P. 1
57217099 Instrukcja Obslugi Norma Pro

57217099 Instrukcja Obslugi Norma Pro

|Views: 2,199|Likes:
Wydawca: Iwona Janus

More info:

Published by: Iwona Janus on Dec 17, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/27/2013

pdf

text

original

Sections

  • WSTĘP
  • 1. POJĘCIA PODSTAWOWE
  • Instalacja programu Norma Pro
  • Klucz zabezpieczający
  • Uruchomienie programu
  • 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU
  • Menu
  • Opcje programu
  • Ustawienia ogólne
  • Ścieżki programu
  • Waluty kosztorysów
  • Szukanie cen
  • Konfigurowanie baz Normy Pro
  • Jednostki miary
  • Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten
  • Rys. 13. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten
  • Schemat tworzenia kosztorysu
  • Oznaczenie grup, katalogów i pozycji
  • Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów
  • Katalogi norm
  • Tworzenie nowej grupy katalogów
  • Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne
  • Modyfikacje danych katalogów
  • Edycja opisu katalogów i podkatalogów
  • Kopiowanie katalogu
  • Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu
  • Zabezpieczanie katalogów hasłem
  • Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu
  • Modyfikowanie wariantów w danej pozycji
  • Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji
  • Wstawianie katalogów z dysku
  • Przenoszenie grup, katalogów i pozycji
  • Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów
  • Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych
  • Modyfikacja danych katalogu
  • Dodawanie nowej pozycji do cennika
  • Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy
  • Wstawianie pozycji do kosztorysu
  • Katalogi DBD – Dynamische BauDaten
  • 5. KARTOTEKI
  • Kartoteka jednostek miar
  • Tabela przeliczników jednostek miar
  • Kartoteka RMS
  • Aktualizacja kartoteki RMS
  • Kartoteka dostawców
  • Wyszukiwanie dostawców
  • Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
  • Ekran danych dostawcy
  • 6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
  • Menu Bazy cenowe
  • Menu Ceny
  • Bazy cenowe
  • Pasek przycisków
  • Tworzenie nowej bazy cenowej
  • Edycja danych bazy cenowej
  • Usuwanie bazy cenowej
  • Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej
  • Importowanie bazy cenowej
  • Kopiowanie bazy cenowej
  • Kopie zapasowe i naprawa baz
  • Cenniki
  • Lista cenników
  • Tworzenie nowego cennika
  • Usuwanie cennika
  • Edycja danych cennika
  • Import cenników
  • Okno importu cennika
  • Importowanie dyskietki z cennikami
  • Importowanie cenników z płyty CD
  • Importowanie pliku cennika
  • Cenniki z Intercenbudu
  • Import cen z Intercenbudu
  • Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)
  • Definiowanie kryteriów szukania
  • Praca z cennikami systemu Capital
  • Cenniki elementów RMS
  • Cennik RMS z Intercenbudu
  • Dane elementu RMS
  • Edycja elementu
  • Dopisywanie nowych elementów
  • Usuwanie elementów
  • Wyszukiwanie elementów
  • Dane pozycji
  • Dodawanie nowej pozycji
  • Warianty pozycji
  • Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary
  • Cenniki obiektów
  • Cenniki dostawców
  • Ustawianie rabatów dostawcy
  • Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy
  • Wydawnictwa i katalogi
  • Okno danych wydawnictwa
  • Okno danych katalogu
  • Importowanie cenników z Normy 3
  • Importowanie cen z kartoteki RMS
  • Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji
  • Wyszukiwanie w cennikach
  • Wyszukiwanie w bazach cenowych
  • Kopiowanie i przenoszenie cenników
  • Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie
  • Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu
  • Korzystanie z bazy Intercenbud
  • Strony dostawców i producentów
  • Strony kosztorysanta
  • 7. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU
  • Tworzenie nowego kosztorysu
  • Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu
  • Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu
  • Zachowywanie kosztorysu
  • Wersje kosztorysu
  • Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu
  • 8. OPCJE KOSZTORYSU
  • Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji
  • Opis, charakterystyka obiektu i strona tytułowa
  • Opis kosztorysu
  • Strona tytułowa
  • Charakterystyka obiektu
  • Numerowanie elementów, pozycji i działów
  • Ceny i waluty w kosztorysie
  • Cenniki kosztorysu
  • Cenniki RMS
  • Cenniki pozycji
  • Cennik obiektów
  • Ceny dostawców
  • Rozliczanie RMS
  • Opcje obliczania narzutów
  • Wybór sposobu obliczania narzutów
  • Ostrzeżenia generowane przed wydrukami
  • Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu
  • Opcje widoków zestawień
  • Opcje widoku pozycji
  • Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami
  • Formularz kalkulacji
  • 9. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU
  • Menu podręczne (kontekstowe)
  • Okno kosztorysu – widok Kosztorys
  • Pasek narzędzi widoku Kosztorys
  • Drzewo działów i pozycji kosztorysu
  • Pasek stanu (komunikatów)
  • Zawartość okna widoku Kosztorys
  • Zmiana szerokości kolumn na ekranie
  • Zmiana kolejności kolumn na ekranie
  • Usuwanie kolumn z widoku
  • Wyszukiwanie tekstu
  • Wyszukiwanie wprowadzonych zmian
  • Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów
  • 10. POZYCJE KOSZTORYSU
  • Wstawianie nowej pozycji
  • Edycja danych pozycji
  • Wprowadzanie cen elementów RMS
  • Warianty nakładów
  • Pomijanie elementów RMS
  • Wstawianie kosztów transportu
  • Wstawianie pracy rusztowań
  • Wstawianie pozycji niekatalogowej
  • Pozycje uproszczone
  • Wstawianie pozycji uproszczonych
  • Wstawianie pozycji do cennika
  • Upraszczanie pozycji
  • Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
  • Pozycje scalone
  • Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
  • Wstawianie obiektów jako pozycji
  • Wstawianie pozycji do katalogu
  • Zaznaczanie pozycji
  • Przesuwanie pozycji
  • Kopiowanie pozycji
  • Usuwanie pozycji
  • Poprawianie pozycji
  • Łączenie pozycji
  • Rozliczanie pozycji w innych pozycjach
  • Narzuty na daną pozycję
  • Harmonogramowanie robót - klucze wykonawcze
  • Wstawianie pozycji z innego kosztorysu
  • 11. ELEMENTY RMS
  • Dodanie elementu RMS do pozycji
  • Dane ogólne
  • Deskowania
  • Dostawca
  • Pozycje, w których występuje dany element RMS
  • RMS o identycznym indeksie ETO
  • Zaznaczanie elementu RMS
  • Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
  • Wstawianie elementu RMS z innego widoku
  • Przesunięcie elementu RMS
  • Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
  • Usuwanie elementu
  • Zmiana danych elementu RMS
  • Warianty elementów RMS
  • Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
  • Sumowanie robocizny w pozycji
  • Zastępowanie robocizny
  • Przywracanie robocizny z katalogu
  • Przywracanie elementów RMS z katalogu
  • Dodawanie elementu RMS do cennika
  • Dodawanie elementu do kartoteki RMS
  • Dobieranie elementów RMS z cennika
  • Wyszukiwanie elementu RMS
  • Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu
  • Przeszukiwanie bazy Intercenbud
  • Przeszukiwanie kartoteki RMS
  • 12. DZIAŁY KOSZTORYSU
  • Definiowanie nowego działu
  • Dane ogólne działu
  • Współczynniki norm i robocizna w dziale
  • Parametry ekonomiczno-techniczne
  • Wydawnictwo i katalog
  • Zmiana danych działu
  • Usuwanie działu
  • Kopiowanie działu
  • Wstawianie kosztorysu składowego jako działu
  • Dane kosztorysu składowego
  • Parametry ekonomiczno-techniczne w działach
  • Klucz planu
  • Narzuty w działach
  • Wstawianie działów do cennika obiektów
  • Zapis działu w postaci kosztorysu
  • 13. EDYCJA OBMIARU
  • Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru
  • Wstawianie wyrażenia
  • Wstawianie komentarza
  • Edycja wiersza obmiaru
  • Usuwanie wiersza obmiaru
  • Stałe globalne
  • Definiowanie stałych globalnych
  • Edycja stałej
  • Usuwanie stałej
  • Wstawianie stałej do wyrażenia
  • Definiowanie stałych lokalnych
  • Obliczenia pomocnicze
  • Obliczenia pomocnicze
  • Wstawianie funkcji i wzorów
  • Definiowanie własnych funkcji i wzorów
  • Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów
  • Warianty obmiarów
  • Import obmiarów
  • Import obmiarów z programu Rysunek
  • Import obmiarów z plików tekstowych
  • Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu
  • Aktualizacja importowanych obmiarów
  • 14. NARZUTY
  • Obliczanie narzutów działami
  • Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
  • Obliczanie narzutów pozycjami
  • Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
  • Wstawianie nowego narzutu
  • Okno definiowania narzutów
  • Definiowanie narzutów na cały kosztorys
  • Definiowanie indywidualnych narzutów w działach
  • Definiowanie narzutów na pozycję
  • Zaznaczanie narzutu
  • Poprawianie danych narzutu
  • Usuwanie narzutu
  • Zachowanie definicji narzutów
  • Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu
  • Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów
  • 15. WARIANTY
  • Definiowanie wariantów
  • Dodawanie nowych wariantów
  • Modyfikacja i usuwanie wariantów
  • Wybór aktywnego wariantu
  • Warianty robocizny
  • Harmonogramowanie robót
  • Klucze lokalizacji
  • Klucze wykonawcze
  • Klucze planów działów
  • Rozliczanie wykonanych robót
  • Okresy rozliczeniowe
  • Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach
  • Chronologia wykonanych robót
  • Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych
  • Obmiary równe wykonanym robotom
  • 17. WIDOKI
  • Widok Kosztorys
  • Widok Wprowadzone pozycje
  • Widok Działy kosztorysu
  • Widok Przedmiar
  • Widok Narzuty kosztorysu
  • Widok Podsumowanie kosztorysu
  • Przegląd i edycja cen w kosztorysie
  • Widoki Wykonanie robót
  • Widok Wykonane roboty
  • Widok Rachunek ilościowy
  • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy
  • Widok Warianty danych
  • Aktywacja wariantów
  • Oznaczenie wariantów
  • Wyszukiwanie najlepszych wariantów
  • Lista elementów, w których został użyty dany wariant
  • Łączenie wariantów
  • 18. ZESTAWIENIA
  • Zestawienie materiałów
  • Szczegółowe zestawienie materiałów
  • Materiały inwestora
  • Zestawienie materiałów działami
  • Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych
  • Rys. 357. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych
  • Zestawienie robocizny
  • Zestawienie robocizny działami
  • Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych
  • Rys. 360. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych
  • Zestawienie sprzętu
  • Zestawienie sprzętu działami
  • Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych
  • Rys. 363. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych
  • Tabela elementów scalonych
  • Zestawienie pozycji
  • Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji
  • Statystyka
  • 19. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE
  • Wstawianie nowej pozycji uproszczonej
  • Wybór pozycji z katalogów norm
  • Wybór pozycji z cennika
  • 20. WYDRUK KOSZTORYSU
  • Ustawienia drukarki
  • Podgląd wydruku
  • Opcje wydruku
  • Styl wydruku
  • Tworzenie nowego stylu
  • Zestawy wydruków
  • Formatowanie tabel
  • Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli
  • Wyróżnianie wierszy
  • Wyróżnianie kolumn
  • Opcje wydruku dla stylu Norma
  • Układ strony
  • Dodatkowe opcje wydruków
  • Opcje drukowania kosztorysu
  • Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego
  • Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego
  • Opcje drukowania kosztorysu ofertowego
  • Opcje drukowania książki przedmiarów
  • Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót
  • Opcje drukowania harmonogramowania
  • Opcje drukowania słowników
  • Opcje drukowania cenników
  • Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji
  • Opcje drukowania zestawienia pozycji
  • Opcje drukowania zestawienia RMS
  • Opcje drukowania zestawienia cen
  • Opcje drukowania tabeli elementów scalonych
  • Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych
  • Opcje drukowania statystyki
  • Opcje drukowania podsumowania
  • Opcje drukowania zestawienia narzutów
  • Opcje drukowania zestawienia działów
  • Drukowanie kosztorysu
  • Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień
  • 21. OPERACJE NA KOSZTORYSIE
  • Narzuty na kosztorys
  • Współczynniki norm w kosztorysie
  • Zmiana norm w kosztorysie
  • Parametry kosztorysu
  • Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie
  • Zdefiniowane stałe
  • Grupy wariantów
  • Okresy rozrachunkowe
  • Plan działów
  • Przeliczanie cen w kosztorysie
  • Sumowanie robocizny
  • Zastępowanie robocizny)
  • Dopasowanie kosztów robocizny
  • Sprawdzanie poprawności kosztorysu
  • Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów
  • Rejestracja zmian w kosztorysie
  • Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian
  • Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian
  • Praca z kilkoma kosztorysami
  • Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach
  • Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu
  • Eksport w formacie tekstowym
  • Eksport do programu Planista i Get Manager
  • Eksport do programu fakturującego Fortuna
  • Eksport do programów Obmiar, Odbiór, Ocena, Wykonawca
  • Eksport w formacie ATH
  • Zapis kosztorysu w formacie XML
  • Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix
  • 22. WYGLĄD EKRANU
  • Parametry kolumn
  • Kolory ekranu
  • 23. SPIS PRZYCISKÓW
  • 24. KLAWISZE SKRÓTÓW
  • 25. SKOROWIDZ

Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

......326 WARIANTY POZYCJI ......................329 Klucze wykonawcze...............................................................................342 Obmiary równe wykonanym robotom ......353 10 NORMA PRO .............................................................. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT..................326 WARIANTY DZIAŁÓW ...........................................................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ......................................................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH............................................................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ............................................318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15...............343 17......320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ...............316 USUWANIE NARZUTU ............................................................................327 WARIANTY OBMIARÓW .......327 16.....................................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU ......................330 Klucze planów działów ...............321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS.................... WARIANTY ...................................................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ........328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ........................................................................................................................................................334 Chronologia wykonanych robót................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ......332 Okresy rozliczeniowe ..................319 Dodawanie nowych wariantów.......328 Klucze lokalizacji...............322 Warianty robocizny..................................................................................................................................................................................................................................................................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ....................................................... WIDOKI............321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU ..........................................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ...................................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW .............315 ZAZNACZANIE NARZUTU ....316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ..................................................................................... POZYCJI.....................................................................................................................................................................................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ......................................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW.................................................................................... OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ..............................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach .............................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych .......................................................................................346 WIDOK KOSZTORYS ........................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ................348 WIDOK PRZEDMIAR .............................

..................................................................................................389 FORMATOWANIE TABEL .................................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ................378 19..........................................363 Łączenie wariantów .................................386 Styl wydruku..........................368 Materiały inwestora...................................................................381 Wybór pozycji z cennika ......................372 Zestawienie sprzętu działami ............................................................................369 Zestawienie materiałów działami ................................................................ ZESTAWIENIA ....................................362 Lista elementów.......................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH .....................356 Widok Rachunek ilościowy ...............................................................................................................361 Oznaczenie wariantów.............371 Zestawienie robocizny działami...363 18.......................387 Tworzenie nowego stylu.......................................................................................................386 OPCJE WYDRUKU ...........................356 Widok Wykonane roboty ....................... KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE................................................................................385 USTAWIENIA DRUKARKI.............................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ......................................393 Program do kosztorysowania 11 .......................................................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ .............360 Aktywacja wariantów..........388 ZESTAWY WYDRUKÓW ....................................................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI................................................................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ..377 STATYSTYKA ...................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji .................................................................................................................................381 Wybór pozycji z katalogów norm............................................................365 Szczegółowe zestawienie materiałów....................... WYDRUK KOSZTORYSU .................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ...................................................................................................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli..........................................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ...........................................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ...............................................................354 WIDOK SKRÓCONY .................392 Wyróżnianie wierszy ..................................... w których został użyty dany wariant ............................................................................................................................................................................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ..365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ..................................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy .......355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT ..........................................................................................................................................................................................................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych.....383 20.................................................

.................................................................414 Opcje drukowania zestawienia RMS .....429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie ..............................................................................411 Opcje drukowania słowników ..........................................................................................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ....................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ....417 Opcje drukowania statystyki ......428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ......418 Opcje drukowania zestawienia działów......................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych......................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ....................................415 Opcje drukowania zestawienia cen...........................................................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego........................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ...428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW .396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ......428 NARZUTY NA KOSZTORYS ...393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ..........................................................................................................................................................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ..................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ...............................................................410 Opcje drukowania harmonogramowania .................................................................429 Grupy wariantów ...............................396 Układ strony...............412 Opcje drukowania cenników............................429 Zdefiniowane stałe ................................................396 Dodatkowe opcje wydruków ...................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ................................................418 Opcje drukowania podsumowania......................430 12 NORMA PRO .........................409 Opcje drukowania książki przedmiarów ...........418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ..................................................430 Klucze wykonawcze..............................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ......................................................................................................................................................................................................424 21...................................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych...................................................................................................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ...........................................................................................................................429 Okresy rozrachunkowe .............................................................................................................................................................430 Klucze lokalizacji.......409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ....................................Wyróżnianie kolumn ........................................................................................................................ OPERACJE NA KOSZTORYSIE............................405 Opcje drukowania kosztorysu ...............428 PARAMETRY KOSZTORYSU.....................................................................

451 Eksport w formacie ATH.......................................................................................................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ......................440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO...............434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ......................................................................455 SPIS PRZYCISKÓW ......................................................459 KLAWISZE SKRÓTÓW................................................................... FORTE .................................................................................................................467 SKOROWIDZ ............. WINBUD 3............................................... Wykonawca .............................................................................................................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE....452 WYGLĄD EKRANU ................................438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian............. Ocena...............................451 22........431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .........453 KOLORY EKRANU ...............454 NARZĘDZIA .....................................................448 Eksport w formacie tekstowym...431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ............................................................................. Odbiór......................................... SEKO................................................................. IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA.....................................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH...................................................................Plan działów ............ PENTA................................................ 24.....431 UPRASZCZANIE POZYCJI ...............451 Eksport do programów Obmiar....................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna................................................................2...442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ............432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ...........................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU ............................ 25... RODOS......452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ...451 Zapis kosztorysu w formacie XML................ 23........................................................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE .....................453 PARAMETRY KOLUMN ..........................................................440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ....................470 Program do kosztorysowania 13 ....................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY .............448 Eksport do programu Planista i Get Manager .........................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE .. LEONARDO.......................................................................

Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. instalacyjnych. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów.. KNR. Widząc. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. PKZ itp. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. uproszczonych i innych pozycji scalonych. wysoką funkcjonalność. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. drogowych.WSTĘP Cieszymy się. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). ziemnych. czyli wtedy. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. KSNR. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych.

MSWiA.intercenbud. a które wycofać. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. Użytkownik może również tworzyć nowe. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. a co modyfikowane. jednostki miar. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót.com.pl). Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. Bistypu. które zaakceptować. Orgbud-Serwisu. W kosztorysie różnicowym widać. normy oraz dodawać i usuwać nakłady.. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. odrzucić w całości lub wybrać. jak również z cennikami asortymentów robót. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. scalone i obiekty. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. co dodawane. Bardzo przydatnym mechanizmem. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. szczególnie dla inspektorów nadzoru. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. jakie dane zostały usunięte.objąć kontrolą proces ich powstawania. przenoszenie i edycję danych. jest rejestracja zmian w kosztorysie. co było usuwane. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. a inne odrzucone. tworzonymi przez użytkownika.

projekty. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. obejmującą terytorium całej Polski. W każdym dziale i poddziale. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. jak również w całym kosztorysie. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. jako narzuty lub pozycje.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. jak również wstawiane tradycyjnie. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys.000 towarów (stan na grudzień 2002). narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. plany. do których można wstawiać stałe. np. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. indywidualnie na działy i poddziały. dział lub pozycję. indeksu. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. Mogą to być szkice. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. grupy materiałów i sprzętu. dostawcy czy województwa. funkcje. wyrażenia matematyczne. ArCon czy AllPlan. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. komentarze.

Kopiowanie i przenoszenie działów. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. między którymi można przenosić informacje. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Project+. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Rodos. pozycji. Leonardo i Skobud. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. Winbud. Forte. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). takich jak Microsoft Project. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. Planista czy Power Project. Koma. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. Zuzia. Planista i Get Manager.miarów. Seko. działów lub nawet dla całego kosztorysu. kluczy lokalizacji.

robocizny i sprzętu. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. kosztów materiałów. wartości obmiarów. np. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. np. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. rusztowań. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. obmiarów i robót. SUN. kluczy wykonawczych. Excelu. np. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. opisów i znaczników pozycji. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . Oracle. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. SAP. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. cen. takich jak Microsoft. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. nakładów. programu Ocena. Oracle. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. zestawienia wartości materiałów. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji.rującego Fortuna. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. kosztów montażu sprzętu. IBM DB2. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. Software AG czy SAP. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. podstaw. Wordzie czy Internet Explorerze. IBM. wariantów.

katalogi z serii AT. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków.com.o.intercenbud. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. i inne z opisami. wybieranie z listy.pl http://www. 601 613-717. KNP. ATHENASOFT Sp. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang.pl Program do kosztorysowania 19 . Leszczynowa 7 Tel. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. drag&drop). kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym. AL.o 03-197 Warszawa. KNNR.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. PKZ. +48 22 614 34 22.com. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych.com. z . zaznaczanie opcji. zamykanie okien.athenasoft. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. ul.

nazwę pliku. kartotekę jednostek miar. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera.). Montaż przewodu odgromowego poziomego. • Baza. Posadzki z deszczułek dębowych. to Kartoteki. zwierająca cennik RMS i cennik robót. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. Tynki zwykłe kat. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS.mdb. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. itd. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. serwerze oraz innych komputerach w sieci. Okładziny i oblicowania.mdb. itd.welonem z włókna szklanego. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania).1. Plik zawierający tę bazę. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. • Cennik RMS. Owinięcie izolacji rurociągów . itd. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. cen elementów i stanów obiektów (np. sprzętu i robocizny. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami.). Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator.: Fundamenty. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. Stan wykończeniowy zewnętrzny. Stan surowy. 20 NORMA PRO .) cen asortymentów robót (np. III wykonywane ręcznie na sufitach. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów.mdb. Baza ta ma nazwę ListaBaz.mdb. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych.

itd. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. to pozycja zawierająca tylko opis robót. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. uproszczone i inne pozycje scalone. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. • Pozycja uproszczona. Program do kosztorysowania 21 . Tablica przeliczników jednostek miar. Cechą pozycji scalonej jest to. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. dla których określone są normy i ceny. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. nazwami i jednostkami miar. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. • Pozycja scalona. budynek mieszkalno . Kartoteka jednostek miar.cen obiektów (np. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. Warianty łączone są w grupy wariantów.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. • Pozycja szczegółowa. wraz z ich kodami ETO. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. Kartoteka RMS. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. obmiar i cenę jdnostkową. zawierająca listę elementów RMS.

Obiektem jest również obiekt budowlany. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. • Drzewo kosztorysu. jego gałęziami są działy. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. który można wstawić jako pozycję do cennika.• Kosztorys różnicowy. 22 NORMA PRO . Jeśli kosztorys zawiera działy. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. które nazywane są kosztorysami składowymi. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. składa się z innych kosztorysów. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’.

W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. D:\Start. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. w pole Otwórz wpisać np. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). gdzie D: oznacza napęd CD.2. które się ukaże. Niestety. który poprowadzi nas przez proces instalacji.0/2000. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. tak jak książka. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. Program. którzy muszą być dobrze wynagradzani. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach.exe. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. zwłaszcza do celów zarobkowych. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych.

jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. a pomimo to pojawia się taki komunikat. „klucz hardware'owy”. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. 24 NORMA PRO . Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. tzw. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). dwukrotnie klikając na ikonie skrótu.

wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. Ekran główny Normy Pro. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. dodać. dodać. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. 1. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik.3. Rys. utworzyć nowy cennik. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. ♦ Menu Bazy cenowe. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. importować lub skopiować bazę cenową.

jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. katalogów norm lub kosztorysu.nego cennika. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Menu Kartoteki. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. ♦ Menu Opcje. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. ♦ Menu Narzędzia. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). ♦ Przycisk Pomoc. ♦ Przycisk Katalogi norm. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. 26 NORMA PRO . zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. ♦ Menu Pomoc. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. Pozostałe przyciski staną się dostępne. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. ♦ Menu Okno. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. pozycję lub obiekt.

‘Kursy walut’.234.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. Oczywiście.456. Może to być kropka lub przecinek. miejsce przechowywania danych. takie jak separatory. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. 13 456 234. 2). mogą być oddzielone spacją. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. 13. ‘Szukanie cen’.00). jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . gdy zaznaczymy opcję kropka (np. ‘Szukanie cen’.00). ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. Karta parametrów ogólnych programu. 13456234. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. Rys.00) lub też mogą być oddzielone kropką. 2. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy. sposób tworzenia kopii awaryjnych. ‘Ścieżki programu’.

♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. Oznacza to. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . ♦ Ci z Państwa. Jeśli liczba wersji jest np. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). 28 NORMA PRO . Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. Jeśli chcemy. równa 3. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. ♦ Gdy zdecydujemy. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących).AWA. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. w którym znajdował się oryginalny kosztorys.ratorem dziesiętnym będzie kropka. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich.BAK. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. wypełniamy pole W katalogu:.BAK. przechowywane są trzy ostatnie wersje. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu.

1 (zgodnie z zasadą 1) 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą.25 0. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. jeśli chcemy. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.1 0. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1.0501 0. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).2 0. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero.0501 0. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.25 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.15 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.05 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.15 0.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. 2.05 0. Opcję tę zaznaczamy.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero.1 0.3 0. 0. 3): Program do kosztorysowania 29 .

Rys. Ścieżki dostępu do katalogów norm. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. 4. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. Karta. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. 3. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. 30 NORMA PRO . ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. folder Norma PRO\KAT). Na rys. Rys. w którym znajdują się normy. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. w którym zainstalowany został program Norma Pro.

Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. praca z programem nie będzie możliwa. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. Program do kosztorysowania 31 . jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. w którym zainstalowany został program Norma Pro. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. jak również wtedy. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. 6) definiujemy używane waluty. 5). gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Rys. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. 5. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Jeśli nie znamy tej ścieżki.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. które można wstawiać do kosztorysów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. Obiekty. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. to nic innego jak kosztorysy lub ich części.ini). w którym znajdują się obiekty.

Rys. Karta ‘Kursy walut’. 7. należy na- 32 NORMA PRO . Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. 6. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. jak na rys. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. pojawiające się w okienku takim. “€” itp. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. (aby uzyskać symbol ”€”. Dodawanie nowej waluty. "zł". Rys. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. 7. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. np. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. “$”.

Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. przeszukiwane są wszystkie. sprzętu i robocizny. 6). Rys. 8). ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. Aby zmienić dane waluty. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. Program do kosztorysowania 33 . powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. a w szczególności jej kurs. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. 7). 8. zaznaczając odpowiednie opcje. Karta ’Szukanie cen’. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym).

mdb”. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. w plikach o rozszerzeniu . zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. bez pytania użytkownika. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . ♦ Baza „ListaBaz. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. zawierająca kartotekę RMS.mdb”. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. z indeksami KMB. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. zostaną pobrane automatycznie. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. w którym zainstalowana jest Norma Pro. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. podczas wstawiania nowej pozycji. Opcja ta powinna być włączona. 9).mdb. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. dla których zostały wcześniej dobierane. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen.

mdb”. trzeba Normie Pro podać ich położenie. 10). j. w którym znajdują się podstawowe bazy. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. 10.. Rys. Wybór katalogu. Program do kosztorysowania 35 .mdb. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. Konfigurowanie baz danych NormyPro. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki.m.cenniki. jednostek miar i dostawców. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz.mdb”. Rys. 9.mdb” (rys. czyli pliku „ListaBaz. czyli do pliku Kartoteki. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS.mdb”.

w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. on line. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych.dat dostarczanego na płycie CD. BAZY CENOWE I CENNIKI. ułatwiając nam wybór. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. 36 NORMA PRO . 11. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. 12) możemy wybrać jednostki miar. Rys. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. Wybór lokalizacji pliku Icb.dat z danymi Intercenbudu. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. 11).dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys.♦ W dolnej części okna z rys. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb.

Karta ’Podstawowe jednostki miar’. 12. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. Program do kosztorysowania 37 . W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. odpowiednie ikony staną się aktywne.Rys. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. Rys. dla nowszych – EURO. 13. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. których aktualnie używamy. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM).

dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. ELEMENTY RMS. Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. 7. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. 8. 2. jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. 9. 5. Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. Określamy narzuty na materiały. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). 6. 3. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). DZIAŁY KOSZTORYSU. WARIANTY). 38 NORMA PRO . Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). zamykamy kosztorys. 4. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY).Schemat tworzenia kosztorysu 1.

W lewej wyświetlane jest drzewo. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. tabeli i pozycji. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. rozdziału. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Struktura drzewa jest wielopoziomowa. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. Program do kosztorysowania 39 . grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych.4. katalogów własnych. lecz zawierają nieco inną informację. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. Rys. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. Po ukazaniu się okna (rys. 14. do 10 poziomów zagłębienia. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części.

Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. można rozwinąć gałąź drzewa. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. podkatalogi i pozycje. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. a dla pozycji – jej opis. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. katalogi. Oznaczenie grup. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. oznacza. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. katalogi i podkatalogi – ikoną . rozdziałów. i – w przypadku cenników – cena. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. 40 NORMA PRO . Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. składającym się z obiektów podrzędnych. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. tabel i pozycji. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. Grupy . zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną .Podświetlenie grupy. jednostka miary. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości.

Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. rozdziału lub tabeli.. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. bazy cenowej. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję.• Przyciskiem Szukaj w.. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. na którym aktualnie się znajdujemy. cennika). Program do kosztorysowania 41 . • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów.

który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. Wciśnięcie przycisku powoduje. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. 42 NORMA PRO .• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog.

• Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. Program do kosztorysowania 43 . jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. opisem i. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”.

44 NORMA PRO . a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. wydawnictwo). Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. może utworzyć grupę katalogów własnych.Rys. gdy znajdujemy się w podkatalogu. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. Program wie. które są w danym momencie możliwe do wykonania. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. 15. Rozwinięte drzewo katalogów norm. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności.

Tworzenie nowych katalogów. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. trzeba podświetlić grupę. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. Program do kosztorysowania 45 . to znaczy tylko wtedy. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. Aby wstawić katalog. a . do której ma należeć. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. 16) i kliknięciu na OK. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys.

Wstawianie nowego podkatalogu. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1.Wprowadzanie danych nowego katalogu. 17. Podobnie wstawiane są podkatalogi. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. można przejść do jego edycji. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. 17). 16. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. 46 NORMA PRO . Jeśli został zabezpieczony hasłem. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję.Rys. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. W tryb edycji . i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. Rys. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:.

jego numer lub nazwa wydawcy. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. Okno edycji opisu katalogu. Aby kopiowanie doszło do skutku. Rys. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku .Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. 18. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Program do kosztorysowania 47 .

20. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. . aby zablokować lub odblokować edycję. wyświetlimy robociznę. Rys. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. lub sprzęt.Rys. 20) wybieramy typ nakładu. W wyświetlonym oknie (rys. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. Klikając na przyciskach . W oknie edycji nakładu (rys. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). aby zmienić lub usunąć hasło. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. Okno edycji nakładu w katalogach. 48 NORMA PRO . usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). 19. materiały zobaczymy wszystkie nakłady.

Rys. jak pokazano na rys. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. Dodawanie. 21.Rys. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. w oknie z rys. jeśli klikniemy na . 22. 23). ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. 22. przycisku Wypełniamy opis. ponownie klikamy na przyci. jeśli domyślne nie są właściwe. Program do kosztorysowania 49 . Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję.

razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). który może istnieć w pozycji lub nie. 24). Wstawianie nowej pozycji do katalogu. Usuń i Zmień do dodawania. 24. 23. Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. należy zaznaczyć daną pozycję. Jeśli 50 NORMA PRO . usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Rys. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. . Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. do której już zostały przyporządkowane nakłady. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). Aby to zrobić. w którym deklarujemy sposób.Rys. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. program wyprowadzi nowe okno. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać.

Rys. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną .grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . a warianty – Program do kosztorysowania 51 . Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. że nakłady należące do ‘starej’ grupy. w którym określamy sposób traktowania nakładów. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. . co oznacza. 25. Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. będą teraz należały do nowej. Okno. zostaną przedstawione w postaci drzewa.

należy ją podświetlić. który znajduje się w liście danego katalogu. 26. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu).Rys. który wstawiamy. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. W oknie. Dodawanie. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . Aby dodać nakład do pozycji. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. a następnie kliknąć na przycisku . które się ukaże (podobnym do tego z rys. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. 52 NORMA PRO . usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład.

Rys. 26) zaznaczymy jakiś nakład. a w pozycji tej występują warianty. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). 28. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. Program do kosztorysowania 53 . 27. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. 28). to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. Ekran edycji danych nakładu. Rys. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys.

należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. katalog. 29. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. Przenoszenie grup. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. którego nie mamy w drzewie. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. Rys. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . za którym ma być umieszczony (rys. 14). wybrana grupa. w folderze katalogów znajduje się katalog. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. 54 NORMA PRO . 29.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego.

Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. 30. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. robót. która jest aktualnie wyświetlona. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. z tym że tam struktura cennika jest płaska. elementów obiektów oraz obiektów (rys. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. 30). Rys. niż ta. Program do kosztorysowania 55 . Okno cenników pozycji i obiektów. 31. Rys.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. asortymentów robót. Oczywiście. do których należą pozycje lub podkatalogi.

Rys. Mają one taką samą podstawę. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. 56 NORMA PRO . Pojawi się okno danych wydawnictwa.W prawej części okna. Pozycje z wariantami. do której ma należeć. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . Aby wstawić katalog. które występują w kilku wariantach. a następnie okno danych katalogu (rys. Rys. 33). trzeba podświetlić grupę. 32. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. 32). różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. 33. Dane wydawnictwa i dane katalogu. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm.

Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. BAZY CENOWE I CENNIKI. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. 78). 34. W oknie. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. 35. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. Wydawnictwa i katalogi. Rys. które się pokaże (rys. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. które związane są z tym wydawnictwem. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi.

iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. ). 36. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. wystarczy kliknąć na przycisku . Rys.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. 36). zaznaczymy miejsce. Okno wprowadzania danych pozycji. 79). Aby dodać pozycję. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji.

Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. opcję KNR lub Ceny. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. zaznaczamy . Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. Program do kosztorysowania 59 . Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. 37). czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. Rys.. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo.. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. które wyświetlane są w drzewie katalogów. którym uruchomiliśmy szukanie. 37. Przeszukiwane są tylko te katalogi. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys.

Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. (Wybór pozycji). Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. 38. Rys. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. 38).Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. 60 NORMA PRO .

blacharskie. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. w którym znajdziemy różnego typu roboty. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. Rys. ściany. drogi itd. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. itd (u nas pozycje uproszczone). Jeśli program wykryje. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. stropy. jak na przykład roboty murowe. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. instalacje wodne. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. Menu podręczne dla pozycji katalogu. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. tynkarskie i sztukatorskie. takie jak pokrycia dachowe. 39). ogrodzenia. place. 39. Program do kosztorysowania 61 . ulice. instalatorskie.

62 NORMA PRO . 41. 41. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. Schemat katalogów DBD.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. Rys. 40. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile.

Rys. oraz przycisk Bauteile.Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Okno katalogu STLB-Bau. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. 42. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . Przyciskiem kosztorysu. 42. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów .

a co za tym idzie cenników. 43.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. dodajemy. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. dołączonych do programu. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar.5. Aby otworzyć kartotekę. Przycisk wartości listy. usuwamy lub modyfikujemy jed. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. . 64 NORMA PRO . wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. 43. należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). Rys. Kartoteka jednostek miar. po czym pokaże się okienko takie jak na rys. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. Przyciskami .

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. 74 NORMA PRO . należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. aby wyświetlić następny. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). w którym można dodawać. a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych).

♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). katalogów i pozycji). ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). Program do kosztorysowania 75 . podrozdział Przenoszenie grup. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe.♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.

poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). Oprócz cenników. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. podstawowa. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. 76 NORMA PRO . Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. Dołączanie bazy. jak i z baz kolegi. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. 52). Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. Jedna baza. to po prostu utworzenie połączenia do niej. własną bazę. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. ♦ Jednostki miary…. tworzymy nową. Jeśli bazę importujemy.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). ale również z baz zainstalowanych na serwerze. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje.

• Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. Lista baz. możemy tylko wybrać bazę. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. gdy pokazana zostanie lista baz. musimy wpierw wybrać bazę cenową. Jeśli mamy tylko jedną bazę. wszędzie tam. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. gdzie wybieramy cennik. W innych przypadkach. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. wydawnictw i katalogów. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze.Rys. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. od razu wybieramy cennik. usuwanie. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. dołączanie i odłączanie baz. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. 52. w jakim trybie jest wyświetlane okno. który został zamapowany jako P. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. modyfikowanie. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. W zależności od tego.

♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . 78 NORMA PRO . w którym została zainstalowana Norma Pro. czyli usunięcie jej z listy baz. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. . lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. | to znaczy takie. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. czyli zazwyczaj informację o tym. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. nie powtarzające się. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. których nie przyjmuje system Windows. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. co zawiera. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy.

z tą różnicą. podświetlamy ją na liście. 53. Aby skorzystać z cenników takiej bazy. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . jeśli nie. to taka baza. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi.Rys. zostanie usunięty. zostanie wyprowadzony komunikat. a jej plik dyskowy. Jeśli tak. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . gdzie popełniliśmy błąd. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. nowa baza zostanie utworzona. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. u innego użytkownika lub na serwerze. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. a nai w oknie takim jak na rys. które się pokaże jest oknem z rys. czy wszystkie dane są prawidłowe. wraz ze wszystkimi cennikami. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. 53. nie zawierającą żadnych cenników. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. Tworzenie nowej bazy cenowej. Nowa baza jest bazą pustą. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. W tym celu klikamy na przycisku . Okno.

Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. Aby odłączyć obcą bazę. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. Po wybraniu bazy. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. pojawi się okienko z nową bazą (rys. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. jak i zewnętrznego użytkownika. czyli kartoteki i bazy cenowe. Import polega na utworzeniu nowej bazy. którą kopiujemy. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. 53). Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. tak jak wszystkie inne ważne dane.się po kliknięciu na ikonie . Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. z którym baza była tworzona. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. 53). Również okresowo 80 NORMA PRO . Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych.

55. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. który może potrwać. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. Pierwsze okno serwisowania baz. które chcemy uporządkować. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. 54. Program do kosztorysowania 81 . których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Porządkowanie baz cenowych. Proces kompresji. w oknie z rys. w którym będziemy przechowywać kopie. wybieramy folder. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. Rys. Jeśli w oknie rys. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. zaznaczamy bazy. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej.powinna być wykonywana naprawa baz. Rys.

które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. to znaczy całe kosztorysy. Okno tworzenia kopii zapasowej. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. Cenniki kosztorysu). Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. 82 NORMA PRO . 56. działy i poddziały. Podajemy lokalizację pliku kopii. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. jak i obiekty tworzone przez nas. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane.Rys. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. z menu Ceny). na przykład z BCO. gdy otwarty jest kosztorys. zaznaczamy kartoteki i cenniki. cenniki jednostkowe pozycji. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników.

które zawierają ceny RMS.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . Możemy sortować według identyfikatora. Rys. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. zaś E – ceny elementów RMS. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. 57. gdzie P oznacza ceny pozycji. w kolumnie „Typ” – typ cennika. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. które wywołujemy z okna listy baz (rys. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. w kolumnie ‘Data aktualiz. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. jakie cenniki widzimy w oknie. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. poziomu cen i daty aktualizacji. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. opisu. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. które go jednoznacznie określają. data ostatniej aktualizacji cennika.’. Okno z listą cenników.

w jakim obowiązuje. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. CJP_własny. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. Okno tworzenia nowego cennika. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. 58). Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. dlatego zaznaczona jest opcja Import. Po ukazaniu się okna dialogowego. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). pojawia się przycisk Pokaż.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. w jakim lista została wywołana. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. od której obowiązuje cennik lub okres. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. 58. Jeśli tworzymy nowy cennik. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. W zależności od kontekstu. gdy klikniemy na przycisku (rys. zazna- 84 NORMA PRO . Ten sam efekt uzyskamy.

Program do kosztorysowania 85 . znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). mamy cenę dostawcy. wykrzyknika (!). W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. Określanie nagłówków kolumn cen. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. minimalną i maksymalną. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). 59.). średnia i maksymalna. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. Jeśli jest on cennikiem RMS. cenę hurtową i detaliczną. w której zostanie utworzony.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. sprzętu i robocizny. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. Intercenbud). 59). Rys. podwójnego znaku cudzysłowu. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. – nie może zaczynać się spacją. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. są trzy ceny: cena minimalna. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego.

Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. 86 NORMA PRO . Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. z informacją o sposobie importowania. Okno importu cennika.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. . gdy klikniemy na przycisku . Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. 58) i pojawi się. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. ‘Cennik wynikowy’. 60. czy też nie. karta ‘Cennik importowany’. Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. 60). Rys. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się.

czyli okresowo lub Dynamicznie. odznaczamy go na liście. W przypadku gdy importujemy cały dysk. a w polu Opis: – opis cennika. to cały dysk. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy.85). W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. W grupie ‘Importuj’ określamy. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). dla cenników systemu Intercenbud i Capital. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. Zapytanie do:. czy importujemy Cały dysk. którego dotyczy cennik. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. a domyślny sposób importu. a w pozostałych polach określamy jego cechy. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Program do kosztorysowania 87 . Pojedynczy plik. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. ceny pozycji dla koszt. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. wtedy gdy są potrzebne. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. w polu Pozom cen z: – okres. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. czyli na bieżąco.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników.

Rys. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. 61. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. Karta ‘Opcje importu’. 88 NORMA PRO . aby stare dane zostały usunięte. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. na przykład ceny minimalne. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. 62. Rys. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe.

64. 64). 60) zaznaczamy opcję Cały dysk.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). naciskamy dowolny klawisz. 2. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. Rys. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. Program do kosztorysowania 89 . że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. 63). Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. W oknie importu. 1. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. Rys. 63. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. lecz bywa tak. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę.

90 NORMA PRO . Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej.3. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. poziom cen. opis oraz nagłówki kolumn. Rys. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. Rys. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. typ. 4. 66. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. 65.

♦ W oknie importu. aby stare dane zostały usunięte. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. mogą nie zostać rozpoznane.Jeśli chcemy. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. klikamy na przycisku OK. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. jednak inne nietypowe. 5. Jeśli życzymy sobie. Jeśli jednak chcemy. cenniki własne. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. ponieważ od niego zależy. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. Program do kosztorysowania 91 . Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. nie robimy żadnych zmian. a potem cennik). Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). np. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika.

dbf zawierające ceny pozycji. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. 92 NORMA PRO . klikamy na przycisku Przeglądaj…. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. Okno wyboru i importowania pliku cennika. 68. Ceny elementów RMS (*. Aby to zrobić. Rys. Rys.dbf). 67.txt). Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. zostaną wyświetlone pliki *.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys.

icb. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. Ci z Państwa. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . Ci z Państwa. tworząc zwykły cennik. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. wybieramy Intercenbud. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). to ogromna. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. wybieramy Intercenbud. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. na karcie ‘Cennik importowany’. a następnie zaimportować go tak. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…).Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik importowany’. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją.

który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. 69). dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. takim jak na rys. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. stare dane zostaną z cennika usunięte. 69). zgodne z nowymi kryteriami. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. 57) zaznaczymy cennik. grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). zaś faktycznie kryteria będą nowe. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. wybieramy typ cennika. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…).zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. 94 NORMA PRO . W oknie. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. 58. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym.

Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. 69. Rys. 69). Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). Kryteria te określa się w oknie. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. -. zostaną wyszukane wszystkie elementy. w których nazwie wystąpi słowo śruba. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. "" . Program do kosztorysowania 95 . zostaną wyszukane wszystkie elementy. I wtedy w określaniu nazwy. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. wpisywanej w polu Nazwa. *. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. ). szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów.

należy w opcjach programu. cegła klinkierowa czerwona. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . nazwa skrócona towaru. jednostka miary. symbol u dostawcy. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. cennik 96 NORMA PRO .ini. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. typ RMS. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). które nie zawierają w nazwie słowa szara. określonym przedziale. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. Inne parametry. oryginalny producent. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. itd. w polach Cena jedn. potem dowolny ciąg znaków. to indeks ETO wg KMB. system przyjmie. dostaniemy wszystkie cegły.). zostaną znalezione wszystkie elementy. Aby skorzystać z tych danych. zostaną wyszukane te elementy. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. cegła wapienno-piaskowa czerwona. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. które w nazwie mają słowo cegła. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. indeks PKWiU. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta.

Rys. Jeśli importujemy cennik Capital. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. Aby to zrobić. ceny detaliczne. hurtowe. magazynowe). Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). 70. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. poziom cen (np.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. a następnie wybieramy Capital. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. zaznaczamy opcję System. 70). gdzie wybieramy firmę. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. edytować. a następnie na liście cenników (rys. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. na karcie ‘Cennik importowany’. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy.

najpierw musimy wybrać bazę. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. 71. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna.m.”). jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. nazwie jednostki miary („J. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. Cenniki można obejrzeć również wtedy. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. 71). a następnie Pokaż bazę cenową. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. „S” – sprzęt. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. który chcemy zobaczyć. od razy dostaniemy listę cenników. jak na rys. 71. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. 85). jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. Cennik elementów RMS.m.”).’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. z której wybieramy potrzebny cennik. kodzie jednostki miary („Kod j. a dopiero potem cennik. „R” – robocizna). W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. W tym wypadku. Rys. 98 NORMA PRO . Nagłówki kolumn cen są takie.

Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. indeks PKWIU. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. Sposób sortowania jest istotny. którą można wstawić do kosztorysu. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. Program do kosztorysowania 99 . Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. pojawia się przycisk Wstaw. może się zdarzyć. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. Jeśli jest zaznaczona. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. sortowana jest tylko jedna kolumna. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania.stawka VAT. W górnej części okna znajduje się grupa. usuwanie i edycję danych elementu RMS. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. gdy cennik jest bardzo duży. posortujemy listę według tej kolumny. kod dostawcy. uaktywni się przycisk Dostawca…. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny.

który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. „Rodzaj materiału”. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. zaś ikona okna. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. że jest to materiał. 45). a w końcu do listy konkretnych materiałów. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . który można wstawić do stępny poziom. Wraz ze zmianą poziomu. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. rodzaju materiału. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . 72). 72. Rys. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. że istnieje na. rabat i symbol towaru. . „Jm” i „Kod jm”.

aby miał długość siedmioznakową.tej uprzednio drodze. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. zaś przycisk poziom. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. 73. . Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. 74). umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. W górnej części. Rys. Program do kosztorysowania 101 . Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. Rys. 74.

tak jak cenników elementów. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. podświetlamy go. a następnie na przycisku . Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. a na. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. jednostce miary („J. „Numer katalogu”). wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. że pola staną się dostępne do edycji.m. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. z listy baz wybierzemy bazę. klikamy na nim (zostaje podświetlony). Aby dopisać nowy element. czy na pewno usuwać. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. W oknie zawartości cennika (rys. Po pojawieniu się ekranu. Dostaniemy okno takie jak na rys. z stępnie klikamy na przycisku tym. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. numerze wariantu („Wariant”). 72. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). nazwie pozycji („Nazwa”). cenach. 72. taprzycisku kiego jak na rys. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. a następnie konkretny cennik. numerze pozycji („Pozycja”).”). Program zapyta. 102 NORMA PRO .

Program do kosztorysowania 103 . klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. W oknie pozycji znajdują się dane. 99). 75. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. Rys. 76). który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. pojawi się przycisk Wstaw. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. zawierający szczegółowy opis pozycji. Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. Cennik pozycji. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn.

które pobierane są z poprzedniej pozycji. 104 NORMA PRO . Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . nazwę katalogu i numer pozycji takie same. 76. Resztę danych. dla której określamy wszystkie dane. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. numer katalogu. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. katalogu i podstawy są nieaktywne). Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. opis oraz ceny może mieć inne. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. jednostkę miary. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. czyli nazwę. Okno danych pozycji. jak pozycja macierzysta. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: .Rys.

Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Cenniki obiektów Cennik obiektów. podstawą. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. poddziały i całe kosztorysy. czyli działy. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. nazwę lub opis. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. z którego pobierane są ceny.u i m3 k. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. nazwą i opisem. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami.c. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. Cennik obiektów. To. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. to wyróżniony cennik pozycji. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. zmieni się on we wszystkich pozycjach. Program do kosztorysowania 105 . ale wspólnym wydawnictwem. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone.

Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. 77). których towary występują w kosztorysie. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. 106 NORMA PRO . Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową.

Wydawnictwa usuwamy. w polu Czas wydania: – okres. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. gdy edytujemy. 77. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. w których występowały ich pierwotne wersje. 78). Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa.Rys. 79). Okno edycji wydawnictw i katalogów. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . dodajemy i edytujemy dane katalogów. . Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . Przyciskami . . W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. umieszczonych pod listą wydawnictw. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. kiedy zostało wydane. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się.

78. gdy edytujemy.Opis: krótki opis wydawnictwa. Rys. 108 NORMA PRO . 79. kod ten można wybrać z listy. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. Rys. Dane wydawnictwa. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. Okno danych katalogu. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo.

w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. Program do kosztorysowania 109 . Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. 79. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. 2. w jaki importowane są inne cenniki. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji.

Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. Program wykona szukanie. 80). jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie.3. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. 110 NORMA PRO . Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. którą chcemy przeszukać. Klikamy na OK. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. jeśli szukamy pozycji. w której znajduje się aktualizowany cennik. wyświetlane są tylko cenniki RMS. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. w której ma się znaleźć cennik. które dołączamy do przeszukiwania. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. W górnej części okna. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. 4. znajduje się lista cenników.

ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. na liście zobaczymy tylko te elementy. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). Program do kosztorysowania 111 .Rys. 80. które występują w danym cenniku. 81). Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione.

Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen.Rys. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. 83. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. Rys. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. 81. 82. W górnej części okna zaznaczamy bazy. które mają być przeszukane. 112 NORMA PRO . tak jak w oknie przeszukiwania cenników.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 82).

Gdy wybierzemy Wszystkie. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. 83. Program do kosztorysowania 113 . Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. które znajdują się w tej bazie. Rys. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik.

W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. 114 NORMA PRO . 84) w górnej części decydujemy. które zostanie wyświetlone (rys. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. W oknie. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. Rys. • wybieramy bazę docelową. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. w której ma być umieszczona kopia. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. 84.

którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. To oznacza. Okno wyboru bieżącego cennika. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. 85. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. Ten cennik. W oknie. . nadawana jest mu nowa nazwa. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. Rys. czy znajdują się w nim dane. . 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. które zobaczymy (rys.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. Program do kosztorysowania 115 . a potem usunąć z bazy źródłowej. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . sprawdzić. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. bezpieczniej jest go skopiować.

Zaznaczając opcję Ceny robocizny. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. które zostanie wyświetlone na ekranie. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. materiałów lub sprzętu. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. z menu Ceny (menu to pojawia się.

które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. Aktualizacji podlega bieżący cennik. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik.i. po pokazaniu się okienka takiego. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). wyświetli się okno z ich listą. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. w którym wybieramy dysk. jak na rysunku z prawej. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. a następnie Program do kosztorysowania 117 . który ma być zaktualizowany. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. musimy zdecydować. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. zaznaczamy ją.

w którym dany element się znajdzie. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. Aby to zrobić. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. zaznaczamy wszystkie kategorie. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. lub na nowo ustawione. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. według którego współczynniki zostaną przeliczone. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny.

kosztorysantach. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. Rys.nia danych do programów kosztorysowych. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. rabatach. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. Strona główna bazy Intercenbud. jednostka miary. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. sposób pakowania. daty obowiązywania ceny. adresy. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. indeks PKWiU. promocjach. nazwę dostawcy i producenta. 86. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. województwo. ciężar właściwy. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy.

loginu i hasła dostępu. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć.działają. Baza Intercenbud. kontakty telefoniczne. branżę. telefonów i faksów. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. do której należą.pl. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego.Intercenbud. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. adresu. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. a następnie wysłać je do Administratora. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. województwa. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin.com. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. Można to robić „on line”. przygotowanej do tego stronie. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. o adresie www. adresu e-mail i strony www i oraz branży. 120 NORMA PRO . Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych.

z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). 87). które go interesują. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. 87.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. Rys. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. jak i określonych danych dostawcy. 91). Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. 88) oraz lista dostawców tych produktów. Do tego celu służy strona szukania. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. Program do kosztorysowania 121 .

88.Rys. 89) i analogicznie. na której wyświetlane są dane towaru (rys. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. 90). Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. Rys. Dane towaru. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. 89. 122 NORMA PRO .

Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 90. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys. 91. Dane dostawcy. 91) Rys.Rys. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Lista dostawców wyszukanych materiałów. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów.

średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. komu i na jaki adres wysłać ofertę. Utworzona wiadomość może być edytowania. Lista dostawców. do których można wysłać zapytania ofertowe. Aby wejść na stronę generowania ofert. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. dzięki czemu dostawca wie. 92). 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. na stronie wyszukanych materiałów (rys. 92. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. 124 NORMA PRO . Rys. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy.

Strona. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. Rys. należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. 88). Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. 93. rys. Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. 94). 94. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. a następnie w Program do kosztorysowania 125 .Rys. 87). Aby wygenerować plik Intercenbudu.

Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. Rys. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. 96). 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę.okienku pokazanym na rys. Rys. W następnym etapie. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. 126 NORMA PRO . jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 96. 95.

97 w kolumnie ‘kl. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. 97. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. Aby program mógł je odszukać. 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. a wstawimy pozycję z katalogu. Rys. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. W okienku importu. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). można zmienić dane bazy wynikowej.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. na stronie szukania (rys. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. to ich ceny nie zostaną znalezione. Aby to zrobić.’. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. 61). co widać na rys.

kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. 98. 128 NORMA PRO . Kartoteka RMS. Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. jak z Intercenbudu internetowego. podrozdział Opcje programu). a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. 98). Rys.

nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’.: wpisujemy nazwę kosztorysu. Może to być Program do kosztorysowania 129 . czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. 99. Opis ten ma znaczenie informacyjne. Okno tworzenia nowego kosztorysu. 99). o zakresie prac. które się pojawi (rys. Rys. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.7. ♦ W okienku. może zawierać polskie litery.

Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. według którego będą obliczane narzuty. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). Nk . VAT).kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta).narzuty dla całego kosztorysu (np. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. 1. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . Kp+Z). zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. 2. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski.

♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Jeśli mamy tylko jedną bazę. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. To. VAT) 3. 100). z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. N – wartość narzutów (np. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. co wybierzemy w tym momencie. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. Aby dopisać następny cennik. Opcje obliczania narzutów). zaś cennik zostanie dopisany do listy. w polu Cennik: – identyfikator cennika. z której wybieramy bazę. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). z której cennik pochodzi. dostaniemy listę baz. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. Pierwszy cennik. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne.kosztorysie. a następnie właściwy cennik. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. Program do kosztorysowania 131 . Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową.

♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. umożli. a wia edycję. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. 132 NORMA PRO .Rys. 101). 101. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. Karta. zaś przycisk . Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. Rys. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. 100. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. jak na liście. Jest to Przyciskami istotne.

Po pojawieniu się okna z rys. gdyż można je zdefiniować później. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. karta ‘Ścieżki programu’). Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. 102). polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. Po ukazaniu się okna z rys.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. który wcześniej został zapisany na dysku. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. z którego wybieramy kosztorys bazowy. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi.

zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. Zaraz po pojawieniu się okna z rys. Rys. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. Jeśli otwieramy kosztorys.kst). zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. będzie nim typ Kosztorysy(*.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. 102. który chcemy wprowadzić.

możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. z którą został otwarty.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. itd. ♦ W dolnej części okna. 002. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. które się ukaże. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. 103. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. wartość i dane użytkownika. od najmłodszej do najstarszej. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Rys. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. następnie w oknie. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj.

Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys.Rys. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. 104. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. 104). Okno zachowywania kosztorysu. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . tworzona jest kolejna wersja. Za każdym razem.KST) oznacza 136 NORMA PRO . jaką część kosztorysu zapisujemy. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:.

Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI.001. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . itd. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001).AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. 105). 105. Kopia zapasowa nie powstaje. Rys. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . od najmłodszej do najstarszej (tzn. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni.ostatnią wersję kosztorysu. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . 002.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. 002. Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. Załóżmy. itd. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu.BAK nie jest zaznaczona. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. to aby ją wczytać. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). W tym momencie musimy podjąć decyzję.

106). Rys. 138 NORMA PRO . Plik ten następnie otwieramy do edycji. Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi. 106.typ Wszystkie pliki(*.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu .AWA (patrz rys.

który jest dla nas najbardziej odpowiedni. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. przeliczanie walut. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. wyglądy ekranów. W oknie opcji (rys. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. dostęp do cenników. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys.8. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. jako zwykły kosztorys. itd. w trakcie pracy z kosztorysem. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. według których obliczany jest kosztorys. 107). rozliczeń materiałów i robocizny. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. 130).

określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Rys. 140 NORMA PRO . 107. Opcje. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu.

charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. Rys. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Program do kosztorysowania 141 . Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. zamienny i powykonawczy. Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. znajdującym się na karcie ‘Opisy’.Opis. streszczający charakter robót. 107). 108.

Opcje druku strony tytułowej. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. 142 NORMA PRO . 110). 110.Rys. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. Rys. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. Zachowaj jako domyślne. Wybieranie typu kosztorysu. Wyjaśnienie. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. Wczytaj z kosztorysu. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. 109.

W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. najpierw narzuty na kosztorys. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. Adres inwestora. Pole to staje się niedostępne. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. pojawią się na wydruku jako komentarze. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. Rys. Inwestor. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. 111. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. które mogą znaleźć się na stronie. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). Adres inwestycji. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. itd. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu.

112.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). Rys. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. indyw. wspólne. 107) umożliwia wywołanie okna. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. wspólne. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. kosztorysu. 144 NORMA PRO .. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu.

) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. poziom ( Kontynuacja numeracji). Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. Szablony numeracji dodajemy. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. Jeśli tak zrobimy. Program do kosztorysowania 145 . Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. a z prawej zawartość paragrafu.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. Na rys. W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach.

Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób.B. III…. jak na rysunku poniżej. który aktualnie formatujemy. II. Okno określania formatów numeracji. dla poziomu 2 – . 113. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją.C… .Rys. zaś dla poziomu 3 – 1. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie. Załóżmy. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. A. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:.3… 146 NORMA PRO .2.

Program do kosztorysowania 147 . Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). który występuje za nim. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. • Jeśli chcemy. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. Najczęściej separatorem tym jest kropka. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy.Rys. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. 114. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Numeracja poziomu pierwszego. drugiego i trzeciego. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=).

Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. Numerowanie elementów. wystarczy kliknąć na przycisku . pozycji i działów (rys. zaś separatorami poziomów są kropki. Rys. jak na rysunku poniżej. na wydruku wcięcia nie będzie. Wtedy możemy zmienić typ. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. 115). jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. Karta ‘Numerowanie’. 148 NORMA PRO . Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. rozmiar i kolor czcionki oraz tło.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. na którym jest drukowana. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. 115.

pozycji czy działów nie są numerowane. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. Program do kosztorysowania 149 . Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. 117).. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. Jeśli jednak chcemy. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. Standardowo działy numerowane są cyframi. 116. Z lewej pozycje numerowane działami. • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. Rys. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale.. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. z prawej w sposób ciągły. 116). • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:.2 .. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. aby były.(tylko pokazanych).• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie.

W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. 150 NORMA PRO . Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu.Rys. 118. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. Opis wyboru cenników znajduje się na str. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). 117. Rys. Karta ‘Ceny i waluty’. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. Z lewej numeracja ciągła.

Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). to znaczy jako cennik. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. od razu wybieramy cennik. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. wartość takiego kosztorysu. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. a potem cennik. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. Opis karty znajduje się na str. Domyślne wydawnictwo. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. BAZY CENOWE I CENNIKI. podstawę. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. jeśli zaś jest jedna baza. Program do kosztorysowania 151 . Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. z którego pobierane są ceny. numer. najpierw wybieramy bazę. 119). nazwę.

gdy w opcjach kosztorysu. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. a w polu Wariant – numer wariantu.Karta ‘Cennik obiektów’. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. mimo ustawionych rabatów producenta. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. 119. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. gdy był zastosowany rabat. 152 NORMA PRO . jaką będę miały obiekty. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. Rys. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. to w oknie zmiany danych RMS.

Program do kosztorysowania 153 .♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. Gdy zaznaczymy opcję Razem. gdy cena dostawcy była równa zeru. Rys. Rys. zawody są sumowane. 120. Karta ’Ceny dostawców’. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. gdy nie była podana cena dostawcy. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy.. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. 121.

Rys. Pole to jest niedostępne. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. 124. Rys.Rys. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. 123. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. 122. 154 NORMA PRO . Materiały te mogą być Nie odliczane. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp.

Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. jeśli zaznaczymy dla całości. jeśli chcemy. Rys. 125. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. opcję działami. jeśli włączymy działami. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. I tak.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu.

Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. 156 NORMA PRO .możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. których nie będzie można zmienić. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Rys. 126). z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. 126.

Trzeba przy tym pamiętać. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. montażu. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. 225) procent ten też zostanie zmieniony. dla wszystkich materiałów. Program do kosztorysowania 157 . W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. oznacza. a koszty transportu jako osobne pozycje. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). a więc również zmienią się te koszty. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny..Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. a koszty przewozu. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS.

Rys. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. podsumowania kosztorysu. podsumowania pozycji. nakładów i wartości jednostkowej i norm. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. 127.. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. i dalej wszystkie następne. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji).

Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). Rys.. Program do kosztorysowania 159 .10).60+49. Na rysunku widać. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent.51= 57. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. Rys.dokładnością. 128).51= 57. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. 128. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’.. 129.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. 129). Na rysunku widać. 130).11) jest równa sumie częściowej (=57. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys.60+49.11).

Rys. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. Jeśli nie chcemy. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. 160 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach.. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. 130. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić.

Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. Karta ‘Widok zestawień’. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów.Rys. 133). jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. Program do kosztorysowania 161 . Podsumowanie kosztorysu. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. 132. 131. Rys.

133. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. w kolejności od największej do najmniejszej. 135). Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Jeśli jest zaznaczona. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw.. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona.techn. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. informacja o nich się nie pojawi (rys. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. to wyświetlana jest informacja o nazwach. 134). • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. Podsumowanie kosztorysu.Rys. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek.

Rys. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Rys. w których znajdują się pozycje.. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. Tabela elementów scalonych. Tabela elementów scalonych. 136). Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Tabela elementów scalonych.). 136. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Włączona opcja Bez parametrów ek. Rys. Włączona opcja Pełna.-techn. Program do kosztorysowania 163 . jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. 135. 134. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1.

137). to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. będzie on pokazany w tabeli. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. Tabela elementów scalonych. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. to w ostatnim wierszu danej grupy. w których znajdują się pozycje. I tak. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. 138).materiał. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. 164 NORMA PRO . do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. 137. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. w działach ustalamy. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. które działy mają być pokazywane. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. Rys. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. dotyczącym widoku Zest.

pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys.Rys. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. Program do kosztorysowania 165 . Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. 139. Rys. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. 140). Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. 138.

142. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Wydzielenie nakładów stałych. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. 140. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. Pokazane materiały inwestora. Podsumowanie z narzutami. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Podsumowanie pozycji. 166 NORMA PRO . Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). 141. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Rys.Rys. Pokazane ceny jednostkowe. Podsumowanie pozycji. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona.

Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia.. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. norm. 142). zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. 142. jak to widać na rys. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. Załóżmy. norm. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. to w wierszu RMS. Program do kosztorysowania 167 . a nie tylko jego wartości. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. Z prawej strony karty (rys. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. jak rysunku z lewej. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. a współczynnik norm również jako wyrażenie. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji.

• Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). 144). Dane RMS razem z informacją o dostawcy. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. -M-. 168 NORMA PRO . ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. to przed każdą grupą robocizny. 143). Rys.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. norm. 143. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. -Mlub -S-. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. jeśli zaś tytułem -R-. norm.-S-.

Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. Rys. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. Widok pozycji. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach.Puste wiersze Rys. 145. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. Program do kosztorysowania 169 . ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. obmiarów i wykonanych robót. Opcje ochrony przed zapisem. 144. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. nakładów.

a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. Również wtedy. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. nowe hasło. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. będzie można edytować tylko dane nakładów. jeśli już było określone. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. 170 NORMA PRO . Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. według których był liczony kosztorys.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. Jeśli nie ma aktualnego hasła. sprzęt’).

ustawienia formularza innego kosztorysu).Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Program do kosztorysowania 171 . wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu.Rys. sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu). Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). 146.

Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. Rys. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. 147. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. dlatego też wygląd ekranu głównego. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami.9. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. modyfikacji. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia.

w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. sprzętu i materiałów). EDYCJA OBMIARU. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia….widoku Kosztorys. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). Program do kosztorysowania 173 . wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. Dla innych widoków. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. w zależności od widoku.

Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. sprzętu. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. korzystając z polecenia Zestawienia. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. działach lub całym kosztorysie inną stawką. Poza tym. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. że będziemy stosować rozliczanie robót. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. w działach lub okresach rozliczeniowych. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. w całym kosztorysie. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . materiałów. itd. ceny.).Przedmiar (tylko obmiary). staje się dostępne polecenie Warianty danych. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. sprzętu i materiałów). nad którym pracujemy. materiałów inwestora itd. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji.. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. normy. pozycji bądź działów.

stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. waluta itd. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. dokładność obliczeń. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. Program do kosztorysowania 175 . normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. cennik i poziom cen. sposób rozliczania robocizny. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. przyjęcie ich lub odrzucenie. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. poleceniem Zmień… – zmienić opis. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. jak również narzuty wspólne działów. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. które umożliwia edycję kluczy planów działów. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów).

wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. scaloną lub obiekt. uproszczoną. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO .Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. jego dział lub poddział. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną.

zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Wstaw materiały…. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. pozycji. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji.Wstaw do cennika. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji.

czcionki. sposoby obliczania narzutów. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. 178 NORMA PRO . sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. takie jak działy i kosztorysy. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. a wynik przenosić do Normy przez schowek. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). nagłówków i stopek dla wybranego typu. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. na którym można wykonywać obliczenia. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). itd. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. (Układ strony…). a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. Wypadku gdy chcemy. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne).

jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. Program do kosztorysowania 179 . Wszystkie zmiany. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. menu kontekstowego. 148). poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. jego producencie. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. jeśli zaznaczymy element RMS. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. które porozrzucane są po ekranie. zaś poleceniem Kaskada tak. właścicielu i numerze licencji. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. gdy przysłaniają się wzajemnie. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. możemy skorzystać z tzw. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. aby było widać pasek tytułu każdego okna. na którym chcemy wykonać jakąś operację. pasek stanu i drzewo kosztorysu. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. Poleceniami Główny pasek narzędzi. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. a w drugim – Działy. Pasek narzędzi widoku. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie.

Jeżeli przycisk jest wyszarzony. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. tak jak będzie wydrukowany.Rys. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. 148. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik.

co widać na widoku. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. które można cofnąć. itd. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. wartościami. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. co widać na widoku). • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. Program do kosztorysowania 181 . Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to.

182 NORMA PRO .• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. materiałów i sprzętu. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. cenami i wartością. które występują w menu Zestawienia. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Aby uzyskać te same widoki. jeśli zostały zdefiniowane. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. to znaczy kosztów robocizny. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. cenami i wartością.

posiada pasek tytułu. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Program do kosztorysowania 183 . Jeśli jest wciśnięty. w którym najczęściej pracujemy. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Okno kosztorysu. 149. Rys. tak jak każde inne okno. widok Kosztorys.

które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. itd. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. 184 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. dostaniemy zestawienie materiałów. Na przykład. w Intercenbudzie. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja.

takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. Klikając na znakach plus . Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. który ma przyporządkowany wariant. pozycji lub działu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. jaką jest kosztorys. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu.1…1. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. poddziałów i pozycji.1…1. Jeśli zaznaczymy Pozycje. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. Jeśli zaznaczymy opcję 1. odchodzą gałęzie działów. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. Program do kosztorysowania 185 .• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Jeśli drzewo zostało raz wywołane. W drzewie tym od głównej gałęzi. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź.

do którego działu i poddziału pozycja należy. natomiast pod numerem znajduje się informacja. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . czyli numer katalogowy pozycji. 150. którego treść może być interesująca dla twórców programu. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu.”) oraz wartość danego elementu. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. z którą współpracuje kosztorys. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. jeśli tak. Postać numeru zależy od tego. Pasek stanu (komunikatów). jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. jednostka miary (kolumna „jm”). koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). w której wyświetlona jest jego nazwa. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. Elementy RMS są również numerowane. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. W przypadku wystąpienia błędu programowego. materiały: –M). to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”.

Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. 151. to w widoku pokazane są również ich nazwy. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. a na końcu działu – podsumowanie. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. Rys. Informacje o tym. Program do kosztorysowania 187 . Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. jakie kolumny i podsumowania widzimy. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. „M” i „S”). To. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach.

W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. a w zależności od tego. na której kolumnie i wierszu klikniemy. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). którą chcemy poddać zmianom. 188 NORMA PRO . kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. Aby zmienić szerokość kolumny. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. pozycji. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. należy wyświetlić go na ekranie. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. nakładów RMS czy narzutów. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. w których występują nazwy lub opisy działów. ale poza kolumną „Opis”.

Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. Program do kosztorysowania 189 . którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. która porusza się razem ze wskaźnikiem. a kolumna znika z widoku. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . puszczamy przycisk. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę.W zależności od tego. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. tzn. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. której nie chcemy mieć na ekranie. co oznacza.

Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. gdy szukany tekst ma być wyrazem. Rys. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. a nie fragmentem tekstu. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. jeśli wcześniej były rejestrowane. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. w oknie wyszukiwania (rys. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. 190 NORMA PRO . Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. 152.

Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. należy zaznaczyć jeden z nich. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Aby zaznaczyć kilka elementów. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok).Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. zaznaczamy pierwszy z nich. Program do kosztorysowania 191 . który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna.

<Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. to do ostatniego wiersza w pozycji). to do pierwszego wiersza w pozycji). pola wyboru. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. opcje i przyciski. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). 192 NORMA PRO .<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót.

która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). Okno katalogów znajduje się na ekranie. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. Program do kosztorysowania 193 . niezależnie od widoku. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. rozdział. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. w jakim został wyświetlony kosztorys. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). tabelę i kolumnę. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. za którą ma zostać wstawiona. Okno katalogów można również zwinąć.10. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. dopóki go nie zamkniemy. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo.

153. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. które będzie poprawiane. na karcie ‘Opis’ (rys. czyli typ katalogu (np. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm.04) i kolumny (np. 194 NORMA PRO .4-01). kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. KNR). 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji.02).12). numer katalogu (np. rozdziału (np. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. tabeli (np. Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności.Rys. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować.

karta ‘Opis’. na przykład na miejscu o numerze 6. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. w pole Lp. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . 154. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki.Rys. ♦ W polu Lp. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. podrozdział Widok Przedmiar). możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Okno danych pozycji kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. wpisujemy liczbę 6. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI.

Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. 196 NORMA PRO . ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. 155). ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. 155. Rys. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). w którym został wydany katalog norm. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. 154. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS.

Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach.♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. Na karcie ‘Współcz. Jeśli opcja ta została zaznaczona. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. 156. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Materiałów i Sprzętu. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. jeśli chcemy. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. Program do kosztorysowania 197 . Rys. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. aby były różne od jedności. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. Pozycja. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem.

Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. 198 NORMA PRO .Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. dla których są modyfikowane grupę wariantów. Rys. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. gdy zostanie wybrany dany wariant. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. 157. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. do której zaliczymy daną pozycję. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. z którego została wstawiona dana pozycja.

klikamy na przycisku Pozycje…. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. Lista elementów podobnych do wybranego. klikamy na przycisku Dodaj nową. 158). to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. w których pozycjach występuje ten element.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. Jeśli chcemy podejrzeć. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. klikamy na przycisku Anuluj. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. klikamy na przycisku OK. Na liście tej zaznaczamy element. których indeksy znajdują się w bazie. OK i Anuluj. 158. Rys. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych.

w którym wprowadzamy przelicznik (rys. których nie znaleziono w cennikach. 159. 161). Propozycje wstawienia elementów RMS. dostaniemy ekran z propozycją zamiany. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. 160. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu.podświetlony. Rys. Rys. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. a po potwierdzeniu z oknem. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. Jeśli wybraliśmy element. otrzymamy następne okno (rys. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. 200 NORMA PRO . a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. 159). 160).

” – informacja o tym. a w kolumnie „Z grp. program nie jest w stanie podjąć decyzji. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. czy bez niej (NIE). czy grupa zawiera jakieś warianty. w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. Program do kosztorysowania 201 . jaki element zastosować.Rys. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. Rys. 162. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. 161. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. 162).

nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. nie wariantowe nakłady. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. Na przykład na rys. Aktywny jest pierwszy wariant. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. czyli farba olejna. 202 NORMA PRO . Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. których możemy użyć do malowania. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. Jeśli jest zaznaczona.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. 163. Rys. 163. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia.

Rys. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. należy zdefiniować nowy dział. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. a następnie na OK. Nowy dział. materiały lub sprzęt. Rys. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. zaś norma na robociznę została zwiększona.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. 164. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. dla którego norma=0. 165. Program do kosztorysowania 203 . Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU.

w polu Odległość: wpisujemy odległość. na karcie ‘Widok pozycji’. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. która kategoria została wyzerowana (rys. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. 165). Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. Znacznik:. Pozycja będąca kosztami transportu. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. Rys. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. 166. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. w opcjach kosztorysu. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. Jeśli chcemy pominąć robociznę. 166). Wydawn. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego.

Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. Na karcie ‘Współcz. Rys. inne dla sprzętu. czyli elementów M lub S. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. współczynniki norm na robociznę. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. Program do kosztorysowania 205 . zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. z których część wypełniamy ręcznie. materiały i sprzęt nie są dostępne. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. Wygląd okna i pola. które w nim wypełniamy. Jeśli przewozimy sprzęt. pojawi się pole Liczba przewozów. katalog. 168). podstawę i wariant dla tej pozycji. 167. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. Okno to ma puste pola.oraz zaznaczamy.197).norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str.

169. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. Rys. 169. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Okno wstawiania elementu RMS. w wy- 206 NORMA PRO . Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. Aby ściągnąć z kosztorysu element. 168.Rys. gdy dodawane są koszty transportu. 169). który transportujemy. w którym klikamy na przycisku Szukaj.

niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . Określanie kosztów transportu materiałów. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. ile kursów potrzeba. zostanie umieszczona w opisie pozycji. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Program do kosztorysowania 207 . Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. Rys. a element wprowadzony do pozycji. to informacja o tym. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. jaką jest transport. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. 170. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. którą można przewieść jednym kursem. Wielkości kosztów transportu. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. których nie da się przewieźć jednym kursem.

poprawianie. 208 NORMA PRO .). Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. Okno określania kosztów transportu sprzętu. Rys. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. kopiowanie. 171).Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. upraszczanie.). 171. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. rozliczanie w innych pozycjach. przenoszenie. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. rusztowania itd. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. scalanie itd.

a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. w któ- Program do kosztorysowania 209 .Rys. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. rys. Element ten jest traktowany jak każdy inny element. Pola okienka z rys. 172 wypełniamy tak. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. 202). 172. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja.

Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy.3028 r-g i 200. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370.6368 r-g. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. cena jednostkowa=0.40. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. Na przykład.9396*10/(0. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. 173. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. współczynnik wykorzystania rusztowań=0. czyli o łącznych nakładach=570. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. 0. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. Rys.40 zł.84. np.9396 r-g. przenoszenie).84*2)=3398. 174) 210 NORMA PRO .rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:).4500). można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. a potrzebujemy 10 kompletów. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). poprawianie.

. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. takim jak na rys. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. które uzyskamy.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. takie jak KNR czy KSNR. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK.Rys. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. W okienku. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . ). 174. Rys. 154. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . 175.

Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. zaznaczamy ją. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. 178) edytujemy pola.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. W ten sposób. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. 212 NORMA PRO . sprzęt i materiały lub wtedy. str. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. ‘Współcz.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. do których istnieją cenniki robót. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 214). zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. w którym na kartach ‘Opis’. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. Aby pozycję uprościć. tak jak pozycje z katalogów. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona.

Na rys. 177. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). RMS-y można przywrócić z katalogu. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. 176 i rys. w przypadku usuwania elementów RMS. co wstawianie pozycji uproszczonych. Jeśli będzie to konieczne. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych.Rys. Program do kosztorysowania 213 . to znikną one z ekranu i kosztorysu. zaś w drugim wstawia się pozycję. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. 176. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. 176 po uproszczeniu. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. Rys. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. Pozycja z rys. Pozycja przed uproszczeniem. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. Rys. operacja zostanie wykonana automatycznie. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. program zapyta. aby wstawić pozycję (rys. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. Program do kosztorysowania 223 . 188. co użytkownik ma zrobić. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. 188). Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić.

aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). Aby zaznaczyć kilka pozycji. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. Rys. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. Jeśli chcemy. za którą przesuwamy wybraną pozycję. zaznaczamy pierwszą z nich. 189.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. karta ‘Kolory ekranu’). Domyślnie jest to kolor zielony. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. Okienko przesuwania pozycji. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. 224 NORMA PRO . a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. którą chcemy przenieść. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. należy zaznaczyć jedną z nich.

). itp. za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. za którą umieścimy przenoszoną pozycję. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). która została podświetlona. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. za którą ma zostać umieszczona. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję.♦ Klikamy na pozycji. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). przeciągamy ją na pozycję. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. odwołania do obmiarów. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję.

w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. 191. Okienko usuwania pozycji. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. Okienko wybierania działów. Rys. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. 191). 190. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys.Rys. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. 226 NORMA PRO . Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE.

W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. do którego poziomu działy zostaną pokazane. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. zaznaczamy je. klikamy na przycisku OK. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi).W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać).

obmiar. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. 154. jednostkę miary obmiaru. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). do której jest dołączana wybrana pozycja. jest to jedyny sposób. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. Możemy zatem zmienić opis pozycji. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. takim jak na rysunku z prawej. współczynniki norm. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. 192). na karcie ‘Współcz. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. takie same jak na rys. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. W tym celu należy kliknąć na pozycji. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. 228 NORMA PRO .

Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. 194). należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku .norm. Program do kosztorysowania 229 . że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). Pozycje. 192. na której widać. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. a następnie klikniemy na przycisku . czyli w pozycji nr 112 (rys.’ dla pozycji nr 112. 193 pokazana jest karta ‘Współcz.Rys. 193. Na rys. Rys.

Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. to znaczy pozycje. 195. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:.norm. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. to zobaczymy. Rys. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. 230 NORMA PRO . 194. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. Rys.

z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. W okienku. dla której definiujemy nowe narzuty. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). 196). gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. 197). Rys. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys.Rys. koszty pośrednie). Po zaznaczeniu pozycji. W przypadku. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). Dodawanie narzutów na pozycję. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. Aby wprowadzić nowy narzut. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. Narzut. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. Program do kosztorysowania 231 . 197. 196.

to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. Okno wyboru. jeżeli jest wyłączona. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. dodawania. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. 199). zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. 232 NORMA PRO . W tym celu podświetlamy pozycję. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. 198.Harmonogramowanie robót . pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. Rys. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. Jeśli chcemy usunąć klucz. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. 198) definiujemy nowe. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz.

należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. które wprowadzamy ręcznie. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. tworząc tym samym nowy system grupowania. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. Program do kosztorysowania 233 . Rys. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. 199.

możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. Okna kosztorysów umieszczamy tak. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . Innym. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. metoda zwykła jest tańsza. Metoda kombinowana jest droższa.

Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana.1. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. ponieważ jest stosunkowo tania’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. bo daje świetny efekt estetyczny’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. 2. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. Program do kosztorysowania 235 . 2. mimo że ładniejsze’. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję.

201. 200. 236 NORMA PRO .Popatrzmy teraz. Rys.Wybrano metodę zwykłą. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Wybrano metodę kombinowaną. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.

z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu.11. 202 kolejno wypełniamy pola. tak jak w przypadku pozycji. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). może być wyrażeniem). miary: wybieramy jednostkę miary. Rys. Po pokazaniu się okienka takiego. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. 202. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. jak na cym im przycisku: rys. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. gdy był zastosowany rabat). . w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. Okno dodawania nowego elementu RMS. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. ). materiały lub sprzęt).

Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). 202. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. 45. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. klikamy na przycisku Kartoteka RMS.jako procent od innych nakładów tego samego typu. 238 NORMA PRO . bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. najpierw pokaże się okno z polami. 218). Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. w oknie z rys. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. takie jak na rys. lecz przyjmują wartość normy. Przeszukiwanie kartoteki RMS). Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. miary i Cena jedn. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji.

7. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). KNR-W 2-02 0245-01).18 i 20. to np. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów.15. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. aby został on zakwalifikowany do grupy.♦ Jeśli chcemy. Jeżeli ją zaznaczymy. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). Program do kosztorysowania 239 . aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych.4. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. Jeśli ją zaznaczymy. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. Należy pamiętać. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. do grupy „Cement I”.

204. 204. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. Rys. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. 203. 240 NORMA PRO . dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. Rys. który służy do wprowadzenia następnego elementu. 203.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. Obliczenie nakładów. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

W oknie tym (rys. czy taki element już istnieje. Czynności. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. czy zmieniamy mu tylko cenę. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. Podobny proces ma miejsce. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. reszta danych się zmieni. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. katalogowych elementów i ich danych. Przed dodaniem elementu program sprawdza. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. element zostanie dodany właśnie do niego. 158) decydujemy. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. czy pozostawiamy dany element. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. Jeśli nie – jest dodawany w całości. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO .

Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. który zastąpił element oryginalny.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. Program do kosztorysowania 251 . Okno.. Rys. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks.” a „kształowniki stalowe profilowane U. nazwa i dostawca elementu. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. Metodę doboru elementu. 3. w jaki były dobierane ceny z cennika. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób.. 2. w którym widać. 207). 217. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu.” będą wyceniane jak „Profil Int. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. UW 75(4m). czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu.

wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. 252 NORMA PRO . 212 i rys. 214) możliwe są różne reakcje programu. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. 202). Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. 218) wraz z listą znalezionych elementów. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. innym kosztorysie. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. Raz opracowana lista doboru RMS. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku).

Rys. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. Jeśli zaznaczymy Dowolna. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. wyświetli się okno (rys. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. 218). Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. jeśli zaznaczymy ETO(1). klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. przeglądane będą indeksy elementów. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. W pozostałych przypadkach. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. bądź Podobne indeksy.

to program będzie wybierał elementy. dodajemy go do listy (patrz str. typu. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. 131). klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. jego nazwy skróconej. indeksu KMB. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. jeśli zaś opcję Początek. zaznaczamy opcję Kosztorys. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. ceny oraz według dostawcy. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. W tym celu w oknie z rys. 219). gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. 254 NORMA PRO . indeksu PKWiU. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. z którego szukanie zostało wywołane. który chcemy przeszukać. gdy chcemy przeszukać cenniki. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. 218). a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. jednostki miary. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy.

a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. 219. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. mimo że są w Intercenbudzie. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. materiałach i sprzęcie. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. że nie zostaną znalezione żadne materiały. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. z którego kartoteka została wywołana.Rys. Kliknięcie na elemencie. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. Program do kosztorysowania 255 . Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. ich lista pojawi się w oknie. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. W oknie z rys.

256 NORMA PRO . dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. w opcjach kosztorysu. Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). Jeśli chcemy zobaczyć. Rys. Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny).. 220).Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. z menu RMS). musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). 220. bądź sposób obliczania tych kosztów.. a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys.

Rys.Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. 221. Program do kosztorysowania 257 . Rys. 222). • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. 223). • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. 222.

• na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu.Rys. Rys. 224. W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. 223. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. 258 NORMA PRO . Koszty transportu doliczane jako wartość. 224). • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. ’karta ‘Liczenie narzutów’). grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. 225).

Rys. Koszty transportu jako procent wartości nakładu.. polecenie Wyświetlania.. Rys. 225. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo.. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. karta ‘Opcje kolumn’). Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. 226 widać. 226. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. Program do kosztorysowania 259 . Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. 8 i 9 – procentowo. Na rys. a w pozycjach 1.

gdy mamy już wprowadzone pozycje. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział.12. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. przenoszenia. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Operacje wstawiania. Dane ogólne działu Rys. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. które mają znaleźć się w dziale. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. Definiowanie nowego działu. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. 227. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw.

Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. chyba że działy są ręcznie numerowane. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). aż do 10 poziomów zagłębienia. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. wprowadzamy tylko jego nazwę. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. co zaznaczony dział. umieszczony w polu Numer:. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. Załóżmy. czyli kolejny poziom zagłębienia.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. Numer działu. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom.

to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. Dodatkowo. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. Wstawmy teraz dział „XXX”. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. Karta ‘Współczynniki norm’. dla którego wybierzemy Następny poziom. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. 262 NORMA PRO . Rys. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). Jeśli chcemy wybrać inną cenę. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. „B” i „C”. a gdy żadna nam nie odpowiada. W wyniku otrzymamy nową strukturę. 228.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. a dział „B” ma dodatkowo poddziały.

Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. podstawę oraz wariant. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. nazwę i numer katalogu. W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. Rys. 227. dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. Karta ‘Podstawa’. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). 229. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>).

z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. jak w kosztorysie składowym. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. a jego jednostki elementarne. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. współczynniki norm i narzuty będą takie. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. Usuwanie pozycji). z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. Aby wstawić kosztorys jako dział. tam zaznaczamy dział do skopiowania. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. następnie klikamy na nazwie tego działu. 102. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. 264 NORMA PRO .od: i do: zakres usuwanych działów. za którym chcemy je umieścić. wystarczy go zaznaczyć. zaznaczamy ten dział. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. polecenie Działy kosztorysu). w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. jaką ma opis wstawianego kosztorys. takie jak na rys. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej.

• zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. której Program do kosztorysowania 265 . w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. Rys. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. jeśli zaś cena jest różna. do którego jest wstawiany. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. gdy chcemy. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. Dane kosztorysu składowego To.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. to będą połączone w zestawieniu RMS. 230. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). zwaną jednostką elementarną.

podrozdział Tabela elementów scalonych). które się ukaże (rys. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu….wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. 231. na karcie ‘Liczenie narzutów’. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. 231). Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. 227). Rys. a my mimo to 266 NORMA PRO . przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. Aby wprowadzić jednostki elementarne. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Okno definiowania jednostki elementarnej.

Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. następnie okno z rys. 232). Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. czy zaznaczyć tę opcję. 232. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. w zależności od tego. 119). Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. 232. zostanie wyświetlone okno z rys. Rys. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. Program do kosztorysowania 267 . 232.

zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. to w oknie z rys. 232. Rys. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). 233. ile jest poddziałów. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. zawierającej poddziały. 234. 268 NORMA PRO . 232 tyle razy. Za każdym razem możemy zdecydować.Rys. który został wstawiony razem z pozycjami. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. Cennik obiektów z działem IZOLACJE.

Program do kosztorysowania 269 .Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział. Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt.

Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. opisu (komentarza). stałej lokalnej. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. Ekran. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. procenty (np. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. program je zaakceptuje. stałe i komentarze. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. „/” – dzielenia. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. funkcje. Jeśli wyrażenie jest poprawne. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. klikamy na przycisku . Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. „^” – potęgowania). Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. „–” – odejmowania. Rys. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. 235. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. nawiasy (dowolna ilość poziomów). jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. 12%). 270 NORMA PRO . podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. na karcie ‘Widok pozycji’. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. „*” – mnożenia.13.

Wyrażenie wraz z jednostkami miary. 237. Rys. 238. Rys. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza.Królewskiej. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. musimy je potraktować jako komentarz. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Program do kosztorysowania 271 . obmiaru od strony ul. Na przykład na rys. obmiaru od strony ul. Jak widać na (rys. ujęty w znaki ’ <’ . Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. ‘ >’ Liczba Rys. których wartości są sumowane. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. Obmiar wraz z komentarzem. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. 236. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy.

272 NORMA PRO . 240). Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. klikamy na przy. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. Rys. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. 240. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. 239. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”.

W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. 242. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. Po kliknięciu na OK. Rys. Okienko definiowania stałej. 242). przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. Okno. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9.40. 241. gdzie występuje. Aby zdefiniować stałą. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. 241).Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. Program do kosztorysowania 273 . a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. należy go zaznaczyć. Na przykład na rys. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. 245 widać. dlatego też nadamy jej nazwę np. Rys. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>.

W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). które będą widoczne tylko w pozycji. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. w której zostały zdefiniowane. Rys. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. to znaczy stałe.SzerDrzwi2. SzerDrzwi1. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. SzerDrzwi3 . Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . 243.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK.

Poniżej. Program do kosztorysowania 275 . a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. deklarowane kliknięciem na przycisku . sumy częściowe. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. której wartość wynosi 0.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Dla pozycji pokazanej na rys. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. jak nazwa stałej globalnej). Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. możemy zastosować tzw. na rys. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. 244. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi.

Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. 246). lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. 245. 276 NORMA PRO . Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze.Rys. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. których wartości zostaną zsumowane. 246. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys.

Na przykład wyrażenie 8. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz.5*#p23.’. #pA.92A). następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. 8. Program do kosztorysowania 277 . Rys. W opcjach kosztorysu. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji.5. który zastąpi ciąg znaków #p. 245). Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. To oznacza.23. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. na karcie ‘Widok pozycji’. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. a zaraz za nią numer pozycji. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. 247. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. możemy pominąć numer pozycji i napisać np. Odwołania do pozycji. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. że w wierszu obmiaru wpisujemy np. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać.5*poz.

następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. że gdy pozycje numerowane są działami. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych.1.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). 278 NORMA PRO . Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. skopiowanie ich do Schowka. 248. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja).Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. Na rysunku widać. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. #p3. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. np. Rys.37. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. Oznacza to.

250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. 250). Jeśli usuwamy pozycję. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. do której jest odwołanie.Rys. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). Rys. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. Jeśli usuwamy kilka pozycji. 249. gdy opcję tę wyczyścimy. Program do kosztorysowania 279 . 250. do której jest odwołanie. W przeciwnym wypadku. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57.

postać odwołania zostanie zachowana. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . Rys. 251. Jeśli chcemy. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. w której znajduje się odwołanie. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. możemy skorzystać z wzorów. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. należy je przekopiować wraz z tymi. Dlatego też. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór….Podczas kopiowania do schowka pozycji. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. do których są odwołania. w oknie. Aby wstawić wzór do wyrażenia. Okno wstawiania funkcji. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. które dołączone są do programu. do której jest odwołanie. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami.

253.wysokość). opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. Figura. Rys. Y i H. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Z lewej zaraz po wstawieniu. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. 252. z prawej po nadaniu wartości parametrom. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. które figurują w wyrażeniu. Program do kosztorysowania 281 .parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Na rys. H X Y H X Rys.

W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. który można by potraktować jak funkcję. która również się przyda w 282 NORMA PRO . które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. 254. Rys. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. czy mają jakieś wartości i jakie). MojaFunkcja. ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. 256 wybieramy zestaw wzorów. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń.

następnych pozycjach (rys. 255. 254). zaznaczeniu opcji Funkcja. 256). 257). Rys. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. Okno. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. 256. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. Zaznaczone wiersze. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. Rys. Program do kosztorysowania 283 . Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys.

Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. 258. 284 NORMA PRO .Rys. Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. a następnie w oknie. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Dotyczy to całego kosztorysu. Rys. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. 258). ponieważ wartości argumentów są różne. działów i pozycji. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona).W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. 257. Wartości funkcji są różne. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy).

Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. w którym został utworzony lub programu. 259. Okno skalowania rysunku. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób.Rys. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. 260. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. 260). W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . Rys.

Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Rys. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. tak jak elementy RMS. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. 261. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. wykonanym w programie Rysunek. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Warianty obmiarów Obmiary.

Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny.cfg. Program do kosztorysowania 287 . Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. do Notatnika. 262. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro. ponieważ ich struktura jest z góry znana. np.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. Informacja o tym. które są widoczne. ArCon oraz innych programów CAD. znajdują się w folderze. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe.cfg – dla plików AllPlan. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. w którym zainstalowano Normę Pro.lub tylko tych ścian. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. Rys. Pozycja z wariantami obmiarów.cfg i imptxtob. a tych fragmentów za szafkami – nie. Pliki konfiguracyjne impallpl.

Zostanie utworzone połączenie do pliku. 288 NORMA PRO .cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. 264). w polu Nowe połączenie z: (rys. • Materiał. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. kod 59 – średnik). Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. które się ukaże.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). Można również zmienić kolejność kolumn. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. W okienku. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Aby zaimportować obmiar. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu.Rys. nie występujące w pliku konfiguracyjnym. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. Obiekt. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. 263. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. Funkcja. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. kod 9 oznacza tabulator.

do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. do której wstawiamy obmiar. Po potwierdzeniu na OK. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. pojawi się okienko. w menu pojawia się menu Obmiar. Lista połączeń z plikami obmiarów. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. do której wstawiamy obmiar. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. Program do kosztorysowania 289 . zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. przełączamy się do okna importu obmiaru. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator.Rys. plik obmiarów zostaje wczytany. 265). Po wykonaniu operacji wstawiania. czy przeliczać obmiary. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. Zaznaczamy pozycję. Zostaje utworzony nowy wiersz. 264. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys.

• Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna).W oknie importu obmiaru (rys. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. według której będą wyświetlane obmiary. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. które występują w importowanym pliku. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. wg identyfikatorów. wg jednostki miary. wg wartości lub widok nie posortowany. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. które są użyte w kosztorysie. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. 290 NORMA PRO . 265) znajduje się pasek narzędzi. wg lokalizacji. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów.

266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. „Nazwa”.65. a a01 – 0. 265. Jeśli na przykład formuła ma postać 128.75*35. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU).Rys.m” i „Wartość”. „j. Okna kosztorysu i importu obmiarów. na której będziemy mogli dodać kolumny.”. jeśli była wprowadzona. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu.3 i została zapisana w pełnej postaci. usunąć itd.65 + 15*0. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. jednostka miary.75*a00 + 15*a01. zmienić ich kolejność. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. Program do kosztorysowania 291 . gdzie a00 jest równe 35. Na rys.3. wartość obmiaru oraz lokalizacja.

Zostanie otwarte okno importu obmiarów. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. takie jak na rys. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. 266. jeśli jest widoczne). Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary.Rys. które zostały oznaczone do eksportu. • Zaznaczyć obiekt rysunku. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. 266 z listą tych obmiarów. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku.

gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. Program do kosztorysowania 293 . a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK.

Rys. 294 NORMA PRO . Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. 267.

następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . Załóżmy. Różnice te wynikają z zaokrągleń. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1.14.77 15329. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. Należy pamiętać. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania.44 18265. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). że sumaryczne wartości narzutów. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. 3. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). 2.4245 8559.83 8559.62 57062.

w ilości 465. 296 NORMA PRO . czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. o cenie netto = 1.77 15329.62 Narzut (15%) 3520.44 18265. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz.843 Narzut po zaokrągleniu 3520.84 8559.43 Jak widać. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1.17 2299. Podatku VAT 7%. Na przykładach pokazanych poniżej widać.42 2739. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT.71. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa.1655 2299. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu.416 2739. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. że z problemem tym stykamy się na co dzień.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.

Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt.43 zł.71 Wart. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40. Nie dość. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut.43*583 = 23570. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro.80/583 = 40. w wysokości 20%.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. brutto (6) 850. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.85 2.00 Cena netto (3) 1. materiałów i sprzętu. VAT (6) 55.69 zł). że cena jednej sztuki to 23567.71 St. następnie obliczamy wartość brutto.42509288. netto (4) 795. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. towaru za 23567.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów.83 Wart. Obliczyliśmy.66 Wart.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. Program do kosztorysowania 297 . Zysk jest liczony od robocizny. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku..19 St.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość.. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale. składający się tylko z dwóch działów.8297) 1. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. brutto (7) 850.Vat (5) 7% Wart. Weźmy przykładowy kosztorys.00 Cena netto (3) 1. a mianowicie zysk. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40.

Rys. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. 298 NORMA PRO . Zsumowane wartości R. gdy narzuty są liczone działami. 269. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. 268. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. M i S w pozycji. Widok pozycji. gdy narzuty są liczone działami. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. Widok kosztorys. Rys. następnie od tego obliczany jest zysk.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami.

59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.55 0 19968. wartość pozycji – 19968.91 28328..47 17577. cena – 42. 270..94 2390. Widać.41 2929.63 3735.06 14647.1 (19968.96 398. które zostały wcześniej opisane. z czego powstaje sumaryczna wartość R.65 0 4482. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji. Z powodów.02 1054. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.13 13719. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R. Kosztorys ofertowy.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992.11 11433.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.08 20063.24 0 747. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.60 210.M i S obliczany jest zysk.02 4012.89 0 18202.M.02 46530. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 . Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.02.941978. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465. S dla każdego działu.M i S. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.) 42.02 2286.10 24075.02/465 = 42.62 1264.82 2988. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.09 498.94.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys.Rys. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. 278. 278). że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. 280). 279 widać. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. Rys. Ten przykład pokazuje jednak. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. Program do kosztorysowania 309 . to zobaczymy. 278 Na rys. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. 279. Okno pokazane na rys. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. Zwykle tak jest. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. w kolumnach ‘Od robocizny’. ‘Od materiałów’. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys.

Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 280. 281. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. Rys. 281.Rys. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. 310 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. Rys. Na rys.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. Z kolei na rys. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. 282.

aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Program do kosztorysowania 311 . Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. 283. 286 i rys. Jeżeli chcemy. 286) i nie jest rozdzielany na działy. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. 284).Rys. Rys. 284.

287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. 286. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. 312 NORMA PRO . Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Rys.Rys. Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. Na rys. 285. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. 286). Na rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach.

W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty.’ lub narzutu.Rys. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. W tym celu zaznaczamy dział. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. 288. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys.. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach.. oprócz narzutów wspólnych. Rys. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. obowiązują dodatkowe narzuty. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. 287. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. 288). należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji).

narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. 289). Rys. jak i narzuty wspólne działów. 289. Aby to zrobić. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . Rys. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. np. 290). aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. dlatego też jeżeli chcemy. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. powinniśmy go wyzerować. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. dla działu ELEWACJA (rys. 290.

w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. 291). Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. Aby to zrobić. Rys. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. 291.wartość z 10 na 15%. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję.

kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. Rys. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. nazwę działu lub pozycję). a następnie w oknie rys. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. 275 wprowadzić konieczne zmiany. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok).będzie wynosiła zero. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. lub kliknąć na przycisku . 316 NORMA PRO . 292. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys.

aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. jeśli jest to nowa tablica. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. Okno zapamiętywania definicji narzutów. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. Po potwierdzeniu na OK. tablica zostanie zapamiętana. Oczywiście. Rys. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. 293. Narzuty koszt inwest.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Program do kosztorysowania 317 . narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. które są podświetlone na żółto). to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy.

Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. 318 NORMA PRO . z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. Z listy tej wybieramy tę tablicę. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. która jest najbliższa naszym potrzebom. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys.

Pozycja. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. pozycji. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. Grupy globalne. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. WARIANTY Może się zdarzyć. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. Program do kosztorysowania 319 . Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. Obecnie. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. Widok Warianty danych). obmiarów i działów definiujemy w oknie. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. Użycie wariantów może być też wygodne. modyfikacji. pozycji lub działu. które są widoczne w całym kosztorysie. ale może się zdarzyć. w którym zostały zadeklarowane. a nie na ich cenę. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. – działy).15. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. to takie.

Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. 294.Rys. które się pojawi (rys. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. W oknie. Jeśli chcemy. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. powiązano je w grupy. że nie wybrano żadnego wariantu. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. aby program nie dopuścił do tego. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. 295. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. Rys. że dana grupa wariantów ma być lokalna. Gdy przewidujemy.

klikamy na przycisku Dodaj. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. kliknąć na przycisku i w oknie. trzeba go zaznaczyć. w oknie z rys. właściwy wariant i kliknąć na OK. Pozycja. Program do kosztorysowania 321 . a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. Jeśli chcemy. Od tego momentu dany element. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. pozycji. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. 296). które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. pozycję lub dział do danego wariantu. Obmiar lub Dział). Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. klikamy na OK. elementu czy działu. Przyporządkowanie elementu RMS. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. po czym nowy wariant pojawi się na liście. pozycji lub działów.

W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. 322 NORMA PRO . Wywołać widok Warianty danych. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. 298). a następnie klikamy na przycisku OK. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. 2. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet.Rys. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. bez żadnych wariantów. i tam. zostanie wyświetlone okno. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. 297. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. Rys. 296.

zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. 298. Rys. Program do kosztorysowania 323 . zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). zaznaczamy je. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. 299. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. ale bez przyporządkowania ich do wariantów.Rys. Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach.

Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. 301. 300. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). 298. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę.Rys. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. Rys. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. sprzęt). Czasami może się zdarzyć. 324 NORMA PRO . „dębowy” i „jesionowy”. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”.

Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. 303. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy.Rys. 302. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Rys. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. o który nam chodzi. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Program do kosztorysowania 325 . Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom.

304. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. Rys. 305. . definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. klikamy na jednej z nich. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. Wybór aktywnego wariantu. 326 NORMA PRO . Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. 306).

Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Tworzymy alternatywny dział lub działy. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom.Nieaktywny wariant pozycji Rys. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. 306. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. Jeśli dezaktywujemy dział. Pozycje wariantowe. Program do kosztorysowania 327 . Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji.

HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. W dodatkowym menu Roboty. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych.16. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Planista. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. takich jak Microsoft Project. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. Power Project. 328 NORMA PRO . gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). kluczy lokalizacji. Project+. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe.

a w polu Nazwa: – jego nazwę. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. 307. a chcemy się z tego wycofać.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. 307). Rys. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. W okienku. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Program do kosztorysowania 329 . Zdefiniowane klucze lokalizacji. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz.

308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji.Na rys. Rys. 308. 330 NORMA PRO . poprawiamy i usuwamy stare klucze. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji.

W wyświetlonym okienku (rys.Rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. 310. Rys. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. Program do kosztorysowania 331 . z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. 309. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Na rys. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną.

Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). 311.. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. Rys. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. 312. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. 332 NORMA PRO .Rys. na której definiujemy okresy rozliczeniowe.

zaznaczamy okres. 314. które się ukaże. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. włączamy opcję Podokres. Program do kosztorysowania 333 . Rys. W wyświetlonym oknie (rys.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. Rys. które wykorzystujemy do dodawania nowych. za którym ma być umieszczony. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. Aby zdefiniować nowy okres. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. 313. Okienko wprowadzania nowego okresu.

Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. i w oknie. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. 315. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. które się ukaże (rys. Rys. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy.Podokres. a drugi – z miesiącami. czy też bez ich uwzględniania. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. które mają być dodane. wraz z terminem zakończenia. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. 316. może zostać wstawiony nawet wtedy. 316). 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. kluczy wykonawczych. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. Rys. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów.

robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. której dane zmieniamy. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. Rys. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. 15%). Program do kosztorysowania 335 . który zamierzamy rozliczać. już we wstawionym wierszu. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. 317. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. jeśli zostały zadeklarowane). a w kolumnie W następnym kroku. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz.

Rys. w którym deklarujemy. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. Na rys.79 i 80. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. a następnie dodajemy nowy wiersz.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. 318. 319. Częściowe wykonanie robót. Rys. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. czyli w pozycjach 78. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. z podziałem na podokresy. 319). Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. w jakich pozycjach wykonano roboty. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. 336 NORMA PRO .

gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. może też być rozliczany codziennie. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości.06. wykonanych robót w danym okresie. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu.06. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. • Włączamy opcję Aktywny dział.06. Na rys. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. 319. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. który trwa do 30. do 16. Program do kosztorysowania 337 . czyli do 30. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. znajdujący się na ekranie. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja.06 i do końca. Na przykład okres II Kwartał 2002. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. Należy przy tym pamiętać. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %.

Rys. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. za którą wykonano roboty. widoczny I kwartał 2002. Częściowe wykonanie robót. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. 320. Rys. 321. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. 338 NORMA PRO . Na rys.

Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. 322.34% sumy wartości pozycji 82 i 83..337).2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. Rys. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. 319. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. jak pole Okres:. a pole Wykonano:. Okienko. co po przeliczeniu stanowiło 49. Program do kosztorysowania 339 . Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji.337 . jak pole Wartość: (opis na str.Rys. 323). pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie.05. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. 323. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys. Do 15. Widok wykonanych robót.

325.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji.337). jak pole Okres:. jak pole Wartość: (opis na str.337 . pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. i rys. Rys. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. 324. a pole Wykonano:.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych. Okienko. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys.Rys. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. 340 NORMA PRO . 325). 324. 319. Stosownie do wybranego klucza.

326. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. Rys.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys.Rys. 327). Stosownie do wybranego klucza. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. Program do kosztorysowania 341 .Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. 327.Widok wykonania robót w pozycjach 84. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. 328).

Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. to ceny mogą się zmienić. 342 NORMA PRO .Rys. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. Operacja ta może być niebezpieczna. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. w którym ceny mają zostać zmienione. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. 328. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać.

ale również na widok Przedmiar. a pojawiła się całkowita suma obmiarów.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. Rys. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. 329. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. 330. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). gdy chcemy. 329) zaznaczamy okres wykonania robót.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Program do kosztorysowania 343 . Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie.77). można wykonać operację. Rys. Okno określania opcji tego podstawiania (rys.

329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. 333. 329 zaznaczono I kwartał 2002. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały.Rys. 331. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. 344 NORMA PRO . Rys. W oknie z rys. W oknie z rys. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. Na górze widok wykonanych robót. 332. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. na dole widok przedmiar. Rys. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale.

335.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. Widok wykonanych robót. Widok Przedmiar. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. na dole w widoku Przedmiar. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. Program do kosztorysowania 345 . gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. 334. Widok wykonanych robót. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. Rys. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. Pozycja 81. 336. Rys.

Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach.. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. „Ilość” i „Wartość”. „Opis”. „Podstawa”.”. „j.m. 337). w kosztorysie inwestorskim. „Nakłady”. a tabela zawiera kolumny „Lp”. 337.17. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. „Cena jedn.”. Rys. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). „Koszt jedn. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . Ilość. Widok. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU).

jak widoku Kosztorys. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. opis. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. Zawiera przyciski Wstaw dział. bez wyodrębniania elementów RMS. podstawę wyceny. aby przejść do widoku Kosztorys. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. Aby przejść do tego widoku. znajdującym się na głów- Rys. Wstaw pozycję. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu.westora. 338. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer.

wań. obm. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. 339). Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. zawarte w menu RMS. jak również polecenia menu związane z nimi. Rys. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU.” pojawią się „Cena jedn”. Przyciski dotyczące elementów RMS. „Ilość” i „Wartość” (rys. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). nie są dostępne. 339.

Na ekranie widoku Przedmiar (rys. Na końcu. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Rys. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. podstawą wyceny. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. z czego dane wyliczenie wynika. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. 340. Aby go wywołać. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. Widok Działy kosztorysu. opisem. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. w kolumnie „Razem”. Program do kosztorysowania 349 .

funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. Kosztorys w widoku Przedmiar. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. funkcji matematycznych. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. dwukrotnie na nim klikając. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. 341. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. 350 NORMA PRO .Rys.

zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). pomocniczych). ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . określenie klucza lokalizacji. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…).♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. Wstaw wiersz przed).

I tak. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. Podobnie postępujemy. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. jeśli oglądamy narzuty pozycji. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. narzuty wspólne działów. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. Pole Wybór działu Rys. gdy usuwamy narzut. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. 342. W okienku widoku. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne.oraz zmianę ich danych. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty.

Podsumowanie kosztorysu. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . Program do kosztorysowania 353 . które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. przejście do widoku narzutów – . 343. Rys. Wiersze. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. odliczenie materiałów .W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. materiałów i sprzętu.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie.

Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. w których występuje zaznaczony element. Rys. Sprzęt lub Wszystkie. materiałów i sprzętu. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. 354 NORMA PRO . Materiały. Widok wszystkich cen.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. Edycja cen sprzętu. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. 344. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. alfabetycznie według nazw. Edycja cen materiałów. według wartości lub według grup. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. a następnie w zależności od tego. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów.

ile faktyczne wierszy zajmują. Widok skrócony można stosować. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. nakładu. Dane elementu (pozycji. Rys. Aby przejść do widoku skróconego. Widok skrócony widoku Kosztorys. formą przedstawienia kosztorysu. 345. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. niezależnie od tego. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. znaj- Program do kosztorysowania 355 .

♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. Widoki te są dostępne tylko wtedy. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. 356 NORMA PRO . gdy w opcjach kosztorysu.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. Są to widoki Wykonane roboty. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. pokazywane są tylko niezerowe roboty. 346). na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym.

dla których wprowadzono wykonanie robót. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. Rys.Okno widoku Wykonanie robót. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. W wierszu pozycji. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. 346. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót.

• „j. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. to do pola tego można wpisać datę. 347. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie.” – numer pozycji. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. Widok Rachunek ilościowy. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. ilość wykonanych robót narastająco. 347.do wykonania. Rys. Widok ten został pokazany na rys. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. za liczbą musimy wpisać znak %. a pod nią. • „Il. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. 358 NORMA PRO .całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.m” – jednostka obmiaru. w wierszu „Razem wykonano”.

”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. W widoku tym.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. Program do kosztorysowania 359 . • „Wart.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . w okresie obrach.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. w wybranym okresie rozliczeniowym. można również modyfikować obmiary. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.wyk. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny.wyk. • „Il. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. • „Cena w okresie obrach. • „Wart. • „Il. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). • „Il. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. które reprezentują interesujące nas wielkości.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. • „Il. • „Wart. w okresie obrach. • „Wart. Te. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. • „Wart.

a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. wykonana”. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys.Rys. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. „Wart. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. usuwać. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. Widok wariantów pojawia się obok. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach.”.wyk. kosztorysowa”. dodawać nowe warianty.p. „Wart. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. edytować. 360 NORMA PRO .poprz”. „Wart. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. 349). wybierać warianty aktywne. 348. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. „Nazwa” oraz „Wart. w okresie obrachunkowym”.

Jak widać na rys. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej.7 %). Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. Widok Warianty danych. 349. co oznacza. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. Domyślnie. Znak minus . 349. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Program do kosztorysowania 361 . znak plus – że jest równa tej wartości.Rys. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. jako wartość.

Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. W oknie z rys. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. Dla symbolu możemy wybrać. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. 350. wśród których szukamy wariantów optymalnych. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. jaki związany jest z danym symbolem. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. Rys. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. 351. 362 NORMA PRO . Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. czy kryterium wyboru ma być minimalna. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów.

Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. w których dana grupa była użyta. Lista pozycji. 351. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’.Rys. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. Rys. 352. można je połączyć w jedną grupę. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. Lista elementów. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. które się wzajemnie uzupełniają. Program do kosztorysowania 363 .

Łączenie wariantów. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka.Aby połączyć warianty. Jeśli warianty w grupach się różnią. które warianty dodać. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. w którym decydujemy. Rys. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. 353. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. zostanie pokazane okno. 364 NORMA PRO .

„J. „Grupa” – grupa materiałowa. Rys. „Il inw. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa.18. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. wyświetlić tabelę elementów scalonych. do której zaliczyliśmy materiał. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. sprzętu.” – ilość materiału inwestora. „Cena jedn.m. To. Zestawienie materiałów. materiałów inwestora. „Wartość” – wartość materiału. „Il wyk.” – cena jednostki materiału. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. robocizny. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów.” – jednostka miary. 354. Okno opcji otwiera się. „Nazwa” – nazwa materiału. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. statystykę oraz listę pozycji.” – ilość materiału wykonawcy. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. do- Program do kosztorysowania 365 . Każde zestawienie daje się obejrzeć tak.

w których występuje. ♦ Przycisk Usuń element. do których należą. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. materiałów inwestora) w nim występujących. ♦ Przycisk Materiały inwestora. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. „Cena dostawcy”. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. w którym można wybrać dział kosztorysu. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. 366 NORMA PRO . który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. w których występuje dany element. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. sprzętu. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS.

w którym można wybrać okres rozliczeniowy. według wartości. dostawców i indeksów u dostawców. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. materiałów inwestora). ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. sprzętu. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. Program do kosztorysowania 367 . tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. alfabetycznie według nazw. ♦ Przycisk Całość inwestora.. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. według grup. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów.

wystarczy kliknąć ). zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników.mat. w których element występuje. normę zużycia („Norma”). ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. wartości i grup. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. 368 NORMA PRO .”) i wartość materiału („Wartość”). 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. a pod nią spis pozycji. ilość („Ilość”). nazw. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. cenę jednostkową („Cena jedn. niezerowymi lub wszystkich. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). do których należy dany element. Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału).♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu.

to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. materiał. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. w których działach materiał ten występuje. Rys. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. wystarczy kliknąć na przycisku ). Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 355. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. pokaże nam się okienko. jak dla zwykłego zestawienia. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Program do kosztorysowania 369 .Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. cenach i wartości.

W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. materiał.Rys. 357. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. 370 NORMA PRO . w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie materiałów działami. 356. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału.

Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. Okno zestawienia robocizny. „Ilość”. znaj- Rys.” i „Wartość”. wystarczy kliknąć na przycisku ). uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. 358. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. „Jm”. „Nazwa”. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. 358). Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. Program do kosztorysowania 371 . „Cena jedn.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu.

robocizny w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. 372 NORMA PRO . 360. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 359. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi.Rys. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. Zestawienie robocizny działami.

362. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. wystarczy kliknąć na przycisku ). Rys. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie sprzętu działami. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Okno zestawienia sprzętu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału).Rys. 361. Program do kosztorysowania 373 .

Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. Dla wszystkich 374 NORMA PRO . W takim przypadku informuje ona nas. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. „Kp”. „Kz”. w których pokazana jest wartość robocizny. zaś „wart. ”il. „T”. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem.” – wartość jednostki. w której wyświetlona jest nazwa działu. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”.j.el. 363. „Robocizna”. 364). pokazuje podsumowanie kosztorysu. „j. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne).el. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie.” – jednostkę miary elementu. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne.j. materiałów i sprzętu.el.” – liczbę jednostek elementarnych. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. „Materiały” i „Sprzęt”. sprzętu w okresach z menu Widok Rys.

gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. Jeśli pozycja została uproszczona. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. Rys. pojawia się kolumna „Uproszczone”. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. karta ‘Widok zestawień’. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. 364. to kolumna ta jest pusta. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. Różnica ta może być ujemna. Program do kosztorysowania 375 . Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. Pełna tabela elementów scalonych.

S+narzuty) lub bez. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. „Rusztowania” i „Wariant danych”. „Narzuty” (wartości narzutów). przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie.j. „C.M”. dla którego zestawienie jest wykonane.RS” (ceny jednostkowe robocizny. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). „C.j. W oknie takim. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu.j. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”.S” i „C. 365.”. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ).Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia..j. M+narzuty.R”. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). „C. 365 możemy wybrać dział. Zestawienie pozycji w dziale PARTER. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. „Cena jedn. jak na rys. materiałów. na przykład według wartości pozycji. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. 376 NORMA PRO . Rys.

Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. Rys. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. 366. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. 366). zawierający takie kolumny. jakie są nam potrzebne. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji.

a następnie wybieramy go z listy. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. 367). które były zapamiętane. Okno wyboru widoku pozycji. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. „Mat”. 368). Rys. W informacji o wybranym dziale. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. Wybieramy ten. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. 367. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. w oknie z rys. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu.przycisku Zapisz domyślne. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys.

to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. W kolumnie „RAZEM”. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. przejdziemy do okna edycji danych tego działu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Rys. 368. Tabela Statystyka. M i S („R z narzutami”.nakładu w stosunku do wartości całego działu. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Program do kosztorysowania 379 .

Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Opisy’. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. z elementami RMS. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. również zaznaczyć tę opcję. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. 380 NORMA PRO . gdzie jest to możliwe. zawierających ceny jednostkowe. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. albo później. Dodatkowo. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego.19. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej.

Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. rozdział. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Rys. W zależności od tego. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. 153) rozwijamy listę katalogów. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). tabelę i kolumnę. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. 369.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną.

Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Na rys. 370. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. której inne kolumny zostały uwzględnione. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Na jego podstawie decydujemy. dla których podano cenę w cenniku. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . o którą mu chodzi z ceną zerową. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. 3. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. ale jest ona kolumną z tabeli. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. 370) widać. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty.1. Rys. którą z nich wybrać. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. Na (rys. 2. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót.

Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. odpowiednią bazę cenową i cennik. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. której mogłaby być częścią (np. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. mają one wspólną podstawę. 371. 4. Jeśli pozycja ma warianty. 372). Rys.Rys. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. KNNR 4 2003-01). a różnią się tylko numerem wariantu. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. Program do kosztorysowania 383 . 372. jak również nie istnieje tabela. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2.

W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. KNNR 1 0104-02.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. 373. a potem modyfikujemy jej zawartość. wybieramy pozycją podobną. Rys. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. 384 NORMA PRO . na przykład. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji.

♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. Program do kosztorysowania 385 . klikamy na przycisku Właściwości. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. orientację wydruku. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. Rys. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. Trzeba przy tym pamiętać. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. Z tej drugiej opcji korzystamy. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. Ustawienia drukarki. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. inaczej z laserowej. Pamiętajmy przy tym. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. na którą zostanie skierowany wydruk. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. co aktualnie znajduje się na ekranie. gdy wydruk ma być obrócony o 900. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. 374. 374).20. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. to znaczy wydruki tego. określić opcje wydruków.

Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. czy też musimy podawać papier ręcznie. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. Poprzednia strona). i Dwie str. ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). W zależności od tego. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie.) i odwrotnie. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). wybieramy polecenie 386 NORMA PRO .♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. Z następnego menu. wybieramy papier A4. które się ukaże. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). czy dysponujemy podajnikiem papieru.

). to znaczy. Program do kosztorysowania 387 . Układ strony…. Okno wyboru stylu wydruku. nagłówki. umożliwiające wybór szablonów tabel. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. Szablony…. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. Jeśli chcemy. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). 375). Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma.Układ strony… i Opcje…). jak powinien wyglądać wydruk. Rys. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. Szablony…. 375. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro.Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. strony tytułowej i numeracji formularzy. Zestawy…– umożliwiające określenie. który zestaw drukujemy. w którym wybieramy styl wydruku (rys. stopki itd.

UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. Okno definiowania nowego stylu. 377. a w prawej – zaznaczamy te opcje. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. które chcemy wczytać do nowego stylu. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. 376. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach.Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. 377). Rys. Rys. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. 388 NORMA PRO . Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów.

379. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. 378. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. 378. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. ‘Zestawienia’. charakterystyki obiektu. oraz Program do kosztorysowania 389 . Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. które zostaną wydrukowane. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. które są dostępne. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Oferta i Książka przedmiarów. książki przedmiarów. zaś w polu Wydruki w zestawie. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. te elementy. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. Kosztorys. Rys. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. ‘Cenniki’. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . które będą drukowane. W oknie z rys. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. Na kartach ‘Kosztorys’.

398). 390 NORMA PRO .i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. (patrz str. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. które się pojawi (rys. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. które wydruki do niego wejdą. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. Wraz z szablonem. usunąć. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. który zastosujemy w danym stylu. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. W okienku. Aby wprowadzić. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. Rys. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. 379. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. to po prostu określenie rodzaju. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. Okno modyfikowania zawartości zestawu. czyli tym. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym.

który by nam odpowiadał. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. Rys. wybieramy go z listy.w polach Ramki tabeli. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. 382). 381. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. Rys. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. Okno wyboru i edycji szablonów. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. 380. 382. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . reszta parametrów jest pusta (rys. Rys. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki.

Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. ramek bocznych. 383. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. wybieramy w polu Wiersze. To.. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. Okno definiowania szablonów ramek. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. (rys. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. 383). wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. Rys. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). 392 NORMA PRO .

Rys. W oknie edycji szablonu (rys. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Istniejący. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. Jeśli zaś tworzymy nowy. trzeba dla nich zdefiniować szablon. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. 384. Program do kosztorysowania 393 . rodzaj i wielkość czcionki. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę.

a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. dla którego formułujemy szablon. 394 NORMA PRO . • Typ. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. co znaczy. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. Typ wydruku. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. Rys. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. 385. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku .

dodanie nowego i usunięcie szablonu. 386). czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. Rys. 386. których parametry można poddać zmianie. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . Definiowanie szablonu strony tytułowej. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. Przyciski Zmień. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’.

pojawi się okno. Rys. Wczytywanie pliku loga firmy. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). kolejności i ty- 396 NORMA PRO . które zawiera ustawienia formatu strony. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. Charakterystyka obiektu. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. wyglądu nagłówków i stopek. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. 387. Jeśli klikniemy na przycisku .się na kartach ‘Opisy’. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU.

że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). będą one drukowane jako czarno-białe. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. Jeśli chcemy. 388. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. nagłówki i stopki na stronie. Wiersz nazwy programu Rys.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. która ma być użyta do drukowania. W dolnej części. W grupie ‘Czcionka standardowa’. Program do kosztorysowania 397 . po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. Marginesy. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. tekst wejdzie’ na margines dolny). zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu.

Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. co oznacza. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. dla którego określamy pozostałe ustawienia. W przypadku ustawiania opcji dla typu. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. w którym uwzględniane są działy. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. Jeśli chcemy. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony.Rys. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. 389. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO .

Jeśli jest zaznaczona. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. to pozycja nie jest dzielona między strony. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. 390. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. Program do kosztorysowania 399 . górny – nagłówek – stopka). Pole Dziel wiersze wyższe niż . jeden za drugim.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. Im ten procent niższy. że długi tekst opisu pozycji. opcja od poziomu2. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką.% obszaru druku określa. dolny – marg. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. Rys. bez żadnego odstępu. W polu Marg. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami).. Jeśli odległość ta jest równa zeru. przekraczający podany procent obszaru druku. opcja od poziomu1.. tylko w całości przenoszona na następną stronę. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem.

Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). 400 NORMA PRO . że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. która nam bardziej odpowiada. Rys. Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. 391.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. Dodatkowo. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki.

Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. opis przycisku Strona tytułowa…). • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). to w sekcji. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. ciąg znaków sterujących). środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:).Nagłówek umieszczany jest na górze strony. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. 389). a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. Program do kosztorysowania 401 . w której znajduje się kursor. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku.

392. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. a za nim ciąg ^Win. opisane wyżej ustawienia. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. zaznaczamy opcję dla wszystkich. numer strony) lub jeden pod drugim. inne dla podsumowania. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. wzięte ze strony tytułowej.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. itd. Wszystkie. 391. ^O^D^S (opis kosztorysu. Na rys. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. oznaczający nazwę inwestora. inne dla zestawienia materiałów. 402 NORMA PRO . nazwa działu. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). pod nim adres firmy (^Waf). Na rys. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy.

wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. zaznaczamy opcję Szerokość stała). Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. tyle że dotyczy stopki. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. 393. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. jak dla nagłówka. aby szerokości były stałe. I znowu. Wszystkie reguły postępowania są takie. Rys.

po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. 404 NORMA PRO . Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. 394). w którym można wybrać jeden z tych widoków. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. Rys. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. 394.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys.

statystyki. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. oferty. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. 395. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. pozycji itd. Rys. tabeli elementów scalonych. Program do kosztorysowania 405 . musimy ją wybrać z listy kolumn.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. tabeli wartości scalonych. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała.

396. Forma może być Pełna i Skrócona. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Rys. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. W polu 406 NORMA PRO . W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu.

Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. które sami określimy. pozycje mogą być Nie rozwijane. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. 3. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. 2. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. Oczywiście. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. będą drukowane. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu.

408 NORMA PRO . 398. że w każdej pozycji kosztorysu. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. Rys. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. Rys. uproszczony’ (rys. 397. 397). mają tylko węższy zakres. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt.wydruków i Drukowanie kosztorysu). uproszczony’. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. Karta ‘Koszt. który miał ją zawierać. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu.

inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. Rys. Karta ‘Koszt. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm.=1) wyczyszczona).=1) zaznaczona). albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. 399. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). inwestorski’. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt.

W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. Zaznaczając opcję Kosztorysu. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. Gdyby inwestora interesowały narzuty. czy drukować pełne dane. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). 410 NORMA PRO .Wyrażenia obmiaru. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. jeśli tak. Rys. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). 400. jeśli opcja ta jest zaznaczona. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. czy drukować podsumowania działów.

Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. możemy samodzielnie zdecydować. okresy wraz z podokresami (Podokresy). Karta ‘Wykonane roboty’. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . Rys. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. 401. czy terminy wykonania robót (Terminy).W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót).

Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. 402. 412 NORMA PRO . Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. 403. Rys.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. planów działów i kluczy lokalizacji. Karta ‘Słowniki’. Rys. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia.

W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. czy w postaci rozwinięte. Karta ‘Cenniki’. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. ceny jakich nakładów drukować. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. Program do kosztorysowania 413 . z których powstały. z widoku Wprowadzone pozycje. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. 404.Rys. a w grupie ‘Koszt inwest. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. – kolumny cen jedn. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. wraz z podpozycjami. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru.

W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. 414 NORMA PRO . Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. Karta ‘Pozycje’. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. Rys. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. 405.

Karta ‘Zest. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. Program do kosztorysowania 415 . Rys. 407. 406. RMS’.pozycji’. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest.Karta ‘Zest.Rys.

Karta ‘Zest. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. 424). 416 NORMA PRO . Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. str. działy zostaną pokazane tak. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. Tak samo dzieje się. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy.. to tabele będą drukowane jedna za drugą. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie.. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. Opcje drukowania zestawienia cen.. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). jak na widoku zestawień..

Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . jakie elementy będą drukowane. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. scal. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości.cen’. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego.Rys. Rys. 408. Szczególnie istotne jest. Karta ‘Tabela elem. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. 409. Karta ‘Zest . scal. które mają znaleźć się na wydruku. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna).’ dla stylu Norma.

od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. 410. czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. Rys.W polu Działów: wybieramy ten poziom. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu.Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). 418 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. od którego mają być pokazywane na wydruku. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. Karta ‘Podsumowanie’. w polu Działów: wybieramy poziom. w których zdefiniowano narzuty). wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje.

Karta ‘Działy’. 411. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. Program do kosztorysowania 419 . ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania.Rys. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. które się ukaże (rys. Rys. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). Karta ‘Narzuty’. 412. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. 374). Jeśli zaznaczymy Wszystko.

w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. Trzeba pamiętać. to jest od ostatniej strony do pierwszej.♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. że zestaw będzie drukowany od końca. która nam najbardziej odpowiada. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. lecz nie posiadający programu Norma Pro. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. że im gorsza jakość. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. Rys. na- 420 NORMA PRO . tym szybsze drukowanie i odwrotnie. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. 413. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. plik HTML). Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. Okno drukowania kosztorysu.

z której będzie składał się wydruk. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). wybranego stylu. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. przedmiary. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu.stępnie kolejnych jego kopii. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. W polu Nr. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. pierwszej strony: możemy wpisać numer. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. charakterystyka obiektu. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). W okienku. mamy karty ‘Kosztorys’. które się ukaże. Po powrocie do okna z rys. Zaznaczamy na nich elementy. kosztorys i tabela elementów scalonych.

414). Steruje tym opcja ciągła numeracja. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. które mają wartości różne od zera. to informacje o wszystkich działach. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. opcja Nie rozdzielać. Element w wydruku zestawienia działami. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. Rys. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. 1. 414. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. 422 NORMA PRO . W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. 2. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. 415). natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane.

pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. 3. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. czy jest to dział czy poddział.Rys. które pozycje zestawień mają być drukowane. zerowe ceny lub niezerowe ceny. które mają pozycje. Aby określić. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. Wybrana opcja Od poziomu 1. zostaną wydrukowane tylko te działy. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. Program do kosztorysowania 423 . gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). 4. 415. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY.

♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. ‘Zestawienia RMS’. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. Jeśli chcemy.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS.. ‘Zestawienia’. w jakim będzie zrealizowany wydruk. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. Należy przy tym pamiętać. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. 413). które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. 413 kliknięciem na przycisku OK.. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. 424 NORMA PRO . ‘Rozliczenia’. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS.).

‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. obok opcji pojawi się pole. Okno drukowania zestawień. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. Program do kosztorysowania 425 . które chcemy mieć na wydruku. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. Okno wyboru wydruków. karta ‘Kosztorys’. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS.Rys. 416. 417. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Rys. karta ‘Zestawienia’.

i ewentualnie. Karta ‘Rozliczenia’. Rys. czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). 419. 418. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. 426 NORMA PRO . kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych.Rys. Karta ‘Zestawienia RMS’.

♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. Rys. Karta ‘Cenniki’.Rys. Program do kosztorysowania 427 . 420. 421. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. Karta ‘Harmonogramowanie’.

w wybranych działach. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. dla którego zmieniamy normy. w aktywnym dziale. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. 422.21. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. w niektórych pozycjach. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. Rys. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. Okienko zmiany norm w kosztorysie. W okienku pokazanym na rys. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. W 428 NORMA PRO .

423. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. niezależnie od typu kosztorysu. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. Program do kosztorysowania 429 . to parametry ekonomiczno-techniczne. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. Parametry kosztorysu Parametry.. okresy rozrachunkowe i plan działów. Stałe globalne. klucze lokalizacji.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. Rys. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. Definiowanie wariantów. które występują zawsze. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy.

Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. BAZY CENOWE I CENNIKI.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. Klucze wykonawcze. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. Klucze lokalizacji. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Okresy rozliczeniowe. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. 430 NORMA PRO . Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze planów działów. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie.

z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. bez podziału na zawody. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. dziale czy zaznaczonych pozycjach. wybranych działach lub pozycjach. Zastępowanie robocizny).Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. W następnym oknie. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. 424). Program do kosztorysowania 431 . zaznaczamy ten zawód. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. zdejmuje z niego zaznaczenie. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody.

zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. 424. wybranych działach czy pozycjach. 432 NORMA PRO . Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu.Rys. Upraszczanie pozycji. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. o których ma nas program ostrzegać. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. Jeśli chcemy. Wybieranie zawodów. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK.

W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. 425. które się pojawi. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . 426.Rys. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. Rys. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie.

Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy.. Zanim wstawimy taki kosztorys. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem).. 2.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. które nazywamy kosztorysami składowymi. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. można go zaktualizować w razie potrzeby. z menu Dział. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Kosztorys złożony. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. bez podziału na działy. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. 434 NORMA PRO . nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy.

Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. nazwę i numer katalogu. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. wywoływane jest z menu Kosztorys. Jak widać. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. czyścimy opcje Wstaw poddziały. zostaną dołączone do listy. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. 428 pokazany jest cennik pozycji. Program do kosztorysowania 435 . które na to pozwala. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. Dodatkowo. 427. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. Na rys. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. Rys. Wielkości te można zmodyfikować. opcja ta powinna być zaznaczona. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Polecenie Wstaw do cennika obiektów….Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów.

Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami.u. Rys. 428. 429. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij.Rys. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. dla każdego działu pojawi się okno takie. jak na rys. 427. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. 436 NORMA PRO . klikamy na przycisku Pomiń.

że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. Na rys. 431. 431 widać. Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. że istnieją dla niego podpozycje. które są działami kosztorysu. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. 432 widać.Rys. Pierwsza z nich. to uzyskamy listę pozycji. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. a więc informuje o tym.1 bez pozycji. Okno wstawiania ceny działu do cennika. Rys. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. 430. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. Na rys.

. które są działami kosztorysu. 432. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana.NIAK 1 ma podpozycje. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. Rys. w którym ustawiamy opcje rejestracji. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. Jeśli włączymy rejestrację zmian. Rys. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. Okno z opcjami rejestracji zmian. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. I rzeczywiście. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. 433. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania.

Program do kosztorysowania 439 . 435. Kolory ekranu). 434. gdy zmodyfikowana została cena luksferów.podkreślone. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. wartość kosztów bezpośrednich. działu i całego kosztorysu (rys. Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. cen jednostkowych pozycji. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy.. wartość pozycji. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. Rys. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. gdzie wpłynęły na inne wielkości. 434). jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. że będzie liczona od tego materiału). Rys. Zmiany pokazane w kosztorysie. ale widać je również wszędzie tam. Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. Zmiany będę pokazane również w innych widokach.

a zostaną tylko nowe. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu.Rys. nakładzie).Do pozycji 107 dodano papier ścierny. dział. 436. 440 NORMA PRO . UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. które się pojawi (rys. działu. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. nadawany przez program tylko po to. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. pozycji. pozycję. Zmiany będę rejestrowane do momentu. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. który pozycja miała przed usunięciem. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. Jest to wewętrzny numer. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną.

pozycji czy nakładu. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. zostanie wyświetlone okno z rys. Te. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. dla każdej pozycji. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. 437 pojawi się tylko raz. Oznacza to. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. Program do kosztorysowania 441 . zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. klikamy na przycisku Pozostaw. które chcemy odrzucić. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. i jeśli tak. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy.Rys. okno z rys. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. dziale i w całym kosztorysie. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. Analogicznie. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. okno z rys. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. że program po kolei sprawdza. 437. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje.

Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). 438. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. gdy trafi na różnicę. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. które chcemy porównywać. Rys. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. W wyświetlonym okienku (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. 442 NORMA PRO .

zaś te. 1. W tym przypadku. 3. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Wartości.Rys. 2. Lista różnic występujących między kosztorysami. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. które występują w kosztorysie wczytywanym. Program do kosztorysowania 443 . Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2.57. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. w którym wybieramy porównywany kosztorys. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. 439. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. które są w kosztorysie wczytywanym. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46.65 na 8.

• Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. Rys. (rys. 444 NORMA PRO . 441. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. Rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. 440. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. 440). a pozycja _237. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. 440). Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. zaś wartość 4770 jako dodana. • Wartość 47031.

należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. zaś te wartości.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . Po otwarciu pierwszego kosztorysu. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. otwieramy następny. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). każdy w swoim własnym oknie. 442. zaś cena 8. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. Rys. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK.65 została uznana za usuniętą.57 za dodaną. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. 441). ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. 442). gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. w sposób opisany dla rejestracji zmian.

Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Rys. okna są wyświetlane kaskadowo.tytułu każdego z nich) z menu Okno. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. 443. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym.

444. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. działów i elementów RMS. Sposoby porządkowania okien. Rys. a widok aktualny oznaczony jest znakiem .TORYSU. Program do kosztorysowania 447 . podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami.

który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. Okno eksportu widoku. 448 NORMA PRO . Rys.txt. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. zestawienia lub kosztorysu. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys.Na rys. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. 445.

w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. po czym tworzony jest plik tekstowy. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. pozycja(e). zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . które same nie potrafią rozpoznać separatora. które będą wyeksportowane. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. zestawienia lub kosztorysu. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. Rys. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. elementy RMS). Na rys. Program do kosztorysowania 449 . W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. używamy przycisków w górę i w dół. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. 446. 447) i w jakiej kolejności. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy.

Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. które się ukaże. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych.Rys. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. 450 NORMA PRO . które się ukaże. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. 447. Otwieramy ACCESS. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. postępujemy podobnie. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Pozycje czy RMSy.

dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. Odbiór. Wystarczy tylko w oknie z rys. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. 445. postępujemy jak opisano powyżej. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. działającymi nie tylko na jednej. Ocena. w polu Zapisz jako typ:. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*.gtm).Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project).pla) lub GET Manager (*. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. czy do systemu SAP. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. a jeśli była rejestracja zmian. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać.ftx). programu Ocena. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. ale nawet na różnych platformach systemowych. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. z tym że w oknie z rys. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. Eksport do programów Obmiar. wybrać Faktura FORTUNA (*. Program do kosztorysowania 451 . Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL.

Rodos. Leonardo (ex*. Penta. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. Leonardo. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz.2. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.xml).2. Import z programu Zuzia. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*.ATH.4.db).*).1 i Norma Inwestor. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. 452 NORMA PRO . Do programu Norma Pro można importować pliki formatu.ATH.ath).inw).ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie. podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Sekocenbud (*. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. WinBud 3. Winbud 3. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.ath). który będzie czytelny dla innych programów np. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Winbud 3. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Aby wczytać plik w tym formacie.2(d*.ath). Strix. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. Seko. aby je wczytać do Normy Pro. Leonardo.zuz).Aby zapisać kosztorys w formacie XML. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.

aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku.22. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. Jeśli chcemy. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. Karta ‘Opcje kolumn’. które się ukaże znajdują się dwie karty. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. klikamy na wybranej nazwie. Z lewej strony okna. w grupie kolumny. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. Program do kosztorysowania 453 . Rys. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. 448. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów.

zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. „Od” i „Do”. „Robocizna”. styl i rozmiar czcionki. „Nazwa działu” . Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. 454 NORMA PRO . Rodzaj. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. w którym aktualnie się znajdujemy. „RAZEM”. „Materiały” i „Sprzęt”. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. jak będą oznaczane warianty nieaktywne.

Program do kosztorysowania 455 . 451). dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. Po ukazaniu się okna (rys. 450). nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. wybieramy dysk i katalog. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. Okno ustawiania kolorów. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro.Rys. 449. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych.

451. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. Znak & przed literą S oznacza. powinniśmy ją zmienić na taką. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu.Rys. 450. Okno dodawania gry Saper. że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. W naszym przykładzie będzie to Saper. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. należałoby napisać Sape&r).exe Rys. która ma się ukazać w menu. Okno tworzenia menu Narzędzia. Wybrany plik winmine. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość).

Jeśli chcemy. 451) klikamy na przycisku Dodaj. Aby to zrobić. Po potwierdzeniu na OK. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. 450) wybieramy potrzebną aplikację. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. Po powrocie do okna z rys. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu.) Program do kosztorysowania 457 . 450) klikamy na przycisku Anuluj. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. Po powrocie do okna z rys. na przykład programu fakturującego Fortuna. 452). tak jak opisano to na stronie 131. Dodatkowo. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. ♦ W oknie dodawania programu (rys. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. lub W oknie dodawania programu (rys.pola Argumenty:. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca.

♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. 452. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. 458 NORMA PRO . Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. Zatem mogą to być wszystkie programy. do których można wyeksportować kosztorys. to znając typ pliku. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA.Rys. który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. dla których argumentem jest plik kosztorysu.

ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. Program do kosztorysowania 459 .23. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. co widać na widoku. tak jak będzie wydrukowany. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. co widać na widoku). • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to.

to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. itd. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. 460 NORMA PRO .• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. wartościami. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. które można cofnąć. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Aby uzyskać te same widoki. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. Widok skrócony można stosować. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione.

Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. które występują w menu Zestawienia. materiałów i sprzętu. to znaczy kosztów robocizny. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Program do kosztorysowania 461 .

• Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. 462 NORMA PRO . nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział.

• Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. Na przykład. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. funkcji matematycznych.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. dostaniemy zestawienie materiałów. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. w Intercenbudzie. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. itd. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. który ma przyporządkowany wariant. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. pozycji lub działu. Program do kosztorysowania 463 . • Przycisk Wyrażenie wskazuje. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru.

• Przycisk Komentarz wskazuje. • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. materiałów i sprzętu. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. Edycja cen sprzętu. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. 464 NORMA PRO . czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). Edycja cen materiałów. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej.

alfabetycznie według nazw. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. w których występuje zaznaczony element. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Jeśli przycisk jest wciśnięty. do których należą. • Przycisk Materiały inwestora. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. według wartości lub według grup. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. pokazywane są tylko niezerowe roboty. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. Program do kosztorysowania 465 .

• Przycisk Zestawienie materiałów działami. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. • Przycisk Całość inwestora. • Przycisk Połącz RMS-y. • Przycisk Zestawienie robocizny działami.. w których występuje. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. • Przycisk Usuń element. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. według wartości. według grup. dostawców i indeksów u dostawców. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. w których występuje dany element. 466 NORMA PRO .

• Wstawiaj w środek lub na końcu. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Drukuj bieżący widok. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Przesuń pozycję. • Cofnij operację. • Widok Narzuty kosztorysu. • Wytnij do schowka. • Widok: Kosztorys. • Widok Ceny | Wszystkie. • Widok: Przedmiar. • Widok Podsumowanie. • Zestawienie – Robocizna. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Zestawienie – Sprzęt. • Usuń. • Kopiuj do schowka. • Przywróć operację. • Otwórz kosztorys. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Widok: Działy kosztorysu. • Zestawienie – Materiały. • Wstaw nową pozycję.24. • Widok: Wprowadzone pozycje.

Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Widok Wykonanie robót. • Zestawienie – Statystyka. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Zestawienie – Tabela elem. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Zestawienie materiałów w działach. Scalonych. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Przejdź do następnego elementu. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo.

Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. opcje i przyciski. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok).Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. to do pierwszego wiersza w pozycji). pola wyboru. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Program do kosztorysowania 469 . to do ostatniego wiersza w pozycji). • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie.

110 —B— Baza cenowa. 80 naprawa. 20 cen jednostkowych robót. 86 import dyskietki. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 269 Działy 470 NORMA PRO . 20 Bazy cenowe. 79 importowanie. 79 Baza danych. 20 Baza kartotek. 20 RMS. 185 Drzewo kosztorysu. 68 Drzewo działów i pozycji. 117 zestawienia. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 20 dołączanie obcej. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 86 elementów RMS. 21 —D— Definiowanie narzutów. 303 Cennik pozycji. 158 Dostawcy kartoteka. 91 Intercenbudu. 118 polecenia menu. 82 biektów. 99 konfiguracja baza. 79 zmiana danych. 92 import z Intercenbudu. 80 kopiowanie. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 89 import pliku. 110 import z Normy 3. 80 kopia zapasowa. 78 usuwanie. 34 kopiowanie. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 97 import. 83 nagłówki kolumn. 71. 80 kompresja danych. 86 współpraca z Capital. 109 Dokładność prezentacji. 360 import z płyty CD. 36 opcje szukania cen.25. 117 usuwanie. 102 tworzenie nowego cennika. 105 dostawców. 20 Cenniki. 96 wydawnictwa i katalogi. 20 cen elementów obiektów. 20 cen obiektów. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 93 import z kartoteki RMS. 76 polecenia menu. 105 edycja danych. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 113 lista. 84 uaktualnianie cen. 71. 33 pozycji. 80 tworzenie nowej.

250 dodawanie do pozycji. 451 obmiarów. 327 —I— Import kosztorysów. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 250 dodawanie do cennika. 32 —F— Format strony marginesy. 64 baza kartotek. 312 narzuty wspólne. 245 —K— Kartoteka dostawców. 118 opcje cenników. 244 wstawianie przez kopiowanie. 68 jednostek miar. 347 wstawianie nowego. 67 Kartoteki. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 21. 65 koszty transportu. 263 współczynniki norm i robocizna. 252 zaznaczanie. 170 —G— Grupy materiałów. 263 klucze planu. 239 nakłady pomocnicze. 266 przesuwanie. 237 edycja. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 263 widok. 21. 286 Eksport kosztorysu. 264 narzuty. 21 RMS. 260 przywracanie z katalogu.symbol. 450 format ATH. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 21. 239 przesuwanie. 450 Instalacja programu.parametry ekonomicznotechniczne. 245 warianty. 447 formtat XML. 64 przeliczników jednostek miar. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 65 aktualizacja. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 256 materiały inwestora. 243 wyszukowanie. 250 usuwanie. 21. 450 format tekstowy. 396 Formularz kalkulacji. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 266 narzuty indywidualne. 247 wstawianie. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 266 kopiowanie. 246 Kartoteka. 264 usuwanie. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 232. 243 Euro . 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej.

61 modyfikacje danych. 264 katalogów norm. katalogów i pozycji.Dynamische BauDaten. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 53 ścieżka dostępu. 188 ekran główny. 113 działu. 451 klucze lokalizacji. 37 Klucze wykonawcze. 137 łączenie. 45 tworzenie nowej grupy. 47 główny pasek narzędzi. 172 eksport. 430 drzewo działow i pozycjji. 307 nowy. 133 edycja danych. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 151 cenniki RMS. 133 numerowanie elementów. 54 przeszukiwanie. 23 Klucze lokalizacji. 429 klucze wykonawcze. 28. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 331 472 NORMA PRO . 292. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 185 edycja. 47 menu podręczne. 39. 150 charakterysyka. 129 nowy na bazie innego. 137 kopie awaryjne. 429 opcej widoków zestawień. 429 kopia zapasowa. 188 Katalogi norm. 158 dopasowanie cen do wartości. 148 ochrona. 150 ceny dostawców. 327 Klucze planów działów. 55 edycja opisu. 30 tworzenie katalogów własnych. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 58. 118 dopasowanie robocizny. 189 zmiana kolejności. 428 import. 151 cenniki pozycji. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 170 grupy wariantów. 447 formularz kalkulacji. 40 kopiowanie katalogu. 222 Klucz zabezpieczający. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 47 pozycji. 80 cenników. 189 zmiana szerokości. 152 ceny i waluty. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 432 narzuty. 169 okresy rozrachunkowe. 42 przenoszenie grup. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 144 dokładności. 45 tworzenie nowych katalogów.

83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 377 stawka robocizny. 155 opcje podsumowania. 373 podział na działy. 430 typ. 31 Koszty transportu. 28 strona tytułowa. 136 widok podsumowania. 116 rejestracja zmian. 172 kontekstowe. 117 zmiana norm. 353 złożony. 179 podręczne. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 22. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 135. 239 koszty transportu. 161 opcje widoku pozycji. 260 porównanie z innym. 139 opcje obliczania narzutów. 432 pozycji. 256 Koszty transportu. 247 pomocnicze. 22 zmiana cen wg współczynnika. 139 upraszczanie pozycji. 396 Materiały inwestora. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 431 wersje. 446 praca z wieloma. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 264 złożony. 369 Materiały inwestora. 206 podział na grupy. 153 rozliczenie kosztów transportu. 444 przeliczanie cen. 354 wstawianie do cennika obiektów. 434 wygląd ekranu.opcje. 228 —M— Marginesy strony. 441 sprawdzanie poprawności. 453 zachowywanie. 135 zapis w XML. 204. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 441 praca w wielu oknach. 452 podsumowanie. 428 statystyka. 437 rozliczanie RMS. tabela elementów scalonych. 431 stałe. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 364 zestawienie działami. 428 parametry kolumn w widokach. 352 widok skrócony. 28. 368 zestawienie szczegółowe. 239 zestawienie. 368 Menu główne. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 157 —L— Lista cenników. 248 zestawienie. 433 złożony. opcje. 157 różnicowy. 142 sumowanie robocizny. 430 zestawienia cen. 450 zastępowanie robocizny.

315 indywidualne działów. 27 Ścieżki dostępu. 351 wspólne działów. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 275 usuwanie wiersza. 155 pozycji. 169 Okresy rozliczeniowe. 303 działu. 139 podsumowania kosztorysu.zmiana w kosztorysie. 316 zaznaczanie. 276 odwołania do pozycji. 263 —O— Obiekt. 273 widok. 225 poprawianie. 27 rozliczania RMS. 270 Ochrona kosztorysu. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 180 widoku Kosztorys. 153 widoków zestawień. 277 stałe globalne. 274 sumy częściowe. 286 import z programu Rysunek. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 266 edycja. 230. 290 klucze lokalizacji. 270 wstawianie rysunków. 161 programu Norma Pro. 227 przesuwanie. 312 kosztorysu. 294 usuwanie. 314 sposoby obliczania. 427 Opisy podstawy wyceny. 161 Poprawianie pozycji. 227 Porównanie kosztorysów. 247 Narzuty definiowanie. 27 separator tysięcy. 183 Podsumowanie opcje.warianty. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 26. 284 wstawianie wyrażenia. 307 opcje obliczania. 21 szczegółowa. 317 widok. 272 wstawianie nowego wiersza. 315 wczytanie definicji. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 427 na cały kosztorys. 21 474 NORMA PRO . 292 obliczenia pomocnicze. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 282 import. 315 wstawianie komentarza. 428 Pasek narzędzi główny. 273 stałe lokalne. 224 scalona. 310 zachowanie definicji. 332 Opcje kosztorysu. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 30 Normy . 441 Pozycja kopiowanie.

upraszczanie. 371 Pozycje edycja. 377 Strona tytułowa wydruk. 375 Style wydruku. 249 Tabela elementów scalonych. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 193 wstawianie do cennika. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 389 wyróżniania kolumn. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 215 warianty. 248 uproszczone. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 346 wprowadzanie cen RMS. 395 ramek. 201 widok. 416 Transport wstawianie kosztów. 371 zestawienie działami. 249 sumowanie w kosztorysie. 27 Przesuwanie działu. 215 sumowanie robocizny. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 264 elementów RMS. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 199 wstawianie. 394 Ppzycje zestawienie. 431 Sprzęt koszty transportu. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 208 zestawienia. 80 Spis baz cenowych. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 194 łączenie. 245 pozycji. 228 scalone. 391 tabel. 373 Statystyka kosztorysu. 392 Producenci. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 212 uproszczona. 228 narzuty. 21 usuwanie. 224 zestawienia. 145. 370 zestawienie działami. 430 sumowanie w pozycji. 230. 248 zastępowanie. 211. 225 zaznaczanie. 234 warianty nakładów. 204 Program do kosztorysowania 475 . 223 wstawianie obiektów. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 314 opcje widoku. 392 wyróżniania wierszy. 165 rozliczanie w innych. 373 wydruk.

263 elementów RMS. 273 Narzuty. 352 poruszanie się po ekranie. 31 Warianty. 345 Wprowadzone pozycje. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 286. 188 Wstawianie działu. 233 pozycji uproszczonej. 21 lokane. 326 elementów RMS. 24 Usuwanie bazy cenowej. 320 wyszukiwanie najlepszych. 208 wyrażenia do obmiaru. 303 pozycji. 326 pozycji. 183. 260 elementów RMS. 189 zmiana szerokości kolumn. 360 definiowanie. 191 Przedmiar. 359 wybór aktywnego. 150 kursy. 204 narzutów. 411 kosztorys inwestorski. 320 widok. 86 działu. 186 Wariantydanych. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 348 skrócony. 222 niekatalogowej. 325 przypisywanie. 351 Podsumowanie kosztorysu. 361 Wybór aktywnego wariantu. 201 do katalogu własnego. 247 obmiarów. 346 zaznaczanie elementów. 21 łączenie. 79 cennika. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 377 wiersza obmiaru. 280 komentarza do obmiaru. 359 Widoki Działy kosztorysu. 318 działów. 325 symbole oznaczeń. 347 476 NORMA PRO . 191 zmiana kolejności kolumn. 354 usuwanie kolumn. 203 uproszczonych. 267. 272 kosztów transportu. 380 pracy rusztowań. 193 alternatywy elementów RMS. 172. 360 usuwanie. 21. 225 widoku zestawienia pozycji. 320 robocizny. 389 Harmonogramowanie. 245 narzutu. 198. 409 Widok Kosztorys. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 211 z innego kosztorysu. 362 nakładów. 362 globalne. 418 format strony. 408 kosztorys uproszczony. 211 pomijanie elementów RMS. 411 drukowanie. 395 formatowanie tabel. 315 pozycji. 318 aktywacja. 270 —W— Waluty kosztorysu.—U— Upraszczanie pozycji. 189 widok Kosztorys. 321 gdzie występują. 407 książka przedmiarów.

417 słowniki. 394 style. 371 sprzętu. 375 robocizny. 342 rachunek ilościowy. 338. 370 robocizny działami. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 368 materiałów inwestora. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 243 pozycji. 395 ustawienia drukarki. 224 Zestawienie materialów. 417 zestawienie pozycji. 415 zestawienie działów. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 411 strona tytułowa. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 416 tytuły typów wydruków. 397 opcje wydruku kosztorysu. 402 wykonane roboty.nagłówek. 406 podsumowanie. 384 wygląd tabel. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 404 opcje układu strony. 364 materiałów działami. 405 opisy podstawy wyceny. 371 sprzętu działami. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 437 Program do kosztorysowania 477 . 377 Zmiany rejestracja.inwestorskiego. 410 zestawienie cen. 373 szczegółowe materiałów. 369 pozycji. 408 opcje. 341 chronologia. 418 zestawienie narzutów. 399 oferta. 358 Wymiana danych z innymi programami. 376 usuwanie widoku. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 386 tabela elementów scalonych. 413 zestawy. 357 rozliczanie. 334 rozliczenie częściowe. 191 elementów RMS. 413 zestawienie RMS. 404 układ strony. 367 Wydruk zestawień. 331 rozliczanie ręczne. 339 obmiary. 340 klucze lokalizacji.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->