Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

.......321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................... WIDOKI...............................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ......................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW............................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH............................................................................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ........317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU .........................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ..................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ......326 WARIANTY DZIAŁÓW .........318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15.............. OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU .....................................................346 WIDOK KOSZTORYS ......................................353 10 NORMA PRO ..................................................330 Klucze planów działów .............328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ................................................................................................................................................................................348 WIDOK PRZEDMIAR ............... POZYCJI.............................. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT........................................................................................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .......................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS.........................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ............................319 Dodawanie nowych wariantów...............................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT .............................................................................................316 USUWANIE NARZUTU ..............................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ........326 WARIANTY POZYCJI .................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ...............................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych .......332 Okresy rozliczeniowe ...........................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ....327 16..................................................................................................342 Obmiary równe wykonanym robotom ..............................................................329 Klucze wykonawcze...............................................334 Chronologia wykonanych robót........................................... WARIANTY .....................................328 Klucze lokalizacji....................................................................................................................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW .............................................................................................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE .............................................................................327 WARIANTY OBMIARÓW ...........................................343 17...................................................315 ZAZNACZANIE NARZUTU ..................................................................................................................................................................................................322 Warianty robocizny.................

..................................................389 FORMATOWANIE TABEL ............................................................................. w których został użyty dany wariant ........................................................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ..............................................................369 Zestawienie materiałów działami ..........................................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ..........................................................................................393 Program do kosztorysowania 11 .......369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych...........................374 ZESTAWIENIE POZYCJI..............377 STATYSTYKA ........................356 Widok Wykonane roboty ...................371 Zestawienie robocizny działami............................361 Oznaczenie wariantów...380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ........383 20............392 Wyróżnianie wierszy ................................................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ..........................................................................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli.....................................................365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ..........................................362 Lista elementów............................................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ...............360 Aktywacja wariantów....... ZESTAWIENIA ...............................................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ..................................................................................................................................................................................................................................378 19...........................386 Styl wydruku.....................................................................................................................................................................387 Tworzenie nowego stylu..................................................................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ........381 Wybór pozycji z cennika .................................................356 Widok Rachunek ilościowy ............................................................................................................................................................................................................................... WYDRUK KOSZTORYSU ..............................................................385 USTAWIENIA DRUKARKI..............363 18.............................386 OPCJE WYDRUKU ...........354 WIDOK SKRÓCONY ............................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY .............................................................................................................................................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ......372 Zestawienie sprzętu działami .............................................................363 Łączenie wariantów ......................................................................................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT .........................................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ............... KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE.368 Materiały inwestora.............................................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ...388 ZESTAWY WYDRUKÓW .................365 Szczegółowe zestawienie materiałów.......................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy .........................381 Wybór pozycji z katalogów norm..................

..........................................410 Opcje drukowania harmonogramowania ...............................................396 Układ strony...........................................................................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych.............................................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ..................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ................................430 12 NORMA PRO ....................412 Opcje drukowania cenników...........417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych................424 21......429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie .................Wyróżnianie kolumn ..................................................................411 Opcje drukowania słowników .................................409 Opcje drukowania książki przedmiarów ...........................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ....................430 Klucze wykonawcze...............396 Dodatkowe opcje wydruków .................................................................................................................................................................................................................................................429 Okresy rozrachunkowe .................................................................................................................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ .............418 Opcje drukowania zestawienia działów...........................................................................................................................................................418 Opcje drukowania podsumowania....................428 NARZUTY NA KOSZTORYS .................................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ......................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ................430 Klucze lokalizacji.......................................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót .....................................................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ..........................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego .......................417 Opcje drukowania statystyki ......428 PARAMETRY KOSZTORYSU................429 Zdefiniowane stałe ...........................................396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ..................................................................................415 Opcje drukowania zestawienia cen.......................................................................................................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów .............................................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE .......................................................429 Grupy wariantów .......393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ....................................414 Opcje drukowania zestawienia RMS ...........405 Opcje drukowania kosztorysu ..............................................................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego..........................................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ...................................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ............................................................................ OPERACJE NA KOSZTORYSIE.....................................

............ PENTA..................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ..............459 KLAWISZE SKRÓTÓW................................................................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ........................ FORTE ....454 NARZĘDZIA ...Plan działów .............................................................431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ........................................................... 25..................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ..............432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU .....................453 PARAMETRY KOLUMN ..................................451 Eksport w formacie ATH........................... 24..........452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ....................................451 22.........438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian.................................................... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA................................................................................................................................................................................................................467 SKOROWIDZ ............................................................ Wykonawca ..440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ..451 Eksport do programów Obmiar...............................................................................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ...........442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ........................452 WYGLĄD EKRANU .434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ................455 SPIS PRZYCISKÓW ..........................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE....................453 KOLORY EKRANU ................................................................................... SEKO......... WINBUD 3...............................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH...................................... LEONARDO...........433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ..........451 Eksport do programu fakturującego Fortuna....440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO.................................. Odbiór................448 Eksport do programu Planista i Get Manager ...................................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ..........470 Program do kosztorysowania 13 .......................................................................................................2........................................................................................................ RODOS......................448 Eksport w formacie tekstowym.............................................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ...... 23................................451 Zapis kosztorysu w formacie XML.......................................................................................... Ocena....

gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). ziemnych. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. KNR.WSTĘP Cieszymy się. czyli wtedy. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. PKZ itp. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. uproszczonych i innych pozycji scalonych. Widząc. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. drogowych. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. instalacyjnych. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. wysoką funkcjonalność. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych.. KSNR. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie.

w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy.objąć kontrolą proces ich powstawania. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Orgbud-Serwisu. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. odrzucić w całości lub wybrać. a co modyfikowane. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. jak również z cennikami asortymentów robót. co dodawane. jakie dane zostały usunięte. co było usuwane. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu.intercenbud. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. tworzonymi przez użytkownika. Bistypu. MSWiA. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. jest rejestracja zmian w kosztorysie. scalone i obiekty. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. W kosztorysie różnicowym widać. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. szczególnie dla inspektorów nadzoru. Bardzo przydatnym mechanizmem. a inne odrzucone.pl). śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. a które wycofać.com. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. Użytkownik może również tworzyć nowe. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. przenoszenie i edycję danych. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. które zaakceptować.. jednostki miar. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . normy oraz dodawać i usuwać nakłady.

dostawcy czy województwa. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. obejmującą terytorium całej Polski. plany.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. Mogą to być szkice. ArCon czy AllPlan. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. jako narzuty lub pozycje. komentarze. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. jak również wstawiane tradycyjnie. do których można wstawiać stałe. np. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. funkcje. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. wyrażenia matematyczne. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. grupy materiałów i sprzętu. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. indeksu. indywidualnie na działy i poddziały. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO .000 towarów (stan na grudzień 2002). W każdym dziale i poddziale. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. dział lub pozycję. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. projekty. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. jak również w całym kosztorysie.

ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. Forte. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. takich jak Microsoft Project. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). między którymi można przenosić informacje. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. Koma. Planista i Get Manager. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Planista czy Power Project. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. Project+. Zuzia. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. Leonardo i Skobud. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Rodos. Seko. pozycji. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Kopiowanie i przenoszenie działów. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. kluczy lokalizacji. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót.miarów. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. Winbud. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny.

obmiarów i robót. IBM. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. programu Ocena. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. Software AG czy SAP. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. Wordzie czy Internet Explorerze. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. np. nakładów. Oracle. np. kosztów montażu sprzętu. cen. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. zestawienia wartości materiałów. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. Excelu. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. Oracle. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. wariantów. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. kosztów materiałów. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . rusztowań. opisów i znaczników pozycji. IBM DB2. SUN. np. podstaw. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji.rującego Fortuna. takich jak Microsoft. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. wartości obmiarów. kluczy wykonawczych. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. robocizny i sprzętu. SAP.

na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu.o. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie.o 03-197 Warszawa. KNNR. drag&drop). że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. katalogi z serii AT.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację.com. wybieranie z listy.pl Program do kosztorysowania 19 . KNP. Leszczynowa 7 Tel.athenasoft.intercenbud. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. z . +48 22 614 34 22. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym. AL.pl http://www. ul.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. zamykanie okien.com. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. 601 613-717. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych. zaznaczanie opcji. PKZ. i inne z opisami. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. ATHENASOFT Sp.

• Baza.welonem z włókna szklanego.) cen asortymentów robót (np. Plik zawierający tę bazę. itd. Stan wykończeniowy zewnętrzny. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). itd.mdb. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. itd. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. Okładziny i oblicowania. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych.). Tynki zwykłe kat. cen elementów i stanów obiektów (np. III wykonywane ręcznie na sufitach. serwerze oraz innych komputerach w sieci. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . sprzętu i robocizny.mdb.mdb. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. • Cennik RMS. Montaż przewodu odgromowego poziomego. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar.). • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. Baza ta ma nazwę ListaBaz. 20 NORMA PRO . • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. Stan surowy. to Kartoteki.mdb. kartotekę jednostek miar. nazwę pliku. zwierająca cennik RMS i cennik robót. Posadzki z deszczułek dębowych. Owinięcie izolacji rurociągów .1.: Fundamenty. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji.

obmiar i cenę jdnostkową. Cechą pozycji scalonej jest to. Kartoteka RMS.cen obiektów (np. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. Program do kosztorysowania 21 . W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. Kartoteka jednostek miar. • Pozycja uproszczona. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. uproszczone i inne pozycje scalone. budynek mieszkalno . to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. dla których określone są normy i ceny. itd. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. • Pozycja scalona. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. to pozycja zawierająca tylko opis robót.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. zawierająca listę elementów RMS. Tablica przeliczników jednostek miar. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. • Pozycja szczegółowa. nazwami i jednostkami miar. wraz z ich kodami ETO. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. Warianty łączone są w grupy wariantów. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’.

• Drzewo kosztorysu. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. które nazywane są kosztorysami składowymi. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. Jeśli kosztorys zawiera działy. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu.• Kosztorys różnicowy. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. składa się z innych kosztorysów. który można wstawić jako pozycję do cennika. jego gałęziami są działy. 22 NORMA PRO . Obiektem jest również obiekt budowlany.

2. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. tak jak książka. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. którzy muszą być dobrze wynagradzani.exe. który poprowadzi nas przez proces instalacji. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). w pole Otwórz wpisać np. Niestety. zwłaszcza do celów zarobkowych. gdzie D: oznacza napęd CD.0/2000. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. Program. D:\Start. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. które się ukaże. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 .

nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. a pomimo to pojawia się taki komunikat. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. „klucz hardware'owy”. tzw. 24 NORMA PRO .

EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. Ekran główny Normy Pro. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. utworzyć nowy cennik. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. ♦ Menu Bazy cenowe. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. Rys. dodać. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. 1. importować lub skopiować bazę cenową. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. dodać. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. z podstawowym menu i paskiem narzędzi.3.

♦ Menu Opcje. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. katalogów norm lub kosztorysu. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. ♦ Menu Kartoteki. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. ♦ Przycisk Pomoc.nego cennika. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. ♦ Menu Okno. ♦ Menu Pomoc. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. pozycję lub obiekt. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Pozostałe przyciski staną się dostępne. 26 NORMA PRO . w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Przycisk Katalogi norm. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). ♦ Menu Narzędzia.

Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. mogą być oddzielone spacją. Oczywiście. ‘Szukanie cen’. takie jak separatory. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. ‘Kursy walut’. 2. 13 456 234. ‘Ścieżki programu’. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. Może to być kropka lub przecinek. 2). jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . miejsce przechowywania danych. ‘Szukanie cen’.00) lub też mogą być oddzielone kropką.00). 13456234. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej.456. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. Karta parametrów ogólnych programu. Rys. sposób tworzenia kopii awaryjnych. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy.234.00). 13.

równa 3. Jeśli liczba wersji jest np. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. Oznacza to. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. przechowywane są trzy ostatnie wersje. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . Jeśli chcemy. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich.BAK. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. 28 NORMA PRO . ♦ Ci z Państwa. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . ♦ Gdy zdecydujemy. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). wypełniamy pole W katalogu:. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. w którym znajdował się oryginalny kosztorys. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu.AWA.ratorem dziesiętnym będzie kropka. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona.BAK.

25 0. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).1 0. Opcję tę zaznaczamy.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb.05 0.15 0.0501 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. 0. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1.0501 0. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.05 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.15 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.1 0. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1.25 0. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. 2. jeśli chcemy. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. 3): Program do kosztorysowania 29 . Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona.3 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.2 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.

Karta. 30 NORMA PRO . 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. Rys.Rys. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. Na rys. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. 3. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. 4. folder Norma PRO\KAT). w którym znajdują się normy. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Ścieżki dostępu do katalogów norm. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu.

ini). które można wstawiać do kosztorysów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. w którym zainstalowany został program Norma Pro. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. Jeśli nie znamy tej ścieżki. 5). 5. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. Obiekty. Rys. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. w którym zainstalowany został program Norma Pro. praca z programem nie będzie możliwa. Program do kosztorysowania 31 . Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. 6) definiujemy używane waluty. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. jak również wtedy. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w którym znajdują się obiekty. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys.

"zł". w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. np. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. “$”. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. “€” itp. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. Rys. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. pojawiające się w okienku takim. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. Dodawanie nowej waluty. jak na rys. 7. 7. (aby uzyskać symbol ”€”. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. Karta ‘Kursy walut’. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. 6.Rys. należy na- 32 NORMA PRO .

kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. Program do kosztorysowania 33 . 8. 8). zaznaczając odpowiednie opcje. Aby zmienić dane waluty. przeszukiwane są wszystkie. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. 6). Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). a w szczególności jej kurs. Karta ’Szukanie cen’. wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. sprzętu i robocizny. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Rys. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. 7).cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu.

z indeksami KMB. podczas wstawiania nowej pozycji.mdb. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud.mdb”. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys.mdb”. dla których zostały wcześniej dobierane. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. w którym zainstalowana jest Norma Pro. w plikach o rozszerzeniu . zostaną pobrane automatycznie. ♦ Baza „ListaBaz. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. zawierająca kartotekę RMS. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. 9). zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). bez pytania użytkownika. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. Opcja ta powinna być włączona. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO.

Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników.mdb”. jednostek miar i dostawców. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz.mdb”.mdb”. 9. czyli pliku „ListaBaz.mdb. 10). trzeba Normie Pro podać ich położenie.cenniki. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. j..mdb” (rys. 10. Rys. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. w którym znajdują się podstawowe bazy. Rys. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek.m. Wybór katalogu. czyli do pliku Kartoteki. Konfigurowanie baz danych NormyPro. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. Program do kosztorysowania 35 .

9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. on line.dat dostarczanego na płycie CD.dat z danymi Intercenbudu. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. BAZY CENOWE I CENNIKI. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. 11. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. 11). Rys. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Wybór lokalizacji pliku Icb. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco.♦ W dolnej części okna z rys. 12) możemy wybrać jednostki miar. 36 NORMA PRO . W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. ułatwiając nam wybór. które najczęściej występują w naszych kosztorysach.

Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. 12. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. dla nowszych – EURO.Rys. odpowiednie ikony staną się aktywne. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. 13. których aktualnie używamy. Rys. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Program do kosztorysowania 37 .

drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. 7. 6. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. 38 NORMA PRO . 5. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. ELEMENTY RMS. WARIANTY). Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. 9. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. Określamy narzuty na materiały.Schemat tworzenia kosztorysu 1. zamykamy kosztorys. 4. 3. 8. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). 2. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). DZIAŁY KOSZTORYSU.

Drzewo ma jeden podstawowy poziom. do 10 poziomów zagłębienia. Po ukazaniu się okna (rys. Rys. tabeli i pozycji. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. katalogów własnych. rozdziału. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 14. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. Program do kosztorysowania 39 . lecz zawierają nieco inną informację. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. W lewej wyświetlane jest drzewo. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa".4.

• Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . oznacza. podkatalogi i pozycje. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. a dla pozycji – jej opis. składającym się z obiektów podrzędnych. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów.Podświetlenie grupy. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. można rozwinąć gałąź drzewa. rozdziałów. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. katalogi i podkatalogi – ikoną . wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. 40 NORMA PRO . katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. jednostka miary. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . Oznaczenie grup. Grupy . według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. katalogi. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. i – w przypadku cenników – cena. tabel i pozycji. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw.

• Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników.• Przyciskiem Szukaj w. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. rozdziału lub tabeli. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. na którym aktualnie się znajdujemy. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. Program do kosztorysowania 41 .. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów.. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. bazy cenowej. cennika). Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu.

• Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. 42 NORMA PRO . Wciśnięcie przycisku powoduje. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale).

• Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu.• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. opisem i. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. Program do kosztorysowania 43 . • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”.

• nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. Program wie. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. które są w danym momencie możliwe do wykonania. wydawnictwo). • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. Rozwinięte drzewo katalogów norm. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. może utworzyć grupę katalogów własnych. 15. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. gdy znajdujemy się w podkatalogu. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. 44 NORMA PRO . • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy.Rys. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np.

nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. Tworzenie nowych katalogów. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. trzeba podświetlić grupę. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. 16) i kliknięciu na OK. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. a . Aby wstawić katalog. Program do kosztorysowania 45 . nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. to znaczy tylko wtedy. do której ma należeć.

można przejść do jego edycji. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. 46 NORMA PRO . i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. 16. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. Rys. 17. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. Podobnie wstawiane są podkatalogi.Rys. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. 17). Wstawianie nowego podkatalogu. W tryb edycji . Jeśli został zabezpieczony hasłem.Wprowadzanie danych nowego katalogu.

16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. Rys. jego numer lub nazwa wydawcy. Program do kosztorysowania 47 . Okno edycji opisu katalogu. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Aby kopiowanie doszło do skutku. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . 18.

aby zablokować lub odblokować edycję. Klikając na przyciskach . Rys. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. aby zmienić lub usunąć hasło. . W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . 48 NORMA PRO . W oknie edycji nakładu (rys. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. lub sprzęt.Rys. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. W wyświetlonym oknie (rys. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. Okno edycji nakładu w katalogach. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. 20. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. 20) wybieramy typ nakładu. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). 19. wyświetlimy robociznę. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście.

21. przycisku Wypełniamy opis.Rys. Program do kosztorysowania 49 . jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. Dodawanie. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. 22. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. w oknie z rys. Rys. jeśli domyślne nie są właściwe. 22. ponownie klikamy na przyci. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. 23). 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. jak pokazano na rys. jeśli klikniemy na .

24). 24. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu.Rys. Usuń i Zmień do dodawania. program wyprowadzi nowe okno. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. . Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). który może istnieć w pozycji lub nie. 23. Aby to zrobić. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. w którym deklarujemy sposób. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. Rys. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. należy zaznaczyć daną pozycję. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. Jeśli 50 NORMA PRO . Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). do której już zostały przyporządkowane nakłady.

. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . a warianty – Program do kosztorysowania 51 . zostaną przedstawione w postaci drzewa. Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. w którym określamy sposób traktowania nakładów. 25. Rys. że nakłady należące do ‘starej’ grupy. co oznacza. Okno.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). będą teraz należały do nowej. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku .

usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. Aby dodać nakład do pozycji. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. a następnie kliknąć na przycisku .Rys. który wstawiamy. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. W oknie. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. 52 NORMA PRO . Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. należy ją podświetlić. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. które się ukaże (podobnym do tego z rys. który znajduje się w liście danego katalogu. 26. Dodawanie.

Rys. 28). 28.Rys. 26) zaznaczymy jakiś nakład. 27. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). Ekran edycji danych nakładu. Program do kosztorysowania 53 . to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. a w pozycji tej występują warianty. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie.

możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. 14). katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. 54 NORMA PRO . 29. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . za którym ma być umieszczony (rys. katalog. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. wybrana grupa. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. Przenoszenie grup. Rys. którego nie mamy w drzewie. w folderze katalogów znajduje się katalog. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. 29.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego.

a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. 31. elementów obiektów oraz obiektów (rys. która jest aktualnie wyświetlona. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. Oczywiście. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. Program do kosztorysowania 55 . W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. asortymentów robót. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. Rys. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. z tym że tam struktura cennika jest płaska. Rys. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. 30). 30. robót. niż ta. do których należą pozycje lub podkatalogi. Okno cenników pozycji i obiektów.

Aby wstawić katalog. Mają one taką samą podstawę. 56 NORMA PRO . Dane wydawnictwa i dane katalogu. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. Pozycje z wariantami. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. które występują w kilku wariantach. 32. 32). a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . a następnie okno danych katalogu (rys. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. Rys.W prawej części okna. Pojawi się okno danych wydawnictwa. 33). trzeba podświetlić grupę. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Rys. 33. do której ma należeć.

Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. 35. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. Rys. W oknie. Wydawnictwa i katalogi. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. BAZY CENOWE I CENNIKI. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. 78). które związane są z tym wydawnictwem. 34. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. które się pokaże (rys. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu.

36). Rys. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. wystarczy kliknąć na przycisku . Aby dodać pozycję. 79). Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. Okno wprowadzania danych pozycji.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. 36. ). Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. zaznaczymy miejsce. iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys.

którym uruchomiliśmy szukanie. 37). to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania.. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. Przeszukiwane są tylko te katalogi. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. Program do kosztorysowania 59 . zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. zaznaczamy . opcję KNR lub Ceny.. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. które wyświetlane są w drzewie katalogów.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. 37. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. Rys. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:.

60 NORMA PRO . to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). 38. (Wybór pozycji).Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. Rys. 38). Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów.

jak na przykład roboty murowe. itd (u nas pozycje uproszczone). stropy. w którym znajdziemy różnego typu roboty. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. blacharskie. place. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. 39). usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. takie jak pokrycia dachowe. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. Program do kosztorysowania 61 . które mogą zostać wstawione do kosztorysów. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. ściany. Jeśli program wykryje. Menu podręczne dla pozycji katalogu. instalatorskie. ogrodzenia. zawierającego aktualnie dostępne polecenia.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. Rys. drogi itd. 39. tynkarskie i sztukatorskie. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. instalacje wodne. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. ulice.

40. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile. Rys.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. Schemat katalogów DBD. 41. 41. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. 62 NORMA PRO .

Rys. Okno katalogu STLB-Bau. Przyciskiem kosztorysu. oraz przycisk Bauteile. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. 42. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 .Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. 42.

potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. 43. dołączonych do programu. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. a co za tym idzie cenników. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). Przyciskami . wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. Rys. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). Aby otworzyć kartotekę. Przycisk wartości listy.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. 43. dodajemy. . 64 NORMA PRO . usuwamy lub modyfikujemy jed.5. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. po czym pokaże się okienko takie jak na rys. Kartoteka jednostek miar.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). w którym można dodawać.♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). aby wyświetlić następny. ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. 74 NORMA PRO . ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie.

który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu.♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). Program do kosztorysowania 75 . ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). katalogów i pozycji). podrozdział Przenoszenie grup.

Jedna baza. Oprócz cenników. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. ♦ Jednostki miary…. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. jak i z baz kolegi. 52). podstawowa. to po prostu utworzenie połączenia do niej. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. Dołączanie bazy. 76 NORMA PRO . Jeśli bazę importujemy. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. tworzymy nową. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). własną bazę. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników.

Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. dołączanie i odłączanie baz. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. możemy tylko wybrać bazę. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. modyfikowanie. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. w jakim trybie jest wyświetlane okno. W innych przypadkach. wszędzie tam. musimy wpierw wybrać bazę cenową. Lista baz. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. wydawnictw i katalogów. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. który został zamapowany jako P. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. od razu wybieramy cennik. usuwanie. gdzie wybieramy cennik. W zależności od tego. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. 52.Rys. gdy pokazana zostanie lista baz.

• W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. których nie przyjmuje system Windows. czyli usunięcie jej z listy baz. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. 78 NORMA PRO . ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. | to znaczy takie. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. co zawiera. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. . nie powtarzające się. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. czyli zazwyczaj informację o tym. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. w którym została zainstalowana Norma Pro.

Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. nie zawierającą żadnych cenników. Tworzenie nowej bazy cenowej. zostanie wyprowadzony komunikat. nowa baza zostanie utworzona. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. podświetlamy ją na liście. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. Okno. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . gdzie popełniliśmy błąd. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. 53. Jeśli tak. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. a nai w oknie takim jak na rys. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. zostanie usunięty. a jej plik dyskowy. 53. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. to taka baza. z tą różnicą.Rys. jeśli nie. wraz ze wszystkimi cennikami. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. które się pokaże jest oknem z rys. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. u innego użytkownika lub na serwerze. czy wszystkie dane są prawidłowe. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. W tym celu klikamy na przycisku . Nowa baza jest bazą pustą. Aby skorzystać z cenników takiej bazy.

Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Również okresowo 80 NORMA PRO . z którym baza była tworzona. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. tak jak wszystkie inne ważne dane. 53). Po wybraniu bazy. jak i zewnętrznego użytkownika. czyli kartoteki i bazy cenowe. pojawi się okienko z nową bazą (rys. Import polega na utworzeniu nowej bazy. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. Aby odłączyć obcą bazę. którą kopiujemy. 53). Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku .się po kliknięciu na ikonie . Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej.

55. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. w którym będziemy przechowywać kopie. Pierwsze okno serwisowania baz. które chcemy uporządkować. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Rys. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. Jeśli w oknie rys. 54. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. zaznaczamy bazy. Program do kosztorysowania 81 . wybieramy folder. w oknie z rys.powinna być wykonywana naprawa baz. Proces kompresji. Rys. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Porządkowanie baz cenowych. który może potrwać. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe.

które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. zaznaczamy kartoteki i cenniki. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. działy i poddziały. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. to znaczy całe kosztorysy. z menu Ceny). Okno tworzenia kopii zapasowej. Podajemy lokalizację pliku kopii. jak i obiekty tworzone przez nas. gdy otwarty jest kosztorys. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. Cenniki kosztorysu). na przykład z BCO. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. 82 NORMA PRO . pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. 56.Rys. cenniki jednostkowe pozycji.

52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. data ostatniej aktualizacji cennika. Możemy sortować według identyfikatora. zaś E – ceny elementów RMS. poziomu cen i daty aktualizacji. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. gdzie P oznacza ceny pozycji. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. które go jednoznacznie określają. opisu. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. które wywołujemy z okna listy baz (rys. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . w kolumnie „Typ” – typ cennika.’. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. Okno z listą cenników. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. w kolumnie ‘Data aktualiz. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. Rys. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. które zawierają ceny RMS. jakie cenniki widzimy w oknie. 57.

uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). dlatego zaznaczona jest opcja Import. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. pojawia się przycisk Pokaż. 58). W zależności od kontekstu. gdy klikniemy na przycisku (rys. zazna- 84 NORMA PRO . Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. CJP_własny. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. w jakim lista została wywołana. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. Ten sam efekt uzyskamy. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. od której obowiązuje cennik lub okres. w jakim obowiązuje. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. Jeśli tworzymy nowy cennik. Po ukazaniu się okna dialogowego. Okno tworzenia nowego cennika. 58.

– nie może zaczynać się spacją. Intercenbud). Program do kosztorysowania 85 . wykrzyknika (!). Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. średnia i maksymalna. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. sprzętu i robocizny. 59. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. cenę hurtową i detaliczną. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). Jeśli jest on cennikiem RMS.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). są trzy ceny: cena minimalna. w której zostanie utworzony. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. mamy cenę dostawcy. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (.). Określanie nagłówków kolumn cen. podwójnego znaku cudzysłowu. minimalną i maksymalną. 59). Rys. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią.

Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. ‘Cennik wynikowy’.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. czy też nie. Rys. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. 60. gdy klikniemy na przycisku . czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. karta ‘Cennik importowany’. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. 60). gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. 86 NORMA PRO . Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. . Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. 58) i pojawi się. Okno importu cennika. z informacją o sposobie importowania.

Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. w polu Pozom cen z: – okres. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. W przypadku gdy importujemy cały dysk. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. ceny pozycji dla koszt. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. odznaczamy go na liście. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. Pojedynczy plik. czyli okresowo lub Dynamicznie. a domyślny sposób importu. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. to cały dysk. czy importujemy Cały dysk. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. Zapytanie do:.85). Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. W grupie ‘Importuj’ określamy. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. Program do kosztorysowania 87 . Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. a w polu Opis: – opis cennika. wtedy gdy są potrzebne.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). czyli na bieżąco. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. którego dotyczy cennik. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. a w pozostałych polach określamy jego cechy.

61. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. aby stare dane zostały usunięte. Rys. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. Karta ‘Opcje importu’. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. 62. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. na przykład ceny minimalne. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen.Rys. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. 88 NORMA PRO .

64. Rys. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. 63. Rys. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. 2. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. W oknie importu. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. lecz bywa tak. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). 64). że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. Program do kosztorysowania 89 . W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. 1. 63).Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. naciskamy dowolny klawisz.

Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej.3. poziom cen. typ. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. 65. 66. opis oraz nagłówki kolumn. 4. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. Rys. 90 NORMA PRO . Rys.

Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. Jeśli jednak chcemy.Jeśli chcemy. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). ponieważ od niego zależy. np. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. 5. aby stare dane zostały usunięte. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. mogą nie zostać rozpoznane. cenniki własne. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. jednak inne nietypowe. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. Program do kosztorysowania 91 . W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. klikamy na przycisku OK. nie robimy żadnych zmian. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. Jeśli życzymy sobie. a potem cennik). Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. ♦ W oknie importu.

w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys.dbf). Okno wyboru i importowania pliku cennika.txt).Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. Ceny elementów RMS (*. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. Aby to zrobić. 92 NORMA PRO . musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. klikamy na przycisku Przeglądaj…. zostaną wyświetlone pliki *. 67. 68. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. Rys. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK.dbf zawierające ceny pozycji. Rys.

w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. a następnie zaimportować go tak. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. Ci z Państwa. wybieramy Intercenbud. na karcie ‘Cennik importowany’. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. to ogromna. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…).icb. na karcie ‘Cennik importowany’. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . tworząc zwykły cennik. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. wybieramy Intercenbud. Ci z Państwa. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu.

zgodne z nowymi kryteriami. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. 69). dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. 57) zaznaczymy cennik. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. wybieramy typ cennika. a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. zaś faktycznie kryteria będą nowe. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. W oknie. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line).zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. 94 NORMA PRO . takim jak na rys. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. 69). stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. stare dane zostaną z cennika usunięte. 58. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu).

Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. "" . w których nazwie wystąpi słowo śruba.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. *. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. 69. zostaną wyszukane wszystkie elementy. wpisywanej w polu Nazwa. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). zostaną wyszukane wszystkie elementy. Program do kosztorysowania 95 . ). podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. -. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. Kryteria te określa się w oknie. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. I wtedy w określaniu nazwy. Rys. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. 69).

Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . indeks PKWiU. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. potem dowolny ciąg znaków. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę.). UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. nazwa skrócona towaru. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. w polach Cena jedn. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. itd. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. Inne parametry. symbol u dostawcy. zostaną wyszukane te elementy. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. dostaniemy wszystkie cegły. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). które w nazwie mają słowo cegła. system przyjmie.ini. to indeks ETO wg KMB. które pomogą nam wybrać właściwe elementy.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. Aby skorzystać z tych danych. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. cegła klinkierowa czerwona. określonym przedziale. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. jednostka miary. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. należy w opcjach programu. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. oryginalny producent. cennik 96 NORMA PRO . które nie zawierają w nazwie słowa szara. cegła wapienno-piaskowa czerwona. zostaną znalezione wszystkie elementy. typ RMS.

edytować. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). na karcie ‘Cennik importowany’. a następnie na liście cenników (rys. należy z menu Bazy cenowe (wtedy.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. poziom cen (np. ceny detaliczne. 70. hurtowe. 70). Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). Aby to zrobić. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. magazynowe). na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. a następnie wybieramy Capital. Rys. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. Jeśli importujemy cennik Capital. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. zaznaczamy opcję System. gdzie wybieramy firmę.

a następnie Pokaż bazę cenową. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. a dopiero potem cennik. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. Cennik elementów RMS. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. od razy dostaniemy listę cenników. z której wybieramy potrzebny cennik. Rys.”). „S” – sprzęt. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. W tym wypadku. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. „R” – robocizna). jak na rys. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta.m. nazwie jednostki miary („J. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. 71). 71. kodzie jednostki miary („Kod j.m. 98 NORMA PRO . 85). który chcemy zobaczyć. 71. Cenniki można obejrzeć również wtedy. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”).’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. najpierw musimy wybrać bazę. Nagłówki kolumn cen są takie.”).

a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. może się zdarzyć. sortowana jest tylko jedna kolumna. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. usuwanie i edycję danych elementu RMS. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. posortujemy listę według tej kolumny. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. Program do kosztorysowania 99 . dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. W górnej części okna znajduje się grupa. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. Sposób sortowania jest istotny. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. Jeśli jest zaznaczona. kod dostawcy. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. uaktywni się przycisk Dostawca…. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. gdy cennik jest bardzo duży. indeks PKWIU. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. którą można wstawić do kosztorysu. pojawia się przycisk Wstaw.stawka VAT. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona.

73) oraz drugi przycisk – (okno z rys.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. że istnieje na. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. Wraz ze zmianą poziomu. 72. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . Rys. zaś ikona okna. rodzaju materiału. który można wstawić do stępny poziom. 72). Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. rabat i symbol towaru. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. . że jest to materiał. 45). Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. a w końcu do listy konkretnych materiałów. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. „Rodzaj materiału”. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. „Jm” i „Kod jm”.

73. 74).tej uprzednio drodze. Program do kosztorysowania 101 . pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. . umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. aby miał długość siedmioznakową. W górnej części. 74. Rys. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. Rys. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. zaś przycisk poziom. Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB.

Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. podświetlamy go.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. 72. Program zapyta. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. Po pojawieniu się ekranu.m. a następnie na przycisku . taprzycisku kiego jak na rys. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. tak jak cenników elementów. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. „Numer katalogu”). W oknie zawartości cennika (rys.”). 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. z listy baz wybierzemy bazę. cenach. klikamy na nim (zostaje podświetlony). Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. czy na pewno usuwać. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. nazwie pozycji („Nazwa”). Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. Dostaniemy okno takie jak na rys. 102 NORMA PRO . że pola staną się dostępne do edycji. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. Aby dopisać nowy element. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). 72. z stępnie klikamy na przycisku tym. numerze wariantu („Wariant”). numerze pozycji („Pozycja”). jednostce miary („J. a na. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. a następnie konkretny cennik.

Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. 99). zawierający szczegółowy opis pozycji. pojawi się przycisk Wstaw. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. 76).których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). Program do kosztorysowania 103 . gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. Rys. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. W oknie pozycji znajdują się dane. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. 75. Cennik pozycji. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji.

Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . Resztę danych. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. dla której określamy wszystkie dane.Rys. czyli nazwę. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. 76. Okno danych pozycji. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. katalogu i podstawy są nieaktywne). jednostkę miary. opis oraz ceny może mieć inne. 104 NORMA PRO . Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . jak pozycja macierzysta. numer katalogu. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. które pobierane są z poprzedniej pozycji.

Cenniki obiektów Cennik obiektów. nazwą i opisem. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. Cennik obiektów. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. Program do kosztorysowania 105 . W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. podstawą.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. to wyróżniony cennik pozycji.c.u i m3 k. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. poddziały i całe kosztorysy. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. To. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. nazwę lub opis. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. czyli działy. z którego pobierane są ceny. zmieni się on we wszystkich pozycjach. ale wspólnym wydawnictwem.

Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. 106 NORMA PRO . Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. 77). Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. których towary występują w kosztorysie.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone.

W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej.Rys. . 77. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . 79). 78). umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. dodajemy i edytujemy dane katalogów. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. Okno edycji wydawnictw i katalogów. kiedy zostało wydane. . umieszczonych pod listą wydawnictw. gdy edytujemy. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . Wydawnictwa usuwamy. w polu Czas wydania: – okres. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. w których występowały ich pierwotne wersje. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. Przyciskami .

108 NORMA PRO . Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. Rys.Opis: krótki opis wydawnictwa. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). gdy edytujemy. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. 79. 78. Rys. kod ten można wybrać z listy. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. Okno danych katalogu. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Dane wydawnictwa.

W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. Program do kosztorysowania 109 . to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. 2. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. 79. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. w jaki importowane są inne cenniki. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik.

wyświetlane są tylko cenniki pozycji. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. 80). a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. znajduje się lista cenników. 4. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. W górnej części okna. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. w której ma się znaleźć cennik. którą chcemy przeszukać. w której znajduje się aktualizowany cennik. jeśli szukamy pozycji. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. które dołączamy do przeszukiwania. Program wykona szukanie. 110 NORMA PRO . wyświetlane są tylko cenniki RMS.3. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Klikamy na OK. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS.

które występują w danym cenniku. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:).Rys. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Program do kosztorysowania 111 . Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. na liście zobaczymy tylko te elementy. 80. 81).

Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. 81. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. Rys.Rys.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 83. 112 NORMA PRO . zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. W górnej części okna zaznaczamy bazy. 82. 82). które mają być przeszukane. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys.

które znajdują się w tej bazie. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Program do kosztorysowania 113 . Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. 83. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. Gdy wybierzemy Wszystkie. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. Rys.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów.

Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. 84) w górnej części decydujemy. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. 84. Rys. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. w której ma być umieszczona kopia. • wybieramy bazę docelową. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. W oknie. 114 NORMA PRO . W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. które zostanie wyświetlone (rys.

Rys. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. 85. bezpieczniej jest go skopiować. nadawana jest mu nowa nazwa. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. Okno wyboru bieżącego cennika. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Program do kosztorysowania 115 . a potem usunąć z bazy źródłowej. które zobaczymy (rys. . Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. To oznacza. . 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. sprawdzić.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. Ten cennik. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. W oknie. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . czy znajdują się w nim dane.

Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). możemy również zaktualizować Ceny obiektów. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. Zaznaczając opcję Ceny robocizny. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. z menu Ceny (menu to pojawia się. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. materiałów lub sprzętu. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. które zostanie wyświetlone na ekranie.

który ma być zaktualizowany. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. po pokazaniu się okienka takiego. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. w którym wybieramy dysk. jak na rysunku z prawej. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. musimy zdecydować. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku.i. Aktualizacji podlega bieżący cennik. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). Jeśli opcja nie jest zaznaczona. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. wyświetli się okno z ich listą. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. zaznaczamy ją. a następnie Program do kosztorysowania 117 . W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy.

w którym dany element się znajdzie. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. Aby to zrobić.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . według którego współczynniki zostaną przeliczone. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. zaznaczamy wszystkie kategorie. lub na nowo ustawione. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku.

Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. rabatach. nazwę dostawcy i producenta. sposób pakowania. daty obowiązywania ceny. Strona główna bazy Intercenbud. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. województwo. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. kosztorysantach. 86. jednostka miary. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . adresy. promocjach. ciężar właściwy. Rys. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych.nia danych do programów kosztorysowych. indeks PKWiU. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www.

com. do której należą. loginu i hasła dostępu. kontakty telefoniczne. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. województwa. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail.pl. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. Można to robić „on line”. adresu e-mail i strony www i oraz branży. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy.Intercenbud. 120 NORMA PRO . branżę. a następnie wysłać je do Administratora. przygotowanej do tego stronie. Baza Intercenbud. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie.działają. o adresie www. adresu. telefonów i faksów. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy.

Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. Rys. Program do kosztorysowania 121 . od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. jak i określonych danych dostawcy. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. 88) oraz lista dostawców tych produktów. 87. 91). na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). które go interesują. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. Do tego celu służy strona szukania. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. 87).

na której wyświetlane są dane towaru (rys. 88. 122 NORMA PRO . Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. 90).Rys. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. Rys. Dane towaru. 89) i analogicznie. 89.

Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. Dane dostawcy. Lista dostawców wyszukanych materiałów. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 90. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. 91. 91) Rys.Rys.

na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. 92. Lista dostawców.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. do których można wysłać zapytania ofertowe. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Aby wejść na stronę generowania ofert. na stronie wyszukanych materiałów (rys. dzięki czemu dostawca wie. 92). Rys. komu i na jaki adres wysłać ofertę. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. Utworzona wiadomość może być edytowania. 124 NORMA PRO .

należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk.Rys. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . Strona. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. Rys. 88). Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. 94. rys. 94). 93. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. Aby wygenerować plik Intercenbudu. 87). a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys.

95. 96. W następnym etapie.okienku pokazanym na rys. 96). Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. Rys. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. 126 NORMA PRO . Rys. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę.

na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. na stronie szukania (rys. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. 97 w kolumnie ‘kl. to ich ceny nie zostaną znalezione. co widać na rys. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Rys. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. Aby to zrobić. 97. W okienku importu.’. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. Aby program mógł je odszukać. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. a wstawimy pozycję z katalogu. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . 61). Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. można zmienić dane bazy wynikowej. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu.

98. Rys. Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. 128 NORMA PRO . Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. podrozdział Opcje programu). 98). Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. jak z Intercenbudu internetowego. Kartoteka RMS. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób.

99. Okno tworzenia nowego kosztorysu. ♦ W okienku.: wpisujemy nazwę kosztorysu. może zawierać polskie litery. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. Może to być Program do kosztorysowania 129 . • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. o zakresie prac. które się pojawi (rys.7. Opis ten ma znaczenie informacyjne. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. Rys. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. 99). będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach.

• Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. 2. • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). według którego będą obliczane narzuty. VAT). w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. Kp+Z). n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. 1. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO .narzuty dla całego kosztorysu (np. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. Nk .

Aby dopisać następny cennik. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. To. z której cennik pochodzi. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. Program do kosztorysowania 131 .kosztorysie. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. Pierwszy cennik. Opcje obliczania narzutów). N – wartość narzutów (np. a następnie właściwy cennik. Jeśli mamy tylko jedną bazę. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. co wybierzemy w tym momencie. VAT) 3. z której wybieramy bazę. 100). Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. zaś cennik zostanie dopisany do listy. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. dostaniemy listę baz. w polu Cennik: – identyfikator cennika. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową.

ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. Jest to Przyciskami istotne. jak na liście. 100. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. 101. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. 132 NORMA PRO . Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. Karta. zaś przycisk . 101). na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście.Rys. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. Rys. a wia edycję. umożli.

UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. z którego wybieramy kosztorys bazowy. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Po ukazaniu się okna z rys. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. gdyż można je zdefiniować później. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. karta ‘Ścieżki programu’). ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. który wcześniej został zapisany na dysku. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. Po pojawieniu się okna z rys. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. 102). jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów.

Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO .kst). Zaraz po pojawieniu się okna z rys.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. będzie nim typ Kosztorysy(*. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Rys. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. 102. który chcemy wprowadzić. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. Jeśli otwieramy kosztorys.

możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. następnie w oknie. od najmłodszej do najstarszej. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . itd. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. z którą został otwarty. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. 103. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. Rys. ♦ W dolnej części okna. 002. które się ukaże. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. wartość i dane użytkownika.

wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. 104). W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach.KST) oznacza 136 NORMA PRO . 104. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. jaką część kosztorysu zapisujemy. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. tworzona jest kolejna wersja. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako….Rys. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Za każdym razem. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . Okno zachowywania kosztorysu.

Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. 105). jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. 002. to aby ją wczytać. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu.001. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . itd. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. 105. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). Kopia zapasowa nie powstaje.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. W tym momencie musimy podjąć decyzję. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001).BAK nie jest zaznaczona. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. itd. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . Rys.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo.ostatnią wersję kosztorysu. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . 002. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). Załóżmy.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. od najmłodszej do najstarszej (tzn.

138 NORMA PRO .AWA (patrz rys. Rys. 106).*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . Plik ten następnie otwieramy do edycji.typ Wszystkie pliki(*. 106. Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi.

który jest dla nas najbardziej odpowiedni. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. 130). jako zwykły kosztorys. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. rozliczeń materiałów i robocizny. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. przeliczanie walut. 107). Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . itd.8. dostęp do cenników. w trakcie pracy z kosztorysem. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. według których obliczany jest kosztorys. W oknie opcji (rys. wyglądy ekranów. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach.

gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Opcje.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Rys. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. 140 NORMA PRO . Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. 107. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców.

Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’.Opis. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Rys. zamienny i powykonawczy. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. 107). Program do kosztorysowania 141 . streszczający charakter robót. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. 108. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. znajdującym się na karcie ‘Opisy’. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy.

Rys.Rys. 110. Wybieranie typu kosztorysu. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. Zachowaj jako domyślne. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. 142 NORMA PRO . 110). Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. Wczytaj z kosztorysu. 109. Wyjaśnienie. Opcje druku strony tytułowej. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej.

potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. Adres inwestora. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. które mogą znaleźć się na stronie. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. najpierw narzuty na kosztorys.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. Inwestor. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. Adres inwestycji. Pole to staje się niedostępne. Rys. pojawią się na wydruku jako komentarze. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). itd. 111. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen.

107) umożliwia wywołanie okna.. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. kosztorysu.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). indyw. wspólne. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. 144 NORMA PRO . 112. Rys. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. wspólne.

zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. a z prawej zawartość paragrafu.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. poziom ( Kontynuacja numeracji). będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. Program do kosztorysowania 145 . Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Na rys. Szablony numeracji dodajemy. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Jeśli tak zrobimy. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony.

C… . Załóżmy. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie. jak na rysunku poniżej. dla poziomu 2 – . Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób. III…. który aktualnie formatujemy. Dla poziomu 1 wybieramy styl I.3… 146 NORMA PRO . W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. II.Rys. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. Okno określania formatów numeracji. zaś dla poziomu 3 – 1. 113.B.2. A.

ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). który występuje za nim. Najczęściej separatorem tym jest kropka. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Program do kosztorysowania 147 . drugiego i trzeciego.Rys. 114. • Jeśli chcemy. Numeracja poziomu pierwszego. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką.

Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. jak na rysunku poniżej. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. zaś separatorami poziomów są kropki. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. na wydruku wcięcia nie będzie. Numerowanie elementów. pozycji i działów (rys. 148 NORMA PRO . Karta ‘Numerowanie’. na którym jest drukowana. Rys. Wtedy możemy zmienić typ. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. 115). wystarczy kliknąć na przycisku . jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. rozmiar i kolor czcionki oraz tło.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. 115.

W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. 116). Jeśli jednak chcemy. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich.2 . • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie... musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. Program do kosztorysowania 149 . • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. Z lewej pozycje numerowane działami. Standardowo działy numerowane są cyframi.(tylko pokazanych). zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie.. aby były. z prawej w sposób ciągły. 117). Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. Rys. pozycji czy działów nie są numerowane. 116.

118. Z lewej numeracja ciągła. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. Opis wyboru cenników znajduje się na str. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. 117. Rys. 150 NORMA PRO . Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut.Rys. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. Karta ‘Ceny i waluty’.

Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). wartość takiego kosztorysu. a potem cennik. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. z którego pobierane są ceny. nazwę. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. to znaczy jako cennik. 119). Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. Program do kosztorysowania 151 . Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. podrozdział Wydawnictwa i katalogi).Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. numer. Opis karty znajduje się na str. podstawę. od razu wybieramy cennik. Domyślne wydawnictwo. najpierw wybieramy bazę. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. BAZY CENOWE I CENNIKI. jeśli zaś jest jedna baza. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika.

mimo ustawionych rabatów producenta. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. 152 NORMA PRO . jaką będę miały obiekty. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny.Karta ‘Cennik obiektów’. to w oknie zmiany danych RMS. a w polu Wariant – numer wariantu. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. Rys. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. gdy w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. gdy był zastosowany rabat.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. 119. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy.

materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. Rys. 121. gdy cena dostawcy była równa zeru. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. 120. Gdy zaznaczymy opcję Razem. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. Karta ’Ceny dostawców’.. gdy nie była podana cena dostawcy. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. Program do kosztorysowania 153 . jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. Rys. zawody są sumowane.

Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. Rys. Materiały te mogą być Nie odliczane. Pole to jest niedostępne. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. 154 NORMA PRO .Pozycja z robocizną rozliczaną razem. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. 122. 123. Rys.Rys. 124. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:.

Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. jeśli zaznaczymy dla całości. I tak. jeśli chcemy. jeśli włączymy działami. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. opcję działami. 125. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 .Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. Rys.

W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. 126. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. których nie będzie można zmienić. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. 126). to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. Rys. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. 156 NORMA PRO . z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia.

W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. montażu. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. oznacza. a koszty transportu jako osobne pozycje. Trzeba przy tym pamiętać. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. Program do kosztorysowania 157 . Jeśli procent ten zostanie zmieniony. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu).. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. dla wszystkich materiałów. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. 225) procent ten też zostanie zmieniony. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. a więc również zmienią się te koszty. a koszty przewozu.

a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . nakładów i wartości jednostkowej i norm. podsumowania kosztorysu. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. Rys. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. 127.. podsumowania pozycji. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). i dalej wszystkie następne. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów.

Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna)..10).11) jest równa sumie częściowej (=57. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. 129. można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. 130). to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent.51= 57. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys. Na rysunku widać.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1.. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys. Program do kosztorysowania 159 . Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. Rys.51= 57. 128. 129). Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. Na rysunku widać.60+49.11).60+49.dokładnością. 128). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7.

zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. Jeśli nie chcemy. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. 160 NORMA PRO . Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim..Rys. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. 130. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż.

131. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys.Rys. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. 133). gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. Program do kosztorysowania 161 . 132. Rys. Karta ‘Widok zestawień’. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. Podsumowanie kosztorysu.

Jeśli jest zaznaczona. 133. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. 134). Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. informacja o nich się nie pojawi (rys. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów.. Podsumowanie kosztorysu. to wyświetlana jest informacja o nazwach.Rys. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. 135). • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. w kolejności od największej do najmniejszej. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek.techn. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy.

Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Tabela elementów scalonych. Tabela elementów scalonych. Rys. 134. 136. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Program do kosztorysowania 163 . a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. w których znajdują się pozycje.. Włączona opcja Pełna.-techn. Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.). 135. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. 136). Tabela elementów scalonych. Rys. Włączona opcja Bez parametrów ek.

W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. Rys. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. Tabela elementów scalonych. 138). Włączenie opcji Wszystkie oznacza. które działy mają być pokazywane. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów.materiał. dotyczącym widoku Zest. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. w działach ustalamy. będzie on pokazany w tabeli. 137. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . w których znajdują się pozycje. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. 137). jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. to w ostatnim wierszu danej grupy.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. I tak. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. 164 NORMA PRO .

Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. 140). ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. Program do kosztorysowania 165 . 138. w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. 139. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. Rys. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp.

Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Pokazane ceny jednostkowe. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. Podsumowanie z narzutami. 166 NORMA PRO . a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Pokazane materiały inwestora. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. 140. Wydzielenie nakładów stałych. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. 141. Podsumowanie pozycji.Rys. Podsumowanie pozycji. Rys. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. 142. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach.

a nie tylko jego wartości.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. Program do kosztorysowania 167 . a współczynnik norm również jako wyrażenie. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. to w wierszu RMS. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. jak rysunku z lewej. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. jak to widać na rys. Załóżmy. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. norm.. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. 142. norm. 142). 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. Z prawej strony karty (rys.

♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. 168 NORMA PRO .-S-. -Mlub -S-. norm. norm. jeśli zaś tytułem -R-. -M-. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. to przed każdą grupą robocizny. Dane RMS razem z informacją o dostawcy. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. 143). to norma zostanie przedstawiona jako wartość. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. 144). to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). Rys. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. 143.

które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. nakładów. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. 144. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. 145. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. Program do kosztorysowania 169 . Widok pozycji. Rys.Puste wiersze Rys. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. obmiarów i wykonanych robót. Opcje ochrony przed zapisem.

czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). nowe hasło. będzie można edytować tylko dane nakładów. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. 170 NORMA PRO . jeśli już było określone. według których był liczony kosztorys. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). sprzęt’). a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). Jeśli nie ma aktualnego hasła. Również wtedy.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach.

Rys. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. Program do kosztorysowania 171 . Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np.Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. ustawienia formularza innego kosztorysu). Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego. 146. Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu).

Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. Rys. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. dlatego też wygląd ekranu głównego. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. 147. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu.9. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). modyfikacji.

Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. Dla innych widoków. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. Program do kosztorysowania 173 . wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. EDYCJA OBMIARU. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje).widoku Kosztorys. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). sprzętu i materiałów). wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. w zależności od widoku. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku.

Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. korzystając z polecenia Zestawienia. itd. materiałów inwestora itd. ceny. materiałów. normy. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. sprzętu. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. nad którym pracujemy. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział.). pozycji bądź działów. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy.. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Poza tym. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS.Przedmiar (tylko obmiary). sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. w działach lub okresach rozliczeniowych. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . sprzętu i materiałów). Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. w całym kosztorysie. działach lub całym kosztorysie inną stawką. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. staje się dostępne polecenie Warianty danych. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. że będziemy stosować rozliczanie robót. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów.

normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). jak również narzuty wspólne działów. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. Program do kosztorysowania 175 . poleceniem Zmień… – zmienić opis. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. dokładność obliczeń. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. waluta itd.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. które umożliwia edycję kluczy planów działów. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. przyjęcie ich lub odrzucenie. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. cennik i poziom cen. sposób rozliczania robocizny. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu.

♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. jego dział lub poddział. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. uproszczoną. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. scaloną lub obiekt. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone.

Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. pozycji. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Wstaw materiały…. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane.Wstaw do cennika.

polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. sposoby obliczania narzutów. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. takie jak działy i kosztorysy. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). itd. a wynik przenosić do Normy przez schowek. czcionki. Wypadku gdy chcemy. nagłówków i stopek dla wybranego typu. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. na którym można wykonywać obliczenia. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. 178 NORMA PRO . Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). (Układ strony…).

Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. a w drugim – Działy. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. Wszystkie zmiany. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. na którym chcemy wykonać jakąś operację. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. menu kontekstowego. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. gdy przysłaniają się wzajemnie. jego producencie. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. pasek stanu i drzewo kosztorysu. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. które porozrzucane są po ekranie. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Poleceniami Główny pasek narzędzi. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. Program do kosztorysowania 179 . właścicielu i numerze licencji. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. możemy skorzystać z tzw. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. Pasek narzędzi widoku. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. zaś poleceniem Kaskada tak. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. 148). Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. jeśli zaznaczymy element RMS. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. aby było widać pasek tytułu każdego okna.

Jeżeli przycisk jest wyszarzony. tak jak będzie wydrukowany. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. 148. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku.Rys. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. który wybiera się po kliknięciu na strzałce.

• Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. Widok skrócony można stosować. Program do kosztorysowania 181 . • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. itd. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. wartościami. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. co widać na widoku). Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. które można cofnąć. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. co widać na widoku.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej.

materiałów i sprzętu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Aby uzyskać te same widoki. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. to znaczy kosztów robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. cenami i wartością. 182 NORMA PRO . materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. jeśli zostały zdefiniowane. które występują w menu Zestawienia.

widok Kosztorys. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. Program do kosztorysowania 183 . na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. tak jak każde inne okno. Rys. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. posiada pasek tytułu. 149. w którym najczęściej pracujemy. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Okno kosztorysu.

• Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. w Intercenbudzie. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. itd. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. 184 NORMA PRO . w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. Na przykład. jeśli robociznę – zestawienie robocizny.

z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. który ma przyporządkowany wariant. Jeśli drzewo zostało raz wywołane. poddziałów i pozycji.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Jeśli zaznaczymy opcję 1. pozycji lub działu. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. Jeśli zaznaczymy Pozycje.1…1. odchodzą gałęzie działów. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. Klikając na znakach plus . jaką jest kosztorys. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. W drzewie tym od głównej gałęzi. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. Program do kosztorysowania 185 .1…1.

w której wyświetlona jest jego nazwa. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. 150. którego treść może być interesująca dla twórców programu. Pasek stanu (komunikatów). czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. jeśli tak. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. materiały: –M). nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). czyli iloczyn 186 NORMA PRO . z którą współpracuje kosztorys. do którego działu i poddziału pozycja należy. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. jednostka miary (kolumna „jm”). Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. W przypadku wystąpienia błędu programowego. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. Elementy RMS są również numerowane. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. natomiast pod numerem znajduje się informacja. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. czyli numer katalogowy pozycji. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji.”) oraz wartość danego elementu. Postać numeru zależy od tego.

Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. Program do kosztorysowania 187 . Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. 151. „M” i „S”). Rys. to w widoku pokazane są również ich nazwy. Informacje o tym. To. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. jakie kolumny i podsumowania widzimy. a na końcu działu – podsumowanie. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji.

Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. należy wyświetlić go na ekranie. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. nakładów RMS czy narzutów. pozycji. którą chcemy poddać zmianom. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. Aby zmienić szerokość kolumny. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. w których występują nazwy lub opisy działów. 188 NORMA PRO . wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. na której kolumnie i wierszu klikniemy. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. ale poza kolumną „Opis”. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. a w zależności od tego. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny.

że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. puszczamy przycisk. której nie chcemy mieć na ekranie. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. co oznacza. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . tzn. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. a kolumna znika z widoku. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny.W zależności od tego. która porusza się razem ze wskaźnikiem. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. Program do kosztorysowania 189 .

190 NORMA PRO .Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). 152. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Rys. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. gdy szukany tekst ma być wyrazem. a nie fragmentem tekstu. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. w oknie wyszukiwania (rys. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. jeśli wcześniej były rejestrowane. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże.

Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. Aby zaznaczyć kilka elementów. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. zaznaczamy pierwszy z nich. należy zaznaczyć jeden z nich. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. Program do kosztorysowania 191 . <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry.

wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. to do pierwszego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. pola wyboru. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. opcje i przyciski. to do ostatniego wiersza w pozycji).<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). 192 NORMA PRO . <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>.

Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. w jakim został wyświetlony kosztorys. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. niezależnie od widoku. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. Okno katalogów znajduje się na ekranie. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. dopóki go nie zamkniemy. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij.10. Program do kosztorysowania 193 . w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. rozdział. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. Okno katalogów można również zwinąć. za którą ma zostać wstawiona. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. tabelę i kolumnę. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową.

♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji.Rys. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. rozdziału (np. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW.04) i kolumny (np. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. KNR). Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować.4-01). Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. które będzie poprawiane. 153. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji.12). Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. numer katalogu (np. 194 NORMA PRO . czyli typ katalogu (np. tabeli (np.02). na karcie ‘Opis’ (rys.

Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. na przykład na miejscu o numerze 6. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. ♦ W polu Lp. wpisujemy liczbę 6.Rys. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. karta ‘Opis’. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. w pole Lp. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. 154. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. Jeśli opcję tę wyczyścimy. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. podrozdział Widok Przedmiar). ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Okno danych pozycji kosztorysu.

w którym został wydany katalog norm. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. 155. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. 154. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. 196 NORMA PRO . 155). pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. Rys. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys.

norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. aby były różne od jedności. Na karcie ‘Współcz. jeśli chcemy. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. Rys. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Pozycja. Materiałów i Sprzętu. 156. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Program do kosztorysowania 197 . a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej).♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. Jeśli opcja ta została zaznaczona. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania.

157. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. Rys. 198 NORMA PRO . ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. dla których są modyfikowane grupę wariantów. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. gdy zostanie wybrany dany wariant. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. do której zaliczymy daną pozycję. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. z którego została wstawiona dana pozycja.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu.

♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. klikamy na przycisku Anuluj. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. 158. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. klikamy na przycisku Dodaj nową. 158). w których pozycjach występuje ten element. Rys. Lista elementów podobnych do wybranego. Jeśli chcemy podejrzeć. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. klikamy na przycisku Pozycje….Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. Na liście tej zaznaczamy element. OK i Anuluj. klikamy na przycisku OK. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. których indeksy znajdują się w bazie.

podświetlony. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. otrzymamy następne okno (rys. Jeśli wybraliśmy element. Propozycje wstawienia elementów RMS. 200 NORMA PRO . 159. a po potwierdzeniu z oknem. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. Rys. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. 160. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. 159). Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. 160). dostaniemy ekran z propozycją zamiany. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. których nie znaleziono w cennikach. 161). Rys.

Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami.Rys. Rys. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. czy bez niej (NIE). w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). 162. czy grupa zawiera jakieś warianty. 161. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. Program do kosztorysowania 201 . 162). W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys.” – informacja o tym. a w kolumnie „Z grp. program nie jest w stanie podjąć decyzji. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. jaki element zastosować.

202 NORMA PRO . uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. Jeśli jest zaznaczona. nie wariantowe nakłady. 163. Aktywny jest pierwszy wariant. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. których możemy użyć do malowania. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). 163. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. Na przykład na rys. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. Rys. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. czyli farba olejna.

Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. Nowy dział. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. 164. Program do kosztorysowania 203 . dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. dla którego norma=0.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. należy zdefiniować nowy dział. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. a następnie na OK. zaś norma na robociznę została zwiększona. Rys. 165. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. Rys. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. materiały lub sprzęt. Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane.

Jeśli chcemy pominąć robociznę. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. 166. Znacznik:. Wydawn. w opcjach kosztorysu. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. Rys. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. która kategoria została wyzerowana (rys. Pozycja będąca kosztami transportu. 166). W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. w polu Odległość: wpisujemy odległość. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. na karcie ‘Widok pozycji’. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . 165).

Na karcie ‘Współcz. podstawę i wariant dla tej pozycji. 167.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. z których część wypełniamy ręcznie. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. katalog. Okno to ma puste pola. czyli elementów M lub S. 168). inne dla sprzętu. pojawi się pole Liczba przewozów.oraz zaznaczamy. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. współczynniki norm na robociznę. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. Wygląd okna i pola. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. Program do kosztorysowania 205 . Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. Rys. które w nim wypełniamy.197). materiały i sprzęt nie są dostępne. Jeśli przewozimy sprzęt.

169. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Rys. gdy dodawane są koszty transportu. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. 169.Rys. w którym klikamy na przycisku Szukaj. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. który transportujemy. 168. Aby ściągnąć z kosztorysu element. w wy- 206 NORMA PRO . Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. Okno wstawiania elementu RMS. 169). Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys.

Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. jaką jest transport. Wielkości kosztów transportu. Program do kosztorysowania 207 . zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. zostanie umieszczona w opisie pozycji. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . a element wprowadzony do pozycji. którą można przewieść jednym kursem. Określanie kosztów transportu materiałów. Rys. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. których nie da się przewieźć jednym kursem. 170. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). to informacja o tym. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. ile kursów potrzeba. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów.

). Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. 171). Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. przenoszenie. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. kopiowanie. 171. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. rusztowania itd. Rys. jednym transportem wysyłamy betoniarkę. upraszczanie. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. poprawianie.). Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. scalanie itd. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). rozliczanie w innych pozycjach. 208 NORMA PRO . Okno określania kosztów transportu sprzętu.

Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS.Rys. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. rys. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). Element ten jest traktowany jak każdy inny element. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. 172. 172 wypełniamy tak. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. 202). Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. Pola okienka z rys. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. w któ- Program do kosztorysowania 209 .

Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. czyli o łącznych nakładach=570. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. 174) 210 NORMA PRO .6368 r-g. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. a potrzebujemy 10 kompletów. Na przykład. 173. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. Rys. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji.84*2)=3398.4500). Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. np. poprawianie.40. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570.9396 r-g.84.9396*10/(0.40 zł. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS).3028 r-g i 200. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). cena jednostkowa=0. przenoszenie). współczynnik wykorzystania rusztowań=0. 0. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys.

154. . 174. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi.Rys. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. takim jak na rys. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. takie jak KNR czy KSNR. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . które uzyskamy. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. 175. Rys. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. ). W okienku. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 .

Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. ‘Współcz. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 214). zaznaczamy ją. tak jak pozycje z katalogów. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. w którym na kartach ‘Opis’. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. W ten sposób. Aby pozycję uprościć. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. 178) edytujemy pola. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. sprzęt i materiały lub wtedy. do których istnieją cenniki robót. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. str. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. 212 NORMA PRO . W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji.

Rys. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. Na rys. Pozycja przed uproszczeniem. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). Pozycja z rys. 176 po uproszczeniu. 176 i rys. 177. Jeśli będzie to konieczne. w przypadku usuwania elementów RMS. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. zaś w drugim wstawia się pozycję. Program do kosztorysowania 213 . pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym.Rys. to znikną one z ekranu i kosztorysu. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. RMS-y można przywrócić z katalogu. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. 176. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. co wstawianie pozycji uproszczonych.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. 188). 188. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. co użytkownik ma zrobić. Rys. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. operacja zostanie wykonana automatycznie. program zapyta. Program do kosztorysowania 223 . Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. aby wstawić pozycję (rys. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. na którym przycisk Wstaw jest aktywny.

a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. zaznaczamy pierwszą z nich. należy zaznaczyć jedną z nich. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. za którą przesuwamy wybraną pozycję. którą chcemy przenieść. Aby zaznaczyć kilka pozycji. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. 189. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Rys. 224 NORMA PRO . Domyślnie jest to kolor zielony. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). karta ‘Kolory ekranu’).Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. Jeśli chcemy. Okienko przesuwania pozycji.

Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np.). za którą umieścimy przenoszoną pozycję. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . za którą ma zostać umieszczona. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). odwołania do obmiarów. przeciągamy ją na pozycję. za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji.♦ Klikamy na pozycji. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). która została podświetlona. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. itp.

w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. 191. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>.Rys. 190. Okienko usuwania pozycji. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. 191). 226 NORMA PRO . Rys. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. Okienko wybierania działów. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń.

gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. do którego poziomu działy zostaną pokazane. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. klikamy na przycisku OK. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi).W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. zaznaczamy je. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji.

W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. W tym celu należy kliknąć na pozycji. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat).Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. takim jak na rysunku z prawej. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. obmiar. 154. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). Możemy zatem zmienić opis pozycji. jednostkę miary obmiaru. 192). zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. na karcie ‘Współcz. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. jest to jedyny sposób. do której jest dołączana wybrana pozycja. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. 228 NORMA PRO . współczynniki norm. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. takie same jak na rys.

193. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. 192. Pozycje. Program do kosztorysowania 229 . a następnie klikniemy na przycisku .’ dla pozycji nr 112. na której widać. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji.norm. Rys. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. czyli w pozycji nr 112 (rys. Na rys. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku .Rys. 194).

Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. to znaczy pozycje. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. to zobaczymy. Rys. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. 230 NORMA PRO . to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. 194.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115.norm. 195. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. Rys.

Dodawanie narzutów na pozycję. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. 196). W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. Rys. 197). które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys.Rys. Narzut. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. Aby wprowadzić nowy narzut. W przypadku. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. koszty pośrednie). Po zaznaczeniu pozycji. 196. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. W okienku. 197. dla której definiujemy nowe narzuty. Program do kosztorysowania 231 . a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu).

zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. W tym celu podświetlamy pozycję. 198) definiujemy nowe. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy.Harmonogramowanie robót .klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. Okno wyboru. Jeśli chcemy usunąć klucz. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. dodawania. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. 198. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. 232 NORMA PRO . to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. jeżeli jest wyłączona. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. Rys. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. 199).

które wprowadzamy ręcznie. 199. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. Program do kosztorysowania 233 . którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. Rys. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. tworząc tym samym nowy system grupowania. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS.

za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. Okna kosztorysów umieszczamy tak. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. Innym. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). Metoda kombinowana jest droższa. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. metoda zwykła jest tańsza. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna.

Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. ponieważ jest stosunkowo tania’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. mimo że ładniejsze’. 2. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. Program do kosztorysowania 235 . opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’.1. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. 2. bo daje świetny efekt estetyczny’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie.

236 NORMA PRO .Popatrzmy teraz. Rys.Wybrano metodę zwykłą.Wybrano metodę kombinowaną. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. 200. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 201.

to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . jak na cym im przycisku: rys. może być wyrażeniem). . ).11. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. Po pokazaniu się okienka takiego. 202 kolejno wypełniamy pola. gdy był zastosowany rabat). Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). Rys. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. miary: wybieramy jednostkę miary. materiały lub sprzęt). w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. 202. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. Okno dodawania nowego elementu RMS. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. tak jak w przypadku pozycji. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę….

w oknie z rys. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS.jako procent od innych nakładów tego samego typu. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). najpierw pokaże się okno z polami. w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). 202. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. Przeszukiwanie kartoteki RMS). Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. 238 NORMA PRO . a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). lecz przyjmują wartość normy. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. 45. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. takie jak na rys. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). 218). miary i Cena jedn.

Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. Program do kosztorysowania 239 . gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). KNR-W 2-02 0245-01). Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów.18 i 20. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. to np. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. aby został on zakwalifikowany do grupy. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. do grupy „Cement I”.7. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. Należy pamiętać. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’.♦ Jeśli chcemy. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. Jeżeli ją zaznaczymy.15.4. Jeśli ją zaznaczymy. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1.

Rys. Rys. 240 NORMA PRO . Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. Obliczenie nakładów. 204. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. 204. 203. 203. który służy do wprowadzenia następnego elementu. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. katalogowych elementów i ich danych. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. Podobny proces ma miejsce. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. Czynności. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. element zostanie dodany właśnie do niego. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. Przed dodaniem elementu program sprawdza. czy zmieniamy mu tylko cenę. 158) decydujemy. reszta danych się zmieni. W oknie tym (rys. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. Jeśli nie – jest dodawany w całości. czy taki element już istnieje. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. czy pozostawiamy dany element.

3. Program do kosztorysowania 251 . Okno. (pozostałe dane nie zostaną zmienione).. 2. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. nazwa i dostawca elementu.” a „kształowniki stalowe profilowane U. Rys. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. UW 75(4m). propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. Metodę doboru elementu. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. który zastąpił element oryginalny. w jaki były dobierane ceny z cennika. 207). że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150.” będą wyceniane jak „Profil Int.. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. 217. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. w którym widać.

to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. innym kosztorysie. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. 252 NORMA PRO . Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. 202). 218) wraz z listą znalezionych elementów. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). 214) możliwe są różne reakcje programu. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. Raz opracowana lista doboru RMS. 212 i rys. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku).

w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. Jeśli zaznaczymy Dowolna. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. 218). jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. wyświetli się okno (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. jeśli zaznaczymy ETO(1). będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. bądź Podobne indeksy.Rys. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. W pozostałych przypadkach. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. przeglądane będą indeksy elementów. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy.

służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. jeśli zaś opcję Początek. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. typu. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. dodajemy go do listy (patrz str. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. 218). gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. to program będzie wybierał elementy. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. ceny oraz według dostawcy. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. 219). Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. 254 NORMA PRO . wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. 131). z którego szukanie zostało wywołane. jego nazwy skróconej. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. W tym celu w oknie z rys. gdy chcemy przeszukać cenniki. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. jednostki miary. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. zaznaczamy opcję Kosztorys. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. indeksu KMB. indeksu PKWiU. który chcemy przeszukać. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny.

Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. materiałach i sprzęcie. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna.Rys. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. że nie zostaną znalezione żadne materiały. z którego kartoteka została wywołana. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. Kliknięcie na elemencie. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. ich lista pojawi się w oknie. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. W oknie z rys. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. 219. Program do kosztorysowania 255 . mimo że są w Intercenbudzie. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj.

dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. Jeśli chcemy zobaczyć. musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok..Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej.. a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). 220). na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. w opcjach kosztorysu. Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. 220. 256 NORMA PRO . z menu RMS). bądź sposób obliczania tych kosztów. Rys.

222.Rys. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. Program do kosztorysowania 257 . 222). • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. Rys. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys.Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. 221. 223).

Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. 258 NORMA PRO . 224. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. 223. Rys. 224). Koszty transportu doliczane jako wartość. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. ’karta ‘Liczenie narzutów’).Rys. 225). Koszty transportu materiałów na jednostkę miary.

. Rys. Na rys. Koszty transportu jako procent wartości nakładu. 226. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo.. karta ‘Opcje kolumn’).Rys. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. polecenie Wyświetlania. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. 8 i 9 – procentowo. a w pozycjach 1.. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. 225. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). 226 widać. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. Program do kosztorysowania 259 .

to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. gdy mamy już wprowadzone pozycje. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. które mają znaleźć się w dziale. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. 227. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. Dane ogólne działu Rys. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). Na karcie ‘Opis działu’ (rys. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw.12. Operacje wstawiania. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Definiowanie nowego działu. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. przenoszenia.

aż do 10 poziomów zagłębienia. co zaznaczony dział. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. wprowadzamy tylko jego nazwę. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. chyba że działy są ręcznie numerowane. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej).zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. czyli kolejny poziom zagłębienia. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. umieszczony w polu Numer:. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. Numer działu. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. Załóżmy. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały.

rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. „B” i „C”. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. W wyniku otrzymamy nową strukturę. 262 NORMA PRO . w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. Karta ‘Współczynniki norm’. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). 228. Rys. a gdy żadna nam nie odpowiada.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. dla którego wybierzemy Następny poziom. Dodatkowo. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). Wstawmy teraz dział „XXX”. Jeśli chcemy wybrać inną cenę.

klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). 229. Rys. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. 227. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . podstawę oraz wariant. Karta ‘Podstawa’. na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. nazwę i numer katalogu.

102. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Aby wstawić kosztorys jako dział. jaką ma opis wstawianego kosztorys. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. polecenie Działy kosztorysu). w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. następnie klikamy na nazwie tego działu. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. za którym chcemy je umieścić. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. Usuwanie pozycji). Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. jak w kosztorysie składowym. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. a jego jednostki elementarne. zaznaczamy ten dział. współczynniki norm i narzuty będą takie. takie jak na rys. tam zaznaczamy dział do skopiowania. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. wystarczy go zaznaczyć. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu.od: i do: zakres usuwanych działów. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. 264 NORMA PRO .

W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). gdy chcemy. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. Rys. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. do którego jest wstawiany. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. której Program do kosztorysowania 265 . zwaną jednostką elementarną. to będą połączone w zestawieniu RMS.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. jeśli zaś cena jest różna. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. Dane kosztorysu składowego To. 230. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa).

na karcie ‘Liczenie narzutów’. 231. Okno definiowania jednostki elementarnej. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. 227). Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. Aby wprowadzić jednostki elementarne. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. 231). Rys. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. podrozdział Tabela elementów scalonych). a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. a my mimo to 266 NORMA PRO .wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. które się ukaże (rys. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY.

Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. Rys. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. Program do kosztorysowania 267 . w zależności od tego. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. 119). postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. 232. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. zostanie wyświetlone okno z rys. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. 232. 232. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. 232). najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. czy zaznaczyć tę opcję. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. następnie okno z rys.

268 NORMA PRO .Rys. 232 tyle razy. Za każdym razem możemy zdecydować. zawierającej poddziały. 232. Rys. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. 233. 234. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. który został wstawiony razem z pozycjami. ile jest poddziałów. to w oknie z rys.

Program do kosztorysowania 269 . W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt.

Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. na karcie ‘Widok pozycji’. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. stałe i komentarze. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. „–” – odejmowania. 12%). EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. „*” – mnożenia. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. „^” – potęgowania). procenty (np. klikamy na przycisku . jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. nawiasy (dowolna ilość poziomów). funkcje. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. „/” – dzielenia. opisu (komentarza). 270 NORMA PRO . Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz.13. stałej lokalnej. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). 235. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. program je zaakceptuje. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. Jeśli wyrażenie jest poprawne. Rys. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. Ekran.

Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. ujęty w znaki ’ <’ . Komentarz umieszczony w wyrażeniu. obmiaru od strony ul. 236. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. których wartości są sumowane. obmiaru od strony ul. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. Obmiar wraz z komentarzem. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. Na przykład na rys. Program do kosztorysowania 271 . musimy je potraktować jako komentarz. 238. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. ‘ >’ Liczba Rys. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. Rys. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Jak widać na (rys. 237. Rys.Królewskiej.

240). wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. Rys. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. 239. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. klikamy na przy.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. 272 NORMA PRO . cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. 240. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze.

Rys. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. dlatego też nadamy jej nazwę np. 241). należy go zaznaczyć. Rys. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. Okno. Po kliknięciu na OK. 241. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. 245 widać. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. 242). w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. Program do kosztorysowania 273 . Na przykład na rys. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. Aby zdefiniować stałą.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. Okienko definiowania stałej.40. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. gdzie występuje. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. 242. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery.

Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. Rys. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. SzerDrzwi1. w której zostały zdefiniowane. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. SzerDrzwi3 . kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. to znaczy stałe. 243.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary.SzerDrzwi2. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). które będą widoczne tylko w pozycji. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne.

łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. Poniżej. na rys. deklarowane kliknięciem na przycisku . Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Dla pozycji pokazanej na rys.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. której wartość wynosi 0. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. sumy częściowe. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. możemy zastosować tzw. 244. Program do kosztorysowania 275 . jak nazwa stałej globalnej). Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń.

których wartości zostaną zsumowane. 246. a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. 276 NORMA PRO . Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . 246). lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze.Rys. 245. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń.

możemy pominąć numer pozycji i napisać np. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. #pA. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. że w wierszu obmiaru wpisujemy np. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. Program do kosztorysowania 277 .Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Rys. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze.23. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. W opcjach kosztorysu. 245). 247.5. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8.5*poz. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. To oznacza.92A).5*#p23. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz.’. a zaraz za nią numer pozycji. który zastąpi ciąg znaków #p. Na przykład wyrażenie 8. na karcie ‘Widok pozycji’. Odwołania do pozycji. 8.

Oznacza to. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). #p3. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać.37.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). 278 NORMA PRO . żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. np. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej.1. Na rysunku widać. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. skopiowanie ich do Schowka. że gdy pozycje numerowane są działami. Rys. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. 248.

to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. Program do kosztorysowania 279 . do której jest odwołanie. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. Jeśli usuwamy pozycję. 250. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. Jeśli usuwamy kilka pozycji. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. do której jest odwołanie.Rys. Rys. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. W przeciwnym wypadku. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. 249. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. gdy opcję tę wyczyścimy. 250).

należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. 251. Rys. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. Aby wstawić wzór do wyrażenia.Podczas kopiowania do schowka pozycji. postać odwołania zostanie zachowana. w oknie. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. do której jest odwołanie. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. w której znajduje się odwołanie. do których są odwołania. możemy skorzystać z wzorów. Okno wstawiania funkcji. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. należy je przekopiować wraz z tymi. które dołączone są do programu. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Dlatego też. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. Jeśli chcemy. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać.

Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. Z lewej zaraz po wstawieniu. Y i H. H X Y H X Rys. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Program do kosztorysowania 281 . 252. Rys. z prawej po nadaniu wartości parametrom. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Na rys. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Figura. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). 253. które figurują w wyrażeniu. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa.wysokość).

które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. Rys. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. 256 wybieramy zestaw wzorów. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. która również się przyda w 282 NORMA PRO .Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. MojaFunkcja. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. czy mają jakieś wartości i jakie). ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. który można by potraktować jak funkcję. powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. 254. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję.

następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. 255. Rys. Zaznaczone wiersze. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. Okno. 256). w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. 254). W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. Program do kosztorysowania 283 . Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. 256. 257). w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. Rys. zaznaczeniu opcji Funkcja.następnych pozycjach (rys.

Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. 258. działów i pozycji. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). 258). Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. Wartości funkcji są różne.Rys. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). a następnie w oknie. Rys. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). Dotyczy to całego kosztorysu. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. 284 NORMA PRO . czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). 257. ponieważ wartości argumentów są różne.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy.

Rys. w którym został utworzony lub programu. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Okno skalowania rysunku. Rys. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. 259. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. 260. 260). Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie.

W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. Warianty obmiarów Obmiary. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. tak jak elementy RMS. 261. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO .dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Rys. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. wykonanym w programie Rysunek. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację.

Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe.cfg i imptxtob. np. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. Informacja o tym. Rys. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. ArCon oraz innych programów CAD. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. a tych fragmentów za szafkami – nie.cfg – dla plików tekstowych i impallpl.cfg – dla plików AllPlan.lub tylko tych ścian. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. które są widoczne. ponieważ ich struktura jest z góry znana. w którym zainstalowano Normę Pro. Program do kosztorysowania 287 . Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. Pliki konfiguracyjne impallpl. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności.cfg. znajdują się w folderze. do Notatnika. Pozycja z wariantami obmiarów. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro. 262.

kod 59 – średnik).cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze).Rys. 288 NORMA PRO . • Materiał. kod 9 oznacza tabulator. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. 264). Aby zaimportować obmiar. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. Obiekt. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. W okienku. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. nie występujące w pliku konfiguracyjnym. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. Zostanie utworzone połączenie do pliku. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. Można również zmienić kolejność kolumn. w polu Nowe połączenie z: (rys. 263. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. które się ukaże. Funkcja.

do której wstawiamy obmiar. Po potwierdzeniu na OK. Zaznaczamy pozycję. Po wykonaniu operacji wstawiania. Zostaje utworzony nowy wiersz. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. plik obmiarów zostaje wczytany. przełączamy się do okna importu obmiaru. w menu pojawia się menu Obmiar. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. czy przeliczać obmiary. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. Lista połączeń z plikami obmiarów. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. pojawi się okienko. 264. 265). Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. do której wstawiamy obmiar. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. Program do kosztorysowania 289 . który pozostanie w kosztorysie niewidoczny.Rys. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator.

według której będą wyświetlane obmiary. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. wg jednostki miary.W oknie importu obmiaru (rys. które są użyte w kosztorysie. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. które występują w importowanym pliku. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. wg wartości lub widok nie posortowany. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. wg lokalizacji. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg identyfikatorów. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). 290 NORMA PRO . 265) znajduje się pasek narzędzi.

Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu. jeśli była wprowadzona. a a01 – 0. Na rys.65. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. „j. Jeśli na przykład formuła ma postać 128.3. Okna kosztorysu i importu obmiarów. gdzie a00 jest równe 35. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. na której będziemy mogli dodać kolumny. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. wartość obmiaru oraz lokalizacja.75*35. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp.”.65 + 15*0. usunąć itd.m” i „Wartość”. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). zmienić ich kolejność. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. jednostka miary. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku. Program do kosztorysowania 291 .3 i została zapisana w pełnej postaci. 265.Rys. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. „Nazwa”.75*a00 + 15*a01.

to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. • Zaznaczyć obiekt rysunku. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. 266 z listą tych obmiarów.Rys. takie jak na rys. które zostały oznaczone do eksportu. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. 266. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. jeśli jest widoczne). Zostanie otwarte okno importu obmiarów. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys.

Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Program do kosztorysowania 293 . W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów.

267.Rys. Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. 294 NORMA PRO .

Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. że sumaryczne wartości narzutów. 2. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu. Różnice te wynikają z zaokrągleń. 3.62 57062.14.77 15329. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów).83 8559. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania.4245 8559.44 18265. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). Załóżmy. Należy pamiętać. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.

w ilości 465.62 Narzut (15%) 3520. 296 NORMA PRO .1655 2299. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1.42 2739. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto.843 Narzut po zaokrągleniu 3520. Na przykładach pokazanych poniżej widać. Podatku VAT 7%.416 2739. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz.17 2299.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.44 18265. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT. o cenie netto = 1. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje.77 15329. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. że z problemem tym stykamy się na co dzień.43 Jak widać.84 8559.71.

85 2. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego. towaru za 23567. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt.69 zł). netto (4) 795.80/583 = 40.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. Program do kosztorysowania 297 .Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.43*583 = 23570. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40.00 Cena netto (3) 1.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi. Weźmy przykładowy kosztorys. materiałów i sprzętu.43 zł.Vat (5) 7% Wart. Obliczyliśmy. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40.8297) 1.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. brutto (7) 850. składający się tylko z dwóch działów.71 St.66 Wart. Nie dość. VAT (6) 55.. Zysk jest liczony od robocizny. że cena jednej sztuki to 23567.42509288.19 St.83 Wart. następnie obliczamy wartość brutto. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. w wysokości 20%. brutto (6) 850.00 Cena netto (3) 1. a mianowicie zysk.. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.71 Wart.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. Zsumowane wartości R. 269. 298 NORMA PRO . Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Widok kosztorys. następnie od tego obliczany jest zysk. 268. Rys. Rys. gdy narzuty są liczone działami. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. M i S w pozycji.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. Widok pozycji. gdy narzuty są liczone działami.

47 17577.02 4012.41 2929.62 1264.) 42.24 0 747.06 14647.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.82 2988. z czego powstaje sumaryczna wartość R..11 11433. Widać.13 13719.1 (19968. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.55 0 19968.M i S obliczany jest zysk. 270. Z powodów.02/465 = 42.94. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.63 3735.60 210. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465.08 20063. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 . Kosztorys ofertowy.94 2390.M i S.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992.. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R.96 398. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy. cena – 42. wartość pozycji – 19968.65 0 4482.09 498.89 0 18202.10 24075.02 1054.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.02.91 28328. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji.02 2286.941978. które zostały wcześniej opisane. S dla każdego działu.02 46530. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.M. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. 280). ‘Od materiałów’. 278). 279. Program do kosztorysowania 309 . że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. 278. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. Zwykle tak jest. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu.Rys. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. Okno pokazane na rys. Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. 278 Na rys. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. Rys. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. w kolumnach ‘Od robocizny’. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. to zobaczymy. Ten przykład pokazuje jednak. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. 279 widać.

Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. 281. 282. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. Z kolei na rys. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. Rys. 280. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. 281. Na rys.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. 310 NORMA PRO .Rys. Rys. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny.

286) i nie jest rozdzielany na działy. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. 283. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. 284). Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. Jeżeli chcemy. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. 284. zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów.Rys. Rys. Program do kosztorysowania 311 . Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. 286 i rys.

który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. 286. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). 285. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. Na rys. Na rys. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys.Rys. Rys. 312 NORMA PRO . 286).

oprócz narzutów wspólnych. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. 287. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. 288.’ lub narzutu. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). 288). obowiązują dodatkowe narzuty.Rys. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. W tym celu zaznaczamy dział.. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 .. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. Rys. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys.

np. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. 290). jak i narzuty wspólne działów. Rys. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . dlatego też jeżeli chcemy. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. Rys. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. 289). aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. 290. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. Aby to zrobić. 289. powinniśmy go wyzerować. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. dla działu ELEWACJA (rys. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA.

w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. 291. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. 291). dla której narzuty będę poddane modyfikacji. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. Aby to zrobić. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu.wartość z 10 na 15%. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . Rys. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym.

Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. 292. 275 wprowadzić konieczne zmiany. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie.będzie wynosiła zero. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. a następnie w oknie rys. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. 316 NORMA PRO . Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. nazwę działu lub pozycję). Rys. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. lub kliknąć na przycisku . Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut.

to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Rys. Okno zapamiętywania definicji narzutów. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. jeśli jest to nowa tablica. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. Po potwierdzeniu na OK.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Program do kosztorysowania 317 . Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. Oczywiście. które są podświetlone na żółto). Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. 293. tablica zostanie zapamiętana. Narzuty koszt inwest.

z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. Z listy tej wybieramy tę tablicę. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. która jest najbliższa naszym potrzebom. 318 NORMA PRO .

Widok Warianty danych). Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki.15. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. Pozycja. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. WARIANTY Może się zdarzyć. ale może się zdarzyć. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). Użycie wariantów może być też wygodne. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). Obecnie. obmiarów i działów definiujemy w oknie. które są widoczne w całym kosztorysie. modyfikacji. a nie na ich cenę. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. Grupy globalne. to takie. w którym zostały zadeklarowane. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. pozycji lub działu. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. pozycji. Program do kosztorysowania 319 . a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. – działy). w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu.

Rys. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. aby program nie dopuścił do tego. 294. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . że dana grupa wariantów ma być lokalna. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. Jeśli chcemy.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91.Rys. które się pojawi (rys. że nie wybrano żadnego wariantu. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. Gdy przewidujemy. W oknie. powiązano je w grupy. 295.

pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. Obmiar lub Dział). obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. Od tego momentu dany element. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. po czym nowy wariant pojawi się na liście. pozycji. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. pozycję lub dział do danego wariantu. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. 296). właściwy wariant i kliknąć na OK. Przyporządkowanie elementu RMS.klikamy na przycisku Dodaj. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. Jeśli chcemy. klikamy na OK. kliknąć na przycisku i w oknie. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. w oknie z rys. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. pozycji lub działów. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. Program do kosztorysowania 321 . elementu czy działu. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. trzeba go zaznaczyć. Pozycja.

a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet.Rys. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. 322 NORMA PRO . bez żadnych wariantów. i tam. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. 298). Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. 296. a następnie klikamy na przycisku OK. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. 297. Rys. zostanie wyświetlone okno. 2. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. Wywołać widok Warianty danych. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem.

zaznaczamy je. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. Rys. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. 298. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). Program do kosztorysowania 323 . Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK.Rys. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. 299.

Czasami może się zdarzyć. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. 298. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). Rys.Rys. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. sprzęt). 324 NORMA PRO . że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. „dębowy” i „jesionowy”. 300. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. 301.

a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. Rys.Rys. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. 303. o który nam chodzi. 302. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. Program do kosztorysowania 325 . w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy.

definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). Aby ustawić aktywny wariant pozycji.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. . Wybór aktywnego wariantu. 304. 306). Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. Rys. 305. 326 NORMA PRO . Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. klikamy na jednej z nich.

Program do kosztorysowania 327 . Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary.Nieaktywny wariant pozycji Rys. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. 306. Jeśli dezaktywujemy dział. Pozycje wariantowe. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Tworzymy alternatywny dział lub działy.

Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót.16. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. kluczy lokalizacji. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Planista. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. W dodatkowym menu Roboty. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. 328 NORMA PRO . dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Power Project. Project+. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. takich jak Microsoft Project. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen.

z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. a w polu Nazwa: – jego nazwę. Zdefiniowane klucze lokalizacji. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. 307). zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Program do kosztorysowania 329 .Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. Rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. a chcemy się z tego wycofać. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. 307. W okienku.

Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 330 NORMA PRO . 308. Rys.Na rys. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. poprawiamy i usuwamy stare klucze. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji.

309. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Program do kosztorysowania 331 . 310. Na rys.Rys. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. W wyświetlonym okienku (rys. Rys. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza.

przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz.Rys. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). 312. Rys. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. 332 NORMA PRO . Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). 311. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu.. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. na której definiujemy okresy rozliczeniowe.

a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). za którym ma być umieszczony. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. 313. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. Rys. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. Aby zdefiniować nowy okres. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. zaznaczamy okres. 314. włączamy opcję Podokres.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. Program do kosztorysowania 333 . Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. które się ukaże. które wykorzystujemy do dodawania nowych. Okienko wprowadzania nowego okresu. Rys. W wyświetlonym oknie (rys.

316). Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. 315. i w oknie. może zostać wstawiony nawet wtedy.Podokres. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. Rys. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. a drugi – z miesiącami. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. kluczy wykonawczych. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. które mają być dodane. Rys. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. które się ukaże (rys. czy też bez ich uwzględniania. wraz z terminem zakończenia. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. 316. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO .

Rys. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. Program do kosztorysowania 335 . w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. a w kolumnie W następnym kroku. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). który zamierzamy rozliczać. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. której dane zmieniamy. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. 15%). to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. jeśli zostały zadeklarowane). w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. 317. już we wstawionym wierszu.

Częściowe wykonanie robót. Na rys. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. Rys. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. a następnie dodajemy nowy wiersz. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. 319). 318.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. czyli w pozycjach 78. w jakich pozycjach wykonano roboty. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. z podziałem na podokresy.79 i 80. 319.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. Rys. w którym deklarujemy. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. 336 NORMA PRO .

Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. 319. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. Program do kosztorysowania 337 . Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. znajdujący się na ekranie. czyli do 30. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót.06.06.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. może też być rozliczany codziennie. który trwa do 30. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. Na rys. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje.06 i do końca. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. wykonanych robót w danym okresie. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. Należy przy tym pamiętać.06. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. • Włączamy opcję Aktywny dział. do 16. Na przykład okres II Kwartał 2002.

338 NORMA PRO . Częściowe wykonanie robót.Rys. Na rys. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 320. Rys. 321. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. za którą wykonano roboty. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. widoczny I kwartał 2002.

a pole Wykonano:.34% sumy wartości pozycji 82 i 83. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót.337 .. jak pole Wartość: (opis na str. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. Do 15.Rys. Okienko. 322. jak pole Okres:. co po przeliczeniu stanowiło 49. Program do kosztorysowania 339 . które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. 323).2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. 319. Widok wykonanych robót.337). Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót.05. 323. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. Rys.

które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. 319. Okienko. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. jak pole Okres:. Rys. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. a pole Wykonano:.337 . 325). 324. i rys.337). 325. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych.Rys. 340 NORMA PRO . jak pole Wartość: (opis na str. 324.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji. Stosownie do wybranego klucza.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji.

okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 327. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. 328).Rys. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE.Widok wykonania robót w pozycjach 84. Rys. 327). Program do kosztorysowania 341 . 326. Stosownie do wybranego klucza.

328. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. w którym ceny mają zostać zmienione. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. to ceny mogą się zmienić. 342 NORMA PRO . Operacja ta może być niebezpieczna. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem.Rys. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót.

Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. Program do kosztorysowania 343 . Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. można wykonać operację. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:).77). a pojawiła się całkowita suma obmiarów. ale również na widok Przedmiar. Rys. gdy chcemy. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. 329) zaznaczamy okres wykonania robót. 329. 330. Rys. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy.

Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. 332. W oknie z rys. Na górze widok wykonanych robót. 331. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. Rys. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. na dole widok przedmiar. Rys. 329 zaznaczono I kwartał 2002. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. W oknie z rys. 344 NORMA PRO . 333.Rys.

okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. 335. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. na dole w widoku Przedmiar. Widok wykonanych robót. Rys. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. Rys. Pozycja 81. Widok wykonanych robót. 336. 334. Program do kosztorysowania 345 . Widok Przedmiar.

„Ilość” i „Wartość”. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys.17. w kosztorysie inwestorskim.”.”. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU.. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. „Podstawa”. 337.m. 337). „Koszt jedn. Widok. a tabela zawiera kolumny „Lp”. „Nakłady”. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. Ilość. Rys. „j. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. „Opis”. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. „Cena jedn. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty.

znajdującym się na głów- Rys. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. 338. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. aby przejść do widoku Kosztorys. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. opis. podstawę wyceny. Wstaw pozycję. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. Aby przejść do tego widoku. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. jak widoku Kosztorys. Zawiera przyciski Wstaw dział. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. bez wyodrębniania elementów RMS. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer.westora. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

” pojawią się „Cena jedn”. „Ilość” i „Wartość” (rys. zawarte w menu RMS. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. nie są dostępne. 339. Rys. obm. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. jak również polecenia menu związane z nimi. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. 339). podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. Przyciski dotyczące elementów RMS. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO .wań. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej.

W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. Program do kosztorysowania 349 . 340. z czego dane wyliczenie wynika. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. podstawą wyceny. Rys. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Aby go wywołać. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. w kolumnie „Razem”. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Na końcu. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. opisem. Widok Działy kosztorysu. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych.

Rys. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. 341. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. 350 NORMA PRO . ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. funkcji matematycznych. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. dwukrotnie na nim klikając. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. Kosztorys w widoku Przedmiar.

♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . pomocniczych). Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). określenie klucza lokalizacji. zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). Wstaw wiersz przed).♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą).

I tak. W okienku widoku. jeśli oglądamy narzuty pozycji. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. Pole Wybór działu Rys.oraz zmianę ich danych. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. gdy usuwamy narzut. 342. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. Podobnie postępujemy. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. narzuty wspólne działów. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu.

odliczenie materiałów . Wiersze. 343. wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. materiałów i sprzętu. Program do kosztorysowania 353 .W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . Podsumowanie kosztorysu. które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . Rys. przejście do widoku narzutów – .

Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. 354 NORMA PRO . ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Sprzęt lub Wszystkie. w których występuje zaznaczony element. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. a następnie w zależności od tego. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. Widok wszystkich cen. Materiały. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. Rys. Edycja cen sprzętu. 344. alfabetycznie według nazw. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. materiałów i sprzętu. według wartości lub według grup. Edycja cen materiałów. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen.

nakładu. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. formą przedstawienia kosztorysu. Rys. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. niezależnie od tego. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. Widok skrócony można stosować. znaj- Program do kosztorysowania 355 . Dane elementu (pozycji. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. 345. Widok skrócony widoku Kosztorys. ile faktyczne wierszy zajmują.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. Aby przejść do widoku skróconego.

przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. gdy w opcjach kosztorysu. Jeśli przycisk jest wciśnięty. 346). ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. Są to widoki Wykonane roboty. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. Widoki te są dostępne tylko wtedy. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. 356 NORMA PRO . do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy.

Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów.Okno widoku Wykonanie robót. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. W wierszu pozycji. 346. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. dla których wprowadzono wykonanie robót.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. Rys. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego.

358 NORMA PRO .” – numer pozycji. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy.do wykonania. • „Il. Widok ten został pokazany na rys. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. Rys. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. 347. za liczbą musimy wpisać znak %. to do pola tego można wpisać datę. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. ilość wykonanych robót narastająco. Widok Rachunek ilościowy. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. w wierszu „Razem wykonano”.m” – jednostka obmiaru. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. • „j. 347. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. a pod nią. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie.

” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . • „Wart. Te. Program do kosztorysowania 359 . można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). w okresie obrach. • „Cena w okresie obrach. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. • „Wart.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. w okresie obrach. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania.wyk.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. • „Wart. • „Wart. • „Il.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. • „Il.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. w wybranym okresie rozliczeniowym. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny. • „Wart. można również modyfikować obmiary. W widoku tym.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.wyk. • „Il. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. które reprezentują interesujące nas wielkości. • „Il. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.

wyk.Rys. 360 NORMA PRO .p. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. „Wart. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. w okresie obrachunkowym”. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. „Wart. wykonana”. 348. edytować. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. dodawać nowe warianty.poprz”. usuwać. wybierać warianty aktywne. kosztorysowa”.”. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. „Nazwa” oraz „Wart. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. „Wart. Widok wariantów pojawia się obok. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. 349).

w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Widok Warianty danych.7 %). że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. znak plus – że jest równa tej wartości. 349. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. Jak widać na rys. jako wartość. Domyślnie. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. Program do kosztorysowania 361 .Rys. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. 349. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. co oznacza. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. Znak minus . do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu.

które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. jaki związany jest z danym symbolem. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. wśród których szukamy wariantów optymalnych. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. 351. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. W oknie z rys. Dla symbolu możemy wybrać.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. 350. czy kryterium wyboru ma być minimalna. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. 362 NORMA PRO . Rys.

które się wzajemnie uzupełniają.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. 351. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. można je połączyć w jedną grupę. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. 352. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty.Rys. Rys. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). Lista pozycji. w których dana grupa była użyta. Program do kosztorysowania 363 . Lista elementów.

a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. zostanie pokazane okno. w którym decydujemy. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. 364 NORMA PRO . a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. 353. Rys. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. które warianty dodać. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon.Aby połączyć warianty. Łączenie wariantów. Jeśli warianty w grupach się różnią. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne).

18. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. „Ilość” – potrzebna ilość materiału.” – cena jednostki materiału.” – ilość materiału wykonawcy. „Il wyk. „Grupa” – grupa materiałowa. „Cena jedn. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. „Il inw. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. statystykę oraz listę pozycji. do- Program do kosztorysowania 365 . „Wartość” – wartość materiału. materiałów inwestora. do której zaliczyliśmy materiał. „J. robocizny. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów.” – jednostka miary. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. Okno opcji otwiera się. 354. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy.m. wyświetlić tabelę elementów scalonych. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi.” – ilość materiału inwestora. sprzętu. Zestawienie materiałów. To. „Nazwa” – nazwa materiału. Rys.

♦ Przycisk Materiały inwestora. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. w którym można wybrać dział kosztorysu. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. ♦ Przycisk Usuń element. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. do których należą. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. materiałów inwestora) w nim występujących. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. w których występuje. 366 NORMA PRO . „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. sprzętu. „Cena dostawcy”. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. w których występuje dany element.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów.

dostawców i indeksów u dostawców. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. według grup. Program do kosztorysowania 367 . tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w którym można wybrać okres rozliczeniowy. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. według wartości. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS….. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. sprzętu. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. ♦ Przycisk Całość inwestora. alfabetycznie według nazw. materiałów inwestora). ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku.

Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. wystarczy kliknąć ). cenę jednostkową („Cena jedn. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. wartości i grup. 368 NORMA PRO . 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. ilość („Ilość”). w których element występuje. nazw. normę zużycia („Norma”). do których należy dany element.”) i wartość materiału („Wartość”). ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys.♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. a pod nią spis pozycji. ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. niezerowymi lub wszystkich.mat. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego.

w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Rys. cenach i wartości. wystarczy kliknąć na przycisku ). jak dla zwykłego zestawienia materiałów. jak dla zwykłego zestawienia. Program do kosztorysowania 369 . materiał. pokaże nam się okienko. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. 355. w których działach materiał ten występuje. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami.

Zestawienie materiałów działami. 356. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału. 357. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. 370 NORMA PRO . w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty.Rys. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. w okresach z menu Widok Rys. materiał.

wystarczy kliknąć na przycisku ). Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. „Jm”. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. 358. Program do kosztorysowania 371 . natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu.” i „Wartość”. „Cena jedn. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. „Ilość”. znaj- Rys. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). „Nazwa”. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. 358). Okno zestawienia robocizny. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski.

Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 360. 359. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. 372 NORMA PRO . Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. Zestawienie robocizny działami. robocizny w okresach z menu Widok Rys.Rys.

wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Okno zestawienia sprzętu. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Program do kosztorysowania 373 . Rys. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. 362. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie sprzętu działami. wystarczy kliknąć na przycisku ). 361. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys.Rys.

scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. pokazuje podsumowanie kosztorysu. 363.j. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne. zaś „wart.” – jednostkę miary elementu.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. „j. W takim przypadku informuje ona nas. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. 364). jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). w których pokazana jest wartość robocizny.” – liczbę jednostek elementarnych. w której wyświetlona jest nazwa działu. Dla wszystkich 374 NORMA PRO .el. „T”. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. „Kp”. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale.j. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem.el. „Kz”. „Robocizna”. „Materiały” i „Sprzęt”. materiałów i sprzętu.el.” – wartość jednostki. ”il.

Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. Różnica ta może być ujemna. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. pojawia się kolumna „Uproszczone”.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. to kolumna ta jest pusta. Program do kosztorysowania 375 . a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). grupa ‘Tabela elementów scalonych’. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. Pełna tabela elementów scalonych. Rys. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. 364. Jeśli pozycja została uproszczona. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. karta ‘Widok zestawień’.

W oknie takim. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). „C..j. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji.R”. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. 376 NORMA PRO . W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. „Rusztowania” i „Wariant danych”. „Cena jedn.j. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). Zestawienie pozycji w dziale PARTER. jak na rys. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. 365 możemy wybrać dział.j. Rys.S” i „C. „Narzuty” (wartości narzutów). M+narzuty. „C.j. 365.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. S+narzuty) lub bez. na przykład według wartości pozycji. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu).”. materiałów. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. dla którego zestawienie jest wykonane. „C.RS” (ceny jednostkowe robocizny.M”. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ).

Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. zawierający takie kolumny. 366). Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Rys. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. jakie są nam potrzebne. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. 366. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku.

W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. Okno wyboru widoku pozycji. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. „Mat”. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. 367). widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. Wybieramy ten. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. W informacji o wybranym dziale. Rys. 367. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. w oknie z rys. a następnie wybieramy go z listy. które były zapamiętane. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . 368). aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne.przycisku Zapisz domyślne.

Rys. 368. Program do kosztorysowania 379 . M i S („R z narzutami”. W kolumnie „RAZEM”. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny.nakładu w stosunku do wartości całego działu. przejdziemy do okna edycji danych tego działu. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). Tabela Statystyka. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu.

19. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. w opcjach kosztorysu. gdzie jest to możliwe. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. Dodatkowo. zawierających ceny jednostkowe. na karcie ‘Opisy’. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. 380 NORMA PRO . korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. z elementami RMS. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. albo później. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. również zaznaczyć tę opcję.

tabelę i kolumnę. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. W zależności od tego. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). rozdział. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. 153) rozwijamy listę katalogów. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). Rys.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. 369.

Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. o którą mu chodzi z ceną zerową. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. którą z nich wybrać. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Rys. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 370) widać. dla których podano cenę w cenniku. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 2. 370. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. ale jest ona kolumną z tabeli. Na (rys. 3. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. Na rys. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO .1. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. Na jego podstawie decydujemy. której inne kolumny zostały uwzględnione. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR.

odpowiednią bazę cenową i cennik. Rys. 371. 372). Jeśli pozycja ma warianty.Rys. a różnią się tylko numerem wariantu. mają one wspólną podstawę. Program do kosztorysowania 383 . 372. jak również nie istnieje tabela. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. 4. której mogłaby być częścią (np. KNNR 4 2003-01).

Rys. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. 384 NORMA PRO . W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. wybieramy pozycją podobną. KNNR 1 0104-02. na przykład. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. 373. a potem modyfikujemy jej zawartość.

to znaczy wydruki tego. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. 374. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. Pamiętajmy przy tym. gdy wydruk ma być obrócony o 900. inaczej z laserowej. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. Program do kosztorysowania 385 .20. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. Z tej drugiej opcji korzystamy. na którą zostanie skierowany wydruk. określić opcje wydruków. klikamy na przycisku Właściwości. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. 374). Ustawienia drukarki. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. Trzeba przy tym pamiętać. Rys. orientację wydruku. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. co aktualnie znajduje się na ekranie.

i Dwie str. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. czy też musimy podawać papier ręcznie.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . wybieramy papier A4. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. czy dysponujemy podajnikiem papieru. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. które się ukaże. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. Poprzednia strona). należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. W zależności od tego. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). Z następnego menu. ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK.) i odwrotnie. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary).

nagłówki. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. jak powinien wyglądać wydruk. w którym wybieramy styl wydruku (rys. stopki itd. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. który zestaw drukujemy. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW.Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. Rys. strony tytułowej i numeracji formularzy. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. to znaczy. Szablony…. Program do kosztorysowania 387 . umożliwiające wybór szablonów tabel. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. Szablony…. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. Zestawy…– umożliwiające określenie. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. Układ strony…. 375). Jeśli chcemy. Okno wyboru stylu wydruku.Układ strony… i Opcje…). 375.). które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary.

Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. a w prawej – zaznaczamy te opcje. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. 377). 377. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. które chcemy wczytać do nowego stylu. Rys. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów.Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. 376. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. Rys. Okno definiowania nowego stylu. 388 NORMA PRO .

oraz Program do kosztorysowania 389 . Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. które są dostępne. 379. zaś w polu Wydruki w zestawie. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. które zostaną wydrukowane. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. Rys. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. ‘Cenniki’. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. książki przedmiarów. charakterystyki obiektu. Oferta i Książka przedmiarów. które będą drukowane. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. 378. ‘Zestawienia’. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. W oknie z rys. te elementy. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. Kosztorys. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. 378. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. Na kartach ‘Kosztorys’.

(patrz str. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. Okno modyfikowania zawartości zestawu. które wydruki do niego wejdą. który zastosujemy w danym stylu. usunąć. 390 NORMA PRO . Formatowanie tabel Formatowanie tabel. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. to po prostu określenie rodzaju. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj….i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. Wraz z szablonem. 379. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. Aby wprowadzić. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. czyli tym. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. W okienku. Rys. które się pojawi (rys. 398). koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn.

Rys. Rys. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. który by nam odpowiadał. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Okno wyboru i edycji szablonów. 382). Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK.w polach Ramki tabeli. Rys. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. reszta parametrów jest pusta (rys. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. 381. wybieramy go z listy. 380. 382.

Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. 392 NORMA PRO . 383). 383. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. Rys. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. Okno definiowania szablonów ramek. (rys. wybieramy w polu Wiersze. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd.. ramek bocznych. To.

Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. trzeba dla nich zdefiniować szablon. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Rys. 384. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. W oknie edycji szablonu (rys. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. rodzaj i wielkość czcionki. Program do kosztorysowania 393 . 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. Jeśli zaś tworzymy nowy. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. Istniejący. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy.

• Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. Typ wydruku. Rys. dla którego formułujemy szablon. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. 385. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. co znaczy.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. • Typ. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. 394 NORMA PRO . że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”.

Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. 386). linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . dodanie nowego i usunięcie szablonu. Rys. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. 386.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. Definiowanie szablonu strony tytułowej. Przyciski Zmień. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. których parametry można poddać zmianie.

się na kartach ‘Opisy’. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. Wczytywanie pliku loga firmy. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. które zawiera ustawienia formatu strony. Jeśli klikniemy na przycisku . Rys. wyglądu nagłówków i stopek. 387. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. pojawi się okno. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. Charakterystyka obiektu.

nagłówki i stopki na stronie. która ma być użyta do drukowania. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. Wiersz nazwy programu Rys. W grupie ‘Czcionka standardowa’. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. tekst wejdzie’ na margines dolny). 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. Marginesy. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. Jeśli chcemy. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. 388. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. będą one drukowane jako czarno-białe. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. W dolnej części. Program do kosztorysowania 397 . po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków.

dla którego określamy pozostałe ustawienia. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. w którym uwzględniane są działy. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. co oznacza. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień.Rys. 389. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . Jeśli chcemy. W przypadku ustawiania opcji dla typu. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys.

wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. to pozycja nie jest dzielona między strony. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). opcja od poziomu1. Im ten procent niższy. przekraczający podany procent obszaru druku. Rys. 390. dolny – marg. bez żadnego odstępu. Pole Dziel wiersze wyższe niż .% obszaru druku określa. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”.. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. opcja od poziomu2.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. tylko w całości przenoszona na następną stronę. Jeśli jest zaznaczona. jeden za drugim. że długi tekst opisu pozycji. Jeśli odległość ta jest równa zeru. górny – nagłówek – stopka).. Program do kosztorysowania 399 . W polu Marg. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy.

Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. 400 NORMA PRO . Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. 391. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. Dodatkowo. która nam bardziej odpowiada.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Rys. jakby wysokość nagłówka była równa zeru).

w której znajduje się kursor. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). Program do kosztorysowania 401 . 389). • Jeśli klikniemy na przycisku Str. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. opis przycisku Strona tytułowa…). które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. ciąg znaków sterujących). • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. to w sekcji. tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK.

Wszystkie. Na rys. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. oznaczający nazwę inwestora. Na rys. 392. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. itd. 402 NORMA PRO . zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. wzięte ze strony tytułowej. zaznaczamy opcję dla wszystkich.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. a za nim ciąg ^Win. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. nazwa działu. 391. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. ^O^D^S (opis kosztorysu. numer strony) lub jeden pod drugim. pod nim adres firmy (^Waf). W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. inne dla zestawienia materiałów. opisane wyżej ustawienia. inne dla podsumowania.

aby szerokości były stałe. 393. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. Wszystkie reguły postępowania są takie. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. tyle że dotyczy stopki. Rys. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. jak dla nagłówka. I znowu. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. zaznaczamy opcję Szerokość stała). Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . 393) określamy wygląd drukowanej tabeli.

na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. 394. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. 404 NORMA PRO . 394). Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. Rys. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). w którym można wybrać jeden z tych widoków.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji.

który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. oferty. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. Program do kosztorysowania 405 . Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. statystyki. tabeli elementów scalonych. tabeli wartości scalonych.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. musimy ją wybrać z listy kolumn. 395. Rys. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. pozycji itd.

dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. Jeśli opcję tę wyczyścimy. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Forma może być Pełna i Skrócona. Rys. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. 396. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W polu 406 NORMA PRO . 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy.

Oczywiście. 2. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. 3. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. pozycje mogą być Nie rozwijane. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. które sami określimy.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. będą drukowane. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu.

w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. Rys. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. uproszczony’ (rys. 398.wydruków i Drukowanie kosztorysu). mają tylko węższy zakres. 408 NORMA PRO . Karta ‘Koszt. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. 397). uproszczony’. 397. że w każdej pozycji kosztorysu. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. Rys. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. który miał ją zawierać.

inwestorski’. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Rys. 399.=1) zaznaczona). to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. Karta ‘Koszt.=1) wyczyszczona).inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS).

Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. 400. Rys. czy drukować podsumowania działów. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. jeśli opcja ta jest zaznaczona. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. jeśli tak. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. 410 NORMA PRO . możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). czy drukować pełne dane. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu).Wyrażenia obmiaru. Zaznaczając opcję Kosztorysu. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. Gdyby inwestora interesowały narzuty.

możemy samodzielnie zdecydować. 401. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy).W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). czy terminy wykonania robót (Terminy). Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. Karta ‘Wykonane roboty’. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. Rys. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . okresy wraz z podokresami (Podokresy).

Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Rys. Karta ‘Słowniki’. Rys. Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. 403. 412 NORMA PRO . 402. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia. planów działów i kluczy lokalizacji.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych.

w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. a w grupie ‘Koszt inwest. ceny jakich nakładów drukować. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. 404. z widoku Wprowadzone pozycje. z których powstały. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. Karta ‘Cenniki’. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Program do kosztorysowania 413 .Rys. – kolumny cen jedn. Jeśli opcję tę wyczyścimy. czy w postaci rozwinięte. wraz z podpozycjami.

Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. 414 NORMA PRO . to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. 405. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. Karta ‘Pozycje’. Rys.

Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest. 406. RMS’.Karta ‘Zest. Program do kosztorysowania 415 . RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie.Rys. Rys. 407.pozycji’. Karta ‘Zest.

Karta ‘Zest. jak na widoku zestawień. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów.. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. 416 NORMA PRO . W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie.. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. Opcje drukowania zestawienia cen. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. to tabele będą drukowane jedna za drugą. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły.. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. działy zostaną pokazane tak. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. Tak samo dzieje się. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie.. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. 424). str.

Karta ‘Tabela elem. scal. Szczególnie istotne jest. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna).cen’. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart.Rys.’ dla stylu Norma. 409. jakie elementy będą drukowane. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . Karta ‘Zest . to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. które mają znaleźć się na wydruku. 408. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. scal. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. Rys.

Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. w których zdefiniowano narzuty). Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. 410. czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). w polu Działów: wybieramy poziom. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. Karta ‘Podsumowanie’. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu).Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. 418 NORMA PRO . Rys. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys.W polu Działów: wybieramy ten poziom. od którego mają być pokazywane na wydruku. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych.

412. Program do kosztorysowania 419 . które się ukaże (rys. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. Rys. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.Rys. 374). Karta ‘Narzuty’. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. Jeśli zaznaczymy Wszystko. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. 411. Karta ‘Działy’. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie.

że im gorsza jakość. lecz nie posiadający programu Norma Pro. na- 420 NORMA PRO .♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. to jest od ostatniej strony do pierwszej. Rys. Trzeba pamiętać. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. która nam najbardziej odpowiada. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. plik HTML). 413. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. że zestaw będzie drukowany od końca. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. Okno drukowania kosztorysu. tym szybsze drukowanie i odwrotnie.

413 wybrane elementy pojawią się na liście. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. W polu Nr. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. W okienku. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . z której będzie składał się wydruk. przedmiary. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. Po powrocie do okna z rys. które się ukaże. mamy karty ‘Kosztorys’. wybranego stylu. kosztorys i tabela elementów scalonych. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony).stępnie kolejnych jego kopii. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. charakterystyka obiektu. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. pierwszej strony: możemy wpisać numer. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. Zaznaczamy na nich elementy. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony).

2. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. 414). 1. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. Rys. opcja Nie rozdzielać. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. Steruje tym opcja ciągła numeracja. 415). Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. 422 NORMA PRO . które mają wartości różne od zera. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. to informacje o wszystkich działach. 414. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. Element w wydruku zestawienia działami.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane.

czy jest to dział czy poddział. Program do kosztorysowania 423 . Wybrana opcja Od poziomu 1. 4. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. które mają pozycje. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). zostaną wydrukowane tylko te działy.Rys. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. które pozycje zestawień mają być drukowane. 415. zerowe ceny lub niezerowe ceny. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. 3. Aby określić. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi.

413). 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania.). ‘Rozliczenia’. Jeśli chcemy. 424 NORMA PRO . Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień.. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. Należy przy tym pamiętać. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. 413 kliknięciem na przycisku OK.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. ‘Zestawienia’.. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. ‘Zestawienia RMS’. w jakim będzie zrealizowany wydruk.

‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. 417.Rys. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Okno wyboru wydruków. które chcemy mieć na wydruku. karta ‘Kosztorys’. 416. Program do kosztorysowania 425 . Okno drukowania zestawień. Rys. karta ‘Zestawienia’. obok opcji pojawi się pole. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS.

czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). 419. Rys. dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk.Rys. 426 NORMA PRO . i ewentualnie. Karta ‘Zestawienia RMS’. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). Karta ‘Rozliczenia’. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. 418.

421. Rys. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. Program do kosztorysowania 427 .Rys. Karta ‘Cenniki’. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. 420. Karta ‘Harmonogramowanie’.

w aktywnym dziale. Okienko zmiany norm w kosztorysie. Rys. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. W okienku pokazanym na rys. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok.21. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. w wybranych działach. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. dla którego zmieniamy normy. w niektórych pozycjach. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. 422. W 428 NORMA PRO . korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys.

Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. Stałe globalne. 423. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. które występują zawsze.. klucze lokalizacji. to parametry ekonomiczno-techniczne. Definiowanie wariantów. Parametry kosztorysu Parametry. Program do kosztorysowania 429 . Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. niezależnie od typu kosztorysu. Rys. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. okresy rozrachunkowe i plan działów.

Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze planów działów. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. Okresy rozliczeniowe. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. Klucze lokalizacji. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. BAZY CENOWE I CENNIKI. 430 NORMA PRO . Klucze wykonawcze.

W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. Zastępowanie robocizny). w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. W następnym oknie. 424). Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. Program do kosztorysowania 431 . wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. zaznaczamy ten zawód. Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. bez podziału na zawody. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. zdejmuje z niego zaznaczenie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. dziale czy zaznaczonych pozycjach. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. wybranych działach lub pozycjach.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie.

których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. Jeśli chcemy. Upraszczanie pozycji. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. o których ma nas program ostrzegać. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. 424. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. Wybieranie zawodów. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. wybranych działach czy pozycjach. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę.Rys. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. 432 NORMA PRO . Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację.

Rys. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 .Rys. 425. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. które się pojawi. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. 426. Lista błędów znalezionych w kosztorysie.

(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). 434 NORMA PRO . Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. można go zaktualizować w razie potrzeby. Kosztorys złożony. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. bez podziału na działy.. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. które nazywamy kosztorysami składowymi. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. z menu Dział. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. 2. Zanim wstawimy taki kosztorys.. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane.

Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. 428 pokazany jest cennik pozycji. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. Wielkości te można zmodyfikować. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. Jak widać. zostaną dołączone do listy. opcja ta powinna być zaznaczona. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. Rys. Na rys. Program do kosztorysowania 435 . które na to pozwala. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. wywoływane jest z menu Kosztorys. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. Dodatkowo. 427. czyścimy opcje Wstaw poddziały. nazwę i numer katalogu.

Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. 427. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. 429.Rys. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. 428. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. klikamy na przycisku Pomiń. 436 NORMA PRO . dla każdego działu pojawi się okno takie. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary.u. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. jak na rys. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. Rys.

Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. Na rys. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. Na rys. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. to uzyskamy listę pozycji. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Pierwsza z nich. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . że istnieją dla niego podpozycje. 431. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. 432 widać. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. Rys. a więc informuje o tym. 431 widać.1 bez pozycji. 430. które są działami kosztorysu. Okno wstawiania ceny działu do cennika. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1.Rys.

Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. w którym ustawiamy opcje rejestracji. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. Rys. Okno z opcjami rejestracji zmian. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. 432.. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. 433. Jeśli włączymy rejestrację zmian.NIAK 1 ma podpozycje. Rys. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. I rzeczywiście. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. które są działami kosztorysu. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian.

gdy zmodyfikowana została cena luksferów. wartość kosztów bezpośrednich. ale widać je również wszędzie tam. Zmiany pokazane w kosztorysie. 434). gdzie wpłynęły na inne wielkości. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. Program do kosztorysowania 439 . Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Rys. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. Rys. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. cen jednostkowych pozycji.. wartość pozycji. 435. 434.podkreślone. że będzie liczona od tego materiału). Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. działu i całego kosztorysu (rys. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. Kolory ekranu).

który pozycja miała przed usunięciem. a zostaną tylko nowe. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. pozycji. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć.Rys. dział. Zmiany będę rejestrowane do momentu. działu. pozycję. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. nadawany przez program tylko po to. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. 440 NORMA PRO . które się pojawi (rys. nakładzie). 436. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. Jest to wewętrzny numer.

W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. dla każdej pozycji. klikamy na przycisku Pozostaw. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. okno z rys. że program po kolei sprawdza. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. dziale i w całym kosztorysie. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy.Rys. zostanie wyświetlone okno z rys. które chcemy odrzucić. 437. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. i jeśli tak. Program do kosztorysowania 441 . czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. pozycji czy nakładu. okno z rys. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. Te. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. Analogicznie. 437 pojawi się tylko raz. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. Oznacza to. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi.

Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). 442 NORMA PRO . gdy trafi na różnicę. które chcemy porównywać. 438. Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. W wyświetlonym okienku (rys. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy.

57.Rys. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. 1. które są w kosztorysie wczytywanym. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. Program do kosztorysowania 443 . w którym wybieramy porównywany kosztorys. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. W tym przypadku. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. zaś te. Wartości. 439. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. 3. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. 2. które występują w kosztorysie wczytywanym. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. Lista różnic występujących między kosztorysami. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy.65 na 8.

• Wartość 47031. 444 NORMA PRO . gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. a pozycja _237. Rys. (rys. Rys. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. 441. zaś wartość 4770 jako dodana. 440). wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. 440). 440. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys.

zaś te wartości. zaś cena 8. Rys. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. 442). Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. 442.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. w sposób opisany dla rejestracji zmian. 441).57 za dodaną. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). otwieramy następny. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. każdy w swoim własnym oknie. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu.65 została uznana za usuniętą.

Rys. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. 443. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . okna są wyświetlane kaskadowo.tytułu każdego z nich) z menu Okno. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne.

TORYSU. Rys. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). 444. działów i elementów RMS. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Program do kosztorysowania 447 . Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Sposoby porządkowania okien. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków.

W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys.Na rys. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. Rys. Okno eksportu widoku. 445. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. 448 NORMA PRO . zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. zestawienia lub kosztorysu. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys.txt. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej).

Rys. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Program do kosztorysowania 449 . 447) i w jakiej kolejności. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. pozycja(e). który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. Na rys. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. używamy przycisków w górę i w dół. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. elementy RMS). zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. 446. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. które będą wyeksportowane. które same nie potrafią rozpoznać separatora. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. po czym tworzony jest plik tekstowy. zestawienia lub kosztorysu. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny.

Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. postępujemy podobnie. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych.Rys. które się ukaże. 447. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. które się ukaże. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. Otwieramy ACCESS. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. 450 NORMA PRO . Pozycje czy RMSy. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe.

wybrać Faktura FORTUNA (*. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać.pla) lub GET Manager (*.ftx). Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Odbiór. czy do systemu SAP. 445. Ocena. postępujemy jak opisano powyżej. ale nawet na różnych platformach systemowych. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. w polu Zapisz jako typ:. Wystarczy tylko w oknie z rys. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. a jeśli była rejestracja zmian.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. programu Ocena. z tym że w oknie z rys. Program do kosztorysowania 451 . programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. działającymi nie tylko na jednej. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. Eksport do programów Obmiar. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument.gtm). Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project).

zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Leonardo (ex*.ath). Winbud 3.2. aby je wczytać do Normy Pro.db).inw). Import z programu Zuzia.zuz). wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. Aby wczytać plik w tym formacie. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. 452 NORMA PRO . wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. WinBud 3.2. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Sekocenbud (*. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*.2(d*. który będzie czytelny dla innych programów np. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie. Leonardo.ATH. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia.1 i Norma Inwestor.ath).Aby zapisać kosztorys w formacie XML. Seko. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.xml). podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.4. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Rodos. Leonardo. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. Strix. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie.ATH. Winbud 3.ath). Penta.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.*).

448. które się ukaże znajdują się dwie karty. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. Jeśli chcemy. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. Karta ‘Opcje kolumn’. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. klikamy na wybranej nazwie. Z lewej strony okna. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. Rys. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn.22. Program do kosztorysowania 453 . w grupie kolumny. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne.

Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Rodzaj. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. „Nazwa działu” . znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. 454 NORMA PRO . Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. „Robocizna”. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. „Od” i „Do”. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. „Materiały” i „Sprzęt”. w którym aktualnie się znajdujemy. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. styl i rozmiar czcionki. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. „RAZEM”. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj.

Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. Po ukazaniu się okna (rys. w którym znajduje się program oraz jego nazwę.Rys. Program do kosztorysowania 455 . Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. Okno ustawiania kolorów. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. 451). 450). Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. wybieramy dysk i katalog. 449. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator.

Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. należałoby napisać Sape&r). Znak & przed literą S oznacza. Okno dodawania gry Saper. powinniśmy ją zmienić na taką. 450. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO .exe Rys. że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). Wybrany plik winmine. Okno tworzenia menu Narzędzia. która ma się ukazać w menu. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. 451.Rys. W naszym przykładzie będzie to Saper.

tak jak opisano to na stronie 131. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. 450) klikamy na przycisku Anuluj. 452).) Program do kosztorysowania 457 . którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. lub W oknie dodawania programu (rys. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. ♦ W oknie dodawania programu (rys. Dodatkowo. 451) klikamy na przycisku Dodaj. Aby to zrobić. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. Po powrocie do okna z rys. Jeśli chcemy.pola Argumenty:. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. Po powrocie do okna z rys. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. 450) wybieramy potrzebną aplikację. Po potwierdzeniu na OK. na przykład programu fakturującego Fortuna. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia.

♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. Zatem mogą to być wszystkie programy. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. 458 NORMA PRO . który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji.Rys. 452. do których można wyeksportować kosztorys. to znając typ pliku. dla których argumentem jest plik kosztorysu.

• Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. Program do kosztorysowania 459 . • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. co widać na widoku). jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. co widać na widoku.23.

• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. wartościami. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. które można cofnąć. Aby uzyskać te same widoki. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. itd. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Widok skrócony można stosować. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. 460 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. materiałów i sprzętu. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. które występują w menu Zestawienia. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. to znaczy kosztów robocizny. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. cenami i wartością. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Program do kosztorysowania 461 . materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych.

• Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. 462 NORMA PRO . w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji.

• Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. funkcji matematycznych. Program do kosztorysowania 463 . itd. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. pozycji lub działu. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. dostaniemy zestawienie materiałów. który ma przyporządkowany wariant. Na przykład. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. w Intercenbudzie. jeśli robociznę – zestawienie robocizny.

• Przycisk Komentarz wskazuje. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. Edycja cen materiałów. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Edycja cen sprzętu. materiałów i sprzętu. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. 464 NORMA PRO . • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty).

według wartości lub według grup. pokazywane są tylko niezerowe roboty. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. w których występuje zaznaczony element. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. alfabetycznie według nazw. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. • Przycisk Materiały inwestora. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. Program do kosztorysowania 465 .• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. do których należą. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora.

. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. według wartości. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. dostawców i indeksów u dostawców. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Całość inwestora. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. • Przycisk Połącz RMS-y. • Przycisk Usuń element. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. według grup. • Przycisk Zestawienie robocizny działami. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. w których występuje dany element. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. w których występuje. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. alfabetycznie według nazw. 466 NORMA PRO .• Przycisk Zestawienie materiałów działami.

24. • Zestawienie – Sprzęt. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Widok: Działy kosztorysu. • Zestawienie – Materiały. • Cofnij operację. • Usuń. • Wytnij do schowka. • Widok Ceny | Wszystkie. • Widok Narzuty kosztorysu. • Wstaw nową pozycję. • Zestawienie – Robocizna. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Przesuń pozycję. • Widok Podsumowanie. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Widok: Przedmiar. • Drukuj bieżący widok. • Kopiuj do schowka. • Przywróć operację. • Wstawiaj w środek lub na końcu. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Widok: Kosztorys. • Otwórz kosztorys.

• Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Przejdź do poprzedniego elementu. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Zestawienie materiałów w działach. • Zestawienie – Tabela elem. • Zestawienie – Statystyka. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Przejdź do następnego elementu. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. Scalonych. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Widok Wykonanie robót. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru.

opcje i przyciski. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Program do kosztorysowania 469 .Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. pola wyboru. • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. to do pierwszego wiersza w pozycji). to do ostatniego wiersza w pozycji). • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna.

79 zmiana danych. 80 kopiowanie. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 71. 78 usuwanie. 102 tworzenie nowego cennika. 96 wydawnictwa i katalogi. 33 pozycji. 80 kompresja danych. 79 importowanie. 20 cen jednostkowych robót. 303 Cennik pozycji. 92 import z Intercenbudu. 20 cen elementów obiektów. 110 —B— Baza cenowa. 83 nagłówki kolumn. 20 Cenniki. 105 dostawców. 86 współpraca z Capital. 21 —D— Definiowanie narzutów. 99 konfiguracja baza. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 93 import z kartoteki RMS. 20 dołączanie obcej. 118 polecenia menu. 158 Dostawcy kartoteka. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 113 lista. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 86 import dyskietki. 117 usuwanie. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 20 cen obiektów. 76 polecenia menu. 20 RMS. 80 kopia zapasowa. 20 Bazy cenowe. 360 import z płyty CD. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 79 Baza danych. 20 Baza kartotek. 36 opcje szukania cen. 80 naprawa. 117 zestawienia. 110 import z Normy 3. 97 import. 269 Działy 470 NORMA PRO .25. 185 Drzewo kosztorysu. 80 tworzenie nowej. 91 Intercenbudu. 84 uaktualnianie cen. 105 edycja danych. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 89 import pliku. 82 biektów. 109 Dokładność prezentacji. 68 Drzewo działów i pozycji. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 86 elementów RMS. 34 kopiowanie. 71.

250 usuwanie. 447 formtat XML. 67 Kartoteki. 237 edycja. 65 koszty transportu. 64 baza kartotek. 263 klucze planu. 266 kopiowanie. 243 Euro . 239 nakłady pomocnicze. 245 —K— Kartoteka dostawców. 64 przeliczników jednostek miar. 263 widok. 118 opcje cenników. 252 zaznaczanie. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 327 —I— Import kosztorysów. 21 RMS.symbol. 232. 264 narzuty. 65 aktualizacja. 245 warianty. 347 wstawianie nowego. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 312 narzuty wspólne. 450 Instalacja programu. 451 obmiarów. 266 przesuwanie. 21. 250 dodawanie do cennika. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 21. 244 wstawianie przez kopiowanie. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 247 wstawianie. 239 przesuwanie. 396 Formularz kalkulacji. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 450 format tekstowy. 21. 68 jednostek miar. 170 —G— Grupy materiałów. 250 dodawanie do pozycji. 260 przywracanie z katalogu. 21. 264 usuwanie. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 32 —F— Format strony marginesy. 266 narzuty indywidualne. 243 wyszukowanie. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 246 Kartoteka. 263 współczynniki norm i robocizna. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 286 Eksport kosztorysu.parametry ekonomicznotechniczne. 450 format ATH. 256 materiały inwestora.

59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 47 główny pasek narzędzi. 151 cenniki RMS. 23 Klucze lokalizacji. 137 łączenie. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 42 przenoszenie grup. 113 działu. 170 grupy wariantów. 80 cenników. 54 przeszukiwanie. 189 zmiana szerokości. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 429 opcej widoków zestawień. 185 edycja. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 30 tworzenie katalogów własnych. 432 narzuty. 47 pozycji. 447 formularz kalkulacji. 429 klucze wykonawcze. 169 okresy rozrachunkowe. 118 dopasowanie robocizny. 222 Klucz zabezpieczający. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 158 dopasowanie cen do wartości. 264 katalogów norm. 292. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 58. 148 ochrona. 133 numerowanie elementów. katalogów i pozycji. 327 Klucze planów działów. 150 charakterysyka. 37 Klucze wykonawcze. 45 tworzenie nowych katalogów. 40 kopiowanie katalogu. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 55 edycja opisu. 428 import.Dynamische BauDaten. 152 ceny i waluty. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 188 Katalogi norm. 307 nowy. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 188 ekran główny. 331 472 NORMA PRO . 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 129 nowy na bazie innego. 430 drzewo działow i pozycjji. 137 kopie awaryjne. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 151 cenniki pozycji. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 45 tworzenie nowej grupy. 189 zmiana kolejności. 150 ceny dostawców. 172 eksport. 39. 47 menu podręczne. 144 dokładności. 53 ścieżka dostępu. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 28. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 61 modyfikacje danych. 133 edycja danych. 451 klucze lokalizacji. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 429 kopia zapasowa.

83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 441 praca w wielu oknach. 28. 428 parametry kolumn w widokach. 430 typ. 172 kontekstowe. 179 podręczne. 135 zapis w XML. 430 zestawienia cen. 260 porównanie z innym. 256 Koszty transportu. tabela elementów scalonych. 444 przeliczanie cen. 446 praca z wieloma. 369 Materiały inwestora. 368 zestawienie szczegółowe.opcje. 31 Koszty transportu. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 22 zmiana cen wg współczynnika. 353 złożony. 157 różnicowy. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 228 —M— Marginesy strony. 441 sprawdzanie poprawności. 239 zestawienie. 432 pozycji. 117 zmiana norm. 437 rozliczanie RMS. 155 opcje podsumowania. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 161 opcje widoku pozycji. 28 strona tytułowa. 153 rozliczenie kosztów transportu. 248 zestawienie. 135. 434 wygląd ekranu. 136 widok podsumowania. 354 wstawianie do cennika obiektów. 204. 396 Materiały inwestora. 239 koszty transportu. 431 stałe. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 116 rejestracja zmian. 433 złożony. 450 zastępowanie robocizny. 368 Menu główne. 431 wersje. 453 zachowywanie. 206 podział na grupy. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 352 widok skrócony. 428 statystyka. 264 złożony. 139 opcje obliczania narzutów. 247 pomocnicze. 364 zestawienie działami. 22. 157 —L— Lista cenników. 377 stawka robocizny. 452 podsumowanie. 142 sumowanie robocizny. opcje. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 139 upraszczanie pozycji. 373 podział na działy.

139 podsumowania kosztorysu. 27 Ścieżki dostępu. 30 Normy . 27 rozliczania RMS. 286 import z programu Rysunek. 263 —O— Obiekt.zmiana w kosztorysie. 225 poprawianie. 282 import. 316 zaznaczanie. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 284 wstawianie wyrażenia. 427 na cały kosztorys. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 290 klucze lokalizacji. 441 Pozycja kopiowanie. 315 indywidualne działów. 294 usuwanie. 427 Opisy podstawy wyceny. 266 edycja. 303 działu. 310 zachowanie definicji. 227 przesuwanie. 351 wspólne działów. 21 szczegółowa.warianty. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 161 Poprawianie pozycji. 312 kosztorysu. 230. 276 odwołania do pozycji. 428 Pasek narzędzi główny. 161 programu Norma Pro. 27 separator tysięcy. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 272 wstawianie nowego wiersza. 332 Opcje kosztorysu. 292 obliczenia pomocnicze. 277 stałe globalne. 315 wstawianie komentarza. 317 widok. 275 usuwanie wiersza. 21 474 NORMA PRO . 183 Podsumowanie opcje. 153 widoków zestawień. 314 sposoby obliczania. 273 widok. 315 wczytanie definicji. 227 Porównanie kosztorysów. 224 scalona. 273 stałe lokalne. 270 wstawianie rysunków. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 180 widoku Kosztorys. 307 opcje obliczania. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 169 Okresy rozliczeniowe. 247 Narzuty definiowanie. 274 sumy częściowe. 26. 270 Ochrona kosztorysu. 155 pozycji.

430 sumowanie w pozycji. 392 Producenci. 264 elementów RMS. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 377 Strona tytułowa wydruk. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 21 usuwanie. 391 tabel. 346 wprowadzanie cen RMS. 211. 80 Spis baz cenowych. 431 Sprzęt koszty transportu. 331 Rusztowania wstawianie pracy.upraszczanie. 249 sumowanie w kosztorysie. 371 zestawienie działami. 249 Tabela elementów scalonych. 375 Style wydruku. 373 Statystyka kosztorysu. 234 warianty nakładów. 208 zestawienia. 215 sumowanie robocizny. 394 Ppzycje zestawienie. 199 wstawianie. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 373 wydruk. 224 zestawienia. 204 Program do kosztorysowania 475 . 194 łączenie. 416 Transport wstawianie kosztów. 370 zestawienie działami. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 389 wyróżniania kolumn. 248 zastępowanie. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 392 wyróżniania wierszy. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 228 narzuty. 201 widok. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 371 Pozycje edycja. 193 wstawianie do cennika. 228 scalone. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 215 warianty. 395 ramek. 245 pozycji. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 230. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 225 zaznaczanie. 248 uproszczone. 145. 223 wstawianie obiektów. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 314 opcje widoku. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 27 Przesuwanie działu. 165 rozliczanie w innych. 212 uproszczona.

244 funkcji i wzorów do obmiarów. 188 Wstawianie działu. 183. 263 elementów RMS. 189 zmiana szerokości kolumn. 359 wybór aktywnego. 325 symbole oznaczeń.—U— Upraszczanie pozycji. 377 wiersza obmiaru. 273 Narzuty. 411 kosztorys inwestorski. 303 pozycji. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 245 narzutu. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 318 aktywacja. 150 kursy. 21 łączenie. 186 Wariantydanych. 411 drukowanie. 204 narzutów. 267. 326 elementów RMS. 189 widok Kosztorys. 201 do katalogu własnego. 352 poruszanie się po ekranie. 211 z innego kosztorysu. 270 —W— Waluty kosztorysu. 193 alternatywy elementów RMS. 247 obmiarów. 260 elementów RMS. 272 kosztów transportu. 351 Podsumowanie kosztorysu. 320 wyszukiwanie najlepszych. 418 format strony. 389 Harmonogramowanie. 362 nakładów. 233 pozycji uproszczonej. 24 Usuwanie bazy cenowej. 408 kosztorys uproszczony. 347 476 NORMA PRO . 198. 21. 395 formatowanie tabel. 362 globalne. 346 zaznaczanie elementów. 225 widoku zestawienia pozycji. 320 widok. 348 skrócony. 79 cennika. 325 przypisywanie. 208 wyrażenia do obmiaru. 222 niekatalogowej. 361 Wybór aktywnego wariantu. 203 uproszczonych. 409 Widok Kosztorys. 315 pozycji. 360 definiowanie. 286. 31 Warianty. 345 Wprowadzone pozycje. 359 Widoki Działy kosztorysu. 172. 326 pozycji. 360 usuwanie. 320 robocizny. 354 usuwanie kolumn. 280 komentarza do obmiaru. 211 pomijanie elementów RMS. 407 książka przedmiarów. 86 działu. 21 lokane. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 380 pracy rusztowań. 191 zmiana kolejności kolumn. 321 gdzie występują. 191 Przedmiar. 318 działów.

371 sprzętu działami. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 413 zestawy. 224 Zestawienie materialów. 411 strona tytułowa. 399 oferta. 376 usuwanie widoku. 340 klucze lokalizacji. 417 słowniki. 369 pozycji.inwestorskiego. 368 materiałów inwestora. 357 rozliczanie. 370 robocizny działami. 413 zestawienie RMS. 417 zestawienie pozycji. 395 ustawienia drukarki. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 341 chronologia. 338. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 402 wykonane roboty. 334 rozliczenie częściowe. 371 sprzętu. 339 obmiary. 373 szczegółowe materiałów. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 331 rozliczanie ręczne. 397 opcje wydruku kosztorysu. 191 elementów RMS. 406 podsumowanie. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 243 pozycji. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 408 opcje. 384 wygląd tabel.nagłówek. 405 opisy podstawy wyceny. 364 materiałów działami. 342 rachunek ilościowy. 418 zestawienie narzutów. 394 style. 415 zestawienie działów. 404 opcje układu strony. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 437 Program do kosztorysowania 477 . 375 robocizny. 386 tabela elementów scalonych. 416 tytuły typów wydruków. 404 układ strony. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 377 Zmiany rejestracja. 367 Wydruk zestawień. 410 zestawienie cen. 358 Wymiana danych z innymi programami.