Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

.....................................346 WIDOK KOSZTORYS .................... WARIANTY ...............347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ......315 ZAZNACZANIE NARZUTU ......................................................................................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ......353 10 NORMA PRO .351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ..................................................................................................343 17...........................319 Dodawanie nowych wariantów...............318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15.................................................................................................................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ............................................................................................................................328 Klucze lokalizacji...............321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ........................329 Klucze wykonawcze.......................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU ................................342 Obmiary równe wykonanym robotom ..............................................................................................................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ..........................326 WARIANTY DZIAŁÓW ..........................................................................................................332 Okresy rozliczeniowe .......................................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .........................................................................................................................................................327 16......................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW .........................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW......326 WARIANTY POZYCJI .321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS.............................................................................................................................330 Klucze planów działów ............................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ..........................348 WIDOK PRZEDMIAR ............ OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ....................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH.................................... POZYCJI...........................................322 Warianty robocizny...........346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ..319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ........................................................ WIDOKI.......................................................................................................334 Chronologia wykonanych robót..........313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ...........................................................................................................................................327 WARIANTY OBMIARÓW .......................................................................................................................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach .................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ..................... HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT.....341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych .............................316 USUWANIE NARZUTU ..

..............386 OPCJE WYDRUKU ................................................................................................................................................................381 Wybór pozycji z katalogów norm..........................365 Szczegółowe zestawienie materiałów.....................................................................................359 WIDOK WARIANTY DANYCH ..........................389 FORMATOWANIE TABEL ............ w których został użyty dany wariant ........................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ............393 Program do kosztorysowania 11 ................ ZESTAWIENIA .370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY .......................................361 Oznaczenie wariantów......................................................................................................................................362 Lista elementów..............................................................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ...................................................................... WYDRUK KOSZTORYSU ..........................392 Wyróżnianie wierszy ............................................................................355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT .....................................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ..........................368 Materiały inwestora................................................................. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE..............................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ................................................................................................381 Wybór pozycji z cennika ....354 WIDOK SKRÓCONY ....................................................................................................................................................378 19.......................................................372 Zestawienie sprzętu działami ..............................371 Zestawienie robocizny działami.....................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji .................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych...............................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI......................................377 STATYSTYKA .....................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ..................360 Aktywacja wariantów.....................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ........................................369 Zestawienie materiałów działami ....................................................356 Widok Rachunek ilościowy .................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli....356 Widok Wykonane roboty ....365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ....................................................................................................................................................363 18.....385 PODGLĄD WYDRUKU ..............................................................................................................................................386 Styl wydruku............................................................................................................................................................................387 Tworzenie nowego stylu.......................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ................383 20................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU .............................388 ZESTAWY WYDRUKÓW ........................................................................................................................................................................385 USTAWIENIA DRUKARKI......363 Łączenie wariantów ....

...............................................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ............................424 21..........418 Opcje drukowania zestawienia działów............................................................................................................................................................................................................................ OPERACJE NA KOSZTORYSIE..............................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ...........408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego ....396 Dodatkowe opcje wydruków .....429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie ..........................................................................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ...................................................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego .......412 Opcje drukowania cenników...410 Opcje drukowania harmonogramowania .............................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych.................................................................................................................................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ............395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ..........409 Opcje drukowania książki przedmiarów .......................415 Opcje drukowania zestawienia cen.........................414 Opcje drukowania zestawienia RMS ........................405 Opcje drukowania kosztorysu .............................................................429 Zdefiniowane stałe .........................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ..............................................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ......................................................................................................................................................................428 PARAMETRY KOSZTORYSU.......429 Grupy wariantów .............................................................................................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ...............................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego............................................429 Okresy rozrachunkowe .................418 Opcje drukowania podsumowania...........412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ..........................................................396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ...............................................396 Układ strony...........428 NARZUTY NA KOSZTORYS ...................................430 12 NORMA PRO ............................................................................................................Wyróżnianie kolumn ........................................430 Klucze lokalizacji................................................................................................................................411 Opcje drukowania słowników .............................................................417 Opcje drukowania statystyki ........................................................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych...............430 Klucze wykonawcze.................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE .410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ..............................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ..................................................................................................................

.....Plan działów ...............................................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ........................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna.................................. SEKO....................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW .........................................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH. Ocena.................459 KLAWISZE SKRÓTÓW..451 22.............453 PARAMETRY KOLUMN ...440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO..................... LEONARDO....................................................................................... RODOS...431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ............... Odbiór.................................................................................467 SKOROWIDZ ...............................................470 Program do kosztorysowania 13 .............................455 SPIS PRZYCISKÓW ............................................................................................. FORTE ... Wykonawca ........................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE............................................................................................. 25........................................................................... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA................................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ................... PENTA....432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ..................................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ...................438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian..........451 Eksport w formacie ATH........451 Eksport do programów Obmiar........ 24......... 23........................................................2............................................. WINBUD 3............452 WYGLĄD EKRANU ..................................................................454 NARZĘDZIA ...........440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ..........................453 KOLORY EKRANU ........................................................................448 Eksport w formacie tekstowym......................................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ....................................................448 Eksport do programu Planista i Get Manager ...............433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ........................................................431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .........................................................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ..................................................................................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ..................451 Zapis kosztorysu w formacie XML...........................................................................................................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU ..............

czyli wtedy. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. KSNR. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. ziemnych. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. PKZ itp. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. instalacyjnych. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. Widząc.. drogowych. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania.WSTĘP Cieszymy się. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. uproszczonych i innych pozycji scalonych. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. wysoką funkcjonalność. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. KNR.

własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. W kosztorysie różnicowym widać. a inne odrzucone. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 .intercenbud. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. jak również z cennikami asortymentów robót. jest rejestracja zmian w kosztorysie. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. co było usuwane. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www.objąć kontrolą proces ich powstawania. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. jakie dane zostały usunięte.. a które wycofać. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi.pl). MSWiA. jednostki miar. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa.com. a co modyfikowane. Bistypu. które zaakceptować. co dodawane. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. Użytkownik może również tworzyć nowe. Orgbud-Serwisu. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. odrzucić w całości lub wybrać. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. Bardzo przydatnym mechanizmem. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. szczególnie dla inspektorów nadzoru. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. przenoszenie i edycję danych. scalone i obiekty. tworzonymi przez użytkownika. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu.

jako narzuty lub pozycje. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. obejmującą terytorium całej Polski. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. W każdym dziale i poddziale. wyrażenia matematyczne. indeksu. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. projekty. dział lub pozycję. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. jak również w całym kosztorysie. do których można wstawiać stałe. dostawcy czy województwa. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. np. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. funkcje. komentarze. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. Mogą to być szkice.000 towarów (stan na grudzień 2002). Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. ArCon czy AllPlan. Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. indywidualnie na działy i poddziały. jak również wstawiane tradycyjnie. plany. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. grupy materiałów i sprzętu.

Rodos. pozycji. Planista czy Power Project.miarów. Project+. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. Leonardo i Skobud. Forte. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. takich jak Microsoft Project. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. Kopiowanie i przenoszenie działów. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Winbud. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. Planista i Get Manager. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Zuzia. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. między którymi można przenosić informacje. Seko. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. kluczy lokalizacji. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. Koma. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej.

publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. IBM. Excelu. kluczy wykonawczych. SUN. kosztów montażu sprzętu. opisów i znaczników pozycji. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. obmiarów i robót. wartości obmiarów. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. np. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. Wordzie czy Internet Explorerze.rującego Fortuna. Oracle. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. Software AG czy SAP. cen. Oracle. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. zestawienia wartości materiałów. nakładów. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. robocizny i sprzętu. IBM DB2. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. SAP. wariantów. rusztowań. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. programu Ocena. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. takich jak Microsoft. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. np. podstaw. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. kosztów materiałów. np. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen.

zamykanie okien. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. 601 613-717. z . +48 22 614 34 22. i inne z opisami. PKZ.o. wybieranie z listy.com. KNNR. katalogi z serii AT. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych.com. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. ul. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie.o 03-197 Warszawa. ATHENASOFT Sp. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu.pl Program do kosztorysowania 19 .pl http://www. Leszczynowa 7 Tel. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym.athenasoft. zaznaczanie opcji. AL. KNP.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. drag&drop).com.

• Baza. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku.). • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. Posadzki z deszczułek dębowych. 20 NORMA PRO . • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. Plik zawierający tę bazę. serwerze oraz innych komputerach w sieci. Stan wykończeniowy zewnętrzny. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. Okładziny i oblicowania. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. III wykonywane ręcznie na sufitach. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych. itd. zwierająca cennik RMS i cennik robót. kartotekę jednostek miar. Tynki zwykłe kat. cen elementów i stanów obiektów (np. Baza ta ma nazwę ListaBaz. itd. • Cennik RMS.mdb. sprzętu i robocizny. Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator.welonem z włókna szklanego. itd. to Kartoteki. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. nazwę pliku. Montaż przewodu odgromowego poziomego. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom.1.mdb. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera.) cen asortymentów robót (np. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie . kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. Owinięcie izolacji rurociągów . • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS.). Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych.mdb. Stan surowy.mdb. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania).: Fundamenty.

że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. Cechą pozycji scalonej jest to. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS.cen obiektów (np. itd. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. budynek mieszkalno . • Pozycja scalona.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. wraz z ich kodami ETO. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. Kartoteka RMS. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. Tablica przeliczników jednostek miar. uproszczone i inne pozycje scalone. Warianty łączone są w grupy wariantów. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. • Pozycja szczegółowa. Kartoteka jednostek miar. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. dla których określone są normy i ceny. zawierająca listę elementów RMS. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. Program do kosztorysowania 21 . nazwami i jednostkami miar. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. • Pozycja uproszczona. obmiar i cenę jdnostkową. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. to pozycja zawierająca tylko opis robót.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy.

Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. który można wstawić jako pozycję do cennika. Jeśli kosztorys zawiera działy. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. składa się z innych kosztorysów. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. jego gałęziami są działy. 22 NORMA PRO .• Kosztorys różnicowy. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. które nazywane są kosztorysami składowymi. Obiektem jest również obiekt budowlany. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. • Drzewo kosztorysu.

INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. które się ukaże. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). którzy muszą być dobrze wynagradzani. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). gdzie D: oznacza napęd CD. tak jak książka. Program. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. Niestety.exe. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. zwłaszcza do celów zarobkowych. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program.0/2000. D:\Start. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . który poprowadzi nas przez proces instalacji. w pole Otwórz wpisać np. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach.2.

nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. tzw. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. „klucz hardware'owy”. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). 24 NORMA PRO . Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. a pomimo to pojawia się taki komunikat. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie.

1) nie zawierające żadnego kosztorysu. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. dodać. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. importować lub skopiować bazę cenową. dodać. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. Ekran główny Normy Pro. utworzyć nowy cennik. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. ♦ Menu Bazy cenowe. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. Rys. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość.3. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . 1. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys.

Pozostałe przyciski staną się dostępne. ♦ Przycisk Pomoc. ♦ Menu Opcje. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. ♦ Przycisk Katalogi norm. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. ♦ Menu Kartoteki. katalogów norm lub kosztorysu. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. ♦ Menu Narzędzia. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys.nego cennika. 26 NORMA PRO . z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. ♦ Menu Okno. ♦ Menu Pomoc. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. pozycję lub obiekt.

13456234. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. mogą być oddzielone spacją. 13 456 234. 2). jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . Może to być kropka lub przecinek. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry.00). 2.234. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy.456. miejsce przechowywania danych. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. ‘Szukanie cen’. Oczywiście. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. takie jak separatory. ‘Ścieżki programu’. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. ‘Szukanie cen’. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. 13. sposób tworzenia kopii awaryjnych. Rys. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. Karta parametrów ogólnych programu. ‘Kursy walut’. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np.00).00) lub też mogą być oddzielone kropką.

Jeśli liczba wersji jest np. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU).AWA. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). Oznacza to. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. ♦ Ci z Państwa. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . równa 3. przechowywane są trzy ostatnie wersje. 28 NORMA PRO . Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. Jeśli chcemy. w którym znajdował się oryginalny kosztorys.BAK. ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys.BAK. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy.ratorem dziesiętnym będzie kropka. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. wypełniamy pole W katalogu:. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. ♦ Gdy zdecydujemy.

450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0. 3): Program do kosztorysowania 29 . jeśli chcemy.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.3 0.1 0.0501 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).0501 0. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.1 0.15 0. 0. 2. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.15 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona. Opcję tę zaznaczamy.25 0. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb.2 0. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1.05 0.25 0. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.05 0.

4. Karta. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. Ścieżki dostępu do katalogów norm. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. Na rys.Rys. Rys. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. w którym znajdują się normy. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. folder Norma PRO\KAT). 3. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. 30 NORMA PRO . w którym zainstalowany został program Norma Pro.

w którym zainstalowany został program Norma Pro. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. 5. Jeśli nie znamy tej ścieżki. jak również wtedy. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. w którym znajdują się obiekty. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. praca z programem nie będzie możliwa. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu.ini). Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. Program do kosztorysowania 31 . w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. Obiekty. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. Rys. 6) definiujemy używane waluty. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. 5). przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. które można wstawiać do kosztorysów.

Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. jak na rys. "zł". 7. np. “€” itp. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. Rys. “$”. Dodawanie nowej waluty. 6. należy na- 32 NORMA PRO . Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. pojawiające się w okienku takim. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. (aby uzyskać symbol ”€”. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. 7. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut.Rys. Karta ‘Kursy walut’. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej.

Program do kosztorysowania 33 . sprzętu i robocizny. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. 8. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). zaznaczając odpowiednie opcje. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Karta ’Szukanie cen’. ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. Rys.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). a w szczególności jej kurs. 8). Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. przeszukiwane są wszystkie. wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. 7). 6). gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. Aby zmienić dane waluty. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys.

w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. 9).mdb”.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. z indeksami KMB. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. w którym zainstalowana jest Norma Pro. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS.mdb. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe. w plikach o rozszerzeniu . gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. dla których zostały wcześniej dobierane. podczas wstawiania nowej pozycji. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. zostaną pobrane automatycznie. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. bez pytania użytkownika. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. ♦ Baza „ListaBaz. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. Opcja ta powinna być włączona. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. zawierająca kartotekę RMS. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów.mdb”. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz.

. w którym znajdują się podstawowe bazy. Rys. Konfigurowanie baz danych NormyPro.mdb” (rys. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. Wybór katalogu. jednostek miar i dostawców. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS.mdb”. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. 10. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. Rys. 10).mdb. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. Program do kosztorysowania 35 .mdb”.mdb”. czyli pliku „ListaBaz. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. j.m. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. 9.cenniki. czyli do pliku Kartoteki. trzeba Normie Pro podać ich położenie.

on line. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. 12) możemy wybrać jednostki miar.♦ W dolnej części okna z rys. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. 11. 36 NORMA PRO . 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Wybór lokalizacji pliku Icb. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. 11). BAZY CENOWE I CENNIKI. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco.dat dostarczanego na płycie CD. Rys. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. które najczęściej występują w naszych kosztorysach.dat z danymi Intercenbudu.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. ułatwiając nam wybór. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line.

w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). 12. których aktualnie używamy. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. 13. Program do kosztorysowania 37 .Rys. odpowiednie ikony staną się aktywne. dla nowszych – EURO.

Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. 4. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). zamykamy kosztorys. Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). DZIAŁY KOSZTORYSU. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). 2. 6. 3. 5. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. Określamy narzuty na materiały. 7.Schemat tworzenia kosztorysu 1. 38 NORMA PRO . 8. WARIANTY). jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. ELEMENTY RMS. 9.

na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Drzewo ma jeden podstawowy poziom. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. katalogów własnych. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. Po ukazaniu się okna (rys. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. Program do kosztorysowania 39 . 14. Rys. lecz zawierają nieco inną informację. do 10 poziomów zagłębienia. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. tabeli i pozycji.4. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. W lewej wyświetlane jest drzewo. rozdziału. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów.

można rozwinąć gałąź drzewa. składającym się z obiektów podrzędnych. • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. katalogi i podkatalogi – ikoną . Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. i – w przypadku cenników – cena. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. a dla pozycji – jej opis. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. 40 NORMA PRO .Podświetlenie grupy. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. Grupy . zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. Oznaczenie grup. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. tabel i pozycji. katalogi. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. jednostka miary. rozdziałów. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. oznacza. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. podkatalogi i pozycje.

od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie.. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. bazy cenowej. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. Program do kosztorysowania 41 . a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego.• Przyciskiem Szukaj w.. cennika). • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. rozdziału lub tabeli. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. na którym aktualnie się znajdujemy. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów.

że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. Wciśnięcie przycisku powoduje. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. 42 NORMA PRO . • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale).

w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. opisem i. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. Program do kosztorysowania 43 .• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie.

gdy znajdujemy się w podkatalogu. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. 15. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. może utworzyć grupę katalogów własnych. Rozwinięte drzewo katalogów norm. Program wie. które są w danym momencie możliwe do wykonania.Rys. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. wydawnictwo). rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. 44 NORMA PRO .

gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny. do której ma należeć. Aby wstawić katalog. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. to znaczy tylko wtedy. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. a . trzeba podświetlić grupę. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . Program do kosztorysowania 45 . 16) i kliknięciu na OK. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. Tworzenie nowych katalogów.

W tryb edycji .Wprowadzanie danych nowego katalogu. Rys. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. Wstawianie nowego podkatalogu. Jeśli został zabezpieczony hasłem. Podobnie wstawiane są podkatalogi. 17). oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. 16. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. można przejść do jego edycji. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys.Rys. 46 NORMA PRO . 17. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję.

Aby kopiowanie doszło do skutku. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Program do kosztorysowania 47 . w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. Okno edycji opisu katalogu. 18. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku . wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Rys. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. jego numer lub nazwa wydawcy.

48 NORMA PRO . Okno edycji nakładu w katalogach. Klikając na przyciskach . wyświetlimy robociznę. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). 19. W wyświetlonym oknie (rys. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. aby zmienić lub usunąć hasło. lub sprzęt.Rys. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). Rys. aby zablokować lub odblokować edycję. 20. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. . Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. 20) wybieramy typ nakładu. W oknie edycji nakładu (rys. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście.

jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. jak pokazano na rys. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. 22.Rys. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. Dodawanie. Rys. 22. jeśli domyślne nie są właściwe. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. Program do kosztorysowania 49 . 23). w oknie z rys. ponownie klikamy na przyci. jeśli klikniemy na . Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. 21. przycisku Wypełniamy opis. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:.

Wstawianie nowej pozycji do katalogu. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. Aby to zrobić. 24). 24. w którym deklarujemy sposób. program wyprowadzi nowe okno. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. należy zaznaczyć daną pozycję. usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. do której już zostały przyporządkowane nakłady. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). który może istnieć w pozycji lub nie.Rys. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. Usuń i Zmień do dodawania. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. 23. Rys. Jeśli 50 NORMA PRO . Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. .

będą teraz należały do nowej.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. co oznacza. Rys. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. 25. Okno. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . . Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. że nakłady należące do ‘starej’ grupy. w którym określamy sposób traktowania nakładów. zostaną przedstawione w postaci drzewa. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną .

w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. a następnie kliknąć na przycisku . Aby dodać nakład do pozycji. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Dodawanie. 52 NORMA PRO . należy ją podświetlić. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. które się ukaże (podobnym do tego z rys.Rys. 26. który znajduje się w liście danego katalogu. W oknie. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). który wstawiamy. 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:).

28). a w pozycji tej występują warianty. 26) zaznaczymy jakiś nakład. 27. Program do kosztorysowania 53 . Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Rys. Ekran edycji danych nakładu. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. 28. W takiej sytuacji (Ustaw wariant).Rys. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie.

katalog. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. 29. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. wybrana grupa. w folderze katalogów znajduje się katalog. 14). Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. Rys. którego nie mamy w drzewie. za którym ma być umieszczony (rys. Przenoszenie grup. 29. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. 54 NORMA PRO . zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki .

w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. 30). Okno cenników pozycji i obiektów. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. Program do kosztorysowania 55 . robót. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. Oczywiście. asortymentów robót. która jest aktualnie wyświetlona. elementów obiektów oraz obiektów (rys. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. Rys. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. z tym że tam struktura cennika jest płaska. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. niż ta. 31. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. Rys. 30. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. do których należą pozycje lub podkatalogi.

Mają one taką samą podstawę. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. Rys. Dane wydawnictwa i dane katalogu. 32). Rys. 56 NORMA PRO . a następnie okno danych katalogu (rys. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . 32. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm.W prawej części okna. różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. Pozycje z wariantami. które występują w kilku wariantach. Pojawi się okno danych wydawnictwa. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Aby wstawić katalog. 33. do której ma należeć. trzeba podświetlić grupę. 33).

78). Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. które związane są z tym wydawnictwem. wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. które się pokaże (rys. Rys. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. 35. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. Wydawnictwa i katalogi. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. 34. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. BAZY CENOWE I CENNIKI. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. W oknie.

Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. zaznaczymy miejsce. iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. 36). Aby dodać pozycję. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. ). wystarczy kliknąć na przycisku . 36. 79).Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. Okno wprowadzania danych pozycji. którym zgłosi 58 NORMA PRO . Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. Rys. należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys.

Rys. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. 37. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. które wyświetlane są w drzewie katalogów. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:.. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. zaznaczamy . Program do kosztorysowania 59 . • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. opcję KNR lub Ceny. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. którym uruchomiliśmy szukanie. 37). to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich.. Przeszukiwane są tylko te katalogi. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w.

Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. Rys. 38). to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. (Wybór pozycji). 38. 60 NORMA PRO .

Jeśli program wykryje. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. 39. 39). Program do kosztorysowania 61 . Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. blacharskie. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. takie jak pokrycia dachowe. ogrodzenia. w którym znajdziemy różnego typu roboty. instalatorskie. drogi itd. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. ulice. tynkarskie i sztukatorskie. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. place. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. Menu podręczne dla pozycji katalogu. jak na przykład roboty murowe. stropy. ściany. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. Rys. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. itd (u nas pozycje uproszczone). instalacje wodne.

Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. 62 NORMA PRO . 40. Schemat katalogów DBD. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. Rys. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. 41. 41. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile.

oraz przycisk Bauteile. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . 42. Przyciskiem kosztorysu.Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Rys. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . Okno katalogu STLB-Bau. 42.

przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. Aby otworzyć kartotekę. dołączonych do programu. 64 NORMA PRO . Przyciskami . potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. Kartoteka jednostek miar. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy. po czym pokaże się okienko takie jak na rys. Rys. 43. 43. Przycisk wartości listy. a co za tym idzie cenników.5. . dodajemy. usuwamy lub modyfikujemy jed. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys).

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). aby wyświetlić następny. a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. Po wybraniu pierwszego cennika. w którym można dodawać. ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). 74 NORMA PRO . ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie.

♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu.♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. podrozdział Przenoszenie grup. Program do kosztorysowania 75 . ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. katalogów i pozycji). ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika.

Dołączanie bazy. Oprócz cenników. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). tworzymy nową. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. 76 NORMA PRO . poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. Jedna baza. to po prostu utworzenie połączenia do niej. jak i z baz kolegi. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. 52). Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). własną bazę. ♦ Jednostki miary…. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. Jeśli bazę importujemy. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. podstawowa.

gdy pokazana zostanie lista baz. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. Lista baz. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. wszędzie tam. modyfikowanie. dołączanie i odłączanie baz. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. wydawnictw i katalogów. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. Jeśli mamy tylko jedną bazę. W zależności od tego. gdzie wybieramy cennik. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. w jakim trybie jest wyświetlane okno. usuwanie. możemy tylko wybrać bazę. który został zamapowany jako P. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze.Rys. W innych przypadkach. od razu wybieramy cennik. musimy wpierw wybrać bazę cenową. 52. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy.

czyli zazwyczaj informację o tym. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. których nie przyjmuje system Windows. | to znaczy takie. nie powtarzające się. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. 78 NORMA PRO . lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. w którym została zainstalowana Norma Pro. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. . Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. co zawiera. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. czyli usunięcie jej z listy baz.

a nai w oknie takim jak na rys. Okno. czy wszystkie dane są prawidłowe. a jej plik dyskowy. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. 53. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. Tworzenie nowej bazy cenowej. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . Aby skorzystać z cenników takiej bazy. u innego użytkownika lub na serwerze. Nowa baza jest bazą pustą. gdzie popełniliśmy błąd. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto. z tą różnicą. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. zostanie wyprowadzony komunikat. zostanie usunięty. 53. Jeśli tak. podświetlamy ją na liście. W tym celu klikamy na przycisku . nie zawierającą żadnych cenników. to taka baza. jeśli nie. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. wraz ze wszystkimi cennikami. nowa baza zostanie utworzona. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. które się pokaże jest oknem z rys.Rys.

Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. pojawi się okienko z nową bazą (rys. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. czyli kartoteki i bazy cenowe. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Również okresowo 80 NORMA PRO . powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. 53). Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona.się po kliknięciu na ikonie . I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. 53). tak jak wszystkie inne ważne dane. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. jak i zewnętrznego użytkownika. z którym baza była tworzona. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. Po wybraniu bazy. Import polega na utworzeniu nowej bazy. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. którą kopiujemy. Aby odłączyć obcą bazę. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. nie można zaś wpisać nazwy z ręki.

Proces kompresji. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. Rys. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. 55. Jeśli w oknie rys. w oknie z rys. wybieramy folder. w którym będziemy przechowywać kopie. 54. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. Rys. które chcemy uporządkować. zaznaczamy bazy. który może potrwać.powinna być wykonywana naprawa baz. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Pierwsze okno serwisowania baz. Program do kosztorysowania 81 . Porządkowanie baz cenowych. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję.

import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. zaznaczamy kartoteki i cenniki. z menu Ceny). Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. 56. Okno tworzenia kopii zapasowej. Cenniki kosztorysu). zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane.Rys. cenniki jednostkowe pozycji. Podajemy lokalizację pliku kopii. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. 82 NORMA PRO . cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. gdy otwarty jest kosztorys. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. jak i obiekty tworzone przez nas. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. na przykład z BCO. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. to znaczy całe kosztorysy. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. działy i poddziały. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz.

gdzie P oznacza ceny pozycji. 57. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. które zawierają ceny RMS. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. poziomu cen i daty aktualizacji. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. Okno z listą cenników. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 .Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. Rys.’. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. w kolumnie „Typ” – typ cennika. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. jakie cenniki widzimy w oknie. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. Możemy sortować według identyfikatora. data ostatniej aktualizacji cennika. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. zaś E – ceny elementów RMS. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. które go jednoznacznie określają. które wywołujemy z okna listy baz (rys. w kolumnie ‘Data aktualiz. opisu.

którym wybieramy cennik do dalszych operacji. pojawia się przycisk Pokaż. Okno tworzenia nowego cennika. zazna- 84 NORMA PRO . w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. dlatego zaznaczona jest opcja Import. w jakim lista została wywołana. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. od której obowiązuje cennik lub okres. Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. W zależności od kontekstu. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). który ma być zapytaniem do Intercenbudu. w jakim obowiązuje. gdy klikniemy na przycisku (rys. Jeśli tworzymy nowy cennik. CJP_własny. Ten sam efekt uzyskamy. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). Po ukazaniu się okna dialogowego. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. 58. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. 58).

mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. w której zostanie utworzony. minimalną i maksymalną. sprzętu i robocizny. Intercenbud). średnia i maksymalna. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). Rys. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. mamy cenę dostawcy. – nie może zaczynać się spacją. Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. Program do kosztorysowania 85 . zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. są trzy ceny: cena minimalna. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. Określanie nagłówków kolumn cen. 59). Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. wykrzyknika (!). po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. podwójnego znaku cudzysłowu. 59. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik….). Jeśli jest on cennikiem RMS.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). cenę hurtową i detaliczną.

Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. Okno importu cennika. 58) i pojawi się. 60. z informacją o sposobie importowania. gdy klikniemy na przycisku . . 86 NORMA PRO . Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. 60). z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. karta ‘Cennik importowany’. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. czy też nie. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. ‘Cennik wynikowy’. Rys.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika.

Zapytanie do:. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. W grupie ‘Importuj’ określamy. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. Pojedynczy plik. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). to cały dysk. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. w polu Pozom cen z: – okres. ceny pozycji dla koszt. wtedy gdy są potrzebne. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. odznaczamy go na liście. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. czyli okresowo lub Dynamicznie. W przypadku gdy importujemy cały dysk. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. Program do kosztorysowania 87 . Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. czyli na bieżąco. którego dotyczy cennik. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. czy importujemy Cały dysk. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). a w pozostałych polach określamy jego cechy. a w polu Opis: – opis cennika. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika.85). a domyślny sposób importu. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str.

na przykład ceny minimalne. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. 88 NORMA PRO . Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne.Rys. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. 61. aby stare dane zostały usunięte. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. Rys. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. 62. Karta ‘Opcje importu’. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe.

Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. 1. lecz bywa tak. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). 63. 63). Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. Program do kosztorysowania 89 . 2. Rys. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. 64. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. naciskamy dowolny klawisz. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. 64). System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. Rys. W oknie importu. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym.

Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. Rys. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. poziom cen. Rys. 4. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2.3. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. 66. opis oraz nagłówki kolumn. 90 NORMA PRO . typ. 65. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane.

♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Jeśli wszystkie dane akceptujemy. cenniki własne. np. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. ponieważ od niego zależy. jednak inne nietypowe. mogą nie zostać rozpoznane. Program do kosztorysowania 91 . Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS.Jeśli chcemy. a potem cennik). klikamy na przycisku OK. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. 5. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. Jeśli życzymy sobie. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. nie robimy żadnych zmian. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. ♦ W oknie importu. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. aby stare dane zostały usunięte. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. Jeśli jednak chcemy.

67. 92 NORMA PRO .txt).dbf). Aby to zrobić. Rys. Rys. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników.dbf zawierające ceny pozycji. zostaną wyświetlone pliki *. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. 67) i klikamy na przycisku Otwórz. klikamy na przycisku Przeglądaj…. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. 68. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*. Ceny elementów RMS (*.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. Okno wyboru i importowania pliku cennika. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik.

Ci z Państwa. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). wybieramy Intercenbud. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import.icb. a następnie zaimportować go tak. Ci z Państwa. to ogromna. tworząc zwykły cennik. na karcie ‘Cennik importowany’. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. na karcie ‘Cennik importowany’. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. wybieramy Intercenbud. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:.

94 NORMA PRO . dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). takim jak na rys. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. 58. a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. 69). Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. zaś faktycznie kryteria będą nowe. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. 69). wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). wybieramy typ cennika. stare dane zostaną z cennika usunięte. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). zgodne z nowymi kryteriami. W oknie. 57) zaznaczymy cennik. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację.

Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. wpisywanej w polu Nazwa. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Program do kosztorysowania 95 . szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. Kryteria te określa się w oknie.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. w których nazwie wystąpi słowo śruba. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). ). 69. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. "" . I wtedy w określaniu nazwy. Rys. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. zostaną wyszukane wszystkie elementy. *. zostaną wyszukane wszystkie elementy. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. -. 69). Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie.

na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. cegła wapienno-piaskowa czerwona.ini. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. cegła klinkierowa czerwona. system przyjmie. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. nazwa skrócona towaru. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). cennik 96 NORMA PRO . które nie zawierają w nazwie słowa szara. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. to indeks ETO wg KMB. symbol u dostawcy. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. itd. dostaniemy wszystkie cegły. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. określonym przedziale. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta.). że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. które w nazwie mają słowo cegła. należy w opcjach programu. zostaną wyszukane te elementy. oryginalny producent. zostaną znalezione wszystkie elementy. indeks PKWiU. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. Inne parametry. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. potem dowolny ciąg znaków. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. Aby skorzystać z tych danych. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. jednostka miary. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. w polach Cena jedn. typ RMS. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów.

gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). poziom cen (np. hurtowe. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). edytować. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. Rys. na karcie ‘Cennik importowany’. a następnie wybieramy Capital. magazynowe). Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. Jeśli importujemy cennik Capital. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . zaznaczamy opcję System. 70). ceny detaliczne. a następnie na liście cenników (rys. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. 70. Aby to zrobić.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. gdzie wybieramy firmę. należy z menu Bazy cenowe (wtedy.

RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku.m. jak na rys. „S” – sprzęt. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. a dopiero potem cennik. Rys. kodzie jednostki miary („Kod j. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. 71).”).m. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. nazwie jednostki miary („J. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. a następnie Pokaż bazę cenową. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). od razy dostaniemy listę cenników. 85). 71. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. 98 NORMA PRO . a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. Nagłówki kolumn cen są takie. W tym wypadku również otrzymamy okno takie. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. który chcemy zobaczyć. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. Cenniki można obejrzeć również wtedy. najpierw musimy wybrać bazę. Cennik elementów RMS.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. 71. W tym wypadku. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy.”). „R” – robocizna). z której wybieramy potrzebny cennik.

W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. kod dostawcy. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. sortowana jest tylko jedna kolumna. posortujemy listę według tej kolumny. może się zdarzyć. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. Program do kosztorysowania 99 . Jeśli jest zaznaczona. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. gdy cennik jest bardzo duży. którą można wstawić do kosztorysu. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. usuwanie i edycję danych elementu RMS. pojawia się przycisk Wstaw.stawka VAT. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. indeks PKWIU. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. Sposób sortowania jest istotny. W górnej części okna znajduje się grupa. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. uaktywni się przycisk Dostawca….

Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. a w końcu do listy konkretnych materiałów. rabat i symbol towaru. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . zaś ikona okna. który można wstawić do stępny poziom. Wraz ze zmianą poziomu. Rys. że istnieje na. 72). ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . rodzaju materiału.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. „Rodzaj materiału”. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . że jest to materiał. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. „Jm” i „Kod jm”. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. 72. . 45).

Rys. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. aby miał długość siedmioznakową. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. 73. zaś przycisk poziom. . Program do kosztorysowania 101 . W górnej części. 74. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys.tej uprzednio drodze. 74). Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. Rys. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB.

75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. czy na pewno usuwać. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. nazwie pozycji („Nazwa”). a następnie konkretny cennik. „Numer katalogu”). klikamy na nim (zostaje podświetlony).”). wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. a na. z stępnie klikamy na przycisku tym. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. Aby dopisać nowy element. numerze wariantu („Wariant”).m.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. a następnie na przycisku . Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. jednostce miary („J. 102 NORMA PRO . Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. że pola staną się dostępne do edycji. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. cenach. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. podświetlamy go. taprzycisku kiego jak na rys. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. tak jak cenników elementów. W oknie zawartości cennika (rys. z listy baz wybierzemy bazę. Program zapyta. Po pojawieniu się ekranu. numerze pozycji („Pozycja”). 72. 72. Dostaniemy okno takie jak na rys. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane.

Program do kosztorysowania 103 . 76). W oknie pozycji znajdują się dane. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. 75. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. Rys. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. 99). zawierający szczegółowy opis pozycji. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. Cennik pozycji. Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. pojawi się przycisk Wstaw. który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”).

jak pozycja macierzysta.Rys. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . 76. 104 NORMA PRO . jednostkę miary. opis oraz ceny może mieć inne. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. czyli nazwę. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. numer katalogu. które pobierane są z poprzedniej pozycji. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . dla której określamy wszystkie dane. Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. Okno danych pozycji. Resztę danych. katalogu i podstawy są nieaktywne).

Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Cenniki obiektów Cennik obiektów.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. nazwą i opisem. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny).u i m3 k. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. to wyróżniony cennik pozycji. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami.c. poddziały i całe kosztorysy. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. ale wspólnym wydawnictwem. czyli działy. zmieni się on we wszystkich pozycjach. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. podstawą. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. To. z którego pobierane są ceny. Program do kosztorysowania 105 . nazwę lub opis. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. Cennik obiektów.

Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. 106 NORMA PRO . Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. 77). których towary występują w kosztorysie. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie.

zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. umieszczonych pod listą wydawnictw. w których występowały ich pierwotne wersje. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. Przyciskami . kiedy zostało wydane. Wydawnictwa usuwamy. 77. gdy edytujemy. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. 79). Okno edycji wydawnictw i katalogów. w polu Czas wydania: – okres. 78). dodajemy i edytujemy dane katalogów. . Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. .Rys. W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków .

gdy edytujemy. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Rys. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. 108 NORMA PRO . która rozwija się po kliknięciu na strzałce.Opis: krótki opis wydawnictwa. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. 78. Okno danych katalogu. Dane wydawnictwa. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. kod ten można wybrać z listy. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. Rys. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. 79.

zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. w jaki importowane są inne cenniki. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). Program do kosztorysowania 109 . Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. 79. 2. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie.

wyświetlane są tylko cenniki pozycji. znajduje się lista cenników. 80). jeśli szukamy pozycji. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. 110 NORMA PRO . w której znajduje się aktualizowany cennik. wyświetlane są tylko cenniki RMS. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Program wykona szukanie. którą chcemy przeszukać. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. w której ma się znaleźć cennik. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. W górnej części okna. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. Klikamy na OK. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. 4. które dołączamy do przeszukiwania. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT.3.

Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy.Rys. na liście zobaczymy tylko te elementy. Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. Program do kosztorysowania 111 . 81). Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). które występują w danym cenniku. 80.

Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. W górnej części okna zaznaczamy bazy. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. 82. Rys. 83. które mają być przeszukane. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania.Rys. 82). 112 NORMA PRO . Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. 81.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych.

Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. Program do kosztorysowania 113 . tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. które znajdują się w tej bazie. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. 83. Gdy wybierzemy Wszystkie. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. Rys. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe.

nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. W oknie. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. 84) w górnej części decydujemy. 84. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. które zostanie wyświetlone (rys. Rys. • wybieramy bazę docelową. 114 NORMA PRO . z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. w której ma być umieszczona kopia.

bezpieczniej jest go skopiować. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. 85. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. Program do kosztorysowania 115 . Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. które zobaczymy (rys. W oknie. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. . czy znajdują się w nim dane. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. To oznacza. . oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. nadawana jest mu nowa nazwa. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. a potem usunąć z bazy źródłowej. sprawdzić.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. Ten cennik. Rys. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . Okno wyboru bieżącego cennika. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie….

z menu Ceny (menu to pojawia się. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. możemy również zaktualizować Ceny obiektów. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. Zaznaczając opcję Ceny robocizny. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. materiałów lub sprzętu. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. które zostanie wyświetlone na ekranie.

Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. zaznaczamy ją. jak na rysunku z prawej. w którym wybieramy dysk. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik.i. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. musimy zdecydować. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). wyświetli się okno z ich listą. Aktualizacji podlega bieżący cennik. a następnie Program do kosztorysowania 117 . gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. po pokazaniu się okienka takiego. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. który ma być zaktualizowany. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko.

UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. zaznaczamy wszystkie kategorie. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). w którym dany element się znajdzie. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. Aby to zrobić. lub na nowo ustawione. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. według którego współczynniki zostaną przeliczone. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . gdy klikniemy na przycisku Ustaw. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku.

Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. adresy. jednostka miary. daty obowiązywania ceny. ciężar właściwy. Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane.nia danych do programów kosztorysowych. rabatach. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. Strona główna bazy Intercenbud. województwo. kosztorysantach. sposób pakowania. indeks PKWiU. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. nazwę dostawcy i producenta. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. promocjach. 86. Rys. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO.

Można to robić „on line”. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. adresu.Intercenbud. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. województwa. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. telefonów i faksów. kontakty telefoniczne. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. do której należą. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. o adresie www. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. adresu e-mail i strony www i oraz branży. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail.pl. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem.com. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. a następnie wysłać je do Administratora. 120 NORMA PRO . Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. Baza Intercenbud. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników.działają. loginu i hasła dostępu. przygotowanej do tego stronie. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. branżę.

Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. jak i określonych danych dostawcy.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. Rys. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. 91). Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). aby znaleźć ceny tylko tych towarów. 88) oraz lista dostawców tych produktów. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. 87). Do tego celu służy strona szukania. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. które go interesują. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. Program do kosztorysowania 121 . 87. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego.

Rys. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. 88. 122 NORMA PRO . 90). 89) i analogicznie. 89. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. Rys. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. na której wyświetlane są dane towaru (rys. Dane towaru.

91.Rys. 90. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys. Dane dostawcy. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . Lista dostawców wyszukanych materiałów. 91) Rys. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów.

do których można wysłać zapytania ofertowe. komu i na jaki adres wysłać ofertę.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. Utworzona wiadomość może być edytowania. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. na stronie wyszukanych materiałów (rys. dzięki czemu dostawca wie. 92). 92. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. 124 NORMA PRO . Rys. Aby wejść na stronę generowania ofert. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. Lista dostawców.

a następnie w Program do kosztorysowania 125 . 93. Aby wygenerować plik Intercenbudu. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. 94. 87). 88). Strona. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. Rys. należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. rys. 94).Rys. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk.

w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder.okienku pokazanym na rys. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 126 NORMA PRO . 95. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. 96). 96. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. Rys. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. Rys. W następnym etapie.

95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. można zmienić dane bazy wynikowej. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. Aby to zrobić. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. 61). na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. 97. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów.’. a wstawimy pozycję z katalogu. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. 97 w kolumnie ‘kl. Rys. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. na stronie szukania (rys. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Aby program mógł je odszukać. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. W okienku importu. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . co widać na rys. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. to ich ceny nie zostaną znalezione. w której znajdują się materiały o indeksach ETO.

trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. 128 NORMA PRO . jak z Intercenbudu internetowego. 98).kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. Rys. Kartoteka RMS. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. podrozdział Opcje programu). Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. 98.

które się pojawi (rys. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. o zakresie prac. może zawierać polskie litery. Może to być Program do kosztorysowania 129 . Opis ten ma znaczenie informacyjne. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach.7. 99). Okno tworzenia nowego kosztorysu. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. 99. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.: wpisujemy nazwę kosztorysu. Rys. ♦ W okienku. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia.

który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski). bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. według którego będą obliczane narzuty. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego.narzuty dla całego kosztorysu (np. Kp+Z). 1. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). VAT). 2.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. Nk . Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu.

♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Program do kosztorysowania 131 . (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. dostaniemy listę baz. Aby dopisać następny cennik. a następnie właściwy cennik. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. co wybierzemy w tym momencie. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. 100). do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. z której wybieramy bazę. VAT) 3. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. Pierwszy cennik. To. zaś cennik zostanie dopisany do listy. w polu Cennik: – identyfikator cennika.kosztorysie. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. Jeśli mamy tylko jedną bazę. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. N – wartość narzutów (np. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. z której cennik pochodzi. Opcje obliczania narzutów). Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy).

Rys. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. jak na liście. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. a wia edycję. Jest to Przyciskami istotne. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy.Rys. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. 132 NORMA PRO . Karta. 100. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. zaś przycisk . oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. umożli. 101). 101. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy.

z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Po ukazaniu się okna z rys. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. który wcześniej został zapisany na dysku. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. 102). karta ‘Ścieżki programu’). 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. z którego wybieramy kosztorys bazowy. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . Po pojawieniu się okna z rys. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. gdyż można je zdefiniować później. wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów.

zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. Rys.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. który chcemy wprowadzić. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. Zaraz po pojawieniu się okna z rys. 102. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Jeśli otwieramy kosztorys. będzie nim typ Kosztorysy(*. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO .kst).

itd. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . ♦ W dolnej części okna. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. następnie w oknie.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. 002. które się ukaże. 103. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. od najmłodszej do najstarszej. wartość i dane użytkownika. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. z którą został otwarty. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. Rys.

Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. tworzona jest kolejna wersja. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:.KST) oznacza 136 NORMA PRO . Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Za każdym razem. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. 104). Wersja kst (plik o rozszerzeniu . Okno zachowywania kosztorysu. 104.Rys. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. jaką część kosztorysu zapisujemy. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów.

Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje.001. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. 002. to aby ją wczytać. itd. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. 105). Rys. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 . Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. 105.BAK nie jest zaznaczona.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. W tym momencie musimy podjąć decyzję. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. Kopia zapasowa nie powstaje. itd.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. od najmłodszej do najstarszej (tzn. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na .BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. 002. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń).AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys.ostatnią wersję kosztorysu. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. Załóżmy. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu .

138 NORMA PRO .*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi. 106. Rys.AWA (patrz rys.typ Wszystkie pliki(*. Plik ten następnie otwieramy do edycji. 106).

Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. w trakcie pracy z kosztorysem. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje.8. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. przeliczanie walut. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. rozliczeń materiałów i robocizny. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. 107). wyglądy ekranów. według których obliczany jest kosztorys. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. W oknie opcji (rys. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . itd. jako zwykły kosztorys. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. 130). dostęp do cenników. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys.

Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. 107. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Rys. Opcje.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. 140 NORMA PRO .

Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. zamienny i powykonawczy. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. znajdującym się na karcie ‘Opisy’. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów.Opis. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. Program do kosztorysowania 141 . 107). streszczający charakter robót. Rys. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. 108. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury.

Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. 110. 110). jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. Opcje druku strony tytułowej. Wyjaśnienie. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. 109. 142 NORMA PRO . Rys. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. Wczytaj z kosztorysu.Rys. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Zachowaj jako domyślne. Wybieranie typu kosztorysu.

Pole to staje się niedostępne. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. Inwestor. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. itd. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. które mogą znaleźć się na stronie. potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). najpierw narzuty na kosztorys. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. Adres inwestora. Rys. 111. Adres inwestycji. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. pojawią się na wydruku jako komentarze.

kosztorysu. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. 112. wspólne. Rys. 107) umożliwia wywołanie okna. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. indyw.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). wspólne. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. 144 NORMA PRO . Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys..

Na rys. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. Jeśli tak zrobimy. może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. a z prawej zawartość paragrafu. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. poziom ( Kontynuacja numeracji). zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Program do kosztorysowania 145 . przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. Szablony numeracji dodajemy.

Załóżmy. jak na rysunku poniżej.B. II. Okno określania formatów numeracji. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób. A. 113. zaś dla poziomu 3 – 1. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie.Rys. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. III….3… 146 NORMA PRO .2. Dla poziomu 1 wybieramy styl I. dla poziomu 2 – .C… . który aktualnie formatujemy.

Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów.Rys. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. • Jeśli chcemy. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. Numeracja poziomu pierwszego. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). drugiego i trzeciego. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. który występuje za nim. Najczęściej separatorem tym jest kropka. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. Program do kosztorysowania 147 . Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. 114.

115. pozycji i działów (rys. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. wystarczy kliknąć na przycisku . jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. Wtedy możemy zmienić typ. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. Numerowanie elementów.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. jak na rysunku poniżej. 115). pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. na którym jest drukowana. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. na wydruku wcięcia nie będzie. Karta ‘Numerowanie’. Rys. zaś separatorami poziomów są kropki. 148 NORMA PRO . rozmiar i kolor czcionki oraz tło. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną.

zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie... Rys. Z lewej pozycje numerowane działami. 116. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. aby były. z prawej w sposób ciągły. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. Standardowo działy numerowane są cyframi. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza.. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji.(tylko pokazanych).2 . pozycji czy działów nie są numerowane. Program do kosztorysowania 149 . • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. Jeśli jednak chcemy. 117). 116).

117. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. Rys. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. Z lewej numeracja ciągła. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić.Rys. 150 NORMA PRO . 118. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. Opis wyboru cenników znajduje się na str. Karta ‘Ceny i waluty’. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu.

Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. od razu wybieramy cennik. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. Program do kosztorysowania 151 . numer. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. 119). Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. najpierw wybieramy bazę. to znaczy jako cennik. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. a potem cennik. z którego pobierane są ceny. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny).Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. wartość takiego kosztorysu. Domyślne wydawnictwo. nazwę. BAZY CENOWE I CENNIKI. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). jeśli zaś jest jedna baza. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. podstawę. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. Opis karty znajduje się na str. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys.

to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. a w polu Wariant – numer wariantu.Karta ‘Cennik obiektów’. mimo ustawionych rabatów producenta. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. gdy był zastosowany rabat. jaką będę miały obiekty. 152 NORMA PRO . ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. 119. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. to w oknie zmiany danych RMS. gdy w opcjach kosztorysu. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. Rys.

Program do kosztorysowania 153 . W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. zawody są sumowane. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. gdy nie była podana cena dostawcy. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. 121. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. 120. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu.. Rys. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Rys. Karta ’Ceny dostawców’. Gdy zaznaczymy opcję Razem. gdy cena dostawcy była równa zeru. 124) określamy sposób rozliczania robocizny.

gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. Pole to jest niedostępne. Rys. 122. 154 NORMA PRO . Rys. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. 124. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. Materiały te mogą być Nie odliczane. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. 123. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania.Rys.

jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. jeśli włączymy działami. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. Rys. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. jeśli zaznaczymy dla całości. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. 125. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. I tak. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. opcję działami. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. jeśli chcemy.

126). UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. których nie będzie można zmienić. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. 126. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. Rys. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. Jeśli pole to zostanie zaznaczone.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. 156 NORMA PRO . Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu.

Trzeba przy tym pamiętać. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. montażu. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. a koszty transportu jako osobne pozycje. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. 225) procent ten też zostanie zmieniony. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. Program do kosztorysowania 157 . tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów.. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). wstawiając koszty zakupu jako narzuty. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. a koszty przewozu. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. a więc również zmienią się te koszty. Jeśli procent ten zostanie zmieniony.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. dla wszystkich materiałów. oznacza. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu.

Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. Rys. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:.. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). nakładów i wartości jednostkowej i norm. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. podsumowania kosztorysu. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. podsumowania pozycji. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. i dalej wszystkie następne. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. 127.

. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1.51= 57. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. Na rysunku widać.11) jest równa sumie częściowej (=57. 129. Na rysunku widać. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys.dokładnością.51= 57. Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys.60+49. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją.10). Rys. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. 128). 129). suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys..60+49. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna).11). można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. 130). 128. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. Program do kosztorysowania 159 .

Rys. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. Jeśli nie chcemy. 160 NORMA PRO . Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. 131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. 130. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić..

Program do kosztorysowania 161 . wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. 132. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. 133). Rys. Podsumowanie kosztorysu. 131. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. Karta ‘Widok zestawień’.Rys. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu.

Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. w kolejności od największej do najmniejszej.Rys. Podsumowanie kosztorysu. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. to wyświetlana jest informacja o nazwach. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . 134). 135). gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. informacja o nich się nie pojawi (rys. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach.techn. 133. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Jeśli jest zaznaczona. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO.. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych.

Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Program do kosztorysowania 163 . 135.). 136. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2.-techn. Włączona opcja Pełna. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd.. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. Rys. Włączona opcja Bez parametrów ek. 136). Tabela elementów scalonych.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. Rys. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. Tabela elementów scalonych. 134. w których znajdują się pozycje. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Tabela elementów scalonych. Rys. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.

materiał. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. 137. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. I tak. dotyczącym widoku Zest. 137). • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . 164 NORMA PRO . które działy mają być pokazywane. będzie on pokazany w tabeli. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. 138). Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. Tabela elementów scalonych. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. Rys. w których znajdują się pozycje. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. to w ostatnim wierszu danej grupy. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. w działach ustalamy.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy.

w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. 140). 138. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys.Rys. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. 139. Rys. Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. Program do kosztorysowania 165 . Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp.

Podsumowanie pozycji.Rys. Pokazane ceny jednostkowe. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Podsumowanie pozycji. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. 142. 140. Rys. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Wydzielenie nakładów stałych. Pokazane materiały inwestora. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. 166 NORMA PRO . Podsumowanie z narzutami. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. 141.

norm. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. 142.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. 142). jak rysunku z lewej. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. to w wierszu RMS. Program do kosztorysowania 167 . to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. Załóżmy.. jak to widać na rys. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. norm. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. Z prawej strony karty (rys. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. a współczynnik norm również jako wyrażenie. a nie tylko jego wartości. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych.

norm. to przed każdą grupą robocizny. -Mlub -S-. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. Rys. Dane RMS razem z informacją o dostawcy. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. norm. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). 143. to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-.-S-.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. -M-. jeśli zaś tytułem -R-. 168 NORMA PRO . ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. 144). 143). materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp.

145. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. Widok pozycji. Program do kosztorysowania 169 . Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. 144.Puste wiersze Rys. Opcje ochrony przed zapisem. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. Rys. nakładów. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. obmiarów i wykonanych robót.

Również wtedy. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. będzie można edytować tylko dane nakładów. jeśli już było określone. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). Jeśli nie ma aktualnego hasła. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane).W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. nowe hasło. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. 170 NORMA PRO . Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. według których był liczony kosztorys. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. sprzęt’). będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót).

Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. ustawienia formularza innego kosztorysu). Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje).Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. Program do kosztorysowania 171 . sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu).Rys. Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. 146. Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego.

Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów.9. Rys. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). 147. modyfikacji. dlatego też wygląd ekranu głównego. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia.

obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. Program do kosztorysowania 173 . ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. sprzętu i materiałów). w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy.widoku Kosztorys. w zależności od widoku. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. EDYCJA OBMIARU. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. Dla innych widoków. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE.

itd. materiałów inwestora itd.Przedmiar (tylko obmiary). nad którym pracujemy. sprzętu. ceny. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. że będziemy stosować rozliczanie robót. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. pozycji bądź działów. działach lub całym kosztorysie inną stawką. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. normy.. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. Poza tym. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. staje się dostępne polecenie Warianty danych. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. sprzętu i materiałów). Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. korzystając z polecenia Zestawienia. materiałów. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. w działach lub okresach rozliczeniowych.). w całym kosztorysie.

poleceniem Zmień… – zmienić opis. dokładność obliczeń.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. sposób rozliczania robocizny. przyjęcie ich lub odrzucenie. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. waluta itd. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. jak również narzuty wspólne działów. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. Program do kosztorysowania 175 . cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. cennik i poziom cen. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. które umożliwia edycję kluczy planów działów. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale.

Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. scaloną lub obiekt. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. uproszczoną. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. jego dział lub poddział. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu….Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys.

Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. Wstaw materiały…. pozycji. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika.Wstaw do cennika. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS.

aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. Wypadku gdy chcemy. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). a wynik przenosić do Normy przez schowek. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. (Układ strony…). Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. 178 NORMA PRO . przygotować wydruk pod kątem formatu strony.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. sposoby obliczania narzutów. nagłówków i stopek dla wybranego typu. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). itd. na którym można wykonywać obliczenia. takie jak działy i kosztorysy. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. czcionki. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys.

zaś poleceniem Kaskada tak. menu kontekstowego. na którym chcemy wykonać jakąś operację. Wszystkie zmiany. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. właścicielu i numerze licencji. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). 148). Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. możemy skorzystać z tzw. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. jego producencie. gdy przysłaniają się wzajemnie. pasek stanu i drzewo kosztorysu. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. Program do kosztorysowania 179 . która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. aby było widać pasek tytułu każdego okna. które porozrzucane są po ekranie. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. Pasek narzędzi widoku. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. a w drugim – Działy. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. jeśli zaznaczymy element RMS. Poleceniami Główny pasek narzędzi.

polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. tak jak będzie wydrukowany. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . 148. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu.Rys. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. Jeżeli przycisk jest wyszarzony. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków.

• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). Widok skrócony można stosować. co widać na widoku). Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. które można cofnąć. itd.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. wartościami. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. co widać na widoku. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Program do kosztorysowania 181 . • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. jeśli zostały zdefiniowane. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. które występują w menu Zestawienia. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Aby uzyskać te same widoki. to znaczy kosztów robocizny. 182 NORMA PRO . cenami i wartością. materiałów i sprzętu. cenami i wartością. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji.

w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. widok Kosztorys. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. Rys. Jeśli jest wciśnięty. w którym najczęściej pracujemy. Okno kosztorysu. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. posiada pasek tytułu. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. 149. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. Program do kosztorysowania 183 . tak jak każde inne okno.

jeśli robociznę – zestawienie robocizny. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. 184 NORMA PRO . dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. Na przykład. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. w Intercenbudzie. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. itd.

jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. Jeśli zaznaczymy opcję 1. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. W drzewie tym od głównej gałęzi.1…1. pozycji lub działu. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. Program do kosztorysowania 185 .1…1. który ma przyporządkowany wariant. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. odchodzą gałęzie działów.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. Jeśli drzewo zostało raz wywołane. jaką jest kosztorys. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. Jeśli zaznaczymy Pozycje. poddziałów i pozycji. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. Klikając na znakach plus .

nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). czyli numer katalogowy pozycji. materiały: –M). czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. z którą współpracuje kosztorys. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. natomiast pod numerem znajduje się informacja. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. Postać numeru zależy od tego. jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. Pasek stanu (komunikatów). to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. w której wyświetlona jest jego nazwa. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. którego treść może być interesująca dla twórców programu. W przypadku wystąpienia błędu programowego. 150. czyli iloczyn 186 NORMA PRO .”) oraz wartość danego elementu. Elementy RMS są również numerowane. jeśli tak. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. jednostka miary (kolumna „jm”). do którego działu i poddziału pozycja należy. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji.

Informacje o tym. to w widoku pokazane są również ich nazwy. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. „M” i „S”).obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. To. a na końcu działu – podsumowanie. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. Rys. 151. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Program do kosztorysowania 187 . zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. jakie kolumny i podsumowania widzimy. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania.

należy wyświetlić go na ekranie. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. Aby zmienić szerokość kolumny. nakładów RMS czy narzutów. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. 188 NORMA PRO . W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. na której kolumnie i wierszu klikniemy. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). a w zależności od tego. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. ale poza kolumną „Opis”. w których występują nazwy lub opisy działów. którą chcemy poddać zmianom.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. pozycji. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie.

możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. co oznacza. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. która porusza się razem ze wskaźnikiem. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. puszczamy przycisk. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). tzn. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. której nie chcemy mieć na ekranie. Program do kosztorysowania 189 . a kolumna znika z widoku. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść.W zależności od tego. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu.

Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. a nie fragmentem tekstu. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. 152. gdy szukany tekst ma być wyrazem. jeśli wcześniej były rejestrowane. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. w oknie wyszukiwania (rys. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. 190 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Rys. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. 152) zaznaczamy opcję Zmiany.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian.

Program do kosztorysowania 191 . <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. należy zaznaczyć jeden z nich. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. zaznaczamy pierwszy z nich. <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. Aby zaznaczyć kilka elementów. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury.

W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. 192 NORMA PRO . wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. to do ostatniego wiersza w pozycji). <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. opcje i przyciski. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. pola wyboru. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. to do pierwszego wiersza w pozycji). <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku.

niezależnie od widoku. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). dopóki go nie zamkniemy. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. Okno katalogów znajduje się na ekranie. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. rozdział. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo.10. w jakim został wyświetlony kosztorys. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. za którą ma zostać wstawiona. Okno katalogów można również zwinąć. tabelę i kolumnę. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). Program do kosztorysowania 193 . POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. polecenie to wstawia pozycję szczegółową.

194 NORMA PRO . ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. czyli typ katalogu (np. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji.02). kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce.Rys. tabeli (np. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. KNR). ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. 153. które będzie poprawiane. na karcie ‘Opis’ (rys. rozdziału (np.4-01). który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW.04) i kolumny (np. numer katalogu (np.12).

Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. wpisujemy liczbę 6. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. 154. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia.Rys. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. Jeśli opcję tę wyczyścimy. karta ‘Opis’. podrozdział Widok Przedmiar). ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. ♦ W polu Lp. na przykład na miejscu o numerze 6. Okno danych pozycji kosztorysu. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. w pole Lp. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. Wyświetlany jest numer indeksu elementu. 154. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. 155). 196 NORMA PRO . to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. w którym został wydany katalog norm. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. 155. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. Rys. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary.

♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. 156. aby były różne od jedności. Program do kosztorysowania 197 . a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach.♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. Pozycja. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. jeśli chcemy. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. Na karcie ‘Współcz. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Materiałów i Sprzętu. Rys. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Jeśli opcja ta została zaznaczona. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej).

Rys. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań). Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. do której zaliczymy daną pozycję. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. 157. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. z którego została wstawiona dana pozycja. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. gdy zostanie wybrany dany wariant. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji.Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. 198 NORMA PRO . ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. dla których są modyfikowane grupę wariantów.

zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. klikamy na przycisku OK. Jeśli chcemy podejrzeć. w których pozycjach występuje ten element. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. klikamy na przycisku Anuluj. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. których indeksy znajdują się w bazie. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. Rys. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. 158.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. 158). Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. Lista elementów podobnych do wybranego. OK i Anuluj. Na liście tej zaznaczamy element. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. klikamy na przycisku Pozycje…. klikamy na przycisku Dodaj nową.

których nie znaleziono w cennikach. 159. 159). 160). klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. Rys. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna.podświetlony. Propozycje wstawienia elementów RMS. 160. Jeśli wybraliśmy element. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. 200 NORMA PRO . 161). dostaniemy ekran z propozycją zamiany. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. a po potwierdzeniu z oknem. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. otrzymamy następne okno (rys. Rys. w którym wprowadzamy przelicznik (rys.

W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. 162. a w kolumnie „Z grp. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. 161. czy bez niej (NIE). w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. czy grupa zawiera jakieś warianty. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów.” – informacja o tym. 162).Rys. jaki element zastosować. program nie jest w stanie podjąć decyzji. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. Rys. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. Program do kosztorysowania 201 .

a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. Na przykład na rys. 163. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. Aktywny jest pierwszy wariant. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>).Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. 163. których możemy użyć do malowania. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. Jeśli jest zaznaczona. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. 202 NORMA PRO . nie wariantowe nakłady. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. czyli farba olejna. Rys. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys.

Nowy dział. dla którego norma=0. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. Rys. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. materiały lub sprzęt. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. zaś norma na robociznę została zwiększona. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. Rys. 165. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. należy zdefiniować nowy dział. 164. Program do kosztorysowania 203 . a następnie na OK. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU.

w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. w opcjach kosztorysu. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . Wydawn. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. w polu Odległość: wpisujemy odległość. na karcie ‘Widok pozycji’. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. Rys. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. Jeśli chcemy pominąć robociznę. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. 166). Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. 166. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. Znacznik:. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. 165). Pozycja będąca kosztami transportu.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. która kategoria została wyzerowana (rys.

pojawi się pole Liczba przewozów.oraz zaznaczamy. inne dla sprzętu.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. Okno to ma puste pola. współczynniki norm na robociznę. Rys. 167.197). Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. Jeśli przewozimy sprzęt. Program do kosztorysowania 205 . Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. katalog. materiały i sprzęt nie są dostępne. czyli elementów M lub S. Wygląd okna i pola. podstawę i wariant dla tej pozycji. które w nim wypełniamy. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. Na karcie ‘Współcz. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. 168). Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. z których część wypełniamy ręcznie.

który transportujemy. gdy dodawane są koszty transportu. 168. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. 169). w którym klikamy na przycisku Szukaj. Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. Okno wstawiania elementu RMS. Aby ściągnąć z kosztorysu element. w wy- 206 NORMA PRO . Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Rys.Rys. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. 169. 169.

Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. Program do kosztorysowania 207 . Wielkości kosztów transportu. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. jaką jest transport. których nie da się przewieźć jednym kursem. 170. zostanie umieszczona w opisie pozycji. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. którą można przewieść jednym kursem. to informacja o tym. a element wprowadzony do pozycji. ile kursów potrzeba. Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. Rys. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). Określanie kosztów transportu materiałów.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów.

rozliczanie w innych pozycjach. rusztowania itd. Okno określania kosztów transportu sprzętu. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. poprawianie. Rys. 171.). upraszczanie.). 171). Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. kopiowanie. jednym transportem wysyłamy betoniarkę.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. 208 NORMA PRO . scalanie itd. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. przenoszenie.

Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). Element ten jest traktowany jak każdy inny element. rys. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. w któ- Program do kosztorysowania 209 . których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. 202). a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element.Rys. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). 172 wypełniamy tak. Pola okienka z rys. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. 172.

a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. 173. Na przykład.84. czyli o łącznych nakładach=570.6368 r-g.40 zł. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań.9396 r-g. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. 0. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370.4500). cena jednostkowa=0. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS).3028 r-g i 200. 174) 210 NORMA PRO .84*2)=3398. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. przenoszenie). Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. współczynnik wykorzystania rusztowań=0. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. poprawianie. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. Rys.9396*10/(0. a potrzebujemy 10 kompletów. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. teoretyczny skład zespołu roboczego=2. np.40.

Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. które uzyskamy. ). W okienku. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. 154. Rys. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi .Rys. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. 175. . Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. 174. takie jak KNR czy KSNR.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. takim jak na rys.

Aby pozycję uprościć. tak jak pozycje z katalogów. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. w którym na kartach ‘Opis’. ‘Współcz. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 212 NORMA PRO . Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. 178) edytujemy pola. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. zaznaczamy ją. 214). W ten sposób. sprzęt i materiały lub wtedy. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. do których istnieją cenniki robót. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. str.

Rys. Na rys. 176. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. RMS-y można przywrócić z katalogu. Pozycja przed uproszczeniem. Rys. co wstawianie pozycji uproszczonych. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. to znikną one z ekranu i kosztorysu. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. Program do kosztorysowania 213 . Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. 176 i rys. 177. Pozycja z rys. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. Jeśli będzie to konieczne. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. 176 po uproszczeniu. zaś w drugim wstawia się pozycję. w przypadku usuwania elementów RMS.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

na którym przycisk Wstaw jest aktywny. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. aby wstawić pozycję (rys. co użytkownik ma zrobić. Program do kosztorysowania 223 . 188). Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. operacja zostanie wykonana automatycznie. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. 188. Rys.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. program zapyta. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw.

Rys. zaznaczamy pierwszą z nich. Okienko przesuwania pozycji. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. którą chcemy przenieść. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. 224 NORMA PRO . w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). Jeśli chcemy. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. Aby zaznaczyć kilka pozycji. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. 189. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. należy zaznaczyć jedną z nich. karta ‘Kolory ekranu’). 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. za którą przesuwamy wybraną pozycję. Domyślnie jest to kolor zielony. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji.

Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami.♦ Klikamy na pozycji. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). za którą umieścimy przenoszoną pozycję. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np.). pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. odwołania do obmiarów. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . która została podświetlona. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). itp. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). przeciągamy ją na pozycję. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. za którą ma zostać umieszczona. (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.

jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji.Rys. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. Rys. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. 190. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. Okienko usuwania pozycji. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. 191). 191. Okienko wybierania działów. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. 226 NORMA PRO .

a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . klikamy na przycisku OK. zaznaczamy je. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. do którego poziomu działy zostaną pokazane. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji.

norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . Możemy zatem zmienić opis pozycji. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. na karcie ‘Współcz. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. takie same jak na rys. obmiar. W tym celu należy kliknąć na pozycji. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. takim jak na rysunku z prawej. 154. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. jednostkę miary obmiaru. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. 192). Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). 228 NORMA PRO . współczynniki norm. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. do której jest dołączana wybrana pozycja. jest to jedyny sposób. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys.

czyli w pozycji nr 112 (rys. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . 194).Rys. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. 192.norm. 193. Pozycje. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach.’ dla pozycji nr 112. Program do kosztorysowania 229 . 193 pokazana jest karta ‘Współcz. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. Na rys. a następnie klikniemy na przycisku . na której widać. Rys.

Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. Rys. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. to znaczy pozycje. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. Rys. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń.norm. 195. 230 NORMA PRO . 194. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’. to zobaczymy. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115.

Program do kosztorysowania 231 . W przypadku. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). koszty pośrednie). a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. 197. Rys. Aby wprowadzić nowy narzut. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). W okienku. Dodawanie narzutów na pozycję. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. 196. Po zaznaczeniu pozycji. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. dla której definiujemy nowe narzuty. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. 196). z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. Narzut. 197). które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys.Rys.

Okno wyboru. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. W tym celu podświetlamy pozycję. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. 232 NORMA PRO . modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. Rys. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. 198) definiujemy nowe. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. dodawania. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. 198. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. jeżeli jest wyłączona.Harmonogramowanie robót . jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. Jeśli chcemy usunąć klucz. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. 199).klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz.

Program do kosztorysowania 233 . 199. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. tworząc tym samym nowy system grupowania. które wprowadzamy ręcznie. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). Rys. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji.

Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. Innym. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. metoda zwykła jest tańsza. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. Okna kosztorysów umieszczamy tak. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. Metoda kombinowana jest droższa.

a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. mimo że ładniejsze’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. bo daje świetny efekt estetyczny’. ponieważ jest stosunkowo tania’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. 2. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. 2. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. Program do kosztorysowania 235 . W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst.1. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie.

Wybrano metodę zwykłą.Wybrano metodę kombinowaną.Popatrzmy teraz. Rys. 201. 200. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 236 NORMA PRO . jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.

202.11. ). Rys. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. gdy był zastosowany rabat). Po pokazaniu się okienka takiego. 202 kolejno wypełniamy pola. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. tak jak w przypadku pozycji. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. materiały lub sprzęt). Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. Okno dodawania nowego elementu RMS. jak na cym im przycisku: rys. . Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. może być wyrażeniem). KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. miary: wybieramy jednostkę miary.

Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). w oknie z rys.jako procent od innych nakładów tego samego typu. najpierw pokaże się okno z polami. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. 238 NORMA PRO . takie jak na rys. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. 218). bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. Przeszukiwanie kartoteki RMS). Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. 45. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). lecz przyjmują wartość normy. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. miary i Cena jedn. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. 202. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu.

zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych.7. aby został on zakwalifikowany do grupy. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza.4. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie.♦ Jeśli chcemy. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Jeżeli ją zaznaczymy. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. to np. Jeśli ją zaznaczymy. Program do kosztorysowania 239 . KNR-W 2-02 0245-01). Należy pamiętać. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1. do grupy „Cement I”. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów.15. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji.18 i 20.

Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. Rys. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. który służy do wprowadzenia następnego elementu. 203. 204. Obliczenie nakładów. 203. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. 240 NORMA PRO . Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. Rys. 204. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. Czynności. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. czy taki element już istnieje. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. reszta danych się zmieni. Podobny proces ma miejsce. Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. W oknie tym (rys. element zostanie dodany właśnie do niego. katalogowych elementów i ich danych. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. czy pozostawiamy dany element. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. Przed dodaniem elementu program sprawdza. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. 158) decydujemy. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. czy zmieniamy mu tylko cenę. Jeśli nie – jest dodawany w całości.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany.

propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. Program do kosztorysowania 251 . które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena.” a „kształowniki stalowe profilowane U. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu.” będą wyceniane jak „Profil Int. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. 2. wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). nazwa i dostawca elementu. 3. 217. 207). w którym widać.. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. Rys.. Okno.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. UW 75(4m). Metodę doboru elementu. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. w jaki były dobierane ceny z cennika. który zastąpił element oryginalny.

Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. 202). Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. 218) wraz z listą znalezionych elementów. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. 214) możliwe są różne reakcje programu. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. 212 i rys. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element.Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. innym kosztorysie. Raz opracowana lista doboru RMS. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. 252 NORMA PRO .

przeglądane będą indeksy elementów. W pozostałych przypadkach. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy.Rys. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. jeśli zaznaczymy ETO(1). Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. 218). ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. bądź Podobne indeksy. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. wyświetli się okno (rys. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. Jeśli zaznaczymy Dowolna.

Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. który chcemy przeszukać. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. indeksu KMB. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. jednostki miary. typu. 254 NORMA PRO . 218). ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. dodajemy go do listy (patrz str. zaznaczamy opcję Kosztorys. gdy chcemy przeszukać cenniki. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. 219). 131). indeksu PKWiU. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. W tym celu w oknie z rys. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. to program będzie wybierał elementy. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. jego nazwy skróconej. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. z którego szukanie zostało wywołane. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. jeśli zaś opcję Początek. ceny oraz według dostawcy. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud.

W oknie z rys. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. Kliknięcie na elemencie. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. z którego kartoteka została wywołana. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. 219. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. ich lista pojawi się w oknie. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. mimo że są w Intercenbudzie.Rys. Program do kosztorysowania 255 . a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. materiałach i sprzęcie. że nie zostaną znalezione żadne materiały. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj.

220. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu.. w opcjach kosztorysu.. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę.Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. 256 NORMA PRO . z menu RMS). bądź sposób obliczania tych kosztów. Jeśli chcemy zobaczyć. Rys. 220).

Program do kosztorysowania 257 . 222). 222.Rys. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. 221. 223).Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. Rys. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys.

Koszty transportu doliczane jako wartość. ’karta ‘Liczenie narzutów’). Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. 224. W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. 258 NORMA PRO . Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. 223. 224). • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys. Rys. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów.Rys. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. 225).

. Na rys.Rys. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS.. a w pozycjach 1. Koszty transportu jako procent wartości nakładu. Program do kosztorysowania 259 . 226. karta ‘Opcje kolumn’). w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary. 226 widać. 225. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. polecenie Wyświetlania. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje.. 8 i 9 – procentowo. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). Rys. że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo.

zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. które mają znaleźć się w dziale. Dane ogólne działu Rys. Operacje wstawiania. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. 227. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. przenoszenia. Definiowanie nowego działu.12. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. gdy mamy już wprowadzone pozycje. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji.

Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. Numer działu. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. czyli kolejny poziom zagłębienia. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. co zaznaczony dział. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. aż do 10 poziomów zagłębienia. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . wprowadzamy tylko jego nazwę. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. umieszczony w polu Numer:. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. chyba że działy są ręcznie numerowane. Załóżmy. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:).

a gdy żadna nam nie odpowiada. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). Rys. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. „B” i „C”. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. dla którego wybierzemy Następny poziom. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. Karta ‘Współczynniki norm’. Wstawmy teraz dział „XXX”. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. 262 NORMA PRO . W wyniku otrzymamy nową strukturę. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. Dodatkowo. to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. 228.

Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . Karta ‘Podstawa’. 227. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. podstawę oraz wariant. dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. nazwę i numer katalogu. 229. Rys. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale.

Usuwanie pozycji). jaką ma opis wstawianego kosztorys. tam zaznaczamy dział do skopiowania. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. Aby wstawić kosztorys jako dział. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. następnie klikamy na nazwie tego działu. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. zaznaczamy ten dział. za którym chcemy je umieścić. takie jak na rys. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. wystarczy go zaznaczyć. 264 NORMA PRO . Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością.od: i do: zakres usuwanych działów. 102. polecenie Działy kosztorysu). Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. jak w kosztorysie składowym. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. a jego jednostki elementarne. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. współczynniki norm i narzuty będą takie. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego.

w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. gdy chcemy. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. jeśli zaś cena jest różna. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. Rys. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. to będą połączone w zestawieniu RMS. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. zwaną jednostką elementarną.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. 230. Dane kosztorysu składowego To. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. do którego jest wstawiany. której Program do kosztorysowania 265 . i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym.

231. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. Rys. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. które się ukaże (rys. a my mimo to 266 NORMA PRO . a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. Aby wprowadzić jednostki elementarne. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. podrozdział Tabela elementów scalonych). Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. 227). Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. 231). zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. Okno definiowania jednostki elementarnej. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. 119). ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Program do kosztorysowania 267 . Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. w zależności od tego. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. następnie okno z rys. czy zaznaczyć tę opcję. 232). Rys. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. 232. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. 232. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. 232. zostanie wyświetlone okno z rys.

czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. Rys. 232. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. 232 tyle razy. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. który został wstawiony razem z pozycjami. zawierającej poddziały. Za każdym razem możemy zdecydować. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze.Rys. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. to w oknie z rys. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. ile jest poddziałów. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). 233. 234. 268 NORMA PRO .

W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział. Program do kosztorysowania 269 .Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt.

na karcie ‘Widok pozycji’.13. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. 235. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. „*” – mnożenia. stałej lokalnej. opisu (komentarza). W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. funkcje. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. klikamy na przycisku . „^” – potęgowania). Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). Jeśli wyrażenie jest poprawne. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. 12%). Ekran. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. „–” – odejmowania. stałe i komentarze. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. 270 NORMA PRO . podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. procenty (np. program je zaakceptuje. „/” – dzielenia. nawiasy (dowolna ilość poziomów). Rys.

Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. Program do kosztorysowania 271 .Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. 238. obmiaru od strony ul. musimy je potraktować jako komentarz. obmiaru od strony ul.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”.Królewskiej. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. Rys. ujęty w znaki ’ <’ . Rys. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. Obmiar wraz z komentarzem. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. ‘ >’ Liczba Rys. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. Na przykład na rys. 236. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. których wartości są sumowane. 237. Jak widać na (rys.

cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. Rys.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. 240). wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. klikamy na przy. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. 239. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. 272 NORMA PRO . Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. 240. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys.

SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. Rys. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. 245 widać. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. Okienko definiowania stałej. Aby zdefiniować stałą. Program do kosztorysowania 273 . można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. Na przykład na rys. Po kliknięciu na OK. należy go zaznaczyć. dlatego też nadamy jej nazwę np. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. 241. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. 242).40. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. 241).Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. Okno. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. Rys. 242. gdzie występuje. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys.

kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. 243. w której zostały zdefiniowane. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. SzerDrzwi1. Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. które będą widoczne tylko w pozycji. to znaczy stałe.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Rys.SzerDrzwi2. SzerDrzwi3 . Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi.

Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. deklarowane kliknięciem na przycisku . 244.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. której wartość wynosi 0. możemy zastosować tzw. sumy częściowe. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. jak nazwa stałej globalnej). Poniżej. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. na rys. Program do kosztorysowania 275 . Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. Dla pozycji pokazanej na rys. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń.

a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami.Rys. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. 245. których wartości zostaną zsumowane. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku . „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. 276 NORMA PRO . 246. 246). Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych).

5*#p23. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji.’. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. Rys. 245). w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. na karcie ‘Widok pozycji’. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. który zastąpi ciąg znaków #p.92A). możemy pominąć numer pozycji i napisać np. 247. To oznacza. Odwołania do pozycji. a zaraz za nią numer pozycji. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys.5. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję.5*poz. Na przykład wyrażenie 8. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze.23.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). W opcjach kosztorysu. 8. Program do kosztorysowania 277 . #pA. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. że w wierszu obmiaru wpisujemy np.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8.

#p3.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135.37. w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. Rys. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. 248. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. że gdy pozycje numerowane są działami. 278 NORMA PRO . Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. np. skopiowanie ich do Schowka. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. Na rysunku widać. Oznacza to. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej).1.

Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. Jeśli usuwamy kilka pozycji. 250. do której jest odwołanie. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. do której jest odwołanie.Rys. gdy opcję tę wyczyścimy. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. 250). Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. Rys. 249. Jeśli usuwamy pozycję. W przeciwnym wypadku. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. Program do kosztorysowania 279 . 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania.

jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. do której jest odwołanie. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. Aby wstawić wzór do wyrażenia. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. postać odwołania zostanie zachowana. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). które dołączone są do programu. do których są odwołania. Okno wstawiania funkcji. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. należy je przekopiować wraz z tymi. w oknie. Dlatego też. Jeśli chcemy.Podczas kopiowania do schowka pozycji. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. Rys. w której znajduje się odwołanie. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. 251. możemy skorzystać z wzorów.

Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Z lewej zaraz po wstawieniu. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. 252. a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). Rys. z prawej po nadaniu wartości parametrom. H X Y H X Rys. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. Na rys. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). 253. które figurują w wyrażeniu. Y i H. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. Program do kosztorysowania 281 .wysokość). Figura.

która również się przyda w 282 NORMA PRO . który można by potraktować jak funkcję. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). MojaFunkcja. ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). 254. 256 wybieramy zestaw wzorów. czy mają jakieś wartości i jakie). Rys. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne.

256). 257). Rys. Program do kosztorysowania 283 . Zaznaczone wiersze. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych.następnych pozycjach (rys. Rys. zaznaczeniu opcji Funkcja. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. Okno. W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. 255. 254). następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. 256.

Rys. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. 258. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. 284 NORMA PRO . z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. działów i pozycji. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). Rys. a następnie w oknie. ponieważ wartości argumentów są różne. 257. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). Wartości funkcji są różne. Dotyczy to całego kosztorysu. 258). Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy).

Rys. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. 260). Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. 259. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. Rys. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. w którym został utworzony lub programu. Okno skalowania rysunku. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. 260. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno.

wykonanym w programie Rysunek. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. tak jak elementy RMS. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . Warianty obmiarów Obmiary. 261. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Rys. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji.

ponieważ ich struktura jest z góry znana.lub tylko tych ścian. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. znajdują się w folderze. do Notatnika. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro.cfg – dla plików AllPlan. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. ArCon oraz innych programów CAD.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe.cfg. Pozycja z wariantami obmiarów. Program do kosztorysowania 287 . Rys. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. Informacja o tym. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. które są widoczne.cfg i imptxtob. np. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. a tych fragmentów za szafkami – nie. 262. w którym zainstalowano Normę Pro. Pliki konfiguracyjne impallpl.

• Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. nie występujące w pliku konfiguracyjnym. które się ukaże. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. 288 NORMA PRO . Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. w polu Nowe połączenie z: (rys. 263. Obiekt. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. 264).cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. Aby zaimportować obmiar. Zostanie utworzone połączenie do pliku. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. kod 9 oznacza tabulator. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. kod 59 – średnik). to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. • Materiał. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. Funkcja. W okienku. Można również zmienić kolejność kolumn.Rys. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać.

Po potwierdzeniu na OK. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. pojawi się okienko. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. przełączamy się do okna importu obmiaru. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. 264. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. Lista połączeń z plikami obmiarów. Zaznaczamy pozycję. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. Program do kosztorysowania 289 .Rys. w menu pojawia się menu Obmiar. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. 265). czy przeliczać obmiary. Po wykonaniu operacji wstawiania. Zostaje utworzony nowy wiersz. do której wstawiamy obmiar. do której wstawiamy obmiar. plik obmiarów zostaje wczytany. Jeśli decydujemy się na przeliczanie.

Na liście umieszczone są tylko te jednostki. według której będą wyświetlane obmiary. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. które są użyte w kosztorysie. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg lokalizacji.W oknie importu obmiaru (rys. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. 290 NORMA PRO . • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. wg jednostki miary. wg identyfikatorów. które występują w importowanym pliku. wg wartości lub widok nie posortowany. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. 265) znajduje się pasek narzędzi.

a a01 – 0.65 + 15*0. gdzie a00 jest równe 35. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. Jeśli na przykład formuła ma postać 128.m” i „Wartość”. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku.Rys. zmienić ich kolejność. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. Okna kosztorysu i importu obmiarów. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128.65. „j. jednostka miary. jeśli była wprowadzona. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu.”.75*35. na której będziemy mogli dodać kolumny.75*a00 + 15*a01. „Nazwa”. wartość obmiaru oraz lokalizacja. Na rys.3. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. Program do kosztorysowania 291 . 265.3 i została zapisana w pełnej postaci. usunąć itd.

takie jak na rys. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. W przypadku gdy 292 NORMA PRO .Rys. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. 266. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. 266 z listą tych obmiarów. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. jeśli jest widoczne). • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. • Zaznaczyć obiekt rysunku. które zostały oznaczone do eksportu.

Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj….zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. Program do kosztorysowania 293 . działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK.

267. Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.Rys. 294 NORMA PRO .

Różnice te wynikają z zaokrągleń.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 .62 57062. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu. 3. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów). Załóżmy. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów).4245 8559. Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów.44 18265.14. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). 2. że sumaryczne wartości narzutów. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. Należy pamiętać. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji).83 8559.77 15329.

Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. Na przykładach pokazanych poniżej widać.17 2299. 296 NORMA PRO . Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto.416 2739. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. Podatku VAT 7%.84 8559.44 18265.43 Jak widać. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.77 15329. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu.1655 2299.71. że z problemem tym stykamy się na co dzień.62 Narzut (15%) 3520. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. o cenie netto = 1.843 Narzut po zaokrągleniu 3520.42 2739. w ilości 465. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy.

Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu.43*583 = 23570. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale.85 2.8297) 1.83 Wart.43 zł. Program do kosztorysowania 297 .Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. Nie dość. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów.42509288.66 Wart. brutto (6) 850. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. składający się tylko z dwóch działów.80/583 = 40. brutto (7) 850.Vat (5) 7% Wart. następnie obliczamy wartość brutto.19 St. że cena jednej sztuki to 23567. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40. Obliczyliśmy. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość. netto (4) 795. towaru za 23567.00 Cena netto (3) 1. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów. VAT (6) 55..71 Wart. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut.69 zł).95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. w wysokości 20%.71 St. Weźmy przykładowy kosztorys.00 Cena netto (3) 1. Zysk jest liczony od robocizny. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. a mianowicie zysk.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. materiałów i sprzętu.

Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Zsumowane wartości R. 298 NORMA PRO . 268. Widok pozycji. następnie od tego obliczany jest zysk. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. M i S w pozycji. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. Rys. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. gdy narzuty są liczone działami. Rys. gdy narzuty są liczone działami. 269. Widok kosztorys.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami.

M.11 11433. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.02.09 498.M i S obliczany jest zysk.55 0 19968.24 0 747.M i S.08 20063. 270. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich..65 0 4482.89 0 18202.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992.63 3735.96 398.10 24075. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.94.13 13719.. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.1 (19968. Widać.41 2929.47 17577. z czego powstaje sumaryczna wartość R. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .82 2988.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz. cena – 42.941978.02 2286. Z powodów. które zostały wcześniej opisane.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R.02 1054. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.02/465 = 42.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys. S dla każdego działu.) 42.02 4012.02 46530. Kosztorys ofertowy. wartość pozycji – 19968. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji.60 210.62 1264.06 14647.91 28328.94 2390.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

‘Od materiałów’. 278 Na rys.Rys. w kolumnach ‘Od robocizny’. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. Okno pokazane na rys. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. 279 widać. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. 278. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. 278). Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. Ten przykład pokazuje jednak. Rys. 279. to zobaczymy. 280). że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. Zwykle tak jest. Program do kosztorysowania 309 . ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”.

Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. 280. 281. Rys. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. Rys. Na rys. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. Z kolei na rys. 281.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. 282.Rys. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. 310 NORMA PRO . Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny.

286) i nie jest rozdzielany na działy. zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. 284. 283. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. Jeżeli chcemy. Program do kosztorysowania 311 . Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. 284). aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym.Rys. 286 i rys. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. Rys. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów.

Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. 286). Na rys. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. 312 NORMA PRO . Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Na rys. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. 285. Rys. 286.Rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys.

oprócz narzutów wspólnych.’ lub narzutu. 287. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. Rys. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . 288). na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. obowiązują dodatkowe narzuty. W tym celu zaznaczamy dział.. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys.. 288. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu.Rys. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie.

Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. 290. np. dlatego też jeżeli chcemy. jak i narzuty wspólne działów.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Aby to zrobić. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. powinniśmy go wyzerować. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. Rys. Rys. 289). aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. 290). że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. dla działu ELEWACJA (rys. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. 289. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych.

wartość z 10 na 15%. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. 291). Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. Aby to zrobić. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). dla której narzuty będę poddane modyfikacji. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. 291. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. Rys.

316 NORMA PRO . Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Rys. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. lub kliknąć na przycisku . Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. a następnie w oknie rys. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. nazwę działu lub pozycję).będzie wynosiła zero. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. 292. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. 275 wprowadzić konieczne zmiany.

jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. Narzuty koszt inwest. Oczywiście. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. Program do kosztorysowania 317 . Okno zapamiętywania definicji narzutów. Po potwierdzeniu na OK. tablica zostanie zapamiętana. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. które są podświetlone na żółto). Rys. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. jeśli jest to nowa tablica. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. 293. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu.

Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. Z listy tej wybieramy tę tablicę. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu. która jest najbliższa naszym potrzebom. 318 NORMA PRO . które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów.

w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. Obecnie. Użycie wariantów może być też wygodne. Program do kosztorysowania 319 . można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. WARIANTY Może się zdarzyć. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. obmiarów i działów definiujemy w oknie. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. ale może się zdarzyć. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. pozycji lub działu. a nie na ich cenę. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. Pozycja.15. modyfikacji. – działy). lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. Widok Warianty danych). W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. to takie. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. które są widoczne w całym kosztorysie. Grupy globalne. pozycji. w którym zostały zadeklarowane.

Rys. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . Gdy przewidujemy.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. że nie wybrano żadnego wariantu. Jeśli chcemy. W oknie. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. że dana grupa wariantów ma być lokalna.Rys. aby program nie dopuścił do tego. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. 295. które się pojawi (rys. 294. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. powiązano je w grupy.

Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. w oknie z rys. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. Przyporządkowanie elementu RMS. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. kliknąć na przycisku i w oknie. Obmiar lub Dział). pozycji. Od tego momentu dany element. elementu czy działu. klikamy na OK. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę.klikamy na przycisku Dodaj. pozycję lub dział do danego wariantu. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. trzeba go zaznaczyć. Jeśli chcemy. właściwy wariant i kliknąć na OK. po czym nowy wariant pojawi się na liście. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. 296). Program do kosztorysowania 321 . Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. pozycji lub działów. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. Pozycja. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu.

Wywołać widok Warianty danych. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. 322 NORMA PRO . Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. 297.Rys. 2. bez żadnych wariantów. 298). a następnie klikamy na przycisku OK. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. i tam. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. 296. zostanie wyświetlone okno. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. Rys. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie.

Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Rys. Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). 298. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. zaznaczamy je. Program do kosztorysowania 323 . 299.Rys. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. ale bez przyporządkowania ich do wariantów.

Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę).Rys. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. Czasami może się zdarzyć. sprzęt). „dębowy” i „jesionowy”. 301. 298. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. 300. Rys. 324 NORMA PRO .

Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. Rys. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. 303. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. Program do kosztorysowania 325 . Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant.Rys. o który nam chodzi. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. 302.

Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). 326 NORMA PRO . Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. 304. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. 305. . a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. klikamy na jednej z nich. Rys. 306). Wybór aktywnego wariantu. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu.

definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom.Nieaktywny wariant pozycji Rys. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Tworzymy alternatywny dział lub działy. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Pozycje wariantowe. Jeśli dezaktywujemy dział. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. 306. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Program do kosztorysowania 327 .

to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. 328 NORMA PRO . dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. W dodatkowym menu Roboty. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).16. Power Project. takich jak Microsoft Project. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. Planista. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. kluczy lokalizacji. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Project+.

Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. a w polu Nazwa: – jego nazwę. Zdefiniowane klucze lokalizacji. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. a chcemy się z tego wycofać. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. 307). Program do kosztorysowania 329 . W okienku. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. 307. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. Rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys.

poprawiamy i usuwamy stare klucze. 308. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Rys. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji.Na rys. 330 NORMA PRO .

Na rys. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną.Rys. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. 310. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. 309. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Program do kosztorysowania 331 . ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. Rys. W wyświetlonym okienku (rys. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy….

przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. 332 NORMA PRO . Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza). 312. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. Rys.Rys. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. 311. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta..

313. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. które się ukaże. Rys. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. W wyświetlonym oknie (rys. Program do kosztorysowania 333 . a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. zaznaczamy okres. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. które wykorzystujemy do dodawania nowych. Rys. Okienko wprowadzania nowego okresu. Aby zdefiniować nowy okres. za którym ma być umieszczony. 314. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. włączamy opcję Podokres. Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji.

opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. Rys. które mają być dodane. kluczy wykonawczych. i w oknie. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. czy też bez ich uwzględniania. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. 315. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. Rys. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. a drugi – z miesiącami. które się ukaże (rys. 316. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO .Podokres. może zostać wstawiony nawet wtedy. wraz z terminem zakończenia. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. 316). klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych.

w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. 15%). aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. a w kolumnie W następnym kroku. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Rys. Program do kosztorysowania 335 . już we wstawionym wierszu. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. której dane zmieniamy. jeśli zostały zadeklarowane). Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. który zamierzamy rozliczać.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). 317. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole.

jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. Rys.79 i 80. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. 336 NORMA PRO . czyli w pozycjach 78. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. 319).Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. w jakich pozycjach wykonano roboty. a następnie dodajemy nowy wiersz. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. Na rys. z podziałem na podokresy. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. 319. w którym deklarujemy. Rys. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. 318. Częściowe wykonanie robót. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy.

jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. który trwa do 30.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. wykonanych robót w danym okresie. Na przykład okres II Kwartał 2002. do 16. znajdujący się na ekranie. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. • Włączamy opcję Aktywny dział. Program do kosztorysowania 337 .06.06. Na rys. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. może też być rozliczany codziennie. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia.06 i do końca. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. 319.06. czyli do 30. Należy przy tym pamiętać.

Częściowe wykonanie robót. 320. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. 321. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. za którą wykonano roboty. widoczny I kwartał 2002. Rys. 338 NORMA PRO .Rys. Na rys. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota.

05. jak pole Okres:. Program do kosztorysowania 339 .34% sumy wartości pozycji 82 i 83. Okienko. 322. 323).. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys.2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Do 15. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.337). Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót. Rys. Widok wykonanych robót. co po przeliczeniu stanowiło 49. Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. 319. a pole Wykonano:. jak pole Wartość: (opis na str. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót.Rys. 323.337 .

319. a pole Wykonano:. jak pole Okres:.Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. 324. 340 NORMA PRO . W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. 325).337). 325. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. jak pole Wartość: (opis na str. Rys. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych. Stosownie do wybranego klucza. 324.Rys.337 . okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. Okienko. i rys.

nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego.Widok wykonania robót w pozycjach 84. Program do kosztorysowania 341 . W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 327). 326. 328). Rys. Stosownie do wybranego klucza.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. 327.Rys.

ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. 328. to ceny mogą się zmienić. Operacja ta może być niebezpieczna. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać.Rys. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. 342 NORMA PRO . w którym ceny mają zostać zmienione. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych.

Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. 329) zaznaczamy okres wykonania robót.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. Rys. 330. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. gdy chcemy.77).Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. a pojawiła się całkowita suma obmiarów. można wykonać operację. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. 329. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. Program do kosztorysowania 343 . Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). Rys. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. ale również na widok Przedmiar. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie.

W oknie z rys. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. W oknie z rys.Rys. Rys. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. 333. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. 329 zaznaczono I kwartał 2002. Na górze widok wykonanych robót. 332. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. 344 NORMA PRO . 331. Rys. na dole widok przedmiar.

334. 336. na dole w widoku Przedmiar. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. Rys. Rys. Widok Przedmiar. Pozycja 81. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. Program do kosztorysowania 345 . Widok wykonanych robót. Widok wykonanych robót. 335. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru.

337).”. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. „j. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. „Koszt jedn.m. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. „Opis”. „Podstawa”. 337. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. w kosztorysie inwestorskim.17. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). „Cena jedn. Rys. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. Ilość.. „Ilość” i „Wartość”. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO .”. a tabela zawiera kolumny „Lp”. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. Widok. „Nakłady”.

który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. Aby przejść do tego widoku. jak widoku Kosztorys. Wstaw pozycję. aby przejść do widoku Kosztorys. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer. znajdującym się na głów- Rys. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. bez wyodrębniania elementów RMS. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. opis. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. podstawę wyceny. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. Zawiera przyciski Wstaw dział. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje.westora. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. 338. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 .

nie są dostępne. 339. jak również polecenia menu związane z nimi. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). Rys. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. 339). zawarte w menu RMS. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji.wań. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej.” pojawią się „Cena jedn”. obm. „Ilość” i „Wartość” (rys. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. Przyciski dotyczące elementów RMS.

341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. podstawą wyceny. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. 340. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Widok Działy kosztorysu. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. z czego dane wyliczenie wynika. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. Aby go wywołać. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. Program do kosztorysowania 349 . w kolumnie „Razem”. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. Rys. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. Na końcu. opisem.

♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. 350 NORMA PRO . ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. Kosztorys w widoku Przedmiar. 341. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. funkcji matematycznych. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. dwukrotnie na nim klikając.Rys. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie.

jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. Wstaw wiersz przed).♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. pomocniczych). czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. określenie klucza lokalizacji. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz.

W okienku widoku. narzuty wspólne działów.oraz zmianę ich danych. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. 342. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. I tak. jeśli oglądamy narzuty pozycji. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO . Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. Pole Wybór działu Rys. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. Podobnie postępujemy. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. gdy usuwamy narzut. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu.

który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. Wiersze. 343. Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – .W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. przejście do widoku narzutów – . materiałów i sprzętu. odliczenie materiałów . Rys. Program do kosztorysowania 353 . dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – .Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. Podsumowanie kosztorysu.

materiałów i sprzętu. alfabetycznie według nazw. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Sprzęt lub Wszystkie. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. Edycja cen sprzętu. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. Materiały. 354 NORMA PRO . ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. Widok wszystkich cen.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. w których występuje zaznaczony element. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. według wartości lub według grup. Rys. 344. a następnie w zależności od tego. Edycja cen materiałów. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej.

♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. nakładu. niezależnie od tego. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. Aby przejść do widoku skróconego. Rys. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Dane elementu (pozycji. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Widok skrócony można stosować. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. 345. Widok skrócony widoku Kosztorys. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. ile faktyczne wierszy zajmują. formą przedstawienia kosztorysu. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. znaj- Program do kosztorysowania 355 .

przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót. 356 NORMA PRO . W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. Widoki te są dostępne tylko wtedy. Są to widoki Wykonane roboty. Jeśli przycisk jest wciśnięty. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. pokazywane są tylko niezerowe roboty. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. 346). gdy w opcjach kosztorysu. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym.

W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. 346. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. Rys. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót.Okno widoku Wykonanie robót.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. dla których wprowadzono wykonanie robót. W wierszu pozycji. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego.

Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. Rys. • „j. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. 347. • „Il. a pod nią. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. 358 NORMA PRO . Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. Widok Rachunek ilościowy.” – numer pozycji. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. Widok ten został pokazany na rys. to do pola tego można wpisać datę. w wierszu „Razem wykonano”. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. za liczbą musimy wpisać znak %. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp. ilość wykonanych robót narastająco.do wykonania.m” – jednostka obmiaru. 347.

poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. • „Il. • „Wart. można również modyfikować obmiary. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego).” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. w okresie obrach. • „Il. • „Wart. • „Wart. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót.do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. W widoku tym.wyk. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne. które reprezentują interesujące nas wielkości. • „Il. w okresie obrach.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym.wyk.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. • „Wart. Program do kosztorysowania 359 . • „Il. • „Cena w okresie obrach. w wybranym okresie rozliczeniowym. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’). Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. Te.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . • „Wart. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.

349). „Wart. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach.wyk. edytować. „Wart.poprz”. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. Widok wariantów pojawia się obok. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. wykonana”. „Nazwa” oraz „Wart. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. wybierać warianty aktywne. kosztorysowa”.p. 360 NORMA PRO .Rys. dodawać nowe warianty. „Wart.”. 348. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. w okresie obrachunkowym”. usuwać.

z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. co oznacza. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. Znak minus . 349. Kolor znaków plus i minus zależy od tego.Rys. Jak widać na rys. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. Widok Warianty danych. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują.7 %). że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . Program do kosztorysowania 361 . Domyślnie. jako wartość. znak plus – że jest równa tej wartości. 349. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica.

W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. Dla symbolu możemy wybrać. 351. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. wśród których szukamy wariantów optymalnych. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. jaki związany jest z danym symbolem. 350. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. Rys. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. czy kryterium wyboru ma być minimalna. 362 NORMA PRO . W oknie z rys. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. maksymalna czy określona wartość kosztorysu.

Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty.Rys. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. Lista pozycji. można je połączyć w jedną grupę. 351.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. które się wzajemnie uzupełniają. w których dana grupa była użyta. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. Program do kosztorysowania 363 . Rys. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. 352. Lista elementów. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów).

należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). Rys. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. 364 NORMA PRO . a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. 353. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. Jeśli warianty w grupach się różnią. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. Łączenie wariantów. które warianty dodać. w którym decydujemy. zostanie pokazane okno.Aby połączyć warianty.

To. materiałów inwestora. statystykę oraz listę pozycji. Okno opcji otwiera się. „Wartość” – wartość materiału. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów. wyświetlić tabelę elementów scalonych. 354. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. robocizny. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce.” – ilość materiału inwestora.m.” – ilość materiału wykonawcy.18. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. „Cena jedn. „Grupa” – grupa materiałowa. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja.” – jednostka miary. „J. „Il wyk. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Rys. „Il inw.” – cena jednostki materiału. do której zaliczyliśmy materiał. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. sprzętu. do- Program do kosztorysowania 365 . Zestawienie materiałów. „Nazwa” – nazwa materiału.

„Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. w którym można wybrać dział kosztorysu. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. „Cena dostawcy”. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. w których występuje dany element. ♦ Przycisk Usuń element.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. do których należą. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. w których występuje. 366 NORMA PRO . ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. sprzętu. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. ♦ Przycisk Materiały inwestora. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. materiałów inwestora) w nim występujących. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia.

dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. sprzętu. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. w którym można wybrać okres rozliczeniowy.. dostawców i indeksów u dostawców. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. Program do kosztorysowania 367 . według grup. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. alfabetycznie według nazw. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. ♦ Przycisk Całość inwestora. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. materiałów inwestora). tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. według wartości. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS….

Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. nazw. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). wartości i grup. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. niezerowymi lub wszystkich. ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). a pod nią spis pozycji.”) i wartość materiału („Wartość”). zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. wystarczy kliknąć ). ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. w których element występuje. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. ilość („Ilość”).♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału).mat. 368 NORMA PRO . ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. do których należy dany element. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. cenę jednostkową („Cena jedn. normę zużycia („Norma”).

cenach i wartości. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. w których działach materiał ten występuje. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. Program do kosztorysowania 369 . Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. jak dla zwykłego zestawienia. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. wystarczy kliknąć na przycisku ). 355. Rys. pokaże nam się okienko. materiał. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys.

Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. 356. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. w okresach z menu Widok Rys. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja.Rys. 370 NORMA PRO . Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. materiał. 357. Zestawienie materiałów działami. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału.

Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. 358.” i „Wartość”. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. znaj- Rys. „Jm”. „Ilość”. Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. „Nazwa”. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Okno zestawienia robocizny. Program do kosztorysowania 371 . wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). wystarczy kliknąć na przycisku ). 358). „Cena jedn.

robocizny w okresach z menu Widok Rys. 372 NORMA PRO . Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. 359. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. Zestawienie robocizny działami. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych.Rys. 360. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi.

wystarczy kliknąć na przycisku ). Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu.Rys. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Okno zestawienia sprzętu. Rys. Program do kosztorysowania 373 . 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. 361. 362. Zestawienie sprzętu działami.

”il. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. „j. W takim przypadku informuje ona nas. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). „Kz”. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne.” – liczbę jednostek elementarnych. „T”. pokazuje podsumowanie kosztorysu. „Materiały” i „Sprzęt”. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. Dla wszystkich 374 NORMA PRO .j. w których pokazana jest wartość robocizny. w której wyświetlona jest nazwa działu. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. materiałów i sprzętu.el.el. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. 364).el.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. „Robocizna”. 363. zaś „wart. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”.” – jednostkę miary elementu.” – wartość jednostki.j. „Kp”. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem.

co deklarujemy w opcjach kosztorysu. Pełna tabela elementów scalonych. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. 364. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. karta ‘Widok zestawień’. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. Rys. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. to kolumna ta jest pusta. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. Program do kosztorysowania 375 . Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. Jeśli pozycja została uproszczona. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. Różnica ta może być ujemna. pojawia się kolumna „Uproszczone”. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział.

j.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. W oknie takim. materiałów.j. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). „Rusztowania” i „Wariant danych”.S” i „C. jak na rys. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie.R”.M”. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). „C. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. S+narzuty) lub bez. „Narzuty” (wartości narzutów). „C. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. „C. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ).j. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. dla którego zestawienie jest wykonane. 376 NORMA PRO .RS” (ceny jednostkowe robocizny. 365.. „Cena jedn. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia.”. Rys. na przykład według wartości pozycji. 365 możemy wybrać dział. M+narzuty. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty.j. Zestawienie pozycji w dziale PARTER.

jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. Rys. jakie są nam potrzebne. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. 366. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. 366). Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. zawierający takie kolumny. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji.

które były zapamiętane.przycisku Zapisz domyślne. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. Wybieramy ten. 367. w oknie z rys. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. Okno wyboru widoku pozycji. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. „Mat”. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. W informacji o wybranym dziale. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. 368). Rys. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. a następnie wybieramy go z listy. 367). aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys.

przejdziemy do okna edycji danych tego działu. 368. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). Rys. Program do kosztorysowania 379 . to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. W kolumnie „RAZEM”.nakładu w stosunku do wartości całego działu. M i S („R z narzutami”. Tabela Statystyka.

umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. albo później. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. w opcjach kosztorysu. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. na karcie ‘Opisy’. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. Dodatkowo. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. z elementami RMS. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. gdzie jest to możliwe. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu.19. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. 380 NORMA PRO . należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. zawierających ceny jednostkowe. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. również zaznaczyć tę opcję. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników.

Rys.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. 369. rozdział. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. tabelę i kolumnę. W zależności od tego. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . 153) rozwijamy listę katalogów. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar.

której inne kolumny zostały uwzględnione. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. 3. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Na rys. ale jest ona kolumną z tabeli. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Rys. 370. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. dla których podano cenę w cenniku. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. 2. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. 370) widać. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. Na jego podstawie decydujemy. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. o którą mu chodzi z ceną zerową. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. Na (rys.1. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. którą z nich wybrać. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO .

Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. KNNR 4 2003-01). a różnią się tylko numerem wariantu. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. 4. Rys. jak również nie istnieje tabela. 371.Rys. mają one wspólną podstawę. Program do kosztorysowania 383 . Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. odpowiednią bazę cenową i cennik. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. której mogłaby być częścią (np. 372). Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. Jeśli pozycja ma warianty. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. 372.

W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. 384 NORMA PRO . W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. KNNR 1 0104-02. a potem modyfikujemy jej zawartość. 373. Rys. wybieramy pozycją podobną. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. na przykład.

klikamy na przycisku Właściwości. Pamiętajmy przy tym. Rys. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. Trzeba przy tym pamiętać. Ustawienia drukarki. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru.20. Program do kosztorysowania 385 . inaczej z laserowej. natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. 374). następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. 374. gdy wydruk ma być obrócony o 900. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. orientację wydruku. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. co aktualnie znajduje się na ekranie. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. Z tej drugiej opcji korzystamy. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. na którą zostanie skierowany wydruk. to znaczy wydruki tego. określić opcje wydruków.

Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. Poprzednia strona). Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona.) i odwrotnie. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. jak będzie on wyglądał na kartce papieru. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. W zależności od tego. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. Z następnego menu. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. które się ukaże.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). wybieramy papier A4. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. i Dwie str. czy też musimy podawać papier ręcznie. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. czy dysponujemy podajnikiem papieru.

Układ strony… i Opcje…). Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). w którym wybieramy styl wydruku (rys.Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. Rys. jak powinien wyglądać wydruk. Program do kosztorysowania 387 . 375). Szablony….). strony tytułowej i numeracji formularzy. umożliwiające wybór szablonów tabel. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. 375. Układ strony…. Jeśli chcemy. stopki itd. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. Szablony…. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. Okno wyboru stylu wydruku. Zestawy…– umożliwiające określenie. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. to znaczy. nagłówki. który zestaw drukujemy. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro.

388 NORMA PRO . 377. Rys. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. które chcemy wczytać do nowego stylu. Rys. 377). Okno definiowania nowego stylu. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. a w prawej – zaznaczamy te opcje. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. 376. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. powinniśmy wrócić do polecenia Styl….Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl.

‘Cenniki’. Rys. oraz Program do kosztorysowania 389 . modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. 378. 379. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. które są dostępne. ‘Zestawienia’. książki przedmiarów. zaś w polu Wydruki w zestawie. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. które będą drukowane. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. 378. Kosztorys. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . Na kartach ‘Kosztorys’. W oknie z rys. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. te elementy. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. które zostaną wydrukowane. Oferta i Książka przedmiarów. charakterystyki obiektu.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu.

bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. Aby wprowadzić. 398). Rys. 379. W okienku. Wraz z szablonem. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. które wydruki do niego wejdą. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. który zastosujemy w danym stylu. Okno modyfikowania zawartości zestawu. 390 NORMA PRO . który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. usunąć. które się pojawi (rys. czyli tym. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. (patrz str. to po prostu określenie rodzaju. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu.

a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. 382. który by nam odpowiadał. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Rys. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. Rys. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. wybieramy go z listy. 381.w polach Ramki tabeli. 382). reszta parametrów jest pusta (rys. Rys. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. 380. Okno wyboru i edycji szablonów.

To. wybieramy w polu Wiersze. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. Rys.. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. Okno definiowania szablonów ramek. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. 392 NORMA PRO . Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. (rys. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. 383. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. 383). klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). ramek bocznych.

Program do kosztorysowania 393 . Istniejący. Jeśli zaś tworzymy nowy. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. Rys. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. 384. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. trzeba dla nich zdefiniować szablon. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. W oknie edycji szablonu (rys. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. rodzaj i wielkość czcionki.

a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. Typ wydruku. co znaczy. dla którego formułujemy szablon. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. 394 NORMA PRO . Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. Rys.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . • Typ. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. 385.

Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. Przyciski Zmień. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. dodanie nowego i usunięcie szablonu. 386). Rys. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. 386. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. których parametry można poddać zmianie.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. Definiowanie szablonu strony tytułowej. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika.

Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. pojawi się okno. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji.’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. Wczytywanie pliku loga firmy. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). kolejności i ty- 396 NORMA PRO .się na kartach ‘Opisy’. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. Rys. które zawiera ustawienia formatu strony. Jeśli klikniemy na przycisku . Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Charakterystyka obiektu. wyglądu nagłówków i stopek. 387.

Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. będą one drukowane jako czarno-białe. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. Marginesy. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. tekst wejdzie’ na margines dolny). Jeśli chcemy. Program do kosztorysowania 397 . po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. nagłówki i stopki na stronie. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. 388. W grupie ‘Czcionka standardowa’. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. Wiersz nazwy programu Rys. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. która ma być użyta do drukowania. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. W dolnej części.

W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . w którym uwzględniane są działy. W przypadku ustawiania opcji dla typu. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. Jeśli chcemy. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. dla którego określamy pozostałe ustawienia.Rys. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. 389. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. co oznacza.

% obszaru druku określa. górny – nagłówek – stopka). bez żadnego odstępu. Jeśli jest zaznaczona. opcja od poziomu2. W polu Marg. to pozycja nie jest dzielona między strony. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. Rys.. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. przekraczający podany procent obszaru druku. że długi tekst opisu pozycji. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. Im ten procent niższy. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. Program do kosztorysowania 399 . wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką.. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. tylko w całości przenoszona na następną stronę. dolny – marg.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. Jeśli odległość ta jest równa zeru. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. 390. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. jeden za drugim. opcja od poziomu1. Pole Dziel wiersze wyższe niż . że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg.

391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. która nam bardziej odpowiada. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. Dodatkowo. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. 391. 400 NORMA PRO .Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. Rys.

Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. w której znajduje się kursor. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). ciąg znaków sterujących). • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). Program do kosztorysowania 401 . zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. to w sekcji. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. 389). a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. opis przycisku Strona tytułowa…). • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK.

zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. 402 NORMA PRO . Wszystkie. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. 392. inne dla zestawienia materiałów. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. numer strony) lub jeden pod drugim. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. zaznaczamy opcję dla wszystkich. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. wzięte ze strony tytułowej. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. oznaczający nazwę inwestora. ^O^D^S (opis kosztorysu.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. nazwa działu. opisane wyżej ustawienia. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. pod nim adres firmy (^Waf). inne dla podsumowania. itd. Na rys. a za nim ciąg ^Win. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. 391. Na rys. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys.

czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. tyle że dotyczy stopki. aby szerokości były stałe. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. Rys. Wszystkie reguły postępowania są takie. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. zaznaczamy opcję Szerokość stała). Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. jak dla nagłówka.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. 393. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. I znowu.

Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. 394. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. 404 NORMA PRO . gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. Rys. 394). Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. w którym można wybrać jeden z tych widoków. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys.

tabeli elementów scalonych. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. Program do kosztorysowania 405 . 395. Rys. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. oferty. pozycji itd. statystyki. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. tabeli wartości scalonych. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. musimy ją wybrać z listy kolumn.

będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. Forma może być Pełna i Skrócona.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. 396. Rys. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. Jeśli opcję tę wyczyścimy. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. W polu 406 NORMA PRO . Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.

W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . 3. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. będą drukowane. 2. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. Oczywiście. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. które sami określimy. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. pozycje mogą być Nie rozwijane. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją.

Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny.wydruków i Drukowanie kosztorysu). mają tylko węższy zakres. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. 397). zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. Karta ‘Koszt. Rys. że w każdej pozycji kosztorysu. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). 398. który miał ją zawierać. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. uproszczony’. 408 NORMA PRO . uproszczony’ (rys. Rys. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. 397. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów.

to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . Rys.=1) wyczyszczona). albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS). inwestorski’.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu.=1) zaznaczona). W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. 399. Karta ‘Koszt.

to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. jeśli opcja ta jest zaznaczona. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). 410 NORMA PRO . Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. Rys. czy drukować pełne dane. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. jeśli tak. Zaznaczając opcję Kosztorysu. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu).Wyrażenia obmiaru. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. Gdyby inwestora interesowały narzuty. 400. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. czy drukować podsumowania działów.

Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . okresy wraz z podokresami (Podokresy). W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). 401. Karta ‘Wykonane roboty’. możemy samodzielnie zdecydować. czy terminy wykonania robót (Terminy). czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. Rys. Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu.

Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. 402. Karta ‘Słowniki’. 412 NORMA PRO .Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. 403. Rys. Rys. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. planów działów i kluczy lokalizacji. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia.

Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. Program do kosztorysowania 413 . tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych.Rys. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. czy w postaci rozwinięte. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. z których powstały. wraz z podpozycjami. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. 404. – kolumny cen jedn. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. ceny jakich nakładów drukować. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. Jeśli opcję tę wyczyścimy. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. z widoku Wprowadzone pozycje. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. a w grupie ‘Koszt inwest. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. Karta ‘Cenniki’.

414 NORMA PRO . a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. Karta ‘Pozycje’. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora.W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. Rys. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. 405. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych.

Karta ‘Zest.pozycji’. Program do kosztorysowania 415 . RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. 407.Rys. Rys. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest.Karta ‘Zest. 406. RMS’.

działy zostaną pokazane tak. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. Opcje drukowania zestawienia cen. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. Karta ‘Zest. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie.. to tabele będą drukowane jedna za drugą. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela.. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. jak na widoku zestawień. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona..W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji.. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. str. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie. 416 NORMA PRO . gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. 424). Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. Tak samo dzieje się.

które mają znaleźć się na wydruku.cen’. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna). Karta ‘Zest . Karta ‘Tabela elem.Rys. Szczególnie istotne jest. 408.’ dla stylu Norma. 409.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego. scal. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. jakie elementy będą drukowane. Rys. scal.

od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym.W polu Działów: wybieramy ten poziom. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys.Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). w polu Działów: wybieramy poziom. 418 NORMA PRO . Jeśli mają być drukowane narzuty działów. w których zdefiniowano narzuty). od którego mają być pokazywane na wydruku. 410. Karta ‘Podsumowanie’. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). Rys. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych.

Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.Rys. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. Karta ‘Działy’. Jeśli zaznaczymy Wszystko. 374). jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. Rys. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. Program do kosztorysowania 419 . 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. 412. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. Karta ‘Narzuty’. 411. które się ukaże (rys.

a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. 413. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. że im gorsza jakość. Trzeba pamiętać. która nam najbardziej odpowiada. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. Okno drukowania kosztorysu. to jest od ostatniej strony do pierwszej. plik HTML). lecz nie posiadający programu Norma Pro.♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. że zestaw będzie drukowany od końca. na- 420 NORMA PRO . Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. Rys.

wybranego stylu. przedmiary. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. W polu Nr. kosztorys i tabela elementów scalonych. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. Zaznaczamy na nich elementy. charakterystyka obiektu. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). pierwszej strony: możemy wpisać numer. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. mamy karty ‘Kosztorys’. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. które się ukaże.stępnie kolejnych jego kopii. W okienku. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. z której będzie składał się wydruk. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. Po powrocie do okna z rys. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje….

Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. Steruje tym opcja ciągła numeracja. opcja Nie rozdzielać. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. 422 NORMA PRO . W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. 415). Rys. które mają wartości różne od zera. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. 414). w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. 2. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. 1. to informacje o wszystkich działach. 414. Element w wydruku zestawienia działami. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1.

zerowe ceny lub niezerowe ceny. czy jest to dział czy poddział. zostaną wydrukowane tylko te działy. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. które pozycje zestawień mają być drukowane. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. Aby określić. 415. Wybrana opcja Od poziomu 1. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. 4. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. które mają pozycje. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. Program do kosztorysowania 423 . Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. 3. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie).Rys.

wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys. Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. ‘Zestawienia RMS’.. ‘Zestawienia’. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. w jakim będzie zrealizowany wydruk. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. 424 NORMA PRO . Należy przy tym pamiętać.. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. 413 kliknięciem na przycisku OK. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. ‘Rozliczenia’. Jeśli chcemy. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień.). 413).

Rys. 417. 416. karta ‘Kosztorys’. Okno wyboru wydruków. obok opcji pojawi się pole. w którym można wybrać jeden z tych widoków.Rys. które chcemy mieć na wydruku. karta ‘Zestawienia’. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. Okno drukowania zestawień. Program do kosztorysowania 425 . ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień.

♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. Karta ‘Zestawienia RMS’.Rys. czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). 426 NORMA PRO . 418. 419. Rys. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. i ewentualnie. Karta ‘Rozliczenia’.

Program do kosztorysowania 427 . Karta ‘Cenniki’. 420. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków. Rys. 421. Karta ‘Harmonogramowanie’.Rys.

Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. Okienko zmiany norm w kosztorysie. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys.21. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). w wybranych działach. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. W okienku pokazanym na rys. W 428 NORMA PRO . Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. Rys. dla którego zmieniamy normy. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. 422. w aktywnym dziale. w niektórych pozycjach. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami.

Stałe globalne. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. Definiowanie wariantów. Rys. to parametry ekonomiczno-techniczne. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. Program do kosztorysowania 429 .. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. klucze lokalizacji. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Parametry kosztorysu Parametry. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. które występują zawsze. 423. niezależnie od typu kosztorysu. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. okresy rozrachunkowe i plan działów.

Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. BAZY CENOWE I CENNIKI. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Okresy rozliczeniowe. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Klucze planów działów. Klucze lokalizacji. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze wykonawcze.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. 430 NORMA PRO .

zdejmuje z niego zaznaczenie. 424). w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. bez podziału na zawody. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. dziale czy zaznaczonych pozycjach. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. Zastępowanie robocizny). Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. zaznaczamy ten zawód. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. W następnym oknie. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. Program do kosztorysowania 431 . Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. wybranych działach lub pozycjach. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie.

Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. Wybieranie zawodów. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. Upraszczanie pozycji. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. Jeśli chcemy. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko.Rys. 432 NORMA PRO . w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. o których ma nas program ostrzegać. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. 424. wybranych działach czy pozycjach.

426. 425. które się pojawi.Rys. Rys. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 .

Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane.. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. które nazywamy kosztorysami składowymi. można go zaktualizować w razie potrzeby. Kosztorys złożony.. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. Zanim wstawimy taki kosztorys. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. 434 NORMA PRO . 2. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. bez podziału na działy. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. z menu Dział. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy.

zostaną dołączone do listy. czyścimy opcje Wstaw poddziały. Jak widać. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. Wielkości te można zmodyfikować. nazwę i numer katalogu. które na to pozwala. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. wywoływane jest z menu Kosztorys.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. Program do kosztorysowania 435 . jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. 428 pokazany jest cennik pozycji. Na rys. opcja ta powinna być zaznaczona. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. 427. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. Dodatkowo. Rys. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji.

428. Rys. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. 429. jak na rys. 427. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami.Rys. 436 NORMA PRO .u. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. klikamy na przycisku Pomiń. dla każdego działu pojawi się okno takie.

Rys. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. Pierwsza z nich. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. a więc informuje o tym. Na rys.1 bez pozycji. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. 431 widać. 430. które są działami kosztorysu. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . 432 widać. to uzyskamy listę pozycji. 431. Na rys. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. Rys. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. że istnieją dla niego podpozycje. Okno wstawiania ceny działu do cennika.

Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian.NIAK 1 ma podpozycje. Rys. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. które są działami kosztorysu. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO .. 433. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. w którym ustawiamy opcje rejestracji. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. Rys. Okno z opcjami rejestracji zmian. Jeśli włączymy rejestrację zmian. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. I rzeczywiście. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. 432. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK.

Zmiany pokazane w kosztorysie. cen jednostkowych pozycji. 435. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. 434). Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. że będzie liczona od tego materiału). Rys.. wartość kosztów bezpośrednich. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. wartość pozycji.podkreślone. Kolory ekranu). ale widać je również wszędzie tam. 434. Program do kosztorysowania 439 . Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. działu i całego kosztorysu (rys. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. gdzie wpłynęły na inne wielkości. Rys. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane.

nadawany przez program tylko po to. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. pozycji. pozycję. które się pojawi (rys. a zostaną tylko nowe. dział. działu. 436. nakładzie). Zmiany będę rejestrowane do momentu. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. 440 NORMA PRO . w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu.Rys. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. który pozycja miała przed usunięciem. Jest to wewętrzny numer.Do pozycji 107 dodano papier ścierny.

kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. Program do kosztorysowania 441 . zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. 437. zostanie wyświetlone okno z rys. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. i jeśli tak. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. Analogicznie. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. pozycji czy nakładu. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. klikamy na przycisku Pozostaw. okno z rys.Rys. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. 437 pojawi się tylko raz. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. Te. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. że program po kolei sprawdza. dziale i w całym kosztorysie. okno z rys. dla każdej pozycji. Oznacza to. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. które chcemy odrzucić.

Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. 442 NORMA PRO . Rys. które chcemy porównywać. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. W wyświetlonym okienku (rys. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. 438. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. gdy trafi na różnicę. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów.

które występują w kosztorysie wczytywanym. 2. 3. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. Wartości.Rys. W tym przypadku. które są w kosztorysie wczytywanym. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46. 1. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane.65 na 8. zaś te. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. Program do kosztorysowania 443 . w którym wybieramy porównywany kosztorys. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. Lista różnic występujących między kosztorysami. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy.57. 439.

440). Rys. Rys. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. 440. (rys.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. 441. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. zaś wartość 4770 jako dodana. 440). Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. a pozycja _237. • Wartość 47031. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. 444 NORMA PRO .

zaś te wartości. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. 441). Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). Po otwarciu pierwszego kosztorysu. 442. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. które są w kosztorysie BLIŻNIAK.• W pozycji 106 cena luksferów = 9.57 za dodaną. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. zaś cena 8. każdy w swoim własnym oknie. otwieramy następny. 442). Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. Rys. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu.65 została uznana za usuniętą. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. w sposób opisany dla rejestracji zmian.

Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna. Rys. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik .tytułu każdego z nich) z menu Okno. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . okna są wyświetlane kaskadowo. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej). 443.

TORYSU. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Rys. działów i elementów RMS. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Program do kosztorysowania 447 . a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Sposoby porządkowania okien. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. 444.

Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. 445.txt. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. 448 NORMA PRO . Okno eksportu widoku. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno. Rys. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:.Na rys. zestawienia lub kosztorysu.

Na rys. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. Program do kosztorysowania 449 . zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. zestawienia lub kosztorysu. Rys. W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. używamy przycisków w górę i w dół. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. które będą wyeksportowane. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. po czym tworzony jest plik tekstowy. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. elementy RMS). 447) i w jakiej kolejności. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. pozycja(e). zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. które same nie potrafią rozpoznać separatora. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. 446. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y).W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość.

Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. które się ukaże. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. Pozycje czy RMSy. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. które się ukaże. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby.Rys. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. 447. Otwieramy ACCESS. 450 NORMA PRO . Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. postępujemy podobnie.

Ocena. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Odbiór.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). Wystarczy tylko w oknie z rys.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. wybrać Faktura FORTUNA (*. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. działającymi nie tylko na jednej.gtm). zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. Program do kosztorysowania 451 . dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. programu Ocena. postępujemy jak opisano powyżej. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. a jeśli była rejestracja zmian. w polu Zapisz jako typ:. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. ale nawet na różnych platformach systemowych. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. Eksport do programów Obmiar.ftx). czy do systemu SAP. 445. z tym że w oknie z rys. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*.pla) lub GET Manager (*. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML.

Sekocenbud (*. Leonardo (ex*. Strix. Penta. WinBud 3.ATH. wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Seko. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix.2.db).inw).ath). Import z programu Zuzia. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.ath). jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.Aby zapisać kosztorys w formacie XML. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie. Winbud 3. Leonardo. Do programu Norma Pro można importować pliki formatu.xml). aby je wczytać do Normy Pro. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*.ATH. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Leonardo.2.4.ath). podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie.zuz). Aby wczytać plik w tym formacie.2(d*.*). wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. 452 NORMA PRO . który będzie czytelny dla innych programów np.1 i Norma Inwestor. Rodos. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz…. Winbud 3.

22. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. Karta ‘Opcje kolumn’. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. które się ukaże znajdują się dwie karty. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. w grupie kolumny. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. Jeśli chcemy. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. Z lewej strony okna. klikamy na wybranej nazwie. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. 448. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. Rys. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. Program do kosztorysowania 453 .

to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. styl i rozmiar czcionki. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. w którym aktualnie się znajdujemy. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. „Materiały” i „Sprzęt”. „RAZEM”. 454 NORMA PRO . Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. „Robocizna”. „Nazwa działu” . „Od” i „Do”. Rodzaj. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny.

wybieramy dysk i katalog. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. 449. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. Okno ustawiania kolorów.Rys. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. 450). 451). Po ukazaniu się okna (rys. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. Program do kosztorysowania 455 . W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator.

należałoby napisać Sape&r). że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. W naszym przykładzie będzie to Saper. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . powinniśmy ją zmienić na taką. Okno tworzenia menu Narzędzia.Rys. Znak & przed literą S oznacza. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). Wybrany plik winmine. 451. 450. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku.exe Rys. Okno dodawania gry Saper. która ma się ukazać w menu. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’.

Jeśli chcemy. 450) klikamy na przycisku Anuluj.pola Argumenty:. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. Po powrocie do okna z rys. 451) klikamy na przycisku Dodaj. 452). którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:.) Program do kosztorysowania 457 . aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. lub W oknie dodawania programu (rys. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. Po powrocie do okna z rys. na przykład programu fakturującego Fortuna. Aby to zrobić. Po potwierdzeniu na OK. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. Dodatkowo. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. tak jak opisano to na stronie 131. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. 450) wybieramy potrzebną aplikację. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. ♦ W oknie dodawania programu (rys. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku.

który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona.Rys. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. dla których argumentem jest plik kosztorysu. do których można wyeksportować kosztorys. 458 NORMA PRO . Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. 452. Zatem mogą to być wszystkie programy. to znając typ pliku. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku.

• Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. Program do kosztorysowania 459 . co widać na widoku. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to.23. SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. tak jak będzie wydrukowany. co widać na widoku). • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie).

• Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Aby uzyskać te same widoki. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. wartościami. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. które można cofnąć. itd. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. Widok skrócony można stosować. 460 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok.

Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. Program do kosztorysowania 461 . z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. które występują w menu Zestawienia. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. cenami i wartością. materiałów i sprzętu. to znaczy kosztów robocizny. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością.

nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. 462 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS.

dostaniemy zestawienie materiałów. Program do kosztorysowania 463 . • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. w Intercenbudzie.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. pozycji lub działu. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. funkcji matematycznych. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. itd. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. Na przykład. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty).

czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). 464 NORMA PRO . • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. • Przyciski Edycja cen robocizny. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. Edycja cen sprzętu. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. Edycja cen materiałów. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. materiałów i sprzętu. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu.• Przycisk Komentarz wskazuje.

• Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. w których występuje zaznaczony element. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. według wartości lub według grup. • Przycisk Materiały inwestora. Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. do których należą. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. pokazywane są tylko niezerowe roboty. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Program do kosztorysowania 465 . • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym.

• Przycisk Połącz RMS-y. według grup. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. 466 NORMA PRO . • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. • Przycisk Całość inwestora. w których występuje dany element. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. w których występuje. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Zestawienie robocizny działami.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. dostawców i indeksów u dostawców. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. według wartości. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Usuń element. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów..

Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Cofnij operację.24. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Wstaw nową pozycję. • Widok Ceny | Wszystkie. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Widok Narzuty kosztorysu. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Widok Podsumowanie. • Wytnij do schowka. • Zestawienie – Robocizna. • Otwórz kosztorys. • Przywróć operację. • Kopiuj do schowka. • Widok: Przedmiar. • Widok: Działy kosztorysu. • Drukuj bieżący widok. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Usuń. • Przesuń pozycję. • Zestawienie – Materiały. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Zestawienie – Sprzęt. • Widok: Kosztorys.

• Widok Wykonanie robót. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Zestawienie – Tabela elem. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Przewiń o jeden ekran w dół. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Przejdź do następnego elementu. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. Scalonych. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Zestawienie – Statystyka. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Zestawienie materiałów w działach.

Program do kosztorysowania 469 . Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. to do pierwszego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie.Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). opcje i przyciski. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. to do ostatniego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. pola wyboru. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu.

109 Dokładność prezentacji. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 79 zmiana danych. 105 dostawców. 91 Intercenbudu. 269 Działy 470 NORMA PRO . 84 uaktualnianie cen. 76 polecenia menu. 86 elementów RMS. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 110 —B— Baza cenowa. 102 tworzenie nowego cennika. 20 cen jednostkowych robót. 21 —D— Definiowanie narzutów. 36 opcje szukania cen. 80 tworzenie nowej. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 20 cen elementów obiektów. 20 Cenniki. 360 import z płyty CD. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 113 lista. 89 import pliku. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 86 współpraca z Capital. 20 Baza kartotek. 71. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 96 wydawnictwa i katalogi. 92 import z Intercenbudu. 82 biektów. 80 kopiowanie. 158 Dostawcy kartoteka. 83 nagłówki kolumn. 303 Cennik pozycji. 93 import z kartoteki RMS. 97 import. 34 kopiowanie. 20 Bazy cenowe. 117 zestawienia. 185 Drzewo kosztorysu. 110 import z Normy 3. 71. 20 RMS. 105 edycja danych. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 79 importowanie. 118 polecenia menu. 20 dołączanie obcej. 80 kompresja danych. 80 kopia zapasowa. 99 konfiguracja baza. 117 usuwanie. 78 usuwanie. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu.25. 20 cen obiektów. 33 pozycji. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 80 naprawa. 79 Baza danych. 86 import dyskietki. 68 Drzewo działów i pozycji.

256 materiały inwestora. 67 Kartoteki. 239 przesuwanie. 21. 266 narzuty indywidualne. 68 jednostek miar. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 32 —F— Format strony marginesy. 170 —G— Grupy materiałów. 250 dodawanie do cennika. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 21. 65 aktualizacja. 232. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 266 przesuwanie. 247 wstawianie. 286 Eksport kosztorysu. 396 Formularz kalkulacji. 245 warianty. 250 usuwanie. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 260 przywracanie z katalogu. 263 klucze planu.parametry ekonomicznotechniczne. 239 nakłady pomocnicze. 447 formtat XML. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 64 baza kartotek. 65 koszty transportu. 266 kopiowanie. 21. 264 narzuty. 450 Instalacja programu.symbol. 263 współczynniki norm i robocizna. 243 Euro . 250 dodawanie do pozycji. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 312 narzuty wspólne. 451 obmiarów. 246 Kartoteka. 21. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 21 RMS. 327 —I— Import kosztorysów. 263 widok. 244 wstawianie przez kopiowanie. 118 opcje cenników. 264 usuwanie. 64 przeliczników jednostek miar. 450 format tekstowy. 450 format ATH. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 237 edycja. 252 zaznaczanie. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 245 —K— Kartoteka dostawców. 243 wyszukowanie. 347 wstawianie nowego. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie.

47 wyświetlanie nakładów pozycji. 39. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 144 dokładności.Dynamische BauDaten. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 45 tworzenie nowych katalogów. 307 nowy. 47 główny pasek narzędzi. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 185 edycja. katalogów i pozycji. 170 grupy wariantów. 428 import. 172 eksport. 189 zmiana kolejności. 28. 47 menu podręczne. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 148 ochrona. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 188 ekran główny. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 133 edycja danych. 429 kopia zapasowa. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 447 formularz kalkulacji. 129 nowy na bazie innego. 429 opcej widoków zestawień. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 432 narzuty. 451 klucze lokalizacji. 150 ceny dostawców. 169 okresy rozrachunkowe. 37 Klucze wykonawcze. 53 ścieżka dostępu. 55 edycja opisu. 188 Katalogi norm. 45 tworzenie nowej grupy. 222 Klucz zabezpieczający. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 113 działu. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 23 Klucze lokalizacji. 54 przeszukiwanie. 331 472 NORMA PRO . 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 42 przenoszenie grup. 150 charakterysyka. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 151 cenniki pozycji. 430 drzewo działow i pozycjji. 47 pozycji. 429 klucze wykonawcze. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 61 modyfikacje danych. 158 dopasowanie cen do wartości. 292. 137 łączenie. 189 zmiana szerokości. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 152 ceny i waluty. 80 cenników. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 151 cenniki RMS. 118 dopasowanie robocizny. 40 kopiowanie katalogu. 30 tworzenie katalogów własnych. 327 Klucze planów działów. 133 numerowanie elementów. 58. 137 kopie awaryjne. 264 katalogów norm.

136 widok podsumowania. 161 opcje widoku pozycji. 28 strona tytułowa. 179 podręczne. 364 zestawienie działami. 206 podział na grupy. 377 stawka robocizny. 204. 247 pomocnicze. 155 opcje podsumowania. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 354 wstawianie do cennika obiektów. 450 zastępowanie robocizny. 433 złożony. 441 praca w wielu oknach. 369 Materiały inwestora. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 430 typ. 441 sprawdzanie poprawności. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 368 Menu główne. 157 różnicowy. 428 statystyka. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 453 zachowywanie. 139 upraszczanie pozycji. 228 —M— Marginesy strony. 248 zestawienie. 432 pozycji. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 353 złożony. opcje. 437 rozliczanie RMS. 239 zestawienie. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 116 rejestracja zmian. 22 zmiana cen wg współczynnika.opcje. 153 rozliczenie kosztów transportu. 22. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 430 zestawienia cen. 142 sumowanie robocizny. 256 Koszty transportu. 373 podział na działy. 431 wersje. 264 złożony. 135. 31 Koszty transportu. 28. 452 podsumowanie. 139 opcje obliczania narzutów. 446 praca z wieloma. 396 Materiały inwestora. 135 zapis w XML. 428 parametry kolumn w widokach. 172 kontekstowe. 444 przeliczanie cen. 431 stałe. 352 widok skrócony. tabela elementów scalonych. 260 porównanie z innym. 157 —L— Lista cenników. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 434 wygląd ekranu. 368 zestawienie szczegółowe. 239 koszty transportu. 117 zmiana norm.

286 import z programu Rysunek. 27 separator tysięcy. 441 Pozycja kopiowanie. 21 szczegółowa.warianty. 224 scalona. 263 —O— Obiekt. 230. 310 zachowanie definicji. 227 przesuwanie. 303 działu. 161 Poprawianie pozycji. 312 kosztorysu. 282 import. 266 edycja. 428 Pasek narzędzi główny. 180 widoku Kosztorys. 273 stałe lokalne. 351 wspólne działów. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 290 klucze lokalizacji. 274 sumy częściowe. 294 usuwanie. 314 sposoby obliczania. 427 Opisy podstawy wyceny.zmiana w kosztorysie. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 183 Podsumowanie opcje. 332 Opcje kosztorysu. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 315 wstawianie komentarza. 30 Normy . 27 rozliczania RMS. 273 widok. 307 opcje obliczania. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 427 na cały kosztorys. 315 indywidualne działów. 26. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 272 wstawianie nowego wiersza. 276 odwołania do pozycji. 277 stałe globalne. 270 Ochrona kosztorysu. 316 zaznaczanie. 275 usuwanie wiersza. 155 pozycji. 247 Narzuty definiowanie. 284 wstawianie wyrażenia. 169 Okresy rozliczeniowe. 21 474 NORMA PRO . 27 Ścieżki dostępu. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 317 widok. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 161 programu Norma Pro. 292 obliczenia pomocnicze. 270 wstawianie rysunków. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 225 poprawianie. 139 podsumowania kosztorysu. 153 widoków zestawień. 227 Porównanie kosztorysów. 315 wczytanie definicji.

65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 264 elementów RMS. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 211. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 80 Spis baz cenowych. 371 Pozycje edycja. 249 Tabela elementów scalonych. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 249 sumowanie w kosztorysie. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 389 wyróżniania kolumn. 193 wstawianie do cennika. 373 wydruk. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 228 narzuty. 314 opcje widoku. 21 usuwanie. 431 Sprzęt koszty transportu. 248 uproszczone. 371 zestawienie działami. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 394 Ppzycje zestawienie. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 245 pozycji. 248 zastępowanie. 430 sumowanie w pozycji. 230. 194 łączenie. 234 warianty nakładów. 375 Style wydruku. 199 wstawianie. 223 wstawianie obiektów. 370 zestawienie działami. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 395 ramek. 225 zaznaczanie. 165 rozliczanie w innych. 212 uproszczona. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 228 scalone. 373 Statystyka kosztorysu. 145. 204 Program do kosztorysowania 475 . 27 Przesuwanie działu. 392 wyróżniania wierszy. 346 wprowadzanie cen RMS. 392 Producenci. 377 Strona tytułowa wydruk. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 215 sumowanie robocizny. 208 zestawienia.upraszczanie. 391 tabel. 215 warianty. 416 Transport wstawianie kosztów. 201 widok. 224 zestawienia. 437 Robocizna przywracanie z katalogu.

360 usuwanie. 280 komentarza do obmiaru. 380 pracy rusztowań. 360 definiowanie. 318 aktywacja. 201 do katalogu własnego. 150 kursy. 326 pozycji. 326 elementów RMS. 354 usuwanie kolumn. 21 lokane. 79 cennika. 362 globalne. 191 zmiana kolejności kolumn. 407 książka przedmiarów. 359 Widoki Działy kosztorysu. 189 zmiana szerokości kolumn. 321 gdzie występują. 347 476 NORMA PRO . 21 łączenie. 320 wyszukiwanie najlepszych. 411 drukowanie. 193 alternatywy elementów RMS. 272 kosztów transportu. 186 Wariantydanych. 183. 352 poruszanie się po ekranie. 362 nakładów. 411 kosztorys inwestorski. 361 Wybór aktywnego wariantu. 348 skrócony. 389 Harmonogramowanie. 203 uproszczonych. 408 kosztorys uproszczony. 286. 359 wybór aktywnego. 233 pozycji uproszczonej. 267. 409 Widok Kosztorys. 325 przypisywanie. 31 Warianty. 273 Narzuty. 270 —W— Waluty kosztorysu. 247 obmiarów. 325 symbole oznaczeń. 320 robocizny. 318 działów. 395 formatowanie tabel. 222 niekatalogowej. 211 pomijanie elementów RMS. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 191 Przedmiar. 320 widok. 377 wiersza obmiaru. 204 narzutów. 189 widok Kosztorys. 260 elementów RMS. 24 Usuwanie bazy cenowej. 351 Podsumowanie kosztorysu. 208 wyrażenia do obmiaru. 21. 86 działu. 188 Wstawianie działu. 172. 346 zaznaczanie elementów. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 225 widoku zestawienia pozycji. 418 format strony. 315 pozycji. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 211 z innego kosztorysu. 345 Wprowadzone pozycje. 303 pozycji. 198.—U— Upraszczanie pozycji. 263 elementów RMS. 245 narzutu.

243 pozycji. 408 opcje. 371 sprzętu działami. 342 rachunek ilościowy.nagłówek. 377 Zmiany rejestracja. 338. 373 szczegółowe materiałów. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 367 Wydruk zestawień. 418 zestawienie narzutów. 406 podsumowanie. 339 obmiary. 386 tabela elementów scalonych. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 224 Zestawienie materialów. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 395 ustawienia drukarki. 369 pozycji. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 191 elementów RMS. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 399 oferta. 368 materiałów inwestora. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 384 wygląd tabel. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 410 zestawienie cen. 397 opcje wydruku kosztorysu. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 358 Wymiana danych z innymi programami. 413 zestawienie RMS. 437 Program do kosztorysowania 477 . 417 słowniki. 402 wykonane roboty. 334 rozliczenie częściowe. 404 układ strony. 404 opcje układu strony. 417 zestawienie pozycji. 411 strona tytułowa. 413 zestawy. 375 robocizny. 364 materiałów działami. 340 klucze lokalizacji. 376 usuwanie widoku. 331 rozliczanie ręczne. 370 robocizny działami. 394 style. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 357 rozliczanie. 415 zestawienie działów. 341 chronologia. 371 sprzętu.inwestorskiego. 405 opisy podstawy wyceny. 416 tytuły typów wydruków.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful