Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

..................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ...........................................................................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ..............................................................318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15................................................................348 WIDOK PRZEDMIAR .................................. OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ......................................................................................................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH........................................................351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU ......342 Obmiary równe wykonanym robotom .........343 17......................326 WARIANTY DZIAŁÓW ............................................................................................................................................320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ............316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW .....................................................................327 16..................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ............................................................... HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT........................334 Chronologia wykonanych robót..............................................316 USUWANIE NARZUTU ............................................................................................... POZYCJI.........................................DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW.............................................................................................................................................................................................................................................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .....................................330 Klucze planów działów .........................................................................................................................................................................................................................................329 Klucze wykonawcze........353 10 NORMA PRO ...319 Dodawanie nowych wariantów.....346 WIDOK KOSZTORYS ....316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU ....................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ...........322 Warianty robocizny............................328 Klucze lokalizacji.......... WIDOKI..............................................................................341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych ........346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ................319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ..................................................................... WARIANTY ...332 Okresy rozliczeniowe .......................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ..........................349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU .............315 ZAZNACZANIE NARZUTU .............................................................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ....................................326 WARIANTY POZYCJI ................327 WARIANTY OBMIARÓW ....................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU .......321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS......................

...................................................................................................................................................371 Zestawienie robocizny działami......................................................................................372 Zestawienie sprzętu działami ...........365 Szczegółowe zestawienie materiałów.................................................................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ............. WYDRUK KOSZTORYSU .....................360 Aktywacja wariantów...............................................................................................354 WIDOK SKRÓCONY .............371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych ...............386 Styl wydruku............................................................356 Widok Wykonane roboty ................................365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ...........................................................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych..............................................................................................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli......................373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych ..........................................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ................................................381 Wybór pozycji z cennika .........................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ......362 Lista elementów................................................................................................363 Łączenie wariantów .........361 Oznaczenie wariantów..........................................................385 USTAWIENIA DRUKARKI........................................................392 Wyróżnianie wierszy ............................................................................393 Program do kosztorysowania 11 ..............388 ZESTAWY WYDRUKÓW ...............355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT ............................359 WIDOK WARIANTY DANYCH .....................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI.............................389 FORMATOWANIE TABEL ..............................................................369 Zestawienie materiałów działami . ZESTAWIENIA .............................................. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE.........................381 Wybór pozycji z katalogów norm........................................................................376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji ................................................385 PODGLĄD WYDRUKU ................................................................363 18.........................................................................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ...................................................................................................................................................................................................................387 Tworzenie nowego stylu..................................................................................................................356 Widok Rachunek ilościowy .....................................................................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE .................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów ..........................................383 20.....................................................378 19.....377 STATYSTYKA ..................................................................386 OPCJE WYDRUKU ........................................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ ................ w których został użyty dany wariant ....368 Materiały inwestora...................................................................

..................................................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE ......................................................................................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych...........410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ..........................................................................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ...................................................................................................................430 Klucze wykonawcze..................................418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ...........................................................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie .....................408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego .......................429 Grupy wariantów .................412 Opcje drukowania cenników..................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ................424 21....................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ......428 NARZUTY NA KOSZTORYS ..................................409 Opcje drukowania książki przedmiarów .............................................................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ...430 12 NORMA PRO ............................................406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego .................................................................................................................................410 Opcje drukowania harmonogramowania .........................................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego................................................................................................................418 Opcje drukowania podsumowania...................................................................................396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA ......................................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ..................414 Opcje drukowania zestawienia RMS .............429 Okresy rozrachunkowe ............418 Opcje drukowania zestawienia działów.........430 Klucze lokalizacji......................................................428 PARAMETRY KOSZTORYSU....................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych......................Wyróżnianie kolumn ...................................................................................................................................396 Dodatkowe opcje wydruków ....412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ................................................................................................................................415 Opcje drukowania zestawienia cen.........................................................................................................................419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ ...............................................411 Opcje drukowania słowników .......... OPERACJE NA KOSZTORYSIE......................................................................................................................................................429 Zdefiniowane stałe ...................417 Opcje drukowania statystyki .........................396 Układ strony.............................................................405 Opcje drukowania kosztorysu ............409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego ..428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ...........................

........................................................... 25.............................451 Eksport w formacie ATH..............................................................................467 SKOROWIDZ ......................................... PENTA................448 Eksport w formacie tekstowym...................................451 22...................453 KOLORY EKRANU ......................................................................451 Zapis kosztorysu w formacie XML..................2..........451 Eksport do programów Obmiar...............442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI .................................... SEKO............448 Eksport do programu Planista i Get Manager ..470 Program do kosztorysowania 13 ...........................................................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ...........................................................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ..............440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO..................................455 SPIS PRZYCISKÓW .........459 KLAWISZE SKRÓTÓW....................................... RODOS.................................................. LEONARDO.............................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH........................ FORTE ............................................ WINBUD 3.......................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ...........431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ....452 WYGLĄD EKRANU .. Ocena................................................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU ....431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY .............................430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ...................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna.........................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX .......... Wykonawca ........453 PARAMETRY KOLUMN ...................................................................................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU .........................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ............................................................................................................. Odbiór........438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian................................................................................................440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian ......................................................................................................... 24.Plan działów ....................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW ..................................................454 NARZĘDZIA .............. IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA............................................................. 23........435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE....................................................................................

a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. drogowych. inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. Widząc. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. ziemnych. KNR. instalacyjnych. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach.WSTĘP Cieszymy się. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . PKZ itp. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów. że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. uproszczonych i innych pozycji scalonych. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. czyli wtedy.. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. KSNR. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. wysoką funkcjonalność. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób.

jednostki miar. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. MSWiA. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. Bistypu. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. odrzucić w całości lub wybrać. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi. przenoszenie i edycję danych. szczególnie dla inspektorów nadzoru. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . a inne odrzucone. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. a które wycofać. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. które zaakceptować. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. scalone i obiekty. a co modyfikowane. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. co dodawane.intercenbud. Orgbud-Serwisu.com. jest rejestracja zmian w kosztorysie. Bardzo przydatnym mechanizmem.objąć kontrolą proces ich powstawania. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www.. co było usuwane. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. jak również z cennikami asortymentów robót. Użytkownik może również tworzyć nowe.pl). jakie dane zostały usunięte. tworzonymi przez użytkownika. W kosztorysie różnicowym widać. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte.

Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. dostawcy czy województwa. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. wyrażenia matematyczne. plany. komentarze. obejmującą terytorium całej Polski. W każdym dziale i poddziale. jak również wstawiane tradycyjnie. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys. ArCon czy AllPlan. jako narzuty lub pozycje. np. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. funkcje. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. dział lub pozycję. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. jak również w całym kosztorysie.000 towarów (stan na grudzień 2002). do których można wstawiać stałe. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. grupy materiałów i sprzętu. indywidualnie na działy i poddziały. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. Mogą to być szkice. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. projekty. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem. indeksu. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys.

powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Planista i Get Manager. Planista czy Power Project. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. kluczy lokalizacji. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. Forte. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Leonardo i Skobud. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym.miarów. między którymi można przenosić informacje. wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). Zuzia. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. Kopiowanie i przenoszenie działów. pozycji. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Koma. Winbud. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. Project+. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Seko. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. Rodos. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. takich jak Microsoft Project. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych.

Wordzie czy Internet Explorerze. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. wariantów. mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. wartości obmiarów. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. opisów i znaczników pozycji. kluczy wykonawczych. np. IBM DB2.rującego Fortuna. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. Excelu. programu Ocena. takich jak Microsoft. SAP. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. Oracle. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . kosztów materiałów. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. np. SUN. służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. IBM. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. robocizny i sprzętu. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. cen. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. zestawienia wartości materiałów. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. podstaw. Oracle. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. obmiarów i robót. Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. rusztowań. np. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. Software AG czy SAP. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. nakładów. kosztów montażu sprzętu. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji.

ATHENASOFT Sp. zaznaczanie opcji.o.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację.com. KNNR. 601 613-717.com. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. AL.com.pl Program do kosztorysowania 19 . drag&drop).o 03-197 Warszawa. Leszczynowa 7 Tel. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie. +48 22 614 34 22.athenasoft. z .pl http://www. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. i inne z opisami. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. PKZ. katalogi z serii AT. wybieranie z listy. zamykanie okien. ul.intercenbud.pl baza cen INTERCENBUD: http://www. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. KNP. kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych.

itd.mdb. Tynki zwykłe kat. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. itd. cennik elementów RMS – to cennik materiałów. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). Stan wykończeniowy zewnętrzny.) cen asortymentów robót (np. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. cen elementów i stanów obiektów (np. zwierająca cennik RMS i cennik robót. Stan surowy. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie .welonem z włókna szklanego. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych.: Fundamenty.mdb. Okładziny i oblicowania. • Cennik RMS. to Kartoteki. Posadzki z deszczułek dębowych. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom.). Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. kartotekę jednostek miar. itd. • Baza.mdb. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. 20 NORMA PRO . Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. Montaż przewodu odgromowego poziomego. nazwę pliku. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. Plik zawierający tę bazę. POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. serwerze oraz innych komputerach w sieci.1.mdb. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen. sprzętu i robocizny.). Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. Baza ta ma nazwę ListaBaz. III wykonywane ręcznie na sufitach. Owinięcie izolacji rurociągów .

zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. to pozycja zawierająca tylko opis robót. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. uproszczone i inne pozycje scalone. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. obmiar i cenę jdnostkową. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji. • Pozycja scalona. dla których określone są normy i ceny. • Pozycja szczegółowa.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. Tablica przeliczników jednostek miar. Kartoteka RMS. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. Program do kosztorysowania 21 . zawierająca listę elementów RMS. Warianty łączone są w grupy wariantów. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. Kartoteka jednostek miar. nazwami i jednostkami miar. budynek mieszkalno . w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. • Pozycja uproszczona. Cechą pozycji scalonej jest to. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami. wraz z ich kodami ETO. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. inaczej nazywanych pozycjami składowymi. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych.cen obiektów (np. itd.

to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu. Jeśli kosztorys zawiera działy. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy.• Kosztorys różnicowy. Obiektem jest również obiekt budowlany. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. • Drzewo kosztorysu. które nazywane są kosztorysami składowymi. składa się z innych kosztorysów. 22 NORMA PRO . jego gałęziami są działy. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. który można wstawić jako pozycję do cennika. • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys.

Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. Program. Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). jest zwykłą KRADZIEŻĄ.2. który poprowadzi nas przez proces instalacji.exe. zwłaszcza do celów zarobkowych. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. które się ukaże. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. którzy muszą być dobrze wynagradzani. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. tak jak książka. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. Niestety. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. w pole Otwórz wpisać np. gdzie D: oznacza napęd CD. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. D:\Start.0/2000.

wybrali zabezpieczenie sprzętowe. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows. jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. 24 NORMA PRO . tzw. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. „klucz hardware'owy”. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. a pomimo to pojawia się taki komunikat.

utworzyć nowy cennik. dodać. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. usunąć i zmodyfikować bazę cenową. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. ♦ Menu Bazy cenowe. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. 1. dodać. Ekran główny Normy Pro.3. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . importować lub skopiować bazę cenową. Rys. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. z podstawowym menu i paskiem narzędzi. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys.

będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). ♦ Menu Kartoteki. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. ♦ Przycisk Katalogi norm. katalogów norm lub kosztorysu. Pozostałe przyciski staną się dostępne. pozycję lub obiekt. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. ♦ Menu Opcje. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. ♦ Menu Okno. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. 26 NORMA PRO . ♦ Przycisk Pomoc. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. ♦ Menu Pomoc.nego cennika. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ♦ Menu Narzędzia. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji.

2. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. 2). ‘Ścieżki programu’. Karta parametrów ogólnych programu. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane.00). ‘Szukanie cen’. ‘Szukanie cen’. 13 456 234. Może to być kropka lub przecinek. Rys. Oczywiście.00) lub też mogą być oddzielone kropką. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. miejsce przechowywania danych.00). 13. ‘Kursy walut’. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. 13456234.456. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy.234. gdy zaznaczymy opcję kropka (np.Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. mogą być oddzielone spacją. takie jak separatory. sposób tworzenia kopii awaryjnych.

♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). przechowywane są trzy ostatnie wersje. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . wypełniamy pole W katalogu:. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Jeśli chcemy. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. Jeśli liczba wersji jest np.BAK. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. równa 3. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. 28 NORMA PRO . ♦ Gdy zdecydujemy.ratorem dziesiętnym będzie kropka. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze.BAK. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję.AWA. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. Oznacza to. ♦ Ci z Państwa. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). w którym znajdował się oryginalny kosztorys.

450 ~ ~ ~ ~ ~ 0. 2. 3): Program do kosztorysowania 29 . Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.0501 0. 0. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0.1 0. Opcję tę zaznaczamy. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).05 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0.25 0. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta.0501 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona. lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.15 0.05 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.15 0. jeśli chcemy.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0.2 0. aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1.1 0.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero.3 0.25 0.

Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. Karta. Rys. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. 4. folder Norma PRO\KAT). Na rys. 3. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. Ścieżki dostępu do katalogów norm. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza.Rys. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. w którym zainstalowany został program Norma Pro. 30 NORMA PRO . Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. w którym znajdują się normy. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami.

Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. 6) definiujemy używane waluty. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. Program do kosztorysowania 31 . w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Obiekty. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys.ini). jak również wtedy. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. które można wstawiać do kosztorysów. Jeśli nie znamy tej ścieżki. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. w którym znajdują się obiekty. 5. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. 5). przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. praca z programem nie będzie możliwa. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. Rys. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. w którym zainstalowany został program Norma Pro. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach.

Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. "zł". ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. Karta ‘Kursy walut’. 7. 7. np. 6. należy na- 32 NORMA PRO . “€” itp. “$”. Rys. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. pojawiające się w okienku takim. Dodawanie nowej waluty. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. jak na rys.Rys. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. (aby uzyskać symbol ”€”.

którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). Program do kosztorysowania 33 . ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. 8). sprzętu i robocizny. wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. zaznaczając odpowiednie opcje. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę. kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). 6). Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. 8. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. Karta ’Szukanie cen’. Rys. a w szczególności jej kurs. Aby zmienić dane waluty. 7). gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji. przeszukiwane są wszystkie.

♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. podczas wstawiania nowej pozycji. w którym zainstalowana jest Norma Pro. a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. 9). że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. z indeksami KMB. ♦ Baza „ListaBaz. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. bez pytania użytkownika. zawierająca kartotekę RMS. zostaną pobrane automatycznie. w której występują indeksy o końcówce ‘99’. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza. dla których zostały wcześniej dobierane. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. w plikach o rozszerzeniu . kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone).mdb”. Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS.mdb. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. Opcja ta powinna być włączona.mdb”. Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud.

Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. czyli pliku „ListaBaz. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych.m.mdb” (rys. Konfigurowanie baz danych NormyPro. Rys.mdb”.cenniki.. Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki. dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. Wybór katalogu. Rys. 10). jednostek miar i dostawców. 10.mdb”.mdb. 9. w którym znajdują się podstawowe bazy.mdb”. czyli do pliku Kartoteki. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. Program do kosztorysowania 35 . trzeba Normie Pro podać ich położenie. j. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz.

dat dostarczanego na płycie CD. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. Rys. 12) możemy wybrać jednostki miar. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys.dat z danymi Intercenbudu. on line. które najczęściej występują w naszych kosztorysach. 36 NORMA PRO . 11. Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. 11). • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. ułatwiając nam wybór. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. Wybór lokalizacji pliku Icb.♦ W dolnej części okna z rys. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. BAZY CENOWE I CENNIKI.

odpowiednie ikony staną się aktywne. Rys. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten. w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. 13. których aktualnie używamy. dla nowszych – EURO. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). 12. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Program do kosztorysowania 37 .Rys. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów.

7. 6. 9. 3. zamykamy kosztorys. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). 38 NORMA PRO . Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. 5. Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. 4. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). 2. godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY.Schemat tworzenia kosztorysu 1. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). Określamy narzuty na materiały. 8. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). WARIANTY). jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. DZIAŁY KOSZTORYSU. Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. ELEMENTY RMS.

tabeli i pozycji. Rys. Struktura drzewa jest wielopoziomowa. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. Po ukazaniu się okna (rys. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. katalogów własnych. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. lecz zawierają nieco inną informację. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. Program do kosztorysowania 39 . W lewej wyświetlane jest drzewo. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie.4. Drzewo ma jeden podstawowy poziom. rozdziału. cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. do 10 poziomów zagłębienia. 14.

• Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna.Podświetlenie grupy. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. katalogi. katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. katalogi i podkatalogi – ikoną . rozdziałów. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . można rozwinąć gałąź drzewa. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. podkatalogi i pozycje. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. oznacza. składającym się z obiektów podrzędnych. gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. 40 NORMA PRO . wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu. i – w przypadku cenników – cena. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. Oznaczenie grup. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. jednostka miary. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. tabel i pozycji. a dla pozycji – jej opis. Grupy .

Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. na którym aktualnie się znajdujemy. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. bazy cenowej. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. • Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów.. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego.. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. cennika). Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( .• Przyciskiem Szukaj w. Program do kosztorysowania 41 . rozdziału lub tabeli. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca.

• Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. 42 NORMA PRO . • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. Wciśnięcie przycisku powoduje. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog.

• Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. Program do kosztorysowania 43 .• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. opisem i. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy.

Program wie. a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. 44 NORMA PRO . 15. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. które są w danym momencie możliwe do wykonania. gdy znajdujemy się w podkatalogu. wydawnictwo). Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. może utworzyć grupę katalogów własnych.Rys. Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. Rozwinięte drzewo katalogów norm. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy.

Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. do której ma należeć. Tworzenie nowych katalogów. Aby wstawić katalog. Program do kosztorysowania 45 . nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy. trzeba podświetlić grupę. Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. a . nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. 16) i kliknięciu na OK. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. to znaczy tylko wtedy. Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny.

Wstawianie nowego podkatalogu. Jeśli został zabezpieczony hasłem. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. można przejść do jego edycji. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. Podobnie wstawiane są podkatalogi.Rys. i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. 46 NORMA PRO . 17). 17. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję. W tryb edycji . oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. 16. Rys. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi.Wprowadzanie danych nowego katalogu.

jego numer lub nazwa wydawcy. Aby kopiowanie doszło do skutku. w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu.Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. 18. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Program do kosztorysowania 47 . Okno edycji opisu katalogu. Rys. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku .

20.Rys. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . . Klikając na przyciskach . Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. 19. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). W oknie edycji nakładu (rys. 20) wybieramy typ nakładu. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. aby zablokować lub odblokować edycję. W wyświetlonym oknie (rys. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). Okno edycji nakładu w katalogach. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. 48 NORMA PRO . wyświetlimy robociznę. Rys. Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem. a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. aby zmienić lub usunąć hasło. lub sprzęt.

Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. 23). ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. przycisku Wypełniamy opis. Program do kosztorysowania 49 . to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. jak pokazano na rys. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. w oknie z rys. Rys. Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. ponownie klikamy na przyci. usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. jeśli klikniemy na . 22. 21. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony.Rys. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. Dodawanie. 22. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. jeśli domyślne nie są właściwe.

razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). 23. 24. Usuń i Zmień do dodawania. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. . należy zaznaczyć daną pozycję. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. Jeśli 50 NORMA PRO . do której już zostały przyporządkowane nakłady.Rys. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. Aby to zrobić. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. w którym deklarujemy sposób. Rys. 24). Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. który może istnieć w pozycji lub nie. program wyprowadzi nowe okno. Wstawianie nowej pozycji do katalogu.

będą teraz należały do nowej. co oznacza. w którym określamy sposób traktowania nakładów. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. zostaną przedstawione w postaci drzewa. Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . . Rys.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. 25. że nakłady należące do ‘starej’ grupy. 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ). Okno.

52 NORMA PRO . W oknie. 26. który wstawiamy. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. a następnie kliknąć na przycisku . Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. należy ją podświetlić. 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Dodawanie. których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład.Rys. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). który znajduje się w liście danego katalogu. które się ukaże (podobnym do tego z rys. Aby dodać nakład do pozycji. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami .

27. Rys. Program do kosztorysowania 53 . którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. 28.Rys. 26) zaznaczymy jakiś nakład. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. 28). Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. Ekran edycji danych nakładu. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). a w pozycji tej występują warianty.

Przenoszenie grup. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. Lista katalogów zainstalowanych w systemie. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. Przycisk jest dostępny tylko wtedy.Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. wybrana grupa. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog. 14). Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. 54 NORMA PRO . 29. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. Rys. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. którego nie mamy w drzewie. w folderze katalogów znajduje się katalog. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . katalog. 29. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. za którym ma być umieszczony (rys.

a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. 31. Okno cenników pozycji i obiektów. Program do kosztorysowania 55 . Oczywiście. która jest aktualnie wyświetlona. 30). 30. Rys. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. elementów obiektów oraz obiektów (rys. z tym że tam struktura cennika jest płaska. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. do których należą pozycje lub podkatalogi. robót. asortymentów robót. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. Rys. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu.Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. niż ta. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary.

33. które występują w kilku wariantach. trzeba podświetlić grupę. 32. 33). a następnie okno danych katalogu (rys. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. Rys. Pojawi się okno danych wydawnictwa. Rys. Mają one taką samą podstawę. 32). do której ma należeć. 56 NORMA PRO . różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys.W prawej części okna. Pozycje z wariantami. Dane wydawnictwa i dane katalogu. Aby wstawić katalog. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm.

wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. które związane są z tym wydawnictwem. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. 35. 78). Rys. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 34. które się pokaże (rys. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . BAZY CENOWE I CENNIKI. Jeśli zmieniamy wydawnictwo.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. W oknie. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. Wydawnictwa i katalogi. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu.

Aby dodać pozycję. Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. Okno wprowadzania danych pozycji. 36). 79). należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. ). iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. którym zgłosi 58 NORMA PRO .Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu. 36. Rys. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. zaznaczymy miejsce. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys. wystarczy kliknąć na przycisku .

to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. 37). Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista.. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. które wyświetlane są w drzewie katalogów. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo. opcję KNR lub Ceny. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. Przeszukiwane są tylko te katalogi. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione.. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. zaznaczamy . Program do kosztorysowania 59 . czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. którym uruchomiliśmy szukanie. 37. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. Rys.

Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. Rys. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. 60 NORMA PRO . 38. 38). (Wybór pozycji). Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”.Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje.

W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. instalatorskie. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. takie jak pokrycia dachowe. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. ogrodzenia. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. Rys. tynkarskie i sztukatorskie. drogi itd. Jeśli program wykryje. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. ściany. ulice. Program do kosztorysowania 61 . w którym znajdziemy różnego typu roboty. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. stropy. jak na przykład roboty murowe. itd (u nas pozycje uproszczone).Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. 39. blacharskie. instalacje wodne. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. place. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys. Menu podręczne dla pozycji katalogu. 39).

62 NORMA PRO .Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Schemat katalogów DBD. 40. 41. Rys. 41. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów. Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile.

umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 . Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów .Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. Okno katalogu STLB-Bau. oraz przycisk Bauteile. 42. Przyciskiem kosztorysu. 42. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. Rys.

po czym pokaże się okienko takie jak na rys. dołączonych do programu. Przyciskami .5. . należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). Aby otworzyć kartotekę. 43. Kartoteka jednostek miar. 64 NORMA PRO . Przycisk wartości listy. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. a co za tym idzie cenników. Rys. 43. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. dodajemy. usuwamy lub modyfikujemy jed.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). aby wyświetlić następny. ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). Po wybraniu pierwszego cennika. w którym można dodawać. 74 NORMA PRO . ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik.

♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. ♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. katalogów i pozycji). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). Program do kosztorysowania 75 . podrozdział Przenoszenie grup.♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika).

76 NORMA PRO . podstawowa. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. Oprócz cenników. instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys. 52). jak i z baz kolegi. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. tworzymy nową. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. Dołączanie bazy. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi. to po prostu utworzenie połączenia do niej. własną bazę. Jeśli bazę importujemy. do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. ♦ Jednostki miary…. Jedna baza. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów).

w jakim trybie jest wyświetlane okno.Rys. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. od razu wybieramy cennik. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. który został zamapowany jako P. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. 52. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. gdzie wybieramy cennik. modyfikowanie. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. dołączanie i odłączanie baz. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. Lista baz. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. możemy tylko wybrać bazę. musimy wpierw wybrać bazę cenową. wszędzie tam. gdy pokazana zostanie lista baz. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 . W innych przypadkach. wydawnictw i katalogów. W zależności od tego. Jeśli mamy tylko jedną bazę. usuwanie.

kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. w którym została zainstalowana Norma Pro. ♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. co zawiera. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. czyli zazwyczaj informację o tym. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. . których nie przyjmuje system Windows. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. nie powtarzające się. czyli usunięcie jej z listy baz. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. 78 NORMA PRO . należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. | to znaczy takie.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy.

czy wszystkie dane są prawidłowe. które się pokaże jest oknem z rys. z tą różnicą. zostanie wyprowadzony komunikat. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. Okno. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Nowa baza jest bazą pustą.Rys. podświetlamy ją na liście. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. która już fizycznie istnieje na innym komputerze. zostanie usunięty. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. u innego użytkownika lub na serwerze. 53. Tworzenie nowej bazy cenowej. a jej plik dyskowy. nie zawierającą żadnych cenników. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . Aby skorzystać z cenników takiej bazy. nowa baza zostanie utworzona. to taka baza. W tym celu klikamy na przycisku . 53. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . jeśli nie. a nai w oknie takim jak na rys. Jeśli tak. gdzie popełniliśmy błąd. wraz ze wszystkimi cennikami. 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto.

Import polega na utworzeniu nowej bazy. Również okresowo 80 NORMA PRO . Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. jak i zewnętrznego użytkownika. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. czyli kartoteki i bazy cenowe. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej. Po wybraniu bazy. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde.się po kliknięciu na ikonie . którą kopiujemy. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych. 53). pojawi się okienko z nową bazą (rys. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Aby odłączyć obcą bazę. z którym baza była tworzona. tak jak wszystkie inne ważne dane. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. 53).

Rys. Porządkowanie baz cenowych. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. w którym będziemy przechowywać kopie. 55. w oknie z rys. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. które chcemy uporządkować. wybieramy folder. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. Jeśli w oknie rys.powinna być wykonywana naprawa baz. który może potrwać. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. 54. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Rys. zaznaczamy bazy. Program do kosztorysowania 81 . Pierwsze okno serwisowania baz. Proces kompresji. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. czyli zmniejszany jest ich rozmiar. ponieważ wtedy bazy są kompresowane. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>.

Cenniki kosztorysu). Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. 82 NORMA PRO . Podajemy lokalizację pliku kopii. gdy otwarty jest kosztorys. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital.Rys. import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. działy i poddziały. cenniki jednostkowe pozycji. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. z menu Ceny). zaznaczamy kartoteki i cenniki. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. jak i obiekty tworzone przez nas. Okno tworzenia kopii zapasowej. na przykład z BCO. 56. Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. to znaczy całe kosztorysy. Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów.

52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. w kolumnie „Typ” – typ cennika. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. 57. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. gdzie P oznacza ceny pozycji. poziomu cen i daty aktualizacji. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. jakie cenniki widzimy w oknie. w kolumnie ‘Data aktualiz.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. Rys. które go jednoznacznie określają. Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. Możemy sortować według identyfikatora. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . które zawierają ceny RMS. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. czyli najczęściej informacja o jego zawartości.’. Okno z listą cenników. opisu. zaś E – ceny elementów RMS. które wywołujemy z okna listy baz (rys. data ostatniej aktualizacji cennika.

Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. Po ukazaniu się okna dialogowego. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. Jeśli tworzymy nowy cennik. lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. w jakim lista została wywołana. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. w jakim obowiązuje. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. dlatego zaznaczona jest opcja Import. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). 58. pojawia się przycisk Pokaż. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. Okno tworzenia nowego cennika. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. zazna- 84 NORMA PRO . Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. gdy klikniemy na przycisku (rys. Ten sam efekt uzyskamy. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. 58). który ma być zapytaniem do Intercenbudu. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. CJP_własny. W zależności od kontekstu. od której obowiązuje cennik lub okres. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy.

w której zostanie utworzony. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny.). Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. Rys. Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. 59. – nie może zaczynać się spacją. mamy cenę dostawcy. 59). są trzy ceny: cena minimalna. Określanie nagłówków kolumn cen. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik…. Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. podwójnego znaku cudzysłowu. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. cenę hurtową i detaliczną. minimalną i maksymalną. Intercenbud). Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. Program do kosztorysowania 85 . UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. średnia i maksymalna. znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. sprzętu i robocizny.czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). wykrzyknika (!). Jeśli jest on cennikiem RMS.

Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. czy też nie. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. ‘Cennik wynikowy’. z informacją o sposobie importowania. karta ‘Cennik importowany’. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. . 58) i pojawi się. 60.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować. gdy klikniemy na przycisku . Rys. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. 86 NORMA PRO . gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys. Okno importu cennika. 60). W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika.

Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. czyli okresowo lub Dynamicznie. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. Zapytanie do:. Program do kosztorysowania 87 . czy importujemy Cały dysk. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. a w pozostałych polach określamy jego cechy.85). W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. odznaczamy go na liście. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. wtedy gdy są potrzebne. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. W przypadku gdy importujemy cały dysk. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. a w polu Opis: – opis cennika. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). ceny pozycji dla koszt. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. czyli na bieżąco. to cały dysk. w polu Pozom cen z: – okres. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. W grupie ‘Importuj’ określamy. a domyślny sposób importu. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. którego dotyczy cennik. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. Pojedynczy plik. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy.

W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. zaznaczamy opcję Wyczyść stare.Rys. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. 62. na przykład ceny minimalne. aby stare dane zostały usunięte. 88 NORMA PRO . Rys. Karta ‘Opcje importu’. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. 61. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:.

Podejmując decyzję o kontynuacji procesu. W oknie importu. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk. naciskamy dowolny klawisz. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. Rys. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. 63). Program do kosztorysowania 89 . W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. lecz bywa tak. 63. 2. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. 64. Rys. 64). 1. zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…).

Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. 65.3. Rys. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. poziom cen. typ. 4. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. Rys. 66. 90 NORMA PRO . Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. opis oraz nagłówki kolumn.

Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. Jeśli życzymy sobie. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD.Jeśli chcemy. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). ponieważ od niego zależy. aby stare dane zostały usunięte. cenniki własne. Program do kosztorysowania 91 . Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. mogą nie zostać rozpoznane. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. np. jednak inne nietypowe. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. Jeśli jednak chcemy. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. nie robimy żadnych zmian. klikamy na przycisku OK. ♦ W oknie importu. 5. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. a potem cennik).

w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. zostaną wyświetlone pliki *. Okno wyboru i importowania pliku cennika. 92 NORMA PRO . Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*.txt).dbf zawierające ceny pozycji. Ceny elementów RMS (*. Aby to zrobić. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. klikamy na przycisku Przeglądaj…. 68. Rys. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. Rys. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki.dbf). 67. 67) i klikamy na przycisku Otwórz.

na karcie ‘Cennik importowany’. wybieramy Intercenbud. Ci z Państwa. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. to ogromna. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe.icb. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK. Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. wybieramy Intercenbud. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. a następnie zaimportować go tak. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. tworząc zwykły cennik. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . na karcie ‘Cennik importowany’. powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. Ci z Państwa.

które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. 58. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. 94 NORMA PRO . dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. stare dane zostaną z cennika usunięte. W oknie. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. 57) zaznaczymy cennik. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). 69). Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. takim jak na rys. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. zgodne z nowymi kryteriami. Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. 69). Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). wybieramy typ cennika. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. zaś faktycznie kryteria będą nowe.

Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. 69). podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. Kryteria te określa się w oknie. "" . ). możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. zostaną wyszukane wszystkie elementy. I wtedy w określaniu nazwy. w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. zostaną wyszukane wszystkie elementy. które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. wpisywanej w polu Nazwa. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. Program do kosztorysowania 95 . w których nazwie wystąpi słowo śruba. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. 69. szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). *. Rys. -.

Inne parametry. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. typ RMS. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . zostaną znalezione wszystkie elementy. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. w polach Cena jedn. oryginalny producent. jednostka miary. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. należy w opcjach programu. Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. zostaną wyszukane te elementy. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. które w nazwie mają słowo cegła.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). indeks PKWiU. Aby skorzystać z tych danych. które nie zawierają w nazwie słowa szara. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. cennik 96 NORMA PRO . nazwa skrócona towaru. system przyjmie. określonym przedziale.). dostaniemy wszystkie cegły. symbol u dostawcy. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona.ini. itd. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. potem dowolny ciąg znaków. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. cegła klinkierowa czerwona. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital. cegła wapienno-piaskowa czerwona. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. to indeks ETO wg KMB.

Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. Jeśli importujemy cennik Capital. Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). na karcie ‘Cennik importowany’. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. hurtowe. 70.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital. Aby to zrobić. usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. 70). poziom cen (np. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). magazynowe). a następnie na liście cenników (rys. gdzie wybieramy firmę. edytować. Rys. zaznaczamy opcję System. ceny detaliczne. a następnie wybieramy Capital. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane.

W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy.”). Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. Cennik elementów RMS. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl. Rys. 71. od razy dostaniemy listę cenników.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. kodzie jednostki miary („Kod j. nazwie jednostki miary („J. „S” – sprzęt.m. Nagłówki kolumn cen są takie. który chcemy zobaczyć.m. 71. z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. Jeśli otworzyliśmy już kosztorys. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. 85). W tym wypadku również otrzymamy okno takie. najpierw musimy wybrać bazę. „R” – robocizna).”). 98 NORMA PRO . 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str. W tym wypadku. 71). z której wybieramy potrzebny cennik. a dopiero potem cennik. Cenniki można obejrzeć również wtedy. jak na rys. nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. a następnie Pokaż bazę cenową.

że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. może się zdarzyć. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. Jeśli jest zaznaczona. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. gdy cennik jest bardzo duży. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. kod dostawcy. W górnej części okna znajduje się grupa. Sposób sortowania jest istotny. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. indeks PKWIU. posortujemy listę według tej kolumny. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn.stawka VAT. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. którą można wstawić do kosztorysu. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. uaktywni się przycisk Dostawca…. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. Program do kosztorysowania 99 . dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. pojawia się przycisk Wstaw. sortowana jest tylko jedna kolumna. usuwanie i edycję danych elementu RMS. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane.

Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. a w końcu do listy konkretnych materiałów. rabat i symbol towaru. że istnieje na. Wraz ze zmianą poziomu. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . że jest to materiał.Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. 45). „Jm” i „Kod jm”. Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . 72. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . 72). 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. Rys. zaś ikona okna. który można wstawić do stępny poziom. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. rodzaju materiału. . „Rodzaj materiału”.

. Program do kosztorysowania 101 . Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. 74). umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. aby miał długość siedmioznakową. Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. 73.tej uprzednio drodze. Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. 74. W górnej części. Rys. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. Rys. zaś przycisk poziom.

podświetlamy go. Program zapyta. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. numerze wariantu („Wariant”). 102 NORMA PRO . Aby dopisać nowy element. „Numer katalogu”). klikamy na nim (zostaje podświetlony). nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. Dostaniemy okno takie jak na rys. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”).m. z stępnie klikamy na przycisku tym. a następnie konkretny cennik. cenach. Po pojawieniu się ekranu. tak jak cenników elementów.”). 72. nazwie pozycji („Nazwa”). czy na pewno usuwać. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. a następnie na przycisku . jednostce miary („J. że pola staną się dostępne do edycji. należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. a na. Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). W oknie zawartości cennika (rys. Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika. Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element. taprzycisku kiego jak na rys. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. 72. z listy baz wybierzemy bazę. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. numerze pozycji („Pozycja”).

Rys. 75.których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). W oknie pozycji znajdują się dane. zawierający szczegółowy opis pozycji. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. Program do kosztorysowania 103 . gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. 76). który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. 99). pojawi się przycisk Wstaw. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. Cennik pozycji. klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu.

Okno danych pozycji. Resztę danych. jak pozycja macierzysta.Rys. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. jednostkę miary. opis oraz ceny może mieć inne. które pobierane są z poprzedniej pozycji. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. dla której określamy wszystkie dane. czyli nazwę. katalogu i podstawy są nieaktywne). nazwę katalogu i numer pozycji takie same. 104 NORMA PRO . numer katalogu. 76. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja.

to wyróżniony cennik pozycji. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu. zmieni się on we wszystkich pozycjach.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. podstawą. To.c. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji. czyli działy. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. poddziały i całe kosztorysy. gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. Program do kosztorysowania 105 . będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. nazwą i opisem. z którego pobierane są ceny. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). nazwę lub opis. które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. Cenniki obiektów Cennik obiektów. Cennik obiektów. ale wspólnym wydawnictwem.u i m3 k. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU.

które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny.Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. których towary występują w kosztorysie. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. 106 NORMA PRO . gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. 77).

. kiedy zostało wydane.Rys. Wydawnictwa usuwamy. Przyciskami . 77. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. Okno edycji wydawnictw i katalogów. w których występowały ich pierwotne wersje. Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. dodajemy lub oglądamy wydawnictwo. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . gdy edytujemy. dodajemy i edytujemy dane katalogów. . zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa. umieszczonych pod listą wydawnictw. 79). 78). w polu Czas wydania: – okres. W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy.

Rys. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. Dane wydawnictwa. 78.Opis: krótki opis wydawnictwa. 79. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Rys. kod ten można wybrać z listy. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. 108 NORMA PRO . która rozwija się po kliknięciu na strzałce. Okno danych katalogu. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. gdy edytujemy. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców).

w jaki importowane są inne cenniki. w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. 79. W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. Program do kosztorysowania 109 . Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. 2. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu.

z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. Program wykona szukanie. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. W górnej części okna. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. znajduje się lista cenników. a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. 4. którą chcemy przeszukać. 80). wyświetlane są tylko cenniki RMS.3. które dołączamy do przeszukiwania. jeśli szukamy pozycji. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. 110 NORMA PRO . W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’. Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. w której ma się znaleźć cennik. Klikamy na OK. w której znajduje się aktualizowany cennik. wyświetlane są tylko cenniki pozycji.

Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). 80. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Program do kosztorysowania 111 . 81).Rys. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. na liście zobaczymy tylko te elementy. Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. które występują w danym cenniku.

82). W górnej części okna zaznaczamy bazy. 112 NORMA PRO . zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. które mają być przeszukane. 82.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. 83. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys. Rys. 81. tak jak w oknie przeszukiwania cenników.Rys. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys.

Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. Gdy wybierzemy Wszystkie. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku.Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. 83. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. Rys. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. które znajdują się w tej bazie. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Program do kosztorysowania 113 . zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy.

Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. 84. w której ma być umieszczona kopia. 84) w górnej części decydujemy. Rys. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. 114 NORMA PRO . z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo. które zostanie wyświetlone (rys. • wybieramy bazę docelową. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. W oknie.

nadawana jest mu nowa nazwa. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . W oknie. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. 85. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. Rys. które zobaczymy (rys. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. Program do kosztorysowania 115 . oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. Okno wyboru bieżącego cennika.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. sprawdzić. . Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. To oznacza. bezpieczniej jest go skopiować. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. Ten cennik. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. a potem usunąć z bazy źródłowej. . 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. czy znajdują się w nim dane.

powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. z menu Ceny (menu to pojawia się. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). możemy również zaktualizować Ceny obiektów. Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. materiałów lub sprzętu.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. Zaznaczając opcję Ceny robocizny. gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). które zostanie wyświetlone na ekranie. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie.

a następnie Program do kosztorysowania 117 . w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. wyświetli się okno z ich listą. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. Aktualizacji podlega bieżący cennik. znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. który ma być zaktualizowany. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. musimy zdecydować. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen. w którym wybieramy dysk. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii.i. zaznaczamy ją. po pokazaniu się okienka takiego. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. jak na rysunku z prawej.

trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. w którym dany element się znajdzie. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. lub na nowo ustawione. zaznaczamy wszystkie kategorie. jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. gdy klikniemy na przycisku Ustaw. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. według którego współczynniki zostaną przeliczone. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. Aby to zrobić.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel.

nazwę dostawcy i producenta. województwo. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. Strona główna bazy Intercenbud. jednostka miary. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. promocjach. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. indeks PKWiU. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. Rys. ciężar właściwy. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. sposób pakowania. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. kosztorysantach.nia danych do programów kosztorysowych. daty obowiązywania ceny. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. rabatach. adresy. 86.

Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. kontakty telefoniczne. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. adresu. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. Można to robić „on line”. o adresie www. System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Baza Intercenbud. loginu i hasła dostępu. 120 NORMA PRO . województwa. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen. telefonów i faksów. adresu e-mail i strony www i oraz branży. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail. przygotowanej do tego stronie. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. do której należą. a następnie wysłać je do Administratora. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www. branżę.działają.com.pl. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych.Intercenbud.

z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. 88) oraz lista dostawców tych produktów. Do tego celu służy strona szukania. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. 87). jak i określonych danych dostawcy. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). 91). które go interesują. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. Rys. 87. Program do kosztorysowania 121 .

na której wyświetlane są dane towaru (rys. 89) i analogicznie. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys.Rys. Dane towaru. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna. 90). 122 NORMA PRO . 88. 89. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. Rys.

Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 91. 91) Rys. Dane dostawcy. Lista dostawców wyszukanych materiałów. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys. 90.Rys.

Lista dostawców. do których można wysłać zapytania ofertowe. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. Rys. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. Utworzona wiadomość może być edytowania. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. 92). 124 NORMA PRO . Aby wejść na stronę generowania ofert. komu i na jaki adres wysłać ofertę. 92. dzięki czemu dostawca wie. na stronie wyszukanych materiałów (rys. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy.

Rys. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. Aby wygenerować plik Intercenbudu. 93. należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. 88). 94. 94). Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. 87). Strona. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. Rys. a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. rys.

Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 95. 126 NORMA PRO . 96). W następnym etapie. w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę. Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. Rys. Rys.okienku pokazanym na rys. 96.

W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. 97 w kolumnie ‘kl. co widać na rys. 97. 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. W okienku importu. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. Aby program mógł je odszukać. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. 61). Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. to ich ceny nie zostaną znalezione. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. można zmienić dane bazy wynikowej. a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. Aby to zrobić. Rys. na stronie szukania (rys.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów. zgodnego z załącznikami ministerialnymi. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. a wstawimy pozycję z katalogu.’. w której znajdują się materiały o indeksach ETO.

128 NORMA PRO .kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU. 98). podrozdział Opcje programu). Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów. Rys. Kartoteka RMS. 98. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. jak z Intercenbudu internetowego.

Może to być Program do kosztorysowania 129 . Opis ten ma znaczenie informacyjne. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt.: wpisujemy nazwę kosztorysu. 99. może zawierać polskie litery. będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. 99).7. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. ♦ W okienku. Okno tworzenia nowego kosztorysu. które się pojawi (rys. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’. Rys. o zakresie prac.

to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. Kp+Z). zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. VAT). według którego będą obliczane narzuty. 1. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. Nk . • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). 2. to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego.narzuty dla całego kosztorysu (np. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski).

Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. co wybierzemy w tym momencie. N – wartość narzutów (np. To. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU.kosztorysie. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. Program do kosztorysowania 131 . a następnie właściwy cennik. 100). (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. zaś cennik zostanie dopisany do listy. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. z której wybieramy bazę. od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. VAT) 3. Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. Opcje obliczania narzutów). Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. dostaniemy listę baz. Pierwszy cennik. z której cennik pochodzi. Aby dopisać następny cennik. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. w polu Cennik: – identyfikator cennika. Jeśli mamy tylko jedną bazę. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy.

101). umożli. Rys.Rys. zaś przycisk . ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. a wia edycję. jak na liście. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem. 101. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. Jest to Przyciskami istotne. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. 132 NORMA PRO . z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Karta. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. 100. ♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście.

UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. gdyż można je zdefiniować później. 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. 102). Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. karta ‘Ścieżki programu’). z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Po ukazaniu się okna z rys. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. z którego wybieramy kosztorys bazowy. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. który wcześniej został zapisany na dysku. Po pojawieniu się okna z rys.

Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. będzie nim typ Kosztorysy(*. który chcemy wprowadzić. Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:.kst). Zaraz po pojawieniu się okna z rys. 102.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku. Rys. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). Jeśli otwieramy kosztorys.

itd. z którą został otwarty. Rys. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK. od najmłodszej do najstarszej. które się ukaże. następnie w oknie. ♦ W dolnej części okna. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. 103. ♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. 002. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. wartość i dane użytkownika. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku.

Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować. Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. 104).KST) oznacza 136 NORMA PRO .Rys. gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako…. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. Okno zachowywania kosztorysu. tworzona jest kolejna wersja. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. jaką część kosztorysu zapisujemy. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. Za każdym razem. 104. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:.

Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje. Załóżmy. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. 105. ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. 105).KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia .ostatnią wersję kosztorysu. Kopia zapasowa nie powstaje. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj).001. itd. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 .BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. 002. itd.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń).BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. od najmłodszej do najstarszej (tzn. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. 002.BAK nie jest zaznaczona. to aby ją wczytać. Rys. Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). W tym momencie musimy podjąć decyzję. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *.

Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi. 106.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . Plik ten następnie otwieramy do edycji. 138 NORMA PRO . Rys. 106).typ Wszystkie pliki(*.AWA (patrz rys.

Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny. w trakcie pracy z kosztorysem. itd. W oknie opcji (rys. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu. dostęp do cenników. 107). gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). przeliczanie walut. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. jako zwykły kosztorys. Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. 130). w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami.8. wyglądy ekranów. według których obliczany jest kosztorys. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. rozliczeń materiałów i robocizny. Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne.

Opcje. które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. 140 NORMA PRO . Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). 107. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy. Rys.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT).

Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. zamienny i powykonawczy. 107).Opis. Program do kosztorysowania 141 . Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. streszczający charakter robót. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. Rys. znajdującym się na karcie ‘Opisy’. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. 108. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu.

110). Rys. przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. 109.Rys. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. Zachowaj jako domyślne. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. Opcje druku strony tytułowej. Wybieranie typu kosztorysu. Wczytaj z kosztorysu. 110. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. 142 NORMA PRO . Wyjaśnienie. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys.

Rys. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . Adres inwestycji. Pole to staje się niedostępne. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola). gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu.Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji. najpierw narzuty na kosztorys. itd. Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. pojawią się na wydruku jako komentarze. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. Adres inwestora. Inwestor. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. które mogą znaleźć się na stronie. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. 111. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane).

144 NORMA PRO . kosztorysu. indyw. 112. Rys. wspólne.. wspólne. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. 107) umożliwia wywołanie okna. Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). Okno edycji charakterystyki obiektu i robót.

może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. Program do kosztorysowania 145 . Jeśli tak zrobimy. widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. Na rys. a z prawej zawartość paragrafu. Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. poziom ( Kontynuacja numeracji). W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. Szablony numeracji dodajemy.

że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją. zaś dla poziomu 3 – 1.B. II. W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:. który aktualnie formatujemy. Załóżmy. A.Rys. III…. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. dla poziomu 2 – .C… . Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób. 113.2. jak na rysunku poniżej.3… 146 NORMA PRO . Dla poziomu 1 wybieramy styl I. Okno określania formatów numeracji.

ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. drugiego i trzeciego. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). Numeracja poziomu pierwszego. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. 114. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego. • Jeśli chcemy.Rys. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. który występuje za nim. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. Najczęściej separatorem tym jest kropka. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Program do kosztorysowania 147 .

Wtedy możemy zmienić typ. Rys. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać. na wydruku wcięcia nie będzie. rozmiar i kolor czcionki oraz tło. wystarczy kliknąć na przycisku . 148 NORMA PRO . jak na rysunku poniżej. pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. na którym jest drukowana. pozycji i działów (rys.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. 115). Karta ‘Numerowanie’. 115. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. zaś separatorami poziomów są kropki. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. Numerowanie elementów. gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką.

• Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS. Rys. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. Z lewej pozycje numerowane działami. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. Standardowo działy numerowane są cyframi. pozycji czy działów nie są numerowane. • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych.. 116.. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu.2 .• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. z prawej w sposób ciągły. Program do kosztorysowania 149 . Jeśli jednak chcemy. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. 117). zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale. musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. 116).(tylko pokazanych). zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie.. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1. aby były. Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich.

z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). Rys. Opis wyboru cenników znajduje się na str. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. Z lewej numeracja ciągła. 150 NORMA PRO . 118. z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. 117. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. Karta ‘Ceny i waluty’.Rys.

Domyślne wydawnictwo. najpierw wybieramy bazę. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). Opis karty znajduje się na str. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. z którego pobierane są ceny. a potem cennik. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. Program do kosztorysowania 151 . jeśli zaś jest jedna baza. nazwę. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. podstawę. numer. Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika. 119). należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. BAZY CENOWE I CENNIKI. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. to znaczy jako cennik. wartość takiego kosztorysu. Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. od razu wybieramy cennik. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. jaką będę miały obiekty. a w polu Wariant – numer wariantu. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. gdy był zastosowany rabat. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. 119.W polu Podstawa wprowadzany podstawę. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. mimo ustawionych rabatów producenta. 152 NORMA PRO . gdy w opcjach kosztorysu. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego.Karta ‘Cennik obiektów’. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. to w oknie zmiany danych RMS. Rys. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy.

Karta ’Ceny dostawców’. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. gdy cena dostawcy była równa zeru. Gdy zaznaczymy opcję Razem. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. 120. 121. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. zawody są sumowane. 124) określamy sposób rozliczania robocizny.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. gdy nie była podana cena dostawcy.. Program do kosztorysowania 153 . jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Rys. Rys.

Pole to jest niedostępne. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. 124. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’.Rys. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. 154 NORMA PRO . 123. 122. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. Materiały te mogą być Nie odliczane. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. Rys. Rys.

125. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. jeśli włączymy działami. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. I tak. jeśli zaznaczymy dla całości. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. Rys. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. jeśli chcemy. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. opcję działami.

156 NORMA PRO . Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. 126). Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. których nie będzie można zmienić. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. Rys. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. 126.

dla wszystkich materiałów. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. 225) procent ten też zostanie zmieniony. a koszty przewozu. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. Program do kosztorysowania 157 . Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu.. montażu. które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. Jeśli procent ten zostanie zmieniony. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. Trzeba przy tym pamiętać. oznacza.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. a więc również zmienią się te koszty. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. wstawiając koszty zakupu jako narzuty. a koszty transportu jako osobne pozycje.

i dalej wszystkie następne. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’. 127. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. Rys. podsumowania kosztorysu. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. podsumowania pozycji. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. nakładów i wartości jednostkowej i norm. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe.. Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować.

11) jest równa sumie częściowej (=57. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. Na rysunku widać. 129).dokładnością.60+49. Rys. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Na rysunku widać. 129. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz. 128).60+49. Program do kosztorysowania 159 . że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7.10). na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). Rys.51= 57..11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1.51= 57. 128. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys.. 130).11). można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’. Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys.

131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. 130..Rys. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. Jeśli nie chcemy. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. 160 NORMA PRO . Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim.

gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. Podsumowanie kosztorysu. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. 131. Rys. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. 132. 133). Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. Program do kosztorysowania 161 . Karta ‘Widok zestawień’. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys.Rys.

Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. w kolejności od największej do najmniejszej. Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. Jeśli jest zaznaczona. informacja o nich się nie pojawi (rys.. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. 133. 135). Podsumowanie kosztorysu.techn. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. 134).Rys. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . to wyświetlana jest informacja o nazwach.

. 136). 136. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. w których znajdują się pozycje. Tabela elementów scalonych. Włączona opcja Pełna. Rys. Program do kosztorysowania 163 . to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. 135. Tabela elementów scalonych. Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami.-techn. Włączona opcja Bez parametrów ek.). Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. Rys. 134. Rys.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. Tabela elementów scalonych. pokazane tylko działy pierwszego poziomu.

164 NORMA PRO . • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys. że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. 137). dotyczącym widoku Zest. 137. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. 138). w których znajdują się pozycje. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’.materiał. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. I tak. będzie on pokazany w tabeli. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. Tabela elementów scalonych. Rys. w działach ustalamy. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. które działy mają być pokazywane. to w ostatnim wierszu danej grupy.

pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. 140). w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. 139. Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. Rys.Rys. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. Program do kosztorysowania 165 . 138.

Podsumowanie z narzutami. Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie pozycji.Rys. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Pokazane ceny jednostkowe. Rys. 140. Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. 141. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Podsumowanie pozycji. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. 142. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. Wydzielenie nakładów stałych. Pokazane materiały inwestora. 166 NORMA PRO .

to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. a współczynnik norm również jako wyrażenie. Z prawej strony karty (rys. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. 142. 142). zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. jak to widać na rys. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys..Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. Załóżmy. to w wierszu RMS. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. jak rysunku z lewej. Program do kosztorysowania 167 . norm. a nie tylko jego wartości. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. norm. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS.

♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys. 168 NORMA PRO . • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. jeśli zaś tytułem -R-. norm. norm. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. to norma zostanie przedstawiona jako wartość. 143. -Mlub -S-. to przed każdą grupą robocizny. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys. Rys.-S-. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. 143).• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. -M-. 144). Dane RMS razem z informacją o dostawcy.

Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. nakładów. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach.Puste wiersze Rys. Opcje ochrony przed zapisem. Program do kosztorysowania 169 . Rys. Widok pozycji. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. 144. 145. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. obmiarów i wykonanych robót.

Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji. będzie można edytować tylko dane nakładów. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały. na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. Również wtedy. jeśli już było określone. Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. Jeśli nie ma aktualnego hasła. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. według których był liczony kosztorys. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). sprzęt’). 170 NORMA PRO . • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). nowe hasło. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów.

Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem.Rys. wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje). Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. Program do kosztorysowania 171 . ustawienia formularza innego kosztorysu). odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). 146. Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego. a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku. sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu). Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu.

Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). dlatego też wygląd ekranu głównego. Rys. 147. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . modyfikacji. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji. z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia.9. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami.

sprzętu i materiałów). EDYCJA OBMIARU. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. Program do kosztorysowania 173 . zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. w zależności od widoku. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. Dla innych widoków.widoku Kosztorys. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako….

korzystając z polecenia Zestawienia. materiałów inwestora itd.). że będziemy stosować rozliczanie robót. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. sprzętu i materiałów). Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. nad którym pracujemy. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach. sprzętu. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. w całym kosztorysie. Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . materiałów. możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. normy. ceny. ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. pozycji bądź działów. w działach lub okresach rozliczeniowych. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy.Przedmiar (tylko obmiary). Poza tym. itd. staje się dostępne polecenie Warianty danych. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. działach lub całym kosztorysie inną stawką.. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów.

jak również narzuty wspólne działów. dokładność obliczeń. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). waluta itd. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. Program do kosztorysowania 175 . modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. poleceniem Zmień… – zmienić opis. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. przyjęcie ich lub odrzucenie.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. które umożliwia edycję kluczy planów działów. cennik i poziom cen. sposób rozliczania robocizny. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów).

wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. uproszczoną. Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną….Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. scaloną lub obiekt. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . jego dział lub poddział.

Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu.Wstaw do cennika. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. pozycji. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Wstaw materiały…. Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji.

nagłówków i stopek dla wybranego typu. 178 NORMA PRO . nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. sposoby obliczania narzutów. na którym można wykonywać obliczenia. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). a wynik przenosić do Normy przez schowek. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. (Układ strony…). itd. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. czcionki. korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. takie jak działy i kosztorysy. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika. Wypadku gdy chcemy. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…).

będą dotyczyły zaznaczonego elementu. na którym chcemy wykonać jakąś operację. Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. zaś poleceniem Kaskada tak. gdy przysłaniają się wzajemnie. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. menu kontekstowego. Wszystkie zmiany. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. a w drugim – Działy. które porozrzucane są po ekranie. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. możemy skorzystać z tzw. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Program do kosztorysowania 179 . po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. pasek stanu i drzewo kosztorysu. aby było widać pasek tytułu każdego okna. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. jeśli zaznaczymy element RMS. właścicielu i numerze licencji. Pasek narzędzi widoku. Poleceniami Główny pasek narzędzi. jego producencie. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. 148).

• Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. 148. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik.Rys. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . Jeżeli przycisk jest wyszarzony. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce.

to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. Widok skrócony można stosować. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. wartościami. co widać na widoku. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Program do kosztorysowania 181 . które można cofnąć. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. co widać na widoku). gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. itd.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu.

Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. Aby uzyskać te same widoki. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. to znaczy kosztów robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. cenami i wartością. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. które występują w menu Zestawienia. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. 182 NORMA PRO . materiałów i sprzętu. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. jeśli zostały zdefiniowane. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok.

• Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. w którym najczęściej pracujemy. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. Okno kosztorysu. tak jak każde inne okno. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja. Program do kosztorysowania 183 . posiada pasek tytułu. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. Rys.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. widok Kosztorys. Jeśli jest wciśnięty. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. 149.

• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. w Intercenbudzie. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. 184 NORMA PRO . jeśli robociznę – zestawienie robocizny. itd. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. Na przykład. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem.

• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. Jeśli zaznaczymy opcję 1. Jeśli zaznaczymy Pozycje. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. pozycji lub działu. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. jaką jest kosztorys. który ma przyporządkowany wariant.1…1. W drzewie tym od głównej gałęzi. odchodzą gałęzie działów. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy.1…1. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu. Jeśli drzewo zostało raz wywołane. Klikając na znakach plus . takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. poddziałów i pozycji. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. Program do kosztorysowania 185 .

”) oraz wartość danego elementu. Pasek stanu (komunikatów). Elementy RMS są również numerowane.Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. jeśli tak. z którą współpracuje kosztorys. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. materiały: –M). to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. do którego działu i poddziału pozycja należy. natomiast pod numerem znajduje się informacja. czyli numer katalogowy pozycji. W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. W przypadku wystąpienia błędu programowego. Postać numeru zależy od tego. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. 150. a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. w której wyświetlona jest jego nazwa. nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”). koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). jednostka miary (kolumna „jm”). a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. którego treść może być interesująca dla twórców programu.

Program do kosztorysowania 187 . 151. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. Informacje o tym. „M” i „S”). Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. to w widoku pokazane są również ich nazwy. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. Rys. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. To. a na końcu działu – podsumowanie. jakie kolumny i podsumowania widzimy. jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU.obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji.

Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. w których występują nazwy lub opisy działów. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. pozycji. Aby zmienić szerokość kolumny. pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. Generalnie w tych widokach i zestawieniach. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . a w zależności od tego. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. należy wyświetlić go na ekranie. 188 NORMA PRO . Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. na której kolumnie i wierszu klikniemy. ale poza kolumną „Opis”. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia. nakładów RMS czy narzutów. którą chcemy poddać zmianom. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. Otworzy się wtedy odpowiednie okno. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny.

UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. która porusza się razem ze wskaźnikiem. UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu.W zależności od tego. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę . UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. której nie chcemy mieć na ekranie. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. tzn. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. co oznacza. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. a kolumna znika z widoku. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. puszczamy przycisk. Program do kosztorysowania 189 .

a nie fragmentem tekstu. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. 190 NORMA PRO . Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. w oknie wyszukiwania (rys. gdy szukany tekst ma być wyrazem. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. 152. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. Rys. jeśli wcześniej były rejestrowane. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże.

Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. Program do kosztorysowania 191 . <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. zaznaczamy pierwszy z nich. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. należy zaznaczyć jeden z nich. Aby zaznaczyć kilka elementów. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu.

to do ostatniego wiersza w pozycji). wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. 192 NORMA PRO . pola wyboru. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. opcje i przyciski. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu.<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. to do pierwszego wiersza w pozycji). <Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>.

za którą ma zostać wstawiona. Okno katalogów można również zwinąć. przejść do edycji pozycji w kosztorysie. niezależnie od widoku. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. dopóki go nie zamkniemy. rozdział. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). Okno katalogów znajduje się na ekranie. w jakim został wyświetlony kosztorys. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. Program do kosztorysowania 193 .10. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. tabelę i kolumnę. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną.

194 NORMA PRO . tabeli (np. które będzie poprawiane.02). Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować.12). ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. KNR). należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji. czyli typ katalogu (np. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce. numer katalogu (np. Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności.Rys. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. na karcie ‘Opis’ (rys. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny. Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi.4-01). rozdziału (np. 153. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji.04) i kolumny (np.

na przykład na miejscu o numerze 6. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . Jeśli opcję tę wyczyścimy. wpisujemy liczbę 6. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. w pole Lp. ♦ W polu Lp. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. Okno danych pozycji kosztorysu. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu. ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. karta ‘Opis’.Rys. wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. podrozdział Widok Przedmiar). Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. 154.

♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. 154. 155). która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. w którym został wydany katalog norm. Rys. 155. 196 NORMA PRO . Wyświetlany jest numer indeksu elementu. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. następnie wybraliśmy tę samą pozycję.

Materiałów i Sprzętu. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej). Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). Program do kosztorysowania 197 . norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. jeśli chcemy. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania. Rys. aby były różne od jedności. Pozycja. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach).♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. Jeśli opcja ta została zaznaczona. 156. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. Na karcie ‘Współcz.

Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań).Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. 157. gdy zostanie wybrany dany wariant. z którego została wstawiona dana pozycja. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. dla których są modyfikowane grupę wariantów. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. Rys. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. do której zaliczymy daną pozycję. 198 NORMA PRO . dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji.

Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. Lista elementów podobnych do wybranego. Na liście tej zaznaczamy element. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. których indeksy znajdują się w bazie. Rys. klikamy na przycisku Anuluj. 158. klikamy na przycisku OK. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. klikamy na przycisku Dodaj nową. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. OK i Anuluj. w których pozycjach występuje ten element. 158). Jeśli chcemy podejrzeć. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. klikamy na przycisku Pozycje….

Propozycje wstawienia elementów RMS. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. Rys. 200 NORMA PRO . i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. 159. Jeśli wybraliśmy element. 160). Rys. 159). Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. 160. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. dostaniemy ekran z propozycją zamiany. których nie znaleziono w cennikach. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. 161). a po potwierdzeniu z oknem.podświetlony. otrzymamy następne okno (rys.

w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów. a w kolumnie „Z grp. 162. jaki element zastosować. 162). program nie jest w stanie podjąć decyzji. Rys. w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. Program do kosztorysowania 201 . Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników. 161. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys.” – informacja o tym.Rys. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych. czy bez niej (NIE). czy grupa zawiera jakieś warianty.

a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. Na przykład na rys. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. 202 NORMA PRO . Rys.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. nie wariantowe nakłady. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. 163. Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). których możemy użyć do malowania. 163. Aktywny jest pierwszy wariant. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Jeśli jest zaznaczona. czyli farba olejna.

a następnie na OK. Rys. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. Nowy dział. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. należy zdefiniować nowy dział. Rys. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. 165. dla którego norma=0. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. zaś norma na robociznę została zwiększona.Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0). Program do kosztorysowania 203 . 164. materiały lub sprzęt. Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane.

Znacznik:. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. na karcie ‘Widok pozycji’. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. Pozycja będąca kosztami transportu. w opcjach kosztorysu. 166). Rys. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. 166. Wydawn. która kategoria została wyzerowana (rys. Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:. 165). w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. Jeśli chcemy pominąć robociznę. UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. w polu Odległość: wpisujemy odległość.

Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. podstawę i wariant dla tej pozycji. Na karcie ‘Współcz. Program do kosztorysowania 205 . Wygląd okna i pola. Okno to ma puste pola. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. 168). inne dla sprzętu. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. materiały i sprzęt nie są dostępne. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. 167. katalog. czyli elementów M lub S. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. pojawi się pole Liczba przewozów. współczynniki norm na robociznę. z których część wypełniamy ręcznie. które w nim wypełniamy.197). Jeśli przewozimy sprzęt.oraz zaznaczamy. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. Rys.

Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. który transportujemy. w którym klikamy na przycisku Szukaj. Okno wstawiania elementu RMS. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. gdy dodawane są koszty transportu. 169). w wy- 206 NORMA PRO . Rys. 169.Rys. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. 168. 169. Aby ściągnąć z kosztorysu element.

którą można przewieść jednym kursem. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. Wielkości kosztów transportu. 170. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). zostanie umieszczona w opisie pozycji. których nie da się przewieźć jednym kursem. Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . Określanie kosztów transportu materiałów. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. Program do kosztorysowania 207 . ile kursów potrzeba. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. to informacja o tym. Rys. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. a element wprowadzony do pozycji. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. jaką jest transport.

Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). rusztowania itd. Rys.). scalanie itd. rozliczanie w innych pozycjach. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. przenoszenie. 208 NORMA PRO . jednym transportem wysyłamy betoniarkę. kopiowanie. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. 171). Okno określania kosztów transportu sprzętu. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. poprawianie.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys.). 171. Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość. upraszczanie.

Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). 172 wypełniamy tak. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. rys. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. w któ- Program do kosztorysowania 209 . Pola okienka z rys. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. W pozycji tej wystąpi tylko jeden element. 172.Rys. których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. 202). w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. Element ten jest traktowany jak każdy inny element. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań.

Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570. przenoszenie). współczynnik wykorzystania rusztowań=0. Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. a potrzebujemy 10 kompletów. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania.3028 r-g i 200. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10. teoretyczny skład zespołu roboczego=2.40. cena jednostkowa=0. Na przykład.40 zł. 0.84.6368 r-g. 174) 210 NORMA PRO .84*2)=3398.4500). Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań.9396*10/(0.9396 r-g. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). np. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. czyli o łącznych nakładach=570. 173.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). poprawianie. Rys. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady.

175. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy. 154. takie jak KNR czy KSNR.Rys. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . 174. które uzyskamy. W okienku. ). Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. . Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. takim jak na rys. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione.198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę…. Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. Rys.

gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. 214). zaznaczamy ją. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. w którym na kartach ‘Opis’. W ten sposób. str. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. 178) edytujemy pola. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. sprzęt i materiały lub wtedy. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. Aby pozycję uprościć. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko.korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. tak jak pozycje z katalogów. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. 212 NORMA PRO . ‘Współcz. do których istnieją cenniki robót. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać.

ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. RMS-y można przywrócić z katalogu. Jeśli będzie to konieczne. Na rys. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. 176 i rys.Rys. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. to znikną one z ekranu i kosztorysu. zaś w drugim wstawia się pozycję. 176. Pozycja z rys. Program do kosztorysowania 213 . 177. w przypadku usuwania elementów RMS. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. Rys. 176 po uproszczeniu. co wstawianie pozycji uproszczonych. Pozycja przed uproszczeniem. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

Rys. program zapyta. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. operacja zostanie wykonana automatycznie.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. co użytkownik ma zrobić. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. 188. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. 188). do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. aby wstawić pozycję (rys. Program do kosztorysowania 223 .

♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. Rys. za którą przesuwamy wybraną pozycję. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. Domyślnie jest to kolor zielony. 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. 224 NORMA PRO .Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. karta ‘Kolory ekranu’). należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). należy zaznaczyć jedną z nich. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. Aby zaznaczyć kilka pozycji. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. zaznaczamy pierwszą z nich. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. którą chcemy przenieść. wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. 189. ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Jeśli chcemy. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. Okienko przesuwania pozycji. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania.

wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. przeciągamy ją na pozycję. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji.). (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi.♦ Klikamy na pozycji. itp. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). odwołania do obmiarów. która została podświetlona. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). za którą umieścimy przenoszoną pozycję. za którą ma zostać umieszczona.

w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. 191). W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. Okienko usuwania pozycji. Okienko wybierania działów. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. 191. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.Rys. 226 NORMA PRO . Rys. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. 190. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów.

Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy. zaznaczamy je. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . do którego poziomu działy zostaną pokazane. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. klikamy na przycisku OK. • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję.

a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). jednostkę miary obmiaru. do której jest dołączana wybrana pozycja. jest to jedyny sposób. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane. w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). na karcie ‘Współcz. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy. gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach .Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. 154. 228 NORMA PRO . do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. współczynniki norm. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. obmiar. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. W tym celu należy kliknąć na pozycji. takim jak na rysunku z prawej. Możemy zatem zmienić opis pozycji. W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. 192). Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika. takie same jak na rys. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji.

Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach. 192. Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. 193.norm. Pozycje. Program do kosztorysowania 229 . to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku . 193 pokazana jest karta ‘Współcz. Rys. a następnie klikniemy na przycisku . które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. Na rys. na której widać.Rys. 194). czyli w pozycji nr 112 (rys.’ dla pozycji nr 112. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’.

Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu. Rys. należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń. to zobaczymy. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów.norm. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. to znaczy pozycje. 195. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. Rys. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. 230 NORMA PRO . że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5. 194. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’.

197. W przypadku. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. Po zaznaczeniu pozycji. gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. 196. Narzut. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. dla której definiujemy nowe narzuty. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys.Rys. Aby wprowadzić nowy narzut. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). koszty pośrednie). 196). który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. Rys. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. Dodawanie narzutów na pozycję. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. W okienku. Program do kosztorysowania 231 . klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). 197).

na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. W tym celu podświetlamy pozycję. Okno wyboru. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. dodawania. jeżeli jest wyłączona. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. 199). 198) definiujemy nowe. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. które zostanie wyświetlone na ekranie (rys.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy.Harmonogramowanie robót . Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. 198. 232 NORMA PRO . Rys. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. Jeśli chcemy usunąć klucz. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz.

tworząc tym samym nowy system grupowania. 199.Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. ♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. Program do kosztorysowania 233 . Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. które wprowadzamy ręcznie. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. Rys. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić.

za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. Innym. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . Metoda kombinowana jest droższa. możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. Okna kosztorysów umieszczamy tak. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). metoda zwykła jest tańsza. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu.

opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję.1. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. 2. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. 2. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. mimo że ładniejsze’. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. bo daje świetny efekt estetyczny’. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. Program do kosztorysowania 235 . opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. ponieważ jest stosunkowo tania’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03).

jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. 201. 236 NORMA PRO . 200. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Popatrzmy teraz.Wybrano metodę zwykłą. Rys. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03.Wybrano metodę kombinowaną.

gdy był zastosowany rabat). w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. może być wyrażeniem). gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. miary: wybieramy jednostkę miary. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. Po pokazaniu się okienka takiego. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę…. jak na cym im przycisku: rys. materiały lub sprzęt). ). 202.11. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. Rys. 202 kolejno wypełniamy pola. tak jak w przypadku pozycji. Okno dodawania nowego elementu RMS. . w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu.

lecz przyjmują wartość normy. 238 NORMA PRO . W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała.jako procent od innych nakładów tego samego typu. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. 202. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. w oknie z rys. Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany. ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. takie jak na rys. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. 218). w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. najpierw pokaże się okno z polami. Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). miary i Cena jedn. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. klikamy na przycisku Kartoteka RMS. 45. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. Przeszukiwanie kartoteki RMS).

że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. aby został on zakwalifikowany do grupy. Program do kosztorysowania 239 . że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). KNR-W 2-02 0245-01). dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. Jeżeli ją zaznaczymy. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty.♦ Jeśli chcemy. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji. do grupy „Cement I”. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1.18 i 20. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora).15. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów.4. Jeśli ją zaznaczymy. to np. zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. Należy pamiętać.7. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy.

który służy do wprowadzenia następnego elementu. Rys. 204. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. 203. 204. 203. Obliczenie nakładów. 240 NORMA PRO . ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. Rys.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. czy taki element już istnieje. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. element zostanie dodany właśnie do niego. czy pozostawiamy dany element. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. Podobny proces ma miejsce. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. czy zmieniamy mu tylko cenę. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. W oknie tym (rys. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. 158) decydujemy. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu. Jeśli nie – jest dodawany w całości. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. Czynności. Przed dodaniem elementu program sprawdza. reszta danych się zmieni. katalogowych elementów i ich danych. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany.

Okno. 3. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru.” będą wyceniane jak „Profil Int. 2. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. Metodę doboru elementu. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. UW 75(4m). wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. w którym widać. Rys. Program do kosztorysowania 251 . jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. (pozostałe dane nie zostaną zmienione).” a „kształowniki stalowe profilowane U. który zastąpił element oryginalny. 217. 207). zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. nazwa i dostawca elementu. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób.. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu.. W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks. w jaki były dobierane ceny z cennika.

określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. 218) wraz z listą znalezionych elementów. 252 NORMA PRO . Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. innym kosztorysie. 214) możliwe są różne reakcje programu. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. 202).Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. 212 i rys. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. Raz opracowana lista doboru RMS. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks.

218). będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. W pozostałych przypadkach. wyświetli się okno (rys. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. przeglądane będą indeksy elementów. bądź Podobne indeksy. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. Jeśli zaznaczymy Dowolna. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. jeśli zaś zaznaczymy U producenta.Rys. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. jeśli zaznaczymy ETO(1). klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy.

Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. dodajemy go do listy (patrz str. który chcemy przeszukać. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. typu. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. jednostki miary. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. 219). 254 NORMA PRO . gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. z którego szukanie zostało wywołane. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. indeksu PKWiU. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. jeśli zaś opcję Początek.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. W tym celu w oknie z rys. indeksu KMB. 131). to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. gdy chcemy przeszukać cenniki. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. 218). 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. ceny oraz według dostawcy. jego nazwy skróconej. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys. to program będzie wybierał elementy. Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. zaznaczamy opcję Kosztorys.

218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. W oknie z rys. z którego kartoteka została wywołana. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. że nie zostaną znalezione żadne materiały. a następnie klikamy na przycisku Szukaj. mimo że są w Intercenbudzie. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. ich lista pojawi się w oknie. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. Kliknięcie na elemencie. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. materiałach i sprzęcie. 219.Rys. Program do kosztorysowania 255 . Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach.

Rys. 256 NORMA PRO . Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu. dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS.. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej. 220. w opcjach kosztorysu. jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. bądź sposób obliczania tych kosztów. z menu RMS).Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej. Jeśli chcemy zobaczyć. Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). 220)..

Rys. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys.Rys. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. 222. Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. 222).Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. 223). 221. Program do kosztorysowania 257 .

223. grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. 224. 258 NORMA PRO . Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. 224). Koszty transportu doliczane jako wartość. a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys.Rys. ’karta ‘Liczenie narzutów’). procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. Rys. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. 225). • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys.

Koszty transportu jako procent wartości nakładu. 225. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. Na rys. polecenie Wyświetlania.. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. a w pozycjach 1. karta ‘Opcje kolumn’).Rys. 226 widać. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’. Program do kosztorysowania 259 . Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). 8 i 9 – procentowo... że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. Rys. 226. w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary.

które mają znaleźć się w dziale. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. Operacje wstawiania. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. przenoszenia. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. gdy mamy już wprowadzone pozycje. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. 227. gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Definiowanie nowego działu.12. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. Dane ogólne działu Rys. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi).

w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. umieszczony w polu Numer:. chyba że działy są ręcznie numerowane. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. czyli kolejny poziom zagłębienia. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). Numer działu. Załóżmy. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom.zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . aż do 10 poziomów zagłębienia. co zaznaczony dział. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej). Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). wprowadzamy tylko jego nazwę.

rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. Rys. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. „B” i „C”. a gdy żadna nam nie odpowiada. W wyniku otrzymamy nową strukturę.struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. Karta ‘Współczynniki norm’. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. dla którego wybierzemy Następny poziom. 228. 262 NORMA PRO . Wstawmy teraz dział „XXX”. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte). wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. Dodatkowo. a dział „B” ma dodatkowo poddziały.

Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. Rys. na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. 227. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. podstawę oraz wariant. klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). nazwę i numer katalogu. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. Karta ‘Podstawa’. 229. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu).

zaznaczamy ten dział. a jego jednostki elementarne. takie jak na rys. Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. następnie klikamy na nazwie tego działu. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. polecenie Działy kosztorysu). przechodzimy do widoku działów (menu Widok.od: i do: zakres usuwanych działów. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. tam zaznaczamy dział do skopiowania. za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. Usuwanie pozycji). w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. jaką ma opis wstawianego kosztorys. jak w kosztorysie składowym. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. 264 NORMA PRO . współczynniki norm i narzuty będą takie. 102. stanie się dostępny przycisk Wybierz…. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. Aby wstawić kosztorys jako dział. za którym chcemy je umieścić. wystarczy go zaznaczyć. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego.

Rys. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. Dane kosztorysu składowego To. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. gdy chcemy. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. której Program do kosztorysowania 265 . to będą połączone w zestawieniu RMS.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. 230. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. do którego jest wstawiany. jeśli zaś cena jest różna. zwaną jednostką elementarną. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy.

a my mimo to 266 NORMA PRO . 231). Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. Rys. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. 227). 231. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. które się ukaże (rys. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. podrozdział Tabela elementów scalonych). Aby wprowadzić jednostki elementarne.wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. na karcie ‘Liczenie narzutów’. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. Okno definiowania jednostki elementarnej. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu….

119). 232. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. 232. Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. 232. 232).wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział. z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. Program do kosztorysowania 267 . zostanie wyświetlone okno z rys. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. czy zaznaczyć tę opcję. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. Rys. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. następnie okno z rys. w zależności od tego. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys.

Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami. ile jest poddziałów. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. 268 NORMA PRO . 234. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. 233. który został wstawiony razem z pozycjami. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. Rys.Rys. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). 232 tyle razy. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. 232. to w oknie z rys. zawierającej poddziały. Za każdym razem możemy zdecydować.

Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt. W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział. Program do kosztorysowania 269 .Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys.

jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia.13. stałej lokalnej. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. Jeśli wyrażenie jest poprawne. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. nawiasy (dowolna ilość poziomów). 235. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. „–” – odejmowania. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. „^” – potęgowania). klikamy na przycisku . EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. opisu (komentarza). Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. procenty (np. Ekran. 270 NORMA PRO . 12%). Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie. Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. stałe i komentarze. Rys. funkcje. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. „*” – mnożenia. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. program je zaakceptuje. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. „/” – dzielenia. na karcie ‘Widok pozycji’.

Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”.Królewskiej. obmiaru od strony ul. 237. 236. Jak widać na (rys. Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. Rys. ‘ >’ Liczba Rys. ujęty w znaki ’ <’ . 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. Wyrażenie wraz z jednostkami miary. obmiaru od strony ul. Rys. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. Na przykład na rys.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu. Obmiar wraz z komentarzem. Program do kosztorysowania 271 . których wartości są sumowane. to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. musimy je potraktować jako komentarz. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. 238. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza.

sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. 240).Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. 240. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. 239. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. Rys. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. klikamy na przy. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian. 272 NORMA PRO .

242. należy go zaznaczyć. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. 242). Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. gdzie występuje. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych…. w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. dlatego też nadamy jej nazwę np. Na przykład na rys. Rys. Po kliknięciu na OK.Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. 245 widać. 241). przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. Okno. Okienko definiowania stałej. Rys. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. Aby zdefiniować stałą. 241. Program do kosztorysowania 273 . że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys.40. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam.

Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. Rys. Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. w której zostały zdefiniowane. SzerDrzwi3 . to znaczy stałe. 243. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku).SzerDrzwi2. Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. SzerDrzwi1. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. które będą widoczne tylko w pozycji. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne.

na rys.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. której wartość wynosi 0. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. Poniżej. sumy częściowe. jak nazwa stałej globalnej). a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). możemy zastosować tzw. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. Program do kosztorysowania 275 . deklarowane kliknięciem na przycisku .łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Dla pozycji pokazanej na rys. a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. 244. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne.

a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń.Rys. których wartości zostaną zsumowane. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). 246. 245. 246). „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. 276 NORMA PRO . należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku .

na karcie ‘Widok pozycji’. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. To oznacza. który zastąpi ciąg znaków #p. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst.92A). #pA.5*#p23. Odwołania do pozycji. 247. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. W opcjach kosztorysu. to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys.Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). 8. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. a zaraz za nią numer pozycji. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. możemy pominąć numer pozycji i napisać np.5.5*poz. Rys.’. sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. że w wierszu obmiaru wpisujemy np.23. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji. Na przykład wyrażenie 8. Program do kosztorysowania 277 . 245).5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8.

w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu.37. #p3. 278 NORMA PRO . że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce. Na rysunku widać. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. skopiowanie ich do Schowka. że gdy pozycje numerowane są działami. np. Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. Rys. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. Oznacza to. 248.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3).1. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych.

Rys. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. Rys. 250). gdy opcję tę wyczyścimy. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. do której jest odwołanie. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. do której jest odwołanie. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. W przeciwnym wypadku. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. 249. 250. Jeśli usuwamy kilka pozycji. Jeśli usuwamy pozycję. Program do kosztorysowania 279 . to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób.

Podczas kopiowania do schowka pozycji. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. do której jest odwołanie. Rys. 251. Okno wstawiania funkcji. w której znajduje się odwołanie. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. Jeśli chcemy. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. w oknie. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. możemy skorzystać z wzorów. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . Dlatego też. do których są odwołania. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. które dołączone są do programu. należy je przekopiować wraz z tymi. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej). Aby wstawić wzór do wyrażenia. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. postać odwołania zostanie zachowana.

Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). z prawej po nadaniu wartości parametrom. Figura. Z lewej zaraz po wstawieniu. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. H X Y H X Rys. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Y i H.wysokość). a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). które figurują w wyrażeniu. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury. Rys. 253. 252. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Na rys. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. Program do kosztorysowania 281 .parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia.

Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. Rys. 256 wybieramy zestaw wzorów. czy mają jakieś wartości i jakie). ♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). która również się przyda w 282 NORMA PRO . który można by potraktować jak funkcję. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. 254. MojaFunkcja. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń.

256. 255. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. 254). W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. zaznaczeniu opcji Funkcja. Rys. Rys. Zaznaczone wiersze. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. Program do kosztorysowania 283 . Okno.następnych pozycjach (rys. w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. 256). 257). w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys.

Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. a następnie w oknie. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). Rys. Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. ponieważ wartości argumentów są różne. Wartości funkcji są różne. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. 258. czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona).Rys. Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Dotyczy to całego kosztorysu. działów i pozycji. 257. Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. 284 NORMA PRO . 258). Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu).W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy.

Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. Okno skalowania rysunku. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. 259. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. 260. 260). w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj.Rys. jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. Rys. w którym został utworzony lub programu. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno.

Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. Rys. Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację. 261. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. wykonanym w programie Rysunek. tak jak elementy RMS. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. Warianty obmiarów Obmiary.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji.

cfg i imptxtob. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro. do Notatnika.lub tylko tych ścian. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. Pozycja z wariantami obmiarów. a tych fragmentów za szafkami – nie. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. ponieważ ich struktura jest z góry znana. ArCon oraz innych programów CAD. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. Program do kosztorysowania 287 . a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. które są widoczne. Informacja o tym. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. Pliki konfiguracyjne impallpl. Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego.cfg. znajdują się w folderze. Rys.cfg – dla plików AllPlan. w którym zainstalowano Normę Pro. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. 262. np.

które się ukaże. Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. W okienku. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. w polu Nowe połączenie z: (rys. • Materiał. Obiekt. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami.Rys. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Zostanie utworzone połączenie do pliku. Funkcja. 288 NORMA PRO .cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). kod 9 oznacza tabulator. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. przestawiając je w wierszu pola Kolumny. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. kod 59 – średnik). Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. Można również zmienić kolejność kolumn. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. 264). 263. nie występujące w pliku konfiguracyjnym. Aby zaimportować obmiar. którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu.

przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”.Rys. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. przełączamy się do okna importu obmiaru. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. 265). a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. do której wstawiamy obmiar. Lista połączeń z plikami obmiarów. 264. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. czy przeliczać obmiary. do której wstawiamy obmiar. Program do kosztorysowania 289 . Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. plik obmiarów zostaje wczytany. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. Zaznaczamy pozycję. pojawi się okienko. Po wykonaniu operacji wstawiania. Po potwierdzeniu na OK. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. Zostaje utworzony nowy wiersz. wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. w menu pojawia się menu Obmiar.

• Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. które są użyte w kosztorysie. które występują w importowanym pliku. wg identyfikatorów. 290 NORMA PRO . • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. 265) znajduje się pasek narzędzi. według której będą wyświetlane obmiary. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg wartości lub widok nie posortowany. wg lokalizacji. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg jednostki miary. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. • Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna).W oknie importu obmiaru (rys.

a a01 – 0. „Nazwa”. Jeśli na przykład formuła ma postać 128.”. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. jeśli była wprowadzona. jednostka miary. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). 265.75*35.Rys. usunąć itd.m” i „Wartość”. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. zmienić ich kolejność. „j. gdzie a00 jest równe 35. wartość obmiaru oraz lokalizacja.3.65 + 15*0.65. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. Okna kosztorysu i importu obmiarów. na której będziemy mogli dodać kolumny. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku. Na rys. Program do kosztorysowania 291 . którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu.75*a00 + 15*a01.3 i została zapisana w pełnej postaci. 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu.

Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. które zostały oznaczone do eksportu. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. 266 z listą tych obmiarów. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. • Zaznaczyć obiekt rysunku. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia.Rys. Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. • Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. 266. takie jak na rys. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. jeśli jest widoczne). Zostanie otwarte okno importu obmiarów.

Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. Program do kosztorysowania 293 . które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów.

Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.Rys. 267. 294 NORMA PRO .

3. Należy pamiętać. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). że sumaryczne wartości narzutów. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 . We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów.4245 8559. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. Załóżmy. Różnice te wynikają z zaokrągleń. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.14.83 8559.62 57062. Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów).44 18265. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania.77 15329. 2. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów).

wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. o cenie netto = 1.42 2739.62 Narzut (15%) 3520.77 15329. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu.17 2299. Na przykładach pokazanych poniżej widać. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT.71. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz.43 Jak widać. w ilości 465. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. Podatku VAT 7%.416 2739. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu.44 18265. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa.1655 2299. że z problemem tym stykamy się na co dzień.843 Narzut po zaokrągleniu 3520. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu. 296 NORMA PRO . obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467.84 8559.

Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. a mianowicie zysk.00 Cena netto (3) 1.66 Wart..69 zł).Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1. materiałów i sprzętu. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów.85 2. Nie dość.83 Wart.Vat (5) 7% Wart.00 Cena netto (3) 1.71 St. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku.. Weźmy przykładowy kosztorys.80/583 = 40. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40.43*583 = 23570. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi. składający się tylko z dwóch działów. Obliczyliśmy.8297) 1.42509288.71 Wart. w wysokości 20%. Program do kosztorysowania 297 . Zysk jest liczony od robocizny. VAT (6) 55. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć.43 zł. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość. netto (4) 795. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale. że cena jednej sztuki to 23567. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt. następnie obliczamy wartość brutto. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut.19 St. towaru za 23567. brutto (7) 850. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. brutto (6) 850.

Rys. gdy narzuty są liczone działami. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. 298 NORMA PRO . Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. 269. gdy narzuty są liczone działami. M i S w pozycji. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. Rys. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. Widok kosztorys. 268.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. Zsumowane wartości R. Widok pozycji. następnie od tego obliczany jest zysk.

przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .13 13719.47 17577.11 11433.24 0 747. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490. które zostały wcześniej opisane.41 2929. 270. wartość pozycji – 19968.96 398.02/465 = 42.M i S. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.89 0 18202. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.1 (19968.. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar. Z powodów.10 24075.55 0 19968.63 3735. cena – 42.02.02 4012.65 0 4482. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R.09 498. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji.62 1264.02 46530.) 42.941978.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R.02 1054.94. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.06 14647.08 20063. Kosztorys ofertowy. z czego powstaje sumaryczna wartość R.65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.94 2390.82 2988.M i S obliczany jest zysk.02 2286. Widać.. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.M.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465.60 210.91 28328. S dla każdego działu. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

278). Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu. 279. Zwykle tak jest. Program do kosztorysowania 309 . Ten przykład pokazuje jednak. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. 278 Na rys. Okno pokazane na rys. 280). Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. ‘Od materiałów’. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. w kolumnach ‘Od robocizny’. to zobaczymy. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. 279 widać. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. Rys. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT.Rys. 278.

Rys.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. 310 NORMA PRO . 281. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. Rys. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys. Na rys. 280. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny.Rys. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. Z kolei na rys. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 282. 281.

Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. 284). Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Rys. 286) i nie jest rozdzielany na działy. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. 286 i rys. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. Jeżeli chcemy. Program do kosztorysowania 311 . zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. 284.Rys. 283. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów.

Rys. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. 286. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Na rys. 312 NORMA PRO . Na rys. 286). Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę. Rys. 285.

a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu.Rys. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji). W tym celu zaznaczamy dział. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone.’ lub narzutu. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. obowiązują dodatkowe narzuty... W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. 288). informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. 287. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. oprócz narzutów wspólnych. Rys. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. 288. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA.

Rys. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. 289). jak i narzuty wspólne działów. wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys. dlatego też jeżeli chcemy. W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. 290. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. 290). 289. dla działu ELEWACJA (rys. Rys. Aby to zrobić. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. np. powinniśmy go wyzerować. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO .

dla której narzuty będę poddane modyfikacji. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. Aby to zrobić. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . 291. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. 291). wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. Rys. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów.wartość z 10 na 15%.

Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość.będzie wynosiła zero. a następnie w oknie rys. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. nazwę działu lub pozycję). Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. lub kliknąć na przycisku . w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Rys. nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. 316 NORMA PRO . 275 wprowadzić konieczne zmiany. 292.

nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. jeśli jest to nowa tablica. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. 293. które są podświetlone na żółto). aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. Po potwierdzeniu na OK. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. tablica zostanie zapamiętana. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. Narzuty koszt inwest. Okno zapamiętywania definicji narzutów.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. Oczywiście. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. Program do kosztorysowania 317 . Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Rys.

możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu.Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. Z listy tej wybieramy tę tablicę. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. która jest najbliższa naszym potrzebom. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. 318 NORMA PRO . Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys.

które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. Innym powodem użycia wariantów może być przypadek.15. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. to takie. – działy). Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. modyfikacji. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. które są widoczne w całym kosztorysie. pozycji. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. Program do kosztorysowania 319 . Widok Warianty danych). ale może się zdarzyć. Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. w którym zostały zadeklarowane. Pozycja. a nie na ich cenę. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne. obmiarów i działów definiujemy w oknie. Użycie wariantów może być też wygodne. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. Grupy globalne. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. pozycji lub działu. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. WARIANTY Może się zdarzyć. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Obecnie.

295.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. Gdy przewidujemy. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . 294. 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy. W tym celu podświetlamy grupę wariantów. Rys. powiązano je w grupy. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. W oknie. że nie wybrano żadnego wariantu.Rys. aby program nie dopuścił do tego. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. że dana grupa wariantów ma być lokalna. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. Jeśli chcemy. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. które się pojawi (rys. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu.

Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. klikamy na OK. Przyporządkowanie elementu RMS.klikamy na przycisku Dodaj. kliknąć na przycisku i w oknie. w oknie z rys. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. trzeba go zaznaczyć. Jeśli chcemy. Program do kosztorysowania 321 . 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. właściwy wariant i kliknąć na OK. W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. Obmiar lub Dział). możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. 296). Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. pozycji. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. Od tego momentu dany element. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. elementu czy działu. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. pozycji lub działów. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. Pozycja. pozycję lub dział do danego wariantu. po czym nowy wariant pojawi się na liście. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS.

w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet. a następnie klikamy na przycisku OK. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów. i tam.Rys. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. 298). W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. bez żadnych wariantów. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. 2. 297. Wywołać widok Warianty danych. Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. zostanie wyświetlone okno. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. 322 NORMA PRO . Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. Rys. 296. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK.

Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . zaznaczamy je. Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach.Rys. Program do kosztorysowania 323 . zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Rys. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. 298. 299. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK.

następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). 298. Czasami może się zdarzyć. „dębowy” i „jesionowy”. Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę). 300.Rys. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. sprzęt). Rys. 301. 324 NORMA PRO . Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”. W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę.

w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. 303. Rys. Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom.Rys. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy. Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Program do kosztorysowania 325 . o który nam chodzi. 302. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy.

Rys. 306). tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). 305. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. 326 NORMA PRO . a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. Wybór aktywnego wariantu. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. 304. Aby ustawić aktywny wariant pozycji. klikamy na jednej z nich. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem.Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. .

Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. 306. Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Pozycje wariantowe. Program do kosztorysowania 327 .Nieaktywny wariant pozycji Rys. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Tworzymy alternatywny dział lub działy. Jeśli dezaktywujemy dział. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu.

HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. takich jak Microsoft Project. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. 328 NORMA PRO . Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Power Project. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. W dodatkowym menu Roboty.16. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. kluczy lokalizacji. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. Planista. gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Project+.

z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Rys. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. Program do kosztorysowania 329 . a w polu Nazwa: – jego nazwę. Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. W okienku. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. 307. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. a chcemy się z tego wycofać. 307). Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. Zdefiniowane klucze lokalizacji. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu.

poprawiamy i usuwamy stare klucze. 330 NORMA PRO . Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji.Na rys. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. Rys. 308. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom.

a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. Rys. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. Program do kosztorysowania 331 . Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. 309. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza.Rys. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. Na rys. Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. 310. W wyświetlonym okienku (rys. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza.

. na której definiujemy okresy rozliczeniowe.Rys. 311. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz. 312. 332 NORMA PRO . Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. Rys. Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza).

314. Rys. Aby zdefiniować nowy okres. za którym ma być umieszczony. 313. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. Rys. które wykorzystujemy do dodawania nowych. zaznaczamy okres. włączamy opcję Podokres. Program do kosztorysowania 333 . Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. Okienko wprowadzania nowego okresu. klikamy na przycisku Dodaj i w oknie. które się ukaże. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. W wyświetlonym oknie (rys.

Rys. a drugi – z miesiącami. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. kluczy wykonawczych. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . 316. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. może zostać wstawiony nawet wtedy. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. i w oknie. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. wraz z terminem zakończenia. Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. Rys. czy też bez ich uwzględniania. które się ukaże (rys. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. które mają być dodane.Podokres. 315. a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. 316).

Program do kosztorysowania 335 . 15%). a w kolumnie W następnym kroku. w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). jeśli zostały zadeklarowane). już we wstawionym wierszu. który zamierzamy rozliczać. której dane zmieniamy. Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. 317. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. Rys. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót.

w jakich pozycjach wykonano roboty. 319). w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. w którym deklarujemy. Rys. Rys. 336 NORMA PRO . gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. Częściowe wykonanie robót. Na rys. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. a następnie dodajemy nowy wiersz. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. czyli w pozycjach 78.79 i 80. 319.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. 318. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys. z podziałem na podokresy.

Należy przy tym pamiętać.06. Program do kosztorysowania 337 .W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. może też być rozliczany codziennie. znajdujący się na ekranie. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. czyli do 30. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia. • Włączamy opcję Aktywny dział.06. Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót.06. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. który trwa do 30. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. do 16. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. 319.06 i do końca. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. Na rys. wykonanych robót w danym okresie. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. Na przykład okres II Kwartał 2002.

widoczny I kwartał 2002. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota. Rys.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. 320. Na rys. 321.Rys. Częściowe wykonanie robót. za którą wykonano roboty. 338 NORMA PRO .

323. 322. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. co po przeliczeniu stanowiło 49. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji.337).05. 319. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. jak pole Wartość: (opis na str.337 . 323). Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. Widok wykonanych robót.2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. Rys. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót.Rys. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys. Do 15. Program do kosztorysowania 339 .34% sumy wartości pozycji 82 i 83. jak pole Okres:. Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót.. Okienko. a pole Wykonano:.

Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. 324. 325. 325). W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. Stosownie do wybranego klucza. Rys. 340 NORMA PRO .337). okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. 324.Rys. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. jak pole Okres:. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. jak pole Wartość: (opis na str. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji. Okienko. a pole Wykonano:.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. i rys. 319. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych.337 .

Program do kosztorysowania 341 . 328). W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu. Stosownie do wybranego klucza. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego.Rys. Rys. 326. 327). 327.Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych.Widok wykonania robót w pozycjach 84. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys.

Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. to ceny mogą się zmienić. 328. 342 NORMA PRO . Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót.Rys. w którym ceny mają zostać zmienione. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. Operacja ta może być niebezpieczna.

Rys. 329) zaznaczamy okres wykonania robót. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. 330. Program do kosztorysowania 343 . ale również na widok Przedmiar. Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. Rys. a pojawiła się całkowita suma obmiarów. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. 329. gdy chcemy. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146.77). z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. można wykonać operację.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144.

W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. W oknie z rys. 332. 329 zaznaczono I kwartał 2002. 344 NORMA PRO . Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale.Rys. W oknie z rys. na dole widok przedmiar. 331. Rys. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. 333. Rys. Na górze widok wykonanych robót. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy.

Pozycja 81. 336. na dole w widoku Przedmiar. Widok wykonanych robót. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. Rys. Widok wykonanych robót. Rys. Program do kosztorysowania 345 . okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. 334. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. 335. Widok Przedmiar.

„j. WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu.”. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). „Podstawa”. „Ilość” i „Wartość”. w kosztorysie inwestorskim. Rys. 337).. Ilość. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. „Koszt jedn.17. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. a tabela zawiera kolumny „Lp”. Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . 337. „Cena jedn. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU).m.”. „Opis”. Widok. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. „Nakłady”. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys.

Zawiera przyciski Wstaw dział. Aby przejść do tego widoku. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. bez wyodrębniania elementów RMS. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. podstawę wyceny. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. Wstaw pozycję. znajdującym się na głów- Rys. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. jak widoku Kosztorys. opis. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . aby przejść do widoku Kosztorys. 338. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer.westora. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje.

Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . „Ilość” i „Wartość” (rys. Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU. nie są dostępne. zawarte w menu RMS. jak również polecenia menu związane z nimi. Rys. obm. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej.wań. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. Przyciski dotyczące elementów RMS. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. 339). podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys). dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. 339.” pojawią się „Cena jedn”. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów.

umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. Program do kosztorysowania 349 . W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. z czego dane wyliczenie wynika. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. podstawą wyceny. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. Na końcu.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. w kolumnie „Razem”. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. Aby go wywołać. Widok Działy kosztorysu. 340. Rys. opisem. Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów.

Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. funkcji matematycznych. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. 350 NORMA PRO . Kosztorys w widoku Przedmiar. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru.Rys. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. dwukrotnie na nim klikając. 341.

Wstaw wiersz przed). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. pomocniczych). zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). określenie klucza lokalizacji. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz.♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…). czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty).

Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. gdy usuwamy narzut. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. narzuty wspólne działów. I tak. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu . dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. 342. W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. Podobnie postępujemy. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO .oraz zmianę ich danych. jeśli oglądamy narzuty pozycji. Pole Wybór działu Rys. W okienku widoku. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu.

które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. Podsumowanie kosztorysu. Program do kosztorysowania 353 . Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – .Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. Rys. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – . Wiersze. 343.W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów. odliczenie materiałów . wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. przejście do widoku narzutów – . materiałów i sprzętu.

Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. Rys. 354 NORMA PRO . z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. Edycja cen sprzętu. materiałów i sprzętu. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. Materiały. 344. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. Widok wszystkich cen. Edycja cen materiałów. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. według wartości lub według grup. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. a następnie w zależności od tego. Sprzęt lub Wszystkie. w których występuje zaznaczony element. alfabetycznie według nazw.

Widok skrócony widoku Kosztorys. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. znaj- Program do kosztorysowania 355 . ile faktyczne wierszy zajmują. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. niezależnie od tego.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. w polu cena wpisujemy właściwą wartość. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. formą przedstawienia kosztorysu. 345. Aby przejść do widoku skróconego. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. Widok skrócony można stosować. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. Rys. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Dane elementu (pozycji. nakładu.

do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. pokazywane są tylko niezerowe roboty. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. Widoki te są dostępne tylko wtedy. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. Są to widoki Wykonane roboty. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. 356 NORMA PRO . gdy w opcjach kosztorysu. 346). Jeśli przycisk jest wciśnięty.

W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. W wierszu pozycji. Rys.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. 346. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego.Okno widoku Wykonanie robót. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie. dla których wprowadzono wykonanie robót. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 . Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. ♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia.

358 NORMA PRO . • „j. Widok Rachunek ilościowy. • „Il. to do pola tego można wpisać datę. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. w wierszu „Razem wykonano”. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia. 347. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.do wykonania. a pod nią. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. ilość wykonanych robót narastająco. Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. Rys. za liczbą musimy wpisać znak %. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. 347.” – numer pozycji. Widok ten został pokazany na rys. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp.m” – jednostka obmiaru.

• „Il. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót. W widoku tym.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. • „Il. • „Cena w okresie obrach. które reprezentują interesujące nas wielkości.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego). można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’).całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach. Program do kosztorysowania 359 .do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. • „Il. • „Wart. w wybranym okresie rozliczeniowym. • „Wart. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa.wyk. w okresie obrach.wyk. w okresie obrach. można również modyfikować obmiary. Te. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. • „Wart. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. • „Wart. • „Il. • „Wart. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót .

W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. „Wart. 349). Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach.”.poprz”. wykonana”. łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. dodawać nowe warianty. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. edytować. usuwać. kosztorysowa”. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów.wyk. „Wart. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy.p. 360 NORMA PRO . Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L. „Wart. Widok wariantów pojawia się obok. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. 348. „Nazwa” oraz „Wart. wybierać warianty aktywne.Rys. w okresie obrachunkowym”.

Program do kosztorysowania 361 . wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. co oznacza. z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie.Rys. jako wartość. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. Domyślnie. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. 349. 349. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. Widok Warianty danych. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. Jak widać na rys.7 %). znak plus – że jest równa tej wartości. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. Znak minus .

Rys. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. 350. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. 362 NORMA PRO . W oknie z rys. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. jaki związany jest z danym symbolem. Dla symbolu możemy wybrać.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. wśród których szukamy wariantów optymalnych. w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. 351. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. czy kryterium wyboru ma być minimalna.

które się wzajemnie uzupełniają. 351. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. w których dana grupa była użyta.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów). w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów.Rys. Lista elementów. Rys. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. można je połączyć w jedną grupę. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. Lista pozycji. Program do kosztorysowania 363 . Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. 352.

Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. 364 NORMA PRO . które warianty dodać. Jeśli warianty w grupach się różnią. Rys. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. zostanie pokazane okno. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. Łączenie wariantów. Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. w którym decydujemy. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne). 353.Aby połączyć warianty.

354.” – ilość materiału inwestora. materiałów inwestora. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. wyświetlić tabelę elementów scalonych. To. Rys.” – jednostka miary. „Il wyk. „Cena jedn. statystykę oraz listę pozycji. „Wartość” – wartość materiału. sprzętu. do której zaliczyliśmy materiał. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. do- Program do kosztorysowania 365 . Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów.” – ilość materiału wykonawcy. Zestawienie materiałów. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa.m.” – cena jednostki materiału. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. „Il inw. robocizny. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. Okno opcji otwiera się. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. „J. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. „Grupa” – grupa materiałowa.18. „Nazwa” – nazwa materiału.

♦ Przycisk Połącz RMS-y. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. 366 NORMA PRO . materiałów inwestora) w nim występujących. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. sprzętu. w których występuje dany element. „Cena dostawcy”. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. w którym można wybrać dział kosztorysu. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. ♦ Przycisk Materiały inwestora. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. w których występuje. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. do których należą. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Usuń element. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”.

materiałów inwestora). Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. w którym można wybrać okres rozliczeniowy. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. Program do kosztorysowania 367 . dostawców i indeksów u dostawców. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. ♦ Przycisk Całość inwestora. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. alfabetycznie według nazw. według wartości. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. według grup. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej.. sprzętu. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału.

”) i wartość materiału („Wartość”). Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. a pod nią spis pozycji. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”).♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. cenę jednostkową („Cena jedn. Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. w których element występuje. normę zużycia („Norma”). ♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. niezerowymi lub wszystkich. do których należy dany element. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. nazw. z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. ilość („Ilość”). 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. 368 NORMA PRO . zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS. wartości i grup. wystarczy kliknąć ).mat. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi.

cenach i wartości. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Rys. 355. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. jak dla zwykłego zestawienia. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. w których działach materiał ten występuje. materiał. pokaże nam się okienko. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. wystarczy kliknąć na przycisku ). jak dla zwykłego zestawienia materiałów. Program do kosztorysowania 369 .

370 NORMA PRO . 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 357. Zestawienie materiałów działami. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. materiał. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. w okresach z menu Widok Rys. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty.Rys. 356.

Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys.” i „Wartość”. wystarczy kliknąć na przycisku ). Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. Okno zestawienia robocizny. 358. „Jm”. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. „Cena jedn. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Program do kosztorysowania 371 . robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. „Nazwa”. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. „Ilość”. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu. znaj- Rys. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. 358). natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”.

Rys. Zestawienie robocizny działami. 360. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny. 359. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych. robocizny w okresach z menu Widok Rys. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. 360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. 372 NORMA PRO .

362. Zestawienie sprzętu działami. Okno zestawienia sprzętu. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. wystarczy kliknąć na przycisku ). wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu.Rys. Program do kosztorysowania 373 . sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Rys. Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. 361.

el.” – liczbę jednostek elementarnych. W takim przypadku informuje ona nas.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. 363. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. ”il.” – wartość jednostki. „Robocizna”.” – jednostkę miary elementu. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. w której wyświetlona jest nazwa działu. 364). „j. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. w których pokazana jest wartość robocizny. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne.j. „Materiały” i „Sprzęt”. zaś „wart. materiałów i sprzętu. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne). „Kp”. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. pokazuje podsumowanie kosztorysu.el.el. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys.j. „T”. „Kz”. Dla wszystkich 374 NORMA PRO . „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest.

grupa ‘Tabela elementów scalonych’. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. to kolumna ta jest pusta. pojawia się kolumna „Uproszczone”. Pełna tabela elementów scalonych. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. Jeśli pozycja została uproszczona. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. karta ‘Widok zestawień’. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. 364. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. Różnica ta może być ujemna.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). co deklarujemy w opcjach kosztorysu. Rys. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. Program do kosztorysowania 375 .

R”.. dla którego zestawienie jest wykonane. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). Zestawienie pozycji w dziale PARTER. S+narzuty) lub bez. „C. 376 NORMA PRO . Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. 365.M”. materiałów. Rys.S” i „C. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. „Rusztowania” i „Wariant danych”. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”.j. jak na rys.j.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji. „Narzuty” (wartości narzutów). „C. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu). W oknie takim. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie. „C. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu.j. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ). M+narzuty.”. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). „Cena jedn. 365 możemy wybrać dział. wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty.j. na przykład według wartości pozycji.RS” (ceny jednostkowe robocizny.

jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. 366. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. jakie są nam potrzebne. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. 366). w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. Rys.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. zawierający takie kolumny. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne. Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji.

366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. a następnie wybieramy go z listy. 367. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. w oknie z rys. „Mat”. w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu. Rys. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. 368). W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. Okno wyboru widoku pozycji. Wybieramy ten. aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków.przycisku Zapisz domyślne. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. które były zapamiętane. W informacji o wybranym dziale. 367). widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy.

przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. Tabela Statystyka.nakładu w stosunku do wartości całego działu. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. 368. W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Program do kosztorysowania 379 . W kolumnie „RAZEM”. Rys. M i S („R z narzutami”. przejdziemy do okna edycji danych tego działu. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu.

Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. na karcie ‘Opisy’. z elementami RMS. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. również zaznaczyć tę opcję. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Dodatkowo. 380 NORMA PRO . W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. zawierających ceny jednostkowe. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. albo później. gdzie jest to możliwe. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. w opcjach kosztorysu. Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu.19. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne.

a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. 369. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). tabelę i kolumnę. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . W zależności od tego. 153) rozwijamy listę katalogów. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. Rys. rozdział.

o którą mu chodzi z ceną zerową. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. Rys. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji.1. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). której inne kolumny zostały uwzględnione. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. ale jest ona kolumną z tabeli. Na jego podstawie decydujemy. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. Na rys. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 2. którą z nich wybrać. 370. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. dla których podano cenę w cenniku. Na (rys. 3. 370) widać. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik.

Program do kosztorysowania 383 . 4. 372). Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. Rys. a różnią się tylko numerem wariantu. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. jak również nie istnieje tabela. mają one wspólną podstawę.Rys. 371. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. KNNR 4 2003-01). odpowiednią bazę cenową i cennik. 372. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu. której mogłaby być częścią (np. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. Jeśli pozycja ma warianty.

W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. na przykład. Rys. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. wybieramy pozycją podobną. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. a potem modyfikujemy jej zawartość. lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. 373. 384 NORMA PRO . KNNR 1 0104-02.

jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. Ustawienia drukarki. na którą zostanie skierowany wydruk. Program do kosztorysowania 385 . WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. Rys. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. co aktualnie znajduje się na ekranie. to znaczy wydruki tego. Z tej drugiej opcji korzystamy. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie.20. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. 374). natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. Trzeba przy tym pamiętać. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. 374. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. inaczej z laserowej. gdy wydruk ma być obrócony o 900. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. Pamiętajmy przy tym. orientację wydruku. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. klikamy na przycisku Właściwości. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. określić opcje wydruków.

czy też musimy podawać papier ręcznie. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. Z następnego menu. co znajduje się na ekranie (Drukuj…). Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków.) i odwrotnie. W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. i Dwie str. Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . Poprzednia strona). które się ukaże. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). wybieramy papier A4. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). jak będzie on wyglądał na kartce papieru. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. W zależności od tego. czy dysponujemy podajnikiem papieru. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego.

Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. w którym wybieramy styl wydruku (rys. klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy….). stopki itd. Układ strony…. Okno wyboru stylu wydruku. Rys. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. umożliwiające wybór szablonów tabel. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). Zestawy…– umożliwiające określenie. 375). strony tytułowej i numeracji formularzy. Program do kosztorysowania 387 . na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. nagłówki. 375. to znaczy.Układ strony… i Opcje…). wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro. który zestaw drukujemy. Jeśli chcemy. jak powinien wyglądać wydruk. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków. Szablony…. Szablony…. Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko.

które chcemy wczytać do nowego stylu. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. Okno definiowania nowego stylu. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. 388 NORMA PRO . Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. a w prawej – zaznaczamy te opcje. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma.Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. 377). Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. Rys. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. 376. W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. Rys. 377. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys.

Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. 378. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. Na kartach ‘Kosztorys’. które są dostępne. Rys. 379. Kosztorys. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. które będą drukowane. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. książki przedmiarów. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. te elementy. ‘Zestawienia’. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. zaś w polu Wydruki w zestawie. ‘Cenniki’. oraz Program do kosztorysowania 389 . kosztorysu i tabeli elementów scalonych. W oknie z rys. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. charakterystyki obiektu. 378. Oferta i Książka przedmiarów. które zostaną wydrukowane.

usunąć. który zastosujemy w danym stylu. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. 398). Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym. które wydruki do niego wejdą. 390 NORMA PRO .i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń. (patrz str. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. to po prostu określenie rodzaju. Aby wprowadzić. Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. W okienku. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. Okno modyfikowania zawartości zestawu. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. czyli tym. Rys. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. 379. które się pojawi (rys. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. Wraz z szablonem.

a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. 382). Rys. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. Rys. Rys. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. 382. wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. reszta parametrów jest pusta (rys. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. Okno wyboru i edycji szablonów. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. 380. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu.w polach Ramki tabeli. który by nam odpowiadał. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. 381. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. wybieramy go z listy.

klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn). 392 NORMA PRO . Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. (rys. 383). Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. wybieramy w polu Wiersze. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli.. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. ramek bocznych. Rys. 383. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Okno definiowania szablonów ramek. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). To. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd.

klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. W oknie edycji szablonu (rys.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Istniejący. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. 384. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. rodzaj i wielkość czcionki. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. Rys. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. Program do kosztorysowania 393 . trzeba dla nich zdefiniować szablon. Jeśli zaś tworzymy nowy. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione.

Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. Typ wydruku.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. dla którego formułujemy szablon. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn. a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. • Typ. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. 385. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. co znaczy. 394 NORMA PRO . Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . Rys.

w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. których parametry można poddać zmianie. 386. 386). Przyciski Zmień. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. dodanie nowego i usunięcie szablonu. Definiowanie szablonu strony tytułowej. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. Rys. czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów.

387. pojawi się okno. Jeśli klikniemy na przycisku . Wczytywanie pliku loga firmy. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. które zawiera ustawienia formatu strony. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Rys. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. wyglądu nagłówków i stopek. Charakterystyka obiektu.się na kartach ‘Opisy’. z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona).’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji.

Marginesy. w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. która ma być użyta do drukowania. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. W grupie ‘Czcionka standardowa’. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). nagłówki i stopki na stronie.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. Wiersz nazwy programu Rys. Program do kosztorysowania 397 . to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. 388. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. W dolnej części. tekst wejdzie’ na margines dolny). będą one drukowane jako czarno-białe. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. Jeśli chcemy.

Rys. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie. dla którego określamy pozostałe ustawienia. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. Jeśli chcemy. w którym uwzględniane są działy. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. co oznacza. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. 389. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. W przypadku ustawiania opcji dla typu. Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie.

górny – nagłówek – stopka).% obszaru druku określa. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. tylko w całości przenoszona na następną stronę. opcja od poziomu2. W polu Marg.. 390. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. Jeśli odległość ta jest równa zeru. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). Pole Dziel wiersze wyższe niż . Program do kosztorysowania 399 .zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. to pozycja nie jest dzielona między strony.. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony. Im ten procent niższy. dolny – marg. Rys. Jeśli jest zaznaczona. opcja od poziomu1. jeden za drugim. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. przekraczający podany procent obszaru druku. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. bez żadnego odstępu. że długi tekst opisu pozycji.

Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. jakby wysokość nagłówka była równa zeru). Rys. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. Dodatkowo. 400 NORMA PRO . Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). która nam bardziej odpowiada. 391. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową.

a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. 389). • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. ciąg znaków sterujących). Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. Program do kosztorysowania 401 . • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. w której znajduje się kursor. opis przycisku Strona tytułowa…). która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy). to w sekcji.

definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. Na rys. zaznaczamy opcję dla wszystkich. W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf). Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. wzięte ze strony tytułowej. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. opisane wyżej ustawienia. 391. a za nim ciąg ^Win. oznaczający nazwę inwestora. 402 NORMA PRO . 392. itd. zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. Wszystkie. nazwa działu. ^O^D^S (opis kosztorysu. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. inne dla zestawienia materiałów. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. inne dla podsumowania. pod nim adres firmy (^Waf). Na rys. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. numer strony) lub jeden pod drugim. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków.• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora.

Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. Wszystkie reguły postępowania są takie. zaznaczamy opcję Szerokość stała). Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych. I znowu. tyle że dotyczy stopki. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. Rys. 393. jak dla nagłówka. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. aby szerokości były stałe. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony.

Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. w którym można wybrać jeden z tych widoków. 394). aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. 394.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. Rys. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. 404 NORMA PRO . Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji.

pozycji itd. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. oferty. Program do kosztorysowania 405 . Rys. tabeli elementów scalonych.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. 395. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. statystyki. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. tabeli wartości scalonych. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. musimy ją wybrać z listy kolumn. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu.

Forma może być Pełna i Skrócona. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu. które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. 396. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. W polu 406 NORMA PRO . będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. Rys. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów.

Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. pozycje mogą być Nie rozwijane. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . będą drukowane. W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. które sami określimy.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. 2. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. 3. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. Oczywiście. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone.

Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). że w każdej pozycji kosztorysu. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu.wydruków i Drukowanie kosztorysu). 397). Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. 398. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys. Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. uproszczony’. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. Rys. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. 408 NORMA PRO . w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. Rys. 397. który miał ją zawierać. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. uproszczony’ (rys. mają tylko węższy zakres. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. Karta ‘Koszt.

=1) zaznaczona). Rys. W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. inwestorski’. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 . Karta ‘Koszt. 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.=1) wyczyszczona).inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm. 399. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt. albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS).

jeśli opcja ta jest zaznaczona. jeśli tak. Gdyby inwestora interesowały narzuty. Opcje wydruków stylu Norma dla oferty. możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). 400. czy drukować pełne dane. Rys.Wyrażenia obmiaru. Zaznaczając opcję Kosztorysu. Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. 410 NORMA PRO . opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. czy drukować podsumowania działów. jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy.

401. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 . W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). Karta ‘Wykonane roboty’.W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. okresy wraz z podokresami (Podokresy). czy terminy wykonania robót (Terminy). Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. możemy samodzielnie zdecydować. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. Rys. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm. czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót).

Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. Karta ‘Słowniki’. Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. 412 NORMA PRO . W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia. Rys. planów działów i kluczy lokalizacji. Rys. 402.Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. 403.

tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. a w grupie ‘Koszt inwest. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. Karta ‘Cenniki’. 404.Rys. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). z widoku Wprowadzone pozycje. Program do kosztorysowania 413 . Jeśli opcję tę wyczyścimy. wraz z podpozycjami. – kolumny cen jedn. W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. z których powstały. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. czy w postaci rozwinięte. ceny jakich nakładów drukować. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.

Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. 414 NORMA PRO .W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. Rys. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. Karta ‘Pozycje’. 405. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”.

407.pozycji’. RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest.Rys. Karta ‘Zest.Karta ‘Zest. Program do kosztorysowania 415 . Rys. RMS’. 406.

.. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. 416 NORMA PRO . Tak samo dzieje się. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Karta ‘Zest. to tabele będą drukowane jedna za drugą. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. działy zostaną pokazane tak. jak na widoku zestawień. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy. str. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. Opcje drukowania zestawienia cen. W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów... W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. 424). cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie.

Karta ‘Zest . 409.’ dla stylu Norma. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. scal. które mają znaleźć się na wydruku. liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty. scal.cen’. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. 408. jakie elementy będą drukowane.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. Karta ‘Tabela elem. Rys. Szczególnie istotne jest. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna).Rys. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego.

w których zdefiniowano narzuty).Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. od którego mają być pokazywane na wydruku. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. w polu Działów: wybieramy poziom. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. Karta ‘Podsumowanie’. jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu.W polu Działów: wybieramy ten poziom. 410. Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. 418 NORMA PRO . czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). Rys.

Karta ‘Działy’. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:). 412. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. które się ukaże (rys. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. 374). zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. Karta ‘Narzuty’. Jeśli zaznaczymy Wszystko. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. Program do kosztorysowania 419 . Rys. 411. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania.Rys. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron.

♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. że zestaw będzie drukowany od końca. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. plik HTML). to jest od ostatniej strony do pierwszej. ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. Okno drukowania kosztorysu. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu. że im gorsza jakość. na- 420 NORMA PRO . Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. Trzeba pamiętać. która nam najbardziej odpowiada. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas. Rys. lecz nie posiadający programu Norma Pro. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. 413.

♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. wybranego stylu. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. Po powrocie do okna z rys. mamy karty ‘Kosztorys’. które się ukaże. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje…. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. W okienku. Zaznaczamy na nich elementy. z której będzie składał się wydruk. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. przedmiary. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. pierwszej strony: możemy wpisać numer. W polu Nr. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. kosztorys i tabela elementów scalonych. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. charakterystyka obiektu. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji.stępnie kolejnych jego kopii. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony).

i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. 1. które mają wartości różne od zera. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. 414. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu. przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. 414). opcja Nie rozdzielać. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. 2. 415). Rys. to informacje o wszystkich działach. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. Element w wydruku zestawienia działami. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. Steruje tym opcja ciągła numeracja. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. 422 NORMA PRO .

Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. 3. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. Program do kosztorysowania 423 . zerowe ceny lub niezerowe ceny.Rys. 415. zostaną wydrukowane tylko te działy. które pozycje zestawień mają być drukowane. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. Wybrana opcja Od poziomu 1. Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. 4. Aby określić. czy jest to dział czy poddział. które mają pozycje. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego.

Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys.. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku.). 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. 413 kliknięciem na przycisku OK. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. ‘Zestawienia’. 413). ‘Rozliczenia’. 424 NORMA PRO . Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień. które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień. Należy przy tym pamiętać. Jeśli chcemy. ‘Zestawienia RMS’. w jakim będzie zrealizowany wydruk.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys.. wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS.

karta ‘Zestawienia’. Okno drukowania zestawień. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. karta ‘Kosztorys’. Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. 416. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Rys. 417. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. obok opcji pojawi się pole. Klikając na zakładki ‘Robocizna’.Rys. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. Okno wyboru wydruków. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia. które chcemy mieć na wydruku. Program do kosztorysowania 425 .

418. Rys. 426 NORMA PRO . Karta ‘Rozliczenia’.Rys. i ewentualnie. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. Karta ‘Zestawienia RMS’. kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’). 419.

Rys. Program do kosztorysowania 427 . 421. Karta ‘Cenniki’.Rys. Karta ‘Harmonogramowanie’. 420. ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków.

Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. w niektórych pozycjach. 422. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. w aktywnym dziale. w wybranych działach. W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). dla którego zmieniamy normy. Okienko zmiany norm w kosztorysie.21. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. W okienku pokazanym na rys. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. Rys. W 428 NORMA PRO . jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys.

Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. Program do kosztorysowania 429 . 423. Stałe globalne. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót. niezależnie od typu kosztorysu. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. okresy rozrachunkowe i plan działów. Parametry kosztorysu Parametry. Definiowanie wariantów. klucze lokalizacji.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Rys. to parametry ekonomiczno-techniczne. Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. które występują zawsze..

Klucze lokalizacji. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Klucze planów działów. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze. Klucze wykonawcze. BAZY CENOWE I CENNIKI. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Okresy rozliczeniowe. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. 430 NORMA PRO . Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY.

Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. dziale czy zaznaczonych pozycjach.Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. 424). Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. zdejmuje z niego zaznaczenie. aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. Program do kosztorysowania 431 . Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. bez podziału na zawody. Zastępowanie robocizny). wybranych działach lub pozycjach. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. W następnym oknie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. zaznaczamy ten zawód.

Wybieranie zawodów. o których ma nas program ostrzegać. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. 432 NORMA PRO . zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. Jeśli chcemy. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. Upraszczanie pozycji. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje….Rys. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. wybranych działach czy pozycjach. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. 424.

Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. 426. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. Rys. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie. Lista błędów znalezionych w kosztorysie.Rys. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. 425. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . które się pojawi.

Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów). Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. 2. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. można go zaktualizować w razie potrzeby. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. Kosztorys złożony. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane... Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. 434 NORMA PRO . bez podziału na działy. W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. z menu Dział. Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego. które nazywamy kosztorysami składowymi. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. Zanim wstawimy taki kosztorys. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem).

dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. które na to pozwala. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. Jak widać. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. zostaną dołączone do listy. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. 427. Na rys. opcja ta powinna być zaznaczona. Wielkości te można zmodyfikować. 428 pokazany jest cennik pozycji. Rys. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. czyścimy opcje Wstaw poddziały. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. Program do kosztorysowania 435 . Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. wywoływane jest z menu Kosztorys. Dodatkowo. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. nazwę i numer katalogu.

Rys. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. Gdy danego działu nie chcemy wstawiać. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. 429. jak na rys. klikamy na przycisku Pomiń. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary.Rys. 428. 436 NORMA PRO . 427.u. dla każdego działu pojawi się okno takie.

to uzyskamy listę pozycji. że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. że istnieją dla niego podpozycje.1 bez pozycji. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . Na rys. Okno wstawiania ceny działu do cennika. Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. 432 widać. Pierwsza z nich. 431. Rys. Na rys.Rys. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. które są działami kosztorysu. 431 widać. a więc informuje o tym. 430.

Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. 433. Okno z opcjami rejestracji zmian. które są działami kosztorysu. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. 432.. I rzeczywiście. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO . dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. w którym ustawiamy opcje rejestracji. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. Rys. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. Rys. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. Jeśli włączymy rejestrację zmian.NIAK 1 ma podpozycje.

Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Kolory ekranu). 434.podkreślone. ale widać je również wszędzie tam. Zmiany pokazane w kosztorysie. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy.. gdzie wpłynęły na inne wielkości. wartość kosztów bezpośrednich. że będzie liczona od tego materiału). Program do kosztorysowania 439 . Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. Rys. cen jednostkowych pozycji. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. Zmiany będę pokazane również w innych widokach. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn. działu i całego kosztorysu (rys. 434). Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. 435. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. wartość pozycji. Rys. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU.

który pozycja miała przed usunięciem. 436. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. a zostaną tylko nowe. dział. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. działu. pozycji.Rys. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. 440 NORMA PRO . pozycję. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. Zmiany będę rejestrowane do momentu. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. nakładzie). Jest to wewętrzny numer.Do pozycji 107 dodano papier ścierny. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować. które się pojawi (rys. nadawany przez program tylko po to. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS.

pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. że program po kolei sprawdza. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. Program do kosztorysowania 441 . Te. Oznacza to. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy.Rys. Analogicznie. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. które chcemy odrzucić. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. dla każdej pozycji. dziale i w całym kosztorysie. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. okno z rys. zostanie wyświetlone okno z rys. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. 437. okno z rys. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. pozycji czy nakładu. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany. i jeśli tak. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. 437 pojawi się tylko raz. klikamy na przycisku Pozostaw. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a.

W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. Rys.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. W wyświetlonym okienku (rys. 438. gdy trafi na różnicę. które chcemy porównywać. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). 442 NORMA PRO . to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic.

57. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. 439. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. Lista różnic występujących między kosztorysami. w którym wybieramy porównywany kosztorys. W tym przypadku. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny. 3. Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46.Rys. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Program do kosztorysowania 443 .65 na 8. W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. które występują w kosztorysie wczytywanym. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. 1. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. które są w kosztorysie wczytywanym. zaś te. Wartości. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. 2. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno.

• Wartość 47031. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. a pozycja _237. Rys. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. (rys. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. Rys. 440. wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2. 440). gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. 440). zaś wartość 4770 jako dodana. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną. 444 NORMA PRO . 441.

Po otwarciu pierwszego kosztorysu. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). otwieramy następny. zaś cena 8.• W pozycji 106 cena luksferów = 9. zaś te wartości. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . w sposób opisany dla rejestracji zmian. Rys. 442). 441). W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. • W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte.57 za dodaną. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie.65 została uznana za usuniętą. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. 442. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. każdy w swoim własnym oknie.

Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna.tytułu każdego z nich) z menu Okno. 443. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. okna są wyświetlane kaskadowo. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . Rys. Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej).

działów i elementów RMS. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik.TORYSU. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. Rys. 444. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). a widok aktualny oznaczony jest znakiem . Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Program do kosztorysowania 447 . przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. Sposoby porządkowania okien.

448 NORMA PRO . zestawienia lub kosztorysu. który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar.Na rys. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. 445. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. Rys. Okno eksportu widoku. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno.txt. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce.

pozycja(e). jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). które same nie potrafią rozpoznać separatora. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. używamy przycisków w górę i w dół. zestawienia lub kosztorysu. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny. Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Rys. elementy RMS). to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’. 446. Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. po czym tworzony jest plik tekstowy. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. które będą wyeksportowane. 446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. 447) i w jakiej kolejności. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. Program do kosztorysowania 449 . Na rys. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy.

z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. które się ukaże. Otwieramy ACCESS. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. 447. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy.Rys. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. Pozycje czy RMSy. postępujemy podobnie. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu. które się ukaże. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. 450 NORMA PRO .

445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*.pla) lub GET Manager (*.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian. Eksport do programów Obmiar. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. Odbiór. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. postępujemy jak opisano powyżej. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. a jeśli była rejestracja zmian. czy do systemu SAP. Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. z tym że w oknie z rys.gtm).ftx). Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. programu Ocena. 445. działającymi nie tylko na jednej. Wystarczy tylko w oknie z rys.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. wybrać Faktura FORTUNA (*. programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. Ocena. Program do kosztorysowania 451 . ale nawet na różnych platformach systemowych. w polu Zapisz jako typ:. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać.

Rodos. aby je wczytać do Normy Pro.4. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix.2(d*.ath). Do programu Norma Pro można importować pliki formatu.xml).inw). wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz….2.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*.2. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Leonardo. który będzie czytelny dla innych programów np. Penta. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia. Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Strix. Leonardo.ath). z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*. Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie. Aby wczytać plik w tym formacie. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Seko. Winbud 3.ATH. Winbud 3.zuz). WinBud 3.*). Sekocenbud (*.ATH. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie.Aby zapisać kosztorys w formacie XML. 452 NORMA PRO . nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz.db). wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*. Leonardo (ex*. podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Import z programu Zuzia.ath).1 i Norma Inwestor. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako….

z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. Z lewej strony okna. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. w grupie kolumny. Rys. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. Program do kosztorysowania 453 . 448. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. Jeśli chcemy. Karta ‘Opcje kolumn’. klikamy na wybranej nazwie. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów. które się ukaże znajdują się dwie karty. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne.22. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań.

W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. w którym aktualnie się znajdujemy. „Robocizna”. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. „Materiały” i „Sprzęt”. Rodzaj. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . styl i rozmiar czcionki. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. „Od” i „Do”. „Nazwa działu” . które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. 454 NORMA PRO . „RAZEM”. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. jak będą oznaczane warianty nieaktywne.

Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. wybieramy dysk i katalog. 450). Po ukazaniu się okna (rys. Program do kosztorysowania 455 . 451).Rys. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. 449. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Okno ustawiania kolorów. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys.

Okno tworzenia menu Narzędzia. 450. W naszym przykładzie będzie to Saper. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO .Rys. Wybrany plik winmine. Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). należałoby napisać Sape&r). W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu.exe Rys. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. powinniśmy ją zmienić na taką. że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem. która ma się ukazać w menu. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. 451. Okno dodawania gry Saper. Znak & przed literą S oznacza.

Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. 450) wybieramy potrzebną aplikację. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. ♦ W oknie dodawania programu (rys. Po powrocie do okna z rys. Jeśli chcemy. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. Aby to zrobić. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu. Po powrocie do okna z rys. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi. lub W oknie dodawania programu (rys. na przykład programu fakturującego Fortuna. tak jak opisano to na stronie 131.) Program do kosztorysowania 457 . 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. 451) klikamy na przycisku Dodaj. 452). 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. Po potwierdzeniu na OK. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. Dodatkowo. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. 450) klikamy na przycisku Anuluj.pola Argumenty:. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys.

W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. to znając typ pliku. dla których argumentem jest plik kosztorysu. Zatem mogą to być wszystkie programy. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. 458 NORMA PRO . 452. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. do których można wyeksportować kosztorys. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA.Rys. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji.

SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. co widać na widoku.23. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. co widać na widoku). jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). Program do kosztorysowania 459 . • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce.

• Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Aby uzyskać te same widoki. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. itd. wartościami. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. które można cofnąć. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. 460 NORMA PRO . Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. Widok skrócony można stosować. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji.

materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. to znaczy kosztów robocizny. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. cenami i wartością. materiałów i sprzętu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Program do kosztorysowania 461 . • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. cenami i wartością. cenami i wartością. które występują w menu Zestawienia. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji.

• Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. 462 NORMA PRO .• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS.

Program do kosztorysowania 463 . • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. w Intercenbudzie. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). jeśli robociznę – zestawienie robocizny. Na przykład. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. dostaniemy zestawienie materiałów. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. pozycji lub działu. • Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. funkcji matematycznych. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wyrażenie wskazuje. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. który ma przyporządkowany wariant. itd. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku.

czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. • Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. 464 NORMA PRO . Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. • Przycisk Suma częściowa wskazuje.• Przycisk Komentarz wskazuje. Edycja cen sprzętu. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. materiałów i sprzętu. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. Edycja cen materiałów. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant.

w których występuje zaznaczony element. Program do kosztorysowania 465 . • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. według wartości lub według grup. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. Jeśli przycisk jest wciśnięty. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. pokazywane są tylko niezerowe roboty. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. alfabetycznie według nazw. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Materiały inwestora. do których należą. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym.

tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. według grup. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Połącz RMS-y. 466 NORMA PRO . • Przycisk Zestawienie robocizny działami. • Przycisk Całość inwestora.. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. alfabetycznie według nazw.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. w których występuje dany element. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Usuń element. według wartości. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym. • Przycisk Pozycje zawierające RMS. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. dostawców i indeksów u dostawców. w których występuje. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów.

KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Zestawienie – Robocizna. • Widok: Kosztorys. • Usuń. • Widok Ceny | Wszystkie. • Widok: Przedmiar. • Wstawiaj w środek lub na końcu. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Zestawienie – Sprzęt. • Widok Podsumowanie. • Drukuj bieżący widok. • Wstaw nową pozycję. • Wytnij do schowka. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Cofnij operację. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys.24. • Kopiuj do schowka. • Widok Narzuty kosztorysu. • Przywróć operację. • Widok: Działy kosztorysu. • Otwórz kosztorys. • Widok: Wprowadzone pozycje. • Przesuń pozycję. • Zestawienie – Materiały.

• Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . Scalonych. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Zestawienie materiałów w działach. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Przejdź do następnego elementu. • Widok Wykonanie robót. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Przewiń o jeden ekran w dół.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Zestawienie – Tabela elem. • Zestawienie – Statystyka.

Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. opcje i przyciski. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Program do kosztorysowania 469 . • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. pola wyboru. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok). • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. to do ostatniego wiersza w pozycji). Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. to do pierwszego wiersza w pozycji).

25. 21 —D— Definiowanie narzutów. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 20 dołączanie obcej. 105 edycja danych. 96 wydawnictwa i katalogi. 20 cen jednostkowych robót. 117 usuwanie. 110 import z Normy 3. 83 nagłówki kolumn. 20 cen elementów obiektów. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 118 polecenia menu. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 91 Intercenbudu. 117 zestawienia. 99 konfiguracja baza. 185 Drzewo kosztorysu. 105 dostawców. 80 kopia zapasowa. 20 Baza kartotek. 20 Cenniki. 82 biektów. 20 cen obiektów. 102 tworzenie nowego cennika. 93 import z kartoteki RMS. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 80 kompresja danych. 113 lista. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 20 RMS. 360 import z płyty CD. 86 import dyskietki. 269 Działy 470 NORMA PRO . 80 kopiowanie. 158 Dostawcy kartoteka. 110 —B— Baza cenowa. 97 import. 80 tworzenie nowej. 79 importowanie. 71. 71. 34 kopiowanie. 36 opcje szukania cen. 86 współpraca z Capital. 76 polecenia menu. 86 elementów RMS. 68 Drzewo działów i pozycji. 33 pozycji. 20 Bazy cenowe. 89 import pliku. 80 naprawa. 78 usuwanie. 92 import z Intercenbudu. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 303 Cennik pozycji. 84 uaktualnianie cen. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 79 Baza danych. 109 Dokładność prezentacji. 79 zmiana danych.

264 usuwanie. 252 zaznaczanie. 239 nakłady pomocnicze. 65 koszty transportu. 396 Formularz kalkulacji. 450 Instalacja programu. 250 usuwanie. 347 wstawianie nowego. 21. 65 aktualizacja. 245 —K— Kartoteka dostawców. 286 Eksport kosztorysu. 21. 247 wstawianie. 21 RMS. 263 klucze planu. 243 Euro . 21. 68 jednostek miar. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 312 narzuty wspólne. 245 warianty. 118 opcje cenników. 266 kopiowanie. 67 Kartoteki. 451 obmiarów. 264 narzuty. 32 —F— Format strony marginesy. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 310 parametry ekonomicznotechniczne. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 243 wyszukowanie. 170 —G— Grupy materiałów.symbol. 64 przeliczników jednostek miar. 263 współczynniki norm i robocizna. 327 —I— Import kosztorysów. 232. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie. 256 materiały inwestora. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 244 wstawianie przez kopiowanie. 239 przesuwanie. 260 przywracanie z katalogu. 64 baza kartotek. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 21.parametry ekonomicznotechniczne. 246 Kartoteka. 266 narzuty indywidualne. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 263 widok. 450 format tekstowy. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 447 formtat XML. 250 dodawanie do cennika. 450 format ATH. 237 edycja. 266 przesuwanie. 250 dodawanie do pozycji.

61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 188 ekran główny. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 148 ochrona. 185 edycja. 264 katalogów norm. 429 opcej widoków zestawień. 28. 80 cenników. 42 przenoszenie grup. 137 łączenie. 429 klucze wykonawcze. 45 tworzenie nowych katalogów. 170 grupy wariantów. 189 zmiana szerokości. 129 nowy na bazie innego. katalogów i pozycji. 133 numerowanie elementów. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 47 główny pasek narzędzi. 432 narzuty. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 150 ceny dostawców. 133 edycja danych. 307 nowy. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 327 Klucze planów działów. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 451 klucze lokalizacji. 169 okresy rozrachunkowe. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 55 edycja opisu. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 430 drzewo działow i pozycjji. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 189 zmiana kolejności. 222 Klucz zabezpieczający. 30 tworzenie katalogów własnych.Dynamische BauDaten. 150 charakterysyka. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 447 formularz kalkulacji. 40 kopiowanie katalogu. 54 przeszukiwanie. 118 dopasowanie robocizny. 45 tworzenie nowej grupy. 37 Klucze wykonawcze. 172 eksport. 23 Klucze lokalizacji. 39. 22 Kosztorys cenniki obiektów. 151 cenniki RMS. 113 działu. 144 dokładności. 152 ceny i waluty. 137 kopie awaryjne. 331 472 NORMA PRO . 428 import. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 53 ścieżka dostępu. 61 modyfikacje danych. 58. 158 dopasowanie cen do wartości. 292. 151 cenniki pozycji. 47 menu podręczne. 188 Katalogi norm. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 47 pozycji. 429 kopia zapasowa.

179 podręczne. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. tabela elementów scalonych. 377 stawka robocizny. 352 widok skrócony. 248 zestawienie. 428 statystyka. 204. 172 kontekstowe. 135 zapis w XML. 368 zestawienie szczegółowe. 431 stałe. 368 Menu główne. 157 różnicowy. 453 zachowywanie. 157 —L— Lista cenników. 28 strona tytułowa. 396 Materiały inwestora. 247 pomocnicze. 434 wygląd ekranu. 139 upraszczanie pozycji. 136 widok podsumowania. 135. opcje. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 432 pozycji. 256 Koszty transportu. 116 rejestracja zmian. 441 praca w wielu oknach. 430 zestawienia cen. 364 zestawienie działami. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia. 142 sumowanie robocizny. 161 opcje widoku pozycji. 239 koszty transportu. 433 złożony. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 155 opcje podsumowania.opcje. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 117 zmiana norm. 239 zestawienie. 153 rozliczenie kosztów transportu. 369 Materiały inwestora. 431 wersje. 228 —M— Marginesy strony. 444 przeliczanie cen. 22 zmiana cen wg współczynnika. 373 podział na działy. 28. 430 typ. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 354 wstawianie do cennika obiektów. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 264 złożony. 428 parametry kolumn w widokach. 260 porównanie z innym. 441 sprawdzanie poprawności. 139 opcje obliczania narzutów. 437 rozliczanie RMS. 353 złożony. 452 podsumowanie. 446 praca z wieloma. 22. 31 Koszty transportu. 450 zastępowanie robocizny. 206 podział na grupy.

427 Opisy podstawy wyceny. 282 import. 180 widoku Kosztorys. 26.zmiana w kosztorysie. 427 na cały kosztorys. 428 Pasek narzędzi główny. 21 474 NORMA PRO . 227 przesuwanie. 266 edycja. 274 sumy częściowe. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 263 —O— Obiekt. 292 obliczenia pomocnicze. 315 indywidualne działów. 275 usuwanie wiersza.warianty. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 310 zachowanie definicji. 286 import z programu Rysunek. 227 Porównanie kosztorysów. 351 wspólne działów. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 290 klucze lokalizacji. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 315 wczytanie definicji. 153 widoków zestawień. 317 wczytanie z innego kosztorysu. 273 stałe lokalne. 441 Pozycja kopiowanie. 139 podsumowania kosztorysu. 316 zaznaczanie. 332 Opcje kosztorysu. 317 widok. 307 opcje obliczania. 161 programu Norma Pro. 303 działu. 225 poprawianie. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 270 Ochrona kosztorysu. 294 usuwanie. 270 wstawianie rysunków. 273 widok. 272 wstawianie nowego wiersza. 30 Normy . 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 277 stałe globalne. 27 rozliczania RMS. 312 kosztorysu. 230. 169 Okresy rozliczeniowe. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 276 odwołania do pozycji. 27 Ścieżki dostępu. 314 sposoby obliczania. 21 szczegółowa. 161 Poprawianie pozycji. 284 wstawianie wyrażenia. 224 scalona. 183 Podsumowanie opcje. 155 pozycji. 315 wstawianie komentarza. 247 Narzuty definiowanie. 27 separator tysięcy.

upraszczanie. 249 Tabela elementów scalonych. 416 Transport wstawianie kosztów. 165 rozliczanie w innych. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 264 elementów RMS. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 248 uproszczone. 199 wstawianie. 249 sumowanie w kosztorysie. 193 wstawianie do cennika. 21 usuwanie. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 225 zaznaczanie. 223 wstawianie obiektów. 215 sumowanie robocizny. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 211. 391 tabel. 208 zestawienia. 230. 431 Sprzęt koszty transportu. 80 Spis baz cenowych. 389 wyróżniania kolumn. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 212 uproszczona. 145. 395 ramek. 245 pozycji. 228 narzuty. 371 Pozycje edycja. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 392 Producenci. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. 27 Przesuwanie działu. 201 widok. 373 wydruk. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 430 sumowanie w pozycji. 377 Strona tytułowa wydruk. 370 zestawienie działami. 248 zastępowanie. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 375 Style wydruku. 224 zestawienia. 392 wyróżniania wierszy. 346 wprowadzanie cen RMS. 314 opcje widoku. 204 Program do kosztorysowania 475 . 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie. 194 łączenie. 373 Statystyka kosztorysu. 215 warianty. 228 scalone. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 371 zestawienie działami. 234 warianty nakładów. 394 Ppzycje zestawienie.

189 zmiana szerokości kolumn. 267. 247 obmiarów. 198. 272 kosztów transportu. 303 pozycji. 326 pozycji. 245 narzutu. 31 Warianty. 150 kursy. 418 format strony. 286. 263 elementów RMS. 186 Wariantydanych. 389 Harmonogramowanie. 348 skrócony. 320 widok. 201 do katalogu własnego. 191 zmiana kolejności kolumn. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 347 476 NORMA PRO . 79 cennika. 325 symbole oznaczeń. 211 z innego kosztorysu. 208 wyrażenia do obmiaru. 359 Widoki Działy kosztorysu. 320 robocizny. 233 pozycji uproszczonej. 361 Wybór aktywnego wariantu. 325 przypisywanie. 183. 408 kosztorys uproszczony. 260 elementów RMS. 395 formatowanie tabel. 172. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 326 elementów RMS. 318 działów.—U— Upraszczanie pozycji. 346 zaznaczanie elementów. 318 aktywacja. 86 działu. 362 nakładów. 315 pozycji. 270 —W— Waluty kosztorysu. 21 lokane. 225 widoku zestawienia pozycji. 409 Widok Kosztorys. 360 definiowanie. 21 łączenie. 360 usuwanie. 380 pracy rusztowań. 204 narzutów. 407 książka przedmiarów. 320 wyszukiwanie najlepszych. 352 poruszanie się po ekranie. 351 Podsumowanie kosztorysu. 377 wiersza obmiaru. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 354 usuwanie kolumn. 321 gdzie występują. 222 niekatalogowej. 411 drukowanie. 273 Narzuty. 345 Wprowadzone pozycje. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 189 widok Kosztorys. 280 komentarza do obmiaru. 21. 203 uproszczonych. 362 globalne. 24 Usuwanie bazy cenowej. 191 Przedmiar. 359 wybór aktywnego. 411 kosztorys inwestorski. 188 Wstawianie działu. 193 alternatywy elementów RMS. 211 pomijanie elementów RMS.

376 usuwanie widoku. 191 elementów RMS. 375 robocizny. 397 opcje wydruku kosztorysu. 367 Wydruk zestawień. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 404 opcje układu strony. 416 tytuły typów wydruków. 341 chronologia. 399 oferta. 395 ustawienia drukarki. 331 rozliczanie ręczne. 340 klucze lokalizacji. 338. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 370 robocizny działami. 411 strona tytułowa. 410 zestawienie cen. 415 zestawienie działów. 377 Zmiany rejestracja. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 417 zestawienie pozycji. 408 opcje. 368 materiałów inwestora. 373 szczegółowe materiałów. 369 pozycji. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 384 wygląd tabel. 402 wykonane roboty. 406 podsumowanie. 386 tabela elementów scalonych. 358 Wymiana danych z innymi programami. 405 opisy podstawy wyceny. 437 Program do kosztorysowania 477 . 334 rozliczenie częściowe.nagłówek. 371 sprzętu działami. 243 pozycji. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 224 Zestawienie materialów. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 394 style. 404 układ strony. 339 obmiary. 371 sprzętu. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 364 materiałów działami. 357 rozliczanie. 417 słowniki. 418 zestawienie narzutów.inwestorskiego. 342 rachunek ilościowy. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 413 zestawy. 413 zestawienie RMS.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful