drzewie.

niż ta. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. Rys.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. Program do kosztorysowania 55 . Rys. 30). z tym że tam struktura cennika jest płaska. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. 31. do których należą pozycje lub podkatalogi. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. Okno cenników pozycji i obiektów. która jest aktualnie wyświetlona. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. Oczywiście. robót. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. elementów obiektów oraz obiektów (rys. asortymentów robót. 30. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza.

które występują w kilku wariantach. 32). 32. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. Pozycje z wariantami. 56 NORMA PRO . 33). Rys. do której ma należeć. Pojawi się okno danych wydawnictwa. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. trzeba podświetlić grupę. Aby wstawić katalog. Dane wydawnictwa i dane katalogu. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . Mają one taką samą podstawę. Rys. 33. a następnie okno danych katalogu (rys. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys.W prawej części okna.

Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. 78). 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. które związane są z tym wydawnictwem. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. Rys. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. BAZY CENOWE I CENNIKI. które się pokaże (rys. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. W oknie. Wydawnictwa i katalogi. 35.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. 34. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY.

Okno wprowadzania danych pozycji. Rys. 36). Aby dodać pozycję. Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. wystarczy kliknąć na przycisku . którym zgłosi 58 NORMA PRO . iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. ). Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. zaznaczymy miejsce. 36. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. 79).

a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji.. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. Program do kosztorysowania 59 . znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. opcję KNR lub Ceny. 37. którym uruchomiliśmy szukanie. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys.. które wyświetlane są w drzewie katalogów. Przeszukiwane są tylko te katalogi. 37). zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. Rys. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. zaznaczamy . to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:.

Rys. 38. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. 38). Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. (Wybór pozycji). to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. 60 NORMA PRO .Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów.

który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. 39. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. ściany. stropy. Menu podręczne dla pozycji katalogu. tynkarskie i sztukatorskie. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. takie jak pokrycia dachowe. instalacje wodne. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. Rys. instalatorskie. ogrodzenia. Jeśli program wykryje. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. itd (u nas pozycje uproszczone).Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. w którym znajdziemy różnego typu roboty. place. 39). (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. jak na przykład roboty murowe. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. ulice. Program do kosztorysowania 61 . blacharskie. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. drogi itd.

41. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Rys. 41. 62 NORMA PRO . 40. Schemat katalogów DBD. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile.

którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. 42.Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . Okno katalogu STLB-Bau. 42. Przyciskiem kosztorysu. Rys. oraz przycisk Bauteile. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów .

43. dołączonych do programu. Przycisk wartości listy. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). po czym pokaże się okienko takie jak na rys. Kartoteka jednostek miar. Przyciskami . zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. dodajemy. Rys. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. 43. usuwamy lub modyfikujemy jed. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. a co za tym idzie cenników. wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. 64 NORMA PRO . Aby otworzyć kartotekę.5. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. .

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). aby wyświetlić następny. ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). 74 NORMA PRO . usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). w którym można dodawać.♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej.

♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania.♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). podrozdział Przenoszenie grup. ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). katalogów i pozycji). Program do kosztorysowania 75 . ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu.

który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. to po prostu utworzenie połączenia do niej. Dołączanie bazy. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). Jeśli bazę importujemy. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. jak i z baz kolegi. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). Jedna baza. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. podstawowa. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. ♦ Jednostki miary…. Oprócz cenników. tworzymy nową. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). 76 NORMA PRO . Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. własną bazę. 52). do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy.

Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. modyfikowanie. który został zamapowany jako P.Rys. 52. W innych przypadkach. Jeśli mamy tylko jedną bazę. gdzie wybieramy cennik. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. w jakim trybie jest wyświetlane okno. usuwanie. W zależności od tego. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. Lista baz. wszędzie tam. od razu wybieramy cennik. możemy tylko wybrać bazę. wydawnictw i katalogów. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. gdy pokazana zostanie lista baz. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . dołączanie i odłączanie baz. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. musimy wpierw wybrać bazę cenową. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy.

♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. w którym została zainstalowana Norma Pro. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. . ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. czyli zazwyczaj informację o tym. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. 78 NORMA PRO . co zawiera.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. | to znaczy takie. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. których nie przyjmuje system Windows. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. nie powtarzające się. czyli usunięcie jej z listy baz. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie.

Rys. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. u innego użytkownika lub na serwerze. 53. z tą różnicą. nowa baza zostanie utworzona. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. Tworzenie nowej bazy cenowej. Aby skorzystać z cenników takiej bazy. 53. czy wszystkie dane są prawidłowe. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. a nai w oknie takim jak na rys. Nowa baza jest bazą pustą. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. podświetlamy ją na liście. jeśli nie. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. gdzie popełniliśmy błąd. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. Okno. które się pokaże jest oknem z rys. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . która już fizycznie istnieje na innym komputerze. zostanie usunięty. W tym celu klikamy na przycisku . gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. wraz ze wszystkimi cennikami. a jej plik dyskowy. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. nie zawierającą żadnych cenników. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. to taka baza. zostanie wyprowadzony komunikat. Jeśli tak. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa.

Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. z którym baza była tworzona. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. Aby odłączyć obcą bazę. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. 53). Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. czyli kartoteki i bazy cenowe. jak i zewnętrznego użytkownika. Również okresowo 80 NORMA PRO . tak jak wszystkie inne ważne dane. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. którą kopiujemy. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. pojawi się okienko z nową bazą (rys. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Import polega na utworzeniu nowej bazy. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. Po wybraniu bazy. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys.się po kliknięciu na ikonie . zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. 53). powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde.

które chcemy uporządkować. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. w oknie z rys. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. Program do kosztorysowania 81 . Rys. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. który może potrwać. 55. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Pierwsze okno serwisowania baz. w którym będziemy przechowywać kopie. Rys. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. Porządkowanie baz cenowych. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. zaznaczamy bazy. Jeśli w oknie rys.powinna być wykonywana naprawa baz. wybieramy folder. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Proces kompresji. 54. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe.

import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. zaznaczamy kartoteki i cenniki. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. cenniki jednostkowe pozycji. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. z menu Ceny). działy i poddziały. Podajemy lokalizację pliku kopii. gdy otwarty jest kosztorys. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Okno tworzenia kopii zapasowej. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. na przykład z BCO. jak i obiekty tworzone przez nas. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. 56. to znaczy całe kosztorysy. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik….Rys. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. Cenniki kosztorysu). Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. 82 NORMA PRO .

52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz.’. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. zaś E – ceny elementów RMS. data ostatniej aktualizacji cennika. jakie cenniki widzimy w oknie. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. które zawierają ceny RMS. w kolumnie ‘Data aktualiz. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. które go jednoznacznie określają. Rys. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. w kolumnie „Typ” – typ cennika. poziomu cen i daty aktualizacji. Możemy sortować według identyfikatora. Okno z listą cenników. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. gdzie P oznacza ceny pozycji.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. opisu. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. 57. które wywołujemy z okna listy baz (rys. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 .

Po ukazaniu się okna dialogowego. CJP_własny. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. gdy klikniemy na przycisku (rys. od której obowiązuje cennik lub okres. pojawia się przycisk Pokaż. W zależności od kontekstu. w jakim lista została wywołana. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. w jakim obowiązuje. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. Okno tworzenia nowego cennika. zazna- 84 NORMA PRO . 58. Ten sam efekt uzyskamy. Jeśli tworzymy nowy cennik. dlatego zaznaczona jest opcja Import. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. 58). a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku.

59). – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. 59.). są trzy ceny: cena minimalna. Program do kosztorysowania 85 . Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. minimalną i maksymalną. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. – nie może zaczynać się spacją. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). podwójnego znaku cudzysłowu. w której zostanie utworzony. Rys. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. Jeśli jest on cennikiem RMS. Określanie nagłówków kolumn cen.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. sprzętu i robocizny. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. mamy cenę dostawcy. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. cenę hurtową i detaliczną. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. wykrzyknika (!). Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. Intercenbud). średnia i maksymalna.

Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. Okno importu cennika. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. 60). W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. karta ‘Cennik importowany’. 86 NORMA PRO . z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. czy też nie. ‘Cennik wynikowy’. gdy klikniemy na przycisku . czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. . 58) i pojawi się. z informacją o sposobie importowania. 60. Rys. Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’.

Jeśli format cennika został rozpoznany przez program.85). Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. Pojedynczy plik. ceny pozycji dla koszt. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. a w polu Opis: – opis cennika. a domyślny sposób importu. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. W przypadku gdy importujemy cały dysk. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. to cały dysk. odznaczamy go na liście. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. W grupie ‘Importuj’ określamy. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. wtedy gdy są potrzebne. czyli na bieżąco. czyli okresowo lub Dynamicznie. Program do kosztorysowania 87 .Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. czy importujemy Cały dysk. a w pozostałych polach określamy jego cechy. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. którego dotyczy cennik. w polu Pozom cen z: – okres. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. Zapytanie do:.

a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. 88 NORMA PRO . Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. 61. Rys. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. na przykład ceny minimalne. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. 62.Rys. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. Karta ‘Opcje importu’. aby stare dane zostały usunięte. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika.

Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. naciskamy dowolny klawisz. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. Program do kosztorysowania 89 . 1. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. Rys. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. lecz bywa tak. W oknie importu. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. 64. 64). Rys. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. 2. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). 63). Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. 63. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna.

W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. 90 NORMA PRO . 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa.3. 4. Rys. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. typ. Rys. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. opis oraz nagłówki kolumn. 66. 65. poziom cen.

Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. cenniki własne. aby stare dane zostały usunięte. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. klikamy na przycisku OK. mogą nie zostać rozpoznane. Jeśli jednak chcemy. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. np. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. nie robimy żadnych zmian. Jeśli życzymy sobie.Jeśli chcemy. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. jednak inne nietypowe. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. Program do kosztorysowania 91 . aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. ♦ W oknie importu. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. 5. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. ponieważ od niego zależy. a potem cennik). klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową.

w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników.dbf zawierające ceny pozycji. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. Okno wyboru i importowania pliku cennika.txt). Rys. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. Ceny elementów RMS (*. zostaną wyświetlone pliki *. 68. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. Rys.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. 67. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK.dbf). na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. 92 NORMA PRO . Aby to zrobić. klikamy na przycisku Przeglądaj….

a następnie zaimportować go tak. wybieramy Intercenbud. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. Ci z Państwa. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . na karcie ‘Cennik importowany’. tworząc zwykły cennik. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. Ci z Państwa. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu.icb. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. wybieramy Intercenbud. to ogromna. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…).

który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. wybieramy typ cennika. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. W oknie. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. zgodne z nowymi kryteriami. zaś faktycznie kryteria będą nowe. a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). 69). a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. 69). Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). 57) zaznaczymy cennik. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. 58. 94 NORMA PRO . stare dane zostaną z cennika usunięte. takim jak na rys. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami.

*. 69). ). podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Kryteria te określa się w oknie. -. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. zostaną wyszukane wszystkie elementy. w których nazwie wystąpi słowo śruba. zostaną wyszukane wszystkie elementy. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. Program do kosztorysowania 95 . które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. wpisywanej w polu Nazwa. I wtedy w określaniu nazwy. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. 69. "" . szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. Rys.

oryginalny producent.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. symbol u dostawcy. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. cegła wapienno-piaskowa czerwona.). cennik 96 NORMA PRO . Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. należy w opcjach programu. Inne parametry. dostaniemy wszystkie cegły. zostaną znalezione wszystkie elementy. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. system przyjmie. potem dowolny ciąg znaków. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. nazwa skrócona towaru. które nie zawierają w nazwie słowa szara. typ RMS. jednostka miary. określonym przedziale. cegła klinkierowa czerwona. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. to indeks ETO wg KMB. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów.ini. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). które w nazwie mają słowo cegła. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. indeks PKWiU. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. itd. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. zostaną wyszukane te elementy. Aby skorzystać z tych danych. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. w polach Cena jedn. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów.

należy z menu Bazy cenowe (wtedy. Jeśli importujemy cennik Capital. edytować. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . a następnie wybieramy Capital. 70. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. Rys. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. a następnie na liście cenników (rys. na karcie ‘Cennik importowany’. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). hurtowe.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). gdzie wybieramy firmę. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). 70). Aby to zrobić. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. poziom cen (np. zaznaczamy opcję System. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. magazynowe). ceny detaliczne.

„R” – robocizna). Cenniki można obejrzeć również wtedy. nazwie jednostki miary („J. W tym wypadku. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys.m. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. a następnie Pokaż bazę cenową. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. Nagłówki kolumn cen są takie. 71.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). 71. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. 98 NORMA PRO . najpierw musimy wybrać bazę. Cennik elementów RMS. „S” – sprzęt. który chcemy zobaczyć. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. Rys.m. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. od razy dostaniemy listę cenników.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. 71). W tym wypadku również otrzymamy okno takie. a dopiero potem cennik. 85). jak na rys. z której wybieramy potrzebny cennik. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały.”). kodzie jednostki miary („Kod j. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową.”).

jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Jeśli jest zaznaczona. którą można wstawić do kosztorysu. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. pojawia się przycisk Wstaw. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo.stawka VAT. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. indeks PKWIU. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. sortowana jest tylko jedna kolumna. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. uaktywni się przycisk Dostawca…. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. posortujemy listę według tej kolumny. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. może się zdarzyć. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. Program do kosztorysowania 99 . Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. kod dostawcy. W górnej części okna znajduje się grupa. usuwanie i edycję danych elementu RMS. gdy cennik jest bardzo duży. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. Sposób sortowania jest istotny.

Rys. a w końcu do listy konkretnych materiałów. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. zaś ikona okna. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. .Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. 72. że jest to materiał. który można wstawić do stępny poziom. „Jm” i „Kod jm”. rabat i symbol towaru. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. 72). pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. „Rodzaj materiału”. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. Wraz ze zmianą poziomu. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. że istnieje na. 45). rodzaju materiału.

Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. zaś przycisk poziom. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. Rys. 74. aby miał długość siedmioznakową. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. Program do kosztorysowania 101 . W górnej części. . 73.tej uprzednio drodze. Rys. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. 74).

W oknie zawartości cennika (rys. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. Aby dopisać nowy element. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. „Numer katalogu”).m. numerze pozycji („Pozycja”). nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. 72. tak jak cenników elementów. nazwie pozycji („Nazwa”). Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. podświetlamy go. numerze wariantu („Wariant”). Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. 72. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. 102 NORMA PRO . z listy baz wybierzemy bazę. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. Program zapyta. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. taprzycisku kiego jak na rys. cenach. że pola staną się dostępne do edycji. a następnie konkretny cennik. czy na pewno usuwać. a na.”). Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. a następnie na przycisku . klikamy na nim (zostaje podświetlony). Dostaniemy okno takie jak na rys. z stępnie klikamy na przycisku tym. Po pojawieniu się ekranu. jednostce miary („J.

75. 76). Program do kosztorysowania 103 . Rys. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. pojawi się przycisk Wstaw. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. 99). katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. Cennik pozycji. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. zawierający szczegółowy opis pozycji. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. W oknie pozycji znajdują się dane.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”).

Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. opis oraz ceny może mieć inne. katalogu i podstawy są nieaktywne). W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . numer katalogu. Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. dla której określamy wszystkie dane. które pobierane są z poprzedniej pozycji. Okno danych pozycji. 76. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. czyli nazwę. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . Resztę danych. 104 NORMA PRO . nazwę katalogu i numer pozycji takie same. jak pozycja macierzysta.Rys. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. jednostkę miary.

nazwą i opisem. Cennik obiektów. nazwę lub opis. to wyróżniony cennik pozycji. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. ale wspólnym wydawnictwem.u i m3 k. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. To. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. poddziały i całe kosztorysy. podstawą. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy.c. Program do kosztorysowania 105 . czyli działy. zmieni się on we wszystkich pozycjach. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. z którego pobierane są ceny. Cenniki obiektów Cennik obiektów. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu.

które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. 106 NORMA PRO . Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. których towary występują w kosztorysie. 77). Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców.

Okno edycji wydawnictw i katalogów. 77. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. dodajemy i edytujemy dane katalogów. w których występowały ich pierwotne wersje. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. w polu Czas wydania: – okres. Przyciskami . . zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. kiedy zostało wydane. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. . gdy edytujemy. umieszczonych pod listą wydawnictw. 78). W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. 79).Rys. Wydawnictwa usuwamy. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się.

dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo.Opis: krótki opis wydawnictwa. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. 78. gdy edytujemy. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. 108 NORMA PRO . kod ten można wybrać z listy. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Rys. Rys. 79. Dane wydawnictwa. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Okno danych katalogu.

zaś w polu Opis: krótki opis katalogu.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. 2. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. w jaki importowane są inne cenniki. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. Program do kosztorysowania 109 . to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. 79. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób.

Klikamy na OK. 4. 110 NORMA PRO . Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. w której znajduje się aktualizowany cennik. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie.3. które dołączamy do przeszukiwania. 80). w której ma się znaleźć cennik. znajduje się lista cenników. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. jeśli szukamy pozycji. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. wyświetlane są tylko cenniki RMS. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Program wykona szukanie. którą chcemy przeszukać. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. W górnej części okna.

Rys. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. na liście zobaczymy tylko te elementy. Program do kosztorysowania 111 . Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). 81). Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. 80. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. które występują w danym cenniku.

83. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. W górnej części okna zaznaczamy bazy. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. 112 NORMA PRO .Rys. Rys. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. 82.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 81. które mają być przeszukane. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. 82).

• z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. 83. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Gdy wybierzemy Wszystkie. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. Program do kosztorysowania 113 . zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. które znajdują się w tej bazie.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. Rys.

które zostanie wyświetlone (rys. Rys. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. 84) w górnej części decydujemy.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. 84. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. 114 NORMA PRO . w której ma być umieszczona kopia. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. W oknie. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. • wybieramy bazę docelową. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe.

którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. a potem usunąć z bazy źródłowej. Okno wyboru bieżącego cennika. czy znajdują się w nim dane. Rys. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. bezpieczniej jest go skopiować. . W oknie. 85. Program do kosztorysowania 115 . które mają zostać przeniesione lub skopiowane. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. sprawdzić. To oznacza. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. które zobaczymy (rys. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. nadawana jest mu nowa nazwa. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. Ten cennik. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . .♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę.

Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . z menu Ceny (menu to pojawia się. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. które zostanie wyświetlone na ekranie. materiałów lub sprzętu. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). Zaznaczając opcję Ceny robocizny. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku.

Aktualizacji podlega bieżący cennik. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). Jeśli opcja nie jest zaznaczona. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. wyświetli się okno z ich listą. zaznaczamy ją. po pokazaniu się okienka takiego. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko.i. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). a następnie Program do kosztorysowania 117 . w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. w którym wybieramy dysk. jak na rysunku z prawej. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. musimy zdecydować. który ma być zaktualizowany. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe).

jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. w którym dany element się znajdzie. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. według którego współczynniki zostaną przeliczone. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. Aby to zrobić. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . gdy klikniemy na przycisku Ustaw. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). zaznaczamy wszystkie kategorie. lub na nowo ustawione. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych.

kosztorysantach. jednostka miary. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . ciężar właściwy. indeks PKWiU. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. Strona główna bazy Intercenbud. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. daty obowiązywania ceny. adresy. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. promocjach. rabatach. sposób pakowania. 86. nazwę dostawcy i producenta. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. województwo. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. Rys.nia danych do programów kosztorysowych.

bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. adresu e-mail i strony www i oraz branży. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. loginu i hasła dostępu. a następnie wysłać je do Administratora. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. przygotowanej do tego stronie. Można to robić „on line”. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. do której należą. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. adresu.com. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. kontakty telefoniczne. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. województwa.działają. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. telefonów i faksów. Baza Intercenbud. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. 120 NORMA PRO . Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail. o adresie www. branżę. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych.pl. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów.Intercenbud. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen.

Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). Rys. 88) oraz lista dostawców tych produktów. które go interesują. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. 87. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. jak i określonych danych dostawcy. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. 91). która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. 87). od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. Program do kosztorysowania 121 . z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. Do tego celu służy strona szukania.

122 NORMA PRO . Dane towaru. 89. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. 90). 88. na której wyświetlane są dane towaru (rys. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. Rys. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. 89) i analogicznie.Rys.

Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 .Rys. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Lista dostawców wyszukanych materiałów. 91. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys. 90. 91) Rys. Dane dostawcy.

do których można wysłać zapytania ofertowe. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. 92. Rys. 92).średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. na stronie wyszukanych materiałów (rys. 124 NORMA PRO . na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. dzięki czemu dostawca wie. Aby wejść na stronę generowania ofert. Utworzona wiadomość może być edytowania. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. komu i na jaki adres wysłać ofertę. Lista dostawców. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów.

należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. 94). Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. 87).Rys. Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. 88). a następnie w Program do kosztorysowania 125 . z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. rys. 93. Strona. Aby wygenerować plik Intercenbudu. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. 94. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. Rys.

w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. W następnym etapie. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. Rys. 96. 126 NORMA PRO . Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika.okienku pokazanym na rys. Rys. 95. 96). 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK.

następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. 97.’. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. a wstawimy pozycję z katalogu. można zmienić dane bazy wynikowej. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. W okienku importu. 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. 97 w kolumnie ‘kl. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Aby program mógł je odszukać. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. co widać na rys. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. to ich ceny nie zostaną znalezione. 61). Rys. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. na stronie szukania (rys. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. Aby to zrobić. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu.

Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. 128 NORMA PRO . 98. Rys. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. podrozdział Opcje programu). jak z Intercenbudu internetowego. 98).kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. Kartoteka RMS. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób.

które się pojawi (rys.7. Może to być Program do kosztorysowania 129 . o zakresie prac. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.: wpisujemy nazwę kosztorysu. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. może zawierać polskie litery. Rys. ♦ W okienku. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. 99. Opis ten ma znaczenie informacyjne. Okno tworzenia nowego kosztorysu. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. 99).

Kp+Z). N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. 1. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. 2. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). Nk . Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. VAT). według którego będą obliczane narzuty. • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony.narzuty dla całego kosztorysu (np. a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora.

w polu Cennik: – identyfikator cennika. Aby dopisać następny cennik. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. a następnie właściwy cennik. Jeśli mamy tylko jedną bazę. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. To. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. Pierwszy cennik. z której wybieramy bazę. VAT) 3. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. N – wartość narzutów (np. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. 100). Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. zaś cennik zostanie dopisany do listy. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. z której cennik pochodzi. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Opcje obliczania narzutów). Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. co wybierzemy w tym momencie. Program do kosztorysowania 131 . od razu dostaniemy listę cenników do wyboru.kosztorysie. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. dostaniemy listę baz.

101). Karta. umożli. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. a wia edycję. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. 132 NORMA PRO . zaś przycisk . 100. 101.Rys. jak na liście. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. Jest to Przyciskami istotne. Rys.

z którego wybieramy kosztorys bazowy. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. karta ‘Ścieżki programu’). Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. który wcześniej został zapisany na dysku. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. 102). gdyż można je zdefiniować później. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Po pojawieniu się okna z rys. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. Po ukazaniu się okna z rys.

Jeśli otwieramy kosztorys.kst). Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Zaraz po pojawieniu się okna z rys. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Rys. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. będzie nim typ Kosztorysy(*. który chcemy wprowadzić. 102. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO .

W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. z którą został otwarty. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. ♦ W dolnej części okna. 002. następnie w oknie. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. Rys. wartość i dane użytkownika. itd. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. 103. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. od najmłodszej do najstarszej. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. które się ukaże.

Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. tworzona jest kolejna wersja. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:.Rys. jaką część kosztorysu zapisujemy. 104). Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. Okno zachowywania kosztorysu. Za każdym razem. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako….KST) oznacza 136 NORMA PRO . 104.

poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Kopia zapasowa nie powstaje. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na .001. 105). Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia .ostatnią wersję kosztorysu. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje.BAK nie jest zaznaczona.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. to aby ją wczytać. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). 002. W tym momencie musimy podjąć decyzję. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. od najmłodszej do najstarszej (tzn. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. 002. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. Załóżmy. 105. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. itd. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). Rys. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). itd.

Plik ten następnie otwieramy do edycji. 106. Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi. Rys.typ Wszystkie pliki(*.AWA (patrz rys.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . 106). 138 NORMA PRO .

Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. 130). ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. wyglądy ekranów. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. w trakcie pracy z kosztorysem. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach.8. itd. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. według których obliczany jest kosztorys. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. 107). które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. przeliczanie walut. dostęp do cenników. rozliczeń materiałów i robocizny. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. W oknie opcji (rys. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. jako zwykły kosztorys. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ.

określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Opcje. Rys.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. 140 NORMA PRO . 107. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne.

Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. znajdującym się na karcie ‘Opisy’.Opis. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. streszczający charakter robót. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. 108. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. Rys. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. Program do kosztorysowania 141 . zamienny i powykonawczy. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. 107).

Opcje druku strony tytułowej. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Rys. Zachowaj jako domyślne. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Wczytaj z kosztorysu. 110. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. Wybieranie typu kosztorysu. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. 142 NORMA PRO . pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony.Rys. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. 109. 110). Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. Wyjaśnienie.

Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. najpierw narzuty na kosztorys. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. Inwestor. Rys. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Adres inwestora. itd. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . pojawią się na wydruku jako komentarze. Pole to staje się niedostępne. potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. które mogą znaleźć się na stronie. Adres inwestycji. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. 111.

Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. Rys. 144 NORMA PRO . indyw. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. wspólne. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. wspólne.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). 112. 107) umożliwia wywołanie okna. kosztorysu.. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu.

W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. Szablony numeracji dodajemy. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Program do kosztorysowania 145 . Na rys. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. a z prawej zawartość paragrafu. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. poziom ( Kontynuacja numeracji). może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. Jeśli tak zrobimy. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym.

zaś dla poziomu 3 – 1.2.3… 146 NORMA PRO . Dla poziomu 1 wybieramy styl I. dla poziomu 2 – . Okno określania formatów numeracji. III….C… .B. Załóżmy. A. który aktualnie formatujemy. 113. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. II. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie.Rys. jak na rysunku poniżej. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób.

należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. który występuje za nim. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. Program do kosztorysowania 147 . Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. Numeracja poziomu pierwszego. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Najczęściej separatorem tym jest kropka. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką.Rys. drugiego i trzeciego. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. 114. • Jeśli chcemy. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). aby numer zawierał numer paragrafu wyższego.

115. na wydruku wcięcia nie będzie. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. jak na rysunku poniżej. wystarczy kliknąć na przycisku . 115). gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. Karta ‘Numerowanie’.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. 148 NORMA PRO . Wtedy możemy zmienić typ. rozmiar i kolor czcionki oraz tło. na którym jest drukowana. zaś separatorami poziomów są kropki. Numerowanie elementów. Rys. pozycji i działów (rys.

Standardowo działy numerowane są cyframi. z prawej w sposób ciągły. Program do kosztorysowania 149 .. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. 116). numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu.(tylko pokazanych). Jeśli jednak chcemy.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. Z lewej pozycje numerowane działami. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie.. aby były. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji.. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. 116.2 . W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. Rys. • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. 117). Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. pozycji czy działów nie są numerowane. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych.

Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. Karta ‘Ceny i waluty’. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Z lewej numeracja ciągła. Rys. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. 118. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. Opis wyboru cenników znajduje się na str. 150 NORMA PRO . W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami.Rys. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. 117. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys.

wartość takiego kosztorysu. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. numer. najpierw wybieramy bazę. BAZY CENOWE I CENNIKI. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. 119). to znaczy jako cennik. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. nazwę. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. od razu wybieramy cennik. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. a potem cennik. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. Program do kosztorysowania 151 . Opis karty znajduje się na str. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. Domyślne wydawnictwo. podstawę. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). z którego pobierane są ceny. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). jeśli zaś jest jedna baza. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć.

W polu Podstawa wprowadzany podstawę. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. mimo ustawionych rabatów producenta. 119.Karta ‘Cennik obiektów’. 152 NORMA PRO . gdy był zastosowany rabat. jaką będę miały obiekty. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. gdy w opcjach kosztorysu. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. a w polu Wariant – numer wariantu. to w oknie zmiany danych RMS. Rys. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić.

w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. Gdy zaznaczymy opcję Razem.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. 120. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. gdy nie była podana cena dostawcy. zawody są sumowane. Rys. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. Rys. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Program do kosztorysowania 153 . Karta ’Ceny dostawców’.. gdy cena dostawcy była równa zeru. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. 121.

Materiały te mogą być Nie odliczane. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. 124.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. Rys. 123. 154 NORMA PRO . aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. Pole to jest niedostępne.Rys. 122.

że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. 125. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. jeśli włączymy działami.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. opcję działami. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. jeśli zaznaczymy dla całości. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. Rys. I tak. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . jeśli chcemy.

możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. 126). to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. 126. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. Rys. 156 NORMA PRO . których nie będzie można zmienić.

Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. a więc również zmienią się te koszty. a koszty transportu jako osobne pozycje. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). montażu. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. dla wszystkich materiałów. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). 225) procent ten też zostanie zmieniony. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu.. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. oznacza. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. Trzeba przy tym pamiętać. Program do kosztorysowania 157 . należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. a koszty przewozu. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy.

podsumowania kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. podsumowania pozycji. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa.. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji).Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. 127. Rys. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . nakładów i wartości jednostkowej i norm. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. i dalej wszystkie następne.

51= 57. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys.. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. 128). 128.. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją.dokładnością. 130).11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57.60+49. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż.10). Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys.51= 57.11). Rys. Program do kosztorysowania 159 . 129). Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. Rys. Na rysunku widać. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. 129. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa.60+49.11) jest równa sumie częściowej (=57. można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. Na rysunku widać.

160 NORMA PRO . odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu.. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. 130. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. Jeśli nie chcemy. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż.Rys. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane.

wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. 133). Rys. Program do kosztorysowania 161 . Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys.Rys. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. Podsumowanie kosztorysu. Karta ‘Widok zestawień’. 132. 131. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów.

to wyświetlana jest informacja o nazwach. 134). Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. Podsumowanie kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. Jeśli jest zaznaczona.Rys. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. w kolejności od największej do najmniejszej. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy.. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. informacja o nich się nie pojawi (rys. 133. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego.techn. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. 135).

(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Program do kosztorysowania 163 . Włączona opcja Pełna. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. w których znajdują się pozycje.-techn. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. Rys. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Tabela elementów scalonych. Rys. Tabela elementów scalonych. 136). pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Tabela elementów scalonych. 134.. Rys. Włączona opcja Bez parametrów ek.). jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. 136. 135.

Tabela elementów scalonych. w których znajdują się pozycje. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. w działach ustalamy. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. które działy mają być pokazywane. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. Włączenie opcji Wszystkie oznacza.materiał. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. 164 NORMA PRO . że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. 138). dotyczącym widoku Zest. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. będzie on pokazany w tabeli. to w ostatnim wierszu danej grupy. Rys.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. 137. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. I tak. 137). Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys.

w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. 139. 138. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys.Rys. Rys. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. 140). Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. Program do kosztorysowania 165 . ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji.

142. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. Wydzielenie nakładów stałych. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Rys.Rys. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. 140. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. 166 NORMA PRO . Podsumowanie z narzutami. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Podsumowanie pozycji. Pokazane materiały inwestora. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. 141. Pokazane ceny jednostkowe. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Podsumowanie pozycji. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów).

Załóżmy. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). to w wierszu RMS. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. 142). norm. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. 142. norm. jak to widać na rys. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. jak rysunku z lewej. a nie tylko jego wartości.. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. Program do kosztorysowania 167 .Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. a współczynnik norm również jako wyrażenie. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. Z prawej strony karty (rys. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS.

144). jeśli zaś tytułem -R-. Rys. 143). to przed każdą grupą robocizny. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. 143. norm. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. 168 NORMA PRO . to norma zostanie przedstawiona jako wartość.-S-. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. Dane RMS razem z informacją o dostawcy. -Mlub -S-. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. norm. -M-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie).• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp.

♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. nakładów. Rys. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem.Puste wiersze Rys. Program do kosztorysowania 169 . Widok pozycji. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. 144. Opcje ochrony przed zapisem. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. obmiarów i wykonanych robót. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. 145. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach.

nowe hasło. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. będzie można edytować tylko dane nakładów. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. jeśli już było określone. według których był liczony kosztorys. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. Jeśli nie ma aktualnego hasła. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. sprzęt’).W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. Również wtedy. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. 170 NORMA PRO .

ustawienia formularza innego kosztorysu).Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji.Rys. a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. Program do kosztorysowania 171 . Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu). Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. 146. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego.

sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. modyfikacji. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami.9. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. dlatego też wygląd ekranu głównego. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. 147. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). Rys. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji.

Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. w zależności od widoku. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. Program do kosztorysowania 173 . przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. sprzętu i materiałów).widoku Kosztorys. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. EDYCJA OBMIARU. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. Dla innych widoków. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij.

Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. materiałów inwestora itd. materiałów. w całym kosztorysie. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. pozycji bądź działów. działach lub całym kosztorysie inną stawką. w działach lub okresach rozliczeniowych. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. że będziemy stosować rozliczanie robót. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach.. Poza tym.). jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. staje się dostępne polecenie Warianty danych. sprzętu i materiałów). Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu.Przedmiar (tylko obmiary). jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. normy. sprzętu. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. ceny. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. nad którym pracujemy. korzystając z polecenia Zestawienia. itd. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach.

dokładność obliczeń. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. jak również narzuty wspólne działów. Program do kosztorysowania 175 . sposób rozliczania robocizny. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. cennik i poziom cen. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). poleceniem Zmień… – zmienić opis. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. waluta itd. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. przyjęcie ich lub odrzucenie. które umożliwia edycję kluczy planów działów. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane).

wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. uproszczoną. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. jego dział lub poddział. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. scaloną lub obiekt. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych.

zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. pozycji. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę….Wstaw do cennika. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Wstaw materiały…. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć.

178 NORMA PRO . ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. itd. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. Wypadku gdy chcemy. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. czcionki. nagłówków i stopek dla wybranego typu. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). (Układ strony…). określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). takie jak działy i kosztorysy. a wynik przenosić do Normy przez schowek.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). na którym można wykonywać obliczenia. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). sposoby obliczania narzutów. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty.

gdy przysłaniają się wzajemnie. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. 148). to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. menu kontekstowego. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. Pasek narzędzi widoku. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. Program do kosztorysowania 179 . które porozrzucane są po ekranie. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. jeśli zaznaczymy element RMS. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. na którym chcemy wykonać jakąś operację. możemy skorzystać z tzw. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. Poleceniami Główny pasek narzędzi. jego producencie. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Wszystkie zmiany. właścicielu i numerze licencji. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. aby było widać pasek tytułu każdego okna. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. pasek stanu i drzewo kosztorysu. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. a w drugim – Działy. zaś poleceniem Kaskada tak.

• Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . który wybiera się po kliknięciu na strzałce.Rys. 148. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. Jeżeli przycisk jest wyszarzony. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik.

co widać na widoku). • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). Program do kosztorysowania 181 . • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Widok skrócony można stosować. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. wartościami. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. itd. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. które można cofnąć. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. co widać na widoku.

które występują w menu Zestawienia. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. jeśli zostały zdefiniowane. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. materiałów i sprzętu.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. 182 NORMA PRO . z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. cenami i wartością. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Aby uzyskać te same widoki. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. to znaczy kosztów robocizny. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych.

na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. widok Kosztorys. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. Rys. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. Program do kosztorysowania 183 . • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Okno kosztorysu. 149. Jeśli jest wciśnięty. tak jak każde inne okno. posiada pasek tytułu. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. w którym najczęściej pracujemy. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu.

184 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. Na przykład. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. itd. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. dostaniemy zestawienie materiałów. w Intercenbudzie. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego.

jaką jest kosztorys.1…1. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Klikając na znakach plus . Jeśli drzewo zostało raz wywołane. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach.1…1. poddziałów i pozycji. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. który ma przyporządkowany wariant. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. Program do kosztorysowania 185 . • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. odchodzą gałęzie działów. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. Jeśli zaznaczymy opcję 1. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. pozycji lub działu. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. Jeśli zaznaczymy Pozycje. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. W drzewie tym od głównej gałęzi. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami.

Pasek stanu (komunikatów). Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. Postać numeru zależy od tego. jednostka miary (kolumna „jm”). na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. jeśli tak. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy).Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. W przypadku wystąpienia błędu programowego. to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. materiały: –M). a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. czyli numer katalogowy pozycji. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. 150. w której wyświetlona jest jego nazwa. z którą współpracuje kosztorys. Elementy RMS są również numerowane. którego treść może być interesująca dla twórców programu.”) oraz wartość danego elementu. do którego działu i poddziału pozycja należy. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. natomiast pod numerem znajduje się informacja.

Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. „M” i „S”). to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. To. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. Program do kosztorysowania 187 . Rys. Informacje o tym. 151. a na końcu działu – podsumowanie. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). jakie kolumny i podsumowania widzimy. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. to w widoku pokazane są również ich nazwy. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU.

• w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. należy wyświetlić go na ekranie. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. na której kolumnie i wierszu klikniemy. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. nakładów RMS czy narzutów. ale poza kolumną „Opis”. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. Aby zmienić szerokość kolumny. a w zależności od tego. 188 NORMA PRO . określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. pozycji. w których występują nazwy lub opisy działów. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. którą chcemy poddać zmianom. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny.

co oznacza. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. która porusza się razem ze wskaźnikiem. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. której nie chcemy mieć na ekranie. Program do kosztorysowania 189 . puszczamy przycisk. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu.W zależności od tego. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. tzn. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. a kolumna znika z widoku. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona.

a nie fragmentem tekstu.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. gdy szukany tekst ma być wyrazem. Rys. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. jeśli wcześniej były rejestrowane. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. 152. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. 190 NORMA PRO . 152) zaznaczamy opcję Zmiany. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. w oknie wyszukiwania (rys.

Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. zaznaczamy pierwszy z nich. Aby zaznaczyć kilka elementów. należy zaznaczyć jeden z nich. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. Program do kosztorysowania 191 . <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>.

<Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. pola wyboru. <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. to do ostatniego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. 192 NORMA PRO . <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. opcje i przyciski. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. to do pierwszego wiersza w pozycji). <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku.

niezależnie od widoku. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. polecenie to wstawia pozycję szczegółową.10. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. tabelę i kolumnę. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. za którą ma zostać wstawiona. Okno katalogów znajduje się na ekranie. Okno katalogów można również zwinąć. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. Program do kosztorysowania 193 . Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. rozdział. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. w jakim został wyświetlony kosztorys. dopóki go nie zamkniemy.

kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. KNR).4-01).02).04) i kolumny (np. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. tabeli (np. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. które będzie poprawiane.Rys. na karcie ‘Opis’ (rys. 153. czyli typ katalogu (np. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. rozdziału (np. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji.12). Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. numer katalogu (np. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. 194 NORMA PRO .

wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. karta ‘Opis’. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). ♦ W polu Lp.Rys. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. wpisujemy liczbę 6. Okno danych pozycji kosztorysu. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. na przykład na miejscu o numerze 6. w pole Lp. podrozdział Widok Przedmiar). Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . 154. będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. Jeśli opcję tę wyczyścimy.

♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. 155. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). 154. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. w którym został wydany katalog norm. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. Rys. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. 196 NORMA PRO . ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. 155). następnie wybraliśmy tę samą pozycję. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. Wyświetlany jest numer indeksu elementu.

która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. jeśli chcemy. norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. 156. Materiałów i Sprzętu. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach.♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. Program do kosztorysowania 197 . Pozycja. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). aby były różne od jedności. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Jeśli opcja ta została zaznaczona. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). Na karcie ‘Współcz. Rys.

dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. dla których są modyfikowane grupę wariantów. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. do której zaliczymy daną pozycję.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. 157. gdy zostanie wybrany dany wariant. z którego została wstawiona dana pozycja. Rys. 198 NORMA PRO . Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu.

♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. 158. 158). o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. Rys. klikamy na przycisku OK. OK i Anuluj. których indeksy znajdują się w bazie. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. klikamy na przycisku Anuluj. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. Lista elementów podobnych do wybranego. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. klikamy na przycisku Dodaj nową. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. Na liście tej zaznaczamy element. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. Jeśli chcemy podejrzeć. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. klikamy na przycisku Pozycje….Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. w których pozycjach występuje ten element.

których nie znaleziono w cennikach. 160). Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. Propozycje wstawienia elementów RMS. Rys. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. 159). otrzymamy następne okno (rys. 159. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. Jeśli wybraliśmy element. 160. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. Rys. 200 NORMA PRO . konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. dostaniemy ekran z propozycją zamiany.podświetlony. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. a po potwierdzeniu z oknem. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. 161). i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno.

W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. a w kolumnie „Z grp. Program do kosztorysowania 201 . Rys. jaki element zastosować. 161. Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. 162. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. program nie jest w stanie podjąć decyzji.Rys. czy bez niej (NIE). Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK).” – informacja o tym. w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. czy grupa zawiera jakieś warianty. 162). z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów.

Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. Rys. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. czyli farba olejna. Na przykład na rys. Aktywny jest pierwszy wariant. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. Jeśli jest zaznaczona. 163. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. 163. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. 202 NORMA PRO .Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). nie wariantowe nakłady. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. których możemy użyć do malowania. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’.

chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. dla którego norma=0. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. a następnie na OK. 164. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. Program do kosztorysowania 203 . Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. zaś norma na robociznę została zwiększona. materiały lub sprzęt.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. 165. Rys. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. Nowy dział. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. Rys. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. należy zdefiniować nowy dział.

Jeśli chcemy pominąć robociznę. 165). do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. 166). Wydawn. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . która kategoria została wyzerowana (rys. w polu Odległość: wpisujemy odległość. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. Pozycja będąca kosztami transportu. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. w opcjach kosztorysu. Rys. Znacznik:. na karcie ‘Widok pozycji’. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. 166.

z których część wypełniamy ręcznie.oraz zaznaczamy.197). współczynniki norm na robociznę. czyli elementów M lub S. Wygląd okna i pola. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. materiały i sprzęt nie są dostępne. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. podstawę i wariant dla tej pozycji. Rys. pojawi się pole Liczba przewozów. katalog. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. inne dla sprzętu. Okno to ma puste pola. które w nim wypełniamy. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. Program do kosztorysowania 205 . Na karcie ‘Współcz. 167. Jeśli przewozimy sprzęt. 168). Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów.

Rys. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys.Rys. 169. gdy dodawane są koszty transportu. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. 168. w którym klikamy na przycisku Szukaj. 169. Okno wstawiania elementu RMS. 169). w wy- 206 NORMA PRO . Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. który transportujemy. Aby ściągnąć z kosztorysu element. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys.

Określanie kosztów transportu materiałów. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Program do kosztorysowania 207 .niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. to informacja o tym. Wielkości kosztów transportu. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. 170. zostanie umieszczona w opisie pozycji. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. Rys. którą można przewieść jednym kursem. a element wprowadzony do pozycji. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. ile kursów potrzeba. jaką jest transport. których nie da się przewieźć jednym kursem. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału.

171). Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). rozliczanie w innych pozycjach.). kopiowanie. poprawianie. rusztowania itd. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. przenoszenie.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. upraszczanie. Okno określania kosztów transportu sprzętu. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. Rys. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. 171. 208 NORMA PRO .). Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. scalanie itd. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie.

Element ten jest traktowany jak każdy inny element. rys. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). 172 wypełniamy tak. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. w któ- Program do kosztorysowania 209 . a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. 202). a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS.Rys. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). Pola okienka z rys. 172. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań.

Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. czyli o łącznych nakładach=570. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. a potrzebujemy 10 kompletów. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. 173. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania.84*2)=3398. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. przenoszenie).3028 r-g i 200. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji.84. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. Na przykład.4500). współczynnik wykorzystania rusztowań=0. poprawianie.9396*10/(0. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. 174) 210 NORMA PRO . Rys. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. np.40 zł.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. 0. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370.9396 r-g.40.6368 r-g. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. cena jednostkowa=0. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). po wstawieniu pracy rusztowań nakłady.

które uzyskamy. takim jak na rys. 174. Rys. takie jak KNR czy KSNR.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi.Rys. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. 175. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . W okienku. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. 154. ). . Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy.

W ten sposób. 212 NORMA PRO . tak jak pozycje z katalogów. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. sprzęt i materiały lub wtedy. w którym na kartach ‘Opis’. 178) edytujemy pola. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. zaznaczamy ją. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. ‘Współcz. str. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. Aby pozycję uprościć.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. 214). a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. do których istnieją cenniki robót. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki.

to znikną one z ekranu i kosztorysu. RMS-y można przywrócić z katalogu. Jeśli będzie to konieczne. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. zaś w drugim wstawia się pozycję. Rys. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). Program do kosztorysowania 213 . co wstawianie pozycji uproszczonych. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. w przypadku usuwania elementów RMS.Rys. 177. Pozycja przed uproszczeniem. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. 176. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. 176 i rys. Na rys. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. Pozycja z rys. 176 po uproszczeniu.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. Rys.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. aby wstawić pozycję (rys. operacja zostanie wykonana automatycznie. 188. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. 188). Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. program zapyta. co użytkownik ma zrobić. Program do kosztorysowania 223 .

Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. Domyślnie jest to kolor zielony. zaznaczamy pierwszą z nich. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. Aby zaznaczyć kilka pozycji.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. należy zaznaczyć jedną z nich. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. karta ‘Kolory ekranu’). którą chcemy przenieść. 224 NORMA PRO . należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. Jeśli chcemy. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. Rys. Okienko przesuwania pozycji. za którą przesuwamy wybraną pozycję. 189. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą.

Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. za którą ma zostać umieszczona. przeciągamy ją na pozycję. za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 .♦ Klikamy na pozycji. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. odwołania do obmiarów. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. za którą umieścimy przenoszoną pozycję. która została podświetlona. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.). za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. itp. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. rozliczanie pozycji w innych pozycjach.

podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. Rys. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. Okienko usuwania pozycji. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. 190. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. Okienko wybierania działów.Rys. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. 191). W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. 191. 226 NORMA PRO .

a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. klikamy na przycisku OK. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). zaznaczamy je. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. do którego poziomu działy zostaną pokazane. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi.

Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. współczynniki norm. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. takie same jak na rys. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. 192). W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. W tym celu należy kliknąć na pozycji. 154.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. do której jest dołączana wybrana pozycja. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. 228 NORMA PRO . obmiar. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. na karcie ‘Współcz. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. takim jak na rysunku z prawej. Możemy zatem zmienić opis pozycji. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). jednostkę miary obmiaru. jest to jedyny sposób. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji.

193 pokazana jest karta ‘Współcz. na której widać. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach.Rys.norm. czyli w pozycji nr 112 (rys. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. 193. 194). Pozycje. Rys. Na rys. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. Program do kosztorysowania 229 . Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji.’ dla pozycji nr 112. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . 192. a następnie klikniemy na przycisku .

w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. Rys. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. to zobaczymy. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. 195. to znaczy pozycje. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. 194.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu.norm. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. Rys. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. 230 NORMA PRO .

a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. W okienku.Rys. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. dla której definiujemy nowe narzuty. gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. Rys. Dodawanie narzutów na pozycję. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). Po zaznaczeniu pozycji. W przypadku. 197. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. Aby wprowadzić nowy narzut. 196). koszty pośrednie). Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. Narzut. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. 197). Program do kosztorysowania 231 . 196.

modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. 199). Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. Okno wyboru. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. 198) definiujemy nowe. W tym celu podświetlamy pozycję. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK.Harmonogramowanie robót . 198. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. jeżeli jest wyłączona.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. Jeśli chcemy usunąć klucz. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. 232 NORMA PRO . Rys. dodawania. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona.

Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. 199. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. które wprowadzamy ręcznie. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). Program do kosztorysowania 233 . Rys. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. tworząc tym samym nowy system grupowania. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”.

W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. Okna kosztorysów umieszczamy tak. metoda zwykła jest tańsza. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. Innym. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. Metoda kombinowana jest droższa. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom.

opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Program do kosztorysowania 235 . 2. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. ponieważ jest stosunkowo tania’. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie.1. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. bo daje świetny efekt estetyczny’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. 2. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. mimo że ładniejsze’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’.

201. 200.Popatrzmy teraz. 236 NORMA PRO .Wybrano metodę zwykłą. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Wybrano metodę kombinowaną. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. Rys. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys.

w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. miary: wybieramy jednostkę miary. 202 kolejno wypełniamy pola. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. tak jak w przypadku pozycji. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. ). materiały lub sprzęt). w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. gdy był zastosowany rabat). ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. Rys. Po pokazaniu się okienka takiego. 202. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu.11. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. może być wyrażeniem). jak na cym im przycisku: rys. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . Okno dodawania nowego elementu RMS. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. .

W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. takie jak na rys. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). klikamy na przycisku Kartoteka RMS. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. lecz przyjmują wartość normy. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. w oknie z rys. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. Przeszukiwanie kartoteki RMS). 202. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. miary i Cena jedn. 218). a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. 45. najpierw pokaże się okno z polami. 238 NORMA PRO . Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru.jako procent od innych nakładów tego samego typu. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania.

18 i 20. Jeśli ją zaznaczymy. Należy pamiętać. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. do grupy „Cement I”. Program do kosztorysowania 239 . Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. aby został on zakwalifikowany do grupy. Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Jeżeli ją zaznaczymy.♦ Jeśli chcemy. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni.15. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). KNR-W 2-02 0245-01). to np. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza.7. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’.4. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty.

Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. 240 NORMA PRO . Obliczenie nakładów. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. Rys. 204. 203. Rys. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. 203. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. 204.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. który służy do wprowadzenia następnego elementu. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. Podobny proces ma miejsce. reszta danych się zmieni. Przed dodaniem elementu program sprawdza. element zostanie dodany właśnie do niego.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. W oknie tym (rys. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. katalogowych elementów i ich danych. czy pozostawiamy dany element. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. czy taki element już istnieje. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. Czynności. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. 158) decydujemy. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. czy zmieniamy mu tylko cenę. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. Jeśli nie – jest dodawany w całości.

które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu.. który zastąpił element oryginalny.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS.. w jaki były dobierane ceny z cennika. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. 207). Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. UW 75(4m). wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. 2. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. Metodę doboru elementu. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie.” będą wyceniane jak „Profil Int. Program do kosztorysowania 251 . nazwa i dostawca elementu. w którym widać. 3.” a „kształowniki stalowe profilowane U. 217. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. Rys. Okno.

od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. 214) możliwe są różne reakcje programu. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. 202). 218) wraz z listą znalezionych elementów. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. innym kosztorysie. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. Raz opracowana lista doboru RMS. 212 i rys.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. 252 NORMA PRO . bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku).

Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. 218). będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. wyświetli się okno (rys. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. W pozostałych przypadkach. jeśli zaznaczymy ETO(1). bądź Podobne indeksy. Jeśli zaznaczymy Dowolna. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’.Rys. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. przeglądane będą indeksy elementów. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu.

w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. który chcemy przeszukać.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. ceny oraz według dostawcy. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. jego nazwy skróconej. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. indeksu PKWiU. W tym celu w oknie z rys. dodajemy go do listy (patrz str. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. 131). a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. 219). gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. typu. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. z którego szukanie zostało wywołane. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. 254 NORMA PRO . gdy chcemy przeszukać cenniki. indeksu KMB. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. zaznaczamy opcję Kosztorys. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. 218). Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. to program będzie wybierał elementy. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. jednostki miary. jeśli zaś opcję Początek. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:.

z którego kartoteka została wywołana. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. materiałach i sprzęcie. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. ich lista pojawi się w oknie. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. 219. że nie zostaną znalezione żadne materiały. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. W oknie z rys. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. mimo że są w Intercenbudzie. Kliknięcie na elemencie.Rys. Program do kosztorysowania 255 . a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna.

Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). z menu RMS). Jeśli chcemy zobaczyć. 256 NORMA PRO . Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. Rys. a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys.Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). 220.. 220). na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. bądź sposób obliczania tych kosztów. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę.. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. w opcjach kosztorysu.

Rys. Rys. 222). 223). 221. 222. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu.Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. Program do kosztorysowania 257 .

’karta ‘Liczenie narzutów’). W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. Rys. 224). • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. 223. 224. 225). Koszty transportu materiałów na jednostkę miary.Rys. Koszty transportu doliczane jako wartość. 258 NORMA PRO . a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys.

w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. Program do kosztorysowania 259 . karta ‘Opcje kolumn’).. 225.Rys.. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. polecenie Wyświetlania. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. Koszty transportu jako procent wartości nakładu. 226. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. 8 i 9 – procentowo.. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. Rys. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). a w pozycjach 1. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. 226 widać. Na rys.

to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. Definiowanie nowego działu. Dane ogólne działu Rys. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. przenoszenia. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. gdy mamy już wprowadzone pozycje. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie.12. Operacje wstawiania. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. które mają znaleźć się w dziale. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). 227. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji.

W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . co zaznaczony dział. umieszczony w polu Numer:. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. Numer działu. czyli kolejny poziom zagłębienia. aż do 10 poziomów zagłębienia. Załóżmy. Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. wprowadzamy tylko jego nazwę. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej).zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. chyba że działy są ręcznie numerowane. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane.

że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. 228. W wyniku otrzymamy nową strukturę. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. Karta ‘Współczynniki norm’. 262 NORMA PRO . Rys. „B” i „C”. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. Wstawmy teraz dział „XXX”. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. Dodatkowo. a gdy żadna nam nie odpowiada. dla którego wybierzemy Następny poziom.

Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. Karta ‘Podstawa’. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). nazwę i numer katalogu. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . 229. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. Rys. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. podstawę oraz wariant. W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. 227.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu).

następnie klikamy na nazwie tego działu. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. takie jak na rys. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. jak w kosztorysie składowym. wystarczy go zaznaczyć. 264 NORMA PRO . Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. współczynniki norm i narzuty będą takie. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. jaką ma opis wstawianego kosztorys. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. tam zaznaczamy dział do skopiowania. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. polecenie Działy kosztorysu). w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. zaznaczamy ten dział. Usuwanie pozycji). Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie.od: i do: zakres usuwanych działów. Aby wstawić kosztorys jako dział. 102. a jego jednostki elementarne. za którym chcemy je umieścić. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku).

aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. Dane kosztorysu składowego To. 230. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. gdy chcemy. zwaną jednostką elementarną. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. której Program do kosztorysowania 265 . kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. jeśli zaś cena jest różna. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. Rys. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). to będą połączone w zestawieniu RMS. do którego jest wstawiany. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział.

która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. podrozdział Tabela elementów scalonych). Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. Aby wprowadzić jednostki elementarne. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. 227). a my mimo to 266 NORMA PRO . na karcie ‘Liczenie narzutów’.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. 231. 231). z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Okno definiowania jednostki elementarnej. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. które się ukaże (rys. Rys. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku.

wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. 119). Program do kosztorysowania 267 . w zależności od tego. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. czy zaznaczyć tę opcję. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. zostanie wyświetlone okno z rys. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. 232). Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. następnie okno z rys. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. 232. Rys. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. 232. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. 232.

zawierającej poddziały. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. to w oknie z rys. 232 tyle razy. Rys. ile jest poddziałów. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. 233. Za każdym razem możemy zdecydować. 234. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. 232.Rys. który został wstawiony razem z pozycjami. 268 NORMA PRO . czy poddział pominąć (przycisk Pomiń).

Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. Program do kosztorysowania 269 . W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział.

Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. nawiasy (dowolna ilość poziomów). podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. „*” – mnożenia. Rys. Jeśli wyrażenie jest poprawne. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. na karcie ‘Widok pozycji’. procenty (np. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. opisu (komentarza). Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. „/” – dzielenia. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). „–” – odejmowania. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. Ekran. stałej lokalnej. 12%). Domyślnie są to znaki „<” i „>”. klikamy na przycisku . Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. stałe i komentarze. funkcje. 235. „^” – potęgowania).13. 270 NORMA PRO . Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. program je zaakceptuje. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych.

obmiaru od strony ul. Obmiar wraz z komentarzem. Rys. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Rys. 237. musimy je potraktować jako komentarz.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. ‘ >’ Liczba Rys. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. Na przykład na rys. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. obmiaru od strony ul. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. 236. ujęty w znaki ’ <’ . 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza.Królewskiej. 238. Jak widać na (rys. których wartości są sumowane. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. Program do kosztorysowania 271 .

klikamy na przy. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. 240. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. 240). sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. 272 NORMA PRO . Rys. 239.

Program do kosztorysowania 273 . W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. Okienko definiowania stałej. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. Na przykład na rys. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. gdzie występuje. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. 245 widać. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową.40. Rys. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. Okno. dlatego też nadamy jej nazwę np. Po kliknięciu na OK. 241). 242). stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. 242. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. 241. Rys. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. Aby zdefiniować stałą. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. należy go zaznaczyć. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys.

podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. to znaczy stałe. w której zostały zdefiniowane. które będą widoczne tylko w pozycji. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Rys. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar.SzerDrzwi2. 243. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . SzerDrzwi3 . Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. SzerDrzwi1. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń.

245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. 244.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. której wartość wynosi 0. Program do kosztorysowania 275 . a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. możemy zastosować tzw.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. deklarowane kliknięciem na przycisku . Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). jak nazwa stałej globalnej). sumy częściowe. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. Dla pozycji pokazanej na rys. Poniżej. na rys. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń.

245. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. których wartości zostaną zsumowane. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. 246. 276 NORMA PRO . lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys.Rys. 246). należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys.

że w wierszu obmiaru wpisujemy np. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz.5.’. który zastąpi ciąg znaków #p. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. Na przykład wyrażenie 8. To oznacza. 247.5*#p23. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. 8. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. na karcie ‘Widok pozycji’. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys.23. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. #pA.92A). następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. Rys. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. Odwołania do pozycji.5*poz. W opcjach kosztorysu. możemy pominąć numer pozycji i napisać np. 245). Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. Program do kosztorysowania 277 . a zaraz za nią numer pozycji.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych).

Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). np. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. że gdy pozycje numerowane są działami. 248. Rys.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). skopiowanie ich do Schowka. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. Na rysunku widać. #p3. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych.37. Oznacza to. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej).1. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. 278 NORMA PRO .

do której jest odwołanie. Rys. gdy opcję tę wyczyścimy. 249. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. Program do kosztorysowania 279 . Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). W przeciwnym wypadku. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. do której jest odwołanie. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. 250). Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys.Rys. Jeśli usuwamy pozycję. Jeśli usuwamy kilka pozycji. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. 250.

Jeśli chcemy. w której znajduje się odwołanie. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. Aby wstawić wzór do wyrażenia. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. możemy skorzystać z wzorów. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. 251. w oknie. które dołączone są do programu. do których są odwołania. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji.Podczas kopiowania do schowka pozycji. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. Rys. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. postać odwołania zostanie zachowana. Okno wstawiania funkcji. do której jest odwołanie. należy je przekopiować wraz z tymi. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. Dlatego też.

Rys. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia.wysokość). z prawej po nadaniu wartości parametrom. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. H X Y H X Rys. Figura. Y i H. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. Z lewej zaraz po wstawieniu. 252. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). 253. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). które figurują w wyrażeniu. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Na rys. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. Program do kosztorysowania 281 . Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona.

W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. MojaFunkcja. 254. czy mają jakieś wartości i jakie). który można by potraktować jak funkcję. która również się przyda w 282 NORMA PRO . powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. 256 wybieramy zestaw wzorów.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. Rys. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową).

Rys. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. 254). zaznaczeniu opcji Funkcja. 257). Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru.następnych pozycjach (rys. Zaznaczone wiersze. Okno. 256). następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. 256. Program do kosztorysowania 283 . Rys. 255. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys.

czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). 258). albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). a następnie w oknie. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. działów i pozycji. Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Wartości funkcji są różne.Rys. Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. 284 NORMA PRO . czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. Dotyczy to całego kosztorysu. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). 258. Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Rys. ponieważ wartości argumentów są różne.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. 257.

Rys. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . Rys. 260). Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. 259. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. w którym został utworzony lub programu. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. Okno skalowania rysunku. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. 260. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>.

W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Rys. Warianty obmiarów Obmiary. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. tak jak elementy RMS. 261. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . wykonanym w programie Rysunek.

np. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro. znajdują się w folderze. a tych fragmentów za szafkami – nie.cfg – dla plików tekstowych i impallpl.cfg. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. Program do kosztorysowania 287 . Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty.cfg – dla plików AllPlan. ArCon oraz innych programów CAD. Pliki konfiguracyjne impallpl. Pozycja z wariantami obmiarów. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. 262. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny.cfg i imptxtob. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. Rys.lub tylko tych ścian. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. Informacja o tym. w którym zainstalowano Normę Pro. które są widoczne. do Notatnika. ponieważ ich struktura jest z góry znana.

to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Można również zmienić kolejność kolumn. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. Aby zaimportować obmiar. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. Obiekt. Funkcja. Zostanie utworzone połączenie do pliku. w polu Nowe połączenie z: (rys. które się ukaże. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. W okienku. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. kod 9 oznacza tabulator. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. nie występujące w pliku konfiguracyjnym.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu.Rys. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. 288 NORMA PRO . 263. kod 59 – średnik). 264). Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. • Materiał. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy.

Zaznaczamy pozycję. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. Zostaje utworzony nowy wiersz. plik obmiarów zostaje wczytany. pojawi się okienko. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. Po wykonaniu operacji wstawiania. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. 265). czy przeliczać obmiary. Lista połączeń z plikami obmiarów. 264. do której wstawiamy obmiar. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator.Rys. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. w menu pojawia się menu Obmiar. przełączamy się do okna importu obmiaru. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. do której wstawiamy obmiar. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Program do kosztorysowania 289 . Jeśli decydujemy się na przeliczanie. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. Po potwierdzeniu na OK.

• Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. 290 NORMA PRO . obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg lokalizacji. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. wg wartości lub widok nie posortowany. które występują w importowanym pliku.W oknie importu obmiaru (rys. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. 265) znajduje się pasek narzędzi. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. według której będą wyświetlane obmiary. wg identyfikatorów. wg jednostki miary. które są użyte w kosztorysie.

którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro.65 + 15*0. Na rys. „j. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). usunąć itd. gdzie a00 jest równe 35. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu. 265.75*a00 + 15*a01. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. jeśli była wprowadzona. na której będziemy mogli dodać kolumny.”. zmienić ich kolejność. „Nazwa”.65. Program do kosztorysowania 291 . 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. Jeśli na przykład formuła ma postać 128.Rys. jednostka miary.3.3 i została zapisana w pełnej postaci. Okna kosztorysu i importu obmiarów. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. wartość obmiaru oraz lokalizacja.m” i „Wartość”.75*35. a a01 – 0. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku.

• Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . • Zaznaczyć obiekt rysunku.Rys. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. które zostały oznaczone do eksportu. 266 z listą tych obmiarów. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. takie jak na rys. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. 266. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. jeśli jest widoczne). Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku.

a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. Program do kosztorysowania 293 . Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy.

267. Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.Rys. 294 NORMA PRO .

narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). 2. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). Załóżmy. że sumaryczne wartości narzutów.62 57062. Należy pamiętać. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami.83 8559.14.44 18265. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu.77 15329. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów.4245 8559. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. 3. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. Różnice te wynikają z zaokrągleń. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania.

71. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem.62 Narzut (15%) 3520.416 2739. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. o cenie netto = 1. Na przykładach pokazanych poniżej widać. 296 NORMA PRO . wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu.77 15329. Podatku VAT 7%.1655 2299.17 2299.43 Jak widać. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.84 8559. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. w ilości 465.843 Narzut po zaokrągleniu 3520. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje.44 18265. że z problemem tym stykamy się na co dzień. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.42 2739. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.

80/583 = 40. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt.8297) 1. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego.. Weźmy przykładowy kosztorys. składający się tylko z dwóch działów. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.43*583 = 23570. materiałów i sprzętu. Program do kosztorysowania 297 .Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro.19 St. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość.71 Wart.. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku.00 Cena netto (3) 1. że cena jednej sztuki to 23567. Zysk jest liczony od robocizny.00 Cena netto (3) 1.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. brutto (6) 850. Nie dość. VAT (6) 55. a mianowicie zysk.69 zł). w wysokości 20%.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. towaru za 23567. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40. Obliczyliśmy. netto (4) 795. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. następnie obliczamy wartość brutto.83 Wart.66 Wart.85 2. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.43 zł.42509288. brutto (7) 850.71 St.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć.Vat (5) 7% Wart.

M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. M i S w pozycji. Rys. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. 298 NORMA PRO . gdy narzuty są liczone działami. Zsumowane wartości R. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. gdy narzuty są liczone działami. następnie od tego obliczany jest zysk. Widok kosztorys. Widok pozycji. 269. Rys.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. 268. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich.

DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.941978.63 3735.02 2286. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.82 2988.13 13719.02/465 = 42.55 0 19968. wartość pozycji – 19968.09 498. cena – 42. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji. z czego powstaje sumaryczna wartość R. które zostały wcześniej opisane.94 2390.M i S obliczany jest zysk. 270. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.M.08 20063.. S dla każdego działu. Z powodów.11 11433.24 0 747.91 28328.96 398.) 42. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.02 4012.06 14647. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.62 1264.65 0 4482. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.02 46530.M i S. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465. Widać..89 0 18202.94.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.1 (19968.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.47 17577. Kosztorys ofertowy.41 2929.02 1054.10 24075.02. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .60 210.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

279 przedstawia narzuty na cały kosztorys.Rys. w kolumnach ‘Od robocizny’. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. Okno pokazane na rys. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. Zwykle tak jest. 279 widać. 278). a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. 279. Program do kosztorysowania 309 . ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. ‘Od materiałów’. 280). Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. Rys. Ten przykład pokazuje jednak. Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. 278 Na rys. to zobaczymy. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. 278.

Rys. 310 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 281. Na rys. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. Z kolei na rys.Rys. 280. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. 281.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. Rys. 282.

286 i rys. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. 284. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. Program do kosztorysowania 311 . Jeżeli chcemy. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. 284). zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu.Rys. 283. Rys. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. 286) i nie jest rozdzielany na działy. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów.

Na rys. Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty).Rys. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. 285. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. 286. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. 312 NORMA PRO . Rys. 286). Na rys.

W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. 288). Rys. oprócz narzutów wspólnych. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. 288. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji).Rys. 287. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . obowiązują dodatkowe narzuty.’ lub narzutu.. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys.. W tym celu zaznaczamy dział. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone.

dlatego też jeżeli chcemy. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. dla działu ELEWACJA (rys. 290). W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. 289. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. Rys. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Aby to zrobić. 290. powinniśmy go wyzerować. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. np. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. jak i narzuty wspólne działów. 289). Rys. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek.

w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. Aby to zrobić. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. 291). dla której narzuty będę poddane modyfikacji. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji.wartość z 10 na 15%. Rys. 291. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów.

w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. lub kliknąć na przycisku . 275 wprowadzić konieczne zmiany. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Rys. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. 316 NORMA PRO . Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. 292.będzie wynosiła zero. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. nazwę działu lub pozycję). w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. a następnie w oknie rys.

UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. 293. Rys. Okno zapamiętywania definicji narzutów. które są podświetlone na żółto). jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. Oczywiście. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Po potwierdzeniu na OK. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. tablica zostanie zapamiętana. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. Narzuty koszt inwest. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. jeśli jest to nowa tablica. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. Program do kosztorysowania 317 . aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów.

Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. Z listy tej wybieramy tę tablicę. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. 318 NORMA PRO . z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. która jest najbliższa naszym potrzebom.

Program do kosztorysowania 319 . Pozycja. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. a nie na ich cenę. modyfikacji. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. – działy). wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). pozycji lub działu. w którym zostały zadeklarowane. to takie. Obecnie. Grupy globalne. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). które są widoczne w całym kosztorysie. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. Użycie wariantów może być też wygodne. WARIANTY Może się zdarzyć. pozycji. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. Widok Warianty danych). można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. ale może się zdarzyć. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. obmiarów i działów definiujemy w oknie. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje.15.

Gdy przewidujemy. że nie wybrano żadnego wariantu. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. Rys. 294. które się pojawi (rys.Rys. że dana grupa wariantów ma być lokalna. 295. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. Jeśli chcemy. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. aby program nie dopuścił do tego. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. powiązano je w grupy. W oknie. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście.

klikamy na OK. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. pozycji. trzeba go zaznaczyć. Obmiar lub Dział). dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. po czym nowy wariant pojawi się na liście. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. kliknąć na przycisku i w oknie. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. 296). właściwy wariant i kliknąć na OK. Od tego momentu dany element. Program do kosztorysowania 321 . Przyporządkowanie elementu RMS.klikamy na przycisku Dodaj. Pozycja. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. Jeśli chcemy. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. w oknie z rys. pozycję lub dział do danego wariantu. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. elementu czy działu. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. pozycji lub działów. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji.

a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. 297. a następnie klikamy na przycisku OK. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. 298). Rys. zostanie wyświetlone okno. bez żadnych wariantów. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. 2. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. 322 NORMA PRO .Rys. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. Wywołać widok Warianty danych. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. 296. i tam.

299. zaznaczamy je. Rys. Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). ale bez przyporządkowania ich do wariantów. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. 298. Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. Program do kosztorysowania 323 . czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK.Rys.

Rys. 300. Czasami może się zdarzyć. sprzęt). ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys.Rys. „dębowy” i „jesionowy”. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. 301. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. 324 NORMA PRO . 298.

Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant.Rys. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. 303. 302. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. o który nam chodzi. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Rys. Program do kosztorysowania 325 . Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy.

a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. klikamy na jednej z nich. . Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. 304. 326 NORMA PRO . Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. 305. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. Rys. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. Wybór aktywnego wariantu. 306).

Tworzymy alternatywny dział lub działy.Nieaktywny wariant pozycji Rys. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Pozycje wariantowe. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Program do kosztorysowania 327 . Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Jeśli dezaktywujemy dział. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. 306.

kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. W dodatkowym menu Roboty. takich jak Microsoft Project. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. Planista.16. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. Power Project. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. kluczy lokalizacji. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Project+. 328 NORMA PRO . będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar.

Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. 307). klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. a w polu Nazwa: – jego nazwę. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. Rys. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. W okienku.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. Program do kosztorysowania 329 . a chcemy się z tego wycofać. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. Zdefiniowane klucze lokalizacji. 307.

Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. Rys. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom.Na rys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. 330 NORMA PRO . poprawiamy i usuwamy stare klucze. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. 308.

Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Na rys. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. 310. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. Program do kosztorysowania 331 . 309. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. W wyświetlonym okienku (rys. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza.Rys. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. Rys.

Rys. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. 311. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. Rys. 312. 332 NORMA PRO ..

zaznaczamy okres.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. za którym ma być umieszczony. 314. Rys. Okienko wprowadzania nowego okresu. które wykorzystujemy do dodawania nowych. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. Program do kosztorysowania 333 . a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). Aby zdefiniować nowy okres. które się ukaże. włączamy opcję Podokres. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. W wyświetlonym oknie (rys. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. 313. Rys.

a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. kluczy wykonawczych. a drugi – z miesiącami. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. Rys. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. może zostać wstawiony nawet wtedy. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. 316). Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. 316. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. i w oknie. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. Rys. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys.Podokres. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. które mają być dodane. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. 315. które się ukaże (rys. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. wraz z terminem zakończenia. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. czy też bez ich uwzględniania. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO .

to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. jeśli zostały zadeklarowane). już we wstawionym wierszu. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. Rys. 317. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. który zamierzamy rozliczać. Program do kosztorysowania 335 . w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. a w kolumnie W następnym kroku. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. której dane zmieniamy. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. 15%). w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane.

z podziałem na podokresy.79 i 80. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. w którym deklarujemy. czyli w pozycjach 78. Rys. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. 336 NORMA PRO . Częściowe wykonanie robót. Na rys. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. Rys. 318. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. a następnie dodajemy nowy wiersz. 319).Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. 319. w jakich pozycjach wykonano roboty.

Na przykład okres II Kwartał 2002. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia.06 i do końca. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys.06.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. Program do kosztorysowania 337 . W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. który trwa do 30. Na rys. 319. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. do 16. może też być rozliczany codziennie. • Włączamy opcję Aktywny dział. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. wykonanych robót w danym okresie. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. znajdujący się na ekranie. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. czyli do 30. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości.06.06. Należy przy tym pamiętać.

widoczny I kwartał 2002. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. za którą wykonano roboty. Częściowe wykonanie robót. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 321. Rys.Rys. Na rys. 320. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. 338 NORMA PRO .

Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. 319. Program do kosztorysowania 339 . a pole Wykonano:. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Do 15. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. Rys. Widok wykonanych robót.. Okienko.2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. jak pole Wartość: (opis na str. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.337). 322.34% sumy wartości pozycji 82 i 83. jak pole Okres:. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys.337 . co po przeliczeniu stanowiło 49.05.Rys. 323. 323).

324. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych.337 . W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji. 325). Stosownie do wybranego klucza. jak pole Okres:. 340 NORMA PRO . W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. Rys.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. 325.Rys.337). i rys. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 324. 319. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. Okienko.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. a pole Wykonano:. jak pole Wartość: (opis na str. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys.

Widok wykonania robót w pozycjach 84. 327). Stosownie do wybranego klucza. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. Rys. 327. Program do kosztorysowania 341 . okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys.Rys. 326.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. 328).

ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. to ceny mogą się zmienić. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy.Rys. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. w którym ceny mają zostać zmienione. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. 328. 342 NORMA PRO . Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Operacja ta może być niebezpieczna. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie.

aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. Program do kosztorysowania 343 . Okno określania opcji tego podstawiania (rys. 330. 329.77).12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. 329) zaznaczamy okres wykonania robót. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Rys. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. Rys. gdy chcemy. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). można wykonać operację. ale również na widok Przedmiar. a pojawiła się całkowita suma obmiarów. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty.

Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. 333. 331. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. Rys.Rys. 344 NORMA PRO . Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. W oknie z rys. 332. 329 zaznaczono I kwartał 2002. W oknie z rys. na dole widok przedmiar. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. Na górze widok wykonanych robót. Rys. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone.

a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. Widok wykonanych robót.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. Widok Przedmiar. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. Rys. 334. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. Widok wykonanych robót. Rys. Program do kosztorysowania 345 . Pozycja 81. 335. 336. na dole w widoku Przedmiar. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót.

m.”. Rys. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. „Koszt jedn.. „Cena jedn. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. 337. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Ilość. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. „Nakłady”. 337). Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. „Opis”. Widok.”. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. a tabela zawiera kolumny „Lp”. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. „j. „Ilość” i „Wartość”.17. „Podstawa”. w kosztorysie inwestorskim. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU).

338. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. bez wyodrębniania elementów RMS. Wstaw pozycję. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . Aby przejść do tego widoku. opis. jak widoku Kosztorys. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania.westora. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. znajdującym się na głów- Rys. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. aby przejść do widoku Kosztorys. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. Zawiera przyciski Wstaw dział. podstawę wyceny.

zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. zawarte w menu RMS. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. „Ilość” i „Wartość” (rys. 339. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. nie są dostępne. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego.wań. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. Rys. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów.” pojawią się „Cena jedn”. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. obm. 339). Przyciski dotyczące elementów RMS. jak również polecenia menu związane z nimi.

Program do kosztorysowania 349 . W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. Aby go wywołać. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Rys. Na końcu. Widok Działy kosztorysu. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. z czego dane wyliczenie wynika.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. w kolumnie „Razem”. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. 340. opisem. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. podstawą wyceny. wyświetlany jest obmiar sumaryczny.

funkcji matematycznych. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. dwukrotnie na nim klikając. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. Kosztorys w widoku Przedmiar.Rys. 350 NORMA PRO . 341.

♦ Przycisk Komentarz wskazuje. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. określenie klucza lokalizacji. jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. Wstaw wiersz przed). wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). pomocniczych). ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje.♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar.

nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . W okienku widoku. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. narzuty wspólne działów. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. 342. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu.oraz zmianę ich danych. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. I tak. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. Pole Wybór działu Rys. jeśli oglądamy narzuty pozycji. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. Podobnie postępujemy. gdy usuwamy narzut. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje).

Rys. wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . Podsumowanie kosztorysu. które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. Program do kosztorysowania 353 . materiałów i sprzętu. Wiersze. przejście do widoku narzutów – . 343.W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . odliczenie materiałów . który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami.

wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. a następnie w zależności od tego. Edycja cen sprzętu. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. według wartości lub według grup. materiałów i sprzętu. 344. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. alfabetycznie według nazw. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. Rys. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Edycja cen materiałów. Materiały. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. w których występuje zaznaczony element. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. Sprzęt lub Wszystkie. 354 NORMA PRO . Widok wszystkich cen. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny.

ile faktyczne wierszy zajmują.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. formą przedstawienia kosztorysu. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. 345. Aby przejść do widoku skróconego. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. nakładu. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. znaj- Program do kosztorysowania 355 . niezależnie od tego. Widok skrócony widoku Kosztorys. Widok skrócony można stosować. Dane elementu (pozycji. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Rys. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w polu cena wpisujemy właściwą wartość.

W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. Są to widoki Wykonane roboty. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. pokazywane są tylko niezerowe roboty. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. gdy w opcjach kosztorysu. 356 NORMA PRO . której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. 346). Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. Widoki te są dostępne tylko wtedy.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski.

♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. Rys. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. dla których wprowadzono wykonanie robót. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego.Okno widoku Wykonanie robót. 346. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. W wierszu pozycji.

Widok Rachunek ilościowy. 347. w wierszu „Razem wykonano”.do wykonania.m” – jednostka obmiaru. 358 NORMA PRO . Rys. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty.” – numer pozycji. • „j. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. 347. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. a pod nią. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. • „Il. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. Widok ten został pokazany na rys. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. to do pola tego można wpisać datę. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. za liczbą musimy wpisać znak %. ilość wykonanych robót narastająco.

Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. można również modyfikować obmiary. • „Wart. w okresie obrach.wyk.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. • „Cena w okresie obrach. Te.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . Program do kosztorysowania 359 .wyk. • „Il. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. • „Il. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. • „Wart.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. • „Il. W widoku tym.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. • „Wart. • „Wart. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny. • „Wart. w okresie obrach. które reprezentują interesujące nas wielkości. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). • „Il. w wybranym okresie rozliczeniowym.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania.

Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. „Nazwa” oraz „Wart. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. w okresie obrachunkowym”.p. wybierać warianty aktywne. 349). 348. „Wart. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. usuwać. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. 360 NORMA PRO . dodawać nowe warianty. „Wart. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. wykonana”. kosztorysowa”. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart.”. „Wart. Widok wariantów pojawia się obok.Rys.poprz”. edytować. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L.wyk.

Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. jako wartość. Domyślnie. Znak minus . zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. Program do kosztorysowania 361 . 349. Widok Warianty danych. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Jak widać na rys. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . 349. co oznacza. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie.7 %). że wartość się od założonej wartości kosztorysu.Rys. znak plus – że jest równa tej wartości. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty.

W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. jaki związany jest z danym symbolem. Rys. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. 351. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. czy kryterium wyboru ma być minimalna. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. Dla symbolu możemy wybrać. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. wśród których szukamy wariantów optymalnych. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. W oknie z rys. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. 362 NORMA PRO . 350. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów.

Określanie warunków wyszukiwania wariantów.Rys. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. 351. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. które się wzajemnie uzupełniają. Program do kosztorysowania 363 . możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). Rys. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. Lista pozycji. Lista elementów. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. można je połączyć w jedną grupę. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. w których dana grupa była użyta. 352. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów.

w którym decydujemy.Aby połączyć warianty. Łączenie wariantów. 353. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. które warianty dodać. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. Rys. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. 364 NORMA PRO . zostanie pokazane okno. Jeśli warianty w grupach się różnią. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka.

statystykę oraz listę pozycji. „J. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. do której zaliczyliśmy materiał.” – cena jednostki materiału. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Rys. sprzętu. To. „Il inw. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. „Ilość” – potrzebna ilość materiału.” – jednostka miary.” – ilość materiału inwestora. „Il wyk. 354. „Wartość” – wartość materiału. „Cena jedn.” – ilość materiału wykonawcy. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. robocizny.18.m. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów. wyświetlić tabelę elementów scalonych. Zestawienie materiałów. do- Program do kosztorysowania 365 . „Nazwa” – nazwa materiału. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. „Grupa” – grupa materiałowa. materiałów inwestora. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. Okno opcji otwiera się.

♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. 366 NORMA PRO . sprzętu. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. materiałów inwestora) w nim występujących. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. ♦ Przycisk Usuń element.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. w których występuje. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. ♦ Przycisk Materiały inwestora. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. w którym można wybrać dział kosztorysu. „Cena dostawcy”. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. do których należą. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. w których występuje dany element. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu.

Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. dostawców i indeksów u dostawców. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. alfabetycznie według nazw.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. w którym można wybrać okres rozliczeniowy. Program do kosztorysowania 367 . gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. według grup. ♦ Przycisk Całość inwestora. według wartości. materiałów inwestora).. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. sprzętu. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora.

♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. w których element występuje.mat. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe.”) i wartość materiału („Wartość”). a pod nią spis pozycji. 368 NORMA PRO . wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. wystarczy kliknąć ). wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. wartości i grup. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. niezerowymi lub wszystkich. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. do których należy dany element. nazw. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. normę zużycia („Norma”). Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. cenę jednostkową („Cena jedn. Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). ilość („Ilość”).

Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. pokaże nam się okienko. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. wystarczy kliknąć na przycisku ). Okno szczegółowego zestawienia materiałów. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. jak dla zwykłego zestawienia. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. Program do kosztorysowania 369 . w których działach materiał ten występuje. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. materiał. 355. cenach i wartości. Rys. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys.

370 NORMA PRO . 357. materiał. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych.Rys. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. Zestawienie materiałów działami. 356. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. w okresach z menu Widok Rys. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału.

Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. „Cena jedn. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Okno zestawienia robocizny. „Ilość”. „Nazwa”. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski.” i „Wartość”. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. wystarczy kliknąć na przycisku ). 358. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. 358). Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. „Jm”.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. Program do kosztorysowania 371 . znaj- Rys.

Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 372 NORMA PRO . Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. 360.Rys. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. 359. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. robocizny w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie robocizny działami.

Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. wystarczy kliknąć na przycisku ). Zestawienie sprzętu działami. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. Okno zestawienia sprzętu. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. 362. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. 361. Rys. Program do kosztorysowania 373 .Rys.

el. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. pokazuje podsumowanie kosztorysu. „Kp”.” – wartość jednostki. zaś „wart.” – liczbę jednostek elementarnych.el. „Materiały” i „Sprzęt”. W takim przypadku informuje ona nas.j. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. ”il. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne).el. „T”. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. Dla wszystkich 374 NORMA PRO . „j. w której wyświetlona jest nazwa działu.” – jednostkę miary elementu. w których pokazana jest wartość robocizny. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale.j. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. 363. „Kz”. „Robocizna”. 364). materiałów i sprzętu.

Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Rys. Różnica ta może być ujemna. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Jeśli pozycja została uproszczona. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. karta ‘Widok zestawień’. Program do kosztorysowania 375 . grupa ‘Tabela elementów scalonych’. 364. pojawia się kolumna „Uproszczone”. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. to kolumna ta jest pusta. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Pełna tabela elementów scalonych. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu.

sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk )..RS” (ceny jednostkowe robocizny. jak na rys.R”. „C.j. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. W oknie takim. „C. dla którego zestawienie jest wykonane.j. 376 NORMA PRO .S” i „C.j. Zestawienie pozycji w dziale PARTER.j. „Cena jedn. Rys. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. „Narzuty” (wartości narzutów). Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. S+narzuty) lub bez. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). na przykład według wartości pozycji. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). 365.”. materiałów.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. M+narzuty. 365 możemy wybrać dział. „Rusztowania” i „Wariant danych”. „C.M”. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty.

Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. 366). zawierający takie kolumny. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. jakie są nam potrzebne. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. 366. Rys. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 .

W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. a następnie wybieramy go z listy. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. W informacji o wybranym dziale. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. Rys. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. 367. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . Okno wyboru widoku pozycji. w oknie z rys. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane.przycisku Zapisz domyślne. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. 367). 368). klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. „Mat”. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. Wybieramy ten. które były zapamiętane.

przejdziemy do okna edycji danych tego działu. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. W kolumnie „RAZEM”. Rys. Program do kosztorysowania 379 . przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Tabela Statystyka. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. 368.nakładu w stosunku do wartości całego działu. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. M i S („R z narzutami”.

albo później. Dodatkowo. gdzie jest to możliwe. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. na karcie ‘Opisy’. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. zawierających ceny jednostkowe. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona.19. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. 380 NORMA PRO . Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. również zaznaczyć tę opcję. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. z elementami RMS. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. w opcjach kosztorysu. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej).

czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. rozdział. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. tabelę i kolumnę. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). 369. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. W zależności od tego. 153) rozwijamy listę katalogów. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Rys. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową.

Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. 370) widać. Na jego podstawie decydujemy. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika.1. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. 3. 2. Na (rys. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. której inne kolumny zostały uwzględnione. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. 370. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. o którą mu chodzi z ceną zerową. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). dla których podano cenę w cenniku. Rys. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. Na rys. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. ale jest ona kolumną z tabeli. którą z nich wybrać.

371. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. odpowiednią bazę cenową i cennik.Rys. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. jak również nie istnieje tabela. Rys. której mogłaby być częścią (np. Jeśli pozycja ma warianty. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. 4. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. 372. 372). a różnią się tylko numerem wariantu. mają one wspólną podstawę. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. Program do kosztorysowania 383 . KNNR 4 2003-01).

Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. KNNR 1 0104-02. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. a potem modyfikujemy jej zawartość. 384 NORMA PRO . wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. 373. na przykład. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. Rys. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. wybieramy pozycją podobną.

WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. 374. inaczej z laserowej. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. Ustawienia drukarki. Pamiętajmy przy tym. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. Trzeba przy tym pamiętać. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki.20. 374). co aktualnie znajduje się na ekranie. Program do kosztorysowania 385 . ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. Rys. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. klikamy na przycisku Właściwości. to znaczy wydruki tego. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. Z tej drugiej opcji korzystamy. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. orientację wydruku. na którą zostanie skierowany wydruk. gdy wydruk ma być obrócony o 900. określić opcje wydruków. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie.

W zależności od tego. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. czy też musimy podawać papier ręcznie.) i odwrotnie. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. i Dwie str. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. czy dysponujemy podajnikiem papieru. Poprzednia strona). ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. które się ukaże. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. wybieramy papier A4. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. Z następnego menu.

Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. to znaczy. jak powinien wyglądać wydruk. Szablony…. strony tytułowej i numeracji formularzy.Układ strony… i Opcje…). stopki itd. Rys. który zestaw drukujemy. Okno wyboru stylu wydruku. w którym wybieramy styl wydruku (rys. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. 375). nagłówki. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. Jeśli chcemy.). Program do kosztorysowania 387 . Układ strony….Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. Szablony…. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. 375. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. Zestawy…– umożliwiające określenie. umożliwiające wybór szablonów tabel. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków.

Rys. 377. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. 377). W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. Okno definiowania nowego stylu.Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. 388 NORMA PRO . a w prawej – zaznaczamy te opcje. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. 376. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. Rys. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. które chcemy wczytać do nowego stylu.

książki przedmiarów. Rys. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:).Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. oraz Program do kosztorysowania 389 . 378. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. które są dostępne. te elementy. które zostaną wydrukowane. zaś w polu Wydruki w zestawie. W oknie z rys. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. Na kartach ‘Kosztorys’. Oferta i Książka przedmiarów. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . Kosztorys. 378. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. 379. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. ‘Zestawienia’. które będą drukowane. ‘Cenniki’. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. charakterystyki obiektu.

Rys. 390 NORMA PRO . W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. które wydruki do niego wejdą. Wraz z szablonem. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. usunąć. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. Aby wprowadzić. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. Okno modyfikowania zawartości zestawu. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. to po prostu określenie rodzaju. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. W okienku. które się pojawi (rys. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. który zastosujemy w danym stylu. 379. 398). czyli tym. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. (patrz str.

Rys. 382). wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Rys. 382. reszta parametrów jest pusta (rys. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. 381. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Okno wyboru i edycji szablonów. 380. Rys. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. wybieramy go z listy.w polach Ramki tabeli. który by nam odpowiadał. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki.

Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. ramek bocznych. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób.. Okno definiowania szablonów ramek. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. Rys. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. To. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. 392 NORMA PRO . wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. 383). wybieramy w polu Wiersze. (rys. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn).opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. 383.

384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. W oknie edycji szablonu (rys. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Rys. 384.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. Jeśli zaś tworzymy nowy. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. trzeba dla nich zdefiniować szablon. rodzaj i wielkość czcionki. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. Istniejący. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. Program do kosztorysowania 393 .

Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. Typ wydruku. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. 394 NORMA PRO . Rys. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. co znaczy. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. • Typ. 385. dla którego formułujemy szablon. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie.

Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. których parametry można poddać zmianie. Definiowanie szablonu strony tytułowej. dodanie nowego i usunięcie szablonu. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . 386). 386. Przyciski Zmień. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. Rys.

Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). wyglądu nagłówków i stopek. 387. pojawi się okno. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. Rys. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Jeśli klikniemy na przycisku . które zawiera ustawienia formatu strony. Charakterystyka obiektu. Wczytywanie pliku loga firmy.się na kartach ‘Opisy’. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik.

Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. Wiersz nazwy programu Rys. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). będą one drukowane jako czarno-białe. W grupie ‘Czcionka standardowa’. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. nagłówki i stopki na stronie. W dolnej części. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. tekst wejdzie’ na margines dolny). aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. Marginesy. 388. Program do kosztorysowania 397 . w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. Jeśli chcemy. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. która ma być użyta do drukowania.

to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . dla którego określamy pozostałe ustawienia. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej.Rys. W przypadku ustawiania opcji dla typu. co oznacza. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. 389. Jeśli chcemy. w którym uwzględniane są działy. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie.

% obszaru druku określa. tylko w całości przenoszona na następną stronę. Jeśli jest zaznaczona. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. przekraczający podany procent obszaru druku. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. Rys. bez żadnego odstępu. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami).. opcja od poziomu2. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. jeden za drugim. Jeśli odległość ta jest równa zeru.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. Program do kosztorysowania 399 . wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. górny – nagłówek – stopka). że długi tekst opisu pozycji. opcja od poziomu1. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony.. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. 390. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. Im ten procent niższy. W polu Marg. Pole Dziel wiersze wyższe niż . dolny – marg. to pozycja nie jest dzielona między strony.

zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. 400 NORMA PRO . 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Rys. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. która nam bardziej odpowiada. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. 391. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. Dodatkowo.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam.

389). to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. to w sekcji. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. ciąg znaków sterujących). która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. w której znajduje się kursor. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. Program do kosztorysowania 401 . opis przycisku Strona tytułowa…). • Jeśli klikniemy na przycisku Str. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku.

• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. inne dla zestawienia materiałów. inne dla podsumowania. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. wzięte ze strony tytułowej. numer strony) lub jeden pod drugim. a za nim ciąg ^Win. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. oznaczający nazwę inwestora. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. Wszystkie. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. pod nim adres firmy (^Waf). Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. Na rys. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. Na rys. itd. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. 391. nazwa działu. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. ^O^D^S (opis kosztorysu. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. zaznaczamy opcję dla wszystkich. 402 NORMA PRO . opisane wyżej ustawienia. 392.

Wszystkie reguły postępowania są takie. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. aby szerokości były stałe. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. 393. zaznaczamy opcję Szerokość stała). Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. Rys. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. jak dla nagłówka. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. tyle że dotyczy stopki. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. I znowu.

404 NORMA PRO . dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. 394). na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. Rys. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. 394. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis.

tabeli wartości scalonych. musimy ją wybrać z listy kolumn. pozycji itd. statystyki. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. Program do kosztorysowania 405 . zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. oferty. tabeli elementów scalonych. Rys. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. 395. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała.

które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. Rys. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. 396. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Forma może być Pełna i Skrócona. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. W polu 406 NORMA PRO .

Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. 3. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. Oczywiście. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. pozycje mogą być Nie rozwijane. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. które sami określimy. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. będą drukowane. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). 2. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów.

Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu.wydruków i Drukowanie kosztorysu). Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. Rys. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. Rys. który miał ją zawierać. 397). Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. że w każdej pozycji kosztorysu. Karta ‘Koszt. 397. uproszczony’ (rys. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. mają tylko węższy zakres. 408 NORMA PRO . 398. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. uproszczony’.

to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 .=1) wyczyszczona). 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. inwestorski’. Karta ‘Koszt. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Rys.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt.=1) zaznaczona). 399. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm.

Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. jeśli opcja ta jest zaznaczona. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. 400. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. jeśli tak. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. Rys. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. 410 NORMA PRO . Zaznaczając opcję Kosztorysu. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. czy drukować podsumowania działów. czy drukować pełne dane. Gdyby inwestora interesowały narzuty. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:).Wyrażenia obmiaru.

czy terminy wykonania robót (Terminy). Karta ‘Wykonane roboty’. Rys.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). możemy samodzielnie zdecydować. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . 401. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. okresy wraz z podokresami (Podokresy).

planów działów i kluczy lokalizacji. Rys. 403. 412 NORMA PRO . Rys. 402.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. Karta ‘Słowniki’. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia.

Rys. Program do kosztorysowania 413 . w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). 404. Karta ‘Cenniki’. – kolumny cen jedn. ceny jakich nakładów drukować. a w grupie ‘Koszt inwest. czy w postaci rozwinięte. wraz z podpozycjami. z których powstały. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. z widoku Wprowadzone pozycje. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji.

Rys. Karta ‘Pozycje’. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. 414 NORMA PRO . to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. 405. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny.

406. RMS’.Karta ‘Zest.pozycji’. Program do kosztorysowania 415 . Rys. Karta ‘Zest. 407.Rys. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie.

Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. działy zostaną pokazane tak. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów.. Opcje drukowania zestawienia cen.. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). Karta ‘Zest. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji.. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. 416 NORMA PRO . jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. jak na widoku zestawień. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. str. to tabele będą drukowane jedna za drugą. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. 424).. Tak samo dzieje się.

Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. Szczególnie istotne jest.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 .Rys. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. które mają znaleźć się na wydruku. Karta ‘Zest . Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. 408.cen’. Rys. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna). W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości.’ dla stylu Norma. scal. scal. Karta ‘Tabela elem. jakie elementy będą drukowane. 409. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty.

w których zdefiniowano narzuty). Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). Karta ‘Podsumowanie’. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu.W polu Działów: wybieramy ten poziom. Rys. od którego mają być pokazywane na wydruku. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). 418 NORMA PRO . jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu).Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. w polu Działów: wybieramy poziom. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. 410. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje).

będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). Karta ‘Narzuty’. Program do kosztorysowania 419 . 411. Rys. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. Jeśli zaznaczymy Wszystko.Rys. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. 374). jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. 412. Karta ‘Działy’. które się ukaże (rys.

jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. Rys. plik HTML). lecz nie posiadający programu Norma Pro. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. która nam najbardziej odpowiada. 413. że zestaw będzie drukowany od końca. na- 420 NORMA PRO .♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. to jest od ostatniej strony do pierwszej. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. że im gorsza jakość. Okno drukowania kosztorysu. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Trzeba pamiętać. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje.

które się ukaże. kosztorys i tabela elementów scalonych. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. W polu Nr. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). Zaznaczamy na nich elementy. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. z której będzie składał się wydruk. Po powrocie do okna z rys. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa.stępnie kolejnych jego kopii. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. przedmiary. W okienku. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. pierwszej strony: możemy wpisać numer. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. charakterystyka obiektu. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. wybranego stylu. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. mamy karty ‘Kosztorys’.

422 NORMA PRO . 1. 414. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. opcja Nie rozdzielać. 414). Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. Rys. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. 415). i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. to informacje o wszystkich działach. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. Steruje tym opcja ciągła numeracja. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. 2. które mają wartości różne od zera.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. Element w wydruku zestawienia działami.

W programie Norma Pro zestawienia materiałów. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie).Rys. Wybrana opcja Od poziomu 1. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. 415. zerowe ceny lub niezerowe ceny. Program do kosztorysowania 423 . 3. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. 4. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. które mają pozycje. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. Aby określić. które pozycje zestawień mają być drukowane. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. czy jest to dział czy poddział. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. zostaną wydrukowane tylko te działy. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji.

. w jakim będzie zrealizowany wydruk. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. Należy przy tym pamiętać. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. 424 NORMA PRO . Jeśli chcemy. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. ‘Rozliczenia’. ‘Zestawienia RMS’. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy.).. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. 413). ‘Zestawienia’. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. 413 kliknięciem na przycisku OK. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys.

Rys. 416. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. Okno drukowania zestawień. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. obok opcji pojawi się pole.Rys. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. karta ‘Zestawienia’. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. karta ‘Kosztorys’. Okno wyboru wydruków. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. które chcemy mieć na wydruku. Program do kosztorysowania 425 . 417.

kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. Karta ‘Zestawienia RMS’. 418. Karta ‘Rozliczenia’. Rys. 426 NORMA PRO . 419. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. i ewentualnie.Rys.

420. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. Karta ‘Cenniki’. Rys. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy.Rys. Program do kosztorysowania 427 . 421. Karta ‘Harmonogramowanie’.

W okienku pokazanym na rys. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). w niektórych pozycjach. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. Rys. w wybranych działach. w aktywnym dziale. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok.21. Okienko zmiany norm w kosztorysie. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. dla którego zmieniamy normy. W 428 NORMA PRO . 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. 422. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie.

Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. 423. Program do kosztorysowania 429 . Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Definiowanie wariantów.. Rys. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. Parametry kosztorysu Parametry. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Stałe globalne. niezależnie od typu kosztorysu. okresy rozrachunkowe i plan działów. które występują zawsze. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. klucze lokalizacji. to parametry ekonomiczno-techniczne. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’.

Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. BAZY CENOWE I CENNIKI. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Klucze lokalizacji. Okresy rozliczeniowe. Klucze wykonawcze. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. 430 NORMA PRO . Klucze planów działów. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu.

424). Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. zdejmuje z niego zaznaczenie. bez podziału na zawody. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. dziale czy zaznaczonych pozycjach. wybranych działach lub pozycjach. Program do kosztorysowania 431 . zaznaczamy ten zawód. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. W następnym oknie. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. Zastępowanie robocizny). wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK.

Upraszczanie pozycji. wybranych działach czy pozycjach. 424. o których ma nas program ostrzegać. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK.Rys. Jeśli chcemy. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. 432 NORMA PRO . aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Wybieranie zawodów. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu.

wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 .Rys. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. 426. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. 425. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. które się pojawi. Rys. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu.

bez podziału na działy. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. z menu Dział. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. które nazywamy kosztorysami składowymi.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). można go zaktualizować w razie potrzeby.. 2. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane.. Zanim wstawimy taki kosztorys. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. 434 NORMA PRO . to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. Kosztorys złożony. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys.

Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. 427. czyścimy opcje Wstaw poddziały. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. nazwę i numer katalogu. wywoływane jest z menu Kosztorys. Program do kosztorysowania 435 . zostaną dołączone do listy.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. które na to pozwala. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. Rys. Wielkości te można zmodyfikować. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Dodatkowo. Jak widać. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. opcja ta powinna być zaznaczona. 428 pokazany jest cennik pozycji. Na rys. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami.

Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. 428. 429. 436 NORMA PRO .Rys. Rys. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać.u. 427. jak na rys. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. dla każdego działu pojawi się okno takie. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. klikamy na przycisku Pomiń. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje.

Rys. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. 431 widać. 430. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Pierwsza z nich. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . Okno wstawiania ceny działu do cennika. że istnieją dla niego podpozycje. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2.1 bez pozycji. które są działami kosztorysu. 432 widać.Rys. a więc informuje o tym. 431. to uzyskamy listę pozycji. Na rys. Na rys.

Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. Rys.NIAK 1 ma podpozycje. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. które są działami kosztorysu. Jeśli włączymy rejestrację zmian.. Okno z opcjami rejestracji zmian. Rys. I rzeczywiście. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. w którym ustawiamy opcje rejestracji. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. 432. 433. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO .

Program do kosztorysowania 439 . działu i całego kosztorysu (rys. 434. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. 435. wartość pozycji. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. gdzie wpłynęły na inne wielkości. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. Zmiany pokazane w kosztorysie. 434). ale widać je również wszędzie tam. Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji.. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. Rys. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU.podkreślone. Rys. wartość kosztów bezpośrednich. że będzie liczona od tego materiału). Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. cen jednostkowych pozycji. Kolory ekranu).

które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. Jest to wewętrzny numer. pozycji. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. nadawany przez program tylko po to. nakładzie). działu. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian.Rys. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. które się pojawi (rys. dział. który pozycja miała przed usunięciem. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. 440 NORMA PRO . w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. a zostaną tylko nowe. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. Zmiany będę rejestrowane do momentu. pozycję.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. 436.

W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. 437 pojawi się tylko raz. okno z rys. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. i jeśli tak. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. Program do kosztorysowania 441 . które chcemy odrzucić. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. pozycji czy nakładu. dziale i w całym kosztorysie.Rys. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. zostanie wyświetlone okno z rys. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. że program po kolei sprawdza. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. klikamy na przycisku Pozostaw. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. Analogicznie. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. dla każdej pozycji. Te. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. Oznacza to. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. okno z rys. 437.

442 NORMA PRO . którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). Rys. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. które chcemy porównywać. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. W wyświetlonym okienku (rys. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. gdy trafi na różnicę. 438. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego.

Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. 1. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym.Rys. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. 3.65 na 8. 2. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. w którym wybieramy porównywany kosztorys.57. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. Program do kosztorysowania 443 . które występują w kosztorysie wczytywanym. Wartości. które są w kosztorysie wczytywanym. 439. Lista różnic występujących między kosztorysami. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. W tym przypadku. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. zaś te. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno.

wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. Rys. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. 444 NORMA PRO . czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. 440). • Wartość 47031. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. Rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. 440). Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. 441. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. 440. (rys. a pozycja _237. zaś wartość 4770 jako dodana. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2.

że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. Rys. 442.65 została uznana za usuniętą. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić.57 za dodaną. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. zaś te wartości. w sposób opisany dla rejestracji zmian. każdy w swoim własnym oknie. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). 441). W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. otwieramy następny. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. zaś cena 8. 442). • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK.

Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). Rys. 443. okna są wyświetlane kaskadowo. Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . W programie zostały otwarte trzy kosztorysy.tytułu każdego z nich) z menu Okno. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne.

Program do kosztorysowania 447 . 444. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Sposoby porządkowania okien. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. działów i elementów RMS.TORYSU. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Rys. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik.

który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. Okno eksportu widoku.txt. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. Rys. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. zestawienia lub kosztorysu. 445. 448 NORMA PRO . 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno.Na rys.

używamy przycisków w górę i w dół. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. 447) i w jakiej kolejności. zestawienia lub kosztorysu. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. pozycja(e). które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. po czym tworzony jest plik tekstowy. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. elementy RMS). Program do kosztorysowania 449 . 446. które same nie potrafią rozpoznać separatora. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. Rys. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. które będą wyeksportowane. Na rys. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego.

z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy.Rys. postępujemy podobnie. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. które się ukaże. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. Pozycje czy RMSy. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. które się ukaże. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. 447. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. Otwieramy ACCESS. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. 450 NORMA PRO . w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie.

gtm). będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. Ocena. wybrać Faktura FORTUNA (*. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian.ftx).Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. postępujemy jak opisano powyżej. czy do systemu SAP. Wystarczy tylko w oknie z rys. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. a jeśli była rejestracja zmian. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. działającymi nie tylko na jednej.XSD zawierający opis struktury kosztorysu.pla) lub GET Manager (*. Eksport do programów Obmiar. 445. programu Ocena. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. w polu Zapisz jako typ:. Program do kosztorysowania 451 . Odbiór. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. z tym że w oknie z rys. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. ale nawet na różnych platformach systemowych. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL.

db). z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH.xml). podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Strix.2. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Winbud 3. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz.ath). Import z programu Zuzia. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie. który będzie czytelny dla innych programów np. Leonardo (ex*.4.inw).Aby zapisać kosztorys w formacie XML.ath).ATH. Aby wczytać plik w tym formacie. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako….*). 452 NORMA PRO . Leonardo. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz….2.2(d*. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Seko. Winbud 3. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*.1 i Norma Inwestor.ath). Leonardo. Rodos.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. aby je wczytać do Normy Pro.ATH. Sekocenbud (*. Penta. WinBud 3.zuz).

dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. klikamy na wybranej nazwie. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. Karta ‘Opcje kolumn’. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. które się ukaże znajdują się dwie karty. Jeśli chcemy.22. 448. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. w grupie kolumny. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. Rys. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. Z lewej strony okna. Program do kosztorysowania 453 . rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów.

Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. „Nazwa działu” . zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. „Robocizna”. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . 454 NORMA PRO . UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. „Materiały” i „Sprzęt”. „Od” i „Do”. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Rodzaj. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. w którym aktualnie się znajdujemy. styl i rozmiar czcionki. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. „RAZEM”. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny.

Okno ustawiania kolorów.Rys. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. 449. 451). Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. wybieramy dysk i katalog. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Po ukazaniu się okna (rys. Program do kosztorysowania 455 . Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. 450).

powinniśmy ją zmienić na taką. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. Znak & przed literą S oznacza. 450.exe Rys. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. Okno dodawania gry Saper. należałoby napisać Sape&r). wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . Wybrany plik winmine. że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem.Rys. która ma się ukazać w menu. 451. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. Okno tworzenia menu Narzędzia. W naszym przykładzie będzie to Saper. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość).

♦ W oknie dodawania programu (rys. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. Jeśli chcemy. na przykład programu fakturującego Fortuna. lub W oknie dodawania programu (rys. Po powrocie do okna z rys. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. 452). Po potwierdzeniu na OK. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. Po powrocie do okna z rys.pola Argumenty:. tak jak opisano to na stronie 131. 450) klikamy na przycisku Anuluj. 450) wybieramy potrzebną aplikację. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku.) Program do kosztorysowania 457 . 451) klikamy na przycisku Dodaj. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. Aby to zrobić. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. Dodatkowo. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca.

który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. 458 NORMA PRO . ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. do których można wyeksportować kosztorys. dla których argumentem jest plik kosztorysu. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program.Rys. to znając typ pliku. Zatem mogą to być wszystkie programy. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. 452. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona.

• Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku.23. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. co widać na widoku). • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. co widać na widoku. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. Program do kosztorysowania 459 .

• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. które można cofnąć. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Aby uzyskać te same widoki. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. itd. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. 460 NORMA PRO . na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. wartościami. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok.

• Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Program do kosztorysowania 461 . • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. cenami i wartością. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. materiałów i sprzętu. cenami i wartością. które występują w menu Zestawienia. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. to znaczy kosztów robocizny. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny.

• Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. 462 NORMA PRO . Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja.

funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. Na przykład. itd. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. dostaniemy zestawienie materiałów. w Intercenbudzie. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. funkcji matematycznych. który ma przyporządkowany wariant. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. Program do kosztorysowania 463 . czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. pozycji lub działu.

czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. materiałów i sprzętu. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. Edycja cen materiałów. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. 464 NORMA PRO . • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Edycja cen sprzętu. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej.• Przycisk Komentarz wskazuje. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu.

• Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. według wartości lub według grup. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. w których występuje zaznaczony element. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. pokazywane są tylko niezerowe roboty. • Przycisk Materiały inwestora. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. Program do kosztorysowania 465 . • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. Jeśli przycisk jest wciśnięty. do których należą. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych.

• Przycisk Zestawienie robocizny działami. dostawców i indeksów u dostawców. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy.. • Przycisk Usuń element. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. w których występuje dany element. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. w których występuje. • Przycisk Połącz RMS-y. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. alfabetycznie według nazw. według grup.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. 466 NORMA PRO . według wartości. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. • Przycisk Całość inwestora.

• Widok Podsumowanie. • Widok: Przedmiar. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Przywróć operację. • Usuń. • Widok: Kosztorys. • Cofnij operację. • Widok: Działy kosztorysu. • Widok Narzuty kosztorysu. • Zestawienie – Robocizna. • Widok Ceny | Wszystkie. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Zestawienie – Sprzęt. • Wstaw nową pozycję.24. • Drukuj bieżący widok. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Otwórz kosztorys. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Wytnij do schowka. • Kopiuj do schowka. • Przesuń pozycję. • Zestawienie – Materiały.

Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Zestawienie – Statystyka. • Zestawienie – Tabela elem. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. Scalonych. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Widok Wykonanie robót. • Przejdź do następnego elementu. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Zestawienie materiałów w działach. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Przewiń o jeden ekran w dół.

to do ostatniego wiersza w pozycji). pola wyboru. • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy).Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. opcje i przyciski. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). Program do kosztorysowania 469 . • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. to do pierwszego wiersza w pozycji). Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót.

269 Działy 470 NORMA PRO . 71. 110 import z Normy 3. 83 nagłówki kolumn. 34 kopiowanie. 118 polecenia menu. 102 tworzenie nowego cennika. 20 cen jednostkowych robót. 20 cen elementów obiektów. 109 Dokładność prezentacji. 20 cen obiektów. 93 import z kartoteki RMS. 68 Drzewo działów i pozycji. 91 Intercenbudu. 79 importowanie. 36 opcje szukania cen. 80 kompresja danych.25. 96 wydawnictwa i katalogi. 71. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 20 dołączanie obcej. 117 usuwanie. 92 import z Intercenbudu. 117 zestawienia. 79 Baza danych. 79 zmiana danych. 80 tworzenie nowej. 80 kopia zapasowa. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 158 Dostawcy kartoteka. 303 Cennik pozycji. 82 biektów. 113 lista. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 20 Baza kartotek. 80 kopiowanie. 20 RMS. 99 konfiguracja baza. 86 elementów RMS. 86 współpraca z Capital. 105 edycja danych. 110 —B— Baza cenowa. 185 Drzewo kosztorysu. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 20 Bazy cenowe. 86 import dyskietki. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 84 uaktualnianie cen. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 76 polecenia menu. 360 import z płyty CD. 105 dostawców. 20 Cenniki. 78 usuwanie. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 80 naprawa. 97 import. 21 —D— Definiowanie narzutów. 33 pozycji. 89 import pliku.

263 współczynniki norm i robocizna. 64 przeliczników jednostek miar. 21. 64 baza kartotek. 239 nakłady pomocnicze. 65 aktualizacja. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 246 Kartoteka. 245 —K— Kartoteka dostawców. 312 narzuty wspólne. 451 obmiarów. 245 warianty. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 243 wyszukowanie. 450 format tekstowy. 252 zaznaczanie. 250 dodawanie do pozycji.symbol. 65 koszty transportu. 232. 239 przesuwanie. 67 Kartoteki. 286 Eksport kosztorysu. 256 materiały inwestora. 266 przesuwanie. 250 dodawanie do cennika. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 347 wstawianie nowego. 244 wstawianie przez kopiowanie. 21. 396 Formularz kalkulacji. 450 Instalacja programu. 237 edycja. 118 opcje cenników. 264 narzuty. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 263 klucze planu. 170 —G— Grupy materiałów. 32 —F— Format strony marginesy. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 247 wstawianie. 243 Euro .parametry ekonomicznotechniczne. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 264 usuwanie. 450 format ATH. 260 przywracanie z katalogu. 327 —I— Import kosztorysów. 21. 250 usuwanie. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 21 RMS. 68 jednostek miar. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 263 widok. 21. 266 kopiowanie. 447 formtat XML. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 266 narzuty indywidualne.

60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 129 nowy na bazie innego. 58. 45 tworzenie nowej grupy. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 189 zmiana kolejności. 451 klucze lokalizacji. 307 nowy. 264 katalogów norm. 37 Klucze wykonawcze. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 53 ścieżka dostępu. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 133 numerowanie elementów. 331 472 NORMA PRO . 429 opcej widoków zestawień. 47 pozycji. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 55 edycja opisu. 30 tworzenie katalogów własnych. 429 klucze wykonawcze. 28. 222 Klucz zabezpieczający. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 144 dokładności. 428 import. 150 ceny dostawców. 152 ceny i waluty. 189 zmiana szerokości. 170 grupy wariantów. 23 Klucze lokalizacji. 432 narzuty. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 137 kopie awaryjne. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 61 modyfikacje danych. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 42 przenoszenie grup. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 47 menu podręczne. 430 drzewo działow i pozycjji. 172 eksport. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 40 kopiowanie katalogu. 47 główny pasek narzędzi. 118 dopasowanie robocizny. 447 formularz kalkulacji. 327 Klucze planów działów.Dynamische BauDaten. 292. 133 edycja danych. 151 cenniki pozycji. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 45 tworzenie nowych katalogów. 169 okresy rozrachunkowe. 151 cenniki RMS. 158 dopasowanie cen do wartości. 188 Katalogi norm. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 429 kopia zapasowa. 80 cenników. 185 edycja. 188 ekran główny. 113 działu. 39. 150 charakterysyka. katalogów i pozycji. 148 ochrona. 54 przeszukiwanie. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 137 łączenie.

139 opcje obliczania narzutów. 368 zestawienie szczegółowe. 450 zastępowanie robocizny. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 22. 117 zmiana norm. 172 kontekstowe. 157 —L— Lista cenników. 368 Menu główne. 352 widok skrócony. 204. 444 przeliczanie cen. 428 parametry kolumn w widokach. 431 wersje. 353 złożony. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów.opcje. 161 opcje widoku pozycji. 135. 157 różnicowy. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 155 opcje podsumowania. 446 praca z wieloma. 139 upraszczanie pozycji. 396 Materiały inwestora. 260 porównanie z innym. 364 zestawienie działami. 264 złożony. 248 zestawienie. 430 typ. 179 podręczne. 206 podział na grupy. 373 podział na działy. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 239 koszty transportu. 377 stawka robocizny. 354 wstawianie do cennika obiektów. opcje. 433 złożony. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 430 zestawienia cen. 28 strona tytułowa. 453 zachowywanie. 28. 142 sumowanie robocizny. 431 stałe. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 239 zestawienie. 428 statystyka. 228 —M— Marginesy strony. 256 Koszty transportu. 116 rejestracja zmian. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 369 Materiały inwestora. 31 Koszty transportu. 452 podsumowanie. 135 zapis w XML. 432 pozycji. 153 rozliczenie kosztów transportu. 136 widok podsumowania. 441 sprawdzanie poprawności. 22 zmiana cen wg współczynnika. 437 rozliczanie RMS. 441 praca w wielu oknach. tabela elementów scalonych. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 434 wygląd ekranu. 247 pomocnicze.

284 wstawianie wyrażenia. 272 wstawianie nowego wiersza. 161 programu Norma Pro. 30 Normy . 290 klucze lokalizacji. 27 rozliczania RMS. 273 stałe lokalne. 270 Ochrona kosztorysu. 153 widoków zestawień. 427 Opisy podstawy wyceny.zmiana w kosztorysie. 27 Ścieżki dostępu. 294 usuwanie. 332 Opcje kosztorysu. 428 Pasek narzędzi główny. 266 edycja. 247 Narzuty definiowanie. 21 474 NORMA PRO . 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 317 widok. 427 na cały kosztorys. 282 import. 316 zaznaczanie. 21 szczegółowa. 307 opcje obliczania. 180 widoku Kosztorys. 292 obliczenia pomocnicze. 315 wczytanie definicji.warianty. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 277 stałe globalne. 441 Pozycja kopiowanie. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 26. 275 usuwanie wiersza. 315 indywidualne działów. 263 —O— Obiekt. 225 poprawianie. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 351 wspólne działów. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 286 import z programu Rysunek. 224 scalona. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 315 wstawianie komentarza. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 169 Okresy rozliczeniowe. 155 pozycji. 230. 27 separator tysięcy. 314 sposoby obliczania. 139 podsumowania kosztorysu. 227 przesuwanie. 274 sumy częściowe. 276 odwołania do pozycji. 312 kosztorysu. 303 działu. 273 widok. 270 wstawianie rysunków. 227 Porównanie kosztorysów. 310 zachowanie definicji. 161 Poprawianie pozycji. 183 Podsumowanie opcje.

145. 201 widok. 211. 234 warianty nakładów.upraszczanie. 430 sumowanie w pozycji. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 392 Producenci. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 199 wstawianie. 223 wstawianie obiektów. 208 zestawienia. 391 tabel. 416 Transport wstawianie kosztów. 27 Przesuwanie działu. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 371 zestawienie działami. 370 zestawienie działami. 80 Spis baz cenowych. 215 warianty. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 248 uproszczone. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 228 narzuty. 395 ramek. 249 sumowanie w kosztorysie. 264 elementów RMS. 225 zaznaczanie. 346 wprowadzanie cen RMS. 165 rozliczanie w innych. 373 Statystyka kosztorysu. 389 wyróżniania kolumn. 224 zestawienia. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 249 Tabela elementów scalonych. 373 wydruk. 230. 377 Strona tytułowa wydruk. 431 Sprzęt koszty transportu. 194 łączenie. 228 scalone. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 21 usuwanie. 371 Pozycje edycja. 314 opcje widoku. 248 zastępowanie. 212 uproszczona. 215 sumowanie robocizny. 375 Style wydruku. 245 pozycji. 394 Ppzycje zestawienie. 204 Program do kosztorysowania 475 . 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 193 wstawianie do cennika. 392 wyróżniania wierszy.

188 Wstawianie działu. 411 kosztorys inwestorski. 318 aktywacja. 267. 272 kosztów transportu. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 360 usuwanie. 303 pozycji. 189 widok Kosztorys. 198. 270 —W— Waluty kosztorysu. 286. 320 wyszukiwanie najlepszych. 201 do katalogu własnego. 260 elementów RMS. 208 wyrażenia do obmiaru. 189 zmiana szerokości kolumn. 377 wiersza obmiaru. 21 łączenie. 347 476 NORMA PRO . 183. 409 Widok Kosztorys. 211 pomijanie elementów RMS. 320 robocizny. 315 pozycji. 418 format strony. 348 skrócony. 395 formatowanie tabel. 389 Harmonogramowanie. 326 elementów RMS. 407 książka przedmiarów. 225 widoku zestawienia pozycji. 204 narzutów. 354 usuwanie kolumn. 321 gdzie występują. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 186 Wariantydanych. 263 elementów RMS. 222 niekatalogowej. 191 zmiana kolejności kolumn. 361 Wybór aktywnego wariantu. 318 działów. 346 zaznaczanie elementów. 79 cennika. 380 pracy rusztowań. 172. 193 alternatywy elementów RMS. 362 nakładów. 359 wybór aktywnego. 351 Podsumowanie kosztorysu. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 191 Przedmiar. 320 widok. 21 lokane. 408 kosztorys uproszczony. 86 działu. 150 kursy. 325 przypisywanie. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 325 symbole oznaczeń. 31 Warianty. 326 pozycji. 211 z innego kosztorysu. 360 definiowanie. 203 uproszczonych. 280 komentarza do obmiaru.—U— Upraszczanie pozycji. 21. 411 drukowanie. 362 globalne. 359 Widoki Działy kosztorysu. 345 Wprowadzone pozycje. 273 Narzuty. 247 obmiarów. 245 narzutu. 233 pozycji uproszczonej. 352 poruszanie się po ekranie. 24 Usuwanie bazy cenowej.

415 zestawienie działów. 377 Zmiany rejestracja. 397 opcje wydruku kosztorysu. 191 elementów RMS. 451 Wyszukiwanie w widokacch.inwestorskiego. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 339 obmiary. 384 wygląd tabel. 417 słowniki. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 342 rachunek ilościowy. 358 Wymiana danych z innymi programami. 367 Wydruk zestawień. 406 podsumowanie. 338. 416 tytuły typów wydruków. 394 style. 371 sprzętu działami. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 405 opisy podstawy wyceny. 373 szczegółowe materiałów.nagłówek. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 369 pozycji. 404 układ strony. 404 opcje układu strony. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 341 chronologia. 340 klucze lokalizacji. 402 wykonane roboty. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 386 tabela elementów scalonych. 410 zestawienie cen. 437 Program do kosztorysowania 477 . 243 pozycji. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 370 robocizny działami. 413 zestawy. 375 robocizny. 417 zestawienie pozycji. 399 oferta. 368 materiałów inwestora. 376 usuwanie widoku. 357 rozliczanie. 418 zestawienie narzutów. 371 sprzętu. 331 rozliczanie ręczne. 395 ustawienia drukarki. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 224 Zestawienie materialów. 413 zestawienie RMS. 411 strona tytułowa. 334 rozliczenie częściowe. 364 materiałów działami. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 408 opcje.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful