Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

.....................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU ............................................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU .................................342 Obmiary równe wykonanym robotom .....321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS .............................................................................. WARIANTY ....................................................................................................................................................................326 WARIANTY POZYCJI ..................................................... OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ....................348 WIDOK PRZEDMIAR .........................................................................................................................................................328 Klucze lokalizacji..............313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ..................................................................................................................................................................................................322 Warianty robocizny.........346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ......................... HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT.........................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ..................................................................................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach .......343 17.......................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU .........................................................................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS.. POZYCJI.......................................................................................................................................................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ....327 WARIANTY OBMIARÓW ........................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU ...................................................................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW ....................318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15.........................................................315 ZAZNACZANIE NARZUTU .....................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych .........332 Okresy rozliczeniowe .............................346 WIDOK KOSZTORYS ..........328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ...........................................................319 Dodawanie nowych wariantów.................... WIDOKI........................326 WARIANTY DZIAŁÓW .............................................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ........................................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT .........319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW .........................................................................................................................329 Klucze wykonawcze....316 USUWANIE NARZUTU ......................................................................334 Chronologia wykonanych robót..330 Klucze planów działów ..............311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.........................353 10 NORMA PRO ..................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW......................................327 16............................

...................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI........................................................................................389 FORMATOWANIE TABEL ....................................................................................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ..388 ZESTAWY WYDRUKÓW ...........................................................................................................................................................................................................................386 OPCJE WYDRUKU ...........................................................................................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ........363 Łączenie wariantów ................361 Oznaczenie wariantów....................................................................................................................356 Widok Wykonane roboty .......381 Wybór pozycji z katalogów norm...................................................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ..................................383 20................377 STATYSTYKA ........371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ...........................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ....... ZESTAWIENIA ...............................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ............ WYDRUK KOSZTORYSU ............370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ................365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ...................................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ...........386 Styl wydruku.......................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych.................................................381 Wybór pozycji z cennika ............................................................371 Zestawienie robocizny działami..392 Wyróżnianie wierszy ..................................................354 WIDOK SKRÓCONY ...............................................................................................363 18.................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ..............355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT ......................................................................................................................................................................................................................................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli............................393 Program do kosztorysowania 11 ....................356 Widok Rachunek ilościowy ..............................372 Zestawienie sprzętu działami ........................................................................365 Szczegółowe zestawienie materiałów......................369 Zestawienie materiałów działami ................................387 Tworzenie nowego stylu...........................................................................................................................................................................................................................................................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ......374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ..................................................................385 USTAWIENIA DRUKARKI.....................................................362 Lista elementów..............360 Aktywacja wariantów....................368 Materiały inwestora.................................................................. w których został użyty dany wariant .....................................................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy .............. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE..........378 19................................................................................

..........................409 Opcje drukowania książki przedmiarów ......................................428 NARZUTY NA KOSZTORYS ......................................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ..............................................................430 Klucze wykonawcze................................................................................................................................................................................................................410 Opcje drukowania harmonogramowania ................430 12 NORMA PRO ...........................................................................................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ...................................................415 Opcje drukowania zestawienia cen............................................................................................................................418 Opcje drukowania podsumowania...........................................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ...................396 Układ strony...........................................................................429 Zdefiniowane stałe ......................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie ..................................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ................................................................................................................................................................411 Opcje drukowania słowników ....................................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych..........................................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ................................417 Opcje drukowania statystyki .....................................396 Dodatkowe opcje wydruków .....Wyróżnianie kolumn ...................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE .............................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego.......................................................................412 Opcje drukowania cenników........................................................................................................................................................................................................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ...............................................................................................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego ......................430 Klucze lokalizacji................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ...........................................410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót .........417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych.............393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ .....396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ......................................................................... OPERACJE NA KOSZTORYSIE....................429 Grupy wariantów ........418 Opcje drukowania zestawienia działów...................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ....................414 Opcje drukowania zestawienia RMS ..........................................................................429 Okresy rozrachunkowe .....418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ..........405 Opcje drukowania kosztorysu .428 PARAMETRY KOSZTORYSU.....424 21................

..........................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY .......................................................440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ...459 KLAWISZE SKRÓTÓW............................. Ocena......................................................................................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU .................................................................470 Program do kosztorysowania 13 ...............................452 WYGLĄD EKRANU ................. LEONARDO......... SEKO......................................................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE .......431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO..................................................................................... WINBUD 3.................. FORTE ......................................451 Eksport w formacie ATH...................... RODOS.......................................453 KOLORY EKRANU ....................................2...........................451 Zapis kosztorysu w formacie XML....Plan działów ...............................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ..... PENTA............................................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ....................448 Eksport do programu Planista i Get Manager .........454 NARZĘDZIA ..........432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW .........................................................451 22. 24......................................455 SPIS PRZYCISKÓW ..451 Eksport do programu fakturującego Fortuna.................................448 Eksport w formacie tekstowym................ 23....................... Odbiór.................... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA............ 25.............................................................................................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI .........................................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE.................................451 Eksport do programów Obmiar.................................................................................438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian...445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH.................453 PARAMETRY KOLUMN .........................................................................................................................431 UPRASZCZANIE POZYCJI .....430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE .............................................................................................................................................................467 SKOROWIDZ .......................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ........ Wykonawca ....447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ................

W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). Widząc. KNR. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR.WSTĘP Cieszymy się. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. uproszczonych i innych pozycji scalonych. wysoką funkcjonalność. KSNR. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . ziemnych. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. czyli wtedy. drogowych. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. PKZ itp. instalacyjnych. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami.. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych.

com.intercenbud. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. scalone i obiekty. które zaakceptować. MSWiA. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. jakie dane zostały usunięte. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. przenoszenie i edycję danych. co dodawane. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. Bistypu. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Bardzo przydatnym mechanizmem. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. a co modyfikowane. co było usuwane. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. a inne odrzucone. W kosztorysie różnicowym widać. jest rejestracja zmian w kosztorysie. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. jak również z cennikami asortymentów robót. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. Użytkownik może również tworzyć nowe. jednostki miar.pl). a które wycofać.. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. szczególnie dla inspektorów nadzoru. odrzucić w całości lub wybrać.objąć kontrolą proces ich powstawania. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. tworzonymi przez użytkownika. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. Orgbud-Serwisu.

W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. Mogą to być szkice. dział lub pozycję. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys.000 towarów (stan na grudzień 2002).kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. np. W każdym dziale i poddziale. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. ArCon czy AllPlan. dostawcy czy województwa. indywidualnie na działy i poddziały. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. indeksu. jak również wstawiane tradycyjnie. plany. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. grupy materiałów i sprzętu. obejmującą terytorium całej Polski. wyrażenia matematyczne. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. do których można wstawiać stałe. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. jak również w całym kosztorysie. funkcje. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. jako narzuty lub pozycje. komentarze. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. projekty.

Project+. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Rodos. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. Zuzia. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. między którymi można przenosić informacje. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. kluczy lokalizacji. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Winbud. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Seko. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise.miarów. takich jak Microsoft Project. Koma. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. Planista czy Power Project. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. pozycji. Kopiowanie i przenoszenie działów. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. Leonardo i Skobud. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Forte. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. Planista i Get Manager.

Excelu. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. np. kluczy wykonawczych. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. nakładów. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. IBM DB2. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. SUN. Software AG czy SAP. Oracle. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. wariantów. Oracle. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca.rującego Fortuna. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. SAP. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. IBM. obmiarów i robót. wartości obmiarów. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. opisów i znaczników pozycji. rusztowań. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. cen. np. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. podstaw. zestawienia wartości materiałów. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. takich jak Microsoft. kosztów materiałów. kosztów montażu sprzętu. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . robocizny i sprzętu. Wordzie czy Internet Explorerze. np. programu Ocena.

+48 22 614 34 22.athenasoft. katalogi z serii AT. KNNR.intercenbud.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. ATHENASOFT Sp. drag&drop).com. z . na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. AL. zaznaczanie opcji. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie. 601 613-717. zamykanie okien.pl http://www. wybieranie z listy.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR.o. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym. KNP.pl Program do kosztorysowania 19 .com. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych. Leszczynowa 7 Tel.com. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. ul. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.o 03-197 Warszawa. i inne z opisami. PKZ.

• Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. III wykonywane ręcznie na sufitach. sprzętu i robocizny. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). itd.mdb. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych.1. cen elementów i stanów obiektów (np. Okładziny i oblicowania. itd. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS.mdb. • Cennik RMS. Montaż przewodu odgromowego poziomego.) cen asortymentów robót (np. • Baza. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. nazwę pliku. zwierająca cennik RMS i cennik robót. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. kartotekę jednostek miar. Stan wykończeniowy zewnętrzny. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. Stan surowy. to Kartoteki. Plik zawierający tę bazę. Baza ta ma nazwę ListaBaz.). • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. Posadzki z deszczułek dębowych. Owinięcie izolacji rurociągów .welonem z włókna szklanego. itd.). POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. serwerze oraz innych komputerach w sieci.mdb. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. 20 NORMA PRO .: Fundamenty.mdb. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. Tynki zwykłe kat.

Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. • Pozycja scalona. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. Tablica przeliczników jednostek miar. • Pozycja uproszczona. budynek mieszkalno . Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. wraz z ich kodami ETO. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. obmiar i cenę jdnostkową. Cechą pozycji scalonej jest to. Kartoteka RMS. dla których określone są normy i ceny. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. zawierająca listę elementów RMS. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. uproszczone i inne pozycje scalone. itd. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. Warianty łączone są w grupy wariantów.cen obiektów (np. nazwami i jednostkami miar. Program do kosztorysowania 21 . zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. • Pozycja szczegółowa. to pozycja zawierająca tylko opis robót.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. Kartoteka jednostek miar.

Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. składa się z innych kosztorysów. Jeśli kosztorys zawiera działy. który można wstawić jako pozycję do cennika. które nazywane są kosztorysami składowymi. Obiektem jest również obiekt budowlany. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. 22 NORMA PRO . • Drzewo kosztorysu. jego gałęziami są działy. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów.• Kosztorys różnicowy.

należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. D:\Start. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. tak jak książka.2. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. gdzie D: oznacza napęd CD. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku.exe. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. Program. który poprowadzi nas przez proces instalacji. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro.0/2000. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. w pole Otwórz wpisać np. które się ukaże. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . którzy muszą być dobrze wynagradzani. zwłaszcza do celów zarobkowych. Niestety. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. jest zwykłą KRADZIEŻĄ.

gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. a pomimo to pojawia się taki komunikat. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. tzw. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. 24 NORMA PRO . „klucz hardware'owy”. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu.

skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. Ekran główny Normy Pro. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. dodać. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. ♦ Menu Bazy cenowe.3. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. dodać. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. 1. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. utworzyć nowy cennik. importować lub skopiować bazę cenową. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. Rys.

zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro.nego cennika. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. pozycję lub obiekt. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Przycisk Pomoc. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. 26 NORMA PRO . Pozostałe przyciski staną się dostępne. ♦ Menu Narzędzia. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. ♦ Menu Opcje. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. ♦ Menu Okno. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. katalogów norm lub kosztorysu. ♦ Menu Kartoteki. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). ♦ Menu Pomoc. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ♦ Przycisk Katalogi norm. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu).

Rys. miejsce przechowywania danych. Karta parametrów ogólnych programu. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. 13 456 234. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. Oczywiście. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 .456. sposób tworzenia kopii awaryjnych. ‘Ścieżki programu’. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten.00). takie jak separatory.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. 2.234. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. ‘Szukanie cen’. ‘Szukanie cen’. ‘Kursy walut’. 13. 13456234.00) lub też mogą być oddzielone kropką. Może to być kropka lub przecinek.00). dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. 2). mogą być oddzielone spacją.

Jeśli chcemy. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie.BAK. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). równa 3. ♦ Gdy zdecydujemy.ratorem dziesiętnym będzie kropka. przechowywane są trzy ostatnie wersje. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu.AWA. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. 28 NORMA PRO . w którym znajdował się oryginalny kosztorys. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku.BAK. Jeśli liczba wersji jest np. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. Oznacza to. ♦ Ci z Państwa. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. wypełniamy pole W katalogu:. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. Jeśli liczba wersji jest równa jedności.

które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1. 3): Program do kosztorysowania 29 . 2. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą). ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1.1 0.25 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.0501 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.0501 0. jeśli chcemy.2 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny.05 0. 0. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.15 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.15 0.05 0.3 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona.25 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Opcję tę zaznaczamy.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm.1 0.

♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 30 NORMA PRO . Na rys. w którym znajdują się normy. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. Ścieżki dostępu do katalogów norm. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. 3. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. Rys. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem.Rys. w którym zainstalowany został program Norma Pro. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. Karta. folder Norma PRO\KAT). Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. 4. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce.

jak również wtedy. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Jeśli nie znamy tej ścieżki. 6) definiujemy używane waluty. w którym zainstalowany został program Norma Pro. które można wstawiać do kosztorysów. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. 5). Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. 5. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. praca z programem nie będzie możliwa. w którym zainstalowany został program Norma Pro. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. Rys. Program do kosztorysowania 31 . przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. Obiekty. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach.ini). w którym znajdują się obiekty. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys.

w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. "zł". należy na- 32 NORMA PRO . W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. Rys. Karta ‘Kursy walut’. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut.Rys. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. “€” itp. (aby uzyskać symbol ”€”. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. “$”. jak na rys. Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. 6. Dodawanie nowej waluty. np. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. 7. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. pojawiające się w okienku takim. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. 7.

którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). przeszukiwane są wszystkie. 8). wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. a w szczególności jej kurs. Program do kosztorysowania 33 . 6). gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. sprzętu i robocizny. 8. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. zaznaczając odpowiednie opcje. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. Karta ’Szukanie cen’. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. Rys.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). Aby zmienić dane waluty. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. 7).

gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. 9). w której występują indeksy o końcówce ‘99’. zostaną pobrane automatycznie. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. Opcja ta powinna być włączona. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. bez pytania użytkownika. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone).♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. podczas wstawiania nowej pozycji. zawierająca kartotekę RMS. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. dla których zostały wcześniej dobierane. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. w plikach o rozszerzeniu . ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób.mdb”.mdb. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. z indeksami KMB. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. w którym zainstalowana jest Norma Pro. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element.mdb”. ♦ Baza „ListaBaz.

m. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. j. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. 9.mdb”. Wybór katalogu. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. trzeba Normie Pro podać ich położenie.mdb”. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. 10. Rys. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. w którym znajdują się podstawowe bazy.. 10).cenniki.mdb.mdb” (rys. czyli pliku „ListaBaz.mdb”. Program do kosztorysowania 35 . Rys. jednostek miar i dostawców. czyli do pliku Kartoteki. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. Konfigurowanie baz danych NormyPro.

dat dostarczanego na płycie CD. on line. 12) możemy wybrać jednostki miar. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. ułatwiając nam wybór. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. 36 NORMA PRO . • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Rys. 11. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. 11). Wybór lokalizacji pliku Icb.♦ W dolnej części okna z rys.dat z danymi Intercenbudu. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. BAZY CENOWE I CENNIKI. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb.

Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. dla nowszych – EURO. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. 13. 12. których aktualnie używamy. odpowiednie ikony staną się aktywne. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Program do kosztorysowania 37 . Rys. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów.Rys. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji.

dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. 2. zamykamy kosztorys. DZIAŁY KOSZTORYSU. 3. WARIANTY). Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. 4. 6. Określamy narzuty na materiały. 5. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. 7. 38 NORMA PRO . BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). ELEMENTY RMS. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU).Schemat tworzenia kosztorysu 1. Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). 8. 9. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany.

do 10 poziomów zagłębienia. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. lecz zawierają nieco inną informację.4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. W lewej wyświetlane jest drzewo. Rys. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. rozdziału. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. 14. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. Po ukazaniu się okna (rys. katalogów własnych. tabeli i pozycji. Program do kosztorysowania 39 .

Grupy . Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. i – w przypadku cenników – cena. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. katalogi i podkatalogi – ikoną . katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. a dla pozycji – jej opis. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. rozdziałów. oznacza. katalogi. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . jednostka miary. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. składającym się z obiektów podrzędnych. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. podkatalogi i pozycje. pozwalając na dodawanie nowych katalogów.Podświetlenie grupy. można rozwinąć gałąź drzewa. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. tabel i pozycji. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. 40 NORMA PRO . Oznaczenie grup. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu.

• Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. na którym aktualnie się znajdujemy. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów.. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. rozdziału lub tabeli. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów.• Przyciskiem Szukaj w. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. cennika).. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. Program do kosztorysowania 41 . bazy cenowej.

• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. 42 NORMA PRO . • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. Wciśnięcie przycisku powoduje. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy.

• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. Program do kosztorysowania 43 . • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. opisem i.

• nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. gdy znajdujemy się w podkatalogu. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. 44 NORMA PRO . a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. Rozwinięte drzewo katalogów norm. 15. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. które są w danym momencie możliwe do wykonania.Rys. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. Program wie. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. wydawnictwo). może utworzyć grupę katalogów własnych.

katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. to znaczy tylko wtedy. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. 16) i kliknięciu na OK. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. Tworzenie nowych katalogów. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. a . do której ma należeć. Program do kosztorysowania 45 . to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. trzeba podświetlić grupę. Aby wstawić katalog. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy.

Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. 17).Wprowadzanie danych nowego katalogu. 16. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. Jeśli został zabezpieczony hasłem. W tryb edycji . 46 NORMA PRO . 17. Rys. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro.Rys. Podobnie wstawiane są podkatalogi. można przejść do jego edycji. Wstawianie nowego podkatalogu. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys.

18. Rys. Okno edycji opisu katalogu. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . jego numer lub nazwa wydawcy. Aby kopiowanie doszło do skutku. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. Program do kosztorysowania 47 . wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować.

20. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. . W wyświetlonym oknie (rys. Rys. aby zablokować lub odblokować edycję. aby zmienić lub usunąć hasło. 19. W oknie edycji nakładu (rys. 48 NORMA PRO . 20) wybieramy typ nakładu. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. Klikając na przyciskach .Rys. wyświetlimy robociznę. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. Okno edycji nakładu w katalogach. lub sprzęt. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło.

21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. ponownie klikamy na przyci. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. Dodawanie. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. Rys. 23). 22. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. 22. w oknie z rys. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys.Rys. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. jak pokazano na rys. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. 21. Program do kosztorysowania 49 . jeśli klikniemy na . jeśli domyślne nie są właściwe. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. przycisku Wypełniamy opis. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki.

Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. Rys. Aby to zrobić. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. 24). Usuń i Zmień do dodawania. program wyprowadzi nowe okno. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. . do której już zostały przyporządkowane nakłady. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów).Rys. należy zaznaczyć daną pozycję. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). 24. 23. w którym deklarujemy sposób. który może istnieć w pozycji lub nie. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Jeśli 50 NORMA PRO . Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów.

przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). co oznacza. będą teraz należały do nowej. zostaną przedstawione w postaci drzewa. Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. że nakłady należące do ‘starej’ grupy. Okno. w którym określamy sposób traktowania nakładów. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . 25. .grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . Rys.

W oknie. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. który wstawiamy. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). należy ją podświetlić.Rys. Dodawanie. które się ukaże (podobnym do tego z rys. który znajduje się w liście danego katalogu. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. 26. 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. a następnie kliknąć na przycisku . w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. 52 NORMA PRO . Aby dodać nakład do pozycji. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu).

a w pozycji tej występują warianty. Rys. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Program do kosztorysowania 53 . Ekran edycji danych nakładu. 26) zaznaczymy jakiś nakład. 27. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. 28. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. W takiej sytuacji (Ustaw wariant).Rys. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. 28).

Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. Przenoszenie grup. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. za którym ma być umieszczony (rys. katalog. 54 NORMA PRO . należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. 29. Rys. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. 14). Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. 29. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. wybrana grupa. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. w folderze katalogów znajduje się katalog. którego nie mamy w drzewie. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. Podkamy na przycisku świetlamy katalog.

w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. Oczywiście. Okno cenników pozycji i obiektów. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. Rys. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. 31. Program do kosztorysowania 55 . która jest aktualnie wyświetlona. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. asortymentów robót. Rys. niż ta. do których należą pozycje lub podkatalogi. z tym że tam struktura cennika jest płaska. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. robót. elementów obiektów oraz obiektów (rys. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. 30. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. 30).

Rys. 32). Dane wydawnictwa i dane katalogu. 33. Mają one taką samą podstawę. trzeba podświetlić grupę.W prawej części okna. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . Pojawi się okno danych wydawnictwa. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. 32. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. 33). Aby wstawić katalog. 56 NORMA PRO . Rys. a następnie okno danych katalogu (rys. do której ma należeć. które występują w kilku wariantach. Pozycje z wariantami.

78). BAZY CENOWE I CENNIKI. Wydawnictwa i katalogi. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. Rys. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. W oknie. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. 35. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. które się pokaże (rys. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. 34. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. które związane są z tym wydawnictwem. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys.

79). Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. Rys. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. wystarczy kliknąć na przycisku . którym zgłosi 58 NORMA PRO . Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. zaznaczymy miejsce. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. Okno wprowadzania danych pozycji. ). iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. 36). 36. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. Aby dodać pozycję.

opcję KNR lub Ceny. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. 37. Program do kosztorysowania 59 . przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. 37). Rys. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w.. zaznaczamy . jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. które wyświetlane są w drzewie katalogów. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. którym uruchomiliśmy szukanie.. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. Przeszukiwane są tylko te katalogi. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu.

Rys. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. 38). to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. 38. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. 60 NORMA PRO . Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję.Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. (Wybór pozycji).

który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. Rys. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. itd (u nas pozycje uproszczone). (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. drogi itd. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. Jeśli program wykryje. blacharskie. instalatorskie. instalacje wodne. 39). ściany. ulice. takie jak pokrycia dachowe. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. Program do kosztorysowania 61 . stropy. tynkarskie i sztukatorskie. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. w którym znajdziemy różnego typu roboty. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. Menu podręczne dla pozycji katalogu. 39. jak na przykład roboty murowe. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. place. ogrodzenia.

Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. Schemat katalogów DBD. Rys.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile. 41. 40. 41. 62 NORMA PRO . Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie.

Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Przyciskiem kosztorysu. 42. Rys. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. 42. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . oraz przycisk Bauteile. Okno katalogu STLB-Bau.

zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!).mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych.5. Kartoteka jednostek miar. Przyciskami . usuwamy lub modyfikujemy jed. 64 NORMA PRO . należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). Rys. Przycisk wartości listy. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. . po czym pokaże się okienko takie jak na rys. dołączonych do programu. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. dodajemy. a co za tym idzie cenników. wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. Aby otworzyć kartotekę. 43. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. 43. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

aby wyświetlić następny. ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). 74 NORMA PRO . ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). w którym można dodawać. ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej).

♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Program do kosztorysowania 75 . który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. podrozdział Przenoszenie grup. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. katalogów i pozycji).♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz).

Jedna baza. Dołączanie bazy. ♦ Jednostki miary…. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. Oprócz cenników. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. Jeśli bazę importujemy. to po prostu utworzenie połączenia do niej. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. własną bazę. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. jak i z baz kolegi. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). podstawowa. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. 76 NORMA PRO . 52). w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. tworzymy nową.

• Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. możemy tylko wybrać bazę. gdzie wybieramy cennik. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Lista baz. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. W zależności od tego. od razu wybieramy cennik. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. modyfikowanie. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . musimy wpierw wybrać bazę cenową. dołączanie i odłączanie baz. usuwanie. W innych przypadkach. który został zamapowany jako P. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. wszędzie tam. w jakim trybie jest wyświetlane okno. wydawnictw i katalogów. 52.Rys. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. gdy pokazana zostanie lista baz. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie.

• Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. nie powtarzające się. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. . czyli usunięcie jej z listy baz. których nie przyjmuje system Windows. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. 78 NORMA PRO . kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. w którym została zainstalowana Norma Pro. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. czyli zazwyczaj informację o tym. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. | to znaczy takie. co zawiera. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową.

Aby skorzystać z cenników takiej bazy. 53. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. które się pokaże jest oknem z rys. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Okno. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. 53. Jeśli tak. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. z tą różnicą. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. zostanie usunięty. a jej plik dyskowy. podświetlamy ją na liście. W tym celu klikamy na przycisku . a nai w oknie takim jak na rys. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . gdzie popełniliśmy błąd. to taka baza. wraz ze wszystkimi cennikami. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . nowa baza zostanie utworzona. zostanie wyprowadzony komunikat. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. nie zawierającą żadnych cenników. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. Nowa baza jest bazą pustą. Tworzenie nowej bazy cenowej. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz.Rys. czy wszystkie dane są prawidłowe. u innego użytkownika lub na serwerze. jeśli nie.

Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Aby odłączyć obcą bazę. Import polega na utworzeniu nowej bazy. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. jak i zewnętrznego użytkownika. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. czyli kartoteki i bazy cenowe. Również okresowo 80 NORMA PRO . Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. z którym baza była tworzona. którą kopiujemy. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. 53). pojawi się okienko z nową bazą (rys. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. 53). Po wybraniu bazy. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem.się po kliknięciu na ikonie . tak jak wszystkie inne ważne dane. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej.

który może potrwać. 54. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. które chcemy uporządkować. Proces kompresji. Porządkowanie baz cenowych. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. wybieramy folder. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe.powinna być wykonywana naprawa baz. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Rys. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. w oknie z rys. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Program do kosztorysowania 81 . Rys. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. Jeśli w oknie rys. zaznaczamy bazy. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. 55. w którym będziemy przechowywać kopie. Pierwsze okno serwisowania baz. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj.

Podajemy lokalizację pliku kopii. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji.Rys. na przykład z BCO. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. z menu Ceny). które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. 82 NORMA PRO . Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. Okno tworzenia kopii zapasowej. 56. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. gdy otwarty jest kosztorys. cenniki jednostkowe pozycji. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. to znaczy całe kosztorysy. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Cenniki kosztorysu). import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. działy i poddziały. jak i obiekty tworzone przez nas. zaznaczamy kartoteki i cenniki. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital.

gdzie P oznacza ceny pozycji. Możemy sortować według identyfikatora. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. w kolumnie ‘Data aktualiz. Okno z listą cenników. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. które go jednoznacznie określają. data ostatniej aktualizacji cennika. zaś E – ceny elementów RMS. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. które zawierają ceny RMS. Rys. opisu. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. jakie cenniki widzimy w oknie. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie.’. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. które wywołujemy z okna listy baz (rys. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. w kolumnie „Typ” – typ cennika. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . czyli najczęściej informacja o jego zawartości. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. 57.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. poziomu cen i daty aktualizacji. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych.

Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. zazna- 84 NORMA PRO . Jeśli tworzymy nowy cennik. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. dlatego zaznaczona jest opcja Import. w jakim obowiązuje.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. 58). pojawia się przycisk Pokaż. gdy klikniemy na przycisku (rys. 58. Ten sam efekt uzyskamy. Okno tworzenia nowego cennika. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). którym wybieramy cennik do dalszych operacji. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. w jakim lista została wywołana. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). od której obowiązuje cennik lub okres. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. W zależności od kontekstu. Po ukazaniu się okna dialogowego. CJP_własny. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość.

czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). Określanie nagłówków kolumn cen. są trzy ceny: cena minimalna. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. Program do kosztorysowania 85 . 59. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. – nie może zaczynać się spacją. wykrzyknika (!). W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. Intercenbud). cenę hurtową i detaliczną. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. Jeśli jest on cennikiem RMS. w której zostanie utworzony. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. 59). Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. minimalną i maksymalną.). średnia i maksymalna. sprzętu i robocizny. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. Rys. mamy cenę dostawcy. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. podwójnego znaku cudzysłowu.

Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. Okno importu cennika. 60). Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. 60. karta ‘Cennik importowany’. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. ‘Cennik wynikowy’. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. Rys. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. gdy klikniemy na przycisku . Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. czy też nie. 58) i pojawi się.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. z informacją o sposobie importowania. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. 86 NORMA PRO . Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. . gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa.

Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. W przypadku gdy importujemy cały dysk. w polu Pozom cen z: – okres. Pojedynczy plik. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. a w pozostałych polach określamy jego cechy. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. a domyślny sposób importu. odznaczamy go na liście. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. Program do kosztorysowania 87 . można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). W grupie ‘Importuj’ określamy. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. wtedy gdy są potrzebne. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS.85). to cały dysk. czyli okresowo lub Dynamicznie. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. a w polu Opis: – opis cennika. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. czyli na bieżąco. czy importujemy Cały dysk. ceny pozycji dla koszt. Zapytanie do:. którego dotyczy cennik.

Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. na przykład ceny minimalne. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Rys. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. Karta ‘Opcje importu’. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. 62. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. 61. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. aby stare dane zostały usunięte. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy.Rys. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. 88 NORMA PRO .

Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. lecz bywa tak.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. 63. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. 64). 1. 64. W oknie importu. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. 63). wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. Rys. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. 2. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. naciskamy dowolny klawisz. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. Rys. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. Program do kosztorysowania 89 . trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…).

90 NORMA PRO .3. Rys. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. Rys. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. opis oraz nagłówki kolumn. 66. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. 65. poziom cen. 4. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. typ.

W programie Norma Pro można importować różne cenniki. 5. a potem cennik). nie robimy żadnych zmian. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. aby stare dane zostały usunięte. Jeśli życzymy sobie. cenniki własne. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Jeśli wszystkie dane akceptujemy. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. ponieważ od niego zależy. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. Program do kosztorysowania 91 . ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. ♦ W oknie importu. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. np.Jeśli chcemy. mogą nie zostać rozpoznane. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. Jeśli jednak chcemy. jednak inne nietypowe. klikamy na przycisku OK. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego.

Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. 92 NORMA PRO .dbf). Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. zostaną wyświetlone pliki *. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Okno wyboru i importowania pliku cennika. Aby to zrobić. Ceny elementów RMS (*.txt). 67. 68. Rys.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np.dbf zawierające ceny pozycji. Rys. klikamy na przycisku Przeglądaj….

Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . tworząc zwykły cennik. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. na karcie ‘Cennik importowany’. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. to ogromna. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. wybieramy Intercenbud. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Ci z Państwa. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. Ci z Państwa. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. a następnie zaimportować go tak. wybieramy Intercenbud. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu.icb. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. na karcie ‘Cennik importowany’.

zaś faktycznie kryteria będą nowe. 57) zaznaczymy cennik. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. 69). które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. zgodne z nowymi kryteriami. dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. 94 NORMA PRO . a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. 58. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. 69). stare dane zostaną z cennika usunięte. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. wybieramy typ cennika. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. W oknie. takim jak na rys. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym.

Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. -. szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. w których nazwie wystąpi słowo śruba. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. *. Program do kosztorysowania 95 . "" . Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. zostaną wyszukane wszystkie elementy. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. wpisywanej w polu Nazwa. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. zostaną wyszukane wszystkie elementy. 69. Kryteria te określa się w oknie. 69). I wtedy w określaniu nazwy. ). Rys. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów.

Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. to indeks ETO wg KMB. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. cennik 96 NORMA PRO . itd. cegła klinkierowa czerwona. należy w opcjach programu. zostaną znalezione wszystkie elementy. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara).Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. które nie zawierają w nazwie słowa szara. symbol u dostawcy. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. indeks PKWiU. Inne parametry. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. cegła wapienno-piaskowa czerwona. określonym przedziale. system przyjmie. typ RMS. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . jednostka miary. Aby skorzystać z tych danych. nazwa skrócona towaru. potem dowolny ciąg znaków. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. które w nazwie mają słowo cegła.). Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. dostaniemy wszystkie cegły. w polach Cena jedn. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. oryginalny producent. zostaną wyszukane te elementy.ini. które pomogą nam wybrać właściwe elementy.

Aby to zrobić. a następnie wybieramy Capital. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. hurtowe. edytować. na karcie ‘Cennik importowany’. zaznaczamy opcję System. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. magazynowe). Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. a następnie na liście cenników (rys. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. 70). Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). ceny detaliczne. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. gdzie wybieramy firmę. Rys. poziom cen (np. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie).okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . Jeśli importujemy cennik Capital. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. 70. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy.

Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. najpierw musimy wybrać bazę. kodzie jednostki miary („Kod j. „R” – robocizna). 71. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. a dopiero potem cennik. Cennik elementów RMS. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. W tym wypadku.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. 71). Nagłówki kolumn cen są takie. z której wybieramy potrzebny cennik. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej….m. Cenniki można obejrzeć również wtedy. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. 71. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. 98 NORMA PRO . od razy dostaniemy listę cenników.m. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. Rys. jak na rys. 85). który chcemy zobaczyć. „S” – sprzęt.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. nazwie jednostki miary („J.”). a następnie Pokaż bazę cenową.”). nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową.

Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. indeks PKWIU. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. może się zdarzyć. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. uaktywni się przycisk Dostawca…. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. Sposób sortowania jest istotny. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. pojawia się przycisk Wstaw. posortujemy listę według tej kolumny. Jeśli jest zaznaczona. Program do kosztorysowania 99 . gdy cennik jest bardzo duży. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. W górnej części okna znajduje się grupa. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. którą można wstawić do kosztorysu. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. sortowana jest tylko jedna kolumna. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów.stawka VAT. kod dostawcy. usuwanie i edycję danych elementu RMS.

Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . rodzaju materiału.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . że jest to materiał. Rys. który można wstawić do stępny poziom. zaś ikona okna. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. 72. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. 72). Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. 45). rabat i symbol towaru. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. „Rodzaj materiału”. „Jm” i „Kod jm”. Wraz ze zmianą poziomu. że istnieje na. a w końcu do listy konkretnych materiałów. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. . który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys.

aby miał długość siedmioznakową. Rys. Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. zaś przycisk poziom. Program do kosztorysowania 101 . 74.tej uprzednio drodze. Rys. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. W górnej części. . Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. 74). Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. 73.

102 NORMA PRO . gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). W oknie zawartości cennika (rys. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. cenach. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. a na. a następnie konkretny cennik. Dostaniemy okno takie jak na rys. nazwie pozycji („Nazwa”). z stępnie klikamy na przycisku tym. Aby dopisać nowy element. z listy baz wybierzemy bazę. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. że pola staną się dostępne do edycji. „Numer katalogu”).m. taprzycisku kiego jak na rys. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). 72. numerze pozycji („Pozycja”). numerze wariantu („Wariant”). Program zapyta. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna.”). Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. tak jak cenników elementów. podświetlamy go. 72. Po pojawieniu się ekranu. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. jednostce miary („J. klikamy na nim (zostaje podświetlony). czy na pewno usuwać. a następnie na przycisku .

katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. zawierający szczegółowy opis pozycji. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. W oknie pozycji znajdują się dane. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. Rys. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. 76). 99). Program do kosztorysowania 103 . Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. pojawi się przycisk Wstaw. 75. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). Cennik pozycji.

Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. dla której określamy wszystkie dane. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. Okno danych pozycji. Resztę danych.Rys. czyli nazwę. jednostkę miary. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. które pobierane są z poprzedniej pozycji. 104 NORMA PRO . Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . opis oraz ceny może mieć inne. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . katalogu i podstawy są nieaktywne). Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. jak pozycja macierzysta. numer katalogu. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . 76. nazwę katalogu i numer pozycji takie same.

Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. To. Program do kosztorysowania 105 . do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. nazwą i opisem. zmieni się on we wszystkich pozycjach. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. ale wspólnym wydawnictwem. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). podstawą. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Cennik obiektów.c. nazwę lub opis. poddziały i całe kosztorysy. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. czyli działy. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. Cenniki obiektów Cennik obiektów. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. to wyróżniony cennik pozycji.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami.u i m3 k. z którego pobierane są ceny.

Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. 77). Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. których towary występują w kosztorysie. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. 106 NORMA PRO . Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców.

gdy edytujemy. kiedy zostało wydane. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. Okno edycji wydawnictw i katalogów. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. w polu Czas wydania: – okres. umieszczonych pod listą wydawnictw. dodajemy i edytujemy dane katalogów. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 .Rys. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. . 79). 78). Wydawnictwa usuwamy. Przyciskami . 77. . Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. w których występowały ich pierwotne wersje.

W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. gdy edytujemy. 79.Opis: krótki opis wydawnictwa. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Rys. Dane wydawnictwa. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. kod ten można wybrać z listy. Rys. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. Okno danych katalogu. 78. która rozwija się po kliknięciu na strzałce. 108 NORMA PRO .

w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. 79. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). w jaki importowane są inne cenniki. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. Program do kosztorysowania 109 . Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. 2. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy.

Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. 4.3. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. w której znajduje się aktualizowany cennik. 80). z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. jeśli szukamy pozycji. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. Klikamy na OK. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. W górnej części okna. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. wyświetlane są tylko cenniki RMS. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. 110 NORMA PRO . którą chcemy przeszukać. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. w której ma się znaleźć cennik. Program wykona szukanie. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. które dołączamy do przeszukiwania. znajduje się lista cenników. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium.

ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. które występują w danym cenniku.Rys. 80. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. 81). Program do kosztorysowania 111 . Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. na liście zobaczymy tylko te elementy.

82. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. 112 NORMA PRO . Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. W górnej części okna zaznaczamy bazy. 81. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. Rys.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 82). które mają być przeszukane.Rys. 83. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys.

Rys. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. które znajdują się w tej bazie. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. 83. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. Gdy wybierzemy Wszystkie.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. Program do kosztorysowania 113 . Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość.

• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. które zostanie wyświetlone (rys. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. • wybieramy bazę docelową. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. W oknie. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. 84) w górnej części decydujemy. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. Rys. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. w której ma być umieszczona kopia. 84. 114 NORMA PRO . Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy.

które zobaczymy (rys. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. . To oznacza. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. a potem usunąć z bazy źródłowej. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. 85. Rys. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . .♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. sprawdzić. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. W oknie. nadawana jest mu nowa nazwa. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. Program do kosztorysowania 115 . Okno wyboru bieżącego cennika. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. bezpieczniej jest go skopiować. oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. czy znajdują się w nim dane. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. Ten cennik.

które zostanie wyświetlone na ekranie. możemy również zaktualizować Ceny obiektów.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). Zaznaczając opcję Ceny robocizny. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. materiałów lub sprzętu. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. z menu Ceny (menu to pojawia się. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie.

który ma być zaktualizowany. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. w którym wybieramy dysk. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. zaznaczamy ją. po pokazaniu się okienka takiego. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. wyświetli się okno z ich listą. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy.i. jak na rysunku z prawej. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. musimy zdecydować. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. Aktualizacji podlega bieżący cennik. a następnie Program do kosztorysowania 117 . W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU).

Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. Aby to zrobić. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . według którego współczynniki zostaną przeliczone. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. w którym dany element się znajdzie. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). zaznaczamy wszystkie kategorie. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. lub na nowo ustawione.

a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. województwo. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. promocjach. adresy. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www.nia danych do programów kosztorysowych. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. nazwę dostawcy i producenta. 86. jednostka miary. Rys. sposób pakowania. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . Strona główna bazy Intercenbud. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. kosztorysantach. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. rabatach. daty obowiązywania ceny. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. ciężar właściwy. indeks PKWiU.

w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. o adresie www. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail. 120 NORMA PRO . Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów.pl. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie.com.działają. kontakty telefoniczne. branżę. adresu. adresu e-mail i strony www i oraz branży. województwa. loginu i hasła dostępu. przygotowanej do tego stronie. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. Baza Intercenbud. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen.Intercenbud. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. a następnie wysłać je do Administratora. telefonów i faksów. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. do której należą. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. Można to robić „on line”.

która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. które go interesują. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. 87. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. Do tego celu służy strona szukania. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. jak i określonych danych dostawcy. Program do kosztorysowania 121 . Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). Rys. 87). 88) oraz lista dostawców tych produktów. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. 91).

122 NORMA PRO . 90). 88. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. Dane towaru. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. Rys. Lista materiałów uzyskana z bazy danych.Rys. na której wyświetlane są dane towaru (rys. 89) i analogicznie. 89.

Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 90. 91. Lista dostawców wyszukanych materiałów. 91) Rys. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów.Rys. Dane dostawcy.

124 NORMA PRO . Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. na stronie wyszukanych materiałów (rys. Aby wejść na stronę generowania ofert. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. Rys. do których można wysłać zapytania ofertowe. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. 92). komu i na jaki adres wysłać ofertę. 92. dzięki czemu dostawca wie. Lista dostawców. Utworzona wiadomość może być edytowania.

a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. rys. 93. należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. Strona. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. 87). Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. Rys. 88). 94). 94.Rys. Aby wygenerować plik Intercenbudu.

w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. 96. Rys. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. 126 NORMA PRO . jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. Rys. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. W następnym etapie. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud.okienku pokazanym na rys. 96). 95.

60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. Aby program mógł je odszukać. 97 w kolumnie ‘kl. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . można zmienić dane bazy wynikowej. co widać na rys. Rys. W okienku importu. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. na stronie szukania (rys. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. to ich ceny nie zostaną znalezione. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. Aby to zrobić. 97. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik.’. zgodnego z załącznikami ministerialnymi.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. a wstawimy pozycję z katalogu. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. 61). Jeśli format został poprawnie rozpoznany. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys.

a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. 98. 128 NORMA PRO . Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. Rys.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. 98). podrozdział Opcje programu). jak z Intercenbudu internetowego. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. Kartoteka RMS.

Opis ten ma znaczenie informacyjne. które się pojawi (rys. Okno tworzenia nowego kosztorysu. Może to być Program do kosztorysowania 129 . OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia.: wpisujemy nazwę kosztorysu. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. Rys. może zawierać polskie litery. 99. 99). będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. ♦ W okienku.7. o zakresie prac.

który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób.narzuty dla całego kosztorysu (np. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). według którego będą obliczane narzuty. zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. Nk . Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). 1.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. Kp+Z). VAT). 2. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu.

Opcje obliczania narzutów). Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. N – wartość narzutów (np. co wybierzemy w tym momencie. Aby dopisać następny cennik. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. zaś cennik zostanie dopisany do listy. 100). To. w polu Cennik: – identyfikator cennika. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). VAT) 3. dostaniemy listę baz. a następnie właściwy cennik. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. z której cennik pochodzi. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów.kosztorysie. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. z której wybieramy bazę. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Pierwszy cennik. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. Program do kosztorysowania 131 .

przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. 132 NORMA PRO . zaś przycisk . Karta. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. 100. Rys. jak na liście. 101. 101). Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. Jest to Przyciskami istotne. a wia edycję. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys.Rys. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. umożli. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy.

Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. który wcześniej został zapisany na dysku. gdyż można je zdefiniować później. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. Po pojawieniu się okna z rys. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Po ukazaniu się okna z rys. z którego wybieramy kosztorys bazowy. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. 102). polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. karta ‘Ścieżki programu’). Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys.

102. Jeśli otwieramy kosztorys. który chcemy wprowadzić. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. Zaraz po pojawieniu się okna z rys. Rys. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . będzie nim typ Kosztorysy(*.kst).

002. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. wartość i dane użytkownika. Rys. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. 103. itd.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. które się ukaże. z którą został otwarty. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. następnie w oknie. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. ♦ W dolnej części okna. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. od najmłodszej do najstarszej. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej.

104. Za każdym razem. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę.Rys. Wersja kst (plik o rozszerzeniu .KST) oznacza 136 NORMA PRO . wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. 104). gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. jaką część kosztorysu zapisujemy. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. tworzona jest kolejna wersja. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. Okno zachowywania kosztorysu. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować.

że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. 105. Załóżmy. Kopia zapasowa nie powstaje. 002. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń).001. 002. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). W tym momencie musimy podjąć decyzję. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . 105). Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia .BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. itd. od najmłodszej do najstarszej (tzn. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. to aby ją wczytać. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. Rys. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. itd.BAK nie jest zaznaczona. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany.ostatnią wersję kosztorysu.

*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi. Rys. 138 NORMA PRO . Plik ten następnie otwieramy do edycji.AWA (patrz rys. 106). 106.typ Wszystkie pliki(*.

Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. według których obliczany jest kosztorys.8. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. 130). 107). wyglądy ekranów. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. dostęp do cenników. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. W oknie opcji (rys. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. w trakcie pracy z kosztorysem. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. jako zwykły kosztorys. rozliczeń materiałów i robocizny. przeliczanie walut. itd. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys.

140 NORMA PRO .nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Opcje. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. Rys. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). 107. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców.

108.Opis. Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. streszczający charakter robót. Rys. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. zamienny i powykonawczy. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. 107). znajdującym się na karcie ‘Opisy’. Program do kosztorysowania 141 .

110. 109. Wybieranie typu kosztorysu. Zachowaj jako domyślne. 110). 142 NORMA PRO . Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. Wyjaśnienie. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Wczytaj z kosztorysu. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. Opcje druku strony tytułowej. Rys. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony.Rys. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne.

111.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. Inwestor. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. Adres inwestora. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. pojawią się na wydruku jako komentarze. Rys. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). najpierw narzuty na kosztorys. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). które mogą znaleźć się na stronie. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. itd. Pole to staje się niedostępne. Adres inwestycji. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji.

Rys. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. wspólne.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. 144 NORMA PRO . w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. kosztorysu. 112.. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. 107) umożliwia wywołanie okna. indyw. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. wspólne.

Program do kosztorysowania 145 . może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. a z prawej zawartość paragrafu. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. poziom ( Kontynuacja numeracji). Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. Jeśli tak zrobimy. W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. Na rys.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. Szablony numeracji dodajemy.

Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób.3… 146 NORMA PRO . jak na rysunku poniżej. III…. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. zaś dla poziomu 3 – 1. który aktualnie formatujemy. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie. 113.Rys.2. dla poziomu 2 – . A. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. Okno określania formatów numeracji. Załóżmy. II.C… .B. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją.

Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. Program do kosztorysowania 147 . Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. Najczęściej separatorem tym jest kropka. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. • Jeśli chcemy. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok.Rys. Numeracja poziomu pierwszego. 114. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. który występuje za nim. drugiego i trzeciego. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=).

jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. Karta ‘Numerowanie’. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. jak na rysunku poniżej. na wydruku wcięcia nie będzie. na którym jest drukowana. Wtedy możemy zmienić typ. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. wystarczy kliknąć na przycisku . rozmiar i kolor czcionki oraz tło. 115. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. Rys. 115). gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. Numerowanie elementów. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. pozycji i działów (rys. zaś separatorami poziomów są kropki. 148 NORMA PRO .

zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie.(tylko pokazanych). W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. Jeśli jednak chcemy. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. 116. pozycji czy działów nie są numerowane. Standardowo działy numerowane są cyframi. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. z prawej w sposób ciągły. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. 117). • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS.. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. Z lewej pozycje numerowane działami. 116). Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. aby były.2 . Program do kosztorysowania 149 . numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. Rys. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie.. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie..

Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. 150 NORMA PRO . 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić.Rys. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. 117. Opis wyboru cenników znajduje się na str. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. Rys. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. Karta ‘Ceny i waluty’. 118. Z lewej numeracja ciągła. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’).

Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. podstawę. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. od razu wybieramy cennik. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. to znaczy jako cennik. Opis karty znajduje się na str. 119). a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. numer. nazwę. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. Program do kosztorysowania 151 . najpierw wybieramy bazę. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). a potem cennik. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. Domyślne wydawnictwo. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. wartość takiego kosztorysu. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). BAZY CENOWE I CENNIKI. z którego pobierane są ceny. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. jeśli zaś jest jedna baza. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza.

Rys. gdy w opcjach kosztorysu. jaką będę miały obiekty. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. a w polu Wariant – numer wariantu.Karta ‘Cennik obiektów’. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. 119. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. 152 NORMA PRO . to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. to w oknie zmiany danych RMS. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. gdy był zastosowany rabat. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. mimo ustawionych rabatów producenta. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego.

Rys. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. zawody są sumowane.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. gdy cena dostawcy była równa zeru. Rys.. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. 121. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. Program do kosztorysowania 153 . ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. gdy nie była podana cena dostawcy. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. Gdy zaznaczymy opcję Razem. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. Karta ’Ceny dostawców’. 120.

♦ W grupie ‘Współczynniki norm. 154 NORMA PRO .Pozycja z robocizną rozliczaną razem. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. 122. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. 123. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:.Rys. Pole to jest niedostępne. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Rys. 124. Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. Materiały te mogą być Nie odliczane.

Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. Rys. 125. I tak.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. jeśli włączymy działami. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. jeśli chcemy. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. opcję działami. jeśli zaznaczymy dla całości. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych.

W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. 126. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. 156 NORMA PRO . to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. 126). Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. których nie będzie można zmienić. Rys. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów.

W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej..Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. a więc również zmienią się te koszty. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. Trzeba przy tym pamiętać. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. a koszty przewozu. a koszty transportu jako osobne pozycje. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. oznacza. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). montażu. dla wszystkich materiałów. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. 225) procent ten też zostanie zmieniony. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. Program do kosztorysowania 157 .

. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. 127. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. nakładów i wartości jednostkowej i norm. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. podsumowania kosztorysu. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. Rys. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). i dalej wszystkie następne. podsumowania pozycji. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe.

to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1.51= 57. Na rysunku widać. 129.. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz.. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. 128. Na rysunku widać.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57.11) jest równa sumie częściowej (=57.60+49. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys.dokładnością. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. Rys. 130). 129). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1. można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. 128). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Rys. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys.51= 57. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż.60+49.10).11). Program do kosztorysowania 159 . Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa.

zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach.. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie.Rys. 160 NORMA PRO . 130. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. Jeśli nie chcemy. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane.

132. Podsumowanie kosztorysu. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. Karta ‘Widok zestawień’. Program do kosztorysowania 161 . 133). Rys. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys.Rys. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. 131.

to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych.. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości.Rys. 134). 135). ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. w kolejności od największej do najmniejszej. Jeśli jest zaznaczona. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . 133. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. to wyświetlana jest informacja o nazwach. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. informacja o nich się nie pojawi (rys.techn. Podsumowanie kosztorysu.

-techn.. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. Tabela elementów scalonych. Rys. Program do kosztorysowania 163 . 135. Tabela elementów scalonych. Rys. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.). Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. 134. 136). Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Tabela elementów scalonych. 136. Włączona opcja Pełna. Włączona opcja Bez parametrów ek. w których znajdują się pozycje. Rys. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2.

• Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. 137). Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. które działy mają być pokazywane. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys.materiał. w działach ustalamy. 138). Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. dotyczącym widoku Zest. będzie on pokazany w tabeli. 164 NORMA PRO . w których znajdują się pozycje. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. Tabela elementów scalonych. Rys. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. to w ostatnim wierszu danej grupy. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . I tak. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. 137. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy.

Program do kosztorysowania 165 . Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. 140). w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys.Rys. 139. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. 138. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS.

Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. Podsumowanie pozycji. Rys. 140. Wydzielenie nakładów stałych. Pokazane ceny jednostkowe. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). 141.Rys. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Podsumowanie pozycji. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. 166 NORMA PRO . Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. 142. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Podsumowanie z narzutami. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Pokazane materiały inwestora. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami).

a współczynnik norm również jako wyrażenie. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. norm. to w wierszu RMS. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. 142. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia.. 142). ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. norm. Z prawej strony karty (rys. jak to widać na rys. jak rysunku z lewej. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. Załóżmy.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. a nie tylko jego wartości. Program do kosztorysowania 167 .

144). 143). norm. to przed każdą grupą robocizny. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. Dane RMS razem z informacją o dostawcy. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. -M-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp.-S-. jeśli zaś tytułem -R-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. 168 NORMA PRO . Rys. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. 143. -Mlub -S-. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. norm.

Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. Opcje ochrony przed zapisem. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji.Puste wiersze Rys. Rys. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. Widok pozycji. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. nakładów. 145. 144. Program do kosztorysowania 169 . ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. obmiarów i wykonanych robót.

• Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. jeśli już było określone. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. 170 NORMA PRO . Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. Jeśli nie ma aktualnego hasła. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. sprzęt’). nowe hasło. będzie można edytować tylko dane nakładów. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. Również wtedy. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. według których był liczony kosztorys. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’).

Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Program do kosztorysowania 171 . Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego.Rys. sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu). a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. ustawienia formularza innego kosztorysu). Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem.Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). 146.

Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu.9. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Rys. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . 147. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. modyfikacji. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. dlatego też wygląd ekranu głównego.

sprzętu i materiałów). otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. w zależności od widoku. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego.widoku Kosztorys. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. Program do kosztorysowania 173 . opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. EDYCJA OBMIARU. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. Dla innych widoków. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny.

nad którym pracujemy. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. w całym kosztorysie. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary.Przedmiar (tylko obmiary). korzystając z polecenia Zestawienia. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. materiałów inwestora itd. że będziemy stosować rozliczanie robót. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. sprzętu. Poza tym. w działach lub okresach rozliczeniowych. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. ceny. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu.. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. normy. pozycji bądź działów. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. staje się dostępne polecenie Warianty danych. materiałów. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy.). działach lub całym kosztorysie inną stawką. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. itd. sprzętu i materiałów). Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu.

Program do kosztorysowania 175 . poleceniem Zmień… – zmienić opis. jak również narzuty wspólne działów.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. dokładność obliczeń. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. sposób rozliczania robocizny. które umożliwia edycję kluczy planów działów. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. waluta itd. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. przyjęcie ich lub odrzucenie. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. cennik i poziom cen.

Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. scaloną lub obiekt. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. jego dział lub poddział. uproszczoną. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu….

zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Wstaw materiały…. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu.Wstaw do cennika. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. pozycji. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do.

sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. na którym można wykonywać obliczenia. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). przygotować wydruk pod kątem formatu strony. aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. 178 NORMA PRO . korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. (Układ strony…). Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. takie jak działy i kosztorysy. nagłówków i stopek dla wybranego typu. czcionki. a wynik przenosić do Normy przez schowek. itd. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). Wypadku gdy chcemy. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. sposoby obliczania narzutów. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania….nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…).

poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. możemy skorzystać z tzw. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Poleceniami Główny pasek narzędzi. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. właścicielu i numerze licencji. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. a w drugim – Działy. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. gdy przysłaniają się wzajemnie. które porozrzucane są po ekranie. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. aby było widać pasek tytułu każdego okna. jeśli zaznaczymy element RMS. pasek stanu i drzewo kosztorysu. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. Program do kosztorysowania 179 . 148). Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. Wszystkie zmiany.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. na którym chcemy wykonać jakąś operację. zaś poleceniem Kaskada tak. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. menu kontekstowego. Pasek narzędzi widoku. jego producencie. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu.

Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. tak jak będzie wydrukowany. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku.Rys. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. 148. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. Jeżeli przycisk jest wyszarzony.

które można cofnąć. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. co widać na widoku. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Widok skrócony można stosować. co widać na widoku). • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. Program do kosztorysowania 181 . • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. itd. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. wartościami. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok.

cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. jeśli zostały zdefiniowane. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. 182 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. to znaczy kosztów robocizny. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. cenami i wartością. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Aby uzyskać te same widoki.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. materiałów i sprzętu. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. które występują w menu Zestawienia. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami.

• Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Rys. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. Okno kosztorysu. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. Program do kosztorysowania 183 . Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Jeśli jest wciśnięty. 149. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. w którym najczęściej pracujemy. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. posiada pasek tytułu. tak jak każde inne okno. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. widok Kosztorys.

jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. w Intercenbudzie. dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. 184 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. itd. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. jeśli robociznę – zestawienie robocizny.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. Na przykład.

Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. odchodzą gałęzie działów. Jeśli zaznaczymy Pozycje. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. Program do kosztorysowania 185 . Jeśli drzewo zostało raz wywołane. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. jaką jest kosztorys. poddziałów i pozycji. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. Jeśli zaznaczymy opcję 1. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami.1…1. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu.1…1. który ma przyporządkowany wariant. pozycji lub działu. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. Klikając na znakach plus . W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. W drzewie tym od głównej gałęzi. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź.

z którą współpracuje kosztorys. jeśli tak. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. materiały: –M). na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). czyli iloczyn 186 NORMA PRO . to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. 150. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). do którego działu i poddziału pozycja należy. w której wyświetlona jest jego nazwa.”) oraz wartość danego elementu. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. jednostka miary (kolumna „jm”). Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. W przypadku wystąpienia błędu programowego. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. Pasek stanu (komunikatów). Elementy RMS są również numerowane. natomiast pod numerem znajduje się informacja. czyli numer katalogowy pozycji. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. Postać numeru zależy od tego.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. którego treść może być interesująca dla twórców programu. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy.

Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. 151. To. Program do kosztorysowania 187 . jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). Rys. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. „M” i „S”).obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. a na końcu działu – podsumowanie. Informacje o tym. jakie kolumny i podsumowania widzimy. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. to w widoku pokazane są również ich nazwy.

pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. na której kolumnie i wierszu klikniemy. ale poza kolumną „Opis”. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. pozycji. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. w których występują nazwy lub opisy działów. 188 NORMA PRO . wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. którą chcemy poddać zmianom. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. Aby zmienić szerokość kolumny. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. nakładów RMS czy narzutów. a w zależności od tego. należy wyświetlić go na ekranie.

puszczamy przycisk. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). co oznacza. tzn. a kolumna znika z widoku. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. Program do kosztorysowania 189 . możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . która porusza się razem ze wskaźnikiem. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. której nie chcemy mieć na ekranie.W zależności od tego. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku.

Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. gdy szukany tekst ma być wyrazem. Rys. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). jeśli wcześniej były rejestrowane. 152. 190 NORMA PRO . Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. a nie fragmentem tekstu. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. w oknie wyszukiwania (rys. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże.

<Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Aby zaznaczyć kilka elementów. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. zaznaczamy pierwszy z nich. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Program do kosztorysowania 191 . należy zaznaczyć jeden z nich. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna.

<Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. pola wyboru.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. to do pierwszego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. to do ostatniego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. 192 NORMA PRO . opcje i przyciski. <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy.

Program do kosztorysowania 193 . znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ).10. tabelę i kolumnę. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. Okno katalogów znajduje się na ekranie. rozdział. za którą ma zostać wstawiona. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. dopóki go nie zamkniemy. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. w jakim został wyświetlony kosztorys. Okno katalogów można również zwinąć. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. niezależnie od widoku.

Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. 194 NORMA PRO . tabeli (np. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji.12). 153. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi.04) i kolumny (np. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować.Rys.02). numer katalogu (np.4-01). 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. rozdziału (np. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. na karcie ‘Opis’ (rys. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. które będzie poprawiane. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. czyli typ katalogu (np. KNR). Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji.

Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. 154. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. ♦ W polu Lp. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki.Rys. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. w pole Lp. Okno danych pozycji kosztorysu. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). podrozdział Widok Przedmiar). karta ‘Opis’. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. Jeśli opcję tę wyczyścimy. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . na przykład na miejscu o numerze 6. wpisujemy liczbę 6.

która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. 155. 155). ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. 196 NORMA PRO . Wyświetlany jest numer indeksu elementu. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. 154. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. Rys. w którym został wydany katalog norm. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys.

to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje.♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). jeśli chcemy. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. Jeśli opcja ta została zaznaczona. Rys. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. Na karcie ‘Współcz. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. 156. Materiałów i Sprzętu. aby były różne od jedności. Pozycja. Program do kosztorysowania 197 . norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach.

Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. Rys. do której zaliczymy daną pozycję. gdy zostanie wybrany dany wariant. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. 157. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. 198 NORMA PRO . z którego została wstawiona dana pozycja.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. dla których są modyfikowane grupę wariantów. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu.

Lista elementów podobnych do wybranego. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. Rys. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. w których pozycjach występuje ten element. 158. klikamy na przycisku Pozycje…. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. Na liście tej zaznaczamy element. Jeśli chcemy podejrzeć. których indeksy znajdują się w bazie. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. 158). Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. klikamy na przycisku OK. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. klikamy na przycisku Anuluj. klikamy na przycisku Dodaj nową. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. OK i Anuluj.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową.

których nie znaleziono w cennikach. 160. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. Rys. otrzymamy następne okno (rys. Propozycje wstawienia elementów RMS. w którym wprowadzamy przelicznik (rys.podświetlony. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. a po potwierdzeniu z oknem. Rys. 160). Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. dostaniemy ekran z propozycją zamiany. 159. Jeśli wybraliśmy element. 200 NORMA PRO . w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. 161). konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. 159).

W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. czy grupa zawiera jakieś warianty. 162. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. Program do kosztorysowania 201 . jaki element zastosować. Rys. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. a w kolumnie „Z grp. 161. w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. czy bez niej (NIE). Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych.” – informacja o tym. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. 162). program nie jest w stanie podjąć decyzji.Rys. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami.

163. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. 163. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). nie wariantowe nakłady. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Jeśli jest zaznaczona. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. czyli farba olejna. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. Aktywny jest pierwszy wariant. 202 NORMA PRO .Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. Rys. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. których możemy użyć do malowania. a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. Na przykład na rys. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów.

zaś norma na robociznę została zwiększona. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. 165. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. Rys. materiały lub sprzęt. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. dla którego norma=0. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. a następnie na OK. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. Rys. Nowy dział. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. Program do kosztorysowania 203 . pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). 164.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. należy zdefiniować nowy dział. Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę.

na karcie ‘Widok pozycji’. Pozycja będąca kosztami transportu. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. Jeśli chcemy pominąć robociznę. w polu Odległość: wpisujemy odległość. 166. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. Znacznik:. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . 165).W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. która kategoria została wyzerowana (rys. Wydawn. Rys. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. 166). UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. w opcjach kosztorysu.

Rys. czyli elementów M lub S.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. katalog. Okno to ma puste pola. Wygląd okna i pola. 167. które w nim wypełniamy. materiały i sprzęt nie są dostępne. współczynniki norm na robociznę. 168). Na karcie ‘Współcz. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. z których część wypełniamy ręcznie. podstawę i wariant dla tej pozycji. Jeśli przewozimy sprzęt. inne dla sprzętu.oraz zaznaczamy.197). Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. Program do kosztorysowania 205 . Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. pojawi się pole Liczba przewozów. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys.

który transportujemy. w którym klikamy na przycisku Szukaj. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. 169). Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Aby ściągnąć z kosztorysu element. w wy- 206 NORMA PRO . 168. gdy dodawane są koszty transportu. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. Rys. Okno wstawiania elementu RMS.Rys. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. 169. 169.

którą można przewieść jednym kursem. Wielkości kosztów transportu. Określanie kosztów transportu materiałów. to informacja o tym. Rys. jaką jest transport. których nie da się przewieźć jednym kursem. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. a element wprowadzony do pozycji. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. zostanie umieszczona w opisie pozycji. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Program do kosztorysowania 207 . Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. 170.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . ile kursów potrzeba. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę.

). Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. 171. 208 NORMA PRO . rozliczanie w innych pozycjach. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. poprawianie.). Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. rusztowania itd. Rys. upraszczanie. kopiowanie. Okno określania kosztów transportu sprzętu.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. 171). można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. przenoszenie. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). scalanie itd. Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. jednym transportem wysyłamy betoniarkę.

a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. 202). W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. 172. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). rys. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja.Rys. Element ten jest traktowany jak każdy inny element. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. w któ- Program do kosztorysowania 209 . Pola okienka z rys. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. 172 wypełniamy tak. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”.

Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. Rys. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370.4500). teoretyczny skład zespołu roboczego=2. przenoszenie). a potrzebujemy 10 kompletów. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. czyli o łącznych nakładach=570. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań.6368 r-g.9396*10/(0. 173. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”.40 zł. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. 0. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań.3028 r-g i 200.84. 174) 210 NORMA PRO . Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. np.40.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). poprawianie. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie.84*2)=3398. cena jednostkowa=0. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. Na przykład. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. współczynnik wykorzystania rusztowań=0.9396 r-g. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10.

czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . które uzyskamy. ). Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. W okienku.Rys. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. 175. 174. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. Rys. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. 154. takim jak na rys. . takie jak KNR czy KSNR. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy.

a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 214). Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. 212 NORMA PRO . 178) edytujemy pola. str. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. sprzęt i materiały lub wtedy. zaznaczamy ją. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. Aby pozycję uprościć. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. w którym na kartach ‘Opis’.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. tak jak pozycje z katalogów. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. W ten sposób. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. do których istnieją cenniki robót. ‘Współcz. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy.

ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. co wstawianie pozycji uproszczonych. w przypadku usuwania elementów RMS. Pozycja z rys. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). Rys. zaś w drugim wstawia się pozycję. to znikną one z ekranu i kosztorysu. 176 po uproszczeniu.Rys. Pozycja przed uproszczeniem. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. 176 i rys. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. 177. 176. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. RMS-y można przywrócić z katalogu. Program do kosztorysowania 213 . W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. Na rys. Jeśli będzie to konieczne. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

Program do kosztorysowania 223 . aby wstawić pozycję (rys. operacja zostanie wykonana automatycznie. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. 188). program zapyta. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. Rys. 188. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. co użytkownik ma zrobić. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym.

Domyślnie jest to kolor zielony. Okienko przesuwania pozycji. Aby zaznaczyć kilka pozycji. należy zaznaczyć jedną z nich. karta ‘Kolory ekranu’). ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. za którą przesuwamy wybraną pozycję. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Rys. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. 189. którą chcemy przenieść. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero).Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. zaznaczamy pierwszą z nich. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. 224 NORMA PRO . Jeśli chcemy.

przeciągamy ją na pozycję. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). za którą umieścimy przenoszoną pozycję.♦ Klikamy na pozycji. odwołania do obmiarów. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. która została podświetlona. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować.). Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. itp. za którą ma zostać umieszczona. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. 191). 226 NORMA PRO . W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów.Rys. 190. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. 191. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. Okienko usuwania pozycji. Okienko wybierania działów. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. Rys. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji.

Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. zaznaczamy je. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. do którego poziomu działy zostaną pokazane. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. klikamy na przycisku OK. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 .

takim jak na rysunku z prawej. do której jest dołączana wybrana pozycja. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. obmiar. W tym celu należy kliknąć na pozycji. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. 192). Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. współczynniki norm. 154. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). na karcie ‘Współcz. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach .Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. takie same jak na rys. jednostkę miary obmiaru. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. Możemy zatem zmienić opis pozycji. 228 NORMA PRO . W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. jest to jedyny sposób. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach.

192. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. Pozycje. 193. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’.Rys. 194). to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). Rys. na której widać.’ dla pozycji nr 112. Na rys. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . czyli w pozycji nr 112 (rys. Program do kosztorysowania 229 .norm. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. a następnie klikniemy na przycisku .

to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. 195. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. Rys. to zobaczymy. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. 230 NORMA PRO .Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu.norm. Rys. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. 194. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. to znaczy pozycje. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu.

Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. 196. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. 197. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. koszty pośrednie).Rys. Po zaznaczeniu pozycji. gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. dla której definiujemy nowe narzuty. W przypadku. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. Rys. Aby wprowadzić nowy narzut. Narzut. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). 197). który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). W okienku. 196). Program do kosztorysowania 231 . Dodawanie narzutów na pozycję.

jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. jeżeli jest wyłączona. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. 232 NORMA PRO . dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy.Harmonogramowanie robót . 198. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. dodawania. W tym celu podświetlamy pozycję. 198) definiujemy nowe. Jeśli chcemy usunąć klucz. Okno wyboru. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. 199). Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. Rys. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych.

Definiowanie nowego klucza wykonawczego. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. 199. które wprowadzamy ręcznie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. Rys. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. tworząc tym samym nowy system grupowania. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. Program do kosztorysowania 233 . Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji.

Innym. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). Okna kosztorysów umieszczamy tak. Metoda kombinowana jest droższa. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. metoda zwykła jest tańsza. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu.

opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. bo daje świetny efekt estetyczny’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Program do kosztorysowania 235 . a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. mimo że ładniejsze’. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. ponieważ jest stosunkowo tania’.1. 2. 2.

200.Wybrano metodę zwykłą. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. Rys.Wybrano metodę kombinowaną. 201.Popatrzmy teraz. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 236 NORMA PRO .

w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. gdy był zastosowany rabat). tak jak w przypadku pozycji. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. . Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. Rys. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn.11. ). Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. jak na cym im przycisku: rys. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). Okno dodawania nowego elementu RMS. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. materiały lub sprzęt). 202. może być wyrażeniem). to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . miary: wybieramy jednostkę miary. 202 kolejno wypełniamy pola. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. Po pokazaniu się okienka takiego. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu.

w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. Przeszukiwanie kartoteki RMS). Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. w oknie z rys. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. 218). jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. 238 NORMA PRO . lecz przyjmują wartość normy. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji.jako procent od innych nakładów tego samego typu. takie jak na rys. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. najpierw pokaże się okno z polami. 202. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. miary i Cena jedn. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. 45.

aby został on zakwalifikowany do grupy. Jeśli ją zaznaczymy. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty.15. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza.7. Program do kosztorysowania 239 .4. zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. Należy pamiętać. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:).♦ Jeśli chcemy. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. do grupy „Cement I”. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. KNR-W 2-02 0245-01). cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Jeżeli ją zaznaczymy. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. to np. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora).18 i 20.

♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. który służy do wprowadzenia następnego elementu. Rys.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. Rys. 204. 203. 203. Obliczenie nakładów. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. 240 NORMA PRO . Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. 204. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. W oknie tym (rys. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. Czynności. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. Podobny proces ma miejsce. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. czy pozostawiamy dany element. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. Przed dodaniem elementu program sprawdza. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. element zostanie dodany właśnie do niego. katalogowych elementów i ich danych. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . reszta danych się zmieni. czy taki element już istnieje. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. czy zmieniamy mu tylko cenę.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. Jeśli nie – jest dodawany w całości. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. 158) decydujemy. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny.

który zastąpił element oryginalny.” a „kształowniki stalowe profilowane U. 207). jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. Program do kosztorysowania 251 . w jaki były dobierane ceny z cennika. nazwa i dostawca elementu.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. Metodę doboru elementu. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający.. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. 3. 217. Okno. 2.. UW 75(4m). Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. w którym widać. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena.” będą wyceniane jak „Profil Int. Rys. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS.

wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). innym kosztorysie. 202). Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). Raz opracowana lista doboru RMS. 212 i rys. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. 218) wraz z listą znalezionych elementów. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie).Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. 214) możliwe są różne reakcje programu. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. 252 NORMA PRO . W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu.

będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. jeśli zaznaczymy ETO(1). 218). przeglądane będą indeksy elementów. Jeśli zaznaczymy Dowolna. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . bądź Podobne indeksy. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. W pozostałych przypadkach. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. wyświetli się okno (rys. jeśli zaś zaznaczymy U producenta.Rys. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji.

indeksu PKWiU. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. jego nazwy skróconej. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. W tym celu w oknie z rys. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. indeksu KMB. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. 254 NORMA PRO . typu. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. z którego szukanie zostało wywołane. gdy chcemy przeszukać cenniki. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. jednostki miary. dodajemy go do listy (patrz str. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. zaznaczamy opcję Kosztorys. który chcemy przeszukać. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. jeśli zaś opcję Początek. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. to program będzie wybierał elementy. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. 218). w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. ceny oraz według dostawcy. 131). Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. 219).

z którego kartoteka została wywołana. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. W oknie z rys. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. 219. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. że nie zostaną znalezione żadne materiały. Program do kosztorysowania 255 .Rys. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. mimo że są w Intercenbudzie. Kliknięcie na elemencie. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. materiałach i sprzęcie. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. ich lista pojawi się w oknie. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna.

Rys.. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. 256 NORMA PRO . a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. bądź sposób obliczania tych kosztów. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę..Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. 220. dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. 220). Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). Jeśli chcemy zobaczyć. z menu RMS). w opcjach kosztorysu. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny).

Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. 222. 223). • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. Rys. 221.Rys. 222). Program do kosztorysowania 257 .Okno wyboru sposobu rozliczania transportu.

224). 225). Koszty transportu doliczane jako wartość. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys.Rys. Rys. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. 258 NORMA PRO . 223. 224. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. ’karta ‘Liczenie narzutów’). W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu.

a w pozycjach 1. Program do kosztorysowania 259 . Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. 8 i 9 – procentowo.Rys. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. 225. 226 widać.. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’.. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje.. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. Rys. karta ‘Opcje kolumn’). Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). Koszty transportu jako procent wartości nakładu. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. 226. Na rys. polecenie Wyświetlania.

Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw.12. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. które mają znaleźć się w dziale. Operacje wstawiania. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. Definiowanie nowego działu. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. gdy mamy już wprowadzone pozycje. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. 227. Dane ogólne działu Rys. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . przenoszenia. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi).

Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). umieszczony w polu Numer:. co zaznaczony dział. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. Załóżmy. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. chyba że działy są ręcznie numerowane. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. czyli kolejny poziom zagłębienia. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). wprowadzamy tylko jego nazwę. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. aż do 10 poziomów zagłębienia. w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. Numer działu. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej).

a dział „B” ma dodatkowo poddziały. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. 262 NORMA PRO . Wstawmy teraz dział „XXX”. a gdy żadna nam nie odpowiada.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). Jeśli chcemy wybrać inną cenę. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. 228. Dodatkowo. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. Karta ‘Współczynniki norm’. dla którego wybierzemy Następny poziom. W wyniku otrzymamy nową strukturę. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. Rys. „B” i „C”. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0.

na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. 227. nazwę i numer katalogu. Rys. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). 229. podstawę oraz wariant. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. Karta ‘Podstawa’. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy.

jeśli zaznaczymy Wybrane działy. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. 102. zaznaczamy ten dział. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. takie jak na rys. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. współczynniki norm i narzuty będą takie. tam zaznaczamy dział do skopiowania. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. polecenie Działy kosztorysu). 264 NORMA PRO . Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. następnie klikamy na nazwie tego działu. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. wystarczy go zaznaczyć. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). a jego jednostki elementarne. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. jaką ma opis wstawianego kosztorys. przechodzimy do widoku działów (menu Widok.od: i do: zakres usuwanych działów. jak w kosztorysie składowym. Usuwanie pozycji). służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. Aby wstawić kosztorys jako dział. za którym chcemy je umieścić.

230. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. gdy chcemy. której Program do kosztorysowania 265 . • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. jeśli zaś cena jest różna. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. do którego jest wstawiany. zwaną jednostką elementarną. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. Rys. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. to będą połączone w zestawieniu RMS. Dane kosztorysu składowego To.

Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. podrozdział Tabela elementów scalonych). w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. Aby wprowadzić jednostki elementarne. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. Rys. 227). Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. 231). Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. na karcie ‘Liczenie narzutów’. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. Okno definiowania jednostki elementarnej. które się ukaże (rys. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. 231. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. a my mimo to 266 NORMA PRO . z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu….

232. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. czy zaznaczyć tę opcję. 119). ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Rys. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. w zależności od tego. 232. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. 232. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. zostanie wyświetlone okno z rys. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. 232). Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. następnie okno z rys. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. Program do kosztorysowania 267 . Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział.

Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. ile jest poddziałów. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. Za każdym razem możemy zdecydować. 234. 232 tyle razy. to w oknie z rys. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). Rys. który został wstawiony razem z pozycjami. 233. 268 NORMA PRO . 232.Rys. zawierającej poddziały. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały.

Program do kosztorysowania 269 . Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział.

Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. stałe i komentarze. opisu (komentarza). na karcie ‘Widok pozycji’. „^” – potęgowania). stałej lokalnej. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia.13. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. klikamy na przycisku . 12%). program je zaakceptuje. „/” – dzielenia. nawiasy (dowolna ilość poziomów). jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. Jeśli wyrażenie jest poprawne. „*” – mnożenia. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. „–” – odejmowania. 270 NORMA PRO . menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. 235. procenty (np. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. Rys. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. Ekran. funkcje. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu.

Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. Program do kosztorysowania 271 . Komentarz umieszczony w wyrażeniu.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. których wartości są sumowane. ‘ >’ Liczba Rys. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. obmiaru od strony ul. 237. Rys. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. Rys. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. obmiaru od strony ul. Na przykład na rys. 236. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. ujęty w znaki ’ <’ . musimy je potraktować jako komentarz.Królewskiej. Obmiar wraz z komentarzem. Jak widać na (rys. 238.

cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. Rys. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. klikamy na przy. 239. 240). Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. 272 NORMA PRO . Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. 240.

Rys. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. Aby zdefiniować stałą. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych.40. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. Program do kosztorysowania 273 .Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. Okienko definiowania stałej. Po kliknięciu na OK. 241). SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. należy go zaznaczyć. 242. Na przykład na rys. dlatego też nadamy jej nazwę np. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. Okno. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. 242). w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. 245 widać. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. 241. Rys. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. gdzie występuje. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj.

Rys. w której zostały zdefiniowane. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku).Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. które będą widoczne tylko w pozycji. SzerDrzwi3 . Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. to znaczy stałe. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. 243. SzerDrzwi1. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne.SzerDrzwi2. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar.

Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. deklarowane kliknięciem na przycisku . Program do kosztorysowania 275 . 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. jak nazwa stałej globalnej). Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Dla pozycji pokazanej na rys. której wartość wynosi 0. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. sumy częściowe. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). możemy zastosować tzw. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. Poniżej. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. 244. na rys.

„A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. 276 NORMA PRO . Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . 245. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. 246. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych).Rys. których wartości zostaną zsumowane. a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. 246). Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń.

a zaraz za nią numer pozycji. Rys. możemy pominąć numer pozycji i napisać np.5*poz. Odwołania do pozycji.5*#p23. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. #pA. 245). W opcjach kosztorysu. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. że w wierszu obmiaru wpisujemy np. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. który zastąpi ciąg znaków #p.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. 8. Na przykład wyrażenie 8.23.’.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys. Program do kosztorysowania 277 .92A). Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami.5. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. na karcie ‘Widok pozycji’. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. To oznacza. 247.

a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). #p3. np. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. 278 NORMA PRO .2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). skopiowanie ich do Schowka. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu.1. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. Oznacza to. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać.37. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. 248. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. że gdy pozycje numerowane są działami. Na rysunku widać. Rys. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja).

W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. 250). na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. do której jest odwołanie. 250. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. Jeśli usuwamy kilka pozycji. gdy opcję tę wyczyścimy. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. W przeciwnym wypadku. Rys. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. Program do kosztorysowania 279 . do której jest odwołanie.Rys. Jeśli usuwamy pozycję. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. 249. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys.

Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. które dołączone są do programu. Jeśli chcemy. Rys. w oknie. Okno wstawiania funkcji. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. Aby wstawić wzór do wyrażenia. możemy skorzystać z wzorów. w której znajduje się odwołanie. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. 251. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. do której jest odwołanie. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. Dlatego też. do których są odwołania. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek.Podczas kopiowania do schowka pozycji. postać odwołania zostanie zachowana. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . należy je przekopiować wraz z tymi.

które figurują w wyrażeniu. Na rys.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. z prawej po nadaniu wartości parametrom. Z lewej zaraz po wstawieniu. Figura. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Program do kosztorysowania 281 . 253. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej.wysokość). Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. Y i H. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Rys. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. H X Y H X Rys. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. 252.

powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. 254. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. która również się przyda w 282 NORMA PRO . MojaFunkcja. czy mają jakieś wartości i jakie). Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). Rys. ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. który można by potraktować jak funkcję. 256 wybieramy zestaw wzorów. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne.

następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. Okno. 256). Program do kosztorysowania 283 . podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. 254). 257).następnych pozycjach (rys. 256. 255. Rys. zaznaczeniu opcji Funkcja. Rys. Zaznaczone wiersze.

ponieważ wartości argumentów są różne. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. Rys. Dotyczy to całego kosztorysu. a następnie w oknie. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. 257. 258). Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Wartości funkcji są różne. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. 258. działów i pozycji. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. 284 NORMA PRO . czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt.Rys. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn.

w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie.Rys. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. 260. Okno skalowania rysunku. Rys. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. w którym został utworzony lub programu. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . 260). jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. 259. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt.

Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. wykonanym w programie Rysunek. Warianty obmiarów Obmiary. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. 261. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. Rys. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. tak jak elementy RMS. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek.

Pozycja z wariantami obmiarów.lub tylko tych ścian. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe.cfg i imptxtob. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. do Notatnika. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY.cfg. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. Informacja o tym. Pliki konfiguracyjne impallpl. a tych fragmentów za szafkami – nie. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. ArCon oraz innych programów CAD. w którym zainstalowano Normę Pro. Rys. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. ponieważ ich struktura jest z góry znana. 262. znajdują się w folderze. które są widoczne.cfg – dla plików AllPlan. Program do kosztorysowania 287 .cfg – dla plików tekstowych i impallpl. np. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności.

nie występujące w pliku konfiguracyjnym. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. W okienku. 288 NORMA PRO . Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. w polu Nowe połączenie z: (rys. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. 264). w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. • Materiał. które się ukaże. Można również zmienić kolejność kolumn. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny.Rys. Obiekt. kod 59 – średnik). Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. Aby zaimportować obmiar. 263. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. Funkcja. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. Zostanie utworzone połączenie do pliku. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. kod 9 oznacza tabulator. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl.

wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. 264. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. Zostaje utworzony nowy wiersz. Lista połączeń z plikami obmiarów. pojawi się okienko. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. 265). Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. do której wstawiamy obmiar. Zaznaczamy pozycję. Po wykonaniu operacji wstawiania. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. Program do kosztorysowania 289 . Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji.Rys. do której wstawiamy obmiar. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. w menu pojawia się menu Obmiar. czy przeliczać obmiary. plik obmiarów zostaje wczytany. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. Po potwierdzeniu na OK. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. przełączamy się do okna importu obmiaru. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji.

265) znajduje się pasek narzędzi. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów.W oknie importu obmiaru (rys. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. według której będą wyświetlane obmiary. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. wg identyfikatorów. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. wg lokalizacji. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. wg jednostki miary. które występują w importowanym pliku. wg wartości lub widok nie posortowany. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. które są użyte w kosztorysie. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). 290 NORMA PRO .

którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. wartość obmiaru oraz lokalizacja. Okna kosztorysu i importu obmiarów.Rys. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. a a01 – 0. „Nazwa”.m” i „Wartość”. jeśli była wprowadzona. 265. usunąć itd. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu.3 i została zapisana w pełnej postaci.65 + 15*0. Program do kosztorysowania 291 .75*a00 + 15*a01. gdzie a00 jest równe 35. Jeśli na przykład formuła ma postać 128. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. „j. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku.65. na której będziemy mogli dodać kolumny. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. Na rys. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów.”.75*35. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. zmienić ich kolejność. jednostka miary.3.

Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. 266 z listą tych obmiarów. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. jeśli jest widoczne). Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. • Zaznaczyć obiekt rysunku.Rys. takie jak na rys. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. które zostały oznaczone do eksportu. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. 266.

działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. Program do kosztorysowania 293 . a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia).

267.Rys. Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. 294 NORMA PRO .

Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. 3. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu. Różnice te wynikają z zaokrągleń.77 15329. Załóżmy.83 8559. że sumaryczne wartości narzutów.44 18265. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. Należy pamiętać.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 .4245 8559. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń.14. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami.62 57062. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). 2. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów.

Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz. że z problemem tym stykamy się na co dzień. o cenie netto = 1.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.1655 2299.71. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.843 Narzut po zaokrągleniu 3520. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. Na przykładach pokazanych poniżej widać.416 2739. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu.62 Narzut (15%) 3520. w ilości 465. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy.17 2299.43 Jak widać. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Podatku VAT 7%. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto.44 18265. 296 NORMA PRO .84 8559.77 15329.42 2739. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT.

brutto (7) 850.8297) 1.Vat (5) 7% Wart. Obliczyliśmy. składający się tylko z dwóch działów. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt. VAT (6) 55. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.80/583 = 40. netto (4) 795.85 2. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale.. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.66 Wart.43*583 = 23570.43 zł.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40.71 St. że cena jednej sztuki to 23567.71 Wart. a mianowicie zysk.00 Cena netto (3) 1. następnie obliczamy wartość brutto. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40.19 St. brutto (6) 850. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro.83 Wart. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.69 zł). Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem.42509288. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć.. Weźmy przykładowy kosztorys. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. Nie dość. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. w wysokości 20%.00 Cena netto (3) 1. Program do kosztorysowania 297 . Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. Zysk jest liczony od robocizny. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. towaru za 23567. materiałów i sprzętu.

268. Widok pozycji. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. następnie od tego obliczany jest zysk. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. Widok kosztorys. 298 NORMA PRO . Rys. gdy narzuty są liczone działami. Zsumowane wartości R. M i S w pozycji. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Rys. gdy narzuty są liczone działami. 269. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru.

47 17577.62 1264.1 (19968.65 0 4482.63 3735. Kosztorys ofertowy. które zostały wcześniej opisane. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.02 4012. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.94.89 0 18202..06 14647.941978.82 2988.02 46530.55 0 19968. 270. Z powodów. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.13 13719.08 20063.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .24 0 747.02 1054.M i S obliczany jest zysk.91 28328.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji.) 42.60 210.41 2929. Widać.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.02 2286. S dla każdego działu. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.02. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.02/465 = 42. wartość pozycji – 19968. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.M. cena – 42.10 24075..59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.M i S. z czego powstaje sumaryczna wartość R.96 398. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.09 498.11 11433.94 2390.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. Zwykle tak jest. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. Ten przykład pokazuje jednak. Okno pokazane na rys. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. 280). a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. 279. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. Program do kosztorysowania 309 . 279 widać. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. ‘Od materiałów’. 278 Na rys. to zobaczymy. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. Rys. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. 278). Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys.Rys. 278. w kolumnach ‘Od robocizny’. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu.

281. 310 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. Rys. 282. Rys. 281. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać.Rys. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. 280. Na rys. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. Z kolei na rys.

to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. Jeżeli chcemy. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. 283. zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. 284). Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. Rys. 284. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. 286) i nie jest rozdzielany na działy.Rys. 286 i rys. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. Program do kosztorysowania 311 .

286). 285. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Rys. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego.Rys. 312 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. Na rys. Na rys. 286. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę.

z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. W tym celu zaznaczamy dział. 287. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. obowiązują dodatkowe narzuty. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. oprócz narzutów wspólnych. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). 288). W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie.. Rys.’ lub narzutu. 288.Rys. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych..

aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. np. 290). Aby to zrobić. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. dlatego też jeżeli chcemy. jak i narzuty wspólne działów. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. 289. Rys.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. powinniśmy go wyzerować. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. dla działu ELEWACJA (rys. 289). Rys. 290. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%.

wartość z 10 na 15%. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. 291). Aby to zrobić. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. Rys. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. 291. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję.

nazwę działu lub pozycję). Rys. a następnie w oknie rys. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut.będzie wynosiła zero. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. 275 wprowadzić konieczne zmiany. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. lub kliknąć na przycisku . 292. 316 NORMA PRO . w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys.

Rys. Narzuty koszt inwest. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. jeśli jest to nowa tablica. Program do kosztorysowania 317 . Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. Okno zapamiętywania definicji narzutów. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. które są podświetlone na żółto).Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. 293. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. Po potwierdzeniu na OK. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. Oczywiście. tablica zostanie zapamiętana. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu.

możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. która jest najbliższa naszym potrzebom. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. 318 NORMA PRO . które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. Z listy tej wybieramy tę tablicę.

że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. to takie. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Użycie wariantów może być też wygodne. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. pozycji lub działu. w którym zostały zadeklarowane. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych.15. ale może się zdarzyć. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. modyfikacji. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. Widok Warianty danych). Program do kosztorysowania 319 . Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). Pozycja. Grupy globalne. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. – działy). Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. Obecnie. które są widoczne w całym kosztorysie. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. obmiarów i działów definiujemy w oknie. pozycji. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. a nie na ich cenę. WARIANTY Może się zdarzyć.

295. aby program nie dopuścił do tego. że nie wybrano żadnego wariantu.Rys. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . W oknie. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. Gdy przewidujemy. Rys. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. Jeśli chcemy. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. powiązano je w grupy. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. które się pojawi (rys. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. że dana grupa wariantów ma być lokalna. 294.

pozycji. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. właściwy wariant i kliknąć na OK. Przyporządkowanie elementu RMS. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. Obmiar lub Dział). możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS.klikamy na przycisku Dodaj. w oknie z rys. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. 296). Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. Pozycja. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. trzeba go zaznaczyć. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. po czym nowy wariant pojawi się na liście. Od tego momentu dany element. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. elementu czy działu. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. Jeśli chcemy. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. klikamy na OK. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. pozycję lub dział do danego wariantu. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. Program do kosztorysowania 321 . kliknąć na przycisku i w oknie. pozycji lub działów.

Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. 322 NORMA PRO . w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie.Rys. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. zostanie wyświetlone okno. bez żadnych wariantów. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. Rys. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. 298). a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. 297. i tam. Wywołać widok Warianty danych. 2. 296. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. a następnie klikamy na przycisku OK.

Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. 298. zaznaczamy je. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Rys. Program do kosztorysowania 323 .Rys. 299. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK.

301. 300. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów.Rys. 298. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. „dębowy” i „jesionowy”. sprzęt). 324 NORMA PRO . następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. Rys. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). Czasami może się zdarzyć.

Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. 303. Rys. o który nam chodzi. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. Program do kosztorysowania 325 .Rys. 302. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom.

306). W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. klikamy na jednej z nich. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). 304. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. Rys. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. . Aby ustawić aktywny wariant pozycji. 326 NORMA PRO .Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. 305. Wybór aktywnego wariantu. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys.

to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Tworzymy alternatywny dział lub działy.Nieaktywny wariant pozycji Rys. Jeśli dezaktywujemy dział. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. 306. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Pozycje wariantowe. Program do kosztorysowania 327 . Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu.

Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. Power Project. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). 328 NORMA PRO . zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). takich jak Microsoft Project. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. W dodatkowym menu Roboty. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. Project+. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. kluczy lokalizacji. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. Planista. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót.16. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane.

Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. Rys. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. Program do kosztorysowania 329 . które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. W okienku. a w polu Nazwa: – jego nazwę. 307. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. a chcemy się z tego wycofać. Zdefiniowane klucze lokalizacji. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. 307).

Na rys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. Rys. 308. 330 NORMA PRO . poprawiamy i usuwamy stare klucze. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe.

Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Rys. W wyświetlonym okienku (rys. Na rys. 310. 309. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. Program do kosztorysowania 331 . klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz.Rys.

332 NORMA PRO . Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). Rys. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta.Rys. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). 312. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. 311. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym.. na której definiujemy okresy rozliczeniowe.

Aby zdefiniować nowy okres. Program do kosztorysowania 333 . Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. W wyświetlonym oknie (rys. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. 314. zaznaczamy okres. włączamy opcję Podokres. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). które wykorzystujemy do dodawania nowych. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Okienko wprowadzania nowego okresu. Rys. które się ukaże. za którym ma być umieszczony. Rys. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. 313. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę.

klikamy na przycisku Dodaj kwartały. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. i w oknie. Rys. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. 316). a drugi – z miesiącami. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. Rys. czy też bez ich uwzględniania. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. 316. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. wraz z terminem zakończenia. 315. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy.Podokres. które się ukaże (rys. które mają być dodane. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . może zostać wstawiony nawet wtedy. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. kluczy wykonawczych.

jeśli zostały zadeklarowane). wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. Program do kosztorysowania 335 . już we wstawionym wierszu. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. a w kolumnie W następnym kroku. 317. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. 15%). Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Rys. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. której dane zmieniamy. który zamierzamy rozliczać. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole.

319). Częściowe wykonanie robót. w jakich pozycjach wykonano roboty. 318. 319.79 i 80. Na rys. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. czyli w pozycjach 78.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. 336 NORMA PRO . Rys.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. Rys. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. w którym deklarujemy. a następnie dodajemy nowy wiersz. z podziałem na podokresy. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach.

gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. wykonanych robót w danym okresie.06.06. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. Program do kosztorysowania 337 .06 i do końca. Należy przy tym pamiętać.06. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. do 16. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. • Włączamy opcję Aktywny dział. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. czyli do 30.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. Na przykład okres II Kwartał 2002. który trwa do 30. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. Na rys. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. znajdujący się na ekranie. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. 319. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. może też być rozliczany codziennie. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków.

322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. Na rys. za którą wykonano roboty. 321. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. Rys. widoczny I kwartał 2002.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 320. Częściowe wykonanie robót.Rys. 338 NORMA PRO .

. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót. jak pole Wartość: (opis na str. Do 15. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji.05. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. a pole Wykonano:. 323. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru.Rys. 319. jak pole Okres:. 323). 322. Program do kosztorysowania 339 .2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł.34% sumy wartości pozycji 82 i 83. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. Rys. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.337). Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. Okienko. Widok wykonanych robót.337 . co po przeliczeniu stanowiło 49.

i rys. Rys. 325. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. Stosownie do wybranego klucza. 319. 324. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji.337 . pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. jak pole Wartość: (opis na str. Okienko. 340 NORMA PRO . W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru.337). nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji. 324. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. 325). jak pole Okres:. a pole Wykonano:.Rys.

327. Program do kosztorysowania 341 . Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. 326.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. Stosownie do wybranego klucza. 328).Widok wykonania robót w pozycjach 84.Rys. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 327).85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. Rys.

to ceny mogą się zmienić. 342 NORMA PRO . Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. w którym ceny mają zostać zmienione. 328. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót.Rys. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. Operacja ta może być niebezpieczna.

Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. Rys. Rys. 329.77). aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. Program do kosztorysowania 343 . można wykonać operację. gdy chcemy. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. 329) zaznaczamy okres wykonania robót.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. ale również na widok Przedmiar. 330. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. a pojawiła się całkowita suma obmiarów. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom.

to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. W oknie z rys. Rys. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. W oknie z rys. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale.Rys. Na górze widok wykonanych robót. 333. 329 zaznaczono I kwartał 2002. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. 331. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. na dole widok przedmiar. Rys. 344 NORMA PRO . 332.

Rys. Widok Przedmiar. Rys. na dole w widoku Przedmiar.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. Pozycja 81. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. 335. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. Widok wykonanych robót. 336. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. Program do kosztorysowania 345 . Widok wykonanych robót. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. 334. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów.

. „Nakłady”. w kosztorysie inwestorskim. 337. „Cena jedn.”. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. 337). Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. „j.”.17. Rys. „Opis”. „Podstawa”. „Ilość” i „Wartość”. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem.m. a tabela zawiera kolumny „Lp”. Ilość. „Koszt jedn. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. Widok.

jak widoku Kosztorys. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. bez wyodrębniania elementów RMS. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 .westora. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. znajdującym się na głów- Rys. 338. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. aby przejść do widoku Kosztorys. Zawiera przyciski Wstaw dział. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. Aby przejść do tego widoku. Wstaw pozycję. opis. podstawę wyceny.

Przyciski dotyczące elementów RMS. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. obm.” pojawią się „Cena jedn”. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). „Ilość” i „Wartość” (rys.wań. Rys. zawarte w menu RMS. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. nie są dostępne. jak również polecenia menu związane z nimi. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. 339). Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. 339.

Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. podstawą wyceny. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. z czego dane wyliczenie wynika. Rys. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Program do kosztorysowania 349 . wyświetlany jest obmiar sumaryczny. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. Aby go wywołać. opisem. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. Widok Działy kosztorysu. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. 340. w kolumnie „Razem”. Na końcu. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział.

♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący.Rys. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. 341. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. dwukrotnie na nim klikając. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. funkcji matematycznych. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. Kosztorys w widoku Przedmiar. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. 350 NORMA PRO .

znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). pomocniczych). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). Wstaw wiersz przed). wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). określenie klucza lokalizacji. jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant.♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty).

Pole Wybór działu Rys. Podobnie postępujemy. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . 342. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. narzuty wspólne działów. W okienku widoku. gdy usuwamy narzut. I tak. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty.oraz zmianę ich danych. jeśli oglądamy narzuty pozycji.

wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. przejście do widoku narzutów – . Wiersze. 343. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. Program do kosztorysowania 353 . odliczenie materiałów . który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. Podsumowanie kosztorysu. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . Rys.W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. materiałów i sprzętu.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie.

Widok wszystkich cen. materiałów i sprzętu. według wartości lub według grup. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. Materiały. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. Sprzęt lub Wszystkie. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. 344. alfabetycznie według nazw. Edycja cen materiałów. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. a następnie w zależności od tego. w których występuje zaznaczony element. Edycja cen sprzętu. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. 354 NORMA PRO . Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. Rys.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. które ceny nas interesują polecenie Robocizna.

Rys. nakładu. niezależnie od tego.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. ile faktyczne wierszy zajmują. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. Aby przejść do widoku skróconego. 345. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. Widok skrócony można stosować. Dane elementu (pozycji. formą przedstawienia kosztorysu. znaj- Program do kosztorysowania 355 . Widok skrócony widoku Kosztorys. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych.

Jeśli przycisk jest wciśnięty. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. 356 NORMA PRO .Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. pokazywane są tylko niezerowe roboty. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. gdy w opcjach kosztorysu. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. 346). Widoki te są dostępne tylko wtedy. Są to widoki Wykonane roboty.

z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. 346. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. Rys. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów.Okno widoku Wykonanie robót. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. W wierszu pozycji. dla których wprowadzono wykonanie robót.

Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. 358 NORMA PRO .całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. • „Il. Rys.” – numer pozycji. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. Widok Rachunek ilościowy. • „j. a pod nią. to do pola tego można wpisać datę. 347. 347.do wykonania. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. w wierszu „Razem wykonano”. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. ilość wykonanych robót narastająco. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. Widok ten został pokazany na rys.m” – jednostka obmiaru. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. za liczbą musimy wpisać znak %.

• „Wart. które reprezentują interesujące nas wielkości. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. • „Cena w okresie obrach. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. można również modyfikować obmiary. w wybranym okresie rozliczeniowym.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. • „Il. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. • „Wart. • „Wart. • „Il. • „Wart. • „Il. • „Il.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. w okresie obrach.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . Program do kosztorysowania 359 . ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.wyk. W widoku tym. Te.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. • „Wart.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny.wyk. w okresie obrach.

„Wart.poprz”. w okresie obrachunkowym”. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. 348. wybierać warianty aktywne. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. „Wart. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. „Nazwa” oraz „Wart. 360 NORMA PRO . Widok wariantów pojawia się obok. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. „Wart. dodawać nowe warianty. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L.p. kosztorysowa”. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. usuwać. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. edytować. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. wykonana”.Rys.”. 349).wyk. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy.

349.7 %). Znak minus . to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak .Rys. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. Widok Warianty danych. Domyślnie. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. 349. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. znak plus – że jest równa tej wartości. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. jako wartość. Program do kosztorysowania 361 . że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. Jak widać na rys. co oznacza. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. że wartość się od założonej wartości kosztorysu.

Opis symboli występujących w drzewie wariantów.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. wśród których szukamy wariantów optymalnych. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. Dla symbolu możemy wybrać. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. jaki związany jest z danym symbolem. Rys. 351. 350. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. W oknie z rys. 362 NORMA PRO . które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. czy kryterium wyboru ma być minimalna.

Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. Program do kosztorysowania 363 . 352. w których dana grupa była użyta. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. Lista elementów. można je połączyć w jedną grupę.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. które się wzajemnie uzupełniają.Rys. Rys. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). Lista pozycji. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. 351. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’.

należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. które warianty dodać. 353. w którym decydujemy. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. zostanie pokazane okno.Aby połączyć warianty. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. 364 NORMA PRO . Jeśli warianty w grupach się różnią. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. Rys. Łączenie wariantów.

Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. sprzętu. „J. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. materiałów inwestora. „Wartość” – wartość materiału. „Nazwa” – nazwa materiału. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów.” – ilość materiału wykonawcy. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. robocizny. 354. do- Program do kosztorysowania 365 . które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. wyświetlić tabelę elementów scalonych.” – jednostka miary.18.” – ilość materiału inwestora. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. „Cena jedn. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. statystykę oraz listę pozycji. Zestawienie materiałów. To. „Il inw. „Grupa” – grupa materiałowa.m. Rys. „Il wyk. do której zaliczyliśmy materiał. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. Okno opcji otwiera się. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień.” – cena jednostki materiału.

na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. do których należą. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. w których występuje dany element. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. w których występuje. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. w którym można wybrać dział kosztorysu. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. 366 NORMA PRO . ♦ Przycisk Materiały inwestora. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. materiałów inwestora) w nim występujących. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. „Cena dostawcy”. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. ♦ Przycisk Usuń element. sprzętu. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. ♦ Przycisk Połącz RMS-y.

w którym można wybrać okres rozliczeniowy. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. alfabetycznie według nazw. sprzętu. Program do kosztorysowania 367 . ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora.. według grup. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. dostawców i indeksów u dostawców. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. materiałów inwestora).♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. według wartości. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. ♦ Przycisk Całość inwestora. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku.

niezerowymi lub wszystkich. wystarczy kliknąć ). ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. w których element występuje. wartości i grup. nazw. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”).mat. Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału).♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. cenę jednostkową („Cena jedn. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. 368 NORMA PRO . do których należy dany element. normę zużycia („Norma”). a pod nią spis pozycji.”) i wartość materiału („Wartość”). 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. ilość („Ilość”). ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe.

Okno szczegółowego zestawienia materiałów. cenach i wartości. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Program do kosztorysowania 369 . w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. materiał.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. pokaże nam się okienko. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. wystarczy kliknąć na przycisku ). jak dla zwykłego zestawienia. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. w których działach materiał ten występuje. Rys. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. 355. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same.

356. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja.Rys. Zestawienie materiałów działami. 357. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. materiał. w okresach z menu Widok Rys. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 370 NORMA PRO .

Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. Okno zestawienia robocizny. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu.” i „Wartość”. wystarczy kliknąć na przycisku ). Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. 358). „Ilość”. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. „Jm”. znaj- Rys. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. „Nazwa”. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. 358. Program do kosztorysowania 371 . Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. „Cena jedn. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski.

372 NORMA PRO . Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. 359.Rys. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. Zestawienie robocizny działami. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. robocizny w okresach z menu Widok Rys. 360.

361.Rys. Rys. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Program do kosztorysowania 373 . Zestawienie sprzętu działami. Okno zestawienia sprzętu. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. 362. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. wystarczy kliknąć na przycisku ). Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu.

W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. W takim przypadku informuje ona nas. Dla wszystkich 374 NORMA PRO .” – liczbę jednostek elementarnych. w której wyświetlona jest nazwa działu. 364). „Materiały” i „Sprzęt”. „Robocizna”. zaś „wart. 363.el.j.” – wartość jednostki. „T”. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. pokazuje podsumowanie kosztorysu.el. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. „Kp”. ”il.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. materiałów i sprzętu. „Kz”.” – jednostkę miary elementu.el. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne).j. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. „j. w których pokazana jest wartość robocizny.

w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. 364. Jeśli pozycja została uproszczona. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. Program do kosztorysowania 375 . bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. Pełna tabela elementów scalonych. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Rys. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. pojawia się kolumna „Uproszczone”. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. to kolumna ta jest pusta. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. karta ‘Widok zestawień’. Różnica ta może być ujemna. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów.

j.M”.R”. M+narzuty. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. 376 NORMA PRO .j. „C. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). „C. materiałów. dla którego zestawienie jest wykonane. 365 możemy wybrać dział.S” i „C..j.j. jak na rys. „Narzuty” (wartości narzutów). na przykład według wartości pozycji. „Rusztowania” i „Wariant danych”. „C. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). 365.RS” (ceny jednostkowe robocizny. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. W oknie takim.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). S+narzuty) lub bez. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). Zestawienie pozycji w dziale PARTER. Rys. „Cena jedn.”. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji.

Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. 366. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. jakie są nam potrzebne. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). 366). w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Rys. zawierający takie kolumny. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji.

Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. Okno wyboru widoku pozycji. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. Rys. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . 368). Jeśli wybierzemy opcję Domyślna.przycisku Zapisz domyślne. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. w oknie z rys. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. 367). a następnie wybieramy go z listy. Wybieramy ten. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. 367. W informacji o wybranym dziale. „Mat”. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. które były zapamiętane. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji.

Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). M i S („R z narzutami”.nakładu w stosunku do wartości całego działu. Program do kosztorysowania 379 . przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. przejdziemy do okna edycji danych tego działu. W kolumnie „RAZEM”. Rys. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. 368. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. Tabela Statystyka. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu.

jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. albo później. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. gdzie jest to możliwe. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. również zaznaczyć tę opcję. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. zawierających ceny jednostkowe. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. na karcie ‘Opisy’. z elementami RMS. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. Dodatkowo. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. 380 NORMA PRO . Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu.19. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. w opcjach kosztorysu.

Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. 369. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). tabelę i kolumnę. 153) rozwijamy listę katalogów. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. rozdział.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. W zależności od tego. Rys. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . Wybierając ją bezpośrednio z cennika. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys.

Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). ale jest ona kolumną z tabeli. którą z nich wybrać. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 370. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Rys. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. 3. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. Na (rys. Na rys. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. dla których podano cenę w cenniku. której inne kolumny zostały uwzględnione. 2. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. 370) widać.1. o którą mu chodzi z ceną zerową. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. Na jego podstawie decydujemy.

Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. 372). 372.Rys. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. Rys. 4. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. odpowiednią bazę cenową i cennik. a różnią się tylko numerem wariantu. 371. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. jak również nie istnieje tabela. Program do kosztorysowania 383 . aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. Jeśli pozycja ma warianty. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. mają one wspólną podstawę. KNNR 4 2003-01). której mogłaby być częścią (np.

a potem modyfikujemy jej zawartość. KNNR 1 0104-02. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. na przykład. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. 373. wybieramy pozycją podobną. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. Rys. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. 384 NORMA PRO .

Program do kosztorysowania 385 . Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. Pamiętajmy przy tym. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. Rys. Trzeba przy tym pamiętać. inaczej z laserowej. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. określić opcje wydruków. Ustawienia drukarki. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. Z tej drugiej opcji korzystamy. na którą zostanie skierowany wydruk. gdy wydruk ma być obrócony o 900. klikamy na przycisku Właściwości. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. orientację wydruku. to znaczy wydruki tego. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. co aktualnie znajduje się na ekranie. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. 374. 374).20. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki.

) i odwrotnie. i Dwie str. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. wybieramy papier A4. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. W zależności od tego.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. Poprzednia strona). zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). jak będzie on wyglądał na kartce papieru. które się ukaże. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). czy też musimy podawać papier ręcznie. Z następnego menu. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. czy dysponujemy podajnikiem papieru. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik.

umożliwiające wybór szablonów tabel. Szablony….Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. który zestaw drukujemy. Układ strony….Układ strony… i Opcje…). aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. Program do kosztorysowania 387 . w którym wybieramy styl wydruku (rys. 375). Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. nagłówki. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. jak powinien wyglądać wydruk. 375. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. strony tytułowej i numeracji formularzy. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. to znaczy.). klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. Rys. Szablony…. Okno wyboru stylu wydruku. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). Zestawy…– umożliwiające określenie. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. stopki itd. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. Jeśli chcemy.

Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. 388 NORMA PRO . 376. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. które chcemy wczytać do nowego stylu. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. a w prawej – zaznaczamy te opcje. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. Rys. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. 377. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. 377).Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. Okno definiowania nowego stylu. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. Rys. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys.

Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. W oknie z rys. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. książki przedmiarów. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. charakterystyki obiektu. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. ‘Cenniki’. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . oraz Program do kosztorysowania 389 . które będą drukowane. 378. Oferta i Książka przedmiarów. 379.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. te elementy. Kosztorys. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). 378. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. zaś w polu Wydruki w zestawie. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. Na kartach ‘Kosztorys’. Rys. które zostaną wydrukowane. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. które są dostępne. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. ‘Zestawienia’. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków.

które się pojawi (rys. Wraz z szablonem. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. W okienku. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. usunąć. Aby wprowadzić. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. czyli tym. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. Rys. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. który zastosujemy w danym stylu. które wydruki do niego wejdą. 390 NORMA PRO . bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. 398). Okno modyfikowania zawartości zestawu. to po prostu określenie rodzaju. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. 379.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. (patrz str.

reszta parametrów jest pusta (rys. 380. który by nam odpowiadał. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. Rys. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. Rys. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. Okno wyboru i edycji szablonów. 382). Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. Rys.w polach Ramki tabeli. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. 382. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. 381. wybieramy go z listy. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu.

klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). 383). (rys. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. 383. ramek bocznych. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. wybieramy w polu Wiersze. 392 NORMA PRO . które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. Okno definiowania szablonów ramek. To.. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. Rys. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn.

rodzaj i wielkość czcionki. trzeba dla nich zdefiniować szablon. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. W oknie edycji szablonu (rys. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. Rys. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. Istniejący. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. Jeśli zaś tworzymy nowy. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. 384. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. Program do kosztorysowania 393 . W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu.

Typ wydruku. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. 385. Rys. dla którego formułujemy szablon. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. • Typ.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. 394 NORMA PRO . co znaczy. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’.

Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. Przyciski Zmień. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. dodanie nowego i usunięcie szablonu. Rys. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. 386. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . Definiowanie szablonu strony tytułowej. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. 386). których parametry można poddać zmianie.

Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona).się na kartach ‘Opisy’. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. pojawi się okno. które zawiera ustawienia formatu strony. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. Wczytywanie pliku loga firmy.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. wyglądu nagłówków i stopek. Charakterystyka obiektu. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. Rys. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. Jeśli klikniemy na przycisku . 387.

Wiersz nazwy programu Rys. będą one drukowane jako czarno-białe. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. tekst wejdzie’ na margines dolny). 388. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). Marginesy. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. Program do kosztorysowania 397 . Jeśli chcemy. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. która ma być użyta do drukowania. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. nagłówki i stopki na stronie. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. W dolnej części. W grupie ‘Czcionka standardowa’.

że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony.Rys. dla którego określamy pozostałe ustawienia. Jeśli chcemy. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. w którym uwzględniane są działy. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. W przypadku ustawiania opcji dla typu. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. co oznacza. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. 389.

. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. Jeśli jest zaznaczona. Pole Dziel wiersze wyższe niż . bez żadnego odstępu. Program do kosztorysowania 399 . 390. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. przekraczający podany procent obszaru druku. tylko w całości przenoszona na następną stronę. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości.. opcja od poziomu1. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. Rys. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. Im ten procent niższy. W polu Marg. dolny – marg. że długi tekst opisu pozycji. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. to pozycja nie jest dzielona między strony. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. opcja od poziomu2. jeden za drugim. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza.% obszaru druku określa. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. Jeśli odległość ta jest równa zeru. górny – nagłówek – stopka).

jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. Dodatkowo. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. 400 NORMA PRO . Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. Rys. 391. która nam bardziej odpowiada. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel.

W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:).Nagłówek umieszczany jest na górze strony. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. ciąg znaków sterujących). • Jeśli klikniemy na przycisku Str. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. w której znajduje się kursor. opis przycisku Strona tytułowa…). W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. to w sekcji. 389). zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. Program do kosztorysowania 401 . która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys.

nazwa działu.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. itd. pod nim adres firmy (^Waf). 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. a za nim ciąg ^Win. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. oznaczający nazwę inwestora. 392. ^O^D^S (opis kosztorysu. zaznaczamy opcję dla wszystkich. Wszystkie. 391. Na rys. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. opisane wyżej ustawienia. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. 402 NORMA PRO . Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. inne dla zestawienia materiałów. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. inne dla podsumowania. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). numer strony) lub jeden pod drugim. Na rys. wzięte ze strony tytułowej.

Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. aby szerokości były stałe. Rys. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. Wszystkie reguły postępowania są takie. I znowu. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. tyle że dotyczy stopki. 393. jak dla nagłówka. zaznaczamy opcję Szerokość stała). W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:.

na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. w którym można wybrać jeden z tych widoków. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. Rys. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej).wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. 394. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. 404 NORMA PRO . 394). Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy.

Program do kosztorysowania 405 . Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. statystyki. Rys. oferty. pozycji itd. tabeli wartości scalonych. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. tabeli elementów scalonych. musimy ją wybrać z listy kolumn.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. 395. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’.

396. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. Forma może być Pełna i Skrócona. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. Jeśli opcję tę wyczyścimy. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. Rys. W polu 406 NORMA PRO . Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy.

nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 .Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. 3. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. które sami określimy. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. będą drukowane. Oczywiście. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. 2. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. pozycje mogą być Nie rozwijane. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu.

Rys. 397). ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. 397. mają tylko węższy zakres. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt.wydruków i Drukowanie kosztorysu). 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. uproszczony’ (rys. że w każdej pozycji kosztorysu. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. Karta ‘Koszt. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). który miał ją zawierać. uproszczony’. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. Rys. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. 398. 408 NORMA PRO .

inwestorski’.=1) zaznaczona).=1) wyczyszczona). 399. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. Karta ‘Koszt.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. Rys. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.

Rys. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. jeśli tak. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy.Wyrażenia obmiaru. Zaznaczając opcję Kosztorysu. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. czy drukować podsumowania działów. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). 400. 410 NORMA PRO . Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. jeśli opcja ta jest zaznaczona. czy drukować pełne dane. Gdyby inwestora interesowały narzuty. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM.

Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. Rys. Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). okresy wraz z podokresami (Podokresy). W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . Karta ‘Wykonane roboty’.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). możemy samodzielnie zdecydować. 401. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. czy terminy wykonania robót (Terminy). Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu.

Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. 402.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. 403. Rys. 412 NORMA PRO . Rys. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia. planów działów i kluczy lokalizacji. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Karta ‘Słowniki’.

w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy.Rys. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. – kolumny cen jedn. Karta ‘Cenniki’. czy w postaci rozwinięte. wraz z podpozycjami. z widoku Wprowadzone pozycje. z których powstały. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. Program do kosztorysowania 413 . Jeśli opcję tę wyczyścimy. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. ceny jakich nakładów drukować. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. 404. a w grupie ‘Koszt inwest. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone.

wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. Karta ‘Pozycje’. Rys.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. 405. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. 414 NORMA PRO . W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów.

RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. Rys.Karta ‘Zest. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest. Karta ‘Zest. 407.pozycji’. 406. RMS’.Rys. Program do kosztorysowania 415 .

. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. 424). Karta ‘Zest. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. to tabele będą drukowane jedna za drugą. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. jak na widoku zestawień. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. Tak samo dzieje się. str. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. działy zostaną pokazane tak. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. 416 NORMA PRO . to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie... Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie.. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Opcje drukowania zestawienia cen.

które mają znaleźć się na wydruku. Karta ‘Zest .’ dla stylu Norma.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. scal. 409. Rys. Szczególnie istotne jest.cen’. scal. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. 408. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna). Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. Karta ‘Tabela elem.Rys. jakie elementy będą drukowane.

410. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. Karta ‘Podsumowanie’. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. Rys. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. w których zdefiniowano narzuty).Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys.W polu Działów: wybieramy ten poziom. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. w polu Działów: wybieramy poziom. czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. 418 NORMA PRO . Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). od którego mają być pokazywane na wydruku. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu).

W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. 374). 412. 411. Jeśli zaznaczymy Wszystko. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. które się ukaże (rys. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm).Rys. Karta ‘Działy’. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Karta ‘Narzuty’. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. Rys. Program do kosztorysowania 419 .

♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. 413. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. Rys. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. lecz nie posiadający programu Norma Pro. która nam najbardziej odpowiada. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. plik HTML). że zestaw będzie drukowany od końca. na- 420 NORMA PRO . Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. to jest od ostatniej strony do pierwszej. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. Okno drukowania kosztorysu. Trzeba pamiętać. że im gorsza jakość. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię.

♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. kosztorys i tabela elementów scalonych. pierwszej strony: możemy wpisać numer. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. W okienku. wybranego stylu. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . 413 wybrane elementy pojawią się na liście. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. Zaznaczamy na nich elementy. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień).stępnie kolejnych jego kopii. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. charakterystyka obiektu. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. W polu Nr. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. z której będzie składał się wydruk. mamy karty ‘Kosztorys’. przedmiary. • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. Po powrocie do okna z rys. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. które się ukaże. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa.

w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. 422 NORMA PRO . przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. 1. 415). Element w wydruku zestawienia działami. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. opcja Nie rozdzielać. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. 414. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. Steruje tym opcja ciągła numeracja.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. Rys. to informacje o wszystkich działach. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. 414). 2. które mają wartości różne od zera.

które mają pozycje. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. czy jest to dział czy poddział. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy.Rys. Wybrana opcja Od poziomu 1. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. Program do kosztorysowania 423 . które pozycje zestawień mają być drukowane. 4. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. 415. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. zostaną wydrukowane tylko te działy. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. zerowe ceny lub niezerowe ceny. Aby określić. 3.

Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. ‘Zestawienia RMS’. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. Należy przy tym pamiętać. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys.. Jeśli chcemy. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. 413 kliknięciem na przycisku OK. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. ‘Zestawienia’. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. 424 NORMA PRO . ‘Rozliczenia’. 413).Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień.). Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień.. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. w jakim będzie zrealizowany wydruk. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk.

417. Program do kosztorysowania 425 . karta ‘Zestawienia’. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. 416.Rys. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. Rys. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. Okno drukowania zestawień. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. obok opcji pojawi się pole. które chcemy mieć na wydruku. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. karta ‘Kosztorys’. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. Okno wyboru wydruków. w którym można wybrać jeden z tych widoków.

426 NORMA PRO . Karta ‘Zestawienia RMS’. Karta ‘Rozliczenia’. i ewentualnie. 418. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). Rys. 419.Rys. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać.

Karta ‘Cenniki’. Program do kosztorysowania 427 . Rys. 421.Rys. 420. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. Karta ‘Harmonogramowanie’. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków.

aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok.21. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. w aktywnym dziale. Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. w niektórych pozycjach. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. 422. dla którego zmieniamy normy. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. W 428 NORMA PRO . w wybranych działach. Rys. Okienko zmiany norm w kosztorysie. W okienku pokazanym na rys. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie.

pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Parametry kosztorysu Parametry. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. Stałe globalne. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. klucze lokalizacji. które występują zawsze. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. to parametry ekonomiczno-techniczne.. Definiowanie wariantów. Rys. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. Program do kosztorysowania 429 . 423. okresy rozrachunkowe i plan działów. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. niezależnie od typu kosztorysu.

Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. BAZY CENOWE I CENNIKI. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. 430 NORMA PRO . Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze planów działów. Okresy rozliczeniowe. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Klucze lokalizacji.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. Klucze wykonawcze. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT.

Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. bez podziału na zawody. zdejmuje z niego zaznaczenie.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. Program do kosztorysowania 431 . Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. dziale czy zaznaczonych pozycjach. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. wybranych działach lub pozycjach. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. 424). W następnym oknie. zaznaczamy ten zawód. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. Zastępowanie robocizny).

Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. 432 NORMA PRO .Rys. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. Wybieranie zawodów. wybranych działach czy pozycjach. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. 424. Jeśli chcemy. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. Upraszczanie pozycji. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. o których ma nas program ostrzegać.

W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. 425. Rys. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . 426. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie.Rys. które się pojawi. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden.

2. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. Kosztorys złożony. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. można go zaktualizować w razie potrzeby.. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. 434 NORMA PRO . Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Zanim wstawimy taki kosztorys. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. które nazywamy kosztorysami składowymi. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. z menu Dział. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. bez podziału na działy..(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu).

Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. Wielkości te można zmodyfikować. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. opcja ta powinna być zaznaczona. nazwę i numer katalogu. Rys. zostaną dołączone do listy. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. 427. 428 pokazany jest cennik pozycji. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. wywoływane jest z menu Kosztorys. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Na rys. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. czyścimy opcje Wstaw poddziały. Program do kosztorysowania 435 .Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. które na to pozwala. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. Dodatkowo. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. Jak widać. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary.

428. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary.u. 429. jak na rys. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. dla każdego działu pojawi się okno takie. Rys. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. klikamy na przycisku Pomiń.Rys. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. 427. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. 436 NORMA PRO .

431 widać. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja.1 bez pozycji. Na rys. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. a więc informuje o tym. 430. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. to uzyskamy listę pozycji.Rys. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. Okno wstawiania ceny działu do cennika. Pierwsza z nich. że istnieją dla niego podpozycje. 431. które są działami kosztorysu. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. 432 widać. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. Rys. Na rys. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK.

Rys. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. Jeśli włączymy rejestrację zmian. Okno z opcjami rejestracji zmian.NIAK 1 ma podpozycje. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. I rzeczywiście. Rys.. w którym ustawiamy opcje rejestracji. 433. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. które są działami kosztorysu. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. 432.

Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. Kolory ekranu).podkreślone. 435. działu i całego kosztorysu (rys. 434. Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. gdzie wpłynęły na inne wielkości. ale widać je również wszędzie tam. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. Rys. że będzie liczona od tego materiału). Zmiany pokazane w kosztorysie. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. Program do kosztorysowania 439 . wartość pozycji. wartość kosztów bezpośrednich. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. 434).. Rys. cen jednostkowych pozycji. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy.

zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. nakładzie). Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. działu.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. pozycję. pozycji. a zostaną tylko nowe. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. nadawany przez program tylko po to. który pozycja miała przed usunięciem. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. które się pojawi (rys. dział. 440 NORMA PRO . z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. Jest to wewętrzny numer. 436.Rys. Zmiany będę rejestrowane do momentu.

dziale i w całym kosztorysie. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. dla każdej pozycji. Program do kosztorysowania 441 . kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. 437 pojawi się tylko raz. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. pozycji czy nakładu. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. Oznacza to. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. okno z rys. zostanie wyświetlone okno z rys. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. i jeśli tak. Analogicznie. klikamy na przycisku Pozostaw. które chcemy odrzucić. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. 437. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. okno z rys. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. że program po kolei sprawdza. Te.Rys. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji.

którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). W wyświetlonym okienku (rys. Rys. które chcemy porównywać. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. 442 NORMA PRO . 438. gdy trafi na różnicę. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów.

W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. 1.65 na 8. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. 3. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. które występują w kosztorysie wczytywanym. w którym wybieramy porównywany kosztorys. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. Wartości. zaś te. 439. Lista różnic występujących między kosztorysami. W tym przypadku. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. które są w kosztorysie wczytywanym. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Program do kosztorysowania 443 . W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał.57. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2.Rys. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. 2.

gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. Rys. zaś wartość 4770 jako dodana. 440). gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. 441. (rys. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. 440). ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. a pozycja _237. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. • Wartość 47031. 440.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. Rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. 444 NORMA PRO .

Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). w sposób opisany dla rejestracji zmian.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. każdy w swoim własnym oknie. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. 442. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. otwieramy następny. Rys. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . Po otwarciu pierwszego kosztorysu. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys.57 za dodaną. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu.65 została uznana za usuniętą. zaś te wartości. zaś cena 8. 442). 441). Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim).

Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku .tytułu każdego z nich) z menu Okno. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . 443. Rys. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. okna są wyświetlane kaskadowo. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne.

444. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Rys. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Program do kosztorysowania 447 . przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami.TORYSU. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Sposoby porządkowania okien. działów i elementów RMS.

Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. 448 NORMA PRO . Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. Rys. zestawienia lub kosztorysu. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno.txt. 445. Okno eksportu widoku.Na rys.

Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. Program do kosztorysowania 449 . jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). używamy przycisków w górę i w dół. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. zestawienia lub kosztorysu.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. które będą wyeksportowane. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. Na rys. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. 447) i w jakiej kolejności. elementy RMS). W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. które same nie potrafią rozpoznać separatora. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . po czym tworzony jest plik tekstowy. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. pozycja(e). jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. Rys. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. 446.

jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. Pozycje czy RMSy. Otwieramy ACCESS. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. które się ukaże. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby.Rys. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. postępujemy podobnie. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. 447. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. 450 NORMA PRO . Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. które się ukaże. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę.

ale nawet na różnych platformach systemowych. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. Odbiór. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. działającymi nie tylko na jednej. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. programu Ocena. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian.gtm). Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2.pla) lub GET Manager (*. Ocena. w polu Zapisz jako typ:. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. z tym że w oknie z rys. a jeśli była rejestracja zmian. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. czy do systemu SAP. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. wybrać Faktura FORTUNA (*. Wystarczy tylko w oknie z rys. postępujemy jak opisano powyżej.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. 445. Eksport do programów Obmiar.XSD zawierający opis struktury kosztorysu.ftx). Program do kosztorysowania 451 .

Aby zapisać kosztorys w formacie XML. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. 452 NORMA PRO . który będzie czytelny dla innych programów np.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.ATH.2(d*.*). Winbud 3. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Leonardo. WinBud 3. Import z programu Zuzia.4.db).xml). Leonardo (ex*. Leonardo. podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Strix. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie.2. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. Seko.zuz).2.inw). wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. Sekocenbud (*. Rodos. Winbud 3. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*.ath).1 i Norma Inwestor. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.ATH. aby je wczytać do Normy Pro. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.ath). Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Penta. Aby wczytać plik w tym formacie. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie.ath).

dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. które się ukaże znajdują się dwie karty. Z lewej strony okna. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. 448. Jeśli chcemy. Program do kosztorysowania 453 . Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne.22. Karta ‘Opcje kolumn’. w grupie kolumny. Rys. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. klikamy na wybranej nazwie.

Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. „Robocizna”. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. „Nazwa działu” . zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. w którym aktualnie się znajdujemy. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. „Od” i „Do”. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. „Materiały” i „Sprzęt”. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. 454 NORMA PRO . które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. Rodzaj. styl i rozmiar czcionki. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. „RAZEM”. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku.

dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. 451). Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. wybieramy dysk i katalog. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. 450).Rys. Program do kosztorysowania 455 . Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. Okno ustawiania kolorów. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. Po ukazaniu się okna (rys. 449. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. w którym znajduje się program oraz jego nazwę.

Znak & przed literą S oznacza. Okno dodawania gry Saper. należałoby napisać Sape&r). 451. 450. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. Wybrany plik winmine.Rys. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. Okno tworzenia menu Narzędzia. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . W naszym przykładzie będzie to Saper.exe Rys. że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. powinniśmy ją zmienić na taką. która ma się ukazać w menu.

a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. tak jak opisano to na stronie 131. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. Po potwierdzeniu na OK. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. 450) klikamy na przycisku Anuluj. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. Jeśli chcemy. 451) klikamy na przycisku Dodaj. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku.) Program do kosztorysowania 457 . 452). którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. Po powrocie do okna z rys. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. 450) wybieramy potrzebną aplikację. na przykład programu fakturującego Fortuna. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. ♦ W oknie dodawania programu (rys.pola Argumenty:. Po powrocie do okna z rys. Aby to zrobić. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. lub W oknie dodawania programu (rys. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. Dodatkowo. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu.

♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. to znając typ pliku. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. 458 NORMA PRO . ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. dla których argumentem jest plik kosztorysu. 452.Rys. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. Zatem mogą to być wszystkie programy. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. do których można wyeksportować kosztorys.

co widać na widoku. co widać na widoku). • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to.23. Program do kosztorysowania 459 . ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik.

• Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. Widok skrócony można stosować. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. które można cofnąć. itd. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. wartościami. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Aby uzyskać te same widoki. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. 460 NORMA PRO . • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Program do kosztorysowania 461 . jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. materiałów i sprzętu. które występują w menu Zestawienia. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. to znaczy kosztów robocizny. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. cenami i wartością. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. cenami i wartością. cenami i wartością.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji.

• Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. 462 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja.

w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. który ma przyporządkowany wariant. pozycji lub działu. itd. Program do kosztorysowania 463 . funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. w Intercenbudzie. dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. Na przykład.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. funkcji matematycznych. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty).

czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. 464 NORMA PRO . czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje.• Przycisk Komentarz wskazuje. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. materiałów i sprzętu. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Edycja cen sprzętu. • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. Edycja cen materiałów.

• Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. pokazywane są tylko niezerowe roboty. alfabetycznie według nazw. do których należą. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Program do kosztorysowania 465 . który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. • Przycisk Materiały inwestora. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. w których występuje zaznaczony element. według wartości lub według grup.

przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji.. dostawców i indeksów u dostawców. alfabetycznie według nazw. w których występuje dany element. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. według wartości. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. 466 NORMA PRO . przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. • Przycisk Zestawienie robocizny działami. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. w których występuje. według grup. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Całość inwestora. • Przycisk Połącz RMS-y.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. • Przycisk Usuń element.

KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Widok: Kosztorys.24. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Przesuń pozycję. • Zestawienie – Sprzęt. • Cofnij operację. • Widok Narzuty kosztorysu. • Widok Podsumowanie. • Widok Ceny | Wszystkie. • Wytnij do schowka. • Otwórz kosztorys. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Kopiuj do schowka. • Zestawienie – Materiały. • Drukuj bieżący widok. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Widok: Przedmiar. • Widok: Działy kosztorysu. • Zestawienie – Robocizna. • Wstaw nową pozycję. • Przywróć operację. • Usuń. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 .

• Przewiń o jeden ekran do góry. Scalonych. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Widok Wykonanie robót. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Zestawienie materiałów w działach. • Przejdź do następnego elementu. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Przejdź do poprzedniego elementu. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Zestawienie – Statystyka. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Zestawienie – Tabela elem. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Skocz na początek zestawienia lub widoku.

W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). Program do kosztorysowania 469 .Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. pola wyboru. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. to do ostatniego wiersza w pozycji). • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. to do pierwszego wiersza w pozycji). opcje i przyciski.

25. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 21 —D— Definiowanie narzutów. 80 kopia zapasowa. 91 Intercenbudu. 113 lista. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 93 import z kartoteki RMS. 71. 20 RMS. 360 import z płyty CD. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 20 cen obiektów. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 303 Cennik pozycji. 80 kompresja danych. 20 Cenniki. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 20 dołączanie obcej. 110 import z Normy 3. 92 import z Intercenbudu. 79 Baza danych. 20 cen elementów obiektów. 82 biektów. 79 zmiana danych. 99 konfiguracja baza. 117 usuwanie. 20 Baza kartotek. 110 —B— Baza cenowa. 80 tworzenie nowej. 117 zestawienia. 97 import. 80 naprawa. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 20 cen jednostkowych robót. 83 nagłówki kolumn. 34 kopiowanie. 79 importowanie. 89 import pliku. 76 polecenia menu. 109 Dokładność prezentacji. 20 Bazy cenowe. 102 tworzenie nowego cennika. 36 opcje szukania cen. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 96 wydawnictwa i katalogi. 105 edycja danych. 80 kopiowanie. 158 Dostawcy kartoteka. 78 usuwanie. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 68 Drzewo działów i pozycji. 269 Działy 470 NORMA PRO . 86 współpraca z Capital. 118 polecenia menu. 33 pozycji. 84 uaktualnianie cen. 86 elementów RMS. 86 import dyskietki. 185 Drzewo kosztorysu. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 105 dostawców. 71.

262 Działy kosztorysu edycja danych. 264 narzuty. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 312 narzuty wspólne. 245 warianty. 68 jednostek miar. 447 formtat XML. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 32 —F— Format strony marginesy. 67 Kartoteki. 65 koszty transportu. 250 dodawanie do cennika. 239 nakłady pomocnicze. 263 widok. 246 Kartoteka.symbol. 64 przeliczników jednostek miar. 450 format tekstowy. 237 edycja. 263 klucze planu. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 232. 266 przesuwanie. 450 format ATH. 247 wstawianie. 21 RMS. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 250 dodawanie do pozycji. 245 —K— Kartoteka dostawców. 263 współczynniki norm i robocizna. 451 obmiarów. 347 wstawianie nowego. 450 Instalacja programu. 243 Euro . 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 266 kopiowanie. 64 baza kartotek. 118 opcje cenników. 244 wstawianie przez kopiowanie. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 170 —G— Grupy materiałów. 21. 396 Formularz kalkulacji. 266 narzuty indywidualne. 256 materiały inwestora. 260 przywracanie z katalogu. 65 aktualizacja. 264 usuwanie. 250 usuwanie. 286 Eksport kosztorysu. 252 zaznaczanie. 21. 243 wyszukowanie. 327 —I— Import kosztorysów. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 21. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie.parametry ekonomicznotechniczne. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 21. 239 przesuwanie.

46 modyfikowanie nakładów pozycji. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 133 edycja danych. 307 nowy. 23 Klucze lokalizacji. 189 zmiana kolejności. 451 klucze lokalizacji. 188 ekran główny. 47 menu podręczne. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 54 przeszukiwanie. 137 łączenie. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 189 zmiana szerokości. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 28. 129 nowy na bazie innego. 58. 222 Klucz zabezpieczający. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 170 grupy wariantów. 47 pozycji. 447 formularz kalkulacji. katalogów i pozycji. 151 cenniki pozycji. 429 klucze wykonawcze.Dynamische BauDaten. 428 import. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 144 dokładności. 61 modyfikacje danych. 39. 429 opcej widoków zestawień. 430 drzewo działow i pozycjji. 53 ścieżka dostępu. 45 tworzenie nowej grupy. 40 kopiowanie katalogu. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 150 ceny dostawców. 80 cenników. 118 dopasowanie robocizny. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 37 Klucze wykonawcze. 113 działu. 188 Katalogi norm. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 264 katalogów norm. 150 charakterysyka. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 185 edycja. 30 tworzenie katalogów własnych. 137 kopie awaryjne. 432 narzuty. 292. 158 dopasowanie cen do wartości. 331 472 NORMA PRO . 55 edycja opisu. 327 Klucze planów działów. 169 okresy rozrachunkowe. 152 ceny i waluty. 172 eksport. 429 kopia zapasowa. 45 tworzenie nowych katalogów. 47 główny pasek narzędzi. 148 ochrona. 151 cenniki RMS. 133 numerowanie elementów. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 42 przenoszenie grup.

135. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 396 Materiały inwestora. 441 praca w wielu oknach. 352 widok skrócony. 247 pomocnicze. 116 rejestracja zmian. 22 zmiana cen wg współczynnika. 368 Menu główne. 377 stawka robocizny. opcje. 157 różnicowy. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 446 praca z wieloma. 28. 428 parametry kolumn w widokach. 430 typ. 437 rozliczanie RMS. 28 strona tytułowa. 430 zestawienia cen. 433 złożony. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 136 widok podsumowania. 441 sprawdzanie poprawności. 453 zachowywanie. 142 sumowanie robocizny. 428 statystyka. 228 —M— Marginesy strony. 450 zastępowanie robocizny. 260 porównanie z innym. 431 wersje. 153 rozliczenie kosztów transportu. 239 zestawienie. 373 podział na działy. 139 upraszczanie pozycji. 135 zapis w XML. 117 zmiana norm. 31 Koszty transportu. 432 pozycji. 256 Koszty transportu. tabela elementów scalonych.opcje. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 431 stałe. 155 opcje podsumowania. 264 złożony. 368 zestawienie szczegółowe. 161 opcje widoku pozycji. 206 podział na grupy. 22. 139 opcje obliczania narzutów. 444 przeliczanie cen. 248 zestawienie. 157 —L— Lista cenników. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 172 kontekstowe. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 239 koszty transportu. 452 podsumowanie. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 353 złożony. 179 podręczne. 354 wstawianie do cennika obiektów. 364 zestawienie działami. 434 wygląd ekranu. 204. 369 Materiały inwestora.

26. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 294 usuwanie. 227 Porównanie kosztorysów. 30 Normy . 427 na cały kosztorys. 27 Ścieżki dostępu. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale.zmiana w kosztorysie. 161 programu Norma Pro. 273 widok. 169 Okresy rozliczeniowe. 284 wstawianie wyrażenia. 224 scalona. 277 stałe globalne. 332 Opcje kosztorysu. 274 sumy częściowe. 21 szczegółowa. 315 wczytanie definicji. 180 widoku Kosztorys. 183 Podsumowanie opcje. 290 klucze lokalizacji. 230. 315 indywidualne działów. 441 Pozycja kopiowanie. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 310 zachowanie definicji. 270 Ochrona kosztorysu. 225 poprawianie. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 139 podsumowania kosztorysu. 272 wstawianie nowego wiersza. 273 stałe lokalne. 303 działu. 27 separator tysięcy. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 27 rozliczania RMS. 275 usuwanie wiersza.warianty. 227 przesuwanie. 292 obliczenia pomocnicze. 247 Narzuty definiowanie. 427 Opisy podstawy wyceny. 312 kosztorysu. 153 widoków zestawień. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 314 sposoby obliczania. 276 odwołania do pozycji. 266 edycja. 307 opcje obliczania. 155 pozycji. 263 —O— Obiekt. 316 zaznaczanie. 428 Pasek narzędzi główny. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 317 widok. 270 wstawianie rysunków. 351 wspólne działów. 286 import z programu Rysunek. 315 wstawianie komentarza. 161 Poprawianie pozycji. 282 import. 21 474 NORMA PRO .

346 wprowadzanie cen RMS. 264 elementów RMS. 430 sumowanie w pozycji. 199 wstawianie. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 224 zestawienia. 394 Ppzycje zestawienie. 371 Pozycje edycja. 431 Sprzęt koszty transportu. 80 Spis baz cenowych. 373 wydruk. 245 pozycji. 373 Statystyka kosztorysu. 370 zestawienie działami. 249 Tabela elementów scalonych. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 391 tabel. 234 warianty nakładów. 194 łączenie. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 371 zestawienie działami. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 228 narzuty. 228 scalone. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 215 sumowanie robocizny. 377 Strona tytułowa wydruk. 314 opcje widoku. 248 zastępowanie. 21 usuwanie. 249 sumowanie w kosztorysie. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 208 zestawienia. 201 widok. 212 uproszczona. 375 Style wydruku. 395 ramek. 392 Producenci. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 204 Program do kosztorysowania 475 . 392 wyróżniania wierszy. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 225 zaznaczanie. 145. 165 rozliczanie w innych.upraszczanie. 223 wstawianie obiektów. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 27 Przesuwanie działu. 389 wyróżniania kolumn. 211. 248 uproszczone. 416 Transport wstawianie kosztów. 193 wstawianie do cennika. 215 warianty. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 230.

418 format strony. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 186 Wariantydanych. 225 widoku zestawienia pozycji. 362 globalne. 318 aktywacja. 79 cennika. 189 widok Kosztorys. 411 drukowanie. 150 kursy.—U— Upraszczanie pozycji. 21. 24 Usuwanie bazy cenowej. 380 pracy rusztowań. 303 pozycji. 193 alternatywy elementów RMS. 203 uproszczonych. 359 Widoki Działy kosztorysu. 389 Harmonogramowanie. 245 narzutu. 172. 189 zmiana szerokości kolumn. 345 Wprowadzone pozycje. 280 komentarza do obmiaru. 348 skrócony. 320 robocizny. 325 przypisywanie. 360 usuwanie. 273 Narzuty. 191 zmiana kolejności kolumn. 191 Przedmiar. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 198. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 326 pozycji. 286. 272 kosztów transportu. 21 łączenie. 21 lokane. 211 pomijanie elementów RMS. 411 kosztorys inwestorski. 377 wiersza obmiaru. 360 definiowanie. 409 Widok Kosztorys. 201 do katalogu własnego. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 260 elementów RMS. 346 zaznaczanie elementów. 362 nakładów. 318 działów. 359 wybór aktywnego. 320 wyszukiwanie najlepszych. 351 Podsumowanie kosztorysu. 347 476 NORMA PRO . 263 elementów RMS. 188 Wstawianie działu. 321 gdzie występują. 408 kosztorys uproszczony. 315 pozycji. 395 formatowanie tabel. 407 książka przedmiarów. 354 usuwanie kolumn. 247 obmiarów. 326 elementów RMS. 31 Warianty. 86 działu. 361 Wybór aktywnego wariantu. 183. 267. 222 niekatalogowej. 320 widok. 204 narzutów. 270 —W— Waluty kosztorysu. 325 symbole oznaczeń. 208 wyrażenia do obmiaru. 233 pozycji uproszczonej. 211 z innego kosztorysu. 352 poruszanie się po ekranie.

406 podsumowanie. 340 klucze lokalizacji. 368 materiałów inwestora. 342 rachunek ilościowy. 408 opcje. 370 robocizny działami. 404 opcje układu strony. 417 zestawienie pozycji. 411 strona tytułowa. 397 opcje wydruku kosztorysu.nagłówek. 402 wykonane roboty. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 373 szczegółowe materiałów. 191 elementów RMS. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 377 Zmiany rejestracja. 413 zestawienie RMS. 375 robocizny. 415 zestawienie działów. 405 opisy podstawy wyceny. 416 tytuły typów wydruków. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 376 usuwanie widoku. 399 oferta. 418 zestawienie narzutów. 410 zestawienie cen. 334 rozliczenie częściowe. 437 Program do kosztorysowania 477 . 357 rozliczanie. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 404 układ strony. 394 style. 364 materiałów działami. 358 Wymiana danych z innymi programami. 369 pozycji. 339 obmiary. 371 sprzętu działami. 384 wygląd tabel.inwestorskiego. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 367 Wydruk zestawień. 371 sprzętu. 413 zestawy. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 395 ustawienia drukarki. 338. 224 Zestawienie materialów. 341 chronologia. 243 pozycji. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 386 tabela elementów scalonych. 331 rozliczanie ręczne. 417 słowniki. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful