Program do kosztorysowania

NORMA PRO
Podręcznik użytkownika

Warszawa, czerwiec 2004 r.

Copyright  KOEL-ELEKTRONIKA, AGIMAG Stanisław Chmielewski Zastrzeżenia praw: Niniejszego podręcznika ani jego żadnego fragmentu nie wolno powielać w żadnej formie ani przekazywać za pomocą jakichkolwiek nośników elektronicznych lub mechanicznych z kopiowaniem i zapisem magnetycznym włącznie, bez uzyskania pisemnej zgody firmy ATHENASOFT. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opisane w podręczniku oprogramowanie dostarczane jest na podstawie umowy licencyjnej lub umowy o wyłączności rozpowszechniania. Oprogramowanie może być użytkowane lub kopiowane wyłącznie zgodnie z ustaleniami powyższej umowy. Kopiowanie oprogramowania za wyjątkiem przypadków zawartych w umowie jest niezgodne z prawem. Zastrzega się prawo wprowadzania zmian technicznych bez uprzedniego powiadomienia. Treść niniejszego podręcznika nie stanowi podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec firmy ATHENASOFT. Warunki gwarancyjne: Firma ATHENASOFT udziela trzymiesięcznej, licząc od daty zakupu, gwarancji na nośnik magnetyczny, na którym jest dostarczony program. Firma ATHENASOFT nie udziela żadnej gwarancji na przydatność programu do szczególnego celu. Program sprzedawany jest „takim, jaki jest”. Firmy nie odpowiadają za żadne bezpośrednie lub pośrednie straty i zniszczenia wynikłe wskutek użytkowania programu. Dystrybucja i pomoc techniczna: ATHENASOFT Sp. z .o.o 03-197 Warszawa, ul. Leszczynowa 7 Tel. +48 22 614 34 22, 601 613-717, fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft.com.pl http://www.athenasoft.com.pl baza cen INTERCENBUD: http://www.intercenbud.com.pl

SPIS TREŚCI
WSTĘP ...................................................................................................14 1. POJĘCIA PODSTAWOWE .........................................................20 2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO 23 INSTALACJA PROGRAMU NORMA PRO .............................................23 KLUCZ ZABEZPIECZAJĄCY ...............................................................23 URUCHOMIENIE PROGRAMU ............................................................24 3. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU .............................25 MENU ................................................................................................25 PASEK NARZĘDZI ..............................................................................26 OPCJE PROGRAMU ............................................................................27
Ustawienia ogólne ...............................................................................27 Ścieżki programu .................................................................................29 Waluty kosztorysów..............................................................................31 Szukanie cen.........................................................................................33 Konfigurowanie baz Normy Pro ..........................................................34 Jednostki miary....................................................................................36 Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.......................37

SCHEMAT TWORZENIA KOSZTORYSU...............................................38 4. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.........................................................................39 OZNACZENIE GRUP, KATALOGÓW I POZYCJI ...................................40 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ..............................................................40 PASEK NARZĘDZI MODYFIKACJI ZAWARTOŚCI KATALOGÓW .........42 KATALOGI NORM ..............................................................................43
Tworzenie nowej grupy katalogów ......................................................45 Tworzenie nowych katalogów, katalogi własne ...................................45 Modyfikacje danych katalogów............................................................46 Edycja opisu katalogów i podkatalogów .............................................47 Kopiowanie katalogu ...........................................................................47 Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu..............................47 Zabezpieczanie katalogów hasłem .......................................................48 Dodawanie, usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu .................49 Modyfikowanie wariantów w danej pozycji .........................................50 Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji .....................................51 Wstawianie katalogów z dysku.............................................................54 Przenoszenie grup, katalogów i pozycji...............................................54

BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW ........................55
Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych.................................56

Program do kosztorysowania

3

Modyfikacja danych katalogu ..............................................................57 Dodawanie nowej pozycji do cennika..................................................58

5.

PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW WEDŁUG ZADANEJ PODSTAWY ....58 PRZESZUKIWANIE KATALOGÓW I CENNIKÓW WEDŁUG ZADANEGO FRAGMENTU TEKSTU .....................................................59 WSTAWIANIE POZYCJI DO KOSZTORYSU .........................................60 WYŚWIETLANIE MENU PODRĘCZNEGO ............................................61 KATALOGI DBD – DYNAMISCHE BAUDATEN.................................61 KARTOTEKI .................................................................................64 KARTOTEKA JEDNOSTEK MIAR ........................................................64 TABELA PRZELICZNIKÓW JEDNOSTEK MIAR ....................................65 KARTOTEKA RMS ............................................................................65
Aktualizacja kartoteki RMS .................................................................67

KARTOTEKA DOSTAWCÓW ...............................................................68
Wyszukiwanie dostawców ....................................................................69 Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy ................................69 Ekran danych dostawcy .......................................................................69

6.

CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI ........................................71
Menu Bazy cenowe...............................................................................73 Menu Ceny...........................................................................................75

BAZY CENOWE ..................................................................................76
Pasek przycisków .................................................................................77 Tworzenie nowej bazy cenowej............................................................78 Edycja danych bazy cenowej ...............................................................79 Usuwanie bazy cenowej .......................................................................79 Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej .......................................79 Importowanie bazy cenowej.................................................................80 Kopiowanie bazy cenowej....................................................................80 Kopie zapasowe i naprawa baz............................................................80

CENNIKI ............................................................................................82
Lista cenników .....................................................................................83 Tworzenie nowego cennika..................................................................84 Usuwanie cennika................................................................................86 Edycja danych cennika ........................................................................86

IMPORT CENNIKÓW...........................................................................86
Okno importu cennika..........................................................................86 Importowanie dyskietki z cennikami ....................................................89 Importowanie cenników z płyty CD .....................................................91 Importowanie pliku cennika.................................................................92

CENNIKI Z INTERCENBUDU ..............................................................93
Import cen z Intercenbudu ...................................................................93 Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line)............................94

4

NORMA PRO

Definiowanie kryteriów szukania.........................................................95

PRACA Z CENNIKAMI SYSTEMU CAPITAL .........................................96 CENNIKI ELEMENTÓW RMS.............................................................97
Cennik RMS z Intercenbudu ................................................................99 Dane elementu RMS...........................................................................100 Edycja elementu.................................................................................102 Dopisywanie nowych elementów .......................................................102 Usuwanie elementów .........................................................................102 Wyszukiwanie elementów...................................................................102

CENNIKI POZYCJI ............................................................................102
Dane pozycji ......................................................................................103 Dodawanie nowej pozycji ..................................................................104 Warianty pozycji ................................................................................104 Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary ...........105

CENNIKI OBIEKTÓW ........................................................................105 CENNIKI DOSTAWCÓW ...................................................................105
Ustawianie rabatów dostawcy ...........................................................106 Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy...................................106

WYDAWNICTWA I KATALOGI .........................................................106
Okno danych wydawnictwa ...............................................................107 Okno danych katalogu .......................................................................108

IMPORTOWANIE CENNIKÓW Z NORMY 3........................................109 IMPORTOWANIE CEN Z KARTOTEKI RMS ......................................110 WYSZUKIWANIE ELEMENTÓW RMS I POZYCJI ..............................110
Wyszukiwanie w cennikach ................................................................110 Wyszukiwanie w bazach cenowych ....................................................112

KOPIOWANIE I PRZENOSZENIE CENNIKÓW ....................................113 WYBÓR BIEŻĄCEGO CENNIKA ........................................................115 PRZELICZANIE (UAKTUALNIANIE) CEN W KOSZTORYSIE ..............116 UAKTUALNIENIE CENNIKA DANYMI Z KOSZTORYSU.....................117 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE WEDŁUG PODANEGO WSPÓŁCZYNNIKA ............................................................................117 DOPASOWANIE CENY ELEMENTU RMS DO ZAŁOŻONEJ WARTOŚCI KOSZTORYSU ................................................................118 KORZYSTANIE Z BAZY INTERCENBUD ...........................................118
Strony dostawców i producentów ......................................................120 Strony kosztorysanta ..........................................................................120

7.

OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU........129 TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU ..............................................129 TWORZENIE KOSZTORYSU NA BAZIE INNEGO KOSZTORYSU .........133 OTWIERANIE DO EDYCJI JUŻ ISTNIEJĄCEGO KOSZTORYSU ...........133

Program do kosztorysowania

5

8.

ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU .....................................................135 WERSJE KOSZTORYSU ....................................................................136 KOPIA AWARYJNA I ZAPASOWA BIEŻĄCEGO KOSZTORYSU ..........137 OPCJE KOSZTORYSU..............................................................139 RODZAJ KOSZTORYSU I TYPY KALKULACJI ...................................139 OPIS, CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU I STRONA TYTUŁOWA ..........141
Opis kosztorysu..................................................................................141 Strona tytułowa..................................................................................141 Charakterystyka obiektu ....................................................................144

NUMEROWANIE ELEMENTÓW, POZYCJI I DZIAŁÓW .......................148 CENY I WALUTY W KOSZTORYSIE ..................................................150 CENNIKI KOSZTORYSU ...................................................................150
Cenniki RMS ......................................................................................150 Cenniki pozycji...................................................................................151 Cennik obiektów.................................................................................151 Ceny dostawców ................................................................................152

ROZLICZANIE RMS ........................................................................153 OPCJE OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................155
Wybór sposobu obliczania narzutów .................................................155 Ostrzeżenia generowane przed wydrukami........................................156 Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu ...............................157

9.

DOKŁADNOŚĆ WYŚWIETLANIA CEN I KWOT ..................................158 OPCJE WIDOKÓW ZESTAWIEŃ ........................................................160 OPCJE WIDOKU POZYCJI .................................................................165 OCHRONA KOSZTORYSU PRZED ZAPISEM I ZMIANAMI ..................169 FORMULARZ KALKULACJI ..............................................................170 EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU ........................................172 MENU ..............................................................................................172 MENU PODRĘCZNE (KONTEKSTOWE).............................................179 GŁÓWNY PASEK NARZĘDZI ............................................................180 OKNO KOSZTORYSU – WIDOK KOSZTORYS ..................................183 PASEK NARZĘDZI WIDOKU KOSZTORYS .......................................183 DRZEWO DZIAŁÓW I POZYCJI KOSZTORYSU ..................................185 PASEK STANU (KOMUNIKATÓW)....................................................186 ZAWARTOŚĆ OKNA WIDOKU KOSZTORYS ....................................186 EDYCJA I ZMIANA WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH ELEMENTÓW KOSZTORYSU ..................................................................................187 ZMIANA SZEROKOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................188 ZMIANA KOLEJNOŚCI KOLUMN NA EKRANIE .................................189 USUWANIE KOLUMN Z WIDOKU .....................................................189

6

NORMA PRO

WYSZUKIWANIE TEKSTU LUB WPROWADZONYCH ZMIAN W WIDOKU LUB ZESTAWIENIU............................................................190
Wyszukiwanie tekstu ..........................................................................190 Wyszukiwanie wprowadzonych zmian ...............................................190

PORUSZANIE SIĘ PO EKRANIE I ZAZNACZANIE ELEMENTÓW .........191 10. POZYCJE KOSZTORYSU ........................................................193 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI ........................................................193 EDYCJA DANYCH POZYCJI ..............................................................194 WPROWADZANIE CEN ELEMENTÓW RMS .....................................199
Warianty nakładów ............................................................................201 Pomijanie elementów RMS ................................................................203

WSTAWIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU ..........................................204 WSTAWIANIE PRACY RUSZTOWAŃ ................................................208 WSTAWIANIE POZYCJI NIEKATALOGOWEJ ....................................211 POZYCJE UPROSZCZONE .................................................................211
Wstawianie pozycji uproszczonych ....................................................211 Wstawianie pozycji do cennika ..........................................................212 Upraszczanie pozycji .........................................................................212 Uszczegóławianie pozycji uproszczonej.............................................215

POZYCJE SCALONE..........................................................................215 WSTAWIANIE POZYCJI Z KATALOGÓW DYNAMISCHE BAUDATEN219 WSTAWIANIE OBIEKTÓW JAKO POZYCJI ........................................219 WSTAWIANIE POZYCJI DO KATALOGU ...........................................222 WSTAWIANIE POZYCJI DO CENNIKA ..............................................223 ZAZNACZANIE POZYCJI ..................................................................224 PRZESUWANIE POZYCJI ..................................................................224 KOPIOWANIE POZYCJI ....................................................................225 USUWANIE POZYCJI ........................................................................225 POPRAWIANIE POZYCJI ...................................................................227 ŁĄCZENIE POZYCJI .........................................................................228 ROZLICZANIE POZYCJI W INNYCH POZYCJACH ..............................228 NARZUTY NA DANĄ POZYCJĘ .........................................................230 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT - KLUCZE WYKONAWCZE .........232 WSTAWIANIE POZYCJI Z INNEGO KOSZTORYSU.............................233 WARIANTY POZYCJI .......................................................................234
Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu ..........................................................................234

11. ELEMENTY RMS .......................................................................237 DODANIE ELEMENTU RMS DO POZYCJI .........................................237
Dane ogólne.......................................................................................237 Deskowania........................................................................................239

Program do kosztorysowania

7

Dostawca ...........................................................................................241 Pozycje, w których występuje dany element RMS..............................241 RMS o identycznym indeksie ETO .....................................................242

ZAZNACZANIE ELEMENTU RMS ....................................................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS PRZEZ KOPIOWANIE .....................243 WSTAWIANIE ELEMENTU RMS Z INNEGO WIDOKU .......................244 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS ....................................................245 PRZESUNIĘCIE ELEMENTU RMS DO INNEJ POZYCJI.......................245 USUWANIE ELEMENTU ...................................................................245 ZMIANA DANYCH ELEMENTU RMS ...............................................246 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......................................................246 PODZIAŁ MATERIAŁÓW (LUB INNYCH ELEMENTÓW) NA GRUPY ..247 MATERIAŁY INWESTORA ................................................................248 SUMOWANIE ROBOCIZNY W POZYCJI .............................................248 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ..........................................................249 PRZYWRACANIE ROBOCIZNY Z KATALOGU ...................................249 PRZYWRACANIE ELEMENTÓW RMS Z KATALOGU ........................250 DODAWANIE ELEMENTU RMS DO CENNIKA .................................250 DODAWANIE ELEMENTU DO KARTOTEKI RMS .............................250 DOBIERANIE ELEMENTÓW RMS Z CENNIKA .................................250 WYSZUKIWANIE ELEMENTU RMS .................................................252
Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu .............................................252 Przeszukiwanie bazy Intercenbud ......................................................254 Przeszukiwanie kartoteki RMS...........................................................255

UWZGLĘDNIANIE KOSZTÓW TRANSPORTU W CENIE MATERIAŁÓW I SPRZĘTU ................................................................256 12. DZIAŁY KOSZTORYSU ...........................................................260 DEFINIOWANIE NOWEGO DZIAŁU...................................................260
Dane ogólne działu ............................................................................260 Współczynniki norm i robocizna w dziale..........................................262 Parametry ekonomiczno-techniczne ..................................................263 Wydawnictwo i katalog......................................................................263

ZMIANA DANYCH DZIAŁU ..............................................................263 USUWANIE DZIAŁU .........................................................................263 PRZESUNIĘCIE DZIAŁU ...................................................................264 KOPIOWANIE DZIAŁU .....................................................................264 KOSZTORYS ZŁOŻONY ....................................................................264
Wstawianie kosztorysu składowego jako działu.................................264 Dane kosztorysu składowego .............................................................265

PARAMETRY EKONOMICZNO-TECHNICZNE W DZIAŁACH ..............265 KLUCZ PLANU .................................................................................266

8

NORMA PRO

NARZUTY W DZIAŁACH ..................................................................266 WARIANTY DZIAŁÓW .....................................................................267 WSTAWIANIE DZIAŁÓW DO CENNIKA OBIEKTÓW ..........................267 ZAPIS DZIAŁU W POSTACI KOSZTORYSU ........................................269 13. EDYCJA OBMIARU...................................................................270 WSTAWIANIE NOWEGO WIERSZA DO POZYCJI OBMIARU ..............270 WSTAWIANIE WYRAŻENIA .............................................................270 WSTAWIANIE KOMENTARZA ..........................................................272 EDYCJA WIERSZA OBMIARU ...........................................................272 USUWANIE WIERSZA OBMIARU ......................................................273 STAŁE GLOBALNE ...........................................................................273
Definiowanie stałych globalnych.......................................................273 Edycja stałej.......................................................................................274 Usuwanie stałej..................................................................................274 Wstawianie stałej do wyrażenia.........................................................274

DEFINIOWANIE STAŁYCH LOKALNYCH ..........................................274 SUMA CZĘŚCIOWA ..........................................................................275 OBLICZENIA POMOCNICZE .............................................................276 ODWOŁANIA DO POZYCJI, SUM CZĘŚCIOWYCH I OBLICZEŃ POMOCNICZYCH...............................................................................277 WSTAWIANIE FUNKCJI I WZORÓW .................................................280 DEFINIOWANIE WŁASNYCH FUNKCJI I WZORÓW ...........................282 WSTAWIANIE DO OBMIARU RYSUNKÓW I INNYCH OBIEKTÓW .....284 WARIANTY OBMIARÓW ..................................................................286 IMPORT OBMIARÓW ........................................................................287 IMPORT OBMIARÓW Z PROGRAMU RYSUNEK ................................291
Import obmiarów z plików tekstowych...............................................291 Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu................292

AKTUALIZACJA IMPORTOWANYCH OBMIARÓW ............................292 KLUCZE LOKALIZACJI ....................................................................293 14. NARZUTY ....................................................................................295 WYJAŚNIENIE KONSEKWENCJI WYBORU SPOSOBU OBLICZANIA NARZUTÓW .....................................................................................296
Obliczanie narzutów działami............................................................298 Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu ......................................300 Obliczanie narzutów pozycjami .........................................................301 Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych .............301

WSTAWIANIE NOWEGO NARZUTU ..................................................304 OKNO DEFINIOWANIA NARZUTÓW .................................................304 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA CAŁY KOSZTORYS........................308

Program do kosztorysowania

9

......................348 WIDOK PRZEDMIAR .......................................321 WYBÓR AKTYWNEGO WARIANTU .................319 Dodawanie nowych wariantów..............................................330 Klucze planów działów ............................................................................................................... WIDOKI...............................................................322 Warianty robocizny........................326 WARIANTY DZIAŁÓW ..........319 DEFINIOWANIE WARIANTÓW ............320 Modyfikacja i usuwanie wariantów ................................353 10 NORMA PRO ...........................................346 WIDOK KOSZTORYS .......................................................................................................................................................................................................................................................................................329 Klucze wykonawcze.......................................................................................................................................................................................................332 ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT ....327 16.............................................316 POPRAWIANIE DANYCH NARZUTU .... OBMIARU LUB DZIAŁU DO DANEGO WARIANTU ...................................................321 PRZYPORZĄDKOWANIE ELEMENTU RMS..........................................................334 Chronologia wykonanych robót...............349 WIDOK NARZUTY KOSZTORYSU ..............................333 Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach ................................. POZYCJI....DEFINIOWANIE NARZUTÓW WSPÓLNYCH DZIAŁÓW............................................. WARIANTY ......... HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT..................................342 Obmiary równe wykonanym robotom ...................313 DEFINIOWANIE NARZUTÓW NA POZYCJĘ ..................................315 ZAZNACZANIE NARZUTU .............................328 Klucze lokalizacji................347 WIDOK DZIAŁY KOSZTORYSU ..........................................................................321 WARIANTY ELEMENTÓW RMS ......343 17..................................................317 WCZYTANIE DEFINICJI NARZUTÓW Z INNEGO KOSZTORYSU .............................................................................................................................................................................318 WCZYTANIE DO KOSZTORYSU DOMYŚLNYCH DEFINICJI NARZUTÓW318 15......351 WIDOK PODSUMOWANIE KOSZTORYSU .............................................................311 DEFINIOWANIE INDYWIDUALNYCH NARZUTÓW W DZIAŁACH..........................................................346 WIDOK WPROWADZONE POZYCJE ............326 WARIANTY POZYCJI .................................................................316 ZACHOWANIE DEFINICJI NARZUTÓW ......316 USUWANIE NARZUTU ..............341 Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych .......................................................327 WARIANTY OBMIARÓW ........................................................328 HARMONOGRAMOWANIE ROBÓT ...............................332 Okresy rozliczeniowe ....................

..................................................................358 Widok Zbiorczy rachunek ilościowy ....................................................356 Widok Wykonane roboty ......................................370 ZESTAWIENIE ROBOCIZNY ........................................374 ZESTAWIENIE POZYCJI......................................392 Wyróżnianie wierszy ......................................................369 Zestawienie materiałów działami .......................................................................................... ZESTAWIENIA ...................................................................371 Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych .........381 Wybór pozycji z katalogów norm..............373 Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych .............372 Zestawienie sprzętu działami .....................................................................................................................................................................................................369 Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych.....................................................................................356 Widok Rachunek ilościowy ............................................... WYDRUK KOSZTORYSU ...........386 OPCJE WYDRUKU ...................................................................................................................361 Wyszukiwanie najlepszych wariantów .........................................363 Łączenie wariantów ......................................................................................361 Oznaczenie wariantów............363 18............355 WIDOKI WYKONANIE ROBÓT .. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE.........................................................386 Styl wydruku.....................................................................389 FORMATOWANIE TABEL .....................385 PODGLĄD WYDRUKU ..................................374 TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH ...............354 WIDOK SKRÓCONY ..........368 Materiały inwestora.....................................................................377 STATYSTYKA .................372 ZESTAWIENIE SPRZĘTU ...359 WIDOK WARIANTY DANYCH ...371 Zestawienie robocizny działami...........383 20...............................................................................................................................................381 Wybór pozycji z cennika .................................................................................360 Aktywacja wariantów..............................................................................362 Lista elementów...............365 Szczegółowe zestawienie materiałów.....................................388 ZESTAWY WYDRUKÓW ...... w których został użyty dany wariant .....365 ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW ...387 Tworzenie nowego stylu........376 Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji .........................................................................................................................................378 19.............................................................................................................................................................................390 Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli.........................................................................................................PRZEGLĄD I EDYCJA CEN W KOSZTORYSIE ...........................380 WSTAWIANIE NOWEJ POZYCJI UPROSZCZONEJ .............................385 USTAWIENIA DRUKARKI.......393 Program do kosztorysowania 11 ...................................................................................................................................................................

.............................................................429 Zdefiniowane stałe .........................................................................428 WSPÓŁCZYNNIKI NORM W KOSZTORYSIE .................................396 Dodatkowe opcje wydruków ..410 Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót ......................................428 NARZUTY WSPÓLNE DZIAŁÓW ...........408 Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego .......................417 Opcje drukowania statystyki ............................................430 Klucze lokalizacji.....................................................................................................................................413 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego...........................................................................................409 Opcje drukowania książki przedmiarów ...............................................................................................................................................................418 Opcje drukowania podsumowania.................................418 Opcje drukowania zestawienia działów.....................................................412 Opcje drukowania cenników...............................................................................................415 Opcje drukowania zestawienia cen......................................411 Opcje drukowania słowników ..................429 Grupy wariantów .............................419 DRUKOWANIE KOSZTORYSU ..........................................................430 Klucze wykonawcze.........................................................................................................405 Opcje drukowania kosztorysu ........424 21............................................................................................................................414 Opcje drukowania zestawienia pozycji ...418 Opcje drukowania zestawienia narzutów ................................................393 WYGLĄD STRONY TYTUŁOWEJ ..............................................417 Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych.........406 Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego .................................................................................428 NARZUTY NA KOSZTORYS ...........................................Wyróżnianie kolumn ........................................396 OPCJE WYDRUKU DLA STYLU NORMA .......... OPERACJE NA KOSZTORYSIE......419 WYBÓR DRUKOWANYCH KOSZTORYSÓW I ZESTAWIEŃ .................429 Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie ..............................................................................................396 Układ strony..............414 Opcje drukowania zestawienia RMS ......................428 PARAMETRY KOSZTORYSU......................................................410 Opcje drukowania harmonogramowania ............................................................................................409 Opcje drukowania kosztorysu ofertowego .........430 12 NORMA PRO ................................................................416 Opcje drukowania tabeli elementów scalonych..................................412 Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji ..................................................................428 ZMIANA NORM W KOSZTORYSIE ..................................395 NUMERACJA PARAGRAFÓW W FORMULARZU CHARAKTERYSTYKI ......................................................429 Okresy rozrachunkowe .......................

.......................453 KOLORY EKRANU ..........431 ZASTĘPOWANIE ROBOCIZNY ....454 NARZĘDZIA ....................................467 SKOROWIDZ ........................................447 EKSPORT KOSZTORYSU LUB WIDOKU KOSZTORYSU .....................Plan działów ...455 SPIS PRZYCISKÓW .........................442 PRACA Z KILKOMA KOSZTORYSAMI ...................................................................................................................................................................451 Eksport do programu fakturującego Fortuna.............................430 SUMOWANIE ROBOCIZNY ..............451 Eksport do programów Obmiar..............................................................................470 Program do kosztorysowania 13 ................... SEKO.................. Odbiór........................448 Eksport w formacie tekstowym............459 KLAWISZE SKRÓTÓW.......... 24................2.................... IMPORT Z PROGRAMU ZUZIA................................................................................................................452 WYGLĄD EKRANU ..............448 Eksport do programu Planista i Get Manager .............................451 22.......................452 WYMIANA DANYCH MIĘDZY PROGRAMAMI NORMA PRO I STRIX ........................... 25.................451 Zapis kosztorysu w formacie XML...............440 PORÓWNYWANIE KOSZTORYSÓW I TWORZENIE KOSZTORYSU RÓŻNICOWEGO.......................................453 PARAMETRY KOLUMN ............................438 Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian.........................431 UPRASZCZANIE POZYCJI ....................... PENTA....... RODOS....440 Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian .................432 SPRAWDZANIE POPRAWNOŚCI KOSZTORYSU ......................................................434 WSTAWIANIE KOSZTORYSU DO CENNIKA OBIEKTÓW .............. Wykonawca ............................................. 23............430 PRZELICZANIE CEN W KOSZTORYSIE ............................431 DOPASOWANIE KOSZTÓW ROBOCIZNY ..................................................................................................................................................... WINBUD 3..........................................433 KOSZTORYSY ZŁOŻONE ..........................................................................................................................................445 PRACA Z JEDNYM KOSZTORYSEM W WIELU OKNACH........................... Ocena................432 ŁĄCZENIE KOSZTORYSÓW ........................ FORTE .........................................................................................................................................................435 REJESTRACJA ZMIAN W KOSZTORYSIE.. LEONARDO.451 Eksport w formacie ATH..............

inwestor będzie miał podstawę do wyboru opcji najlepiej spełniających jego wymagania. Widząc. czyli wtedy. Ze względu na nowoczesność rozwiązań. ziemnych. Norma Pro daje użytkownikowi nowe i silne narzędzie. W Normie Pro pozycja scalona jest skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób. remontowych i innych w oparciu o katalogi KNNR. ale również kosztorysy pochodzące z innych programów..WSTĘP Cieszymy się. Utworzenie kosztorysu złożonego może być również wykorzystane w przypadku pracy grupowej. Program pozwala na stosowane mieszanej metody kosztorysowania. KNR. gdyż pozwala na wykonanie szczegółowej kalkulacji cen jednostkowych asortymentów robót i obiektów. Szybsze przygotowanie ofert oraz ułatwioną kontrolę nad całością inwestycji. Dzięki zastosowaniu wariantów wykonawca może przedstawić inwestorowi wykonanie prac w różnych technologiach. Stosowanie pozycji scalonych jest bardzo wygodne. Kosztorysami składowymi mogą być nie tylko kosztorysy Normy. PKZ itp. Na pozycję scaloną może składać się wiele pozycji szczegółowych. drogowych. wtedy gdy składa się z kilku etapów lub budów. uproszczonych i innych pozycji scalonych. czyli na wstawianie pozycji szczegółowych i uproszczonych w jednym kosztorysie. jednocześnie umożliwiając ukrycie tej kalkulacji na wydrukach. gdy kilku pracowników wykonuje częściowe kosztorysy na swoich komputerach. a mianowicie możliwość kosztorysowania wariantowego. wysoką funkcjonalność. KSNR. a także do sporządzania kosztorysów metodą uproszczoną w oparciu o ceny jednostkowe robót i kosztorysów inwestorskich zgodnie z aktualnie obowiązującymi rozporządzeniami. Program Norma Pro jest zaawansowanym narzędziem. łatwość obsługi i konkurencyjność cenową program Norma Pro wyróżnia się spośród innych tego typu pakietów dostępnych na polskim rynku. przeznaczonym do kosztorysowania robót budowlanych. przy użyciu różnych materiałów i w różnych cenach. Połączenie tych kosztorysów w jeden pozwala osobie prowadzącej inwestycję 14 NORMA PRO . instalacyjnych. daje zastosowanie kosztorysów złożonych (zbiorczych). że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. że zakupiliście Państwo program kosztorysowy Norma Pro. jaki wpływ na wartość robót ma przyjęcie danego rozwiązania technologicznego.

co dodawane. jak również z cennikami asortymentów robót. Dane pobrane z bazy można dołączyć do Program do kosztorysowania 15 . możliwe jest jednoczesne korzystanie z wielu cenników cen jednostkowych i cen elementów RMS. jednostki miar. tworzonymi przez użytkownika. po którym łatwo się poruszać i na którym łatwo wykonywać kopiowanie. Dokonane zmiany użytkownik może przyjąć. W oknie katalogów są również wyświetlane cenniki robót scalonych i obiektów. zmodyfikowane lub dodane w kosztorysie porównywanym względem kosztorysu głównego. Po wykonaniu wydruku na drukarce kolorowej zmiany są widoczne w kolorach tak. co było usuwane.. a następnie na podstawie tabeli kursów przeliczone na walutę kosztorysu. śledzić zmiany w nich wprowadzane oraz tworzyć zestawienia dla wszystkich robót. Do katalogów własnych można wstawiać pozycje szczegółowe. jak i importowanych – bez pośrednictwa katalogów norm. Ceny wstawianych pozycji i nakładów pobierane są automatycznie z podłączonych cenników. własne katalogi jak i modyfikować w istniejących opisy. Dzięki niemu wiadomo jak były wprowadzane zmiany i korekty. jak przy „ręcznym” kreśleniu kosztorysu. Kosztorys różnicowy może być podstawą nowego kosztorysu. odrzucić w całości lub wybrać. Orgbud-Serwisu. a co modyfikowane. cennikami obiektów oraz własnymi bazami cenowymi. Program współpracuje zarówno z cennikami czynników produkcji i cen jednostkowych robót wczytanych z dyskietek Sekocenbudu. MSWiA. Bistypu.objąć kontrolą proces ich powstawania. Katalogi norm pokazane są teraz w postaci drzewa. w którym jedne zmiany zostaną przyjęte. jest rejestracja zmian w kosztorysie. a które wycofać.pl).intercenbud. a inne odrzucone. normy oraz dodawać i usuwać nakłady. Na podstawie dwóch porównywanych kosztorysów użytkownik może utworzyć trzeci kosztorys – kosztorys różnicowy – zawierający elementy wspólne obu kosztorysów oraz wszystkie odpowiednio oznaczone różnice istniejące między nimi.com. które zaakceptować. Bardzo przydatnym mechanizmem. Dzięki temu do kosztorysu można szybko wstawiać niektóre pozycje bezpośrednio z cenników – zarówno własnych. przenoszenie i edycję danych. szczególnie dla inspektorów nadzoru. scalone i obiekty. W kosztorysie różnicowym widać. Ceny pozycji lub elementów RMS mogą zostać wprowadzone w różnych walutach. Norma Pro jest ściśle zintegrowana z internetową bazą cen Intercenbud (www. jakie dane zostały usunięte. Użytkownik może również tworzyć nowe.

plany. rysunki czy zeskanowane zdjęcia gotowych obiektów. W razie potrzeby program wysyła do bazy zapytanie ze sformułowanymi przez użytkownika kryteriami szukania i po znalezieniu właściwych elementów – wyświetla ich listę. można zadeklarować dowolną liczbę parametrów ekonomiczno-technicznych. projekty. Mogą to być szkice.000 towarów (stan na grudzień 2002). Norma Pro udostępnia moduł importu obmiarów z plików przez nie utworzonych. obejmującą terytorium całej Polski. Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu mogą być wliczane do ceny jednostkowej materiału lub ceny maszynogodziny. do których można wstawiać stałe. wyrażenia matematyczne. W kosztorysie można umieszczać obiekty graficzne ilustrujące kosztorys.kosztorysu w postaci zwykłego cennika lub cennika na bieżąco aktualizowanego poprzez Internet. funkcje. dział lub pozycję. wzory oraz deklarować sumy częściowe i obliczenia pomocnicze. ArCon czy AllPlan. Materiały można wyszukiwać między innymi według nazwy. narzuty wspólne na wszystkie działy jak i narzuty na cały kosztorys. W każdym dziale i poddziale. Dozwolone jest także rozliczanie pozycji w innych pozycjach. grupy materiałów i sprzętu. możliwe jest wykorzystanie danych z bazy Intercenbud wydawanej kwartalnie na CD. W programie wprowadzono możliwość rozliczania pracy rusztowań i kompletów deskowań oraz kosztów transportu materiałów i sprzętu. dostawcy czy województwa. indywidualnie na działy i poddziały. jak również w całym kosztorysie. Kosztorys może zostać podzielony na działy i poddziały do 10 poziomów zagłębienia. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do bazy Intercenbud użytkownik ma do dyspozycji informację o aktualnych cenach ponad 70. indeksu. np. W programie Norma Pro można definiować i modyfikować narzuty na poszczególne pozycje. z programu Rysunek oraz innych programów może importować obmiary komunikując się poprzez pliki tekstowe. Można je wstawiać jako pliki zewnętrzne lub jako obiekty wbudowane w kosztorys. jak również wstawiane tradycyjnie. komentarze. Szczególną zaletą programu jest elastyczny sposób definiowania obmiarów. Jeśli użytkownik współpracuje z programami CAD-owskimi. jako narzuty lub pozycje. przy czym dostępne są mechanizmy pozwalające je skalować do wymaganych roz- 16 NORMA PRO . Jeśli użytkownik nie ma połączenia z Internetem.

umożliwiające wstawianie pozycji oraz pozwalające edytować ich dane. Ilość lub wartość wykonanych robót można określać indywidualnie dla każdej pozycji lub. Po wykupieniu licencji z firmy DBD i zainstalowaniu katalogów i cennika w Normie Pro pojawią się ikony. takich jak Microsoft Project. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Norma Pro już teraz oferuje możliwość kosztorysowania na podstawie stosowanych w Niemczech katalogów DBD-Bauteile i STLB-Bau oraz cennika DBD-Baupreise. Planista czy Power Project. między którymi można przenosić informacje. Koma. Project+. W trybie rozliczania robót można aktualizować ceny. Możliwy jest także eksport kosztorysu w formacie tekstowym. jeśli na komputerze został zainstalowany program do jego edycji lub przeglądania. Możliwe jest też wstawienie dowolnego innego obiektu. Odbiór (służącego do sporządzania protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac) oraz programu faktu- Program do kosztorysowania 17 . wykorzystując mechanizm częściowego wykonania robót. Zuzia. Seko. które mogą zostać wykorzystane do rozliczenia wykonanych robót lub przesłane do programów do harmonogramowania. Planista i Get Manager. Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. ustawić je automatycznie dla wielu pozycji. Winbud. rozumianym przez aplikacje Microsoft Office oraz w formatach czytelnych dla programów Zuzia. Program Norma Pro ma możliwość wczytywania kosztorysów utworzonych w poprzednich wersjach Normy oraz programach Strix. Forte. Program Norma Pro pozwala otworzyć jednocześnie wiele różnych kosztorysów. powstanie potrzeba tworzenia kosztorysów zgodnych z normami obowiązującymi w krajach członkowskich. Leonardo i Skobud. planować i rozliczać roboty oraz oglądać chronologię ich wykonania. Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar (służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop). Kopiowanie i przenoszenie działów. pozycji. Ponieważ Polska niedługo zostanie przyjęta do Unii Europejskiej. kluczy lokalizacji. elementów RMS i wierszy obmiarów można przeprowadzić wywołując polecenia menu lub korzystając z metody przeciągnij-i-upuść.miarów. a poprzez format ATH – z programów Penta i Edbud. działów lub nawet dla całego kosztorysu. Rodos. Możliwe jest również otwarcie jednego kosztorysu w różnych widokach. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych.

służącego do graficznej prezentacji danych kosztorysu i programu Wykonawca. według wartości robót lub też można dla niej wykonać różnego typu zestawienia. obmiarów i robót. ułatwiającego nadzór i kontrolę realizacji inwestycji. nakładów. kosztów montażu sprzętu. Oracle. Dzięki temu baza kosztorysów tworzonych w firmie może być przeszukiwana według różnych kryteriów. umożliwiając wycenę tworzonych kosztorysów w oparciu o kartotekę towarów lub magazyny tego systemu. programu Ocena. np. zestawienia wartości materiałów. ale na integrację procesu kosztorysowania z dużymi systemami zarządzania firmą. np. np. cen. Excelu. szerokie wykorzystanie mechanizmu przeciągnij-i-upuść. kluczy wykonawczych. IBM DB2. czy na przykład nie są powielane pewne pozycje czy zawyżane obmiary. wartości obmiarów. opisów i znaczników pozycji. Powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem przechowywania. rusztowań.rującego Fortuna. Przeglądanie kosztorysu w takich zestawieniach pozwala na sprawdzenie. SUN. Software AG czy SAP. którzy weryfikują kosztorysy czy inspektorów nadzoru czuwających nad całością inwestycji. SAP. podstaw. takich jak Microsoft. Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania firmą Capital . mechanizmy wyszukiwania cen we wszyst- 18 NORMA PRO . Możliwość zapisania kosztorysu w tym formacie – co oferuje Norma Pro – pozwala nie tylko na prezentację danych w innych programach. Do programu Norma Pro zostało dołączone nowe zestawienie – zestawienie pozycji. definiowanie różnych stawek robocizny dla kosztorysu i działów. Oracle. w którym dostępne jest ich porządkowanie według różnych sposobów w całym kosztorysie lub w działach. opartymi na przykład na systemach baz danych MS SQL. literowo-cyfrowe automatyczne i ręczne numerowanie działów i pozycji. Jeśli inwestycja składa się z wielu etapów opisanych różnymi kosztorysami. robocizny i sprzętu. Norma Pro oferuje różne inne użyteczne funkcje. ochronę kosztorysu hasłem przed zmianami cen. takie jak przedstawienie kosztorysu w postaci drzewa działów i pozycji. wariantów. Jest to szczególnie przydatne narzędzie dla tych. publikowania i wymiany elektronicznych dokumentów jest format XML. a następnie wyświetlenie go w takim zestawieniu pozwala ‘wyłapać’ wszystkie występujące nieprawidłowości. konfrontując w ten sposób dane księgowe z kosztorysowymi. kosztów materiałów. to utworzenie kosztorysu zbiorczego. Możliwie jest sortowanie pozycji według wartości. wspierany przez dużych producentów oprogramowania. IBM. Wordzie czy Internet Explorerze.

ATHENASOFT Sp.pl http://www. 601 613-717.kich bazach cenowych i cennikach oraz drukowanie formularza kalkulacji zawierającego informację. stosowanie techniki przeciągnij-i-upuść (ang. PKZ. wprowadzanie do pól tekstów i wartości numerycznych. Wraz z programem użytkownik otrzymuje ponad 270 katalogów KNR. na jakiej podstawie były prowadzone obliczenia i jak zostały ustawione opcje kosztorysu. Leszczynowa 7 Tel. Opisując działanie Normy Pro przyjęliśmy założenie.com. drag&drop).pl baza cen INTERCENBUD: http://www.pl Program do kosztorysowania 19 . kartotekę RMS obejmującą kilkanaście tysięcy elementów oraz oficjalne cenniki ministerialne do sporządzania kosztorysów inwestorskich na roboty podlegające zamówieniom publicznym.o.com. AL. fax +48 22 614 34 69 e-mail: info@athenasoft. zamykanie okien.o 03-197 Warszawa. KNP. i inne z opisami.com. z .intercenbud. wybieranie z listy. że użytkownicy znają podstawowe pojęcia systemu WINDOWS i potrafią wykonywać czynności typowe dla okienek takie jak: korzystanie z menu i przycisków. katalogi z serii AT. KNNR. zaznaczanie opcji.athenasoft. +48 22 614 34 22. ul.

POJĘCIA PODSTAWOWE Poniżej opisane są podstawowe pojęcia używane w instrukcji.mdb. Bazy danych w Normie Pro są typu MsAccess i mają rozszerzenie .welonem z włókna szklanego.mdb. itd. to Kartoteki. baza danych – to zbiór powiązanych ze sobą informacji zapisany w pliku (lub plikach) na dysku komputera. Montaż przewodu odgromowego poziomego. • Cennik RMS.) cen asortymentów robót (np. Jednospadowe konstrukcje daszków stalowych. • Baza cenowa – to zbiór danych zawierający różnego typu cenniki oraz wydawnictwa i katalogi związane z cennikami cen jednostkowych robót i obiektów. serwerze oraz innych komputerach w sieci. kartotekę jednostek miar. nazwami plików i ścieżkami dostępu do nich (czyli miejscem ich przechowywania). Każda baza jest charakteryzowana przez: identyfikator. itd. Posadzki z deszczułek dębowych. nazwę pliku.mdb. w którym się znajduje oraz ścieżkę dostępu do tego pliku. • Baza kartotek – baza danych zawierająca: kartotekę elementów RMS. zwierająca cennik RMS i cennik robót. itd. III wykonywane ręcznie na sufitach. cen elementów i stanów obiektów (np. Tynki zwykłe kat. jeśli ich dyski zostały udostępnione innym użytkownikom. Baza ta ma nazwę ListaBaz. • Baza baz cenowych (lub spis baz cenowych) – to baza zawierająca listę baz cenowych wraz z ich identyfikatorami. Okładziny i oblicowania.).mdb.: Fundamenty. Owinięcie izolacji rurociągów . sprzętu i robocizny. • Baza. 20 NORMA PRO . cennik elementów RMS – to cennik materiałów. Wraz z Normą Pro dostarczana jest jedna baza cenowa o identyfikatorze BAZACEN i nazwie pliku BazaCen.1. Zerwanie posadzek z tworzyw sztucznych. Stan surowy. kartotekę dostawców oraz tablicę przeliczników jednostek miar. Stan wykończeniowy zewnętrzny. Norma może korzystać z baz cenowych umieszczonych na różnych dyskach komputera. • Cennikiem pozycji – ogólnie i skrótowo nazywany cennik: cen jednostkowych robót (np. Plik zawierający tę bazę.).

inaczej nazywanych pozycjami składowymi. obmiar i cenę jdnostkową. lokalna grupa wariantów jest zdefiniowana i obowiązuje tylko dla danej pozycji.) • Kartoteka – to zwyczajowa nazwa pomocniczych zbiorów danych przedstawionych w formie listy. Dom jednorodzinny wolno stojący bez podpiwniczenia energooszczędny z pustaków trocinobetonowych. • Warianty – to alternatywne nakłady czy obmiary mogące występować w pozycji oraz całe pozycje lub działy. to pozycja z rozbiciem na poszczególne nakłady RMS. • Pozycja szczegółowa. to pozycja składająca się z kilku podpozycji. wraz z ich kodami ETO. zawierająca listę elementów RMS. że jej wartość wyliczana jest z wartości podpozycji. Cechą pozycji scalonej jest to. dla których określone są normy i ceny. to pozycja zawierająca tylko opis robót. budynek mieszkalno-usługowy wielorodzinny. itd. Podpozycjami mogą być pozycje szczegółowe. Pozycją scaloną jest także obiekt (np. zawierającą współczynniki przeliczania jednych jednostek na inne. Program do kosztorysowania 21 . budynek mieszkalno . • Pozycja uproszczona.cen obiektów (np. zawierająca listę jednostek miar wraz z ich kodami i nazwami.usługowy) składający się z innych obiektów lub pozycji. Kartoteka RMS. zawierająca listę dostawców wraz z ich podstawowymi danymi. nazwami i jednostkami miar. W Normie Pro znajdują się: Kartoteka dostawców. Na przykład dla pozycji o podstawie KNR 2-02 0104-01 istnieje grupa ‘cegła’. Kartoteka jednostek miar. • Pozycja scalona. w której znajdują się dwa warianty: ‘cegła budowalna pełna’ i ‘cegła dziurawka pojedyncza’. Tablica przeliczników jednostek miar. Warianty łączone są w grupy wariantów. Globalna grupa wariantów jest zdefiniowana dla całego kosztorysu. uproszczone i inne pozycje scalone.

to kosztorys utworzony z dwóch porównywanych kosztorysów. które nazywane są kosztorysami składowymi. na przykład ‘Dom jednorodzinny wolno stojący’. Główną gałęzią (czy inaczej korzeniem drzewa) jest kosztorys. Jeśli kosztorys zawiera działy. • Drzewo kosztorysu. Obiekt może składać się z innych obiektów lub pozycji. Obiektem jest również obiekt budowlany. składa się z innych kosztorysów. który można wstawić jako pozycję do cennika.• Kosztorys różnicowy. w którym uwzględnione są różnice występujące między nimi. a gałęziami następnego poziomu – poddziały bądź pozycje • Kosztorys złożony – inaczej kosztorys zbiorczy. 22 NORMA PRO . • Obiektem nazywany jest cały kosztorys lub jego dział zapisany jako kosztorys. jego gałęziami są działy. to przedstawiona w formie drzewa struktura kosztorysu.

Klucz zabezpieczający Każdy program komputerowy wymaga wielu godzin pracy i wysiłku zespołu ludzi o wysokich kwalifikacjach. jest zwykłą KRADZIEŻĄ. Trzeba sobie szczerze powiedzieć: Używanie nielegalnych kopii programów komputerowych. Dlatego producenci starają się zabezpieczyć swoje produkty przed użytkowaniem ich przez osoby nieupoważnione.exe. należy wybrać polecenie Uruchom… z menu Start i w okienku. którzy muszą być dobrze wynagradzani.2. a następnie kliknąć na przycisku OK (lub wykorzystać przycisk Przeglądaj…). Użytkownicy poprzednich wersji programu Norma powinni je zachować i zainstalować Normę Pro w innym katalogu (ponieważ bazy cenowe i katalogi w Normie Pro mają inną strukturę). W przypadku gdyby program instalacyjny nie został automatycznie uruchomiony. zwłaszcza do celów zarobkowych. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU NORMA PRO Instalacja programu Norma Pro Aby zainstalować program Norma Pro. Po wykonaniu powyższych czynności zostanie uruchomiony program. D:\Start. gdzie D: oznacza napęd CD. ♦ Do napędu CD-ROM włożyć płytkę z programem instalacyjnym. lecz nawet sprzedaż innym użytkownikom kopii tego oprogramowania. powszechnym zjawiskiem jest nie tylko nie licencjonowane używanie oprogramowania. należy: ♦ Uruchomić system WINDOWS 98/Me/XP/NT 4.0/2000. Niestety. który poprowadzi nas przez proces instalacji. obraz czy utwór muzyczny podlega ochronie i nie może być nielegalnie kopiowany. Program. tak jak książka. które się ukaże. ♦ Po automatycznym uruchomieniu się instalatora postępować zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie. Autorzy programu Norma Pro Program do kosztorysowania 23 . w pole Otwórz wpisać np.

Brak klucza (lub jego nieprawidłowe podłączenie) program sygnalizuje odmową pracy i komunikatem z prośbą o poprawienie podłączenia. gdy dwukrotnie klikniemy na nazwie kosztorysu w oknie Mój komputer lub Expoloratora Windows.wybrali zabezpieczenie sprzętowe. to prosimy o jak najszybszy kontakt z producentem lub lokalnym dystrybutorem programu. Jest to niewielkie urządzenie elektroniczne. tzw. a pomimo to pojawia się taki komunikat. Jeżeli są Państwo legalnymi użytkownikami programu i klucz jest podłączony do komputera. Klucz przez nas stosowany jest całkowicie „przezroczysty”. 24 NORMA PRO . jeśli skrót do niego zostanie umieszczony na Pulpicie. Uruchomienie programu W systemie WINDOWS program uruchamiamy z menu Start kolejno wybierając polecenia Programy | Athenasoft | Norma Pro lub. nie powoduje zakłóceń w pracy drukarki i dlatego może być dołączony do portu na stałe. które należy podczas pracy z programem instalować w porcie równoległym (między drukarką a komputerem). „klucz hardware'owy”. dwukrotnie klikając na ikonie skrótu. Możliwe jest też automatyczne uruchomienie programu.

z podstawowym menu i paskiem narzędzi. dopisać do wybranego cennika elementy z kartoteki RMS. EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU Po uruchomieniu programu Norma Pro na monitorze pojawi się okno ekranu głównego (rys. Menu Na menu programu Norma Pro składa się: ♦ Menu Plik. Rys. Ekran główny Normy Pro. skopiować cennik do in- Program do kosztorysowania 25 . usunąć i zmodyfikować bazę cenową. obejrzeć i ewentualnie zmienić zawartość wybranego cennika. utworzyć nowy cennik. otworzyć i edytować już istniejący kosztorys. importować lub skopiować bazę cenową.3. gdy jeszcze nie otworzyliśmy kosztorysu. wybrać do edycji jeden z ostatnio otwieranych kosztorysów oraz zakończyć pracę programu. dodać. 1. usunąć i zmienić dane cenników oraz obejrzeć ich zawartość. obejrzeć i zmodyfikować ustawienia wydruków. przy pomocy którego możemy utworzyć nowy kosztorys. zaimportować z pliku lub z Internetu cennik. Po wczytaniu istniejącego lub po otwarciu nowego kosztorysu zarówno menu jak i pasek narzędzi będą bardziej rozbudowane i zostaną opisane w następnych rozdziałach. skopiować lub przenieść cenniki z bazy do bazy. dodać. przy pomocy którego można utworzyć nową bazę cenową. ♦ Menu Bazy cenowe. 1) nie zawierające żadnego kosztorysu. obejrzeć i edytować dane wydawnictw i katalogów.

będący odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. będący odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. wyświetlić i edytować kartotekę RMS. które umożliwia wykorzystanie pomocy zainstalowanej w programie Norma Pro.nego cennika. ♦ Menu Narzędzia. pozwalający na obejrzenie katalogów norm i cenników pozycji. jeśli otworzymy jakikolwiek kosztorys. z których tylko cztery są dostępne: ♦ Przycisk Nowy kosztorys. z którego możemy uruchomić wcześniej zdefiniowane narzędzia (na przykład Kalkulator i Notatnik systemu WINDOWS). ♦ Menu Kartoteki. wyszukać w bazach lub cennikach element RM. ♦ Menu Okno. katalogów norm lub kosztorysu. ♦ Menu Pomoc. przy pomocy którego możemy obejrzeć i edytować listę jednostek miar. Pozostałe przyciski staną się dostępne. w którym możemy przywołać na ekran lub z niego usunąć pasek narzędzi i pasek komunikatów (stanu). ♦ Przycisk Pomoc. będący odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. wyświetlić i edytować kartotekę dostawców oraz zaktualizować kartotekę RMS na podstawie wybranego cennika. przy pomocy którego możemy ustawić opcje programu. ♦ Menu Opcje. 26 NORMA PRO . ♦ Przycisk Katalogi norm. ♦ Przycisk Otwórz kosztorys. zdefiniować opcje wydruków oraz określić obecność dodatkowych narzędzi w programie. Pasek narzędzi Pasek narzędzi zawiera serię przycisków. pozycję lub obiekt. naprawić bazy oraz utworzyć archiwum.

wartość robocizny określamy na karcie ‘Ogólne’ (rys. ‘Kursy walut’.00).Opcje programu Przed rozpoczęciem pracy z programem powinniśmy ustawić jego parametry. 2). w którym zobaczymy sześć kart: ‘Ogólne’. Oczywiście.00) lub też mogą być oddzielone kropką. i wtedy zaznaczamy opcję brak (np. 13. Karta parametrów ogólnych programu.234. ♦ W polu Separator dziesiętny: wybieramy znak oddzielający część dziesiętną liczby od jej części całkowitej. jeśli sepa- Program do kosztorysowania 27 . ‘Szukanie cen’. W tym celu z menu Opcje wybieramy polecenie Programu… Na ekranie pojawi się okno. dostępna jest karta ‘Katalogi DBD’. gdy zaznaczymy opcję kropka (np. miejsce przechowywania danych. 13 456 234. mogą być oddzielone spacją. ’Podstawowe jednostki miar’ oraz ‘Konfiguracja baz’. Jeśli korzystamy z katalogów Dynamische BauDaten. Może to być kropka lub przecinek. 13456234. ‘Szukanie cen’. ‘Ścieżki programu’. które będą obowiązywały wszystkie kosztorysy.00). sposób tworzenia kopii awaryjnych. ♦ W polu Separator tysięcy wybieramy znak oddzielający tysiące. 2. gdy zaznaczymy opcję odstęp (np. W dużej liczbie tysiące mogą nie być oddzielane.456. Ustawienia ogólne Ustawienia ogólne. Rys. takie jak separatory.

Jeśli liczba wersji jest np. wypełniamy pole W katalogu:. Jeśli liczba wersji jest równa jedności. ♦ Ci z Państwa.ratorem dziesiętnym będzie kropka. parametry przechowywane są na serwerze i zmiana wprowadzona przez jednego użytkownika będzie widziana przez wszystkich. ♦ Wpisując ilość minut w pole Kopia awaryjna co: podajemy częstość automatycznego zapisu na dysk bieżącego stanu programu. 28 NORMA PRO . ♦ Gdy zdecydujemy. z którą chcemy pracować (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). ♦ Jeśli program ma automatycznie otwierać ostatnio edytowany kosztorys. że ostatnia kopia awaryjna ma być zapisywana w pliku o rozszerzeniu . Jeśli chcemy. ♦ W polu Stawka robocizny: wpisujemy stawkę robocizny domyślną dla wszystkich nowych kosztorysów tworzonych w Normie Pro (zmiana stawki nie wpłynie na stawki w kosztorysach już istniejących). Nowa wersja tworzona jest po każdym wykonaniu polecenia zachowywania kosztorysu (polecenia Zachowaj lub Zachowaj jako…). Jeśli opcja ta nie jest zaznaczona. że każdy użytkownik może w inny sposób określić parametry programu i zachować je na swoim lokalnym komputerze. ♦ Domyślnie kopia awaryjna jest umieszczana w katalogu. to program przechowuje na dysku tylko ostatnią wersję kosztorysu.BAK. zaznaczamy opcję Wczytywanie ostatniego kosztorysu. Oznacza to. ♦ W polu Liczba wersji na dysku: określamy liczbę wersji na dysku. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program.AWA. równa 3. w którym znajdował się oryginalny kosztorys. którzy pracują w sieci powinni zaznaczyć opcję Zachowaj opcje lokalnie. aby kopia awaryjna zapisywana była w innym katalogu. ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i rozszerzeniu . przechowywane są trzy ostatnie wersje. to wykluczone jest zastosowanie jej jako separatora tysięcy.BAK. zaznaczamy opcję Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. Stawka ta w trakcie pracy nad kosztorysem może zostać zmodyfikowana. W takim przypadku otwierając kosztorys będziemy mogli wybrać wersję.

lecz następuje po niej co najmniej jeszcze jedna cyfra inna niż zero.0501 0.05 0. Opcję tę zaznaczamy.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. 0.15 0.1 0.25 0. to gdy pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0 (zgodnie z zasadą 2) 0.15 0.♦ Opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 dotyczy sposobu zaokrąglania liczb. 2.2 0.2 (zgodnie z zasadą 2) 0. Inaczej mówiąc ostatnia pozostawiona cyfra powinna być parzysta. Ten sposób zaokrąglania jest przyjęty jako domyślny.3 0.4 (zgodnie z zasadą 2) Jeśli opcja Zaokrąglanie liczb zgodnie z PN-70-N-02120 zostanie wyczyszczona. 3): Program do kosztorysowania 29 . aby taka liczba była zaokrąglana zgodnie z następującymi zasadami: 1.25 0. jeśli jest to cyfra nieparzysta (zero uważa się za cyfrę parzystą).0501 0.450 ~ ~ ~ ~ ~ 0.5 Ścieżki programu Ścieżki dostępu do katalogów norm. to ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę. które zawierają cyfrę 5 jako pierwszą odrzuconą. ostatnią pozostawioną cyfrę powiększa się o jednostkę.1 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5. ostatnia pozostawiona cyfra jest zawsze zwiększana o 1. jeśli chcemy. 1 (zgodnie z zasadą 1) 0. Przykład: zaokrąglamy do pierwszego miejsca po przecinku 0. kosztorysów i obiektów ustawiamy na karcie ‘Ścieżki programu’ (rys.05 0. Jeśli pierwsza (licząc od lewej strony) z odrzuconych cyfr jest równa 5 i nie następuje po niej żadna cyfra inna niż zero.

w którym zainstalowany został program Norma Pro. Na rys. w którym znajdują się normy. Karta. Podczas wstawiania pozycji kosztorysu pokazywane są wszystkie normy znajdujące się na pierwszej w kolejności ścieżce uzupełnione o normy znajdujące się na drugiej ścieżce. Jeśli używamy jednocześnie katalogów norm zapisanych na płycie CD na dysku twardym. to w polu tym należy umieścić obie ścieżki oddzielone średnikiem. Dlatego też ścieżka do najświeższych danych powinna zostać umieszczona jako pierwsza. należy wpisać wszystkie ścieżki dostępu oddzielone średnikami. na której wprowadzamy ścieżki dostępu do danych. 3. Ścieżki dostępu do katalogów norm. 4 w ścieżce do katalogów norm wpisano CD-ROM (dysk D:\. Rys.Rys. Jeśli katalogi norm znajdują się w różnych miejscach naszego komputera lub na różnych nośnikach. Standardowo katalogi norm znajdują się w podfolderze KAT folderu. ♦ W polu Ścieżka do katalogów norm: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Przycisk Szukaj katalogów służy do wywołania okna drzewa katalogów w poszukiwaniu lokalizacji plików katalogów. folder Norma PRO\KAT). folder KATALOGI) oraz dysk twardy (C:\. 4. 30 NORMA PRO .

jak również wtedy. w polu tym dopuszczalne jest wpisanie kilku ścieżek dostępu oddzielonych średnikami (rys. w którym zainstalowany został program Norma Pro. Po zmianie kursów w tabeli pojawi się pytanie o ich zmianę w aktualnie otwartych kosztorysach. w którym mają znaleźć się nasze nowo tworzone kosztorysy. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do kosztorysów. Obiekty. Jeśli nie znamy tej ścieżki. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu. ♦ W pole Ścieżka do programu Capital: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu.♦ W pole Ścieżka kosztorysów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Kursy walut użytych w kosztorysie będą razem z nim zapamiętane. 5). w którym zainstalowany został program Norma Pro. Jeśli nie znamy dokładnych ścieżek dostępu do obiektów. które można wstawiać do kosztorysów. praca z programem nie będzie możliwa. w którym znajdują się obiekty. gdy kosztorys przedstawiamy w walucie innej niż PLN. Domyślnie jest to podfolder KOSZTORYSY folderu.ini). Program do kosztorysowania 31 . przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj kosztorysów. 6) definiujemy używane waluty. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj Capital UWAGA! Jeśli ścieżki są podane błędnie. w którym znajduje się plik konfiguracyjny programu do zarządzania firmą – Capital (Capital. to nic innego jak kosztorysy lub ich części. Ponieważ jednak kosztorysy mogą być porozrzucane po różnych dyskach i folderach. 5. Kosztorysy znajdują się w dwóch różnych miejscach. przeszukujemy dyski i foldery po kliknięciu na przycisku Szukaj obiektów. Rys. jeśli ceny elementów RMS lub pozycji uproszczonych mogą być podawane w różnych walutach. ♦ W pole Ścieżka obiektów: wpisujemy ścieżkę dostępu do folderu. Waluty kosztorysów Na karcie ‘Kursy walut’ (rys.

to również one będą mogły korzystać z tej samej tabeli. zaś w polu Tekst opisu: – symbol waluty. Jeśli na naszym komputerze zainstalujemy programy Odbiór i Fortuna. “€” itp. który pojawiać się będzie w widokach i na wydrukach. Karta ‘Kursy walut’. 6. w polu Kurs: – kurs waluty w stosunku do waluty podstawowej. jak na rys.Rys. "zł". Ścieżka ta może zostać wpisana z klawiatury lub wprowadzona przy pomocy przycisku Szukaj tabel. klikając na przycisku Dodaj i wypełniając pola. która widoczna jest w polu Waluta podstawowa. Dodawanie nowej waluty. pojawiające się w okienku takim. W miarę potrzeby możemy dopisywać kolejne waluty. ♦ W polu Ścieżka do tabeli walut: wprowadzamy ścieżkę dostępu do tabeli walut. Rys. 7. 7. Domyślnie wprowadzona jest tylko jedna waluta – złotówki. należy na- 32 NORMA PRO . (aby uzyskać symbol ”€”. “$”. W polu Waluta: wpisujemy bankową nazwę waluty. np.

powinniśmy podświetlić ją na karcie ‘Kursy walut’ (rys. Aby zmienić dane waluty. a w szczególności jej kurs. ♦ Opcja Rozszerzone (szukaj anonimy) oznacza przeszukanie wszystkich cenników podłączonych do kosztorysu i znalezienie dla danego elementu RMS wszystkich elementów podobnych. Rys. sprzętu i robocizny. którego indeks w cenniku jest całkowicie zgodny z podanym indeksem (numerem katalogowym). wybieramy sposób wyszukiwania cen materiałów. przeszukiwane są wszystkie. Szukanie cen Sposób szukania cen w cennikach jest istotny z punktu widzenia wstawianej pozycji.cisnąć kombinację klawiszy <Alt Gr>+<U> lub włączyć klawiaturę numeryczną i nacisnąć <Alt>+<0128>). 7). 6). ♦ Opcja Szybkie (zgodność indeksu ETO) oznacza skrócony sposób wyszukiwania – szukana jest cena elementu. Na karcie ‘Szukanie cen’ (rys. zaznaczając odpowiednie opcje. Program do kosztorysowania 33 . Jeśli do kosztorysu podłączono kilka cenników. 8. gdyż w przypadku niewłaściwego wyboru ceny mogą nie zostać znalezione. 8). kliknąć na przycisku Zmień i wprowadzić właściwe dane w odpowiednie pola (rys. Karta ’Szukanie cen’. Przy pomocy przycisku Usuń usuwamy z listy podświetloną walutę.

Domyślnie bazy danych Normy Pro umieszczane są w podfolderze BazyCen folderu. gdy kosztorys korzysta z cenników wygenerowanych z internetowej bazy Intercenbud. ♦ W grupie ‘Szukanie cen jednostkowych pozycji i obiektów’ zaznaczamy opcję Ignorowanie wydawnictwa (szukanie rozszezrzone). w którym zainstalowana jest Norma Pro. dla których zostały wcześniej dobierane. podczas wstawiania nowej pozycji. Do podstawowych baz Normy Pro należą: ♦ Baza „Kartoteki. w przypadku gdy do kosztorysu podłączona jest baza np. Baza kartotek jest wspólna dla wszystkich baz cenowych znajdujących się na liście baz. że cenniki w ogóle nie będą przeszukiwane.♦ Opcja Wyłączone (baza cen odłączona) oznacza.mdb”. w jaki mają być dobierane RMS-y i ich ceny w przypadku. z indeksami KMB. Zaraz po zainstalowaniu baza ta zawiera informacje o tylko jednej bazie cen. zostaną pobrane automatycznie. zawierająca informację o ilości i lokalizacji baz cenowych założonych w systemie. gdy w cenniku nie zostanie znaleziony odpowiedni element. ♦ W grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ określamy sposób. to przy wstawianiu nowego elementu oraz uaktualnianiu kosztorysu ceny tych elementów. bez pytania użytkownika. gdy podczas szukania cen ma nie być uwzględniane wydawnictwo. w której znajdują się podstawowe cenniki RMS i pozycji dostarczane wraz z Normą Pro. proponowane RMS-y będą pobierane z kartoteki RMS. Jeśli zaznaczymy opcję wg kartoteki RMS. ♦ Zaznaczenie opcji Szukaj we wszystkich typach indeksów ETO umożliwia programowi znalezienie cen materiałów o indeksach ETO. listy baz cenowych założonych w systemie oraz sposobu korzystania z Intercenbudu znajdują się na karcie ‘Konfiguracja baz’ (rys. 9). a w nich zakładać nowe 34 NORMA PRO . Konfigurowanie baz Normy Pro Informacje o ścieżkach dostępu do kartotek. w plikach o rozszerzeniu .mdb”. Jeśli zaznaczymy opcję automatycznie. kartotekę jednostek miar oraz kartotekę dostawców. Opcja ta powinna być włączona. zawierająca kartotekę RMS. ♦ Baza „ListaBaz. w której występują indeksy o końcówce ‘99’.mdb. Wszystkie zapisane są w formacie MsAccess. Użytkownik może sam tworzyć nowe bazy cenowe.

dostawców: znajduje się ścieżka dostępu do kartoteki RMS. w którym znajdują się podstawowe bazy. Każda nowoutworzona baza cenowa zostaje wpisana na listę baz znajdującą się w bazie „ListaBaz.mdb”. klikamy na przycisku Szukaj kartotek… i szukamy pliku o nazwie „Kartoteki.m.mdb”. Konfigurowanie baz danych NormyPro. W przypadku gdy bazy zostaną przeniesione czy założone w innym miejscu lub chcemy korzystać z baz znajdujących się na serwerze. ♦ W polu Ścieżka do bazy kartoteki RMS.mdb. czyli pliku „ListaBaz. Rys. jednostek miar i dostawców. Jeśli chcemy skorzystać z innego zestawu cenników. trzeba Normie Pro podać ich położenie. 10.. 9. klikamy na przycisku Szukaj cenników… i szukamy pliku „ListaBaz. j.mdb” (rys. ♦ W polu Ścieżka do spisu baz cenowych: znajduje się ścieżka dostępu do listy baz cenowych. 10). Jeśli chcemy skorzystać z innych kartotek.mdb”. Program do kosztorysowania 35 .cenniki. Rys. czyli do pliku Kartoteki. Wybór katalogu.

12) możemy wybrać jednostki miar. Rys.dat dostarczanego na płycie CD. BAZY CENOWE I CENNIKI. Jednostki miary Na karcie ‘Podstawowe jednostki miar’ (rys. które najczęściej występują w naszych kosztorysach.dat z danymi Intercenbudu. 11. wysyłając zapytanie do Intercenbudu zapisanego w postaci pliku icb. 36 NORMA PRO . Kolejność jednostek na liście regulujemy przyciskami W górę i W dół. Dokładne informacje o bazach Normy oraz opis korzystania z Intercenbudu znajdziecie Państwo w rozdziałach KARTOTEKI oraz CENY. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – poprzez Internet użytkownik będzie mógł korzystać z bazy na bieżąco. Zaznaczoną jednostkę usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń.♦ W dolnej części okna z rys. ułatwiając nam wybór.dat lub wybrać ją po kliknięciu na przycisku Szukaj Intercenbudu… (rys. 9 znajdują się opcje sterujące korzystaniem z Intercenbudu – internetowej bazy cen materiałów budowlanych. 11). W tym wypadku w polu Ścieżka/adres: należy wpisać ścieżkę dostępu do pliku icb. Wybór lokalizacji pliku Icb. • Zaznaczając opcję ‘Intercenbud’ – lokalnie użytkownik będzie mógł korzystać z bazy off line. w miarę potrzeby wysyłając zapytanie do Intercenbudu. Nową jednostkę wprowadzamy na listę po wpisaniu jej symbolu w polu i kliknięciu na przycisku Dodaj. Lista tych jednostek pokazywana jest w oknie edycji danych pozycji i elementu RMS. W polu Ścieżka/adres: pojawi się adres strony dającej dostęp do bazy. on line.

w przeciwnym wypadku zostaną wyszarzone i nie będzie można z nich korzystać. Rys. 12.Rys. W polu Waluta cen w katalogach: wybieramy walutę katalogów. Dla starszych katalogów jest to DEM (lub DM). Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten Po zainstalowaniu katalogów i cennika Dynamische BauDaten w Normie Pro pojawią się ikony umożliwiające przeglądanie i wstawianie pobranych z nich pozycji. Program do kosztorysowania 37 . odpowiednie ikony staną się aktywne. których aktualnie używamy. dla nowszych – EURO. Karta ’Podstawowe jednostki miar’. Jeśli zaznaczymy opcję Włączona obsługa katalogów DBD. Na karcie ‘Katalogi DBD’ określamy opcje korzystania z tych katalogów. 13. Opcje korzystania z katalogów Dynamische BauDaten.

godząc się na ceny proponowane przez cenniki lub wprowadzając swoje własne (rozdziały CENY. 6. Otwieramy nowy kosztorys (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Określamy opcje kosztorysu (rozdział OPCJE KOSZTORYSU). 38 NORMA PRO . ELEMENTY RMS. Widok Przedmiar oraz rozdział EDYCJA OBMIARU). Sprawdzamy poprawność kosztorysu (rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE). Określamy ceny elementów RMS lub ceny jednostkowe pozycji uproszczonych. 7. jeśli w przyszłości będą wprowadzane jakieś zmiany. 9. Zachowujemy kosztorys na dysku (rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU) 10. Wstawiamy pozycje kosztorysu i elementy RMS. BAZY CENOWE i CENNIKI oraz WIDOKI). Określamy narzuty na materiały.Schemat tworzenia kosztorysu 1. 8. 3. 4. drukujemy kosztorys (rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). WARIANTY). DZIAŁY KOSZTORYSU. działy i cały kosztorys (rozdział NARZUTY). zamykamy kosztorys. 5. Jeśli ta wersja kosztorysu jest ostateczna. Przeglądamy i ewentualnie drukujemy zestawienia (rozdział ZESTAWIENIA). 2. Określamy obmiary poszczególnych pozycji (rozdział WIDOKI. dzielimy kosztorys na działy (rozdziały POZYCJE KOSZTORYSU.

Struktura drzewa jest wielopoziomowa. rozdziału. katalogów własnych. KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW Wszystkie zainstalowane w systemie katalogi norm oraz bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów są dostępne po kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. tabeli i pozycji. 14. Po ukazaniu się okna (rys. grupa „Katalogi norm” obejmująca katalogi norm oraz grupa „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” zawierająca cenniki obiektów i cenniki pozycji jednostkowych. lecz zawierają nieco inną informację. Rys. zaś w prawej – zawartość w danym momencie podświetlonej gałęzi. na którym znajdują się: „pozycja niekatalogowa". cenników obiektów oraz cenników jednostkowych pozycji. Katalogi norm i cenniki traktowane są podobnie. Okno katalogów norm pojawia się również podczas wprowadzania pozycji kosztorysu i służy do wybrania katalogu. W lewej wyświetlane jest drzewo. Okno katalogów i baz cen składa się z dwóch części. Drzewo ma jeden podstawowy poziom.4. Okno katalogów norm i baz cen jednostkowych pozycji i obiektów. 14) mamy możliwość przeglądania poszczególnych poziomów katalogów dostarczanych przez różne firmy. Program do kosztorysowania 39 . do 10 poziomów zagłębienia.

Grupy . katalogu lub podkatalogu w drzewie powoduje wyświetlenie w prawym oknie ich opisu lub zawartości. 40 NORMA PRO . pozwalając na dodawanie nowych katalogów. • W polu Znajdź: pojawiają się kolejno numery wybieranych katalogów. można rozwinąć gałąź drzewa. jednostka miary. Główny pasek narzędzi Pasek narzędzi katalogów umożliwia poruszanie się po katalogach. rozdziałów i pozycji oraz dodawanie do tych pozycji dowolnych nakładów. według którego będą przeszukiwane kolejne poziomy drzewa katalogów. Na przykład dla katalogów pojawia się informacja o wydawnictwie i czasie wydania. oznacza. a dla pozycji – jej opis. tabel i pozycji. podkatalogi i pozycje. i – w przypadku cenników – cena. Można tu również wpisać podstawę lub fragment tekstu. składającym się z obiektów podrzędnych. katalogi i podkatalogi – ikoną . gdy wstawiamy pozycję i jest wciśnięty przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji i służy do wyświetlenia nakładów na poszczególne RMS-y. Jeśli ikona pozycji ma „nóżki” . • Przycisk Pokaż nakłady RMS jest aktywny tylko wtedy.Podświetlenie grupy. Jeśli obok elementu znajduje się znak +. katalogów i pozycji Drzewo może zawierać grupy. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. Do kosztorysu można wstawiać tylko pozycje oznaczone ikoną lub wyświetlone w prawej części okna. katalogi. że jest pozycją scaloną złożoną z kilku podpozycji lub obiektem. zaś pozycje – oznaczone są ikoną ikoną . rozdziałów. Oznaczenie grup. • Przycisk Pokaż/Ukryj drzewo katalogów pozwala włączyć bądź wyłączyć okno pokazywania drzewa katalogów • Przycisk Wyświetlaj/Schowaj opis pozycji umożliwia wyświetlenie opisu podświetlonego katalogu czy pozycji. wyszukiwanie potrzebnych pozycji oraz zapamiętywanie położenia najczęściej używanego katalogu.

• Przycisk Konfiguruj wyszukiwanie umożliwia zdefiniowanie opcji wyszukiwania katalogów. • Przycisk Zamknięcie okna powoduje zamknięcie okna katalogów. Po kliknięciu na strzałce wyświetlany jest numer poziomu drzewa.. • Przycisk Zapamiętaj poziom umożliwia zapamiętanie poziomu. • Opcja Szukaj w katalogach ustawia szukanie na katalogi norm • Opcja Szukaj w cennikach ustawia szukanie na cenniki. • Przycisk Wstaw zaznaczoną pozycję pozwala wstawić do kosztorysu wybraną pozycję. bazy cenowej.• Przyciskiem Szukaj w. uruchamiamy wyszukiwanie według numeru katalogu lub fragmentu tekstu wpisanego w polu Szukany tekst: i opcji wybranej aktualnie z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce. na którym ma się ustawić wskaźnik po ponownym wywołaniu okna katalogów. • Przycisk Wybrane/Wszystkie katalogi umożliwia wyświetlenie katalogów zaznaczonych jako ulubione lub wszystkich katalogów. lub ) • Przycisk Zapamiętaj pozycję szukania pozwala na zaznaczenie miejsca. • Przycisk Dodaj do ulubionych pozwala dodać katalog do listy wybranych katalogów. Szukaj w bieżących pozwala przejrzeć bieżący poziom. na którym aktualnie się znajdujemy. rozdziału lub tabeli. • Przycisk Poziom wyżej umożliwia przejście do poziomu nadrzędnego w stosunku do bieżącego. Program do kosztorysowania 41 . od którego zacznie się ponowne przeszukiwanie. a Szukaj w całości daje możliwość przeszukania wszystkich katalogów lub cenników. • Przyciskiem Usuń z ulubionych można usunąć katalog z listy wybranych katalogów. Szukaj wewnątrz umożliwia przeszukanie w głąb aktualnie podświetlonej pozycji (katalogu.. Po zmianie sposobu szukania ikona przycisku zmieni się na odpowiadającą danemu sposobowi ( . cennika).

który istnieje na dysku w ścieżce dostępu do katalogów. • Przycisk Usuń służy do usuwania elementów drzewa katalogów i cenników. • Przycisk Skrócone/Pełne nazwy ułatwia wyświetlanie pozycji skracając jej nazwę. a w pozycjch wyświetlany jest tekst nie powtarzający się.• Jeśli wyświetliliśmy opis katalogu. usuwanie i modyfikowanie danych katalogów norm oraz modyfikowanie danych zawartych w cennikach jednostkowych pozycji (opis paska znajduje się w następnym podrozdziale). • Przycisk Włącz/Wyłącz edycję katalogów służy do wyświetlenia paska narzędzi z ikonami umożliwiającymi dodawanie nowych. stylu i rozmiaru czcionki w oknie katalogów norm. • Przycisk Edytuj umożliwia edycję danych podkatalogów i pozycji. że jeśli w danej tablicy katalogów we wszystkich pozycjach na początku nazwy występuje ten sam fragment tekstu. • Przycisk Nowa grupa pozwala na utworzenie nowej grupy katalogów. • Przycisk Czcionka okna katalogów umożliwia wybór rodzaju. to możemy zapisać go do schowka klikając na przycisku Kopiuj opis do schowka. 42 NORMA PRO . Pasek narzędzi modyfikacji zawartości katalogów • Przycisk Pokaz nakłady katalogu umożliwia wyświetlenie wszystkich nakładów używanych w danym katalogu • Przycisk Wstaw katalog pozwala wstawić do struktury katalog. to fragment ten pokazywany jest w kolumnie opisu dla tej tablicy. Wciśnięcie przycisku powoduje.

opisem i. • Przycisk Dodaj nowy podkatalog umożliwia dodanie do katalogu nowego podkatalogu. w którym można ustawić hasło dostępu do edycji danych katalogów. Klikanie na kolejnych gałęziach drzewa katalogów powoduje rozwinięcie rozdziału i tabeli. • Przycisk Edytuj warianty pozwala na dodawanie. Jednocześnie z prawej strony okna pokazywane są elementy kolejnego poziomu wraz z podstawą. jeżeli jest to pozycja – jednostką miary. Katalogi norm Katalogi norm znajdują się w grupie „Katalogi norm”. pozwalającego na zdefiniowanie danych nakładu i dopisanie go do listy. • Przycisk Pokaż zabezpieczenia katalogu wywołuje okno. • Przycisk Ustaw wariant umożliwia przyporządkowanie zaznaczonego nakładu do wybranego wariantu. usuwanie i modyfikacje grup wariantów i wariantów dla zaznaczonej pozycji. • Przycisk Usuń zaznaczony nakład umożliwia usunięcie zaznaczonego nakładu. • Przycisk Dodaj nakład do wybranej pozycji służy do wywołania okna. • Przycisk Modyfikuj opis pozwala zmienić opis katalogu lub podkatalogu. • Przycisk Dodaj nową pozycję pozwala na dodanie nowej pozycji do podkatalogu. które w przyjętej konwencji są po prostu podkatalogami katalogu. Program do kosztorysowania 43 .• Przyciskiem Dodaj nowy katalog do grupy można dodać nowy katalog.

Na przykład: • nową grupę można utworzyć na najwyższym poziomie lub dodać jako podgrupę do istniejącej grupy. pozwalając na dodawanie nowych katalogów. Jeśli użytkownik chce to ograniczenie obejść. rozdziałów i pozycji oraz dodawania do tych pozycji dowolnych nakładów. • nowy katalog można dodać tylko do istniejącej grupy.Rys. • nowy podkatalog można utworzyć w istniejącym katalogu lub podkatalogu. Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość tworzenia swoich własnych katalogów od podstaw. które są w danym momencie możliwe do wykonania. czy dana gałąź drzewa jest katalogiem czy podkatalogiem i odpowiednio do tego uaktywnia przyciski symbolizujące czynności. Wtedy będzie je mógł modyfikować stosownie do swoich potrzeb. 15. Rozwinięte drzewo katalogów norm. wydawnictwo). gdy znajdujemy się w podkatalogu. 44 NORMA PRO . a następnie wybrane standardowe katalogi skopiować do tej grupy (zmieniając np. Katalogi dostarczane wraz z Normą Pro są zabezpieczone hasłem i niedostępne do edycji. może utworzyć grupę katalogów własnych. Pozycje katalogowe nie mają cen – ceny wyszukiwane są w cennikach podłączonych do kosztorysu. • nową pozycję można dopisać tylko wtedy. Program wie.

Jeśli podświetlimy pozycję „niekatalogowa” i klikniemy . nowa grupa zostanie na przycisku utworzona na najwyższym poziomie drzewa. grupę „Katalogi norm” lub podgrupę należącą do grupy „Katalogi norm”. a . Aby wstawić katalog. Tworzenie nowych katalogów. Jeśli podświetlimy jakąś podgrupę. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. katalogi własne W Normie Pro nie ma wyróżnionego katalogu własnego – wszystkie katalogi traktowane są tak samo i mają taką samą strukturę W dowolnym momencie można utworzyć nowy katalog i wstawiać do niego pozycje z kosztorysów lub innych katalogów. Jeśli podświetlimy gałąź „Katalogi norm”. do której ma należeć. to znaczy tylko wtedy. Program do kosztorysowania 45 . Po wypełnieniu następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog danych katalogu (rys. nowa grupa zostanie utworzona jako podgrupa tej grupy. 16) i kliknięciu na OK. gdy podświetlimy pozycję „niekatalogowa”. gdy przycisk Nowa grupa jest aktywny.Tworzenie nowej grupy katalogów Nową grupę katalogów można utworzyć. trzeba podświetlić grupę. to nowa grupa zostanie utworzona jako kolejna podgrupa tej grupy.

Po kliknięciu na przycisku wyświetlane jest okno z danymi podkatalogu (rys. można przejść do jego edycji. Do podkatalogu można dodawać pozycje i/lub następne podkatalogi. Jeśli katalog nie był zabezpiewchodzimy kliknięciem na przycisku czony hasłem. Rys. Jeżeli chcemy wybrać dla katalogu jednostkę miary lub określić normy inne niż 1. Modyfikacje danych katalogów Edycji mogą zostać poddane katalogi własne. Podobnie wstawiane są podkatalogi. 46 NORMA PRO .Rys. i po wypełnieniu – tworzony jest nowy podkatalog. 17. należy kliknąć na przycisku i odblokować edycję.Wprowadzanie danych nowego katalogu. 17). W tryb edycji . 16. Jeśli został zabezpieczony hasłem. oraz – jeśli dysponujemy hasłem – standardowe katalogi dostarczane wraz Normą pro. zaznaczamy pola wyboru Jednostka obmiaru: lub Współczynniki norm:. Wstawianie nowego podkatalogu.

jego numer lub nazwa wydawcy. Aby kopiowanie doszło do skutku. Program do kosztorysowania 47 . w oknie tworzenia kopii (takim jak na rys. Rys. wywołując z menu podręcznego polecenie Utwórz kopię katalogu. Okno edycji opisu katalogu. Kopiowanie katalogu Zaznaczony katalog można skopiować. 16) musi być zmieniona co najmniej jedna z trzech podstawowych danych: typ katalogu. Wyświetlanie i modyfikowanie nakładów katalogu Nakłady występujące w całym katalogu można obejrzeć po kliknięciu na przycisku .Edycja opisu katalogów i podkatalogów Jeśli zaznaczymy katalog lub podkatalog. zostanie uaktywniony przycisk wywołujący okno edycji opisu katalogu. 18.

a na przycisku Zmień… w wierszu Hasło. W oknie edycji nakładu (rys. zaś po kliknięciu na W oknie nakładów można dodać nakład do katalogu (Dodaj). Okno edycji nakładu w katalogach. 19. W tryb zabezpieczania wchodzimy kliknięciem na przycisku . wyświetlimy robociznę. Klikając na przyciskach . Rys. Po kliknięciu na przycisku OK nakład znajdzie się na liście. 20. W wyświetlonym oknie (rys. 48 NORMA PRO . Okno z listą nakładów występujących w podświetlonym katalogu. usunąć (Usuń) lub zmodyfikować (Edytuj). aby zablokować lub odblokować edycję. . aby zmienić lub usunąć hasło.Rys. 21) klikamy na przycisku Zmień… w wierszu Edycja:. 20) wybieramy typ nakładu. lub sprzęt. materiały zobaczymy wszystkie nakłady. jednostkę miary i klasyfikację oraz wpisujemy nazwę i indeks ETO. Zabezpieczanie katalogów hasłem Aby nie dopuścić do wprowadzania zmian w katalogach przez nieuprawnione osoby. każdy katalog utworzony przez użytkownika może zostać zabezpieczony hasłem.

usuwanie i edycja danych pozycji w katalogu W drzewie katalogów możemy dodać nową pozycję. jest przyjmowana jako domyślna dla nowej pozycji. ponownie klikamy na przyci. jeśli domyślne nie są właściwe. Dodawanie. 22. w oknie z rys. to po próbie usunięcia czy modyfikacji zostanie wyprowadzony następujący komunikat: Jeżelii zdecydujemy się odblokować edycję. Pojawi się wtedy okienko z danymi nowej pozycji (rys. ewentualnie wprowadzamy jednostkę obmiaru i współczynniki norm. przycisku Wypełniamy opis.Rys. Rys. Odblokowanie edycji nastąpi po wprowadzeniu poprawnego hasła w okienku takim. jeśli nie – program prosi o wybranie właściwej jednostki. Jeśli katalog zostanie zabezpieczony. 23). jeśli klikniemy na . Okno zabezpieczenia katalogu z oknami blokowania edycji i wprowadzania hasła. Program do kosztorysowania 49 . 22. 21 wykorzystujemy przycisk Zmień… w wierszu sku Edycja:. Okno wprowadzania hasła do odblokowania edycji. Jeśli podkatalog (tablica) ma jednostkę miary. jak pokazano na rys. 21.

usuwania i modyfikowania grup i wariantów (rys. usuwać i modyfikować grupy wariantów i warianty. Usuń i Zmień do dodawania. w którym deklarujemy sposób. Wstawianie nowej pozycji do katalogu. Jeśli 50 NORMA PRO .Rys. 24. Jeśli usuwamy lub zmieniamy grupę wariantów. w jaki będą potraktowane nakłady przypisane do tych grup. Modyfikowanie wariantów w danej pozycji Dla zaznaczonej pozycji katalogu można dodawać. Rys. Okno edycji wariantów nakładów występujących w danej pozycji z oknami edycji danych grupy i wariantu. należy zaznaczyć daną pozycję. gdy grupa ma tylko jeden wariant nakładu. do której już zostały przyporządkowane nakłady. który może istnieć w pozycji lub nie. razem z usuwaną grupą wariantów zostaną usunięte wszystkie nakłady do niej należące (opcja Usuń z pozycji nakłady należące do tej grupy wariantów). Aby to zrobić. program wyprowadzi nowe okno. Po pojawieniu się okna edycji a następnie kliknąć na przycisku wariantów wykorzystujemy przyciski Dodaj. 24). Jeśli dodajemy lub zmieniamy grupę wariantów. Tak więc informacja o wariantach może zostać z nakładów usunięta i wtedy wszystkie te nakłady zostaną wstawione do pozycji (opcja Pozbaw nakłady wariantów (nakłady staną się obowiązkowe)). zaś opcję Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma zaznaczamy wtedy. w polu Nazwa: wprowadzamy nazwę grupy. . 23.

Jeśli dla pozycji istnieją warianty RMS. a warianty – Program do kosztorysowania 51 . będą teraz należały do nowej. Wyświetlanie nakładów dla wybranej pozycji Listę RMS-ów przywiązanych do danej pozycji (rys. . 26) można wyświetlić po kliknięciu na przycisku . zostaną przedstawione w postaci drzewa. co oznacza. w którym określamy sposób traktowania nakładów. W liście RMS-ów grupy wariantów oznaczane są ikoną ikoną . 25. że nakłady należące do ‘starej’ grupy.grupa była modyfikowana przy zaznaczonej opcji Alternatywa pojedyncza – jest/nie ma staje się aktywna opcja Pozostaw nakłady w grupie. Okno. Rys. gdy grupa wariantów jest usuwana bądź zmieniana. przy czym wcześniej musi być włączona opcja pokazywania opisów (czyli wciśnięty przycisk ).

Okno katalogów norm z wyświetlonymi nakładami . 27) zaznaczamy typ nakładu (Typ główny nakładu). a następnie kliknąć na przycisku . należy ją podświetlić.Rys. 26. który znajduje się w liście danego katalogu. który wstawiamy. które się ukaże (podobnym do tego z rys. W oknie. Tak więc jeśli tworzymy nową pozycję z nakładami. usuwanie i edycja nakładu w pozycji Do podświetlonej pozycji można dodać dowolny nakład. następnie w polu RMS wybieramy z listy ten RMS. Aby dodać nakład do pozycji. jak będą liczone nakłady pomocnicze (pola Wlicz do nakładów pomocniczych: i Nakład pomocniczy liczony od:). 52 NORMA PRO . których nie ma w katalogu najpierw trzeba je wprowadzić do tego katalogu. wypełniamy pola Norma oraz decydujemy. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Norma stała. Dodawanie. Edycję nakładu przeprowadzamy w oknie ‘Szczegóły nakładu pozycji’ (rys. 27) po zaznaczeniu nakładu i wybraniu z menu podręcznego polecenia Edytuj. Jeżeli nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji.

28). to nakład ten można przyporządkować do wybranego wariantu. którym wywołujemy okno uaktywni się przycisk wyboru wariantów (rys. Okno wyboru wariantu dla zaznaczonego nakładu. Program do kosztorysowania 53 . po czym zaznaczony nakład zostanie umieszczony w wybranej grupie i wariancie. 28. 27.Rys. Ekran edycji danych nakładu. Rys. W takiej sytuacji (Ustaw wariant). Przyporządkowanie nakładu do danego wariantu Jeśli na liście nakładów wyświetlonej dla danej pozycji (patrz rys. a w pozycji tej występują warianty. Po zaznaczeniu odpowiedniej grupy i wariantu klikamy na OK. 26) zaznaczymy jakiś nakład.

Do ustawienia wariantu można użyć również polecenia Ustaw wariant z menu podręcznego. możemy łatwo go wstawić do drzewa katalogów. zaznaczamy je myszą z użyciem klawiszy <Ctrl> lub <Shift> i klikamy na OK. podkatalog czy pozycja nie będzie mogła być przeniesiona we wskazane miejsce. które uzyskujemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na danej pozycji w drzewie katalogów. Przycisk jest dostępny tylko wtedy. gdy znajdujemy się na najwyższym poziomie drzewa katalogów. Jeśli w trakcie przeciągania wskaźnik myszy przyjmie kształt przekreślonej strzałki . Przenoszenie grup. katalog. 14). Lista katalogów zainstalowanych w systemie. katalogów i pozycji Jeśli chcemy przesunąć grupę lub katalog w inne miejsce. Podkamy na przycisku świetlamy katalog. za którym ma być umieszczony (rys. którego nie mamy w drzewie. Rys. 29. Jeśli chcemy wprowadzić więcej katalogów. W tym celu kliwywołując okienko takie jak na rys. którego nie mamy w strukturze i klikamy na przycisku OK. 54 NORMA PRO . w folderze katalogów znajduje się katalog. wybrana grupa. Wstawianie katalogów z dysku Jeśli na dysku. 29. należy go złapać lewym przyciskiem myszy i przeciągnąć na katalog.

Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów W oknie katalogów norm. Program do kosztorysowania 55 . asortymentów robót. W niektórych przypadkach cena pozycji jest podawana dla kilku jednostek miar. to znaczy nie jest wyświetlana w postaci drzewa. Oczywiście. Rys. w grupie „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów” umieszczone zostały cenniki pozycji uproszczonych. Okno cenników pozycji i obiektów. 30). Rys. Cenniki te mogą zostać oglądane również w inny sposób – poprzez wywołanie polecenia Pokaż cennik… z menu Ceny. do których należą pozycje lub podkatalogi. W tym wypadku pozycja zawiera informację o cenie i wraz z nią jest wstawiana do kosztorysu. elementów obiektów oraz obiektów (rys. Kolejnym poziomem drzewa są katalogi. robót. 31. Pojawienie się pola wyboru w kolumnie jednostek miar lub cen oznacza. a cenniki w niej zawarte są jej podgrupami. która jest aktualnie wyświetlona. niż ta. z tym że tam struktura cennika jest płaska. w kolumnie „Cena” pojawi się nowa cena. że daną pozycję można wybrać z inną jednostką miary lub z inną ceną. jeśli zostanie wybrana nowa jednostka miary. 30. Każda baza cen stanowi oddzielną grupę.

33). a następnie okno danych katalogu (rys. do której ma należeć. 33. 32). 32. Pozycja KNNR 3 0201-01 występuje w trzech wariantach. a następnie kliknąć na przycisku Dodaj nowy katalog . różnią się tylko numerem wariantu dopisanym na końcu podstawy (rys. Rys. Tworzenie nowych katalogów dla baz cenowych Nowe katalogi dla baz cenowych tworzy się tak samo jak dla katalogów norm. trzeba podświetlić grupę. Pozycje z wariantami. Aby wstawić katalog. na liście pozycji mogą pojawić się takie pozycje. które występują w kilku wariantach. Dane wydawnictwa i dane katalogu. Mają one taką samą podstawę. Pojawi się okno danych wydawnictwa.W prawej części okna. Rys. 56 NORMA PRO .

wystarczy kliknąć na nim prawym przciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Modyfikuj. na liście wyboru w polu Program do kosztorysowania 57 . które się pokaże (rys. na liście rozwijalnej w polu Katalog: Nazwa pojawią się tylko te katalogi. Okno wprowadzania danych podkatalogu dla baz cen jednostkowych pozycji i obiektów.Po wypełnieniu tych danych i kliknięciu na OK. 35. Jeżeli w polu Wydawnictwo zostanie wybrane znane już wcześniej wydawnictwo. Jeśli zmieniamy wydawnictwo. Wydawnictwa i katalogi. Okno edycji danych katalogu w bazach cenowych. W polu Katalog: wybieramy z listy nazwę i numer katalogu. 35) w polu Wydawnictwo: wprowadzamy nazwę wydawnictwa lub wybieramy ją z listy. należy kliknąć na przycisku dane (patrz okno z rys. wyPodobnie wstawiane są podkatalogi. nowy katalog zostanie umieszczony w strukturze drzewa. Rys. W oknie. 34) i po wypełnieniu jego danych – tworzony jest nowy podkatalog. które związane są z tym wydawnictwem. Tak samo jest z numerem katalogu: jeśli wybrany jest znany katalog. Modyfikacja danych katalogu Aby zmienić dane katalogu. BAZY CENOWE I CENNIKI. Do nowego katalogu można następnie wstawiać podkatalogi lub pozycje i obiekty. i w wyświetlonym oknie wprowadzić jego Rys. Dokładny opis obsługi danych wydawnictwa i danych katalogu znajduje się w rozdziale CENY. Po kliknięciu na przycisku świetlane jest okno podkatalogu (rys. 34. 78).

Aby dodać pozycję. Przeszukiwanie katalogów według zadanej podstawy Dużym ułatwieniem w procesie wstawiania pozycji jest możliwość jej wyszukania według podstawy i zapamiętania położenia znalezionego miejsca. Poszukiwaną podstawę lub jej fragment wpisujemy w polu Znajdź: a następnie naciskamy klawisz <Enter>. ). należy kliknąć na przycisku wyświetlonym oknie wprowadzić jego dane (patrz okno z rys. Jeśli konieczne jest wprowadzenie nowego katalogu. Jeśli po znalezieniu pozycji klikniemy na przycisku Zapamiętaj poziom ( się okno w następnym wywołaniu. 36. iw Dodawanie nowej pozycji do cennika Dodanie nowej pozycji do katalogu powoduje automatyczne dodanie tej pozycji do właściwego cennika. Okno wprowadzania danych pozycji. wystarczy kliknąć na przycisku . Można też z listy wybrać jedną z ostatnio wyszukiwanych pozycji. 79). zaznaczymy miejsce. którym zgłosi 58 NORMA PRO . 36). Rys. Pojawi się wtedy okno z danymi nowej pozycji (rys.Katalog: Numer znajdą się tylko numery tego katalogu.

jeśli chcemy kontynuowac szukanie lub przejść do wykonywania następnych czynności. które wyświetlane są w drzewie katalogów. znalezione pozycje zostaną przedstawione w postaci listy. Przeszukiwane są tylko te katalogi. przy czym: • Jeśli chcemy zobaczyć wszystkie znalezione pozycje. które wywołamy przyciskiem Konfiguruj wyszukiwanie (rys. to wyszukiwanie będzie przeprowadzone tylko w nich. ♦ Aby program kolejno zatrzymywał się na każdej znalezionej pozycji. a następnie klikamy na przycisku Szukaj w. Przy dużej ilości katalogów i wolnym komputerze proces wyszukiwania może trwać długo.. w grupie ‘Wyszukiwanie’ zaznaczamy opcję Pojedynczo. Po znalezieniu pozycji należy powtórnie kliknąć na przycisku. opcję KNR lub Ceny. Przed uruchomieniem szukania dobrze jest sprawdzić i ustalić opcje szukania. Konfigurowanie wyszukiwania tekstu ♦ Jeżeli zaznaczymy opcję Lista. 37).. zaznaczamy . Program do kosztorysowania 59 . Rys. którym uruchomiliśmy szukanie. czyścimy opcję Pokaż wszystkie znalezione i w polu Maksymalna ilość wyników: wpisujemy liczbę jednorazowo oglądanych elementów listy. • Jeśli wyszukane pozycje chcemy oglądać porcjami. czyli gdy na przykład mamy wyświetlone katalogi ulubione. zaznaczamy opcję Pokaż wszystkie znalezione.Przeszukiwanie katalogów i cenników według zadanego fragmentu tekstu Katalogi norm można również przeszukać według zadanego fragmentu tekstu. Poszukiwany fragment tekstu wpisujemy w polu Znajdź:. 37.

Rys. należy: ♦ dwukrotnie na niej kliknąć lub ♦ nacisnąć klawisz <Enter> lub ♦ kliknąć na przycisku lub ♦ przeciągnąć do okna kosztorysu. Pozycje scalone i obiekty składające się z innych obiektów. 38. Podświetlenie pozycji i kliknięcie nas przycisku OK ustawi nas na tej pozycji w oknie katalogów. to znaczy pozycje oznaczone ikoną ‘z nóżkami ’ ( ) wstawiamy przez przeciąganie lub przy pomocy przycisku Wybór pozycji ( ). 38). (Wybór pozycji). ich lista jest wyświetlana w oknie (rys. 60 NORMA PRO . Wstawianie pozycji do kosztorysu Aby wstawić do kosztorysu podświetloną pozycję. Znalezione pozycje zawierające słowo „cegła”.Jeśli zostaną znalezione jakieś pozycje.

drogi itd. 39). Norma Pro pozwala na wstawianie do kosztorysów pozycji z katalogu DBD-Bauteile. Rys. ogrodzenia. W przypadku cenników menu podręczne umożliwia wstawianie. jak na przykład roboty murowe. na pasku narzędzi wyświetli ikony odpowiadające tym częściom danych. w którym znajdziemy różnego typu roboty. że katalogi te zostały zainstalowane w naszym komputerze. tynkarskie i sztukatorskie. zawierającego aktualnie dostępne polecenia. Program do kosztorysowania 61 . instalatorskie. instalacje wodne. itd (u nas pozycje uproszczone). ściany. takie jak pokrycia dachowe. ulice. Menu podręczne dla pozycji katalogu. Jeśli program wykryje. place.Wyświetlanie menu podręcznego Wiele operacji na elementach katalogów można wykonać korzystając z menu podręcznego. usuwanie i modyfikowanie ich zawartości. 39. (u nas obiekty) oraz katalogu STLB-Bau. które mogą zostać wstawione do kosztorysów. który zawiera elementy budowlane i konstrukcyjne. blacharskie. stropy. Katalogi DBD – Dynamische BauDaten Norma Pro umożliwia współpracę z niemieckimi katalogami Dynamische BauDaten. Menu podręczne wywołujemy po kliknięciu na elemencie prawym przyciskiem myszy (rys.

41. Rys. 62 NORMA PRO . Po wybraniu odpowiedniej pozycji i kliknięciu na przycisku znajdzie się ona w kosztorysie. 40. który zostaje wyświetlony w oknie takim jak na rys. Ikona symbolizuje katalog DBD-Bauteile. Schemat katalogów DBD.Pozycje z tych katalogów można wstawić do kosztorysu Rys. 41. Okno katalogu DBD-Bauteile – typy elementów.

Ikona oznacza wywołanie katalogu STLB-Bau. 42. 42. Po wstawieniu pozycji w widoku kosztorysu i w niektórych innych widokach pojawią się przyciski służące do wstawiania pozycji z tych katalogów . oraz przycisk Bauteile. Okno katalogu STLB-Bau. którego okno wygląda wstawiamy zaznaczoną pozycję do tak jak na rys. Rys. Przyciskiem kosztorysu. umożliwiający edycję obmiaru pozycji DBD- Program do kosztorysowania 63 .

należy wybrać polecenie Jednostki miary… z menu Kartoteki (gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy otwarty jest co najmniej jeden kosztorys). wybierając sposób sortowania w polu Sortuj według: lub klikając na nagłówku odpowiedniej kolumny. KARTOTEKI Kartoteki jednostek miar. Przycisk wartości listy. dołączonych do programu. Przyciskami . 64 NORMA PRO . po czym pokaże się okienko takie jak na rys. usuwamy lub modyfikujemy jed. . Kartoteka jednostek miar Kartoteka jednostek miar zawiera listę jednostek miar z ich kodami i nazwami. a co za tym idzie cenników. elementów RMS i dostawców znajdują się bazie Kartoteki. przy czym powtórne kliknięcie na posortowanej kolumnie zmienia kierunek sortowania. dodajemy. 43. zaś przyciskami (usunięcia nie da się anulować!). Kartoteka jednostek miar. 43.mdb i są wspólne dla wszystkich baz cenowych. Rys. potwierdzamy lub anulujemy zmiany służy do odświeżenia za- nostki. Zawartość kartoteki można sortować według kodu i nazwy.5. Aby otworzyć kartotekę.

Tabela przeliczników jednostek miar
W menu Ceny, po kliknięciu na poleceniu Przeliczanie jednostek miar pojawia się tablica konwersji jednostek miar (rys. 44).

Rys. 44. Tabela konwersji jednostek miar.

W tabeli znajduje się lista przeliczników jednostek miar obejmująca nie tylko standardowe jednostki (jak na przykład przeliczenie hektarów na ary, czy dm3 na cm3), ale również jednostki związane z konkretnym indeksem. Jeśli na przykład wiemy, że arkusz styropianu o konkretnym indeksie i klasyfikacji waży określoną ilość kilogramów, to dane te możemy umieścić w tabeli. Aby dodać nowy przelicznik do tabeli, klikamy na przycii w oknie pokazanym sku z prawej wprowadzamy wszystkie potrzebne dane.

Kartoteka RMS
Do programu Norma Pro została dołączona duża baza danych zawierająca informacje o zawodach, materiałach i sprzęcie. Baza ta jest dostępna po wybraniu polecenia Kartoteka RMS… z menu Kartoteki (w momencie, gdy jeszcze nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) lub z menu Ceny (gdy jest otwarty jakiś kosztorys). Okno kartoteki (rys. 45) zawiera grupę ‘Kryteria wyboru wyświetlanych elementów’ służącą do zdefiniowania

Program do kosztorysowania

65

kryteriów wyszukiwania. Poniżej znajduje się lista elementów RMS spełniających wybrane kryteria. Domyślnie wyświetlane są wszystkie elementy.

Rys. 45. Wyszukiwanie w kartotece RMS (znaleziono wszystkie materiały zawierające w nazwie słowo ‘klej’).

Definiowanie kryteriów szukania polega na zaznaczeniu odpowiednich pól wyboru, bądź wpisaniu tekstów w pole edycyjne. • W grupie ‘Typy’ zaznaczamy typ elementu, którego szukamy. Jeśli nie zaznaczymy żadnego typu, zostaną wyświetlone wszystkie elementy spełniające pozostałe kryteria. • W grupie ‘Klasyfikacje’ zaznaczamy rodzaj klasyfikacji elementu. • W polu Indeks: wpisujemy numer indeksu poszukiwanego elementu, jeśli jest nam znany. • W polu Nazwa: wpisujemy nazwę lub fragment nazwy, według której szukamy elementu.

66

NORMA PRO

• Zaznaczenie opcji Fragment nazwy: informuje program, że tekst wpisany w polu Nazwa: jest fragmentem a nie pełną nazwą. Proces szukania uruchamiamy kliknięciem na przycisku Szukaj. Jeśli zaś klikniemy na przycisku Wszystkie, zostanie wyświetlona cała kartoteka, niezależnie od ustawionych innych kryteriów. Znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy i posortowane według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Listę można również sortować klikaniem na nagłówkach kolumn, z tym że powtórne kliknięcie na sortowanej kolumnie powoduje zmianę kierunku sortowania. Po zaznaczeniu opcji Umożliw edycję program uaktywnia przyciski edycyjne znajdujące się na dole okna, umożliwiające poprawianie danych elementu RMS, dodawania nowych i usuwania istniejących elementów. Jeśli w oknie aktywny jest przycisk Wybierz, podświetlony w danej chwili element może zostać wstawiony do pola, z którego została wywołana kartoteka.

Aktualizacja kartoteki RMS
Kartoteka RMS może zostać zaktualizowana przy pomocy katalogów, baz cenowych i kosztorysów oraz kartoteki pobranej z Normy 3. Do tego celu służy polecenie Aktualizuj kartotekę RMS… z menu Kartoteki. W okienku, które się ukaże (rys. 46) zaznaczamy właściwą opcję: jeśli aktualizujemy na podstawie katalogów norm, zaznaczamy opcję Zainstalowanych katalogów nakładów rzeczowych; jeśli na podstawie cennika, zaznaczamy Cennika, następnie po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… wybieramy bazę i z listy cenników, właściwy cennik; jeśli podstawą aktualizacji ma być kosztorys, zaznaczamy Kosztorysu i po kliknięciu na przycisku Wybór kosztorysu… wybieramy właściwy. Trzeci sposób aktualizacji, to aktualizacja z kartoteki Normy 3. Sposób aktualizacji może być dwojaki: albo możemy aktualizować stare dane i jednocześnie dopisywać nowe, albo usunąć stare dane i na ich miejsce wpisać nowe (grupa ‘Sposób aktualizacji elementów RMS’).

Program do kosztorysowania

67

Rys. 46. Okno aktualizacji kartoteki RMS.

Kartoteka dostawców
Kartoteka dostawców zawiera dane dostawców materiałów i sprzętu, które mogą być interesujące dla użytkownika. Aby wywołać kartotekę dostawców, należy wybrać polecenie Kartoteka dostawców… z menu Kartoteki.

Rys. 47. Kartoteka dostawców.

Kartoteka dostawców może pojawić się na ekranie w jednym z dwóch trybów – pierwszy z nich, to tryb edycji, drugi – tryb wyboru. • W trybie wyboru możemy wybrać zaznaczonego dostawcę przekazując jego dane do okna, z którego została wywołana kartoteka. Tak się na

68

NORMA PRO

przykład dzieje w oknie definiowania parametrów szukania dostawców w Intercenbudzie. Wyboru dokonujemy przy użyciu przycisku Wybierz lub dwukrotnie klikając na dostawcy. Dane dostawcy można obejrzeć korzystając z przycisku Dane dostawcy. • W trybie edycji przycisk Wybierz nie jest aktywny, a dwukrotne kliknięcie na dostawcy ma takie same działanie jak kliknięcie na przycisku Dane dostawcy. Lista dostawców może być sortowana według kolumny, którą wybieramy w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na odpowiednim nagłówku. Jeśli drugi raz klikniemy na sortowanej kolumnie, zmieni się kierunek sortowania.

Wyszukiwanie dostawców
Kartotekę dostawców można łatwo i szybko przeszukiwać, wypełniając kryteria wyszukiwania znajdujące się w grupie ‘Kryteria wyboru wyświetlanych dostawców’. Jeśli podamy kod dostawcy, jego nazwę, NIP, miejscowość czy województwo i klikniemy na przycisku Szukaj, program znajdzie i wyświetli listę dostawców spełniających te kryteria. Jeśli klikniemy na przycisku Wszyscy, dostaniemy listę wszystkich dostawców.

Dodawanie, usuwanie i edycja danych dostawcy
Aby dodać nowego dostawcę, należy kliknąć na przycisku pola danych i kliknąć na OK. , wypełnić

Przed usunięciem dostawcy trzeba sprawdzić, czy w cennikach znajdują jego materiały (na przykład przeszukując wszystkie bazy poleceniem Szukaj w bazach cenowych…). Jeśli tak, lepiej takiego dostawcy nie usuwać .

. Pokaże się Dane dostawcy można poprawiać korzystając z przycisku wtedy okno z takimi danymi jak kod, Nip, nazwa, adres, telefon, faks, email i adres strony WWW (rys. 48). Należy bardzo ostrożnie podchodzić do zmiany kodu dostawcy, gdyż kod ten może występować w cennikach i danych wydawnictw.

Ekran danych dostawcy
Ekran danych dostawcy (rys. 48) pojawia się w trybie edycji, dodawania i przeglądania, po kliknięciu na przycisku Dane dostawcy. Jeśli umieścimy

Program do kosztorysowania

69

kursor w polu E-mail: lub WWW:, to w trybie edycji danych dwukrotnym kliknięciem, a w trybie przeglądania – pojedynczym – wywołamy program pocztowy albo przejdziemy do strony WWW dostawcy.

Rys. 48. Ekran danych dostawcy.

70

NORMA PRO

6. CENY, BAZY CENOWE I CENNIKI
Cenniki zainstalowane w systemie są wykorzystywane przez program do automatycznego przydzielania cen elementom RMS i pozycjom, dzięki czemu nie musimy wprowadzać ich z klawiatury. Ponieważ możemy używać wielu różnego typu cenników, Norma Pro pozwala je pogrupować w bazy cenowe. W jednej bazie cenowej mogą znaleźć się zarówno cenniki elementów RMS jak i cenniki pozycji (robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów). Można więc sobie na przykład wyobrazić podział baz cenowych latami i wtedy mielibyśmy kilka baz cenowych z cennikami z kolejnych lat (rys. 49) lub wydawcami i wtedy moglibyśmy mieć bazę cenników Intercenbudu, Athenasoft, Promocji, itd. (rys. 50).

Rys. 49. Bazy cenowe pogrupowane latami.

Rys. 50. Bazy cenowe pogrupowane według wydawców.

Wraz z programem Norma Pro zostaje zainstalowana jedna, podstawowa baza cenowa, zawierająca ogólnie dostępny cennik RMS i cennik pozycji. Bazy cenowe, a co za tym idzie cenniki, z których korzystamy, mogą znajdować się na różnych dyskach i różnych miejscach naszego komputera,

Program do kosztorysowania

71

jak również na serwerze lub na innym komputerze, nawet na tymczasowo podłączonym do sieci notebooku (rys. 51).
Cenniki innego użytkownika Cenniki na serwerze

Intercenbud Cenniki komputera przenośnego Intercenbud na CD Rys. 51. Lokalizacje cenników, z których może korzystać system Norma Pro.

Cenniki używane w programie mogą zostać założone na bazie gotowych cenników dostarczanych ‘z zewnątrz’ lub na bazie opracowanych już kosztorysów własnych, jak również pobrane z internetowej bazy Intercenbud lub systemu Capital. Po zainstalowaniu cennika użytkownik ma do niego pełny dostęp, to znaczy może go poprawiać, usuwać z niego elementy, korygować ceny, jak również przeszukiwać w celu znalezienia cen żądanych pozycji. Aby program automatycznie wczytywał ceny, cenniki muszą być zadeklarowane w procesie tworzenia nowego kosztorysu (patrz rozdział TWORZENIE NOWEGO KOSZTORYSU) lub później – w opcjach kosztorysu na kartach ‘Cenniki pozycji’ i ‘Cenniki RMS’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Do każdego kosztorysu, niezależnie od tego czy tworzony jest metodą szczegółową czy uproszczoną, użytkownik może dołączyć kilka różnych cenników pochodzących z różnych baz cenowych. Ponieważ często cenniki zawierają trzy poziomy cen, a program może współpracować tylko z jednym poziomem, w opcjach kosztorysu

72

NORMA PRO

powinniśmy zaznaczyć, który poziom cen bierzemy pod uwagę (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). Poziom ten będzie obowiązywał zarówno dla cenników elementów RMS jak i dla cenników pozycji. Ponieważ w kosztorysowaniu uproszczonym oprócz cen jednostkowych robót można użyć cen asortymentów robót oraz cen elementów obiektów i obiektów, program umożliwia również wczytywanie cenników z Biuletynu Cen Asortymentów i Biuletynu Cen Obiektów. Program Norma Pro może współpracować z trzema typami cenników: cennikiem elementów RMS, cennikiem pozycji scalonych dla potrzeb kosztorysu zwykłego i cennikiem pozycji scalonych dla kosztorysu inwestorskiego. Cenniki robót, asortymentów robót, elementów obiektów i obiektów widziane są również w oknie katalogów norm, w gałęzi „Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów”. Pozycje z tych cenników mogą być wstawiane do kosztorysu zarówno z poziomu katalogów norm (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW) jak i z poziomu konkretnego cennika (patrz podrozdział Cenniki pozycji). Polecenia związane z bazami cenowymi znajdują się w menu Bazy cenowe, które jest dostępne, gdy nie mamy otwartego żadnego kosztorysu oraz w menu Ceny, gdy otwarty jest chociaż jeden kosztorys.

Menu Bazy cenowe
W menu Bazy cenowe umieszczone są polecenia, które umożliwiają administrowanie bazami cenowymi i cennikami. Polecenie: ♦ Utwórz nową bazę cenową… pozwala utworzyć nową bazę cenową (patrz podrozdział Bazy cenowe – Tworzenie nowej bazy cenowej). ♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych, gdzie można tworzyć nowe bazy, usuwać i edytować istniejące, przeglądać listy cenników należących do danej bazy, dodawać i usuwać cenniki oraz oglądać i edytować ich zawartość. Okna zawartości cenników pokazywane są sekwencyjnie, co oznacza, że na ekranie można wyświetlić tylko jeden cennik (patrz podrozdział Bazy cenowe).

Program do kosztorysowania

73

♦ Importuj z kartoteki RMS… (patrz podrozdział Importowanie cen z kartoteki RMS). aby wyświetlić następny. ♦ Importuj bazę cenową… umożliwia import bazy cenowej. Po wybraniu pierwszego cennika. ♦ Szukaj w bazach cenowych… umożliwia przeszukanie baz cenowych według zdefiniowanych kryteriów szukania (Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w bazach cenowych). ♦ Importuj cennik… umożliwia zaimportowanie zewnętrznych cenników z dyskietek lub plików (patrz podrozdział Import cenników). w którym można dodawać. ♦ Utwórz nowy cennik… służy do utworzenia nowego cennika (patrz podrozdział Cenniki – Tworzenie nowego cennika). ♦ Kopiowanie i przenoszenie cenników… umożliwia kopiowanie cenników w ramach jednej bazy cenowej lub między bazami. ♦ Kopiuj cennik… pozwala skopiować cennik z jednej bazy do drugiej (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników).♦ Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… wyświetla okno z listą wydawnictw i katalogów. a przenoszenie między bazami (patrz podrozdział Kopiowanie i przenoszenie cenników). ♦ Pokaż cenniki bazy… umożliwia wyświetlenie na ekranie kilku cenników jednocześnie. 74 NORMA PRO . ♦ Szukaj w cennikach… umożliwia przeszukanie cenników wybranej bazy cenowej według zdefiniowanych kryteriów szukania (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji – Wyszukiwanie w cennikach). należy ponownie wybrać polecenie Pokaż cenniki bazy… i z listy cenników wybrać cennik. Import polega na utworzeniu nowej bazy z zawartością bazy importowanej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Importowanie bazy cenowej). usuwać i modyfikować ich dane (patrz podrozdział Wydawnictwa i katalogi). ♦ Kopiuj bazę cenową… pozwala utworzyć kopię istniejącej bazy cenowej (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopiowanie bazy cenowej).

♦ Wybór cennika… służy do wyboru bieżącego cennika. ♦ Pokaż cennik… wyświetla na ekranie zawartość bieżącego cennika (jeśli jest tylko jeden) lub tego. który zostanie wybrany w oknie wyboru (patrz podrozdziały Cenniki elementów RMS i Cenniki pozycji). ♦ Utwórz nowy cennik… i Importuj cennik… działają tak jak te same polecenia z menu Bazy cenowe. ♦ Uaktualnij cennik… służy do uaktualnienia cen w cenniku cenami pobranymi z kosztorysu (patrz podrozdział Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu). katalogów i pozycji). podrozdział Przenoszenie grup. ♦ Dopasuj cenę… uruchamia proces dopasowywania ceny wybranych elementów RMS do założonej wartości kosztorysu. Program do kosztorysowania 75 . ♦ Cennik pozycji strukturalnie… umożliwia wyświetlenie cennika pozycji w postaci drzewa (patrz rozdział KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW.♦ Serwisowanie baz cenowych… służy do wykonywania kopii zapasowych oraz okresowego porządkowania baz (patrz podrozdział Bazy cenowe – Kopie zapasowe i naprawa baz). który będzie wykorzystany w poleceniach Uaktualnij ceny… i Cennik pozycji strukturalnie (patrz podrozdział Wybór bieżącego cennika) oraz do dodawania cenników do kosztorysu i usuwania. Polecenie: ♦ Uaktualnij ceny… umożliwia przeliczenie cen w kosztorysie według cen pobranych z aktualnego cennika lub innego kosztorysu (patrz podrozdział Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie). ♦ Zmień ceny… pozwala przeliczyć ceny (lub współczynniki) według podanego wyrażenia (patrz podrozdział Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika). związane z cenami i pozwalające na wymianę danych z bieżącym kosztorysem. Nie wszystkie polecenia opisane poniżej znajdują się w każdym widoku i zestawieniu. Menu Ceny Menu Ceny zawiera niektóre polecenia istniejące w menu Bazy cenowe i Kartoteki oraz inne.

mamy dwie możliwości: możemy bazę dołączyć lub zaimportować. W tym wypadku wszystkie zmiany dokonywane w niej przez nas lub przez właściciela będą widoczne dla obu stron. Jeśli bazę importujemy. własną bazę. do którego będą automatycznie wstawiane obiekty – działy. ♦ Ustaw rabaty… pozwala na określenie rabatów dla wybranych lub wszystkich dostawców (patrz podrozdział Cenniki dostawców – Ustawianie rabatów dostawcy). tworzymy nową. ♦ Zapisywanie cen obiektów służy do definiowania cennika obiektów. poddziały i całe kosztorysy (patrz podrozdział Cenniki obiektów). który udostępnił swoje zasoby innym użytkownikom (rys.♦ Pokaż bazy cenowe… wyświetla listę baz cenowych (tak jak w menu Bazy cenowe). Jedna baza. Dołączanie bazy. 52). podstawowa. w bazach cenowych są zapisane informacje o wydawnictwach i katalogach występujących w cennikach pozycji. Oprócz cenników. Jeśli użytkownik używa większej ilości cenników. wygodnie jest je w przejrzysty sposób pogrupować w bazy cenowe. ale również z baz zainstalowanych na serwerze. jak i z baz kolegi. która jest kopią bazy oryginalnej i wtedy każda z nich jest obsługiwana oddzielnie. Bazy cenowe mogą mieć różne fizyczne lokalizacje. to po prostu utworzenie połączenia do niej. 76 NORMA PRO . ♦ Jednostki miary…. to znaczy możemy korzystać nie tylko z baz istniejących na własnym komputerze. Kartoteka RMS… i Kartoteka dostawców… odpowiadają poleceniom z menu Kartoteki (patrz rozdział KARTOTEKI). Jeśli chcemy korzystać z obcej bazy. Bazy cenowe Jak wcześniej zaznaczono. ♦ Usuń dane o dostawcach umożliwia usunięcie informacji o dostawcach z danych elementu RMS patrz podrozdział Cenniki dostawcó – Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy ). instalowana jest razem z programem i umożliwia korzystanie z dwóch cenników. w Normie Pro można pracować z wieloma bazami cenowymi.

niektóre przyciski mogą się nie pokazać lub zmienić znaczenie. musimy wpierw wybrać bazę cenową. • Przycisk Utwórz nową bazę pozwala utworzyć nową bazę cenową. zaś baza ‘Serwer_cenniki’ – na serwerze. Tylko w tym trybie dopuszczalne jest tworzenie. Pasek przycisków Pasek przycisków znajduje się na dole okna listy baz. który został zamapowany jako P. od razu wybieramy cennik. Lista baz cenowych zostanie wyświetlona po wybraniu polecenia Pokaż bazy cenowe… z menu Bazy cenowe. wydawnictw i katalogów. Jeśli mamy tylko jedną bazę. 52. W innych przypadkach. wszędzie tam. • Przycisk Usuń bazę umożliwia usunięcie bazy cenowej. Baza ‘Cenniki Pawła’ znajduje się na innym komputerze. dołączanie i odłączanie baz. W zależności od tego. Lista baz. tak aby dostać się do jej zasobów – cenników. usuwanie. modyfikowanie. Z okna listy baz można następnie przejść do listy cenników danej bazy i dalej – do konkretnego cennika. Jeśli w systemie istnieje kilka baz cenowych. • Przyciski te służą do poruszania się po liście. gdzie wybieramy cennik. • Przycisk Edytuj dane bazy służy do zmiany danych bazy. możemy tylko wybrać bazę.Rys. gdy pokazana zostanie lista baz. w jakim trybie jest wyświetlane okno. • Przycisk Dołącz obcą bazę cenową pozwala dołączyć do listy baz istniejącą bazę innego użytkownika Program do kosztorysowania 77 .

♦ w polu Nazwa pliku bazy: wpisujemy nazwę. przy pomocy którego wejdziemy w tryb przeglądania i edycji wydawnictw i katalogów występujących w cennikach pozycji i obiektów. należy wybrać polecenie Utwórz nową bazę cenową… z menu Bazy cenowe lub w oknie listy baz cenowych kliknąć na przycisku W oknie danych bazy: ♦ w polu Identyfikator bazy: wpisujemy identyfikator bazy. | to znaczy takie. W nazwie pliku nie mogą się znaleźć znaki \/ : * ? " < >. Domyślnie bazy są tworzone w podfolderze \BazyCen folderu. • W polu wyboru Sortuj według: określamy porządek sortowania. lub wpisujemy z klawiatury pełną ścieżkę dostępu do bazy. ♦ w polu Ścieżka dostępu do bazy: wybieramy po kliknięciu na przycisku . kliknięcie na nim oznacza przekazanie podświetlonych danych do następnego okna. . Jeśli na przycisku znajdzie się tekst Wybierz. jaką będzie miał plik bazy zapisany na dysku. Tworzenie nowej bazy cenowej Aby utworzyć nową bazę cenową. których nie przyjmuje system Windows. który jest tekstem o długości nie przekraczającej 20 znaków. co zawiera. • Przyciskiem Pokaż cenniki wywołujemy okno z listą cenników znajdujących się w danej bazie. czyli zazwyczaj informację o tym. w którym została zainstalowana Norma Pro. Bazy muszą mieć identyfikatory unikalne. nie powtarzające się.• Przycisk Odłącz obcą bazę cenową umożliwia odłączenie bazy. 78 NORMA PRO . ♦ W polu Opis bazy: wpisujemy krótki opis bazy. co symbolizuje kropka wyświetlana w polu. czyli usunięcie jej z listy baz. Gdy wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z baz… przycisk ten zmienia się na Pokaż wydawnictwa.

a nai w oknie takim jak na rys. 53. wraz ze wszystkimi cennikami. czy wszystkie dane są prawidłowe. Aby skorzystać z cenników takiej bazy. a jej plik dyskowy. że w polu Nazwa pliku bazy: można wybrać plik z listy rozwijającej Program do kosztorysowania 79 . która już fizycznie istnieje na innym komputerze. 53. gdyż cenniki tej bazy mogły być używane w kosztorysach. Inne dane bazy w trybie edycji są niedostępne. jeśli nie. W tym celu klikamy na przycisku . 53 modyfikustępnie klikamy na przycisku jemy zawartość pola Opis:. Po potwierdzeniu usuwania baza zniknie z listy baz. nowa baza zostanie utworzona. Po kliknięciu na przycisku OK program sprawdzi. zostanie wyprowadzony komunikat. wystarczy ją dołączyć do listy użytkowanych baz. gdzie popełniliśmy błąd. które się pokaże jest oknem z rys. z tą różnicą. podświetlamy ją na liście.Rys. Decyzja o usunięciu bazy powinna być dobrze przemyślana. a mianowicie podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku . Okno. Tworzenie nowej bazy cenowej. Nowa baza jest bazą pustą. Dołączanie i odłączanie obcej bazy cenowej Obca baza cenowa. Edycja danych bazy cenowej Jeśli chcemy zmienić opis bazy cenowej. Jeśli tak. u innego użytkownika lub na serwerze. nie zawierającą żadnych cenników. zostanie usunięty. to taka baza. Usuwanie bazy cenowej Bazę cenową usuwamy bardzo prosto.

którą kopiujemy. 53). Wszystkie operacje na cennikach tej bazy są zarówno dostępne dla jej właściciela. czyli kartoteki i bazy cenowe. Po ewentualnej zmianie identyfikatora lub opisu i kliknięciu na OK zostanie utworzona nowa baza z danymi zaimportowanymi z bazy oryginalnej. Bazy ‘obce’ wyróżnione są na liście czerwonym kolorem. Import umożliwia nam polecenie Importuj bazę cenową… z menu Bazy cenowe. jak i zewnętrznego użytkownika. Po wybraniu bazy. wystarczy ją podświetlić na liście i kliknąć na przycisku . Import polega na utworzeniu nowej bazy. Po wybraniu pliku bazy i kliknięciu na przycisku Otwórz. Nie można również wyedytować ręcznie ścieżki dostępu do bazy. Również okresowo 80 NORMA PRO . nie można zaś wpisać nazwy z ręki. Baza obca istnieje na innych prawach niż baza przez nas utworzona. Do tego celu służy polecenie Kopiuj bazę cenową z menu Bazy cenowe. pojawi się okienko z nową bazą (rys. powinny być archiwizowane i zapisywane na innych nośnikach niż dyski twarde. Identyfikator bazy może być dowolny i nie musi być identyfikatorem. tak jak wszystkie inne ważne dane. zostanie pokazane okienko tworzenia nowej bazy. Aby odłączyć obcą bazę. Po wykonaniu ewentualnych zmian i ich zaakceptowaniu zostanie utworzona nowa baza z danymi takimi jak w bazie oryginalnej. 53). Kopiowanie bazy cenowej Z bazy znajdującej się na liście baz można utworzyć nową bazę i skopiować do niej wszystkie dane bazy oryginalnej. Kopie zapasowe i naprawa baz Ze względów bezpieczeństwa nasze bazy danych. Prawo do jej usunięcia ma tylko właściciel. I z podstawionymi domyślnymi parametrami bazy. do którego podstawiane są dane istniejącej bazy (rys. do której zostaną skopiowane wszystkie dane oryginalnej bazy cenowej.się po kliknięciu na ikonie . z którym baza była tworzona. Importowanie bazy cenowej Istniejąca baza cenowa może zostać zaimportowana i dołączona do listy baz przez nas używanych.

Rys. uruchamiamy kliknięciem na przycisku Kompresuj. 54 zaznaczamy opcję Naprawa baz i klikamy na przycisku Dalej>. który może potrwać. 54 wybierzemy opcję Naprawa baz i klikniemy na Dalej> dostaniemy okno takie jak na rysunku poniżej. Program do kosztorysowania 81 . czyli zmniejszany jest ich rozmiar. w którym będziemy przechowywać kopie. Proces kompresji. Jeśli w oknie rys. zaznaczamy bazy. których kopie zapasowe chcemy utworzyć i klikamy na przycisku Utwórz. 55. Zaznaczamy opcję Utwórz kopię. W następnym oknie wybieramy opcję Kompresja i zaznaczamy te bazy. Jeśli chcemy uporządkować bazy i wykonać ich kompresję. Obie te operacje obsługuje polecenie Serwisowanie baz … z menu Bazy cenowe. Pierwsze okno serwisowania baz. wybieramy folder. które chcemy uporządkować. ponieważ wtedy bazy są kompresowane.powinna być wykonywana naprawa baz. 54. Porządkowanie baz cenowych. w oknie z rys. Rys.

Cenniki Bazy cenowe mogą zawierać cenniki elementów RMS.Rys. Cenniki mogą powstawać w różny sposób: poprzez import cen z internetowej bazy Intercenbud i systemu Capital. które chcemy odzyskać i klikamy na przycisku Odtwórz. na przykład z BCO. Cenniki kosztorysu). Do jednego kosztorysu można podłączyć kilka różnych cenników. pochodzących z różnych baz cenowych (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. cenniki jednostkowe pozycji. Import cenników umożliwia polecenie Importuj cennik…. z menu Ceny). import z cenników rozprowadzanych przez instytucje do tego uprawnione oraz wstawianie RMS-ów. UWAGA! W jednej bazie cenowej można założyć dowolną ilość cenników RMS i do 32 cenników pozycji. to znaczy całe kosztorysy. Okno tworzenia kopii zapasowej. zaznaczamy kartoteki i cenniki. pozycji i obiektów z własnych kosztorysów. działy i poddziały. cenniki asortymentów robót oraz cenniki obiektów. zaś założenie własnego cennika – polecenie Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe (lub. 82 NORMA PRO . gdy otwarty jest kosztorys. Odtwarzanie danych z kopii zapasowych (opcja Odtwórz z kopii) jest procesem odwrotnym do ich tworzenia. Pod pojęciem obiekty rozumiane są zarówno obiekty importowane. Podajemy lokalizację pliku kopii. 56. jak i obiekty tworzone przez nas.

Każdy cennik opisany jest kilkoma parametrami. zaś E – ceny elementów RMS. Rys.Lista cenników Każda baza cenowa może zawierać wiele różnych cenników. W kolumnie „Identyfikator” znajduje się identyfikator. w kolumnie „Poziom cen z:” tekst określający czas utworzenia cennika. które wywołujemy z okna listy baz (rys. 57. Możemy sortować według identyfikatora. czyli najczęściej informacja o jego zawartości. w kolumnie ‘Data aktualiz. które zawierają ceny RMS. w kolumnie „Typ” – typ cennika. opisu. Na przykład wybór opcji ceny elementów RMS spowoduje wyświetlenie tych cenników. który wraz z identyfikatorem bazy cenowej jest pamiętany w kosztorysie. w kolumnie „Opis” wyświetlany jest krótki opis cennika. Okno z listą cenników. W polu Pokaż: możemy zdecydować o tym. W polu Sortuj według: ustawiamy sposób sortowania danych. jakie cenniki widzimy w oknie. Lista tych cenników pokazywana jest w oknie.’. poziomu cen i daty aktualizacji. gdzie P oznacza ceny pozycji. 52) klikając na przycisku Pokaż cenniki lub Wybierz. które go jednoznacznie określają. Ten sam efekt uzyskamy Program do kosztorysowania 83 . data ostatniej aktualizacji cennika.

wtedy zaznaczamy opcję Zapytanie do: Intercenbud. od której obowiązuje cennik lub okres. przy pomocy którego wyświetlamy cennik na ekranie lub przycisk Wybierz. Domyślną formą aktualizacji nowego cennika jest import. 58. dlatego zaznaczona jest opcja Import. który ma być zapytaniem do Intercenbudu. Jeśli powtórnie klikniemy na kolumnie. Okno tworzenia nowego cennika. gdy klikniemy na przycisku (rys. w pole Nazwa cennika: wpisujemy nową nazwę np. Opis bazy cenowej: – krótki opis zawartości bazy. Po ukazaniu się okna dialogowego. którym wybieramy cennik do dalszych operacji. uaktywniają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria wyszukiwania. w jakim obowiązuje. usunięcie już istniejącego i zmianę danych cennika (o funkcji przycisku informują etykietki pojawiające się po ustawieniu nad nimi wskaźnika myszy). lista zostanie posortowana w odwrotnym porządku. 58). W zależności od kontekstu. pojawia się przycisk Pokaż. gdy z menu Bazy cenowe (lub z menu Ceny) wybierzemy polecenie Utwórz nowy cennik… Rys. Tworzenie nowego cennika Okno tworzenia nowego cennika pojawi się. w pole Poziom cen z: wprowadzamy datę. Ten sam efekt uzyskamy. Jeśli podświetlony jest cennik pobierany z Intercenbudu (założony jako typ Zapytanie do Intercenbudu). CJP_własny. Na dole okna znajdują się przyciski służące do poruszania się po liście cenników oraz umożliwiające utworzenie nowego cennika. zazna- 84 NORMA PRO . Jeśli tworzymy nowy cennik. a w polu Typ cennika: wybieramy cennik elementów RMS lub jeden z cenników pozycji. przy pomocy których możemy zmodyfikować kryteria wyszukiwania i zaktualizować jego zawartość. w jakim lista została wywołana.klikając na nagłówkach odpowiednich kolumn.

Domyślne nagłówki są różne dla różnych typów cenników. Określanie nagłówków kolumn cen. W przypadku cennika pozycji dla kosztorysu inwestorskiego mamy cenę średnią. po wyjściu z okna musimy jeszcze wybrać bazę. aktualnie otwartego kosztorysu wykorzystując polecenie Uaktualnij bazę cenową z menu Ceny. Jeśli wczytujemy cennik RMS dostawcy (np. Program do kosztorysowania 85 . podwójnego znaku cudzysłowu. Przycisk Szczegóły cennika… służy do określenia nagłówków kolumn cen (rys. Nagłówki możemy dowolnie zmieniać i potem zapamiętać je jako domyślne. – nie może zawierać znaków sterujących (wartości kodu ASCII od 0 do 31). 59). Do tak utworzonego cennika możemy wstawić ceny pobrane z istniejącego. Jeśli jest on cennikiem RMS. średnia i maksymalna. – nie może zaczynać się spacją. UWAGA! Nazwa cennika: – nie może zawierać znaków: kropki (. mamy cztery ceny: cenę pozycji oraz ceny materiałów.). znaku akcentu (`) i nawiasu kwadratowego ([ ]). Jeśli jest to cennik pozycji dla kosztorysu zwykłego. zaimportować ceny z zewnętrznych źródeł lub wpisać ręcznie dane poszczególnych elementów. 59. wykrzyknika (!). minimalną i maksymalną. Rys. sprzętu i robocizny. mamy cenę dostawcy. Intercenbud). są trzy ceny: cena minimalna. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK zostanie utworzony nowy pusty cennik. w której zostanie utworzony. W przypadku gdy cennik tworzymy poleceniem Utwórz nowy cennik….czamy opcję aktualizacji (Statyczne lub Dynamiczne) i edytujemy kryteria tego zapytania (patrz podrozdział Cenniki z Intercenbudu). cenę hurtową i detaliczną.

Okno importu cennika. . Import cenników Okno importu cennika Okno importu cennika pojawi się. 60. gdy klikniemy na przycisku . W oknie edycji możemy zmienić wszystkie dane z wyjątkiem typu cennika. czy będzie on pokazywany w oknie katalogów norm w postaci drzewa. karta ‘Cennik importowany’. 60). 58) i pojawi się. ‘Cennik wynikowy’. Okno importu zawiera trzy karty: ‘Cennik importowany’. 86 NORMA PRO . Usuwanie cennika Cennik podświetlony na liście możemy usunąć klikając na przycisku Po potwierdzeniu operacji usuwania cennik znika z listy cenników. Do tego celu służy opcja Pokazuj cennik strukturalnie w oknie katalogów norm. czy też nie. Edycja danych cennika Okno edycji danych cennika jest takie jak okno tworzenia nowego cennika (rys. z informacją o sposobie importowania. Rys. Karta ‘Cennik importowany’ zawiera dane cennika lub cenników źródłowych. z danymi cennika docelowego oraz ‘Opcje importu’. gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Importuj cennik (rys.W przypadku cennika pozycji możemy zdecydować.

dlatego w polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: jako domyślna ścieżka plików źródłowych wpisywana jest litera A:. a domyślny sposób importu. a w polu Opis: – opis cennika. wtedy gdy są potrzebne. Karta ‘Cennik wynikowy’ (rys.85). Zapytanie do:. zwykłego lub ceny pozycji dla kosztorysu inwestorskiego). czy źródłem danych jest System (Intercenbud lub Capital). w polu Nazwa cennika wynikowego: pojawi się nazwa cennika. odznaczamy go na liście. a w pozostałych polach określamy jego cechy. czy importujemy Cały dysk.Najczęściej importujemy cenniki z dyskietek lub innych napędów zewnętrznych. Jeśli chcemy zaktualizować już istniejący cennik. wybieramy go klikając na przycisku Zainstalowane cenniki. W tym wypadku dane do cenników mogą być pobierane i aktualizowane Statycznie. ceny pozycji dla koszt. W grupie ‘Forma aktualizacji’ umieszczone są opcje sterujące sposobem aktualizacji cennika. Przycisk Szczegóły cennika… umożliwia zmianę domyślnych nagłówków cen dla wczytywanego cennika (patrz str. to cały dysk. Jeśli format cennika został rozpoznany przez program. 61) służy do ustalenia parametrów cennika wynikowego. Jeżeli jednak nie chcemy któregoś z nich importować. Pojedynczy plik. Domyślnie do importu zaznaczone są wszystkie pliki cenników. którego dotyczy cennik. dla cenników systemu Intercenbud i Capital. w polu Typ cennika: – typ cennika (ceny elementów RMS. czyli okresowo lub Dynamicznie. W przypadku gdy importujemy cały dysk. zaś przycisk Rozpoznaj format – do uruchomienia procedury automatycznego rozpoznawania formatu importowanego cennika. Przycisk Przeglądaj… służy do wywołania standardowego okna Windows umożliwiającego wyszukanie odpowiedniego pliku lub folderu. Program do kosztorysowania 87 . można dla nich utworzyć wspólny cennik (zaznaczona opcja Wspólny cennik wynikowy) lub też dla każdego z nich założyć nowy cennik (opcja Wspólny cennik wynikowy wyczyszczona). w polu Pozom cen z: – okres. Może to być zwykły import (wybrana opcja Import) lub. Jeśli importujemy dysk z kilkoma cennikami. na liście umieszczonej w dolnej części okna pojawia się lista cenników na nim się znajdujących. W tym drugim przypadku w polu Cennik wejściowy: wybieramy cennik źródłowy. W grupie ‘Importuj’ określamy. czyli na bieżąco.

jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. Jeżeli przy okazji importu cennika chcemy zaktualizować kartotekę RMS. na przykład ceny minimalne. a w grupie ‘Klasyfikacja indeksów’ – jakiego typu mamy indeksy. W grupie ‘Zapisz ceny’ zaznaczamy. aby stare dane zostały usunięte. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. W przypadku gdy mamy cennik zawierający tylko jeden poziom cen. a chcemy uzupełnić go o ceny średnie i maksymalne. Opcje importu mogą zostać określone dla każdego importowanego cennika. 62. którego nazwę wybierzemy w polu Cennik wejściowy:. Jeśli aktualizujemy istniejący cennik i życzymy sobie. Rys. jaki poziom cen ma zostać zaktualizowany. Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu cennika importowanego. Na karcie ‘Opcje importu’ ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. 88 NORMA PRO . Karta ‘Opcje importu’. zaznaczamy opcję Aktualizuj kartotekę RMS. należy zaznaczyć opcję Dopisz nowe. 61.Rys.

trzeba kliknąć na przycisku Rozpoznaj format…). że dane trzeba rozpakować lub zainstalować i dopiero potem importować każdy plik oddzielnie. Komunikat o rozpakowywaniu dyskietki. 64). 63. Po zakończeniu rozpakowywania zamykamy okno powracając do programu Norma Pro. Ponieważ bardzo często użytkownicy używają Sekocenbudu. lecz bywa tak. Po akceptacji kliknięciem na OK na ekranie zostanie wyświetlone okienko DOS-owe z uruchomionym programem rozpakowującym (rys. 2. Program do kosztorysowania 89 . po czym Norma Pro wyprowadzi komunikat proponujący rozpakowanie dyskietki (rys. Rys. prześledzimy import na przykładzie cennika z III kwartału 2002 r. Ze względu na coraz większą ilość dostarczanej informacji często dostajemy cenniki spakowane. 1. wkładamy dyskietkę do napędu i w polu Dysk (Ścieżka) plików źródłowych wybieramy symbol dyskietki. Rozpakowanie cenników Sekocenbudu w oknie DOS-owym. na karcie ’Cennik importowany’ (rys. W oknie importu. System powinien automatycznie rozpoznać dyskietkę (jeśli nie rozpozna. Rys. Podejmując decyzję o kontynuacji procesu.Importowanie dyskietki z cennikami Przed importem należy wykonać czynności zalecane przez producenta cennika. W wielu przypadkach Norma Pro rozpozna taki cennik i wtedy można zaimportować całą dyskietkę. 64. Wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. naciskamy dowolny klawisz. 63). zaś klawiszem <ESC> przerywamy rozpakowywanie. 60) zaznaczamy opcję Cały dysk.

Karta ‘Cennik wynikowy’ po rozpoznaniu załącznika nr 2. Karta ‘Cennik importowany’ po automatycznym rozpoznaniu dyskietki. W tym procesie cenniki zostaną rozpakowane do katalogu tymczasowego i automatycznie rozpoznane. Na karcie ‘Cennik wynikowy’ (rys. Karta ‘Cennik importowany’ wygląda jak na rysunku poniżej. 66) pokażą się informacje o aktualnie rozpoznanym cenniku: jego nazwa. Rys. poziom cen. Rys. 65. 4. typ. opis oraz nagłówki kolumn.3. 66. 90 NORMA PRO .

aby został zaktualizowany jeden z już istniejących cenników. Jeśli wszystkie dane akceptujemy. 62) ustawiamy opcje aktualizacji cen i kartoteki RMS. klikamy na przycisku OK. Większość z nich jest rozpoznawana przez program automatycznie. np. Szczególnie istotne jest wprowadzenie właściwego typu cennika. Jeśli jednak chcemy. Jeśli życzymy sobie. W programie Norma Pro można importować różne cenniki. cenniki własne. ponieważ od niego zależy. ♦ W oknie importu. 5. aby stare dane zostały usunięte. Jego dane zostaną umieszczone w odpowiednich polach karty ‘Cennik wynikowy’. a potem cennik). Typ cennika wybieramy z listy rozwiniętej w polu Typ cennika (patrz rysunek z prawej). Importowanie cenników z płyty CD Aby zaimportować cenniki z płyty CD. Na karcie ‘Opcje importu’ (rys. w polu Dysk (ścieżka plików źródłowych): wybieramy napęd CD. ♦ Po automatycznym rozpoznaniu formatu i ustawieniu opcji cennika wynikowego klikamy na OK. czy cennik będzie widziany na przykład w procesie tworzenia kosztorysu uproszczonego. postępujemy następująco: ♦ Wkładamy płytę do napędu i wywołujemy okno importu.Jeśli chcemy. czym uruchamiamy proces wczytywania cennika. W takim przypadku musimy ręcznie wpisać dane na karcie ‘Cennik wynikowy’. jeśli zaś dane mają zostać uzupełnione. zaznaczamy opcję Wyczyść stare. klikamy na przycisku Zainstalowane cenniki… i wybieramy ten do aktualizacji (bazę cenową. Program do kosztorysowania 91 . nie robimy żadnych zmian. bo wybraliśmy do aktualizacji istniejący cennik – zaznaczamy opcję Dopisz nowe. jednak inne nietypowe. mogą nie zostać rozpoznane. Przy dużych cennikach proces przetwarzania ich dla potrzeb programu może trwać dosyć długo. aby cennik jako nowy został zapisany w pliku o nazwie umieszczonej w polu Nazwa cennika. Na pasku stanu (komunikatów) widać będzie przebieg tego procesu: informowani jesteśmy na bieżąco o nazwie cennika oraz o numerze wczytywanego elementu.

Ceny elementów RMS (*.dbf). Rys. Proces wczytywania pliku uruchamiamy po ustawieniu pozostałych opcji na kartach ‘Cennik wynikowy’ i ‘Opcje importu’ i kliknięciu na przycisku OK. Aby to zrobić. na karcie ‘Cennik importowany’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik.txt). Jeśli jako typ pliku wybierzemy Ceny jednostkowe robót (*.dbf zawierające ceny pozycji. Wczytanie pliku zawierającego ceny materiałów. 68. 92 NORMA PRO . Okno wyboru i importowania pliku cennika. musimy to robić ‘ręcznie’ – importując poszczególne pliki cenników. zostaną wyświetlone pliki *. w polu Pliki typu: wybieramy opcję np. Rys.Importowanie pliku cennika Jeśli mamy wiele dyskietek z różnymi wariantami cenników i nie możemy zaimportować całej dyskietki lub chcemy zaktualizować tylko niektóre cenniki. klikamy na przycisku Przeglądaj…. 67. w drzewie katalogów znajdujemy potrzebny plik (rys. 67) i klikamy na przycisku Otwórz.

Jednorazowy import cen z Intercenbudu poprzez Internet Jeśli chcemy tylko raz pobrać ceny z Intercenbudu. okresowo aktualizować cennik poprzez Internet (korzystanie z bazy off line) lub na bieżąco wysyłać zapytanie do bazy (praca z bazą on line) Operacje te obsługiwane są bezpośrednio z Normy Pro. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. na bieżąco aktualizowana baza cen materiałów budowlanych i sprzętu obejmująca terytorium całej Polski. w grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję System:. którzy nie mają dostępu do Internetu mogą nabyć Intercenbud na płycie CD i korzystać z niego w sposób opisany powyżej lub na przykład pobrać plik z Internetu u osoby posiadającej taki dostęp. tworząc zwykły cennik. po wywołaniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Ci z Państwa.Cenniki z Intercenbudu Intercenbud. na karcie ‘Cennik importowany’. wybieramy Intercenbud. Ci z Państwa. Po kliknięciu na przycisku OK program połączy się z Intercenbudem. Po wybraniu polecenia Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Import oraz wprowadzamy pozostałe dane nowego cennika.icb. a następnie na karcie ‘Cennik importowany’. jak plik każdego innego cennika (patrz Korzystanie z bazy Intercenbud). powinniśmy założyć cennik z okresową aktualizacją. którzy mają bezpośredni dostęp do Internetu mogą z niej korzystać na trzy sposoby: importując plik wygenerowany z bazy. Import cen z Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu Import cen z pliku Intercenbudu wygląda podobnie jak każdy inny import. wybieramy Intercenbud. a następnie zaimportować go tak. Cennik z Intercenbudu z okresową aktualizacją (off line) Jeśli chcemy tylko czasami pobierać ceny z Intercenbudu. W tym celu wywołujemy polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Powinniśmy również zdefiniować kryteria szukania dla tego cennika (przycisk Edytuj kryteria…). to ogromna. grupie ‘Importuj’ zaznaczamy opcję Pojedynczy plik i wyszukujemy plik o rozszerzeniu . Na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: (domyślnie Program do kosztorysowania 93 . ściągnie dane i utworzy zwykły cennik. na karcie ‘Cennik importowany’. na karcie ‘Cennik wynikowy’ wprowadzamy dane nowego cennika i klikamy na OK.

dla którego zapamiętane będę kryteria szukania i który będzie mógł być okresowo aktualizowany poprzez Internet. który jest aktualizowany poprzez zapytanie wysyłane do bazy Intercenbud (sposób aktualizacji cennika wybieramy podczas tworzenia nowego cennika lub podczas importu). Jeśli klikniemy na przycisku Zmień kryteria szukania. należy wybrać polecenie Utwórz cennik… z menu Bazy cenowe lub kliknąć na przycisku Dodaj cennik w oknie listy cenników danej bazy.zostanie zaznaczone Statyczne (off line)). takim jak na rys. 69). Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem niebieskim. W przypadku gdy zmienimy te kryteria i zaktualizujemy cennik. ponieważ zawartość cennika będzie odpowiadała starym kryteriom. które były użyte podczas ostatniej aktualizacji lub tworzenia nowego cennika (rys. zgodne z nowymi kryteriami. 94 NORMA PRO . grupie ‘Dane’ – opcję Dynamiczne (on line). a na ich miejsce zostaną wprowadzone aktualne dane z bazy Intercenbud pobrane według zapamiętanych kryteriów szukania. W oknie. dostępne stają się przyciski Aktualizuj i Zmień kryteria szukania umożliwiające tę aktualizację. Po wykonaniu tych czynności zostanie utworzony cennik. w jaki sposób ściągać dane z Intercenbudu. wprowadzamy pozostałe dane cennika oraz definiujemy kryteria szukania (przycisk Edytuj kryteria…). Jeśli klikniemy na przycisku Aktualizuj. Pobieranie cen z Intercenbudu na bieżąco (on line) Aby utworzyć cennik pobierający na bieżąco ceny z Intercenbudu. wybieramy typ cennika. Na liście cenników cennik tego typu jest wyróżniony kolorem zielonym. 69). 57) zaznaczymy cennik. Zmiana i zaakceptowanie kryteriów szukania bez wykonania aktualizacji spowoduje niespójność informacji. a następnie kliknięciem na przycisku Edytuj kryteria… przechodzimy do ekranu definiowania kryteriów szukania (rys. stracimy wszystkie poprzednie dane – na ich miejsce zostaną wczytane nowe. Po kliknięciu na OK zostanie utworzony pusty cennik z informacją. zaś faktycznie kryteria będą nowe. a w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy Zapytanie do: Intercenbud. Aktualizacja cennika Intercenbudu Jeśli na liście cenników (rys. 58. wyświetlone zostanie okienko kryteriów szukania z kryteriami. stare dane zostaną z cennika usunięte.

w których nazwie wystąpi słowo cegła oraz te. ). które pojawia się po kliknięciu Edytuj kryteria… w oknie tworzenia nowego cennika i oknie importu lub Zmień kryteria… w oknie listy cenników (rys. Intercenbud można przeszukać według z góry narzuconych kryteriów. zostaną wyszukane wszystkie elementy. podłączanie jej do kosztorysu w całości może spowolnić działanie programu. *. Program do kosztorysowania 95 . Rys. w których nazwie wystąpi słowo śruba. I wtedy w określaniu nazwy. -. Najczęściej będziemy wyszukiwać według nazwy elementu.Definiowanie kryteriów szukania Ponieważ baza Intercenbud zawiera bardzo dużą ilość materiałów. Okno definiowania kryteriów szukania cen w Intercenbudzie. możemy skorzystać z takich znaków sterujących wyszukiwaniem jak +. w których nazwie wystąpi słowo cegła i słowo dziurawka. Na przykład: Jeśli w polu wpiszemy tekst cegła+śruba. Aby zmniejszyć ilość pobieranych danych. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła+dziurawka). Kryteria te określa się w oknie. 69. wpisywanej w polu Nazwa. 69). szczególnie w przypadku pracy na starszych i wolniejszych komputerach. zostaną wyszukane wszystkie elementy. "" .

Inne parametry. określonym przedziale. jednostka miary. które w nazwie mają słowo cegła. system przyjmie. Jeśli w polu wpiszemy tekst (cegła-szara). które nie zawierają w nazwie słowa szara. W grupie ‘Dostawca’ możemy sformułować bardzo przydatne kryteria związane z dostawcami towarów. nazwa skrócona towaru. zostaną wyszukane te elementy. zostaną znalezione wszystkie elementy. od: do: wpisujemy dolną i górną cenę. symbol u dostawcy. dostaniemy wszystkie cegły. na karcie ‘Ścieżki programu’ wprowadzić do pola Ścieżka do programu Capital: ścieżkę dostępu do pliku Capital.Jeśli w polu wpiszemy "cegła dziurawka" lub cegła dziurawka.ini. oryginalny producent. a więc możemy utworzyć zwykły cennik poprzez import. Aby skorzystać z tych danych. a następnie słowo czerwona (czyli cegła pełna czerwona. indeks PKWiU. należy w opcjach programu. Można więc znaleźć towary tylko jednego dostawcy podając jego nazwę lub kod. itd. Kod dostawcy wpisujemy z klawiatury. które pomogą nam wybrać właściwe elementy. wybieramy z listy rozwijalnej pola Kod: lub wybieramy z kartoteki dostawców po kliknięciu na przycisku . Jeśli chcemy wyszukać towary o cenach zawartych w pewnym. że będziemy pracować z całą bazą danych Intercenbud. Jeśli w polu wpiszemy cegła*czerwona. które w nazwie mają ciąg znaków cegła dziurawka. Praca z cennikami systemu Capital Program Norma Pro współpracuje z systemem zarządzania Capital pobierając ceny z jego kartoteki towarów lub magazynów. typ RMS. UWAGA! Jeśli nie zostaną określone żadne kryteria. potem dowolny ciąg znaków. Typy tworzonych cenników są takie jak w Intercenbudzie. cennik 96 NORMA PRO . cegła wapienno-piaskowa czerwona. to indeks ETO wg KMB. cegła klinkierowa czerwona. towary dostawców z wybranego województwa czy miasta. w polach Cena jedn.).

Jeśli tworzymy cennik on line (poleceniem Utwórz nowy cennik… z menu Bazy cenowe). gdzie wybieramy firmę. 57) wyświetlamy tylko cenniki Program do kosztorysowania 97 . na karcie ‘Cennik wynikowy’ w grupie ‘Forma aktualizacji’ zaznaczamy opcję Zapytanie do: Capital oraz sposób aktualizacji w grupie ‘Dane’ (opcję Dynamiczne (on line)). Aby to zrobić. a następnie na liście cenników (rys. to znaczy dopisywać do niego nowe elementy. należy z menu Bazy cenowe (wtedy. Po wybraniu zapytania do Capital w oknach importu i tworzenia nowego cennika pojawi się karta ‘Capital’ (rys. edytować. Dla cenników Capital nie definiujemy kryteriów szukania – pobierane są wszystkie ceny z zadeklarowanego źródła danych. hurtowe. 70). usuwać już istniejące oraz zmieniać zawartość poszczególnych pól. ceny detaliczne. magazynowe). 70. zaznaczamy opcję System. z której zasobów pochodzą ceny (pole wybory Firma:) oraz w grupie ‘Dane cennika’ w polu Magazyn: określamy źródło danych dla cennika (może to być kartoteka towarów lub jeden z magazynów) i w polu Poziom cen:. a następnie wybieramy Capital. gdy nie otworzyliśmy żadnego kosztorysu) wybrać polecenie Pokaż bazy cenowe… W okienku zawierającym listę baz zaznaczamy interesującą nas bazę i klikamy na przycisku Pokaż cenniki (lub dwukrotnie klikamy na bazie). Cenniki elementów RMS Każdy cennik RMS można przeglądać. poziom cen (np. na karcie ‘Cennik importowany’.okresowo aktualizowany oraz cennik pracujący on line. Jeśli importujemy cennik Capital. na karcie cennik wynikowy zaznaczamy odpowiednie opcje aktualizacji i wprowadzamy pozostałe dane. Rys. Tworzenie cennika Capital Przyciski Logowanie i Parametry logowania służą do wprowadzenia danych użytkownika i jego hasła logowania do Capital.

z menu Ceny wybieramy polecenie Wybór bazy cenowej…. Nagłówki kolumn cen są takie. Jeśli istnieją takie dane elementu jak waluta. „R” – robocizna). nazwie nakładu („Nazwa”) oraz typie nakładu („M” – materiały. W zależności od rodzaju klasyfikacji w kolumnie ‘kl.”). gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy. jak na rys. kodzie jednostki miary („Kod j. W tym wypadku. Pokaże nam się wtedy w nowym oknie zawartość wybranego cennika (rys. „S” – sprzęt. Jeśli mamy więcej niż jedną bazę cenową. 2 – jeśli KMB lub 3 – jeśli własna.”). Cenniki można obejrzeć również wtedy. od razy dostaniemy listę cenników. a chcemy obejrzeć jakąś bazę cenową. 71. W oknie zawartości cennika znajduje się informacja o numerze indeksu nakładu („Indeks”). 98 NORMA PRO . Cennik elementów RMS. a dopiero potem cennik. 71). Jeśli otworzyliśmy już kosztorys.’ pojawia się jedna z trzech cyfr: 1 – jeśli jest to klasyfikacja ETO. najpierw musimy wybrać bazę. a następnie Pokaż bazę cenową. 85). 71. który chcemy zobaczyć. nazwie jednostki miary („J.m. W tym wypadku również otrzymamy okno takie.m.RMS i klikamy dwukrotnie na cenniku. z której wybieramy potrzebny cennik. Rys. jeśli mamy w systemie tylko jedną bazę cenową. jak zadeklarowano w szczegółach cennika podczas jego tworzenia lub importu (patrz str.

Cennik RMS z Intercenbudu Na rys. że cena jednego elementu będzie mniejsza niż 1 grosz i wtedy program zaokrągli cenę jednostkową do 1 grosza. 71 pokazany jest cennik pobrany z Intercenbudu. rabat dostawcy czy symbol towaru u dostawcy. cena jednostkowa wyliczana jest z ceny opakowania i ilości towaru w opakowaniu. gdy cennik jest bardzo duży. Lista elementów może zostać posortowana według kolumny. który umożliwia wstawienie do kosztorysu bieżącego elementu.stawka VAT. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po cenniku oraz przyciski umożliwiające dodawanie. dzięki czemu będziemy mogli zobaczyć jego dane. W przypadku gdy cennik wywoływany jest z menu Ceny poleceniem Pokaż cennik…. pojawia się przycisk Wstaw. Jeśli dostawca oferuje towar w opakowaniach. Powtórne kliknięcie na kolumnie spowoduje zmianę porządku sortowania. uaktywni się przycisk Dostawca…. Opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny steruje sposobem sortowania. Jeśli klikniemy na nagłówku kolumny. Jeśli jest zaznaczona. W przypadku gdy w opakowaniu znajduje się wiele drobnych elementów. usuwanie i edycję danych elementu RMS. którą wybieramy z pola rozwijalnego Sortuj według:. Cennik ten jest cennikiem dostawcy. dlatego domyślnie opcja ta jest zaznaczona. może się zdarzyć. posortujemy listę według tej kolumny. którą można wstawić do kosztorysu. W górnej części okna znajduje się grupa. Sortowanie według wszystkich kolumn może trwać długo. W cenniku Intercenbudu cena jednostkowa oznacza cenę towaru w takiej jednostce miary. a inne mogą być w pokazane przypadkowej kolejności. kod dostawcy. Program do kosztorysowania 99 . w której możemy zdefiniować kryteria szukania elementów i uruchomić proces wyszukiwania. sortowana jest tylko jedna kolumna. wystarczy tylko kliknąć na liście prawym przyciskiem myszy i zaznaczyć na menu podręcznym. dla których nie ma ‘kosztorysowej’ jednostki miary. jeśli nie – sortowane są wszystkie pozostałe kolumny. Jeśli w danych elementu znajduje się dostawca lub producent. Sposób sortowania jest istotny. indeks PKWIU. można je zobaczyć włączając wyświetlanie dodatkowych kolumn.

Dane elementu RMS Dwukrotne kliknięcie na elemencie wywołuje okno jego danych (rys. 45). rodzaju materiału. na dole okna pojawiają się dane dostawcy: jego kod. w polach powyżej listy wyświetlane są dane zaznaczonego elementu. 72). Jeśli cennik jest cennikiem dostawcy. 73) oraz drugi przycisk – (okno z rys. Okno danych elementu RMS z danymi dostawcy. który umożliwia wstawienie nakładu z okna listy materiałów według indeksów KMB (rys. a w końcu do listy konkretnych materiałów. który można wstawić do stępny poziom. pozwalający wstawić nakład z kartoteki RMS W oknie wyboru materiału z listy klasyfikacji wg KMB w dolnej części znajduje się lista grup materiałowych z kolumnami „Indeks”. rabat i symbol towaru. Wraz ze zmianą poziomu. że jest to materiał. zaś ikona okna. Obok pola Indeks ETO: znajduje się przycisk . że istnieje na. Rys. „Jm” i „Kod jm”. ) pozwalają na przemieszczanie się między poziomami po przeby- 100 NORMA PRO . . Dwukrotne kliknięcie na wierszu w kolumnie „Indeks” powoduje ‘wejście’ do następnego poziomu zagłębienia: podgrupy. Strzałki umieszczone z prawej strony listy ( . „Rodzaj materiału”. 72. Symbol wyświetlany z lewej strony indeksu oznacza.

Jest to istotne w przypadku wyboru materiału. 73. Rys.tej uprzednio drodze. . 74. zaś przycisk poziom. Okno wyboru materiału według klasyfikacji KMB. Program do kosztorysowania 101 . Śruby rozprężne mają pięcioznakowy indeks KMB. umożliwia skok na najwyższy Do wstawienia materiału używa się przycisku Wybierz lub dwukrotnie klika się na jego indeksie. pod polem Indeks znajduje się opcja Uzupełnij niepełny kod cyframi 9. 74). W górnej części. którego indeks jest na przykład pięcioznakowy (jak śruby rozprężne na rys. aby miał długość siedmioznakową. Jej zaznaczenie spowoduje dopisanie na końcu indeksu wybranego materiału takiej ilości cyfr 9. Rys.

numerze pozycji („Pozycja”). Po pojawieniu się ekranu. w odpowiednie pola wpisujemy wszystkie dane i klikamy na OK. Program zapyta. jednostce miary („J. Potwierdzamy usuwanie kliknięciem na Tak. podświetlamy go. wycofujemy się z usuwania kliknięciem na Nie. że pola staną się dostępne do edycji. cenach. W oknie zawartości cennika (rys. klikamy na nim (zostaje podświetlony). należy kliknąć na znajdującym się na dole okna. taprzycisku kiego jak na rys. nazwie i numerze katalogu („Nazwa katalogu”. Kliknięciem na przycisku Wszystkie uzyskamy zawartość całego cennika. Zawartość konkretnego cennika zostanie wyświetlona na ekranie. czy na pewno usuwać. 102 NORMA PRO . Dostaniemy okno takie jak na rys. a następnie na przycisku .”). Usuwanie elementów Jeśli chcemy usunąć element.m. z stępnie klikamy na przycisku tym. 72. Aby dopisać nowy element. tak jak cenników elementów. nazwie pozycji („Nazwa”). gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż cenniki bazy…(lub Pokaż bazę cenową…). Dopisywanie nowych elementów Czasami może zachodzić potrzeba ręcznego dopisania nowego elementu do już istniejącego cennika.Edycja elementu Jeśli chcemy przejść do edycji danych elementu. Wyszukiwanie elementów W górnej części cennika znajduje się grupa opcji sterująca wyszukiwaniem elementów. numerze wariantu („Wariant”). Po sformułowaniu kryteriów wyszukiwania i kliknięciu na przycisku Szukaj znalezione elementy zostaną wyświetlone w postaci listy. a następnie konkretny cennik. możemy modyfikować dodając i usuwając rekordy oraz zmieniać ich dane. 75) znajduje się informacja o wydawnictwie („Wydawnictwo”). Cenniki pozycji Zawartość cenników pozycji. „Numer katalogu”). a na. 72. z listy baz wybierzemy bazę.

klikając na ich nagłówkach lub wybierając w polu Sortuj według:. Cennik pozycji. Dane pozycji Okno danych pozycji zobaczymy. gdy dwukrotnie klikniemy na podświetlonym wierszu (rys. Program do kosztorysowania 103 .których nagłówki deklarowane są w czasie tworzenia lub importu cennika oraz walucie pozycji („Waluta”). Tak jak w cennikach RMS możemy sortować listę według wybranych kolumn. Również opcja Sortowanie wg pojedynczej kolumny: ma takie samo znaczenie (patrz str. zawierający szczegółowy opis pozycji. katalogu czy dodatkowym opisie obiektu. Na dole okna znajdują się przyciski ułatwiające poruszanie się po liście oraz przyciski umożliwiające dodawanie. Rys. 99). W oknie pozycji znajdują się dane. 76). który pozwoli na wstawienie do kosztorysu zaznaczonej pozycji. usuwanie i edycję pozycji oraz wyświetlenie bardziej szczegółowych danych o wydawnictwie. Jeśli cennik wyświetlimy poleceniem Pokaż cennik… z menu Ceny. 75. pojawi się przycisk Wstaw. które już widać na liście oraz dodatkowo Opis:.

jednostkę miary. nazwę katalogu i numer pozycji takie same. katalogu i podstawy są nieaktywne). Domyślnie wypełniane są pola Wydawnictwo:. Resztę danych. jak pozycja macierzysta.Rys. Warianty pozycji Wariant danej pozycji ma wydawnictwo. opis oraz ceny może mieć inne. Dodawanie nowej pozycji Nową pozycję można dodać na dwa sposoby: . dla której określamy wszystkie dane. Okno danych pozycji. Do automatycznego wprowadzenia kolejnego wariantu służy przycisk . 76. numer katalogu. W tym wypadku dla zaznaczonej pozycji możemy utworzyć kolejną jej wersję z inną jednostką miary lub jej nowy wariant (pola wydawnictwa. Nazwa katalogu: i Numer katalogu:. które pobierane są z poprzedniej pozycji. W tym wypadku do• Wykorzystując przycisk Dodaj nową pozycję dawana jest zupełnie nowa pozycja. czyli nazwę. Tak wstawiona pozycja umieszczana jest w drzewie okna katalogów norm • Klikając na przycisku Dodaj nową jednostkę miary lub wariant . 104 NORMA PRO .

gdy wywołamy polecenie Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub Dział. to wyróżniony cennik pozycji. To. na karcie ‘Cennik obiektów’ lub wywołując polecenie Zapisywanie cen obiektów | Wybór cennika… Cennik obiektów może być również podłączany do kosztorysów jako cennik. ale wspólnym wydawnictwem. poddziały i całe kosztorysy. Jeśli w jednej z takich pozycji zmienimy numer pozycji.u i m3 k. będziemy mogli ustawiać rabaty dla każdego dostawcy. Cenniki dostawców Jeśli w opcjach kosztorysu. który cennik ma być takim cennikiem określamy w opcjach kosztorysu.Pozycje o obmiarach wyrażonych w kilku jednostkach miary W cennikach obiektów bardzo często znajdują się pozycje. z którego pobierane są ceny. podstawą. na karcie ‘Ogólne’ zaznaczymy Cenniki dostawców. czyli działy. Cennik obiektów.c. nazwą i opisem. nazwę lub opis. do którego automatycznie zapisywane są obiekty przez nas tworzone. Poza tym w danych RMS automatycznie zostaną umieszczone informacje o dostawcy. Na przykład ceny budynków w cenniku BCO podawane są w dwóch jednostkach: w m2 p. Opis okna wyboru cennika obiektów znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. Program do kosztorysowania 105 . Cenniki obiektów Cennik obiektów. Cennik obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). które występują w dwóch lub trzech jednostkach miary. W cenniku pozycja taka pokazywana jest jako dwie pozycje z różnymi jednostkami miary i cenami. zmieni się on we wszystkich pozycjach.

gdy z menu Bazy cenowe wybierzemy polecenie Pokaż wydawnictwa i katalogi z bazy… (rys. Po rozwinięciu listy w polu Dla materiałów producenta pojawi się spis tych dostawców. Podczas importu cenników pozycji dane te są automatycznie dopisywane do kartoteki wydawnictw oraz wstawiane do cennika. Po wpisaniu procentowej wartości rabatu w pole Zastosować rabat: i kliknięciu na OK ceny towarów zostaną odpowiednio przeliczone. Wydawnictwa i katalogi Każda pozycja w cennikach pozycji zawiera informację o wydawnictwie i katalogu w postaci takiej jak w katalogach norm. 77).Ustawianie rabatów dostawcy Rabat dla dostawców ustawia się w oknie. Rabat można określić dla każdego producenta osobno lub wybierając z listy opcje wszyscy producenci – taki sam dla wszystkich producentów. Listę wydawnictw i związanych z nimi katalogów obejrzymy. które zobaczymy po wybraniu polecenia Ustaw rabaty… z menu Ceny. to do danych RMS dopisywana jest informacja o dostawcy. Wydawnictwa i katalogi związane są z konkretną bazą cenową. które potem wykorzysta na przykład przy wstawianiu obiektów – kosztorysów czy działów do własnego cennika. Usuwanie z kosztorysu informacji o dostawcy Jeśli w opcjach kosztorysu była zaznaczona opcja Cenniki dostawców. W polu Rabat maksymalny z kosztorysu pojawia się informacja o maksymalnym rabacie występującym w kosztorysie. którą można usunąć poleceniem Usuń dane o dostawcach z menu Ceny. których towary występują w kosztorysie. Użytkownik może również utworzyć swoje własne wydawnictwa i katalogi. 106 NORMA PRO .

Okno edycji wydawnictw i katalogów. Dwukrotne kliknięcie na wierszu wydawnictwa spowoduje pojawienie się okna z danymi (rys. W polu Nazwa: znajduje się nazwa wydawnictwa. kiedy zostało wydane. 79). dodajemy i edytujemy dane katalogów. dodajemy i edytujemy przy pomocy przycisków . 78). W górnej części okna mamy listę wydawnictw danej bazy cenowej. Przyciskami . . Katalogi wyświetlane są dla aktualnie podświetlonego wydawnictwa. Zmiany dokonane w nazwach wydawnictw oraz w nazwach i numerach katalogów uwzględniane są we wszystkich pozycjach. gdy edytujemy. w polu Czas wydania: – okres. . w których występowały ich pierwotne wersje. Okno danych wydawnictwa Okno danych wydawnictwa pojawia się. Dwukrotne kliknięcie na katalogu wyświetli okno z jego danymi (rys. zaś w dolnej – listę katalogów danego wydawnictwa.Rys. umieszczonych pod listą wydawnictw. umieszczonymi pod listą katalogów usuwamy. Wydawnictwa usuwamy. 77. zaś w polu Program do kosztorysowania 107 . dodajemy lub oglądamy wydawnictwo.

gdy edytujemy. gdy klikniemy na przycisku Wydawca… (dane wydawców znajdują się w kartotece dostawców). Rys. Okno danych katalogu.Opis: krótki opis wydawnictwa. dodajemy lub oglądamy podświetlony katalog. 79. 78. Okno danych katalogu Okno danych katalogu pojawia się. kod ten można wybrać z listy. W polu Kod wydawcy: znajduje się kod wydawcy. Dane wybranego wydawcy możemy obejrzeć. Rys. 108 NORMA PRO . Dane wydawnictwa. Jeśli wprowadzamy lub edytujemy wydawnictwo. która rozwija się po kliknięciu na strzałce.

W celu poprawienia czytelności drzewa katalogów możemy je zmienić na inne. to w polach separatorów pojawią się separatory określone dla tego katalogu. w jaki importowane są inne cenniki. Na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. Podczas importu cenników jako separatory podstawiane są znaki spacji. Z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj cennik… 1. 2. W polu Dysk (ścieżka) plików źródłowych: wpisujemy ścieżkę dostępu do cenników Normy 3 wraz z nazwą importowanego cennika (lub szukamy ich po kliknięciu na przycisku Przeglądaj…). W grupie ‘Separatory’ umieszczone są pola wypełnione znakami separatorów oddzielających od siebie poszczególne elementy podstawy. Jeśli na przykład separatory zostaną ustawione tak jak na rys. Program do kosztorysowania 109 . w drzewie katalogów pozycja będzie wyglądała następująco: a wstawiona do kosztorysu: Jeśli wybierzemy nazwę i numer katalogu już istniejącego. w polu Nazwa katalogu: i Numer katalogu: nazwa i numer katalogu. Separatory wykorzystywane są do wyświetlania pozycji w drzewie katalogów i w kosztorysie. 60) zaznaczamy opcję Pojedynczy plik. Importowanie cenników z Normy 3 Cenniki. 79.W polu Wydawnictwo: znajduje się nazwa wydawnictwa. zaś w polu Opis: krótki opis katalogu. z których korzystaliśmy w Normie 3 możemy zaimportować do Normy Pro w taki sam sposób.

a następnie z listy baz cenowych wybieramy bazę. 80). Lista cenników zmienia się wraz ze zmianą kryteriów szukania: jeśli szukamy elementów RMS. W górnej części okna. Importowanie cen z kartoteki RMS Jeśli jakiś cennik chcemy uzupełnić o elementy zawarte w kartotece RMS. w której znajduje się aktualizowany cennik. Klikamy na OK. którą chcemy przeszukać. Program wykona szukanie. a następnie w liście cenników podświetlamy ten cennik i klikamy na przycisku Wybierz. Wyszukiwanie elementów RMS i pozycji Przy dużej ilości cenników i baz może okazać się potrzebne ich przeszukanie w celu znalezienia potrzebnego elementu RMS lub pozycji. Możemy te dane pozostawić w nie zmienionej postaci lub je zmodyfikować. Po rozpoznaniu cennika jako cennika ATHENASOFT. Do tego celu służą polecenia Szukaj w cennikach… i Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe. jeśli jest ich kilka lub od razu wyświetlane jest okno wyszukiwania (rys. Wyszukiwanie w cennikach Po wywołaniu polecenia Szukaj w cennikach… pojawia się okno wyboru bazy cenowej. Przyciskiem Wyczyść kryteria czyścimy wprowadzone kryteria. 110 NORMA PRO . z menu Bazy cenowe wybieramy polecenie Importuj z kartoteki RMS… Po ukazaniu się okna zainstalowanych baz cenowych klikamy na bazie. wyświetlane są tylko cenniki pozycji. jeśli szukamy pozycji. w której ma się znaleźć cennik. znajduje się lista cenników. na karcie ‘Cennik wynikowy’ pojawią się jego dane. Domyślnie zaznaczone są wszystkie cenniki. 4. wyświetlane są tylko cenniki RMS. które dołączamy do przeszukiwania. jeśli będzie podane co najmniej jedno kryterium. W dolnej części okna definiujemy kryteria szukania na jednej z dwóch kart ‘Kryteria szukania w cennikach RMS’ lub ‘Kryteria szukania w cennikach pozycji’.3.

Rys. ich lista pojawi się na karcie ‘Lista znalezionych elementów’ (rys. Po sformułowaniu kryteriów uruchamiamy proces szukania kliknięciem na przycisku Szukaj. Program do kosztorysowania 111 . Okno wyszukiwania w cennikach wybranej bazy cenowej. które występują w danym cenniku. Lista może zostać posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według:. Wybierając identyfikator cennika w polu Pokaż RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:). na liście zobaczymy tylko te elementy. 81). 80. Również kliknięcie na nagłówku kolumny spowoduje posortowanie listy. Jeśli jakieś elementy zostaną znalezione.

Rys. Rys. zaś w dolnej – definiujemy kryteria szukania. 81.Fragment okna wyszukiwania w bazach cenowych. Po kliknięciu na przycisku Szukaj i znalezieniu elementów wyświetlane jest okno z listą taką jak na rys. tak jak w oknie przeszukiwania cenników. Lista znalezionych elementów w zaznaczonych cennikach bazy cen. 82. 82). które mają być przeszukane. W górnej części okna zaznaczamy bazy. 112 NORMA PRO . 83. Wyszukiwanie w bazach cenowych Okno wyszukiwania elementów w bazach cenowych pojawia się po wybraniu polecenia Szukaj w bazach cenowych… z menu Bazy cenowe (rys.

Jeżeli w polu Pokaż RMS z bazy: (lub Pokaz pozycje z bazy:) wybierzemy konkretną bazę. Program do kosztorysowania 113 . gdy chcemy zmodyfikować cennik jednocześnie zachowując poprzednią zawartość. Kolejność wykonywanych czynności jest następująca: • z listy baz wybieramy źródłową bazę cenową. Rys. tworzymy jego kopię pod inną nazwą i na tej kopii wykonujemy modyfikacje. Gdy wybierzemy Wszystkie. Okno z listą znalezionych elementów w zaznaczonych bazach cenowych. zostaną pokazane wszystkie znalezione elementy z wybranej bazy. 83. w polu Pokaz RMS z cennika: (lub Pokaż pozycje z cennika:) będziemy mogli wybrać cennik. Do tego celu służy polecenie Kopiuj cennik… z menu Bazy cenowe. Lista elementów zostanie posortowana według kolumny wybranej w polu Sortuj według: lub po kliknięciu na nagłówku. Uzyskamy wtedy listę tylko tych elementów. • z listy cenników tej bazy wybieramy cennik źródłowy. Kopiowanie i przenoszenie cenników W przypadku. które znajdują się w tej bazie.

84) w górnej części decydujemy. 114 NORMA PRO . W oknie. w której ma być umieszczona kopia. z jakiej i do jakiej bazy kopiujemy lub przenosimy cenniki. W liście pod wybraną bazą pojawi się spis cenników danej bazy. Aby skopiować cennik z bazy do innej bazy należy: ♦ W grupie ‘Baza źródłowa’ wybrać bazę. nowy cennik pojawi się na liście cenników bazy docelowej. Okno kopiowania i przenoszenia cenników. możemy skorzystać z polecenia Kopiowanie i przenoszenie cenników… z menu Bazy cenowe. 84. zaś w dolnej wybieramy konkretne cenniki. z której będziemy kopiować lub przenosić cenniki.• w oknie tworzenia nowego cennika wypełniamy pola z danymi cennika docelowego (program nam podpowiada wszystkie dane) i klikamy na przycisku OK. Gdybyśmy chcieli skopiować lub przenieść większą ilość cenników. Rys. które zostanie wyświetlone (rys. • wybieramy bazę docelową. Jeśli proces kopiowania przebiegł prawidłowo.

. Uaktualnij ceny… można wybrać po uruchomieniu polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. UWAGA! Jeśli chcemy przenieść cennik z bazy do bazy. którego dotyczą takie polecenia jak Cennik pozycji strukturalnie…. Okno wyboru bieżącego cennika. W oknie. To oznacza. które zobaczymy (rys. ♦ W grupie ‘Wybór cenników do kopiowania/przenoszenia’ przy pomocy . bezpieczniej jest go skopiować. czy znajdują się w nim dane. które mają zostać przeniesione lub skopiowane. Program do kosztorysowania 115 . oczywiście cennika nie będzie można przenieść – można go tylko skopiować. 85) na kartach ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ mamy listę cenników podłączonych do kosztorysu. Ten cennik. którego dane znajdują się w polach Baza: i Cennik: jest cennikiem bieżącym. Jeśli baza źródłowa będzie taka sama jak baza docelowa. 85. złożona z przedrostka ‘Kopia’ i nazwy cennika źródłowego. ♦ Po kliknięciu na przycisku Kopiuj lub Przenieś cenniki znajdujące się w prawym panelu zostaną skopiowane lub przeniesione do bazy docelowej. Jeśli w bazie docelowej istnieje już cennik o nazwie cennika źródłowego. że można utworzyć kopię cennika w tej samej bazie. (lub przeciągając elementy z lewego do przycisków prawego panelu) wybieramy te cenniki. sprawdzić. a potem usunąć z bazy źródłowej. Wybór bieżącego cennika Bieżący cennik RMS lub pozycji. do której będziemy kopiować lub przenosić cenniki. nadawana jest mu nowa nazwa.♦ W grupie ‘Baza docelowa’ wybrać bazę. . Rys.

możemy również zaktualizować Ceny obiektów. powinny być aktualizowane cenami w tej samej walucie. gdy podstawą aktualizacji jest inny kosztorys. Jeśli w kosztorysie występują ceny w różnych walutach.W oknie tym możemy dodać nowe cenniki do kosztorysu lub usunąć niepotrzebne. oraz aktualizację tylko cen zerowych (Uaktualniaj tylko ceny zerowe) oraz o kopiowanie opisów pozycji (Kopiuj opisy pozycji uproszczonych z cennika). Jeśli została zaznaczona opcja uaktualniania cen jednostkowych pozycji. gdy cena ma być zmieniona (opcja Pytaj o akceptację zmiany ceny). Zaznaczając opcję Ceny robocizny. gdy mamy otwarty dowolny kosztorys) wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… W okienku. zaś po zaznaczeniu opcji Ceny jednostkowe pozycji zostaną uaktualnione ceny pozycji. Dodatkowo możemy poprosić program o wyświetlanie komunikatu. Jeśli zaznaczymy opcję Przeglądane inne cenniki. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie Jeśli po utworzeniu kosztorysu zmieniły się cenniki i chcemy stosownie do nich zaktualizować ceny lub chcemy pobrać ceny z jakiegoś innego kosztorysu. materiałów lub sprzętu. po znalezieniu pierwszej ceny zostaną przeszukane następne cenniki podłączone do kosztorysu 116 NORMA PRO . które zostanie wyświetlone na ekranie. Obsługa kart ‘Cenniki RMS’ i ‘Cenniki pozycji’ jest opisana na stronach 131 i 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. w grupie ‘Na podstawie’ zaznaczamy opcję Cenników podłączonych do kosztorysu. z menu Ceny (menu to pojawia się. a więc należy zaznaczyć opcję Tylko ceny w tej samej walucie. o zerowanie cen nie znalezionych (opcja Zeruj ceny nie znalezione). gdy aktualizujemy ceny na podstawie cenników aktualnie podłączonych do kosztorysu lub opcję Innego wybranego kosztorysu. uaktualnimy ceny zaznaczonych typów elementów RMS.

a następnie Program do kosztorysowania 117 . znaleziona cena zostanie wstawiona do danych elementu (gdy indeks elementu jest anonimowy. z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij cennik… W następnym kroku.i. zaznaczamy ją. musimy zdecydować. gdy chcemy zaktualizować tylko ceny podane w walucie elementu lub pozycji. Aktualizacji podlega bieżący cennik. ceny materiałów i ceny sprzętu i/lub ceny jednostkowe pozycji) oraz czy do bazy zapisywać zerowe ceny (opcja Zapisuj także ceny zerowe). po pokazaniu się okienka takiego. Jeśli opcja nie jest zaznaczona. Jeśli do kosztorysu podłączyliśmy więcej niż jeden cennik danego typu (na przykład dwa cenniki RMS i trzy cenniki pozycji). Uaktualnienie cennika danymi z kosztorysu W przypadku gdy chcemy dokonać uzupełnienia bazy cenowej o dodatkowe pozycje lub uaktualnienia cen niektórych pozycji. jak na rysunku z prawej. zostanie wyświetlona lista elementów podobnych). który ma być zaktualizowany. wyświetli się okno z ich listą. w pole Wyrażenie (współczynnik) wpisujemy odpowiednią liczbę. które elementy cennika RMS aktualizujemy (możemy aktualizować ceny robocizny. jeśli zostaną znalezione kolejne ceny. W tym celu z menu Ceny wybieramy polecenie Zmień ceny… W okienku. które się ukaże ustalamy ‘Zakres zmian’: jeśli zmieniamy ceny tylko jednej kategorii. W przypadku uaktualniania cen cenami z innego kosztorysu zostanie wyświetlone okienko. katalog i nazwę kosztorysu (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU). Opcja Tylko ceny w tej samej walucie powinna być zaznaczona. Przeliczanie cen w kosztorysie według podanego współczynnika Ceny elementów RMS i/lub ceny pozycji w kosztorysie możemy skorygować o pewien stały współczynnik. w którym wybieramy dysk. to po kliknięciu na OK trzeba wybrać ten cennik. Po zaznaczeniu opcji Automatyczny wybór najniższej ceny cena elementu zostanie uaktualniona najniższą ze znalezionych cen.

lub na nowo ustawione. której unikalną cechą jest możliwość bezpośredniego wczyta- 118 NORMA PRO . trzeba przejść do takiego zestawienia RMS. następnie zaznaczyć go i z menu Ceny wybrać polecenie Dopasuj cenę… W okienku. w którym dany element się znajdzie. Jeśli chcemy każdą z kategorii skorygować według innego współczynnika. W grupie ‘Zmieniane’ zaznaczamy wtedy opcję współczynniki. Dopasowanie ceny elementu RMS do założonej wartości kosztorysu Cenę danego elementu RMS można dopasować do założonej wartości kosztorysu. według którego współczynniki zostaną przeliczone. UWAGA! Po zmianie współczynników wyrażenie. Korzystanie z bazy Intercenbud Athenasoft oferuje Intercenbud – internetową bazę cen materiałów budowlanych. powinniśmy je przeliczyć oddzielnie. które zostały określone dla pozycji uproszczonych (karta ‘Ceny jednostkowe’ w oknie edycji pozycji uproszczonej). jeśli klikniemy na przycisku Pomnóż lub Podziel. Aby to zrobić. zaznaczamy wszystkie kategorie.klikamy na przycisku Pomnóż lub Podziel. według którego zostały przeliczane nie jest zapamiętywane. według którego zostały przeliczane – jest pamiętane. że zostaną one przeliczone według tego samego współczynnika. a w polu Wyrażenie: wpisujemy wyrażenie. UWAGA! Po zmianie cen wyrażenie. jeśli chcemy przeliczyć wszystkie ceny. Operację tę można wykonać dla kilku zaznaczonych elementów RMS. które się pokaże należy wpisać wartość kosztorysu i kliknąć na OK. Oprócz cen możemy zmienić współczynniki cen jednostkowych lub cen RMS-ów. Możemy również przeliczać tylko dwie kategorie – należy przy tym pamiętać. gdy klikniemy na przycisku Ustaw.

Baza powstała z myślą o firmach wykonujących usługi remontowo-budowlane. hurtowniach i producentach materiałów budowlanych i pokrewnych. rabatach. województwo. Z drugiej strony użytkownik otrzymuje pełną informację o producentach i dostawcach towarów: ich nazwy. Oprócz cen Intercenbud zawiera takie dane o towarze jak: indeks ETO. obejmującą przy tym terytorium całej Polski. Dzięki systemowi Intercenbud małe i duże firmy wykonujące usługi remontowe i budowlane będą miały możliwość zbierania informacji o ofertach handlowych. na terenie którego Program do kosztorysowania 119 . nazwę dostawcy i producenta.nia danych do programów kosztorysowych. promocjach. ciężar właściwy. indeks PKWiU. sposób pakowania. Obecnie użytkownik będzie miał zawsze aktualną informację o cenach interesujących go produktów. Ceny te będzie również mógł wykorzystać bezpośrednio w swoich programach kosztorysowych. adresy. kosztorysantach. rodzaj grupy towarowej oraz adres strony www. a co za tym idzie będą mogły łatwiej i szybciej wybrać partnerów do współpracy oraz wynegocjować najkorzystniejsze warunki zakupu potrzebnych towarów. 86. daty obowiązywania ceny. Strona główna bazy Intercenbud. jednostka miary. Rys.

Strony kosztorysanta Kosztorysanci zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i wprowadzeniu swoich danych. usunięcie towaru czy zmiana dat obowiązywania cen.pl. Strony dostawców i producentów Dostawcy i producenci materiałów budowlanych zostają zarejestrowani w systemie po zaakceptowaniu regulaminu i podaniu swojej nazwy. telefonów i faksów. adresu e-mail i strony www i oraz branży. Producent ma możliwość przeszukiwania listy swoich towarów i wybierania ich według różnych kryteriów. bezpośrednio na stronie reprezentującej dany lub nowy produkt lub wczytać je z pliku tekstowego. województwa. Można to robić „on line”. Ponieważ na stronie danych dostawcy i na stronie danych towaru wyświetlane są liczniki odwiedzin. a następnie wysłać je do Administratora.com. kontakty telefoniczne. 120 NORMA PRO . System udostępnia dwie drogi wprowadzania nowych towarów i modyfikowania danych towarów już istniejących w bazie. Zaraz potem mogą się zalogować i korzystać z bazy. Na wyselekcjonowanych towarach może wykonać takie operacje globalne jak zmiana cen. ile razy oglądana była jego strona i jakie jest zainteresowanie danym towarem. Baza Intercenbud. to znaczy z danych wszystkich producentów i wszystkich towarów. adresy e-mail oraz „link” do ich stron www.Intercenbud. do której należą. Wymiana informacji na temat rejestracji pomiędzy dostawcą a Administratorem odbywa się automatycznie poprzez podany przez dostawcę adres e-mail.działają. Po uaktywnieniu konta przez administratora uzyskują dostęp do bazy danych i mogą wprowadzać dane towarów. dostępna jest bezpłatnie i można z niej korzystać 24 h na dobę. w każdej chwili dostawca może się dowiedzieć. Zarówno kosztorysanci jak i dostawcy towarów mogą wpisać swoje propozycje i uwagi do pracy systemu na specjalnej. loginu i hasła dostępu. branżę. adresu. który został wcześniej przygotowany na własnym komputerze przy pomocy programu Edytor Cenników. o adresie www. przygotowanej do tego stronie.

Do tego celu służy strona szukania. z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest. 87. Strona wyszukiwania w systemie Intercenbud. jak i określonych danych dostawcy. Na przykład można wybrać towary o nazwach zawierających tekst „klej”. na której można szczegółowo określić kryteria wyboru poszukiwanych towarów (rys. Program do kosztorysowania 121 . która jest dostępna na stronie Lista dostawców (rys. aby znaleźć ceny tylko tych towarów. Wynikiem wyszukiwania jest lista produktów wyświetlona po zakończeniu procesu szukania (rys. 88) oraz lista dostawców tych produktów.Ponieważ baza zawiera wiele tysięcy pozycji. 91). Rys. Bazę przeszukiwać można zarówno pod kątem wystąpienia określonych cech towaru. od dostawców działających w branży ogólnobudowlanej z obszaru województwa Mazowieckiego. 87). Uzyskana lista może zostać dodatkowo przefiltrowana pod kątem znalezienia towarów o najniższych lub najwyższych cenach (wybór materiałów wg dodatkowych kryteriów). które go interesują.

Rys. 88. na której wyświetlane są dane towaru (rys. 122 NORMA PRO .Rys. 89) i analogicznie. Dane towaru. 90). 89. Lista materiałów uzyskana z bazy danych. po kliknięciu na nazwie dostawcy – na ekranie pojawi się strona danych dostawcy (rys. Po kliknięciu na nazwie produktu otwiera się strona informacyjna.

Dane dostawcy. Jednym z głównych zadań systemu Intercenbud jest ułatwianie nawiązywania kontaktów między firmami budowlanymi a dostawcami towarów. 91) Rys. Lista dostawców wyszukanych materiałów. Zadanie to realizowane jest między innymi poprzez możliwość bezpo- Program do kosztorysowania 123 . 90. Użytkownik może również obejrzeć listę dostawców wyszukanych materiałów. jeśli kliknie na odsyłaczu lista dostawców wyszukanych materiałów (rys.Rys. 91.

124 NORMA PRO . Do wiadomości dołączane są dane użytkownika i jego adres e-mail. dzięki czemu dostawca wie.średniego wysłania zapytania ofertowego do wybranych producentów z prośbą o podanie cen i warunków zakupu wyselekcjonowanych towarów. Rys. Lista dostawców. 92. Aby wejść na stronę generowania ofert. 88) lub na stronie listy dostawców należy kliknąć na odsyłaczu zapytania ofertowe na wszystkie materiały. na stronie wyszukanych materiałów (rys. Kliknięcie na tym tekście w wierszu dostawcy spowoduje automatyczne wygenerowanie wiadomości e-mail z listą towarów. Utworzona wiadomość może być edytowania. 92). Zapytanie jest generowane automatycznie w formie wiadomości e-mail dla wszystkich wyszukanych towarów danego dostawcy. Zostanie wtedy pokazana strona z listą dostawców i umieszczonym w pierwszej kolumnie tekstem ‘skieruj zapytanie’ (rys. komu i na jaki adres wysłać ofertę. na przykład uzupełnienie jej o ilości potrzebnych towarów może być dla dostawcy podstawą do zaproponowania użytkownikowi specjalnych rabatów lub innych udogodnień związanych z zakupem towaru. do których można wysłać zapytania ofertowe.

88). Strona. 93.Rys. rys. 94. 94). a potem na Zapisz materiały na dysk (rys. z której zapisujemy wybrane materiały na dysk Należy kliknąć na odsyłaczu zapisz materiały na dysk. Aby wygenerować plik Intercenbudu. a następnie w Program do kosztorysowania 125 . Zapytanie ofertowe wygenerowane przez system Intercenbud. Do plików pobranych w formacie Normy i Strixa wyprowadzane są wszystkie informacje o towarze znajdujące się w bazie oraz wszystkie dane dostawców. Ogromną zaletą systemu Intercenbud jest możliwość pobrania listy wybranych towarów oraz listy dostawców tych towarów i zapisania ich w pliku na własnym komputerze. 87). należy wyszukać potrzebne materiały (strona Szukaj. a następnie je zapisać na własnym dysku w formacie Normy i Strixa klikając na odsyłaczu Pobierz materiały dla Normy i Strixa oraz nowszych (rys. Rys.

Strona pobierania z Intercenbudu całego cennika. w oknie Zapisz jako trzeba wybrać folder. 96 zaznaczyć opcję Zapisz ten plik na dysku i kliknąć na OK. W następnym etapie. Kolejne etapy pobierania i zapisywania pliku z bazy Intercenbud. 96). Rys. Rys. 95. jeśli nazwa zaproponowana przez program nie jest odpowiednia i kliknąć na Zapisz (rys. 96.okienku pokazanym na rys. 126 NORMA PRO . w którym plik zostanie zapisany oraz ewentualnie zmienić jego nazwę.

61). Aby program mógł je odszukać. Lista elementów RMS do wyboru – za indeksem i jednostką miary pokazany jest numer klasyfikacji. Jeśli format został poprawnie rozpoznany. 87) należy kliknąć na przycisku Pobierz całą bazę i na następnej stronie (rys. Rys. zaznaczyć opcję Pojedynczy plik i kliknąć na Rozpoznaj format. 97 w kolumnie ‘kl. zgodnego z załącznikami ministerialnymi.Jeśli konieczne jest pobranie z bazy wszystkich materiałów.’. 60) trzeba kliknąć na przycisku Przeglądaj…. W okienku importu. Wygenerowany cennik zostanie umieszczony na liście zainstalowanych cenników w wybranej bazie cenowej. W Intercenbudzie materiały zostały sklasyfikowane według indeksu KMB. 97. w której znajdują się materiały o indeksach ETO. Klasyfikacja ta została oznaczona numerem 2. należy uruchomić polecenie Importuj cennik… z menu Bazy cenowe. Aby to zrobić. ten również będzie mógł go zaimportować do Normy. Jeśli do kosztorysu podłączymy bazę cenową Intercenbudu. znaleźć zapisany plik Intercenbudu. na karcie ‘Szukanie cen’ okna opcji programu należy zaznaczyć Szukaj we wszyst- Program do kosztorysowania 127 . 95) kliknąć na linku Pobierz całą bazę materiałów i Pobierz całą bazę sprzętu dla Normy i Strixa. w szczególności jej nazwy (karta ‘Cennik wynikowy’ (rys. Po zapisaniu na dysku plik Intercenbudu może zostać zaimportowany do Normy jak każdy inny cennik. co widać na rys. Jeśli użytkownik skopiuje go na dyskietkę i da innemu użytkownikowi. można zmienić dane bazy wynikowej. na stronie szukania (rys. na karcie ‘Cennik importowany’ (rys. następnie kliknąć na OK uruchamiając w ten sposób proces importowania danych. W tym wypadku wszystkie elementy mają klasyfikację KMB (/2). a ceny pochodzą z cennika Intercenbudu. to ich ceny nie zostaną znalezione. a wstawimy pozycję z katalogu.

98. Kartoteka RMS. Rys. Baza Intercenbud jest również dostępna na płycie CD. podrozdział Opcje programu). a pliki z niej wygenerowane importuje się do Normy Pro w ten sam sposób. 128 NORMA PRO . 98). jak z Intercenbudu internetowego. Ponieważ indeksy ETO i KMB niecałkowicie się pokrywają i ten sam indeks może być przypisany do różnych materiałów lub ten sam materiał może mieć różne indeksy (rys. Acetylen ma różne indeksy ETO i KMB. trzeba uważnie kontrolować nazwy i jednostki miary wprowadzanych elementów.kich typach indeksów ETO (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU.

o zakresie prac. OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU Tworzenie nowego kosztorysu Aby utworzyć nowy kosztorys: ♦ Z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. na karcie ‘Opcje nowego kosztorysu’ wprowadzamy podstawowe dane o kosztorysie: • W pole Nazwa koszt.7. 99. Może to być Program do kosztorysowania 129 . będzie widoczny podczas szukania kosztorysu na dysku i może zostać umieszczony na wydrukach. czy przewidywanych terminach ich rozpoczęcia i zakończenia. 99). Opis ten ma znaczenie informacyjne. Nazwa ta może być dłuższa niż osiem znaków. ♦ W okienku. Rys. Okno tworzenia nowego kosztorysu.: wpisujemy nazwę kosztorysu. które się pojawi (rys. może zawierać polskie litery. • W pole Krótki opis kosztorysu: wpisujemy krótką charakterystykę kosztorysu informującą np. • W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ deklarujemy w jakiej postaci kosztorys będzie wyświetlany na ekranie w czasie tworzenia. nie może natomiast zawierać znaków ‘*’ i ‘?’.

to narzuty będą liczone pozycjami od kosztów jednostkowych i w tym przypadku na wydruku kosztorysu ofertowego iloczyn ceny i ilości będzie równy wartości pozycji. VAT). Kp+Z). 1. zaznaczamy opcję Kalkulacja uproszczona. N – narzuty pozycji wyliczone na jednostkę obmiaru (np. Deklaracja postaci wyświetlania nie jest ostateczna – w każdym momencie tworzenia kosztorysu postać tę można zmienić. • W polu Szablon liczenia narzutów: wybieramy sposób. Wybór ten jest ważny z punktu widzenia uzyskania takiego wydruku kosztorysu ofertowego. • Klikając na przycisku Na podstawie… możemy utworzyć kosztorysy na bazie już istniejącego kosztorysu (Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu). w postaci książki obmiarów (opcja Książka przedmiarów) oraz kosztorys inwestorski.kosztorys w normalnej postaci (opcja Kosztorys). Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). n*c – koszty bezpośrednie pozycji na jednostkę obmiaru. • Jeśli tworzymy kosztorys uproszczony.narzuty dla całego kosztorysu (np. według którego będą obliczane narzuty. a wartość kosztorysu jest obliczana w sposób następujący: Ck = Suma[L * (n*c + N)] + Nk w pozycji gdzie: L – obmiar robót w pozycji. bazujący na cennikach zawierających ceny jednostkowe pozycji. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu. Nk . to narzuty będą liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym 130 NORMA PRO . 2. który nie zostanie zakwestionowany przez inwestora. w którym każda pozycja będzie podsumowywana z uwzględnieniem narzutów (opcja Kosztorys inwestorski).

od razu dostaniemy listę cenników do wyboru. n*c – koszty bezpośrednie na jednostkę obmiaru. z której cennik pochodzi. ♦ Na karcie ‘Cenniki RMS’ decydujemy. w polu Cennik: – identyfikator cennika. a wartość kosztorysu będzie obliczana w sposób następujący: Ck = Suma(L * n*c) + N + Nk w pozycji gdzie: L – obmiary robót. co wybierzemy w tym momencie. z jakich cenników elementów RMS będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. Opcje obliczania narzutów). Pierwszy cennik. To. 100). a następnie właściwy cennik. N – wartość narzutów (np. Aby dopisać następny cennik. do którego będziemy mogli wpisać na przykład identyfikator bazy i cennika. Lista tych cenników wyświetlona jest w polu Lista używanych cenników. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. Kp + Z) Nk – narzuty dla całego kosztorysu (np. który jeszcze nie istnieje lub wprowadzić dane przyciskiem Wybór cennika… Kliknięciem na przycisku Dodaj z bazy od razu zostanie wstawiony cennik wybrany z listy cenników danej bazy. Program do kosztorysowania 131 . Po wybraniu cennika w polu Baza: pojawi się identyfikator bazy. korzystamy z przycisków (Dodaj) lub (Dodaj z bazy). Po kliknięciu na pierwszym z nich zostanie wygenerowany pusty wiersz.kosztorysie. z której wybieramy bazę. dostaniemy listę baz. zaś cennik zostanie dopisany do listy. VAT) 3. (jeśli nie mamy zainstalowanego żadnego) dodajemy klikając na przycisku Wybór cennika…. Jeśli mamy tylko jedną bazę. będziemy mogli sami ustawić opcje obliczania narzutów. Jeśli mamy utworzoną więcej niż jedną bazę cenową. będzie widoczne w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU.

♦ Na karcie ‘Cenniki pozycji’ decydujemy. Karta. 101). 100.Rys. z jakich cenników jednostkowych pozycji będziemy korzystać podczas pracy z kosztorysem (rys. oprócz identyfikatora bazy i cennika zostanie dodatkowo wyświetlona informacja o poziomie cen oraz opisie cennika. ponieważ cenniki przeszukiwane są w kolejności takiej. Przycisk anulujemy służy do usunięcia cennika z listy. Obsługa listy jest taka sama jak w przypadku cenników RMS. przy czym zmiany potwierdzamy przyciskiem i zmieniamy kolejność cenników na liście. a wia edycję. 101. Jeśli włączymy opcję Pokazuj informacje cenników w liście. 132 NORMA PRO . umożli. zaś przycisk . Rys. Lista cenników pozycji podłączonych do kosztorysu. Jest to Przyciskami istotne. jak na liście. na której wybieramy cenniki RMS współpracujące z kosztorysem.

Po pojawieniu się okna z rys. Ich zawartość może oczywiście zostać przez nas zmodyfikowana. 99 i wpisaniu nazwy kosztorysu klikamy na przycisku Na podstawie… W wyniku otrzymamy okno takie. w polu Szukaj w: i pod nim przeszukujemy drzewo folderów. Po ukazaniu się okna z rys. polecenie Kosztorysu… (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Kliknięciem na strzałce z prawej strony pola rozwijamy listę wszystkich Program do kosztorysowania 133 . 102). 102: ♦ W polu Katalogi kosztorysów: wybieramy z listy jeden z katalogów zadeklarowanych w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz polecenie Opcje programu. Na ekranie pojawi się pusty formularz kosztorysu. aż znajdziemy poszukiwany kosztorys. Otwieranie do edycji już istniejącego kosztorysu Jeśli chcemy pracować nad kosztorysem.♦ Akceptujemy ustawienia kliknięciem na przycisku OK. jak okno otwierania już istniejącego kosztorysu (rys. z którego wybieramy kosztorys bazowy. Po dokonaniu wyboru i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz pola nowego kosztorysu zostaną wypełnione informacją pobraną z kosztorysu bazowego. Tworzenie kosztorysu na bazie innego kosztorysu Jeśli chcemy utworzyć nowy kosztorys na bazie już istniejącego kosztorysu. karta ‘Ścieżki programu’). wywołując okno opcji kosztorysu (menu Opcje. z menu Plik wybieramy polecenie Nowy lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku na pasku narzędzi. UWAGA! Nie jest konieczne określanie wyżej opisanych opcji. który wcześniej został zapisany na dysku. gdyż można je zdefiniować później. ♦ Jeśli kosztorys znajduje się w innym folderze niż zadeklarowane w ścieżkach dostępu do kosztorysów.

Z kolei dwukrotne kliknięcie na folderze otwiera go. Kliknięcie na literze lub nazwie określonego dysku lub folderu spowoduje jego wybranie i wyświetlenie jego zawartości w polu poniżej. zaś z listy wersji rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Wersja: – wersję kosztorysu. Lista pokazanych wersji będzie zależała od liczby zapamiętywanych wersji ustawionej w opcjach 134 NORMA PRO . Jeśli otwieramy kosztorys. Rys. będzie nim typ Kosztorysy(*.dostępnych dysków oraz otwartych folderów. Okno otwierania już istniejącego kosztorysu. 102.kst). Zaraz po pojawieniu się okna z rys. zaś kliknięcie na pliku – powoduje umieszczenie jego nazwy w polu Nazwa pliku:. 102 w polu Szukaj w: otwierany jest pierwszy folder wpisany w ścieżce dostępu do kosztorysów (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY I OPCJE PROGRAMU). który chcemy wprowadzić. ♦ Z listy kosztorysów wyświetlonej w okienku pod polem Szukaj w: wybieramy (klikając na jego nazwie) potrzebny kosztorys. ♦ W polu Pliki typu: zaznaczamy typ pliku.

♦ Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku Otwórz na ekranie zostanie wyświetlony wybrany kosztorys oraz pojawi się nowe menu i pasek narzędzi. następnie w oknie. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. ♦ W dolnej części okna. możemy spróbować go znaleźć według fragmentu tekstu pochodzącego z opisu lub strony tytułowej. z menu Plik wybieramy polecenie Zachowaj jako… Program do kosztorysowania 135 . wartość i dane użytkownika. Wyszukiwanie kosztorysów wg fragmentu tekstu z opisu lub strony tytułowej. Zachowywanie kosztorysu Każdy kosztorys po poprawnej edycji powinien być zapisany (zapamiętany do późniejszej edycji) na dysku. Rys. ♦ Jeśli nie znamy nazwy kosztorysu. od najmłodszej do najstarszej. z którą został otwarty. Wersja kst oznacza ostatnią wersję kosztorysu. itd. klikamy na przycisku wybieramy polecenie Zachowaj. Jeśli zaś chcemy zachować kosztorys pod inną nazwą. W tym celu klikamy na przycisku Szukaj. 002. w części ‘Opis wybranego kosztorysu’ pojawiają się podstawowe informacje o kosztorysie: opis. 103. w polu Szukany tekst: wpisujemy fragment tekstu i klikamy na przycisku OK.programu i od ilości wykonanych operacji zapisu na dysk danego kosztorysu. które się ukaże. Jeśli kosztorys zachowujemy pod tą samą lub z menu Plik nazwą.

104. Ilość pamiętanych wersji wprowadzamy w polu Liczba wersji na dysku: po wywołaniu polecenia Programu… z menu Opcje. Jeśli chcemy zapisać kosztorys w innym folderze. Kosztorys zostaje zapamiętany po kliknięciu na przycisku Zapisz. Wersja kst (plik o rozszerzeniu . W tym wypadku pojawia się okno bardzo podobne do okna otwierania kosztorysu (rys. jaką część kosztorysu zapisujemy. tworzona jest kolejna wersja. wybieramy go w polu Zapisz jako typ:. Za każdym razem.Rys. a jeśli chcemy nadać mu nową nazwę. Okno zachowywania kosztorysu. który wpisany jest w ścieżce dostępu do kosztorysów. 104). gdy zapisujemy kosztorys poleceniami Zachowaj lub Zachowaj jako….KST) oznacza 136 NORMA PRO . Jeśli kosztorys chcemy wyeksportować do innego formatu. wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Katalogi kosztorysów: lub otwieramy w polu Zapisz w:. Wersje kosztorysu Każdy kosztorys możemy zapamiętać w kilku ostatnich wersjach. W oknie tym zostaje wyświetlona zawartość pierwszego folderu. wpisujemy ją w polu Nazwa pliku:. Wybranie typu Widok tekstowo uaktywni opcje grupy ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ i wtedy możemy zdecydować.

Pliki związane z tymi wersjami mają rozszerzenia . Komunikat o znalezieniu kopii awaryjnej. że w trakcie pracy nad kosztorysem ŁAZIENKI. to aby ją wczytać. wersja o numerze 003 jest starsza niż wersja 001). ostatni stan można odzyskać wczytując kosztorys o nazwie padniętego kosztorysu i tym właśnie rozszerzeniu. 105).BAK nie jest zaznaczona.BAK oraz jeśli kosztorys został zapisany na dysk i zamknięty prawidłowo. Jeśli kopię awaryjną zostawiliśmy na dysku. Załóżmy. co z tą kopią zrobić: możemy ją wczytać do programu i dalej pracować nad kosztorysem (przycisk Wczytaj). Rys. Po powtórnym uruchomieniu Normy Pro znaleziona zostaje kopia awaryjna i wyprowadzany jest komunikat informujący o tym fakcie (rys.001. 002. 002. itd.ostatnią wersję kosztorysu. jeśli opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *.AWA zapisywana jest na dysk co kilka minut. Jeżeli w trakcie pracy nad kosztorysem „padnie” system lub program. możemy pozostawić na dysku i dopiero potem ją wczytać (Pozostaw) lub też możemy ją usunąć z dysku (Usuń). W tym momencie musimy podjąć decyzję.KST nastąpiła awaria zasilania – program został przerwany a system zresetowany. w przypadku gdy jesteśmy całkowicie pewni. Kopia zapasowa nie powstaje. itd. wywołujemy polecenie Otwórz… z menu Plik. polecenie Programu…) wpisując odpowiednią ilość minut w pole Kopia awaryjna co:. Częstość automatycznego tworzenia kopii awaryjnej podajemy w opcjach programu (menu Opcje.BAK i staje się kopią zapasową bieżącej wersji kosztorysu. 105. że dokonane zmiany nie muszą być zachowane. Kopia awaryjna i zapasowa bieżącego kosztorysu Kopia awaryjna kosztorysu o rozszerzeniu . ostatnia kopia awaryjna zmienia rozszerzenie na . od najmłodszej do najstarszej (tzn. W przypadku gdy zaznaczona jest opcja Zachowywanie ostatniej kopii awaryjnej w pliku *. poprzednie wersje oznaczane są kolejno 001. w polu Wyświetl pliku typu: wybieramy Program do kosztorysowania 137 .

Kosztorysy wraz z plikami kolejnych wersji i kopiami awaryjnymi.AWA (patrz rys.*) i w liście plików szukamy pliku o nazwie kosztorysu i rozszerzeniu . 138 NORMA PRO .typ Wszystkie pliki(*. 106). Plik ten następnie otwieramy do edycji. Rys. 106.

130). które zostały dokonane w wyniku zmiany sposobu obliczeń (rys. W oknie opcji (rys. ♦ Pole wyboru Kalkulacja uproszczona zaznaczamy wtedy. itd. który jest dla nas najbardziej odpowiedni. według których obliczany jest kosztorys. 107) znajduje się zestaw kilkunastu kart. Opcja Książka przedmiarów służy do przedstawienia kosztorysu w formie tabeli zawierającej dokładny opis zdefiniowanych obmiarów. Każdy kosztorys ma swoje indywidualne ustawienia. Do parametrów kosztorysu należy włączyć również formularz kalkulacji zawierający opis wszystkich zasad i założeń. Opcje kosztorysu można określić zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub zmieniać je później. Zaznaczenie opcji Kosztorys inwestorski spowoduje wygenerowanie takiego obrazu kosztorysu. zapamiętywane razem ze wszystkimi pozostałymi danymi. rozliczeń materiałów i robocizny. przeliczanie walut. że nasz kosztorys będzie przedstawiony w sposób tradycyjny.8. dostęp do cenników. OPCJE KOSZTORYSU Prawidłowe ustawienie opcji kosztorysu jest bardzo ważne. gdy chcemy prowadzić kosztorysowanie uproszczone (patrz rozdział KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE). 107). Do określania parametrów kosztorysu służy polecenie Opcje kosztorysu… z menu Kosztorys. Formularz kalkulacji można obejrzeć i zmodyfikować wywołując polecenie Formularz kalkulacji z menu Opcje. w trakcie pracy z kosztorysem. ♦ W grupie ‘Rodzaj kosztorysu’ wybieramy typ. Wybranie opcji Kosztorys oznacza. Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji Rodzaj kosztorysu i typy kalkulacji określamy na karcie ‘Opisy’ (rys. w którym każda pozycja będzie podsumowana wraz z obliczonymi dla niej narzutami. jako zwykły kosztorys. ♦ Jeśli planujemy wprowadzenie okresów rozliczeniowych i rozliczanie wykonanych robót. ponieważ rzutuje na sposób obliczeń narzutów. wyglądy ekranów. powinniśmy zaznaczyć opcję Rozliczanie wykona- Program do kosztorysowania 139 . Zmiana opcji kosztorysu w trakcie jego tworzenia może spowodować wyświetlenie komunikatu z informacją o zmianach. które służą do zdefiniowania najważniejszych właściwości kosztorysu.

140 NORMA PRO . które zostały zapamiętane jako domyślne można z powrotem przywrócić klikając na przycisku Wczytaj opcje domyślne.nych robót (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). 107. określać rabaty i inne dane związane z dostawcami powinniśmy zaznaczyć opcję Cenniki dostawców. Rys. Opcje określone na tej karcie można zapamiętać jako domyślne kliknięciem na przycisku Zachowaj jako domyślne. ♦ Jeśli chcemy korzystać z cenników dostawców. Opcje można również czytać z innego kosztorysu wykorzystując przycisk Wczytaj z kosztorysu. Opcje kosztorysu – karta ‘Opisy’ ♦ Opcję Harmonogramowanie robót zaznaczamy wtedy. gdy dane z kosztorysu mają być przesłane do programów do harmonogramowania (patrz rozdział HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT). Opcje. gdy do rozliczania robót chcemy wprowadzić klucze lokalizacyjne i wykonawcze oraz wtedy.

Program do kosztorysowania 141 .Opis. Nazwę kosztorysu można wpisać z klawiatury lub wprowadzić jako jeden z typów: kosztorys ofertowy. aby rozwinęła się lista wyżej wymienionych typów kosztorysów. Rys. Wystarczy kliknąć na strzałce znajdującej się w polu Nazwa kosztorysu:. pojawia się okno służące do definiowania parametrów tytułowej strony wydruku kosztorysu. 108. Na karcie ‘Dane strony tytułowej’ wypełniamy poszczególne pola wprowadzając tekst z klawiatury. charakterystykę obiektu i zawartość strony tytułowej wprowadzamy na karcie ‘Opisy’ opcji kosztorysu (rys. znajdującym się na karcie ‘Opisy’. 107). Strona tytułowa Po kliknięciu na przycisku Strona tytułowa…. Opis kosztorysu W polu Opis kosztorysu: wpisujemy krótki tekst. Okno definiowania danych strony tytułowej – karta ‘Dane strony tytułowej’. zamienny i powykonawczy. charakterystyka obiektu i strona tytułowa Krótki opis kosztorysu. streszczający charakter robót.

pozwalający na zapamiętanie bieżących danych strony. Na dole znajduje się przycisk Wczytaj domyślne. Rys. Wybieranie typu kosztorysu. Dane ze schowka możemy potem wstawić do innych dokumentów. 142 NORMA PRO . Zachowaj jako domyślne. 110). przy pomocy którego możemy wczytać dane z innego kosztorysu. umożliwiający wczytanie wcześniej zapisanych danych strony tytułowej. 109. Karta ‘Opcje druku strony tytułowej’ zawiera ustawienia dotyczące zawartości i wyglądu strony tytułowej (rys. Przyciskiem Akceptuj i skopiuj do schowka potwierdzamy poprawność danych i ładujemy je do schowka. Opcje druku strony tytułowej. jak wypełniać pola umieszczone jest na górze karty. Wczytaj z kosztorysu. Wyjaśnienie. 110.Rys.

Mamy dwie możliwości: najpierw druk narzutów indywidualnych w działach. Pole to staje się niedostępne. najpierw narzuty na kosztorys. Na rysunkach poniżej pokazany jest Program do kosztorysowania 143 . w jakiej kolejności mają być drukowane tabele narzutów (o ile w ogóle mają być drukowane). Adres inwestora. potem narzuty wspólne i narzuty indywidualne. W grupie ‘Kolejność druku narzutów’ określamy. gdyż informację tę będziemy czerpać z cennika dołączonego do kosztorysu. 111. które mają znaleźć się na stronie tytułowej. Na górze wypełnianie haseł umieszczanych na stronie tytułowej. W polu Poziom cen kosztorysu wpisujemy z klawiatury informacje o poziomie cen. W grupie ‘Umieść na wydruku’ zaznaczamy te składniki kosztorysu. Rys. Tekst możemy wprowadzić z klawiatury lub wczytać z już istniejącego kosztorysu (przycisk Wczytaj z kosztorysu). Również teksty wpisane w pola znajdujące się w obszarze ‘Hasła dla podpisów:’ umieszczone zostaną na wydruku. które mogą znaleźć się na stronie. Adres inwestycji. Inwestor. na dole fragment wydruku strony tytułowej z tymi hasłami. gdy zaznaczymy opcję z bazy cenowej. itd. W grupie ‘Hasła dla danych strony:’ definiujemy szereg haseł (czyli tekstów opisujących pola).Karta ‘Klauzula o uzgodnieniu kosztorysu’ służy do wpisania tekstu klauzuli. pojawią się na wydruku jako komentarze. następnie narzutów wspólnych działów i na końcu – narzutów na całość kosztorysu lub odwrotnie. Teksty wprowadzone w pola Nazwa inwestycji.

Charakterystyka obiektu Przycisk Charakterystyka… (rys.wydruk obu tych wariantów (na cały kosztorys naliczany jest tylko podatek VAT). 144 NORMA PRO . indyw. wspólne. Narzuty wydrukowane wg opcji indyw.. w którym wprowadzamy tekst opisujący szczegółowo kosztorys. Rys. Okno edycji charakterystyki obiektu i robót. Narzuty wydrukowane wg opcji kosztorysu. kosztorysu. 112. wspólne. 107) umożliwia wywołanie okna.

może oczywiście zostać przedstawiona w postaci jednego paragrafu. ) oraz ustawianie numeracji (opcje Włącz numerowanie. przycisk Szukaj… – do znalezienia słowa czy frazy w dokumencie. modyfikujemy i usuwamy po kliknięciu na przycisku Edytuj… W oknie takim jak na rys. W grupie ‘Paragraf’ mamy przyciski obsługujące wstawianie i usuwanie paragrafów (Nowy i Usuń). będziemy mogli określić format tej numeracji wybierając w polu Szablon numeracji: odpowiedni szablon. poziom ( Kontynuacja numeracji). Na rys. Na dole okna edycji charakterystyki znajdują się przyciski ułatwiające tworzenie dokumentu. Szablony numeracji dodajemy. zaś przycisk Zastąp… – do zastąpienia znalezionego tekstu innym tekstem. Jeśli włączymy numerowanie paragrafów. Żeby użytkownikowi ułatwić obsługę tego okna. Jeśli przystępujemy do pisania nowej charakterystyki. 112 widać charakterystykę obiektu opisaną przy pomocy paragrafów. Wtedy z lewej strony pojawi się drzewo paragrafów. W grupie ‘Podział strony’ umieszczone są przyciski Wstaw i Usuń umożliwiające wstawienie lub usunięcie podziału strony. a z prawej zawartość paragrafu.Tekst ten można dzielić na paragrafy i podparagrafy. przesuwanie ich na niższy bądź wyższy . Przycisk Wczytaj… służy do wczytania charakterystyki z innego kosztorysu. Program do kosztorysowania 145 . widzimy tylko jeden paragraf (rysunek obok). W tym momencie możemy zacząć pisać tekst. Kliknięcie na jednym z tych przycisków spowoduje zmianę ustawień w polach. domyślnie zdefiniowano osiem schematów numeracji. Jeśli tak zrobimy. strukturę paragrafów ładnie widać po włączeniu opcji Konspekt:. które reprezentowane są przez przyciski umieszczone w grupie ‘Przyjmij schemat numeracji’. Jeśli charakterystyka jest tekstem prostym. 113 definiujemy poszczególne parametry numeracji.

W grupie ‘Opcje paragrafu’ wybranego poziomu określamy: • Wygląd numeracji w polu Styl numeracji:.C… . Okno określania formatów numeracji. Każdy poziom jest tu formatowany w inny sposób. który aktualnie formatujemy. III…. Jak ustawienia wpływają na wygląd numeracji pokażemy na przykładzie. zaś dla poziomu 3 – 1. Załóżmy. dla poziomu 2 – .2. II. 113.Rys.B. W polu Poziom: wybieramy ten poziom. że chcemy uzyskać trójpoziomową strukturę paragrafów z taką numeracją.3… 146 NORMA PRO . Dla poziomu 1 wybieramy styl I. A. jak na rysunku poniżej.

114. • Jeśli chcemy. to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Gdybyśmy na przykład dodatkowo dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). Najczęściej separatorem tym jest kropka. • Separator oddzielający dany poziom od poprzedniego (wyższego) w polu Separator od poziomu wyższego:. Separator ten oddziela również numer paragrafu od tekstu. Wprowadzenie separatora tego typu ma sens wtedy. Najczęściej separator od niższego poziomu jest kropką. Gdybyśmy na przykład dla drugiego poziomu wprowadzili znak równości (=). to uzyskamy taki wygląd numeru jak na rysunku obok. Numeracja poziomu pierwszego. Program do kosztorysowania 147 . gdy zaznaczymy opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. drugiego i trzeciego.Rys. który występuje za nim. należy zaznaczyć opcję Numerator zawiera numeratory wyższych poziomów. ponieważ wtedy numer poziomu wyższego nie zlewa się z numerem bieżącym. • Separator oddzielający dany poziom od następnego (niższego) w polu Separator od poziomu niższego:. aby numer zawierał numer paragrafu wyższego.

pozycji i działów Na karcie ‘Numerowanie’ określamy opcje sterujące numerowaniem elementów. jeśli nie zaznaczymy opcji Wcięcie. zaś separatorami poziomów są kropki. Wyróżnienie pierwszego wiersza danego poziomu możemy uzyskać.Na rysunku obok pokazane jest numerowanie. jeśli zaznaczymy opcję Wyróżnienie pierwszego wiersza paragrafu. Wtedy możemy zmienić typ. na którym jest drukowana. na wydruku wcięcia nie będzie. 148 NORMA PRO . Numerowanie elementów. 115. Pomimo że w drzewie paragrafy są wcięte. Rys. Karta ‘Numerowanie’. jak na rysunku poniżej. Gdybyśmy chcieli uzyskać numerację taką. pozycji i działów (rys. 115). wystarczy kliknąć na przycisku . gdy poziom drugi i trzeci mają tę opcję włączoną. rozmiar i kolor czcionki oraz tło.

Jeśli zaznaczymy Tak jak w zestawieniu wszystkich.(tylko pokazanych).. zaznaczamy opcje Działy numerowane ręcznie. Rys. pozycji czy działów nie są numerowane. Jeśli jednak chcemy. • W Normie Pro pozycje są numerowane automatycznie. • Jeśli chcemy działy numerować ręcznie. • Format numeracji działów wprowadzamy w polu Numeracja działów:. 116). • W grupie ‘Numeracja RMS w zestawieniu zerowych i niezerowych’ wybieramy sposób numerowania RMS w zestawieniach RMS o cenach zerowych i cenach niezerowych. aby były. Opcję tę możemy wyłączyć zaznaczając Pozycje numerowane ręcznie i wtedy sami musimy pilnować właściwej numeracji. W przeciwnym wypadku pozycje zostaną ponumerowane w sposób ciągły w całym kosztorysie (rys. 116.• Zaznaczenie opcji Pozycje numerowane działami oznacza. że pozycje będą numerowane w każdym dziale osobno. z prawej w sposób ciągły. Standardowo działy numerowane są cyframi. Z lewej pozycje numerowane działami. numeracja będzie ciągła w danym zestawieniu. Można jednak wyobrazić sobie numerację rzymską (wtedy w polu wpisujemy znak ‘I’) lub literową (małymi lub dużymi literami) i wtedy w polu wpisujemy literę ’A’ lub ‘a’. numery elementów w zestawieniu będą takie jakie występowały w zestawieniu wszystkich elementów (rys. zaś numer ich będzie składał się z numeru działu i numeru pozycji w dziale.2 .. 117). musimy zaznaczyć opcję Numerowanie nieaktywnych. Program do kosztorysowania 149 . • Standardowo nieaktywne warianty elementów RMS.. Jeśli zaznaczymy opcję Ciągła 1.

a przyciskiem Aktualizuj można wczytać aktualne kursy walut. Zestawienie materiałów z cenami zerowymi. 118) pozwala ustalić walutę kosztorysu (pole Waluta kosztorysu) oraz określić. W polu Tabela walut kosztorysu: wyświetlane są waluty występujące w kosztorysie wraz z zapamiętanymi kursami. 131 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. 117. Z lewej numeracja ciągła.Rys. Cenniki kosztorysu Cenniki RMS Karta ‘Cenniki RMS’ pozwala wybrać cenniki elementów RMS podłączane do kosztorysu. z jakim poziomem cen będzie współpracował kosztorys (grupa ‘Pobieranie cen z poziomu’). Opis wyboru cenników znajduje się na str. 118. 150 NORMA PRO . z prawej numeracja jak w zestawieniu wszystkich materiałów. Karta ‘Ceny i waluty’. Ceny i waluty w kosztorysie Karta ‘Ceny i waluty’ (rys. Rys.

Jeśli do katalogu pozycji wstawiamy własny obiekt. wartość takiego kosztorysu. podrozdział Wydawnictwa i katalogi). to znaczy jako cennik. Nazwę i numer katalogu wprowadzamy bezpośrednio z klawiatury lub klikając na przycisku z prawej strony pola Katalog: (okna edycji wydawnictw i katalogów opisane są w rozdziale CENY. 119). Cennik obiektów Na karcie ‘Cennik obiektów’ określamy cechy cennika obiektów. jego działów i poddziałów można zachować w cenniku obiektów i wykorzystać w innych kosztorysach. Domyślne wydawnictwo.Cenniki pozycji Karta ‘Baza cen pozycji’ umożliwia wybranie cenników pozycji podłączanych do kosztorysu. należy określić do jakiego wydawnictwa i katalogu ma należeć. od razu wybieramy cennik. Ponieważ w kosztorysie znajdują się obliczone ceny wykonania różnych robót. a potem cennik. Cennik obiektów wybieramy po kliknięciu na przycisku Wybór cennika… Jeśli w systemie jest więcej niż jedna baza. Program do kosztorysowania 151 . najpierw wybieramy bazę. BAZY CENOWE I CENNIKI. 132 w rozdziale OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU. numer. Do wprowadzenia wydawnictwa z listy wydawnictw służy przycisk umieszczony z prawej strony pola Wydawnictwo. Dane te potrzebne są do zbudowania drzewa właściwego dla danego cennika. Po kliknięciu na nim otwiera się okno z danymi wydawnictwa. Cennik obiektów może być jednocześnie podłączony do kosztorysu jako cennik pozycji. Zawartość cennika obiektów można obejrzeć i modyfikować w widoku struktury drzewiastej w oknie katalogów norm (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik strukturalnie… z menu Ceny) lub w oknie cennika (polecenie Zapisywanie cen obiektów | Pokaż cennik… z menu Ceny). nazwę. z którego pobierane są ceny. podstawę. Opis karty znajduje się na str. jeśli zaś jest jedna baza. a nawet numer wariantu również określamy na karcie ‘Cennik obiektów’ (rys. Podczas wywoływania polecenia Wstaw do cennika obiektów… z menu Kosztorys lub menu Dział zaznaczony dział lub cały kosztorys jest automatycznie wstawiany do tego właśnie cennika.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Sygnalizowanie rabatów większych niż maksymalny. jaką będę miały obiekty. gdy rabat zastosowany jest wyższy od rabatu maksymalnego. gdy był zastosowany rabat. 152 NORMA PRO . ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Pytanie o rabat przy wstawianiu cen z bazy. to w oknie zmiany danych RMS. a w polu Wariant – numer wariantu. na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawców. Rys.Karta ‘Cennik obiektów’. ♦ Jeśli zaznaczymy opcję Edycja cen efektywnych. W przeciwnym wypadku ceny jednostkowej nie będzie można zmienić. Ceny dostawców Karta ‘Ceny dostawców’ jest dostępna wtedy. gdy w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Dostawca’ po wypełnieniu rabatów pojawi się ostrzeżenie. mimo ustawionych rabatów producenta. 119. to po każdym wstawieniu towaru z cennika dostawców zostanie wyprowadzone pytanie o wprowadzenie rabatu. to w oknie Zmień dane RMS w pozycji. mamy możliwość edycji ceny jednostkowej elementu.W polu Podstawa wprowadzany podstawę.

. Program do kosztorysowania 153 . Rys. materiałów inwestora oraz definiujemy współczynniki norm dla całego kosztorysu. 121. Pozycja z robocizną rozliczaną osobno. robocizna występuje w dwóch wariantach: osobno i razem. gdy nie była podana cena dostawcy. Gdy zaznaczymy opcję Razem. w oknie zmiany danych RMS na karcie ‘Dostawca’ możemy ustawić rabat nawet wtedy. zawody są sumowane. W przypadku zaznaczenia Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. 124) określamy sposób rozliczania robocizny. Rozliczanie RMS Na karcie ‘Rozliczanie RMS’ (rys. Karta ’Ceny dostawców’. gdy cena dostawcy była równa zeru. 120. ♦ W grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczamy opcję Osobno. jeśli każdy zawód ma być traktowany oddzielnie. Rys.♦ Jeśli zaznaczymy opcję Ustawianie rabatu.

154 NORMA PRO .Rys.Pozycja z robocizną rozliczaną razem. Rys. Stawkę robocizny wpisujemy w pole Stawka robocizny:. Rys. aktywnym wariantem jest wariant osobnego rozliczania. 124. ♦ W grupie ‘Współczynniki norm. Odliczane w podsumowaniu lub Odliczane od kosztów bezp. Pole to jest niedostępne. gdy jest zaznaczona opcja osobnego rozliczania robocizny. 123. 122. ♦ W grupie ‘Materiały inwestora’ wybieramy sposób rozliczenia materiałów inwestora. Opcje kosztorysu – karta ‘Rozliczanie RMS’. Pozycja z robocizną rozliczana według opcji Warianty ‘ osobno’ i ‘razem’. uzasadnienie’ możemy ustalić współczynniki norm dla całego kosztorysu wraz z uzasadnieniem ich stosowania. Materiały te mogą być Nie odliczane.

jeśli włączymy działami. będziemy mogli definiować indywidualne narzuty na pozycję i na działy. że narzuty liczone pozycjami będą naliczane od kosztów jednostkowych. Opcje kosztorysu – karta ‘Liczenie narzutów’. Ażeby uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych. Jeśli zaznaczymy opcję Z narzutami działów i pozycji. jeśli nie – pozostaną tylko narzuty wspólne działów i całego kosztorysu. jeśli zaznaczymy dla całości. opcję działami. Włączenie jednej z opcji grupy ‘Narzuty liczone’ spowoduje zablokowanie lub odblokowanie opcji umieszczonych obok. to zablokowana zostanie opcja Dla kosztów jednostkowych. gdy narzuty mają być obliczane od każdego działu i potem sumowane dla całego kosztorysu lub opcję Dla całości. w przeciwnym wypadku – od całkowitych nakładów. jeśli chcemy. aby narzuty były liczone dla każdej pozycji osobno i dopiero potem sumowane. I tak. Wybór sposobu obliczania narzutów W grupie ‘Narzuty liczone’ zaznaczamy opcję pozycjami. użytkownik ma Program do kosztorysowania 155 . 125.Opcje obliczania narzutów Na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiamy opcje obliczeń narzutów. zostaną zablokowane opcje Dla kosztów jednostkowych i Z narzutami działów i pozycji. Zaznaczenie opcji Dla kosztów jednostkowych oznacza. Rys. gdy mają być obliczane od wartości całego kosztorysu.

Przykładowe ostrzeżenia i informacje generowane przed wydrukiem kosztorysu. Jeśli w polu Szablon liczenia narzutów: wybierzemy Ustawienia własne. program będzie generował ostrzeżenia w przypadku wystąpienia niedokładności wyliczeń wartości pozycji i podsumowań (rys. z jakimi niedokładnościami mamy do czynienia. Jeśli pole to zostanie zaznaczone. to narzuty będę liczone od wartości zsumowanych kosztów w całym kosztorysie. 156 NORMA PRO . Ostrzeżenia generowane przed wydrukami Na karcie ‘Liczenie narzutów’ znajduje się dodatkowe pole wyboru Sprawdzanie sposobu liczenia narzutów. 126). W dolnej części okna kontroli wydruków wyświetlana jest informacja o tym. Szablon obliczania narzutów wybieramy w polu kosztorysu Szablon liczenia narzutów:.możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz może uaktywnić opcję generowania ostrzeżeń dotyczących wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. to opcje staną się dostępne i będzie można określić własny sposób obliczania narzutów. 126. Jeśli wybierzemy Zamówienia publiczne(oferta). Rys. UWAGA! Dokładne wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonych ustawień narzutów znajduje się w rozdziale NARZUTY. których nie będzie można zmienić. to automatycznie zostaną zaznaczone właściwe opcje. Jeśli wybierzemy Narzuty liczone dla całego kosztorysu.

Jeśli procent ten zostanie zmieniony. można natomiast ręcznie wprowadzić je jako pozycje lub narzuty. a ich wartości zostaną doliczone do cen jednostkowych materiałów i cen maszynogodziny. to do cen jednostkowych nowo wprowadzanych materiałów będą doliczane koszty według stawki procentowej. 225) procent ten też zostanie zmieniony. Wtedy z kosztorysu znikną koszty zakupu i koszty transportu. w jaki sposób do kosztorysu włączane są koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. Jeżeli do przeliczonego kosztorysu zostaną wstawione nowe pozycje. W ten sam sposób możemy przeliczyć kosztorysy utworzone w starszych wersjach Normy. tak aby uwzględnione w niej były koszty zakupu i transportu materiałów.Opcje dotyczące rozliczania kosztów transportu W grupie ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu’ decydujemy. a koszty przewozu. Jeśli sposób obliczania kosztów jest inny niż procentowy. należy go określić indywidualnie dla każdego materiału (patrz rozdział ELEMENTY RMS. po jego wykonaniu możemy przełączyć sposób rozliczania na doliczanie do ceny jedn. o jaki ma być podniesiona cena jednostkowa nowo wprowadzanych materiałów. Zaznaczenie opcji doliczanie do ceny jedn. montażu. Domyślnie nowy kosztorys jest otwierany z opcją doliczanie do ceny jednostkowej. że koszty zakupu i transportu materiałów doliczane są do ceny jednostkowej. Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu). które na karcie ‘Koszty transportu’ mają zaznaczoną opcję Z opcji kosztorysu (patrz rys. oznacza. a koszty transportu jako osobne pozycje. Trzeba przy tym pamiętać. należy więc je zmienić indywidualnie dla każdego sprzętu. dla wszystkich materiałów. Jeśli tworzymy kosztorys tradycyjnie (przy włączonej opcji jako narzuty lub pozycje). a więc również zmienią się te koszty.. którą powinniśmy określić w polu Dla nowych materiałów. że nie da się z powrotem automatycznie wyodrębnić kosztów zakupu czy transportu. Program do kosztorysowania 157 . wstawiając koszty zakupu jako narzuty. W przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do kosztów maszynogodziny. W polu Dla nowych materiałów: wpisuje się procent. demontażu i obsługi sprzętu zostają wliczone w cenę maszynogodziny.

Rys. 127. a dopiero suma końcowa zostanie zaokrąglona z podaną 158 NORMA PRO . Opcje kosztorysu – karta ‘Dokładność prezentacji' Jeżeli w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zaznaczymy opcję Ogranicz do wartości jednostk. podsumowania kosztorysu. Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru:.Dokładność wyświetlania cen i kwot Na karcie ‘Dokładność prezentacji’ możemy określić dokładność (ilość miejsc po przecinku) dla różnych kategorii danych: obmiarów. Przy zaznaczonej opcji Suma końcowa. Jeżeli zaznaczymy Sumy częściowe:. W grupie ‘Miejsce zaokrąglania wartości obmiarów’ możemy zdecydować. podsumowania pozycji. i dalej wszystkie następne. to wiersze obmiaru będą obliczane z maksymalną dokładnością (ale będą wyświetlone z dokładnością prezentacji). Domyślnie ceny i kwoty zaokrąglane są do 2 miejsc po przecinku. jeśli zaś opcję Pełna (maksymalna) – wartości te obliczane będą w pełnej precyzji. wszystkie obliczenia będą wykonywane z pełną precyzją. a jako pierwsze zostaną zaokrąglone sumy częściowe. to do podanej dokładności jako pierwsze zostaną zaokrąglone wiersze obmiaru. na jakim etapie obliczeń obmiary będą zaokrąglane do precyzji podanej w polu Obmiarów: w grupie ‘Dokładność obliczeń i prezentacji’.. nakładów i wartości jednostkowej i norm. to precyzja obliczania kosztów jednostkowych zostanie ograniczona do dokładności wyświetlania na ekranie.

można w nim ustawić opcje prezentacji wartości znajdujące się w opcjach kosztorysu na karcie ‘Dokładność prezentacji’.dokładnością. Na rysunku widać. Rys.11) nie jest równa wartości sumy częściowej (=57. Program do kosztorysowania 159 . Na rysunku widać. Zaznaczenie opcji Zwiększ precyzję liczenia norm o 1 spowoduje zwiększenie dokładności obliczeń i prezentacji norm o 1. 129). Jeśli zaznaczymy opcję Wiersze obmiaru: poszczególne sumy powinny się zgadzać (rys.11).51= 57.51= 57. to na karcie tej liczba wpisana w polu Wartość jednostk: zwiększy się o 1. 129.11) jest równa sumie częściowej (=57. 130). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. Jeśli wybierzemy opcję Sumy częściowe lub Suma końcowa. na karcie tej w grupie ‘Dokładność obliczeń kosztów jednostkowych’ zostanie ustawiona opcja Pełna (maksymalna). 128. Gdy zaznaczymy opcję Sygnalizowanie zaokrągleń wartości większych niż. to gdy w procesie przeliczania kosztorysu wartość zaokrąglona będzie różnić się od pierwotnej o więcej niż określony procent..60+49. Gdy komunikat z listą ostrzeżeń pojawi się pierwszy raz.10). Jeśli zaznaczymy opcję Zwiększ precyzję liczenia i prezentacji kosztów jednostkowych o 1.. 128). że suma wierszy w kolumnie ‘Poszcz’ (7. zostanie wyświetlony odpowiedni komunikat (patrz rys.60+49. suma wierszy nie musi się równać sumie częściowej (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Licz koszty jednostkowe z pełną precyzją. Rys.

131) służy do określenia składników zestawień wyświetlanych na ekranie. Opcja Sygnalizuj zaokrąglenia większe niż. Komunikat wyświetlony po zmianie rodzaju kosztorysu ze zwykłego na kosztorys inwestorski. Ze względu na różne sposoby sumowania elementów RMS w kosztorysie normalnym i inwestorskim. Opcje widoków zestawień Karta ‘Widok zestawień’ (rys.. podsumowania i sumy końcowe mogą się od siebie różnić. odpowiada tej samej opcji ustawianej na karcie ‘Dokładność prezentacji’ w oknie opcji kosztorysu. aby okno z ostrzeżeniami było pokazywane. zaznaczamy opcję Nie ostrzegaj więcej o takich sytuacjach. 160 NORMA PRO .Rys. Jeśli nie chcemy. 130.

Rys. 132. • Grupa ‘Podsumowanie kosztorysu’ dotyczy widoku Podsumowanie. Program do kosztorysowania 161 . Zaznaczenie opcji Pokaż tabelę działów spowoduje pojawienie się w podsumowaniu kosztorysu informacji o kosztach działów. wyświetlone zostaną koszty poddziałów tego działu. gdy opcja Pokaż tabelę działów nie jest zaznaczona. Jeśli w widoku Podsumowanie w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy Cały kosztorys. to w podsumowaniu zobaczymy tylko działy najwyższego poziomu (rys. Karta ‘Widok zestawień’. jeśli zaś będziemy oglądać podsumowanie działu. Rys. 133). Podsumowanie kosztorysu. 131.

Jeśli zaznaczymy opcję Kolejność rosnąco. 134). Podsumowanie kosztorysu. gdy opcja Pokaż tabelę działów jest zaznaczona. 133. Po zaznaczeniu opcji Wszystkie działy w tabeli zostaną pokazane działy wszystkich poziomów. Opcja Wartość w kosztorysie umożliwia uporządkowanie elementów RMS według ich wartości. do którego mają zostać wyświetlone działy 162 NORMA PRO . to wyświetlana jest informacja o nazwach. Jeśli jest zaznaczona. Po włączeniu opcji Nazwa RMS lista elementów zostanie wyświetlona według nazw. informacja o nich się nie pojawi (rys. zestawienie zostanie posortowane w kolejności od wartości najmniejszej do największej. Po zaznaczeniu opcji Grupa nakładów uzyskamy listę RMS posortowaną według grup nakładów. ilościach i wartościach jednostek elementarnych (rys. Można też włączyć opcję Dostawca lub Indeks u dostawcy i wtedy otrzymamy listę według kodów dostawców lub symboli towarów występujących u danego dostawcy. 135).techn.Rys. Jeśli zaznaczymy Bez parametrów ek. Jeśli zaznaczymy opcję Indeks ETO. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie numeru poziomu zagłębienia. Opcja Pełna dotyczy pokazywania parametrów ekonomiczno-technicznych.. • W grupie ‘Sortowanie zestawienia RMS’ decydujemy w jaki sposób ma zostać uporządkowana lista elementów RMS występujących w zestawieniach. to elementy RMS zostaną wyświetlone w kolejności numerów ETO od numeru najmniejszego do największego. • W grupie ‘Tabela elementów scalonych’ deklarujemy jak ma być pokazywana tabela elementów scalonych. w kolejności od największej do najmniejszej.

Jeśli zaznaczymy opcję Narzuty wierszami. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. to za wartością netto w kolejnych wierszach zostaną wyświetlone wszystkie narzuty na kosztorys (rys. 134. 136). Włączona opcja Bez parametrów ek.). Zaznaczona opcja Narzuty wierszami. Tabela elementów scalonych.-techn. Program do kosztorysowania 163 . Rys. Rys.(jeśli wybierzemy 1 – wyświetlą się tylko działy poziomu 1. pokazane tylko działy pierwszego poziomu. a ewentualne działy poziomu 3 nie będą pokazane itd. Rys. 135. Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie tylko tych działów. jeśli 2 – wyświetlone zostaną działy poziomu 1 i 2. 136. Tabela elementów scalonych.. w których znajdują się pozycje. Tabela elementów scalonych. Włączona opcja Pełna.

w działach ustalamy. • Zaznaczenie opcji Wylicz ilości RMS z wartości oznacza. 138). Zaznaczenie opcji Tylko działy z pozycjami spowoduje wyświetlenie materiałów tylko tych działów. Opcja Narzuty wierszami wyczyszczona. 137.Jeśli opcję Narzuty wierszami wyczyścimy. Zaznaczenie opcji Najwyższe poziomy pozwoli na wybranie poziomu zagłębienia. że w zestawieniach będą pokazywane materiały z wszystkich działów. jeśli wybierzemy 1 – zostaną wyświetlone tylko materiały w działach poziomu 1. W kolumnie „RAZEM” zostanie pokazana suma narzutów. jeśli 2 – zostaną wyświetlone materiały działów poziomu 1 i 2 itd. I tak. Rys. do którego chcemy oglądać zestawienie materiałów. będzie on pokazany w tabeli. w których znajdują się pozycje. to wartości narzutów kosztorysu zostaną zsumowane w odpowiadających im kolumnach i wyświetlone w jednym wierszu (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Zawsze pokaż dział. to w przypadku wystąpienia w kosztorysie tylko jednego działu. • W grupie ‘Działy w zestawieniu materiałów’. dotyczącym widoku Zest. to w ostatnim wierszu danej grupy. 164 NORMA PRO . które działy mają być pokazywane.materiał. Włączenie opcji Wszystkie oznacza. • Jeśli zestawienie RMS sortujemy według grup i zaznaczymy opcję Podsumuj wartości grup RMS . że ilości RMS wyświetlane w zestawieniach będą wynikały z podzielenia wartości przez cenę jednostkową. 137). Tabela elementów scalonych. w kolumnie „Wartość” znajdzie się podsumowanie wartości elementów danej grupy (rys.

140).Rys. 138. w jaki sposób wyświetlana będzie pozycja w widoku Kosztorys. 139. Program do kosztorysowania 165 . Opcje widoku pozycji Na karcie ‘Widok pozycji’ deklarujemy. Włączenie opcji Podsumowanie kosztów bezp. Rys. pozwoli w podsumowaniu pozycji wyświetlić wiersz kosztów bezpośrednich (rys. Zestawienie materiałów z podsumowaniem wartości grup RMS. Opcje kosztorysu – karta ‘Widok pozycji’. ♦ Grupa ‘Wartości nakładów pozycji’ dotyczy sposobu wyświetlania nakładów RMS w pozycji.

Podsumowanie z narzutami. Pokazane wartości narzutów Podsumowanie kosztów bezpośrednich Pokazane materiały inwestora Pokazane ceny jednostkowe Wydzielenie nakładów stałych Rys. Wydzielenie nakładów stałych.Rys. Podsumowanie kosztów bezpośrednich. w podsumowaniu pozycji nie są pokazywane narzuty. a przy włączonej opcji Pokazana tylko suma – tylko wiersz „Razem z narzutami”. 166 NORMA PRO . Jeżeli opcja ta jest zaznaczona. Podsumowanie pozycji. Podsumowanie pozycji po włączeniu opcji: Podsumowanie z narzutami (Pokazane wartości narzutów). Wyłączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. przy czym przy włączonej opcji Pokazane wartości narzutów w kolejnych wierszach pokazane są wszystkie narzuty i za nimi całkowita wartość pozycji (z narzutami). Włączona opcja Podsumowanie kosztów bezpośrednich. Jeśli opcja ta jest wyczyszczona. 141. Pokazane materiały inwestora. Podsumowanie pozycji. Pokazane ceny jednostkowe. Przy pomocy opcji Podsumowanie z narzutami sterujemy wyświetlaniem wartości pozycji z narzutami. 140. to w podsumowaniu pozycji wyświetlane są informacje o narzutach. Rys. 142.

Pokazane ceny jednostkowe spowoduje pojawienie się w podsumowaniu odpowiednich informacji tak. to do ceny jednostkowej nie będę wliczone wartości nakładów o normie stałej. że w danej pozycji współczynnik norm dla robocizny opisany jest wyrażeniem pokazanym na rysunku z prawej. ♦ Jeśli zaznaczymy Pokazane indeksy ETO RMS. 139) znajdują się dodatkowe opcje dotyczące pokazywania danych pozycji. zaś norma na robociznę opisana jest wyrażeniem takim. Z prawej strony karty (rys. jak rysunku z lewej. to norma zostanie przedstawiona w pełnej postaci (to znaczy jako wyrażenie). ♦ Włączenie opcji Pokazane wyrażenia obmiaru spowoduje wyświetlenie wyrażenia obmiaru.. w kolumnie „Podstawa” zostanie wyświetlony numer indeksu ETO tego RMS. W podsumowaniu pozycji nakłady te wyświetlone zostaną w osobnym wierszu (rys. 142). a współczynnik norm jako wartość wyrażenia. Załóżmy. • Jeśli wybierzemy Norma*pełne wsp. to w wierszu RMS. 142.Zaznaczenie opcji Pokazane materiały inwestora. Jak więc będą wyglądały RMS-y w zależności od wybranej opcji? • Jeśli wybierzemy Norma*wartość wsp. jak to widać na rys. norm. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Wydzielenie nakładów stałych. a nie tylko jego wartości. norm. ♦ W polu Wyrażenia norm w RMS decydujemy o sposobie wyświetlania norm w elementach RMS. Program do kosztorysowania 167 . to norma zostanie przedstawiona w postaci wyrażenia. a współczynnik norm również jako wyrażenie.

to norma zostanie przedstawiona jako wartość. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia i współczynnik norm również jako wartość wyrażenia. 168 NORMA PRO . -Mlub -S-. norm. jeśli zaś tytułem -R-. 143). to przed każdą grupą robocizny. 143.• Jeśli wybierzemy Wartość normy*wartość wsp. norm. 144). to przed każą grupą RMS będzie odpowiednio wyświetlony tekst -R-. • Jeśli wybierzemy Wyliczona wartość normy. Rys. ♦ Jeśli w grupie ‘Grupy RMS oddzielone’ zaznaczymy pustym wierszem. Dane RMS razem z informacją o dostawcy. to norma zostanie przedstawiona jako wartość wyrażenia a współczynnik norm w pełnej postaci (czyli jako wyrażenie). -M-. • Jeśli wybierzemy Wartość normy*pełne wsp. materiałów czy sprzętu zostanie wyświetlony jeden pusty wiersz (rys.-S-. ♦ Włączenie opcji Pokazani dostawcy RMS powoduje wyświetlenie danych dostawców w nazwie elementu (rys.

Hasło zapisu i Hasło druku) oraz nałożyć na kosztorys ochronę przed zapisem (zaznaczona opcja Ochrona przed zapisem) i zmianami cen. które będą prezentowały znaki ograniczające komentarze występujące w obmiarach. 145. Opcje ochrony przed zapisem. obmiarów i wykonanych robót. Widok pozycji. w których występują odwołania do obmiaru innej pozycji. ♦ W polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) wpisujemy tekst wyświetlany zamiast symbolu #p w tych wierszach. zapisywania i drukowania kosztorysu (przyciski Hasło odczytu. Zaznaczona opcja Grupy RMS oddzielone wierszem. Program do kosztorysowania 169 . 144. ♦ W polach Komentarz w obmiarach wprowadzamy znaki. nakładów.Puste wiersze Rys. Ochrona kosztorysu przed zapisem i zmianami Na karcie ‘Ochrona’ możemy wprowadzić hasła upoważniające do przeglądania. Rys.

będzie można edytować tylko ceny (ceny RMS bezpośrednio w widoku Ceny. będzie można edytować tylko obmiary (bezpośrednio w widoku Przedmiar). Okno formularza kalkulacji wywoływane jest z menu Opcje poleceniem Formularz kalkulacji. 170 NORMA PRO . Po zaznaczeniu opcji Tylko wybrane określamy. powinniśmy wpisać hasło do tych zmian – przyciskiem Hasło zmian. W polu Aktualne hasło: wprowadzić należy hasło. Hasła wpisuje się w oknie ‘Zmiana hasła’. pole Aktualne hasło: pozostawiamy puste. sprzęt’). gdy chcemy zrezygnować z ochrony hasłem. jeśli już było określone. czy pozwalamy innym użytkownikom na wykonywanie wszystkich zmian w kosztorysie (zaznaczona opcja Wszystkie zmiany) czy tylko na niektóre (opcja Tylko wybrane). • Jeśli zaznaczymy zmiany obmiarów. narzutów (karta ‘Narzuty’) oraz uwzględniania kosztów materiałów i sprzętu (karta ‘Materiały.W grupie ‘Dopuszczalne modyfikacje w kosztorysie’ decydujemy. Formularz kalkulacji Formularz kalkulacji zawiera informację o przyjętych założeniach. nowe hasło. cen i normatywów (karta ‘Kosztorys’). Również wtedy. Jeśli wprowadzamy uprawnienia do wykonywania zmian. • Jeśli zaznaczymy wykonanie robót. będzie można edytować tylko dane nakładów. a w polach Nowe hasło: i Powtórz hasło:. będzie można edytować tylko wykonane roboty (bezpośrednio w widoku Wykonanie robót). na jakie zmiany pozwalamy: • Jeśli zaznaczymy zmiany cen. a ceny pozycji uproszczonych w widoku Wprowadzone pozycje). według których był liczony kosztorys. Jeśli nie ma aktualnego hasła. pola Nowe hasło: i Powtórz hasło: powinny być puste. • Jeśli zaznaczymy zmiany nakładów. Na trzech kartach hasłowo opisane są opcje kosztorysowania dotyczące metod kalkulacji.

Są to opcje dotyczące kosztorysowania uproszczonego.Rys. odliczania materiałów inwestora oraz dokładności wyliczania ograniczonej do pełnych groszy (czyli 2 miejsca po przecinku). wliczania kosztów zakupu materiałów (w cenie jednostkowej lub jako narzuty i pozycje).Karta ‘Kosztorys’ formularza kalkulacji. ustawienia formularza innego kosztorysu). Część opcji jest skorelowana z kosztorysem i na ich podstawie – przyciskiem Ustaw opcje – można ustawić opcje kosztorysu. sposobu liczenia narzutów (dla kosztów jednostkowych pozycji lub dla całości kosztorysu). Do formularza można też pobrać opcje z kosztorysu wykorzystując przycisk Wg kosztorysu. Przyciskiem Wczytaj można wczytać ustawienia formularza zapisane w pliku (np. 146. Program do kosztorysowania 171 . Formularz kalkulacji może zostać wydrukowany razem z kosztorysem. a przyciskiem Zapisz zapisać je do pliku.

Pozostałe polecenia specyficzne dla innych rodzajów kosztorysów i różnych widoków zostaną przedstawione w dalszej części instrukcji. Nowy kosztorys najczęściej tworzymy w widoku o nazwie Kosztorys (wtedy kosztorys jest w swojej podstawowej formie) dla kosztorysu zwykłego (nie inwestorskiego). z których część nie będzie aktywna dopóki nie wprowadzimy pierwszej pozycji. EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU Ekran główny zawiera pasek menu z menu głównym pozwalającym na wykonywanie wszystkich operacji koniecznych do tworzenia.9. Menu Po utworzeniu nowego kosztorysu na ekranie pojawia się menu z poleceniami. modyfikacji. zapamiętania i wydrukowania kosztorysu oraz potrzebnych zestawień materiałów. 147. sprzętu i robocizny (elementów RMS) czy materiałów inwestora. Oprócz menu na ekranie znajdują się dwa paski narzędzi – pasek narzędzi głównych (górny) oraz pasek narzędzi odpowiadający aktualnie wybranemu widokowi kosztorysu. Poniżej znajduje się krótki opis poszczególnych poleceń dla 172 NORMA PRO . Rys. Okno programu Norma Pro z otwartym oknem kosztorysu. dlatego też wygląd ekranu głównego. Menu to zmienia się w zależności od sposobu wyświetlania kosztorysu lub rodzaju wybranego zestawienia. najważniejsze polecenia menu i przyciski paska narzędzi zostaną opisane dla tej właśnie konfiguracji.

wydrukowanie kosztorysu poleceniem Drukuj…. wyszukania tekstu w kosztorysie poleceniem Znajdź…oraz. Wprowadzone pozycje (widać tylko pozycje). HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE ROBÓT. wstawienie do Schowka wiersza zawierającego zsumowane odwołania do skopiowanych pozycji lub sum częściowych poleceniem Wklej specjalnie…. wydrukowanie bieżącego widoku poleceniem Drukuj widok…. Działy kosztorysu (widać tylko podział na działy). KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. Zostaną one opisane w rozdziałach WIDOKI I ZESTAWIENIA. przywrócenia stanu sprzed cofnięcia poleceniem Przywróć.widoku Kosztorys. zmianę ustawień drukarki poleceniem Ustawienia drukarki…. otwarcie jednego z ostatnio edytowanych kosztorysów kliknięciem na jego nazwie. w zależności od widoku. ♦ Menu Plik umożliwia otwarcie następnego nowego kosztorysu poleceniem Nowy. obejrzenie wydruku widoku na ekranie poleceniem Podgląd wydruku widoku. dla innych typów kosztorysu lub w zależności od ustawionych opcji kosztorysu niektóre polecenia znikają lub pojawiają się nowe. Program do kosztorysowania 173 . opuszczenie programu Norma Pro poleceniem Koniec. wydrukowanie zestawień poleceniem Drukuj zestawienia…. EDYCJA OBMIARU. zapisanie bieżącego kosztorysu pod inną nazwą lub zapisanie go lub jego widoku w formacie pliku tekstowego. zamknięcie bieżącego kosztorysu poleceniem Zamknij. otwarcie następnego kosztorysu poleceniem Otwórz…. w przypadku gdy prowadzimy kalkulację pełną. sprzętu i materiałów). Dla innych widoków. ♦ Menu Edycja daje możliwość cofnięcia ostatnio wykonanej operacji poleceniem Cofnij. formacie programu PLANISTA lub formacie GET Managera poleceniem Zachowaj jako…. zaznaczenia wszystkich pozycji lub działów kosztorysu – poleceniem Zaznacz wszystkie pozycje lub Zaznacz wszystkie działy. ♦ Menu Widok umożliwia wyświetlenie kosztorysu na ekranie w kilku różnych układach: jako Kosztorys (widać pozycje oraz należące do nich elementy robocizny. usunięcia zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka poleceniem Wytnij. wysłanie kosztorysu pocztą elektroniczną poleceniem Wyślij pocztą…. zapisanie na dysk bieżącego kosztorysu poleceniem Zachowaj. wstawienia w inne miejsce wcześniej skopiowanego fragmentu poleceniem Wklej. skopiowania do Schowka zaznaczonego fragmentu poleceniem Kopiuj. definitywnego usunięcia zaznaczonego fragmentu poleceniem Usuń.

Jeśli w kosztorysie stosowaliśmy warianty RMS. w całym kosztorysie. w działach lub okresach rozliczeniowych. materiałów inwestora itd. Polecenie Dołącz kosztorys… pozwala na dołączenie innego kosztorysu na koniec kosztorysu. jako Podsumowanie (widać tylko sumy kosztów materiałów.Przedmiar (tylko obmiary). Przy pomocy polecenia Porównaj 174 NORMA PRO . ♦ Menu Kosztorys obejmuje polecenia dotyczące całego kosztorysu. Polecenia menu Ceny służą do wyświetlenia na ekranie cen wszystkich elementów lub tylko wybranych kategorii (robocizny. itd. korzystając z polecenia Zestawienia. Polecenie Wstaw kosztorys… umożliwia wstawienie innego kosztorysu przed lub po aktualnie zaznaczonej pozycji. Polecenie Wstaw do cennika obiektów… pozwala – jako pozycję uproszczoną – wstawić do cennika cały kosztorys lub jego dział. materiałów. Poleceniem Sprawdź kosztorys… możemy pod różnym kątem sprawdzić prawidłowość utworzonego kosztorysu (weryfikowane są obmiary. ceny. nad którym pracujemy. normy. sprzętu i robocizny wraz z narzutami) oraz Narzuty kosztorysu. przy pomocy którego obejrzymy wykonane roboty oraz rachunek ilościowy. jeśli w kosztorysie występuje więcej niż jedna stawka robocizny. które dołącza do kosztorysu widok wariantów pozwalając na ocenę i ewentualny wybór optymalnych wariantów. sprzętu i materiałów). Polecenie Zastąp robociznę… służy do zastąpienia robocizny w wybranych pozycjach.). możemy przejrzeć kosztorys szczegółowo wg robocizny. Polecenie Zmień normy… pozwala zmienić normy dla całego kosztorysu lub dla wybranych działów czy pozycji. Poleceniem Dopasuj robociznę… można dopasować stawkę robocizny do zadanej wartości kosztorysu.. Poza tym. Polecenie Uprość pozycje… daje możliwość usunięcia elementów RMS z pozycji i przedstawienie jej w postaci uproszczonej. pozycji bądź działów. sprzętu. to dostępne będzie polecenie Wykonanie robót. staje się dostępne polecenie Warianty danych. gdzie pokazane są tylko poszczególne rodzaje narzutów. Przy pomocy polecenia Sumuj robociznę… możemy zsumować robociznę w całym kosztorysie lub w wybranych działach czy pozycjach. że będziemy stosować rozliczanie robót. Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy. działach lub całym kosztorysie inną stawką.

a poleceniem Przesuń… – zmienić położenie działu. a co za tym idzie uzyskać dostęp do dodawania. polecenie Parametry ek-tech… pozwala przypisać parametry ekonomiczno-techniczne działu: ilość i rodzaj jednostek elementarnych. Poleceniem Wstaw… możemy wstawić nowy dział lub poddział kosztorysu obejmujący wybrane pozycje. poleceniem Usuń… – usunąć wybrane działy (pozostawiając pozycje do nich przypisane). dokładność obliczeń. modyfikowania i usuwania różnych narzutów obejmujących cały kosztorys. Jeśli w opcjach kosztorysu zostanie zaznaczona opcja harmonogramowania robót. Polecenia menu Rejestracja zmian pozwalają na rejestrowanie zmian wprowadzanych w kosztorysie. cennik i poziom cen. ♦ Menu Dział umożliwia edycję działów kosztorysu. które umożliwia edycję kluczy planów działów. Polecenie Narzuty… służy do dokładnego określenia narzutów indywidualnych występujących w danym dziale. Program do kosztorysowania 175 . jak również pozwala edytować narzuty wspólne działów i narzuty kosztorysu. waluta itd.kosztorys… możemy porównać bieżący kosztorys z innym kosztorysem uzyskując informację o różniących się pozycjach. przyjęcie ich lub odrzucenie. Polecenie Opcje kosztorysu… pozwala określić parametry ogólne kosztorysu takie jak wygląd strony tytułowej. cenach RMS i narzutach (na przykład dla stwierdzenia różnic między kolejnymi wersjami tego samego kosztorysu lub między wersjami utworzonymi przez różnych kosztorysantów). Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie działowi określonego wariantu. stanie się dla niego dostępne polecenie Kosztorys składowy… pozwalające na określenie sposobu włączenia tego kosztorysu do kosztorysu bieżącego. Dział może zostać zapisany do pliku jako kosztorys poleceniem Zapisz jako kosztorys… Jeśli któryś z działów został wstawiony jako kosztorys składowy. normy oraz parametry ekonomiczno-techniczne obowiązujące w danym dziale. Polecenie Parametry kosztorysu… umożliwia wprowadzenie przeliczeniowej jednostki elementarnej oraz ilości jednostek w celu obliczenia kosztów przypadających na jedną jednostkę. sposób rozliczania robocizny. poleceniem Wstaw kosztorys składowy… wstawić do kosztorysu inny kosztorys jako dział. jak również narzuty wspólne działów. dostępne stanie się polecenie Klucz planu…. Poleceniem Narzuty kosztorysu… możemy przełączyć się na widok narzutów. poleceniem Zmień… – zmienić opis.

scaloną lub obiekt. Poleceniem Przesuń pozycję…można przesunąć zaznaczoną pozycję w inne miejsce. wstawić koszty transportu poleceniem Wstaw koszty transportu…. dla których była wyłączona opcja Opis robót (to znaczy pozycje „Kalkulacja kosztów”) i przekształcić pozycje scalone w pozycje uproszczone. Polecenie Narzuty… umożliwia określenie narzutów na bieżącą pozycję. wstawić pozycję scaloną poleceniem Wstaw pozycję scaloną…. w przypadku gdy chcemy na podstawie kosztorysu tworzyć harmonogram robót. wstawić nową pozycje uproszczoną poleceniem Wstaw pozycję uproszczoną…. polecenie Klucz wykonawczy… – zdefiniowanie kluczy wykonawczych. poleceniem Opis robót – włączyć lub wyłączyć pokazywanie tekstu „Kalkulacja kosztów” dla pozycji składowych. Polecenie Wstaw do katalogu… umożliwia wstawienie zaznaczonej pozycji do katalogu norm i baz cenowych.Zaznaczony dział możną wstawić do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… Polecenie Idź do służy do szybkiego przeniesienia się do wybranego działu. a poleceniem Wstaw obiekt… jako pozycję wstawić do kosztorysu inny kosztorys. Polecenie Typ pozycji umożliwia zmianę typu pozycji na szczegółową. ♦ Menu Pozycja służy do manipulacji całymi pozycjami kosztorysu. Polecenie Wstawiaj w środek jest przełącznikiem. Zaznaczoną pozycję uproszczoną można wstawić do wybranego cennika poleceniem 176 NORMA PRO . przy pomocy którego możemy ustawić tryb wstawiania pozycji za aktualnie podświetloną pozycją (polecenie zaznaczone) lub na dopisywanie ich na końcu kosztorysu (polecenie nie zaznaczone). Można więc wstawić nową pozycję poleceniem Wstaw pozycję…. wstawić pracę rusztowań poleceniem Wstaw pracę rusztowań…. użyjemy polecenia Połącz pozycje… Poleceniem Utwórz pozycję scaloną… można z kilku pozycji utworzyć jedną pozycję. Poleceniem Zmień pozycję… można zmienić zawartość zaznaczonej pozycji. Polecenie Ustaw wariant… umożliwia przyporządkowanie pozycji określonemu wariantowi. a poleceniem Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” usunąć pozycje. poleceniem Usuń grupę pozycji… usunąć jedną lub kilka pozycji. Jeśli chcemy połączyć dwie pozycje w jedną. uproszczoną. jego dział lub poddział.

Jeśli do kosztorysu podłączony jest cennik pozycji. Poleceniem Pokaż zestawienie RMS wyświetlimy zestawienie aktualnie zaznaczonej grupy. Polecenie Ustaw wariant… służy do przywiązywania wariantu do danego elementu. Polecenie Przywróć robociznę z katalogu pozwala przywrócić katalogową robociznę związaną z daną pozycją. Polecenie Pokaż cennik… umożliwia obejrzenie i ewentualnie poprawienie cen wybranego cennika. jeśli wcześniej w pozycji tej robocizna była podsumowana.Wstaw do cennika. Dodatkowe elementy RMS wstawiamy do wybranej pozycji poleceniami Wstaw robociznę…. ♦ Menu RMS umożliwia manipulowanie elementami RMS w ramach jednej pozycji lub między pozycjami. Poleceniem Sumuj robociznę… sumujemy wszystkie elementy robocizny występujące w zaznaczonej pozycji. Szybki skok do innej pozycji kosztorysu wykonamy przy pomocy polecenia Idź do. poleceniem Cennik pozycji strukturalnie… można obejrzeć go w postaci drzewa w oknie katalogów norm. Polecenia Dodaj do cennika i Dodaj do kartoteki RMS pozwalają na dopisanie zaznaczonego elementu RMS do cennika lub kartoteki RMS. Wstaw materiały…. pozycji. Poleceniem Utwórz Program do kosztorysowania 177 . Wstaw sprzęt… Korzystając z polecenia Zmień element RMS… możemy zmienić zawartość zaznaczonego elementu RMS. Przy pomocy polecenia Dobór RMS… możemy obejrzeć. Poleceniem Zmień ceny… możemy przeliczyć ceny wybranej grupy elementów RMS według wprowadzonego współczynnika. Polecenie Przywróć RMS-y z katalogu umożliwia wczytanie na nowo katalogowych elementów przypisanych do pozycji. Polecenie Usuń element RMS… służy do usunięcia z wybranych pozycji zaznaczonego elementu RMS. jakie elementy RMS i przez jakie pozycje z cennika były zastępowane. Polecenie Uaktualnij ceny… pozwala na przeliczenie (uaktualnienie) cen w kosztorysie według wybranego cennika lub innego kosztorysu. Polecenie Uaktualnij cennik… umożliwia uaktualnienie wybranego cennika cenami pobranymi z bieżącego kosztorysu. Polecenie Wybór cennika… służy do wybrania cenników. ♦ Menu Ceny umożliwia obsługę kosztorysu pod kątem cen i cenników. Polecenie Zastąp robociznę… umożliwia zastąpienie robocizny inną robocizną występującą w kosztorysie. z których będą pobierane ceny do naszego kosztorysu. zaś polecenie Przesuń element RMS… – do zmiany jego położenia.

Wypadku gdy chcemy. Polecenie Wydruków… pozwala zdefiniować i wybrać styl wydruku (Style…). aby dane o dostawcach zostały usunięte z danych materiałów i sprzętu. nazwę pliku bazy cenowej do niego podłączonej. Polecenie Ustaw rabaty… umożliwia określenie rabatów dla poszczególnych dostawców towarów (jeśli operujemy cennikami dostawców/producentów). uruchamiamy polecenie Usuń dane o dostawcach. Polecenie Programu… umożliwia ustawienie opcji ogólnych programu Norma Pro (między innymi ścieżek dostępu do baz cenowych i katalogów norm). sposób rozliczania robocizny i materiałów inwestora. zdefiniować i wybrać zestaw wydruków (Zestawy…). itd. 178 NORMA PRO . korzystamy z polecenia Narzędzia… Standardowo do Normy Pro dołączany jest kalkulator systemu WINDOWS. Wygląd ekranu możemy zmieniać przy pomocy polecenia Wyświetlania…. sposoby obliczania narzutów. a polecenie Kartoteka dostawców – listy dostawców materiałów i sprzętu. określić opcje wydruków dla wybranego stylu (Opcje…). nagłówków i stopek dla wybranego typu. przygotować wydruk pod kątem formatu strony. Polecenie Kartoteka RMS… umożliwia obejrzenie i edycję kartoteki RMS. do którego będą zapisywane tworzone przez nas obiekty. ♦ Menu Opcje służy do określenia parametrów pracy programu i kosztorysów. na którym można wykonywać obliczenia. bazy danych czy arkusze kalkulacyjne). a poleceniem Importuj cennik… zaimportować dysk lub plik cennika zewnętrznego. a obejrzeć i zmodyfikować formularz kalkulacji poleceniem Formularz kalkulacji. Polecenie Kosztorysu… umożliwia ustawienie takich parametrów jak: rodzaj kosztorysu. polecenie Przeliczanie jednostek miar… umożliwia wprowadzenie przeliczników między różnymi jednostkami miar w różnych typach indeksów ETO. a wynik przenosić do Normy przez schowek. czcionki. Polecenie Jednostki miary… pozwala na dodawanie nowych i edycję istniejących jednostek miar. dokładność obliczeń i prezentacji danych czy nałożenie ochrony na kosztorys. (Układ strony…). ♦ Jeśli z programu Norma Pro chcemy uruchamiać pomocnicze narzędzia (na przykład edytory.nowy cennik… możemy utworzyć nowy cennik w wybranej bazie cenowej. takie jak działy i kosztorysy. Polecenie Zapisywanie cen obiektów… pozwala na wybór i przeglądanie cennika.

która umożliwia przełączanie się między oknami w przypadku. Wszystkie zmiany. to poleceniem Uporządkuj ikony umieścimy je na dole ekranu programu Norma Pro. menu kontekstowego. Na końcu menu znajduje się lista aktualnie otwartych okien. Poleceniami Główny pasek narzędzi. zaś poleceniem Kaskada tak. dostaniemy menu skojarzone z elementem RMS. poleceniem Sąsiadująco pionowo – jedno pod drugim. które wprowadzimy po wywołaniu dowolnego polecenia. Na przykład jeśli zaznaczymy dział i klikniemy na nim prawym przyciskiem. pasek stanu i drzewo kosztorysu. jego producencie. otrzymamy menu z poleceniami dotyczącymi działu (rys. na przykład w jednym oknie z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys. Możemy wtedy ten sam kosztorys przedstawić w różnych widokach. Polecenie Nowe okno służy do otworzenia nowego okna bieżącego kosztorysu. ♦ Menu Pomoc posiada tylko dwa polecenia: Tematy pomocy… dające dostęp do treści pomocy oraz polecenie O programie…. możemy skorzystać z tzw.♦ Menu Okno daje możliwość utworzenia nowego okna kosztorysu oraz różnego wyświetlania okien kosztorysów. na którym chcemy wykonać jakąś operację. gdy przysłaniają się wzajemnie. Program do kosztorysowania 179 . to kliknięcie na takim fragmencie spowoduje natychmiastowe przywołanie na ekran całego okna. będą dotyczyły zaznaczonego elementu. Pasek narzędzi widoku. aby było widać pasek tytułu każdego okna. Poleceniem Sąsiadująco poziomo ustawiamy otwarte okna obok siebie. właścicielu i numerze licencji. które porozrzucane są po ekranie. Menu podręczne (kontekstowe) Zamiast wybierać polecenia z menu głównego. jeśli zaznaczymy element RMS. Polecenie Zamknij umożliwia zamknięcie aktualnie otwartego okna. po wywołaniu którego dostaniemy informację o wersji programu. jeśli jednocześnie pracujemy nad kilkoma kosztorysami lub jeden i ten sam kosztorys mamy w kilku oknach. 148). Jeśli widoczne są chociaż małe fragmenty okien. Menu kontekstowe wywołujemy przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy na zaznaczonym elemencie. Jeśli okna kosztorysów zostały zwinięte do przycisków (lub ikon). a w drugim – Działy. Pasek komunikatów oraz Drzewo elementów możemy wyświetlać lub usuwać z ekranu odpowiadające im paski narzędzi.

• Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik.Rys. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia istniejącego kosztorysu. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. polecenie z nim związane w danym momencie nie jest możliwe do wykonania. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. który wybiera się po kliknięciu na strzałce. 148. Menu podręczne dla zaznaczonego działu FUNDAMENTY. Główny pasek narzędzi Główny pasek narzędzi zawiera najczęściej używane polecenia menu i jest taki sam dla wszystkich widoków i zestawień. Poniżej znajduje się opis poszczególnych przycisków. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do 180 NORMA PRO . tak jak będzie wydrukowany. Jeżeli przycisk jest wyszarzony.

Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. itd. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. Widok skrócony można stosować. co widać na widoku). gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania.Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to. które można cofnąć. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione. • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja. • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. wartościami. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. • Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. Program do kosztorysowania 181 . to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. co widać na widoku. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej.

• Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Aby uzyskać te same widoki. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. 182 NORMA PRO . Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. cenami i wartością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. cenami i wartością. to znaczy kosztów robocizny. jeśli zostały zdefiniowane. cenami i wartością. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. • Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. • Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych.• Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. materiałów i sprzętu. które występują w menu Zestawienia.

w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. Okno kosztorysu – widok Kosztorys Okno kosztorysu. Jeśli jest wciśnięty. na którym umieszczona jest nazwa kosztorysu oraz informacja.• Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. posiada pasek tytułu. w jakim widoku aktualnie pracujemy lub jakie zestawienie znajduje się na ekranie. tak jak każde inne okno. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. widok Kosztorys. 149. w którym najczęściej pracujemy. W górnej części okna wyświetlany jest pasek narzędzi charakterystyczny dla danego widoku. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. Pasek narzędzi widoku Kosztorys • Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Okno kosztorysu. W tej części instrukcji zostanie opisane okno widoku Kosztorys. Program do kosztorysowania 183 . Rys.

• Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. • Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. w Intercenbudzie. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego.• Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. itd. Na przykład. dostaniemy zestawienie materiałów. 184 NORMA PRO . • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja.

to drzewo będzie wyświetlane razem z pozycjami. Jeśli zaznaczymy opcję 1. który ma przyporządkowany wariant. odchodzą gałęzie działów. Przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść na elementach drzewa można wykonywać operacje. rozwijamy lub zwijamy bądź minus odpowiednią gałąź. Drzewo działów i pozycji kosztorysu Jeśli w menu Okno zaznaczyliśmy polecenie Drzewo elementów. to numery działów i pozycji będą pokazywane w pełnej postaci. W górnej części drzewa znajdują się dwie opcje Pozycje i 1. pojawia się w każdym widoku i niektórych zestawieniach. a korzystając z menu podręcznego – wszystkie polecenia dostępne dla zaznaczonego elementu.1…1. Program do kosztorysowania 185 . w przeciwnym wypadku zostaną wyświetlone tylko działy. z lewej strony okna pojawi się drzewo pokazujące strukturę kosztorysu. takie jak przenoszenie pozycji w dziale i z działu do działu oraz przenoszenie działów. poddziałów i pozycji.1…1. pozycji lub działu. Jeśli zaznaczymy Pozycje.• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. Jeśli drzewo zostało raz wywołane. W drzewie tym od głównej gałęzi. jaką jest kosztorys. jeśli nie – numery działów i pozycji będą skrócone do ostatniego numeru w ramach działu wyższego poziomu. Kliknięcie na elemencie drzewa powoduje zaznaczenie go na widoku kosztorysu. Klikając na znakach plus . • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu.

a ich numery oznaczono znakiem gwiazdki *. do którego działu i poddziału pozycja należy. Numer bieżącej pozycji Ilość wszystkich pozycji Wartość kosztorysu ogółem Cenniki Rys. czyli iloczyn normy zużycia i ceny (kolumna „Koszt jedn. Elementy RMS są również numerowane. W przypadku wystąpienia błędu programowego. Dla każdego elementu wyświetlony jest opis wraz z normą zużycia i ceną za jednostkę miary (kolumna „Opis”). którego treść może być interesująca dla twórców programu. 150. W pierwszej kolumnie („Lp”) pokazany jest numer pozycji. Jeśli w kosztorysie zaznaczyliśmy opcję harmonogramowania robót i przyporządkowaliśmy pozycji klucz wykonawczy. Zawartość okna widoku Kosztorys W oknie widoku Kosztorys znajdują się informacje dotyczące pozycji kosztorysu oraz umieszczone pod nią – dane elementów RMS wchodzących w skład pozycji. Rodzaj elementu jest opisany nazwą ujętą w myślniki (np. na którym umieszczone są dodatkowe informacje dotyczące aktywnego kosztorysu. natomiast pod numerem znajduje się informacja. z którą współpracuje kosztorys. czyli iloczyn 186 NORMA PRO . jednostka miary (kolumna „jm”). W następnej kolumnie („Podstawa”) wyświetlana jest podstawa wyceny. Postać numeru zależy od tego. jeśli tak. materiały: –M). z lewej strony paska pojawi się tekst komunikatu. to numer pozycji składa się z numeru działu i poddziału oraz kolejnego numeru w dziale lub poddziale. koszt na jednostkę obmiaru (cena jednostkowa). jeśli nie – pozycje są numerowane w sposób ciągły od początku kosztorysu. wartość kosztorysu ogółem oraz nazwy cenników. a w kolumnie „Opis” z opis pozycji i elementu wraz z obmiarem. to na ekranie pojawia się kolumna „Klucz wykonawczy”. nakłady czyli iloczyn obmiaru i normy zużycia (kolumna „Nakłady”).”) oraz wartość danego elementu. a mianowicie: numer kolejny bieżącej pozycji i ilość wszystkich pozycji. czy w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Pozycje numerowane działami (gdy kosztorys będzie dzielony na działy). w której wyświetlona jest jego nazwa. Pasek stanu (komunikatów).Pasek stanu (komunikatów) Na dole okna programu Norma Pro znajduje się pasek stanu. czyli numer katalogowy pozycji.

Ostatni wiersz zawiera podsumowanie cen jednostkowych elementów RMS i sumaryczną cenę jednostkową dla pozycji. 151. Jeśli w opcjach kosztorysu wybrane zostało wyświetlanie podsumowania pozycji wraz z narzutami. a na końcu działu – podsumowanie. W każdym z nich można przejść do edycji pokazanych danych oraz zmienić sposób ich wyświetlania. „M” i „S”). to na końcu każdej pozycji zostaje wyświetlone zestawienie narzutów. To. Fragment kosztorysu w widoku Kosztorys. to w widoku pokazane są również ich nazwy. Edycja i zmiana właściwości różnych elementów kosztorysu Kosztorys można wyświetlić na ekranie w różnych widokach i zestawieniach. Program do kosztorysowania 187 .obmiaru i ceny jednostkowej (kolumny „R”. Rys. Informacje o tym. zależy od ustawień wybranych w opcjach kosztorysu (polecenie Opcje | Kosztorysu…) i opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). jak dostosować widoki kosztorysu do swoich potrzeb można znaleźć w rozdziale WYGLĄD EKRANU. W przedostatnim wierszu pozycji znajduje się suma wartości poszczególnych elementów RMS oraz wartość całej pozycji. Dla każdego widoku lub zestawienia dostępny jest nieco inny komplet kolumn do wyświetlania. jakie kolumny i podsumowania widzimy. Jeśli kosztorys został podzielony na działy i poddziały.

podobnie będzie działo się z prawą kolumną w przypadku ciągnięcia za prawy brzeg. w których występują nazwy lub opisy działów. która w procesie zmiany rozmiarów nie może zostać przekroczona. określoną w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania…). na której kolumnie i wierszu klikniemy. 188 NORMA PRO . Generalnie w tych widokach i zestawieniach. W miarę ciągnięcia kolumna będzie się poszerzała lub zwężała. • w przypadku pozycji – na wierszu pozycji. a następnie dwukrotnie kliknąć na nagłówku i kolumnie. Opis działu i pozycji możemy edytować bezpośrednio w kosztorysie dwukrotnie klikając na kolumnie „Opis” wybranego wiersza. Jeśli będziemy chcieli zmienić szerokość tylko jednej kolumny. Jeśli ciągniemy za lewy brzeg kolumny. Zostanie wtedy otwarte okno opcji wyświetlania bieżącego widoku z podświetloną wskazaną kolumną Zmiana szerokości kolumn na ekranie Program daje możliwość zmiany szerokości kolumn wyświetlanych na widoku. należy dwukrotnie kliknąć: • w przypadku działu – na kolumnie ‘Lp’ . pozycji czy elementów RMS można je edytować bezpośrednio w danym widoku. należy najechać wskaźnikiem myszy nad linię oddzielającą ją od innych kolumn (niekoniecznie na nagłówku) i gdy wskaźnik przyjmie kształt obustronnej strzałki ciągnąć w prawo lub lewo. • w przypadku elementu RMS – na wierszu go zwierającym. Aby zmienić szerokość kolumny. Kolumny mają swoją minimalną i maksymalną szerokość. należy wyświetlić go na ekranie. zostanie podświetlona i przygotowana do edycji wskazana dana. pozycji. Otworzy się wtedy odpowiednie okno.Jeśli chcemy wejść w tryb edycji danych działu. którą chcemy poddać zmianom. ale poza kolumną „Opis”. nakładów RMS czy narzutów. a w zależności od tego. wskaźnik myszy powinniśmy umieścić na jej prawej krawędzi i ciągnąć przy naciśnietym klawiszu <Shift>. kolumna znajdująca się po lewej stronie będzie odpowiednio zmniejszała lub zwiększała swoje rozmiary. Jeśli chcemy zmienić sposób pokazywania danego widoku czy zestawienia.

możemy usnąć łapiąc lewym przyciskiem myszy za jej nagłówek i przeciągając go w górę lub w dół poza obszar kosztorysu.W zależności od tego. po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje lub dwukrotnym kliknięciu na nagłówku. UWAGA! Usuwanie kolumn możemy wykonać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. a kolumna znika z widoku. która porusza się razem ze wskaźnikiem. którą chcemy przesunąć i przeciągamy ją wzdłuż pozostałych nagłówków w inne miejsce. co oznacza. Kolejność i rodzaj wyświetlanych kolumn daje się zmienić w opcjach wyświetlania. której nie chcemy mieć na ekranie. że w tym – wtedy miejscu nie można umieścić przeciąganej kolumny lub na można puścić przycisk myszy i kolumna zostanie przeniesiona. Zmiana kolejności kolumn na ekranie Jeśli nie odpowiada nam domyślna kolejność kolumn na ekranie. puszczamy przycisk. czy w opcjach wyświetlania zaznaczona jest opcja Dopasuj kolumny automatycznie program automatycznie dopasuje szerokości pozostałych kolumn do wielkości okna widoku lub pozostawi je nie zmienione. Kolumny można również usunąć korzystając opcji wyświetlania dostępnych po wybraniu polecenia Wyświetlania… z menu Opcje. Z prawej strony strzałki wyświetlana jest nazwa przesuwanej kolumny. W tym celu łapiemy za nagłówek kolumny. UWAGA! Szerokości kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. tzn. Program do kosztorysowania 189 . UWAGA! Kolejność kolumn możemy zmieniać w opisany wyżej sposób w każdym widoku i każdym zestawieniu. możemy ją zmienić stosując metodę przeciągnij i upuść. W momencie gdy wskaźnik zmieni kształt na nożyczki ( ). Usuwanie kolumn z widoku Kolumnę. Podczas przeciągania wskaźnik myszy zmienia kształt na przekreśloną strzałkę .

Do tego celu służy polecenie Znajdź… z menu Edycja. zaznaczamy opcję Rozróżniaj litery małe/duże. Rys. Wyszukiwanie tekstu W oknie wyszukiwania (rys. 152) zaznaczamy opcję Szukany tekst. Wyszukiwanie uruchamiamy kliknięciem na przycisku Następny. Następnie zaznaczamy opcję Tylko cały wyraz. a nie fragmentem tekstu. gdy szukany tekst ma być wyrazem. 152) zaznaczamy opcję Zmiany. a w polu poniżej wpisujemy cały wyraz lub fragment tekstu. w oknie wyszukiwania (rys. Klikając na przyciskach Następny i Poprzedni kolejno przechodzimy do miejsc. Wyszukiwanie kończymy kliknięciem na przycisku Zakończ. Wyszukiwanie wprowadzonych zmian Jeśli chcemy przeszukiwać widok pod kątem wprowadzonych zmian. 152. jeśli wcześniej były rejestrowane. Po zaznaczeniu opcji Znacznik pozycji będą przeszukiwane tylko nazwy znaczników pozycji. Okno wyszukiwania tekstu lub wprowadzonych zmian. Po znalezieniu szukanego elementu można szukać następnego lub można wrócić do poprzedniego (przycisk Poprzedni). Jeśli w wyszukiwaniu mają być brane pod uwagę małe lub duże litery.Wyszukiwanie tekstu lub wprowadzonych zmian w widoku lub zestawieniu W każdym widoku lub zestawieniu można uruchomić wyszukiwanie interesującego nas tekstu lub wprowadzonych zmian. gdzie były wprowadzone jakieś zmiany. Jeśli chcemy zaznaczyć wszystkie jego wystąpienia klikamy na przycisku Zaznacz. 190 NORMA PRO .

Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim (blok). Zaznaczenie pojedynczego elementu przy pomocy myszy polega na kliknięciu na nim lewym przyciskiem. Program do kosztorysowania 191 . <Ctrl> + <End > – umożliwia przejście na koniec początek zestawienia czy widoku. <↓> – umożliwia przejście do następnego elementu <Ctrl> + <Home > – umożliwia przejście na początek zestawienia czy widoku. a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. <Ctrl> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna. należy zaznaczyć jeden z nich. <PgDn> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran w dół. Jeśli do przeglądania ekranu i zaznaczania elementów chcemy użyć klawiatury.Poruszanie się po ekranie i zaznaczanie elementów Po ekranie kosztorysu (widoków. Aby zaznaczyć kilka elementów. zaznaczamy pierwszy z nich. zestawień) poruszamy się głównie przy pomocy myszy. <Ctrl> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnej pozycji i wyświetlenie jej na górze okna <Shift> + <PgUp> – umożliwia przejście do poprzedniego działu i wyświetlenie go na górze okna. to: <↑> – umożliwia przejście do poprzedniego elementu. <Shift> + <PgDn> – umożliwia przejście do następnego działu i wyświetlenie go na górze okna. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. wykorzystując paski przewijania poziomego i pionowego oraz przy pomocy poleceń Idź do z menu Pozycja lub Dział. <Ctrl> + <↓> – przesuwa w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. <PgUp> – umożliwia przewinięcie o jeden ekran do góry.

<Shift> + <Ctrl> + <End> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMSy. który następnie możemy zaznaczyć klawiszem <Spacja>. <Shift> + <Ctrl> + <Home> – zaznaczenie bloku od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. pola wyboru. <Shift> + <Spacja> – służy do zaznaczania kilku elementów znajdujących się jeden pod drugim (bloku). <Spacja> – służy do zaznaczenia pojedynczego elementu. W oknach dialogowych przenosi zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. <Shift> + <↓> – umożliwia poruszanie się w dół z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. <Tab> – umożliwia przenoszenie podświetlenia do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. <Ctrl> + <Spacja> – umożliwia skasowanie zaznaczenia. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. opcje i przyciski. <Shift> + <↑> – umożliwia poruszanie się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. to do pierwszego wiersza w pozycji). to do ostatniego wiersza w pozycji). 192 NORMA PRO .<Ctrl> + <↓> – przesuwa w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu.

przejść do edycji pozycji w kosztorysie. która jest naszą konkretną pozycją kosztorysową. POZYCJE KOSZTORYSU Pozycję kosztorysu wstawia się poleceniem Wstaw pozycję… z menu Pozycja. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Jeśli przy tym przedtem włączamy wstawianie w środek (przycisk wciśnięty). w przeciwnym wypadku zostanie wstawiona na końcu kosztorysu W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys.10. jeśli w kosztorysie uproszczonym – pozycję uproszczoną. polecenie to wstawia pozycję szczegółową. a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. Jeśli pracujemy w kosztorysie szczegółowym. znaji-upuść: otwieramy katalog norm kliknięciem na przycisku dujemy kolumnę odpowiadającą naszym potrzebom i przeciągamy jej nazwę na pozycję. Program do kosztorysowania 193 . 153) zostanie wyświetlona lista zainstalowanych katalogów norm i baz cenowych. pozycja zostanie wstawiona za aktualnie podświetloną. a wstawianie pozycji w kosztorysie uproszczonym opisane jest w rozdziale KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE. W rozdziale tym zostanie opisane wstawianie pozycji w kosztorysie szczegółowym. niezależnie od widoku. Okno katalogów znajduje się na ekranie. a potem znowu go rozwinąć i dalej wstawiać pozycje. a następnie dwukrotnie na niej klikamy lub klikamy na przycisku Wstaw zaznaczoną pozycję ( ). tabelę i kolumnę. Okno katalogów można również zwinąć. rozdział. za którą ma zostać wstawiona. Nową pozycję możemy również wstawić korzystając z metody przeciągnij. dopóki go nie zamkniemy. Wstawianie nowej pozycji Nową pozycję szczegółową wstawiamy zawsze tak samo. w jakim został wyświetlony kosztorys. możemy więc jednorazowo wprowadzić wiele pozycji.

na karcie ‘Opis’ (rys. numer katalogu (np. 194 NORMA PRO . czyli typ katalogu (np. ♦ W polu Opis pozycji: wyświetlany jest opis wstawionej pozycji. 154): ♦ W polu Podstawa: znajduje się numer podstawy wyceny wybranej pozycji. Po powrocie do kosztorysu należy przejść do edycji każdej pozycji i określić dla niej obmiar i inne własności. które będzie poprawiane. rozdziału (np. który jest dopisywany poniżej podstawy wyceny.Rys. Jeśli chcemy opis ten zmodyfikować. kliknąć i zacząć pisać nowy tekst. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. Edycja danych pozycji Aby wejść w tryb edycji pozycji. KNR). Możemy w ten sposób wyróżniać pozycje z jakichś względów wymagające szczególnej uwagi. 153.02).12).04) i kolumny (np. Sposób korzystania z katalogów norm opisany jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH I OBIEKTÓW. należy dwa razy kliknąć na jej podstawie lub z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… W oknie pozycji.4-01). tabeli (np. ♦ W polu Znacznik: możemy wpisać lub wybrać z listy znacznik pozycji. wystarczy przenieść wskaźnik myszy w miejsce.

wpisując odpowiednią liczbę w pole lub wykorzystując sąsiednie strzałki. Okno danych pozycji kosztorysu. widać liczbę porządkową wstawianej pozycji. karta ‘Opis’.Rys. Standardowo nowa pozycja wprowadzana jest jako ostatnia. ♦ Jeżeli podpowiadana jednostka obmiaru nie jest odpowiednia. wpisujemy liczbę 6. Obmiar może być wprowadzony jako liczba lub jako wyrażenie matematyczne (szczegóły formułowania obmiarów – patrz rozdziały EDYCJA OBMIARU i WIDOKI. podrozdział Widok Przedmiar). ♦ Jeśli zaznaczona jest opcja Precyzja z opcji kosztorysu. Dokładność tę można zmniejszyć lub zwiększyć. Jeśli opcję tę wyczyścimy. możemy wybrać nową z listy rozwiniętej po kliknięciu na strzałce umieszczonej obok pola Jednostka: lub wpisać ją ręcznie z klawiatury. 154. ♦ W polu Lp. ♦ W polu Precyzja: wyświetlana jest domyślna dokładność obmiaru obowiązująca dla obmiarów wszystkich pozycji. na przykład na miejscu o numerze 6. ustawiana w opcjach kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). będziemy mieli możliwość zmiany precyzji. Możemy zatem określać różne precyzje dla różnych pozycji kosztorysu. w pole Lp. ♦ W polu Obmiar: wpisujemy z klawiatury wartość obmiaru w jednostkach wyświetlonych w polu Jednostka:. Jeśli chcemy wstawić ją w określonym miejscu w środku kosztorysu. Po potwierdzeniu kliknię- Program do kosztorysowania 195 . pole Precyzja jest nieaktywne i zawiera precyzję ustawioną w opcjach kosztorysu.

Na karcie ‘Podstawa’: ♦ W polu Wydawnictwo: umieszczona jest nazwa wydawnictwa. pozycja 7’ jest uzupełnieniem pozycji 7). Wyświetlany jest numer indeksu elementu. 155. następnie wybraliśmy tę samą pozycję. Lista elementów RMS dla pozycji pokazanej na rys. ♦ Możemy zaznaczyć opcję Uzupełnienie:. gdy wprowadzana jest pozycja szczegółowa lub jak współczynnik.ciem na OK wybrana pozycja zostanie wstawiona. jego nazwa oraz norma zużycia wraz z jednostką miary. w którym został wydany katalog norm. to po zamknięciu okna katalogów i powrocie do okna edycji pozycji stanie się dostępny przycisk Pokaż RMS… Kliknięcie na nim spowoduje wyświetlenie okna zawierającego listę elementów RMS przypisanych do tej pozycji (rys. 155). Rys. Numer pozycji będącej uzupełnieniem jest taki sam jak pozycji poprzedniej z dodanym znakiem apostrofu (np. ♦ W polach Katalog: znajduje się nazwa i numer katalogu. ♦ Liczba wpisana w polu Krotność: traktowana jest jak dodatkowy współczynnik norm dla wszystkich RMS. ♦ Jeśli edytujemy pozycję i weszliśmy do okna katalogów norm kliknięciem na przycisku Katalog norm…. 196 NORMA PRO . ♦ W polu Podstawa: wyświetlony jest numer podstawy. zaś wszystkie pozostałe pozycje zostaną kolejno przenumerowane. która pozwala na oznaczenie wprowadzanej pozycji jako uzupełnienia do pozycji poprzedniej. ♦ Po kliknięciu na przycisku Katalog norm… możemy wrócić do listy katalogów i wyboru pozycji. 154. przez który przemnażane są ceny jednostkowe pozycji w przypadku pozycji scalonych i uproszczonych.

wpisując w odpowiednie pola wartości współczynników. Jeśli opcja ta została zaznaczona. to ich lista pojawi się w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje. aby pozycja była rozliczana w innych pozycjach. Pozycja. Na karcie ‘Współcz. a potem pozycja została rozliczona w innych pozycjach. Materiałów i Sprzętu. która jest rozliczana w innych pozycjach oznaczana jest numerem z apostrofem. które pozycje rozliczane są w bieżącej pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). norm’: ♦ Możemy zmienić normy dla Robocizny. Rys. Program do kosztorysowania 197 . ♦ Zaznaczając opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach możemy spowodować. jeśli chcemy. Współczynniki norm mogą być przedstawione w postaci wyrażenia (patrz rysunek z prawej).♦ W polu Wariant: numer wariantu pozycji. Karta ‘Podstawa’ okna danych pozycji. Podświetlając poszczególne pozycje możemy zdecydować. w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach znajduje się lista tych pozycji (patrz podrozdział Rozliczanie pozycji w innych pozycjach). aby były różne od jedności. to po wywołaniu okna edycji tej pozycji. 156. ♦ Jeśli już wcześniej udostępniliśmy jakieś pozycje do rozliczania.

do której zaliczymy daną pozycję. wpisujemy z klawiatury numer pierwszej grupy. ♦ W polach Grupy wariantów lokalnych. 157. Jeśli na liście tej nie ma żadnych grup. z którego została wstawiona dana pozycja. Dokładny opis skutków wprowadzenia takich rozszerzeń znajduje się w podrozdziale Warianty pozycji. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. Określanie uzupełnienia opisu i podstawy w zależności od wariantu. jaki tekst będzie dopisany do podstawy i/lub opisu. Jeśli klikniemy na strzałce obok pola. 198 NORMA PRO . Na karcie ‘Opis do katalogu’ wyświetlony jest opis katalogu. Wypełniając pola Uzupełnienie podstawy i/lub Uzupełnienie opisu określamy. pamiętając potem o jej zdefiniowaniu (patrz podrozdział Wstawianie pracy rusztowań).Na karcie ‘Rusztowania’: ♦ W polu Numer grupy rusztowań: możemy wybrać grupę rusztowań. Na karcie ‘Warianty’ możemy określić rozszerzenia podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu. dostaniemy listę wcześniej zdefiniowanych grup. Rys. dla któdane pozycji: wybieramy przyciskiem rych automatycznie będzie modyfikowana podstawa bądź opis pozycji. gdy zostanie wybrany dany wariant. dla których są modyfikowane grupę wariantów. ♦ W polu Kombinacje wariantów: pojawią się warianty należące do danej grupy.

Wprowadzanie cen elementów RMS Jeżeli przed przystąpieniem do tworzenia kosztorysu wybrany został co najmniej jeden konkretny cennik. o który nam chodzi i klikamy na przycisku Wybierz cenę. OK i Anuluj. 158. Przycisk Zamień RMS służy do zamiany szukanego elementu na podświetlony. zaś przycisk Bez zmian pozostawia go w stanie nie zmienionym. Przyciskiem Przerwij zatrzymujemy proces przydzielania ceny. których indeksy znajdują się w bazie.Na wszystkich kartach znajdują się przyciski Dodaj nową. ♦ Jeśli wprowadzamy tylko jedną pozycję i akceptujemy wszystkie ustawienia. klikamy na przycisku Pozycje…. klikamy na przycisku Dodaj nową. ♦ Jeśli wprowadzamy kilka pozycji. Rys. w których pozycjach występuje ten element. Jeśli w innych wstawianych pozycjach dany element ma być również zastępowany przez element Program do kosztorysowania 199 . Na liście tej zaznaczamy element. klikamy na przycisku OK. 158). to po zaakceptowaniu wprowadzanej pozycji dostaniemy okienko z listą elementów podobnych do wybranego (rys. program będzie automatycznie nadawał ceny tym elementom RMS. ♦ Jeśli rezygnujemy z wprowadzania pozycji. Jeśli chcemy podejrzeć. W przypadku gdy indeks elementu jest indeksem ogólnym (kończy się na ‘99’lub ‘00’) i w opcjach programu zostało wybrane Rozszerzone przeszukiwanie baz cenowych. klikamy na przycisku Anuluj. Lista elementów podobnych do wybranego.

dostaniemy ekran z propozycją zamiany. w którym wprowadzamy przelicznik (rys. Jeśli wybraliśmy element. Wprowadzanie przelicznika jednostek miar. na ekranie pojawi się okno z podobnymi elementami pobranymi z kartoteki RMS (rys. który ma inną jednostkę miary niż pierwotna. 159. a w opcjach programu na karcie ‘Szukanie cen’ w grupie ‘Uszczegóławianie RMS’ włączona jest opcja wg kartoteki RMS. klikamy na przycisku Zamieniaj zawsze. 160). konkretnego materiału o podanym indeksie ETO. 160. w którym dodajemy nowy przelicznik dla naszego. otrzymamy następne okno (rys. Rys. których nie znaleziono w cennikach. Jeśli zaznaczymy opcję Dodaj do bazy przeliczników jednostek miar. a po potwierdzeniu z oknem. Rys. 159).podświetlony. 200 NORMA PRO . Jeśli nie podłączyliśmy do kosztorysu żadnego cennika lub komputer nie znalazł ceny danego elementu. 161). i wtedy dla tego elementu nie będzie wyświetlane opisywane tu okno. Propozycje wstawienia elementów RMS.

w kolumnie „Wybrane warianty” – nazwy wariantów zaznaczonych w liście Warianty w grupie oddzielone przecinkami. Warianty nakładów Jeżeli w katalogu norm dla danej pozycji kosztorysowej występują elementy alternatywne. 161. Program do kosztorysowania 201 . 162. Rys. a w kolumnie „Z grp. czy wybrane warianty są przesyłane z grupą (wartość TAK). czy grupa zawiera jakieś warianty. czy bez niej (NIE). z której albo wybieramy element właściwy albo przesyłamy do kosztorysu całą grupę wariantów.” – informacja o tym. 162). program nie jest w stanie podjąć decyzji. w kolumnie „Niepusta” – informacja o tym. W liście grup wariantów w kolumnie „Grupa” wyświetlona jest nazwa grupy wariantów. W takim przypadku na ekranie pojawi się okno Wybór wariantów nakładów z listą elementów alternatywnych (rys. jaki element zastosować. Dodawanie nowego przelicznika do tabeli przeliczników.Rys. Okno Wybór wariantów nakładów z grupą elementów alternatywnych.

Jeśli w grupie ‘Warianty w grupie farba’ podświetlimy wariant ‘ftalowa nawierzchniowa’ i klikniemy na OK. Na przykład jedną grupę możemy wstawić w całości z wariantami. uaktywnia się opcja Prześlij z grupą wariantów. czyli farba olejna. obie farby zostaną wstawione do kosztorysu jako warianty Po wstawieniu grupy wariantów pozycja w kosztorysie wygląda tak jak na rys. dla każdej z nich możemy określić inny sposób wstawiania nakładów do kosztorysu. 163.Jeśli w pozycji występuje kilka grup wariantów. 162 została wybrana pozycja ‘Jednokrotne malowanie farbami olejnymi starych tynków…’. Jeśli w danej grupie został zaznaczony więcej niż jeden wariant (klikanie na nazwach wariantów przy wciśniętym klawiszu <Ctrl>). w przeciwnym wypadku – jako zwykłe. Aktywny jest pierwszy wariant. nakłady są wstawiane razem z grupą wariantów. to tylko ta farba zostanie wstawiona do kosztorysu. Jeśli zaś zaznaczymy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikniemy na OK. Jeśli jest zaznaczona. Do kosztorysu została wstawiona grupa wariantów: farba olejna/farba ftalowa. Rys. 202 NORMA PRO . a z innej grupy wybrać tylko jeden nakład do wstawienia. Na przykład na rys. Dla pozycji tej mamy dwa rodzaje farb. 163. która steruje wstawianiem nakładów do pozycji. Przycisk Zaznacz wszystkie służy do zaznaczenia wszystkich wariantów we wszystkich grupach. których możemy użyć do malowania. nie wariantowe nakłady.

należy wywołać okno poprawiania działu (patrz rozdział DZIAŁY KOSZTORYSU. zaś norma na robociznę została zwiększona. Zmiana danych działu) i wyzerować odpowiednie wartości. chyba że chcemy wstawić wszystkie grupy z wszystkimi wariantami. należy zdefiniować nowy dział. Pomijanie elementów RMS Aby podczas dodawania nowej pozycji pominąć robociznę. lecz dalsze pozycje mają być pozbawione jednego typu (lub więcej) elementu. pomijanie sprzętu (współczynnik norm na sprzęt=0).Jeśli dla pozycji jest kilka grup wariantów. 165. Wtedy klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. a następnie na OK. w którym odpowiednie współczynniki norm zostaną wyzerowane. Rys. Program do kosztorysowania 203 . dla którego norma=0. 164. Po tej operacji wszystkie nowo wprowadzane pozycje nie będą posiadały tego elementu. Rys. Nowy dział. W dziale ROBOTY DODATKOWE normy na sprzęt zostały wyzerowane. dla każdej z nich indywidualnie określamy sposób wstawiania nakładów. Jeśli w dziale były już jakieś pozycje wstawiane ze współczynnikami większymi od zera. materiały lub sprzęt.

UWAGA! Aby w nazwie działu umieszczono informację o zmienionych normach. Jeśli chcemy pominąć robociznę. w polu wyboru Wyrażenia norm RMS: nie może być wybrana opcja Wyliczona wartość normy. na karcie ‘Widok pozycji’. wystarczy wyzerować dla niej odpowiednie współczynniki norm. Znacznik:. materiał i (lub) sprzęt w konkretnej pozycji. w polu Odległość: wpisujemy odległość. w opcjach kosztorysu. która kategoria została wyzerowana (rys. Do tego celu służy polecenie Wstaw koszty transportu … z menu Pozycja lub to samo polecenie wybrane z menu podręcznego. Wstawianie kosztów transportu Jeśli w opcjach kosztorysu na karcie ‘Liczenie narzutów’ ustawiona jest opcja rozliczania kosztów zakupu i transportu materiałów jako narzuty lub pozycje. w polu Opis pozycji: wpisujemy dokładną treść opisu. do kosztorysu można wstawiać koszty transportu jako odrębną pozycję. Pozycja będąca kosztami transportu. 166). Wydawn. W oknie tym wypełniamy pola Podstawa:.W nazwie działu z zerową normą zaznaczono. Można też wykorzystać przycisk znajdujący się na pasku narzędzi kosztorysu. 165). Rys. na jaką będziemy transportować materiały lub sprzęt 204 NORMA PRO . Okno kosztów transportu wygląda podobnie jak okno wstawiania pozycji (rys. 166.

Program do kosztorysowania 205 . Wygląd okna i pola. czyli elementów M lub S. Po wypełnieniu wszystkich danych i kliknięciu na OK dostajemy okno wprowadzania szczegółów. Jeśli przewozimy sprzęt. zależą od typu elementu i są inne dla materiałów. z których część wypełniamy ręcznie.oraz zaznaczamy. co przewozimy: Materiały czy Sprzęt. współczynniki norm na robociznę. Okno to ma puste pola. 168).197). pojawi się pole Liczba przewozów. podstawę i wariant dla tej pozycji. które w nim wypełniamy. katalog. materiały i sprzęt nie są dostępne. inne dla sprzętu. Rys. Po kliknięciu na OK pojawia się okno dodawania nowego elementu RMS (rys. a część korzystając z listy materiałów (lub sprzętu) znajdujących się w kosztorysie. Okno wprowadzania nakładów dla kosztów transportu materiałów. Na karcie ‘Podstawa’ możemy wprowadzić wydawnictwo. 167.norm’ wprowadzamy tylko ewentualnie dane dotyczące rozliczania kosztów transportu w innych pozycjach (patrz str. Na karcie ‘Współcz.

Aby ściągnąć z kosztorysu element. 169. Okno wstawiania elementu RMS. w którym klikamy na przycisku Szukaj. Lista materiałów znajdujących się w kosztorysie. Rys. gdy dodawane są koszty transportu. w wy- 206 NORMA PRO . Po uzyskaniu listy materiałów znajdujących się w kosztorysie (rys. 168. Pojawia się okienko szukania elementu RMS (takie jak na rys.Rys. który transportujemy. klikamy na przycisku Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’. szukamy potrzebnego materiału i klikamy na przycisku Wybierz. 169. lecz z pustymi polami) z zaznaczonymi domyślnie opcjami szukania (patrz rozdział ELEMENTY RMS). 169).

Wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ . to informacja o tym.niku na karcie ‘Dane RMS ’ zostaną umieszczone dane wybranego materiału. Rys. Wielkości kosztów transportu. Dodatkowo możemy zaznaczyć opcję Liczbę kursów zaokrąglić w górę. Koszty transportu możemy wyrazić w innej walucie niż waluta kosztorysu wybierając ją z listy walut. zaś w pole Ilość na 1 kurs wprowadzamy ilość materiału. Określanie kosztów transportu materiałów. którą można przewieść jednym kursem. załadunku i rozładunku wprowadzane w wyżej wymienionych polach dotyczą kosztów jednego kursu. Przycisk Następny pozwala na przejście do wprowadzania następnego transportowanego elementu. Na karcie zadajemy koszty ładowania i rozładowania materiału (pola Koszt załadunku i Koszt rozładunku). ile kursów potrzeba. których nie da się przewieźć jednym kursem. 170. Program do kosztorysowania 207 . Przycisk Pokaż opis pozycji umożliwia obejrzenie danych pozycji. zostanie umieszczona w opisie pozycji. jaką jest transport. Po kliknięciu na przycisku OK zostają przeprowadzone potrzebne wyliczenia. a element wprowadzony do pozycji. Jeśli do przewiezienia mamy dużo materiałów. koszty transportu pierwszych kilku kilometrów (Transport pierwsze i km) oraz koszty transportu każdego następnego kilometra ponad pierwsze kilometry (Transport każdy dalszy 1 km). W polu Ilość materiału wpisujemy transportowaną ilość materiału lub zaznaczamy opcję Całość użytego materiału.

jednym transportem wysyłamy betoniarkę.). przenoszenie. Obliczanie czasu pracy rusztowań w programie zgodne jest z instrukcją zawartą w rozdziale XVI KNR 2-02. 171). scalanie itd. Wstawianie pracy rusztowań Korzystając z polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja (lub ) możemy wstawić do kosztorysu nową pozycję klikając na przycisku automatycznie wyliczającą czas pracy rusztowania i jego wartość.Dla kosztów transportu sprzętu okno z rys. można więc do niej zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. 170 będzie wyglądało nieco inaczej (rys. Okno określania kosztów transportu sprzętu. Koszty transportu są taką samą pozycją jak każda inna. poprawianie. rusztowania itd. 208 NORMA PRO . Rys. rozliczanie w innych pozycjach.). 171. kopiowanie. Umożliwia to wyliczenie kosztów transportu kilku rodzajów sprzętu razem (np. Przy transporcie sprzętu można wstawiać nakłady nie wyszczególnione w kosztorysie (wpisując z ręki nazwę i indeks). upraszczanie.

których robocizna ma wpływ na czas pracy tej grupy rusztowań. 172 wypełniamy tak. w któ- Program do kosztorysowania 209 . rys. Pola okienka z rys. Na ekranie (i na wydruku) pojawi się pozycja. Dodatkowo wypełniamy pola Współczynnik wykorzystania rusztowań: i Teoretyczny skład zespołu roboczego: odczytane z założeń do rozdziału XIX KNR 2-02. a więc po dwukrotnym kliknięciu na jego nazwie otworzy się okienko edycji RMS (patrz rozdział ELEMENTY RMS. Element ten jest traktowany jak każdy inny element. a w pole Opis pozycji: – opis pozycji. Czas pracy rusztowania zostanie wyliczony poprzez zsumowanie roboczogodzin wziętych z pozycji zaliczonych do danej grupy i podzielenie jej przez iloczyn współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego. w której zamiast obmiaru wyświetlona będzie lista pozycji. 202). Na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań: wpisujemy numer nowej grupy rusztowań (kliknięcie na strzałce obok pola spowoduje wyświetlenie numerów grup wcześniej zdefiniowanych). a mianowicie sprzęt o nazwie „czas pracy rusztowania”. 172. Okno wstawiania czasu pracy grupy rusztowań.Rys. jak dla zwykłej pozycji: w pole Podstawa: wpisujemy podstawę wyceny (pole to może być puste). W pozycji tej wystąpi tylko jeden element.

84*2)=3398. można więc do niego zastosować większość poleceń dotyczących pozycji (usuwanie. Rys. które przywiązane byłyby do wstawianej grupy pracy rusztowań. jeśli znamy cenę godziny pracy jednego kompletu rusztowania. 173. a w polu Cena jednostkowa: tę cenę. Pozycja będąca czasem pracy rusztowań. przenoszenie). Jeśli indeks ETO (czyli rusztowanie) podpowiedziany przez program nie jest właściwy. cena jednostkowa=0. Czas pracy rusztowań jest taką samą pozycją jak każda inna. po wstawieniu pracy rusztowań nakłady.4500). koszty jednostkowe i sprzęt będą równe zero (rys.rym określamy normę na wykorzystanie rusztowania (pole Norma:) oraz cenę za godzinę pracy jednostki normy (polu Cena jednostkowa:). w polu Indeks ETO: musimy wprowadzić numer tego rusztowania. 174) 210 NORMA PRO . 0.40. Poniżej podany jest przykład obliczania czasu pracy I-szej grupy rusztowań. np. Do grupy tej zaliczono pozycje 5 i 19 o następujących nakładach na robociznę: 370. współczynnik wykorzystania rusztowań=0.9396 r-g. Koszt pracy rusztowania obliczany jest jako iloczyn czasu jego pracy i ceny jednostkowej i wyświetlany w kolumnie „S”. Jeśli w kosztorysie nie ma pozycji. o które nam chodzi (możemy przy tym skorzystać z mechanizmów szukania elementu RMS). Czas pracy rusztowania jest wyliczony jako iloraz nakładów na robociznę pomnożonych przez normę i iloczynu współczynnika wykorzystania i teoretycznego składu zespołu roboczego: (570.9396*10/(0. teoretyczny skład zespołu roboczego=2.84. poprawianie. Zdefiniowane zostały następujące parametry pracy rusztowania: norma=10.40 zł. czyli o łącznych nakładach=570.3028 r-g i 200. Na przykład. a potrzebujemy 10 kompletów. to w polu Norma: wprowadzamy liczbę 10.6368 r-g.

Brak pozycji przypisanych do tej grupy rusztowań. które uzyskamy. Nietypowe czynności wprowadzamy ręcznie po wybraniu z listy katalogów pozycję niekatalogowa. ). 154. Pozycja niekatalogowa w kosztorysie. 174. 175. Elementy RMS związane z daną pozycją również wstawiamy ręcznie korzystając z poleceń Wstaw Robociznę….198) Wstawianie pozycji niekatalogowej Nie wszystkie roboty można skosztorysować w oparciu o typowe katalogi. Pozycje uproszczone Wstawianie pozycji uproszczonych Pozycję uproszczoną wstawiamy po wybraniu polecenia Wstaw pozycję uproszczoną… z menu Pozycja lub po wybraniu tego samego polecenia z menu podręcznego. gdy do danej grupy rusztowań przypiszemy pozycje. takim jak na rys. Wstaw materiały… i Wstaw sprzęt… wywołanych z menu RMS (lub używając odpowiadających im przycisków znajdujących się na pasku narzędzi . Podczas wstawiania pozycji uproszczonych Program do kosztorysowania 211 . takie jak KNR czy KSNR. W okienku. wpisujemy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. . czyli gdy dla określonych pozycji na karcie ‘Rusztowania’ w polu Numer grupy rusztowań wprowadzimy właściwą grupę rusztowań (patrz też opis karty ‘Rusztowania’ na str. jeśli klikniemy na jakiejś pozycji prawym przyciskiem myszy.Rys. Rys. Wartości te dopiero wtedy zostaną wypełnione.

korzystamy z katalogów typu KSNR lub innych. do których istnieją cenniki robót. Upraszczanie pozycji Upraszczanie pozycji możemy stosować wtedy.norm’ i ‘Rusztowania’ wypełniamy pola tak jak dla zwykłej pozycji. sprzęt i materiały lub wtedy. ‘Współcz. Po imporcie załącznika pozycje te znajdą się w cenniku i można je wstawiać. Możemy wtedy odpowiednie ceny wprowadzić „z ręki”. z których również można wstawiać pozycje uproszczone. jak dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. 212 NORMA PRO . zaś na karcie ‘Ceny jednostkowe’ (rys. str. W Załączniku nr 2 zawierającym ceny jednostkowe robót budowlanych znajdują się pozycje niekatalogowe będące rozszerzeniami katalogów KNR 2-02 i KNR 2-31 oznaczone symbolem KNRZ. korzystając z kosztorysów można tworzyć swoje własne cenniki. albo nie znalezione zostały ceny dla wstawianej pozycji. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenia Typ | Uproszczona. zaznaczamy ją. Wstawianie pozycji do cennika Zmodyfikowaną pozycję uproszczoną możemy wstawić do cennika pozycji. 214). W ten sposób. w którym na kartach ‘Opis’. to albo nie podłączyliśmy do kosztorysu cennika pozycji uproszczonych. W oknie katalogów norm znajduje się część zawierająca cenniki pozycji. gdy chcemy wpisywać koszty jednostkowe dla RMS lub całej pozycji. Jeśli pola cen jednostkowych są wyzerowane. Aby pozycję uprościć. 178) edytujemy pola. gdy chcemy ukryć nakłady na robociznę. Po wybraniu pozycji dostaniemy okienko. tak jak pozycje z katalogów. W tym celu zaznaczamy ją i z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw do cennika pozycji.

ale na przykład do obliczania ilości pewnych materiałów. Pozycja z rys.Rys. 176. 177. Pozycja przed uproszczeniem. Jeżeli pozycję uprościmy bez usuwania elementów RMS. RMS-y można przywrócić z katalogu. do której ceny pobierane są z cennika pozycji uproszczonych. W pierwszym przypadku ceny jednostkowe wyliczane są z cen jednostkowych nakładów na RMS-y znajdujących się w kosztorysie. a później nie będziemy w stanie przywrócić pierwotnych danych i podziału na RMS-y (chyba że natychmiast użyjemy polecenia Cofnij). co wstawianie pozycji uproszczonych. 176 i rys. Jeśli będzie to konieczne. 176 po uproszczeniu. zaś w drugim wstawia się pozycję. ale wtedy dane ich mogą być już zmienione. służąc nie tylko do obliczania wartości pozycji. w przypadku usuwania elementów RMS. pozostaną one na ekranie i w kosztorysie. Upraszczanie pozycji nie jest tym samym. to znikną one z ekranu i kosztorysu. Program do kosztorysowania 213 . Na rys. Jeżeli pozycję uprościmy z usunięciem RMS-ów. 177 widać pozycję przed uproszczeniem i tę samą pozycję po uproszczeniu. Rys.

Rys. 178. Karta ‘Ceny jednostkowe’ dla pozycji uproszczonej.

Po uproszczeniu pozycji możemy zdecydować, w jaki sposób będą obliczane ceny jednostkowe. W tym celu dwukrotnie na niej klikamy i w oknie, które zostanie wyświetlone wybieramy kartę ‘Ceny jednostkowe’ (rys. 178). Na karcie tej w polu Cena jednostkowa pozycji (z narzutami) wyświetlona jest cena obliczona jako suma cen jednostkowych R,M i S, a w polu Współczynnik ceny jednostkowej – współczynnik, przez który zostanie przemnożona cena jednostkowa. Pozycji uproszczonej można też przypisać walutę (pole Waluta). W grupie ‘Koszty jednostkowe bezpośrednie*współczynnik’ w odpowiednich polach pokazane są ceny poszczególnych RMS, które składają się na cenę jednostkową. Ceny te można zmienić i wtedy, przy zaznaczonej opcji Wylicz z cen jednostkowych R+M+S, zmienia się cena jednostkowa pozycji (zmiana jest widoczna na ekranie kosztorysu dopiero po zaakceptowaniu ustawień kliknięciem na OK). Domyślnie opcja Wylicz z cen jednostkowych R+M+S jest wyczyszczona i można edytować cenę jednostkową pozycji. Jeśli przy którymś z elementów R, M lub S zaznaczymy opcję szczegółowo, to cena dla danego R, M lub S będzie wyliczana z elementów RMS w pozycji (nie będzie można ręcznie ustawić kosztów jednostkowych bezpośrednich). Dopuszczalne jest zarówno jednoczesne uproszczenie jak i uszczegółowienie kilku zaznaczonych pozycji.

214

NORMA PRO

Uszczegóławianie pozycji uproszczonej
Pozycję uproszczoną można uszczegółowić, wybierając polecenie Typ Pozycji | Szczegółowa z menu Pozycja. Po pokazaniu się okienka z pytaniem czy wczytać RMS z katalogu, należy podjąć właściwą decyzję. W przypadku gdy upraszczając pozycję usunęliśmy RMS-y, powinniśmy raczej odpowiedzieć „Tak”, chyba że potem poszczególne RMS-y będziemy wprowadzać ręcznie. Jeśli nie usuwaliśmy RMS-ów, możemy je pozostawić w nie zmienionej postaci odpowiadając „Nie” lub zaktualizować, klikając na „Tak”. Jeśli pozycja uproszczona była wstawiana z cennika pozycji, to nie zawsze można ją uszczegółowić, gdyż nie zawsze znalezione zostaną dla niej katalogi norm, z których można byłoby pobrać RMS-y.

Pozycje scalone
Pozycja scalona jest to pozycja skalkulowana na podstawie innych pozycji w ten sposób, że jej wartość jest równa sumie wartości pozycji składowych. Przy liczeniu wartości pozycji składowych ich obmiary mogą być mnożone przez obmiar pozycji scalonej lub nie. Aby utworzyć pustą pozycję scaloną, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję scaloną… Zostaje otwarte okno danych pozycji, takie jak na rys. 154, do którego wprowadzamy odpowiednie dane. Aby dodać pozycję składową do pustej pozycji scalonej (lub jako pierwszą składową), należy w momencie wyboru polecenia z menu (lub wciskania przycisku na pasku narzędzi) przytrzymać klawisz <Shift>. Zaznaczenie pozycji i wybranie poleceń Typ pozycji|Scalona z menu Pozycja zmienia zwykłą pozycję na pustą scaloną. Jeśli w kosztorysie mamy pozycje, z których chcemy utworzyć pozycję scaloną, zaznaczamy je, a następnie wybieramy polecenie Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja lub klikamy na przycisku . Na rys. 179 pokazane są cztery zaznaczone pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

Program do kosztorysowania

215

Rys. 179. Zaznaczono cztery pozycje, z których zostanie utworzona pozycja scalona.

W oknie danych pozycji (rys. 154) wypełniamy odpowiednie pola, a po kliknięciu na OK pojawi się nowa pozycja, której wartość jest sumą wartości poszczególnych pozycji (rys. 180). Pozycje składowe zostaną przenumerowane, a ich numer będzie złożony z numeru pozycji scalonej oraz kolejnego numeru podpozycji.

Pozycja scalona

Pozycje składowe

Rys. 180. Pozycja scalona i jej pozycje składowe.

216

NORMA PRO

W drzewie kosztorysu pozycje składowe stanowią następny poziom zagłębienia i są ‘podporządkowane’ swojej pozycji scalonej. W oknie edycji pozycji składowej, oprócz wszystkich danych charakteryzujących pozycję, znajduje się opcja Nakłady mnożone przez obmiar pozycji scalonej. Jeśli zostanie zaznaczona, wtedy nakłady w pozycji składowej zostaną pomnożone przez obmiar pozycji scalonej, a informacja o tym zostanie wyświetlona w wierszu „Razem” w widoku kosztorysu, a w kolumnie „Obmiar” w widoku wprowadzonych pozycji (rys. 181). Zanim operacja przemnażania zostanie wykonana, pojawi się okno, w którym decydujemy, czy dopasować obmiar pozycji składowej tak, aby wartość pozycji się nie zmieniła. Jeśli odpowiemy nie, obmiar pozycji składowej będzie przemnożony przez obmiar pozycji scalonej (rys. 181) i wtedy wartość pozycji składowej, a co za tym idzie wartość pozycji scalonej, zmieni się.

Rys. 181.Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej bez dopasowywania do wartości pozycji.

Jeśli odpowiemy tak, obmiar pozycji składowej zostanie tak dopasowany, aby wartość pozycji składowej nie zmieniła się, a więc nie zmieniła się wartość pozycji scalonej (rys. 182).

Rys. 182. Obmiar pozycji składowej 69.1 został pomnożony przez obmiar pozycji scalonej z dopasowywaniem do wartości pozycji.

Pozycje składowe są oznaczane w kolumnie „Podstawa”' jako „Kalkulacja kosztów” i nie są domyślnie pokazywane na wydruku kosztorysu. Jeśli chcemy, aby pozycje składowe były drukowane, zmieniamy ich kwalifi-

Program do kosztorysowania

217

kację wybierając polecenie Opis robót z menu Pozycja (tak aby obok tekstu Opis robót pokazał się znak ) lub w opcjach wydruku, na karcie ‘Kosztorys’, w grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ zaznaczamy opcję Wszystkie lub Zaznaczone. Dzięki tym możliwościom możemy dokładnie skalkulować pozycje, lecz przedstawiać je inwestorowi bez zbędnych szczegółów. Jeżeli w kosztorysie prowadzimy rozliczenie wykonanych robót, to musimy zdecydować, czy wykonane roboty będą wpisywane w pozycji scalonej, czy w pozycjach składowych. Do tego celu służy polecenie Wpisywanie wykonanych robót z menu Roboty. Jeśli chcemy, aby do danej pozycji można było wpisywać wykonane roboty, z lewej strony polecenia Wpisywanie wykonanych robót powinien znaleźć się znak . Jeśli wpisujemy roboty w pozycji scalonej, nie będzie można ich wpisywać do poszczególnych pozycji składowych i odwrotnie. Pozycję scaloną można wstawiać do katalogu, tak jak każdą inną pozycję. W drzewie katalogów pozycja scalona jest przedstawiona ikoną , informującą, że składa się z pozycji składowych. Kliknięcie na tej ikonie spowoduje wyświetlenie pozycji składowych (rys. 183). Do kosztorysu możemy wstawić z katalogu zarówno pozycję scaloną jak i jej części składowe.

Rys. 183. Pozycja scalona w drzewie katalogów.

Pozycję scaloną można również wstawić do cennika pozycji. W tym przypadku w cenniku zostanie zapisana jako pozycja uproszczona, bez informacji o pozycjach składowych. Pozycję scaloną można przekształcić w pozycję uproszczoną wykorzystując polecenie Usuń pozycje „Kalkulacja kosztów” z menu Pozycja. W takim przypadku pozycje, które były oznaczone jako ”Kalkulacja kosztów” (wyłączona opcja Opis robót) zostaną usunięte. Możliwość ta jest

218

NORMA PRO

przydatna, gdy chcemy przekazać gotowy kosztorys komuś, przed kim chcemy ukryć szczegóły kalkulacji.

Wstawianie pozycji z katalogów Dynamische BauDaten
Aby wstawić pozycję z katalogu DBD-Bauteile, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją scaloną, na którą składają się podpozycje opisane jako kalkulacja kosztów. Obmiar pozycji edytuje się po kliknięciu na przycisku . Dwukrotne kliknięcie na pozycji składowej wywoła standardowe okno edycji pozycji.

Rys. 184. Pozycja scalona wstawiona z katalogu DBD-Bauteile.

Aby wstawić pozycję z katalogu STLB-Bau, należy kliknąć na przycisku . Wstawiona pozycja jest pozycją uproszczoną, którą edytujemy jak zwykłą pozycję uproszczoną.

Wstawianie obiektów jako pozycji
Kosztorysy przez nas tworzone, działy i poddziały kosztorysów można traktować jak obiekty, czyli większe, bardziej rozbudowane struktury. Obiekty raz opracowane mogą zostać wstawione do cenników, tak aby można było je powtórnie wykorzystać w procesie tworzenia innych kosztorysów. Do kosztorysu jako pozycje możemy wstawić obiekty z cennika lub obiekty zapisane jako pliki kosztorysów.

Program do kosztorysowania

219

1. Jeśli chcemy wstawić obiekt zapisany jako kosztorys, z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw obiekt…, następnie w oknie otwierania kosztorysów znajdujemy kosztorys, który chcemy wstawić. Po wybraniu kosztorysu i kliknięciu na OK, dostaniemy okno, w którym decydujemy, jaki element (cały kosztorys, czy jeden z jego działów), w jakim wariancie (jeśli są warianty) i w jakiej jednostce miary wstawić do kosztorysu (rys. 185).

Rys. 185. Okno z danymi wstawianego obiektu.

Na przykład na rys. 185 wczytany został cały kosztorys. Jeśli chcemy wprowadzić go w całości do nowego kosztorysu, zaznaczamy najwyższy poziom i klikamy na OK, jeśli chcemy wprowadzić tylko jeden z działów, również go zaznaczamy i klikamy na OK. Jeśli wczytujemy obiekt z tymi wariantami, które były wybrane w kosztorysie pierwotnym, nic nie zmieniamy w oknie wariantów. Jeśli zaś chcemy wprowadzić go w innym wariancie, musimy rozwinąć drzewo wariantów i kliknąć na tym wariancie, który wybieramy.

Rys. 186. Ten sam kosztorys wprowadzony w wariancie droższym i tańszym.

220

NORMA PRO

W dolnym lewym rogu okna wstawiania obiektu, wyświetlana jest lista jednostek miar, z którymi można wstawić kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy w kosztorysie żadnych parametrów ekonomiczno-technicznych, pojawi się tu tylko jedna jednostka, a mianowicie „szt.” Jeśli są jakieś zdefiniowane parametry, zostaną wyświetlone wraz ze swoimi cenami jednostkowymi. Do cennika możemy więc wstawić obiekt z wybraną jednostką miary. Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać koszty bezpośrednie RMS, w danych pozycji zostaną uwidocznione koszty bezpośrednie elementów RMS, w przeciwnym wypadku koszty te nie zostaną wczytane i na karcie ‘Ceny jednostkowe’ okna edycji pozycji koszty jednostkowe bezpośrednie RMS będą równe zeru.
Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – zaznaczona

Opcja Wczytać koszty bezpośrednie – wyczyszczona.

Jeśli przed wczytaniem zaznaczymy opcję Wczytać wartość całkowitą, jako cena jednostkowa obiektu zostanie wczytana jego wartość całkowita, w przeciwnym wypadku cena jednostkowa będzie wyliczana z cen jednostkowych RMS.

Opcja Wczytać wartość całkowitą - zaznaczona

Opcja Wczytać wartość całkowitą - wyczyszczona

Program do kosztorysowania

221

Włączenie opcji Aktualizować wczytaną wartość spowoduje, że w razie zmiany danych w obiekcie z oryginalnego kosztorysu, zostanie ona uwzględniona w kosztorysie, do którego obiekt został wstawiony. 2. Jeśli chcemy do kosztorysu wstawić obiekt z cennika obiektów, wywołujemy polecenie Wstaw pozycję… z menu Pozycja, w oknie katalogów norm przechodzimy do grupy ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’ i tam wybieramy bazę cenową, właściwy cennik, a następnie pozycję, którą może być cały obiekt lub jedna z jego części składowych.

Rys. 187. Wstawianie obiektu z cennika do kosztorysu.

Wstawianie pozycji do katalogu
Jeśli zmodyfikowaliśmy pozycję katalogową i chcemy ją w zmienionej postaci zapamiętać dla późniejszych kosztorysów, możemy zapisać ją do dowolnego katalogu, w tym na przykład do katalogu własnego. Program umożliwia utworzenie dowolnej liczby katalogów własnych, z których potem możemy pobierać pozycje tak, jak z katalogów norm KNR czy KSNR. Do katalogu własnego możemy również zapisać pozycję, która była wstawiona jako niekatalogowa. Opis tworzenia katalogów przedstawiony jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW. Aby wstawić pozycję do katalogu należy: ♦ Kliknąć na pozycji.

222

NORMA PRO

aby wstawić pozycję (rys. do której mamy wstawić pozycję i kliknąć na przycisku Wstaw.♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Wstaw do katalogu… Ukaże się okno katalogów z małym oknem informującym. 188. na którym przycisk Wstaw jest aktywny. ♦ W oknie katalogów otworzyć katalog i rozdział lub tabelę. co użytkownik ma zrobić. Rys. Pozycja może być najwcześniej wstawiona na tym poziomie drzewa katalogów. operacja zostanie wykonana automatycznie. Program do kosztorysowania 223 . Jeśli jest podłączonych kilka cenników lub nie ma żadnego podłączonego cennika. Jeśli do kosztorysu podłączony jest jeden cennik pozycji. Wstawianie pozycji do cennika Zaznaczoną pozycję lub pozycje można wstawić do cennika poleceniem Wstaw do cennika pozycji… z menu Pozycja. do której bazy cenowej i do którego cennika pozycje wstawić. Okno katalogów norm po wywołaniu polecenia Wstaw do katalogu… z menu Pozycja. 188). program zapyta.

za którą przesuwamy wybraną pozycję. 189. Aby zaznaczyć kilka pozycji. w pole za pozycję o numerze: wprowadzamy 0 (zero). 189 wpisać w pole za pozycję o numerze: numer pozycji. Zaznaczona pozycja jest wyróżniona kolorem. zaznaczamy pierwszą z nich. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka pozycji leżących jedna pod drugą. Jeśli chcemy.Zaznaczanie pozycji Aby zaznaczyć jedną pozycję. Podobnie przesuwamy pozycję korzystając z menu podręcznego: klikamy prawym przyciskiem myszy w jej obszarze i wybieramy polecenie Przesuń pozycję… Do przesunięcia pozycji w inne miejsce możemy również wykorzystać metodę następującą: ♦ Klikamy na pozycji. który ustawiamy w opcjach wyświetlania (polecenie Opcje | Wyświetlania. ♦ Potwierdzić operację kliknięciem na przycisku OK. należy zaznaczyć jedną z nich. należy: ♦ Zaznaczyć tę pozycję (lub pozycje). Rys. karta ‘Kolory ekranu’). wystarczy kliknąć na niej lewym przyciskiem myszy. aby pozycja po przesunięciu była pierwszą pozycją. a na ostatniej klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. 224 NORMA PRO . ♦ Z menu Pozycja wybrać polecenie Przesuń pozycję… ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Przesuwanie pozycji Aby przesunąć pozycję (lub kilka pozycji) w inne miejsce kosztorysu. a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Okienko przesuwania pozycji. Domyślnie jest to kolor zielony. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wytnij lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. którą chcemy przenieść.

Po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami (np. rozliczanie pozycji w innych pozycjach. która została podświetlona. ♦ Istnieje jeszcze trzeci sposób przesuwania pozycji. przeciągamy ją na pozycję.♦ Klikamy na pozycji. za którą umieścimy przenoszoną pozycję. Tak jak w przypadku przenoszenia pozycji po zastosowaniu tej metody mogą zginąć powiązania z innymi pozycjami. za którą umieścimy kopię (przy wybranej opcji Wstawiaj w środek) i klikamy na przycisku Wklej). następnie przenosimy wskaźnik na pozycję. za którą ma zostać umieszczona. Łapiemy za pozycję lewym przyciskiem myszy i przeciągamy ją na pozycję. ♦ Z menu Pozycja wybieramy polecenie Usuń grupę pozycji… Program do kosztorysowania 225 . za którą ma zostać umieszczona i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>. ♦ Z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. Przeciąganie można również wykonać na drzewie działów i pozycji.). (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Jeśli operację wklejania przeprowadzimy przy naciśniętym klawiszu <Shift>. wykorzystujący mechanizm przeciągnij-i-upuść. Kopiowanie pozycji Jeśli mamy wstawić pozycję podobną do już istniejącej wygodnie jest ją skopiować i potem zmodyfikować. Zaznaczoną pozycję (lub kilka pozycji) można skopiować stosując metodę przeciągnij-i-upuść: klikamy na kopiowanej pozycji. pozycja zostanie wstawiona przed pozycję. Usuwanie pozycji Aby usunąć pozycję lub grupę pozycji: ♦ Klikamy w obszarze pozycji (lub klikamy prawym przyciskiem wywołując menu podręczne). odwołania do obmiarów. Po zaznaczeniu kopiowanej pozycji klikamy na przycisku (lub z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj). itp.

Okienko wybierania działów. Rys. W celu wybrania działów klikamy na przycisku Wybierz… i po chwili otrzymujemy nowe okienko (rys. 190: • Zaznaczamy opcję Pozycje. lub Zaznaczamy opcję Z wybranych działów. Wybór potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK. Okienko usuwania pozycji.Rys. 191). w prawej zaś miejsce na listę działów wybranych. jeśli chcemy usunąć wszystkie pozycje z wybranych działów. ♦ Po pojawieniu się okienka z rys. Jeśli chcemy usunąć dział z listy wybranych działów. 191. podświetlamy go przez kliknięcie i klikamy na przycisku <<Usuń. w wyniku czego wybrana nazwa pojawi się w prawej części okienka w grupie ‘Wybrane działy’. na ROBOTY WYKOŃCZENIOWE. 226 NORMA PRO . W okienku tym z lewej strony znajduje się lista zdefiniowanych działów. a następnie kliknięciu na przycisku Dodaj>>. jeśli chcemy usunąć określone pozycje (z dowolnych działów) i w pola od: i do: wpisujemy numery usuwanych pozycji. Wybranie działu polega na kliknięciu na jego nazwie znajdującej się na liście w grupie ‘Działy kosztorysu’ np. 190.

gdy natychmiast skorzystamy z z głównego paska polecenia Cofnij z menu Edycja lub przycisku narzędzi. zaznaczamy je. Pojedynczą pozycję możemy również usunąć na dwa inne sposoby: • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji. Wybrane pozycje lub wszystkie pozycje z wybranych działów zostaną usunięte. do którego poziomu działy zostaną pokazane. Jeśli chcemy usunąć kilka pozycji. Poprawianie pozycji Jeśli chcemy poprawić już wprowadzoną pozycję. należy: ♦ Naprowadzić kursor nad jej obszar (nie na element RMS) i dwukrotnie kliknąć. ♦ Jeśli wszystkie ustawienia akceptujemy. W tym przypadku pozycja usuwana jest definitywnie. Odzyskać niechcący skasowane dane możemy tylko wtedy.W przypadku posługiwania się wielopoziomową strukturą działów. a następnie naciskamy klawisz <Ctrl>+<Del> lub z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń. W tej metodzie usuwana pozycja ładowana jest do Schowka i może być wielokrotnie kopiowana w różne miejsca tego samego lub innego kosztorysu. a następnie z menu Edycja wybieramy polecenie Usuń lub naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>. a następnie z menu Pozycja wybrać polecenie Zmień pozycję… lub ♦ Kliknąć na niej prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać polecenie Zmień pozycję… Program do kosztorysowania 227 . lub ♦ Kliknąć w jej obszarze. klikamy na przycisku OK. w polu Liczba pokazanych poziomów działów: możemy wpisać (lub wybrać). a następnie z menu Edycja wyznajdującym bieramy polecenie Wytnij (lub klikamy na przycisku się na pasku narzędzi). • Klikamy w obszarze usuwanej pozycji.

jednostkę miary obmiaru. jej koszty (dodatnie lub ujemne) można po trochu wliczyć na przykład w koszty każdej pozycji w danym dziale. 192). Możemy również połączyć kilka pozycji w jedną. jest to jedyny sposób. do której dołączamy wybraną i potwierdzamy kliknięciem na OK. Jeżeli ceny pozycji ściągamy z cennika.norm’ zaznaczamy opcję Wartość pozycji uwzględnij w innych pozycjach . W pierwszym momencie pole Pozycja jest rozliczana w pozycjach: jest puste (rys. aby na stałe zapisać w kosztorysie (w sposób niewidoczny dla odbiorcy kosztorysu) własne modyfikacje. zaś wszystkie takie same elementy RMS zostaną zsumowane.Po wykonaniu jednej z powyższych czynności otrzymamy okienko z danymi pozycji. W tym celu należy kliknąć na pozycji. takim jak na rysunku z prawej. którą chcemy dołączyć do innej i z menu Pozycja wybrać polecenie Połącz pozycje… W okienku. W tym celu zaznaczamy je i z menu Pozycja wybieramy Połącz pozycje… Pozycje zostaną dołączone do ostatniej zaznaczonej pozycji. komputer je skoryguje (wcześniej wyświetli ostrzegający komunikat). 228 NORMA PRO . gdy w kosztorysie uproszczonym chcemy ukryć szczegółową kalkulację pewnych kosztów. W przypadku gdy daną pozycję chcemy rozliczać w innych pozycjach. Jeśli pozycje mają inne obmiary i normy. Ponieważ pozycja może być rozliczona w wielu pozycjach. Nowa pozycja przyjmie opis pozycji. a nawet zamienić pozycję na inną wczytując ją z katalogów norm (przycisk Katalog norm…). w pole do pozycji o numerze: wpisujemy numer pozycji. Wybrane pozycje zostaną połączone w jedną. Łączenie pozycji Czasami zachodzi konieczność połączenia dwóch pozycji w jedną. obmiar. do której jest dołączana wybrana pozycja. takie same jak na rys. Możemy zatem zmienić opis pozycji. Na dole okna znajdują się dwa przyciski pozwalające na przejście do pozycji poprzedniej lub następnej (Poprzednia i Następna). 154. na karcie ‘Współcz. współczynniki norm. Rozliczanie pozycji w innych pozycjach Rozliczanie pozycji w innych pozycjach możemy zastosować wtedy.

Rys. 192.norm. 193 pokazana jest karta ‘Współcz. a następnie klikniemy na przycisku . czyli w pozycji nr 112 (rys. Jeśli teraz zaznaczymy na przykład pozycję nr 117’. 194). Jeśli w danej pozycji rozliczamy kilka pozycji. należy je po kolei zaznaczać i klikać na przycisku .’ dla pozycji nr 112. to pozycja ta zostanie umieszczona w polu Do wartości pozycji doliczyć pozycje: i rozliczona w bieżącej pozycji. które mogą być rozliczone w pozycji nr 112. Na rys. 193. że zdefiniowano dwie pozycje rozliczane w innych pozycjach: są to pozycje 117’ i 123’ (pole Lista pozycji rozliczanych w innych pozycjach:). Pozycje. Rys. Program do kosztorysowania 229 . na której widać. Pozycja 117(‘Rusztowania zewnętrzne’) będzie rozliczana w innych pozycjach.

Kliknięciem na przycisku OK akceptujemy wybrane ustawienia i wracamy do widoku kosztorysu.norm. że w polu Pozycja jest rozliczona w pozycjach: na karcie ‘Współcz. Pozycja nr 117’ jest rozliczona w pozycjach nr112 i 115. to zobaczymy. to znaczy pozycje. Pozycja 15’ rozliczana jest w pozycji nr 5.Aby usunąć pozycję z pola Do wartości pozycji doliczyć pozycje:. to jej wartość będzie równo rozłożona na wszystkie pozycje. to nic nie zostanie dodane do pozycji o wartościach zerowych. Jeżeli pozycja jest rozliczona w pozycjach o zerowej wartości. Narzuty na daną pozycję Program umożliwia zdefiniowanie narzutów na daną pozycję. 195. w których pozycja nr 117’ jest rozliczona. 194. lecz numer pozycji poprzedniej ze znakiem apostrofu. Jeśli jednak chociaż jedna pozycja ma wartość niezerową. Domyślnie pozycje rozliczane w innych pozycjach nie mają unikalnych numerów. Rys. Jeśli obejrzymy teraz pozycję nr 117’.’ została wyświetlone pozycje nr 112 i 115. Rys. 230 NORMA PRO . należy ją zaznaczyć i kliknąć na przycisku Usuń.

196). klikamy na nim i z menu Narzuty wybieramy polecenie Zmień narzut…(lub korzystamy z menu podręcznego dla tego narzutu). 197. Program do kosztorysowania 231 .Rys. W przypadku. gdy dla wybranej pozycji zmieniamy jakiś inny narzut (np. Aby wprowadzić nowy narzut. Dodawanie narzutów na pozycję. 197). Narzut. Sposób definiowania narzutów opisany jest w rozdziale NARZUTY. W okienku. Wprowadzanie narzutów na pozycję nr 112. które wpływają na koszt jednostkowy pozycji (rys. z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty… W efekcie na ekranie zostanie wyświetlony kosztorys w widoku narzuty. Po zaznaczeniu pozycji. który został zmieniony podświetlany jest kolorem żółtym. które się ukaże wprowadzamy dane dla nowego narzutu (rys. W widoku tym pokazane są wszystkie narzuty. z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… (lub klikamy na znajdującym się na paprzycisku sku narzędzi widoku Narzuty). 196. dla której definiujemy nowe narzuty. a na początku okna umieszczono wiersz narzutów na tę pozycję. koszty pośrednie). Rys.

Rys. 232 NORMA PRO . które zostanie wyświetlone na ekranie (rys. na liście kluczy zaznaczamy bez klucza i klikamy na OK. modyfikujemy i usuwamy stare klucze. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń klucz. Opcja Wszystkie służy do pokazywania wszystkich zdefiniowanych kluczy. Jeśli z danej pozycji chcemy zdjąć klucz. jeżeli nie – zakładamy nowy wykorzystując przycisk Dodaj klucz (rys. 198) definiujemy nowe. jeżeli jest wyłączona. Okno wyboru. a następnie z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy… W oknie. Jeśli chcemy zmodyfikować klucz. to daną pozycję można będzie podłączyć do wybranego klucza wykonawczego. Domyślnie kolejne klucze dodawane są z taką samą jednostką obmiaru jak obmiar bieżącej pozycji. modyfikowania i usuwania kluczy wykonawczych. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Zmień klucz. W przypadku gdy klucz wykonawczy już istnieje. 199). W tym celu podświetlamy pozycję. 198.Harmonogramowanie robót . wybieramy go z listy i klikamy na przycisku OK. dlatego też opcja Wszystkie jest zgaszona. dodawania.klucze wykonawcze Jeśli w opcjach kosztorysu zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót. pokazywane są tylko klucze o takiej samej jednostce miary jak obmiar pozycji. Jeśli chcemy usunąć klucz.

♦ Ustawić wskaźnik myszy w obszarze pozycji. to będą one pomocne w tworzeniu planu robót. na ekranie pojawi się kolumna „Klucz wykonawczy”. Rys. należy: ♦ Kosztorys ten otworzyć w drugim oknie (patrz rozdział OTWIERANIE I ZACHOWYWANIE KOSZTORYSU oraz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE. w której wyświetlane będą nazwy kluczy. podrozdział Praca z wieloma kosztorysami). Klucze można także wykorzystać do rozliczania wykonanych robót. które wprowadzamy ręcznie. Ten sam klucz wykonawczy możemy przywiązać do wielu pozycji. Dlatego też nie warto ich na nowo definiować – lepiej ściągnąć je do aktualnego kosztorysu i potem ewentualnie poprawić. Jeśli kosztorys zawierający klucze wykonawcze wyeksportujemy do programu PLANISTA lub GET Manager. Dotyczy to szczególnie pozycji zawierających dużo elementów RMS. tworząc tym samym nowy system grupowania. Wstawianie pozycji z innego kosztorysu Bardzo często wykonujemy czynności już wcześniej rozpisane w innych kosztorysach. 199. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Kopiuj lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Aby wstawić pozycję z innego kosztorysu. Program do kosztorysowania 233 .Po utworzeniu pierwszego klucza i przyłączeniu go do pozycji. którą chcemy skopiować do naszego kosztorysu i kliknąć lewym przyciskiem.

możemy wykorzystać pola znajdujące się na karcie ‘Warianty’ okna danych pozycji. W przykładowym kosztorysie mamy dwie pozycje wariantowe dotyczące układania płytek na schodach metodą zwykłą i kombinowaną. Modyfikowanie podstawy i opisu pozycji w zależności od wybranego wariantu Jeśli chcemy rozszerzyć opis pozycji w zależności od wybranego wariantu. Jeśli już przyporządkujemy poszczególne nazwy wariantów określonym pozycjom. Metoda kombinowana jest droższa. za którą ma być wstawiona pozycja z innego kosztorysu. aby były oba widoczne (najlepiej użyć poleceń Sąsiadująco pionowo lub Sąsiadująco poziomo z menu Okno). Warianty pozycji W kosztorysie mogą występować warianty pozycji. możemy ustawiać aktywny wariant i oceniać wartość kosztorysu. Jeśli wejdziemy zatem w dane pozycji kombinowanej (KNR 0-12 112004). bardzo wygodnym sposobem skopiowania pozycji z innego kosztorysu. za to płytki tak ułożone dają ładniejszy wzór. W rozszerzonym opisie możemy umieścić na przykład uzasadnienia wyboru lub rezygnacji z wyboru. to na karcie ‘Warianty’ możemy ustawić następujące rozszerzenia opisów: 234 NORMA PRO . następnie łapiemy lewym przyciskiem myszy wybraną pozycję i przeciągamy ją do drugiego okna. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Sposób definiowania wariantów i przyporządkowywania ich pozycjom opisany jest w rozdziale WARIANTY. Tak jak w pierwszej metodzie otwieramy drugi kosztorys. metoda zwykła jest tańsza. Okna kosztorysów umieszczamy tak.♦ Przełączyć się do aktualnego kosztorysu i kliknąć na pozycji. lecz efekt estetyczny nie jest najlepszy. W zależności od obranego wariantu pozycji wartość kosztorysu może przyjmować różne wielkości. Innym. jest wykorzystanie metody przeciągnij-i-upuść.

a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. Ustawmy również rozszerzenia w danych pozycji zwykłej (KNR 0-12 1120-03). Program do kosztorysowania 235 . opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. Jeśli zostanie wybrana metoda zwykła. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. opis uzupełniamy o tekst: ‘Wybrano tę pozycję.1. Na karcie ‘Warianty’ tej pozycji zadeklarujmy następujące rozszerzenia opisów: 1. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. 2. ponieważ jest stosunkowo tania’. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: zwykła’. mimo że ładniejsze’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy powyższy tekst. W tym przypadku w polu Kombinacje wariantów: wybieramy ‘Okładziny: kombinowana’. a w polu uzupełnienie opisu wpisujemy tekst rozszerzenia. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji mimo niskiej ceny. 2. ponieważ proste ułożenie płytek jest mało efektowne’. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. opis uzupełniamy o tekst: ‘Nie wybrano tej pozycji. gdyż jest to zbyt drogie rozwiązanie. Jeśli zostanie wybrana metoda kombinowana. bo daje świetny efekt estetyczny’.

201.Wybrano metodę zwykłą.Popatrzmy teraz. jak będą zmieniały się opisy pozycji w zależności od wybranego wariantu: Rys. 200.Wybrano metodę kombinowaną. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. Pozycje KNR 0-12 1120-04 i KNR 0-12 1120-03. 236 NORMA PRO . Rys.

202 kolejno wypełniamy pola. . z listy jednostek miar rozwiniętej po kliknięciu na strzałce obok pola Jedn. tak jak w przypadku pozycji. ). jak na cym im przycisku: rys. KMB lub Własny i w pole wpisujemy numer indeksu. Wstaw materiały… lub Wstaw sprzęt… (lub klikamy na odpowiadają. gdy był zastosowany rabat). ELEMENTY RMS Dodanie elementu RMS do pozycji Jeśli chcemy dodać jakiś element do pozycji (robociznę. miary: wybieramy jednostkę miary. może być wyrażeniem). 202. w grupie ‘Typ’ zaznaczamy typ elementu. zaś w pole Cena jednostkowa wpisujemy cenę jednostkową (pole to jest nieaktywne. to wartość tego nakładu zostanie obliczona Program do kosztorysowania 237 . Jeśli jako jednostkę miary wybierzemy procent (%). Rys. w polu Norma: wprowadzamy normę (norma. Okno dodawania nowego elementu RMS. Dane ogólne W pole Nazwa: wpisujemy nazwę elementu. Po pokazaniu się okienka takiego. ♦ Jeśli znamy wszystkie dane. gdy stosujemy ceny dostawców i w opcjach kosztorysu wyczyszczona jest opcja Edycja cen efektywnych. materiały lub sprzęt). w grupie ‘Indeks ETO’ wybieramy rodzaj indeksu: ETOB.11. z menu RMS wybieramy jedno z poleceń Wstaw robociznę….

W przypadku gdy nakład ma być niezależny od wartości obmiaru pozycji. Wtedy nakłady dla tego elementu nie są obliczane jako iloczyn normy i obmiaru. w polu Norma: wpisujemy całkowitą ilość danego nakładu i zaznaczamy opcję Stała. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane wypełnią pola Jedn. bazę cenową (przycisk Bazie cenowej…). jeżeli wcześniej zdefiniowaliśmy ją w opcjach programu. Po ustawieniu kryteriów wyszukiwania klikamy na przycisku Szukaj i z listy znalezionych elementów wybieramy potrzebny element klikając na przycisku Wybierz (patrz podrozdział Wyszukiwanie elementu RMS. takie jak na rys. bazę Intercenbud (przycisk Intercenbudzie…) lub kartotekę RMS (przycisk Kartoteka RMS…). 218). 238 NORMA PRO . Przeszukiwanie bazy cenowej i kosztorysu). w wyniku czego otrzymamy okno przeszukiwania kartoteki. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. możemy przeszukać dowolny kosztorys w poszukiwaniu podobnego elementu (przycisk Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’). klikamy na przycisku Kartoteka RMS. W polu Waluta: oprócz złotówek możemy wybrać walutę obcą dla danego elementu. Jeśli zaś chcemy przeszukać Intercenbud. 218 uruchamiamy proces przeszukiwania. Przeszukiwanie bazy Intercenbud). Jeśli chcemy przeszukać kartotekę RMS. Przeszukiwanie kartoteki RMS). ‘M’ lub ‘S’) spowoduje wyliczenie wartości dodawanego nakładu od wszystkich nakładów wskazanego typu. lecz przyjmują wartość normy. Wpisanie za znakiem procentu litery określającej typ elementu (‘R’. Jeśli nie znamy jednostki miary i ceny jednostkowej. miary i Cena jedn. W przypadku szukania w bazie cenowej lub kosztorysie dostaniemy okienko wyszukiwania opisane w podrozdziale Wyszukiwanie elementu RMS.jako procent od innych nakładów tego samego typu. 45. 202. dla którego jest włączona opcja Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. Klikając na przycisku Szukaj w okienku z rys. w których definiujemy kryteria szukania (Wyszukiwanie elementu RMS. w oknie z rys. najpierw pokaże się okno z polami. a koszt jednostki obmiaru jest korygowany.

15. cement z pozycji 4 i 18 można wydzielić z grupy wszystkich cementów i zaznaczając opcję Indywidualnie zaliczyć np. Dla reszty cementów można zdefiniować grupy w widoku Zestawienia materiałów. aby dany nakład został uwzględniany w procesie obliczania nakładów pomocniczych dla aktualnej pozycji.18 i 20. aby został on zakwalifikowany do grupy. zaznaczając dla nich opcję Indywidualnie i wybierając ją z listy grup. ♦ W przypadku wstawiania materiałów dostępna staje się opcja Całość inwestora. KNR-W 2-02 0245-01). że zostanie on wyłączony z ogólnej puli nakładów tego samego rodzaju i potraktowany indywidualnie. dlatego też wartość wpisana w polu komplet wielkości: musi odpowiadać tej samej powierzchni. gdy w pozycji występuje element reprezentujący deskowanie (np. od której potem można będzie policzyć specjalne narzuty. to np. Oczywiście do takiej grupy możemy zakwalifikować również nakłady z innych pozycji. Zaznaczenie opcji Indywidualnie umożliwia zdefiniowanie lub wybranie grupy dla nakładu w tej pozycji i oznacza. Jeśli ją zaznaczymy. Deskowania Opcję Deskowania wykorzystujemy wtedy.4. oraz ilość motogodzin pracy przypadających na każdy dzień (pole każdy po:). Jeżeli ją zaznaczymy. do grupy „Cement I”. czas pozostawienia deskowania w dniach (pola Czas pozostawienia deskowania: i dni:). zaznaczamy opcję Uwzględniany przy wyliczaniu nakładów pomocniczych. Program do kosztorysowania 239 .♦ Jeśli chcemy.7. uzgodnioną między inwestorem i wykonawcą (pole komplet wielkości:) przypadającego na określoną wielkość obmiaru (pole na obmiar:). stanie się dostępna karta ‘Deskowanie’. ♦ W przypadku wstawiania sprzętu dostępna staje się opcja Deskowanie (patrz podrozdział Deskowania). gdzie będziemy mogli określić wielkość kompletu deskowania. ♦ Podczas wstawiania nakładu można zadeklarować. kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowań. że Cena jednostkowa: i Norma: są podawane dla deskowań o pewnej powierzchni (zwykle 100 m2). cały nakład w bieżącej pozycji potraktowany zostanie jako materiał inwestora (patrz również podrozdział Materiały inwestora). Należy pamiętać. Dane wprowadzone do tych pól posłużą do obliczenia nakładów. Na przykład jeśli cement występuje w pozycjach 1.

Rys. 203. Obliczenie nakładów. dla wielkości obmiaru 281 m2 nakłady. 240 NORMA PRO . kosztów jednostkowych i wartości pracy deskowania. Rys.Koszt pracy deskowania jest obliczany jako iloczyn ilości maszynogodzin i ceny najmu kompletu deskowań o powierzchni uzgodnionej przez strony. 204. Element RMS reprezentujący deskowanie z wprowadzonymi danymi. Na przykład dla deskowania zdefiniowanego jak na rys. 203. koszty jednostkowe i wartość pracy deskowania wyglądają jak na rys. 204. ♦ W grupie ‘Numer RMS w pozycji’ pokazany jest numer dodawanego elementu RMS oraz przycisk Następny. który służy do wprowadzenia następnego elementu.

♦ Potwierdzamy operację kliknięciem na przycisku OK. UWAGA! Nie można dodać elementu RMS do pustego kosztorysu.

Dostawca
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Opisy’ została zaznaczona opcja Cenniki dostawcy, w oknie danych RMS pojawi się karta ‘Dostawca’, na której można wprowadzić dane towaru związane z jego dostawcą lub producentem.

Rys. 205. Karta ‘Dostawcy’ z danymi dostawcy towaru.

W polu Dostawca: znajduje się kod dostawcy lub producenta towaru, w polu Indeks u dostawcy: – symbol towaru u dostawcy, w polu Cena dostawcy: – cena towaru u dostawcy. W polu Rabat maksymalny: znajduje się maksymalna procentowa wartość rabatu u danego dostawcy, zaś w polu Rabat zastosowany: – faktyczny rabat na dany towar. Cena towaru podawana w polu Cena jednostkowa: na karcie ogólnych danych elementu RMS (rys. 202) ma wartość uwzględniającą rabat dostawcy.

Pozycje, w których występuje dany element RMS
Jeśli chcemy zobaczyć, w jakich pozycjach występuje dany element RMS, dwa razy na nim klikamy, a następnie wybieramy kartę ‘Pozycje’. Znajdziemy na niej listę tych pozycji, w których występuje dany element RMS wraz z podsumowaniem ilości i wartości tego elementu w całym kosztorysie. Dwukrotne kliknięcie na pozycji przeniesie nas do kosztorysu, do tej właśnie pozycji.

Program do kosztorysowania

241

Rys. 206. Lista pozycji, w których występuje ‘Zaprawa cementowo-wapienna m50’.

RMS o identycznym indeksie ETO
Gdy w zestawieniu elementów RMS znajdują się już nakłady o indeksie takim samym jak indeks wstawianego nakładu, zostaje wyświetlone okno z listą tych elementów (rys. 207). W górnej części okna pokazane jest nazwa, indeks ETO, jednostka miary i cena wstawianego nakładu oraz symbol u dostawcy i dostawca, gdy operujemy cennikami dostawców. W części środkowej wyświetlona jest lista nakładów o takim samym indeksie ETO występujących w kosztorysie. W dolnej części znajdują się następujące przyciski: • Pozycje – wyświetla okno z listą pozycji zawierających nakład zaznaczony na liście. • Dobierz – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu zaznaczonego na liście. • Dobieraj zawsze – dane wstawianego nakładu zostaną zastąpione danymi nakładu wybranego z listy oraz następne nakłady o tej nazwie już bez pokazywania dialogu. • Zastąp – dane nakładu wybranego z listy zostaną zastąpione danymi wstawianego nakładu. • Wstaw – do kosztorysu zostanie wstawiony nakład z aktualnymi danymi (indeksem, nazwą) wyświetlonymi w górnej części okna.

242

NORMA PRO

Rys. 207. Okno wyboru RMS, jeśli w kosztorysie wystąpiły elementy o identycznym indeksie ETO.

Zaznaczanie elementu RMS
Aby zaznaczyć element, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy. Aby zaznaczyć kilka elementów, należy zaznaczyć jeden z nich, a na następnych klikać lewym przyciskiem myszy przy naciśniętym klawiszu <Ctrl>. Jeśli chcemy zaznaczyć kilka elementów leżących jeden pod drugim, zaznaczamy pierwszy z nich, a na ostatnim klikamy przy naciśniętym klawiszu <Shift>.

Wstawianie elementu RMS przez kopiowanie
Wyróżniony przez kliknięcie element RMS może zostać skopiowany do tej samej lub do innej pozycji. Kopiowanie najprościej jest wykonać w następujący sposób: klikamy na elemencie, z menu Edycja wybieramy poleceznajdującym się na pasku nanie Kopiuj (lub klikamy na przycisku rzędzi), przenosimy wskaźnik myszy w nowe miejsce i klikamy na elemencie, za który wstawiamy skopiowany element. Następnie z menu Edy). Po wykocja wybieramy polecenie Wklej (lub klikamy na przycisku naniu tych czynności element zostanie skopiowany i, jeżeli w danej pozycji już znajdował się element o tym samym indeksie, wszystkie wartości zostaną podwojone (rys. 208 i rys. 209).

Rys. 208. Element nr2, który chcemy skopiować.

Program do kosztorysowania

243

Rys. 209. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej.

Jeśli chcemy skopiować element bez podwajania wartości, wykonujemy czynności opisane powyżej, z tym że stosujemy polecenie Wklej specjalnie z menu Edycja. W wyniku takiej operacji zostanie utworzony nowy element o takich samych wartościach jak element kopiowany (rys. 210). Ten sam efekt uzyskamy, gdy użyjemy polecenia Wklej (lub przycisku ) z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>. Opisany powyżej mechanizm przydaje się w przypadku wstawiania elementu tylko trochę różniącego się od już istniejącego (rys. 211).

Rys. 210. Element nr2 po skopiowaniu do tej samej pozycji poleceniem Wklej z jednoczesnym naciśnięciem klawisza <Shift>.

Rys. 211. Trochę zmodyfikowany nowo wstawiony element.

Innym sposobem skopiowania zaznaczonego elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład, przeciągamy go na element, za którym ma być umieszczony i przed puszczeniem przycisku myszy naciskamy klawisz <Ctrl>.

Wstawianie elementu RMS z innego widoku
Do danej pozycji przy pomocy techniki przeciągnij-i-upuść można dodać nakład pobrany z widoku zestawień lub cen. W tym celu dla bieżącego kosztorysu otwieramy drugie okno, wyświetlamy w nim kosztorys w na przykład w widoku zestawienia materiałów (polecenie Widok | Zestawienia | Materiałów), łapiemy interesujący nas nakład i przeciągamy na określoną pozycję do okna kosztorysu, a następnie w oknie, które się pokaże określamy wszystkie potrzebne dane.

244

NORMA PRO

Przesunięcie elementu RMS
Jeśli chcemy przesunąć element RMS w ramach tej samej pozycji, klikamy na nim lewym przyciskiem myszy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Przesuń element RMS… W okienku, które się ukaże, w polu za RMS o numerze: wpisujemy numer elementu, za który przesuwamy wybrany element. Operację potwierdzamy kliknięciem na przycisku OK.

Przesunięcie elementu RMS do innej pozycji
Aby przesunąć element RMS do innej pozycji, należy: ♦ Kliknąć na jego nazwie. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wytnij do schowka lub kliknąć na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi. ♦ Kliknąć na pozycji, do której ma być przeniesiony element. ♦ Z menu Edycja wybrać polecenie Wklej lub kliknąć na przycisku , znajdującym się na pasku narzędzi. Po wykonaniu tych czynności wybrany nakład zostanie przeniesiony i umieszczony na liście elementów zgodnie ze swoim typem. Innym sposobem przeniesienia elementu (elementów) jest użycie techniki przeciągnij-i-upuść. Zaznaczamy kopiowany nakład (lub kilka nakładów) i przeciągamy go na element, za który ma być przesunięty (w ramach danego typu nakładu).

Usuwanie elementu
Aby usunąć dowolny element (lub grupę elementów) z pozycji, należy kliknąć na tej pozycji i z menu Pozycja wybrać polecenie Usuń element RMS…. Po pokazaniu się okienka usuwania zaznaczamy opcję Nr RMS oraz wprowadzamy zakres usuwanych pozycji (w pola od: i do:), jeśli chcemy usunąć określone pozycje, opcję Wszystkie Robocizny, gdy usuwamy wszystkie robocizny z danej pozycji, Wszystkie Materiały – gdy materiały, itd.

Program do kosztorysowania

245

Pojedynczy element łatwo usuniemy, gdy klikniemy na nim i z menu Edycja wybierzemy polecenie Wytnij do schowka (lub Usuń) lub też klikniemy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi.

Zmiana danych elementu RMS
Jeśli chcemy zmienić dane elementu RMS, naprowadzamy kursor nad jego obszar, klikamy i z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień element RMS. Ten sam efekt uzyskamy, gdy dwukrotnie klikniemy myszą w tym obszarze. Okno zmiany danych elementu (rys. 212) jest bardzo podobne do okna wprowadzania nowego elementu i zawiera takie same pola, które wypełniamy w sposób opisany w podrozdziale Dodanie elementu do pozycji. Przyciski Poprzedni i Następny służą do przywołania poprzedniego lub następnego elementu.

Rys. 212. Okno zmiany danych elementu RMS.

Warianty elementów RMS
Często podczas wstawiania pozycji może pojawić się okno z listą wariantów nakładów do wyboru, tak jak to zostało opisane na stronie 201 w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU.

246

NORMA PRO

Niezależnie od tego użytkownik może sam dodać do pozycji element RMS i przyporządkować go jakiemuś wariantowi. Warianty RMS opisane są w rozdziale WARIANTY, Warianty elementów RMS.

Rys. 213. Wybór aktywnego wariantu elementu RMS.

Podział materiałów (lub innych elementów) na grupy
Podział materiałów na grupy wprowadza się wtedy, gdy konieczne jest różne obliczanie narzutów dla różnych materiałów (na przykład różne będą koszty zakupu dla materiałów drogich, inne dla masowych czy prefabrykatów). Operację przydzielania materiałów do grup najlepiej jest wykonać po wprowadzeniu wszystkich pozycji kosztorysu. Aby przydzielić materiał do grupy, z menu Widok wybieramy polecenie Zestawienia | Materiały lub klikamy na przycisku , znajdującym się na głównym pasku narzędzi (patrz również rozdział ZESTAWIENIA, podrozdział Zestawienie Materiałów). Po dwukrotnym kliknięciu na danym materiale (lub wybraniu polecenia Zmień RMS… z menu RMS) pojawi się na ekranie okno, takie jak na rys. 214. Okno to podobne jest do okna z rys. 202, lecz zawiera pole umożliwiające określenie ilości materiałów inwestora – Inwestora: oraz opcję Całość w obszarze ‘Ilość’. Przyporządkowanie materiału określonej grupie polega na kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola Grupa: i wybraniu z listy nazwy grupy. W przypadku gdy lista nie zawiera żadnych grup lub chcemy utworzyć nową grupę, nazwę grupy wpisujemy z klawiatury bezpośrednio do pola. Tak zdeklarowana grupa pojawi się potem na liście grup w oknie definiowania narzutów.

Program do kosztorysowania

247

Rys. 214. Okno zmiany danych elementu z możliwością wprowadzenia grupy materiałowej oraz materiałów inwestora.

Materiały inwestora
Aby wprowadzić materiały inwestora, postępujemy tak, jak opisano w poprzednim podrozdziale (przechodzimy do zestawienia materiałów i dwukrotnie klikamy na nazwie wybranego materiału). Po pokazaniu się okna z rys. 214 zaznaczamy opcję Całość, jeśli cały materiał będzie materiałem inwestora lub w pole Inwestora: wpisujemy tylko tę część, która będzie inwestora. Po zatwierdzeniu ustawień wszystkie obliczenia uwzględniające materiały inwestora zostaną przeprowadzone automatycznie, w podsumowaniu pojawi się pozycja ‘Materiały inwestora’, a ich wartość zostanie odjęta od sumy, od której obliczane są narzuty.

Sumowanie robocizny w pozycji
Jeśli w opcjach kosztorysu, na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ została zaznaczona opcja Osobno, to podczas wprowadzania pozycji robocizna jest rozbijana na poszczególne zawody. W przypadku, gdy chcemy dla danej pozycji zastosować rozliczenie łączne robocizny, z menu RMS wybieramy polecenie Sumuj robociznę…

248

NORMA PRO

Rys. 215. Sumowanie robocizny.

Na rys. 215 widać jak wygląda robocizna w podziale na zawody i po wykonaniu sumowania. Sumowania robocizny w wybranych pozycjach, działach lub w całym kosztorysie możemy również dokonać po wywołaniu polecenia Sumuj robociznę… z menu Kosztorys (patrz rozdział OPERACJE NA KOSZTORYSIE) lub w opcjach kosztorysu zaznaczając opcję Razem na karcie ‘Rozliczanie RMS’, w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU).

Zastępowanie robocizny
Robociznę występującą w pozycji można zastąpić inną, którą wybiera się z listy wyświetlonej po wybraniu polecenia Zastąp robociznę z menu RMS.

Rys. 216. Okno z listą zawodów występujących w kosztorysie.

Przywracanie robocizny z katalogu
Gdy w pozycji robocizna jest rozliczana razem (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU, karta ‘Rozliczanie RMS’), poleceniem Przywróć robociznę z katalogu można wczytać robociznę z katalogów norm.

Program do kosztorysowania

249

158) decydujemy. Podobny proces ma miejsce. najpierw pojawi się odpowiednie okno umożliwiające wybór cennika lub bazy cenowej i cennika. W oknie tym (rys. czy zmieniamy mu tylko cenę. Po tej operacji zostaną zachowane poprzednie ceny elementów RMS. czy pozostawiamy dany element. które wprowadziliśmy do elementów RMS nam nie odpowiadają i chcemy powrócić do pierwotnych. które wykonamy w tym oknie zostaną zapamiętane i po wywołaniu polecenia Dobór RMS… z menu RMS można będzie zobaczyć. Przed dodaniem elementu program sprawdza. Jeśli do kosztorysu podłączony jest tylko jeden cennik. czy wręcz ‘podmieniamy’ go na inny. Czynności. katalogowych elementów i ich danych. pojawi się okno Wybór elementu RMS i jego ceny z propozycją wyboru elementu podobnego. Jeśli kosztorys współpracuje z kilkoma cennikami lub nie ma żądanego cennika. element zostanie dodany właśnie do niego. Dodawanie elementu RMS do cennika Zaznaczony element RMS możemy dodać do cennika RMS poleceniem Dodaj do cennika… z menu RMS. jeśli tak – modyfikowane są tylko jego ceny. jak były dobierane elementy RMS z cennika do RMS kosztorysu. z menu Pozycja wybieramy polecenie Przywróć RMS-y z katalogu.Przywracanie elementów RMS z katalogu Jeśli zmiany. Dodawanie elementu do kartoteki RMS Zaznaczony element można dodać do kartoteki RMS wybierając polecenie Dodaj do kartoteki RMS z menu RMS. reszta danych się zmieni. to przy kolejnych uaktualnieniach cen program automatycznie pobierze cenę bez pytania użytkownika. Dobieranie elementów RMS z cennika Jeśli podczas wstawiania pozycji lub przeliczania kosztorysu w cenniku nie zostanie znaleziony dany element RMS. czy taki element już istnieje. gdy w kosztorysie występują już elementy o identycznym indeksie ETO i podczas wstawiania nowego elementu poja- 250 NORMA PRO . Jeżeli dla wybranego przyporządkowania zostanie wskazany dobór „automatyczny”. Jeśli nie – jest dodawany w całości.

które były zamieniane na inne lub dobierana była dla nich cena. że w przyszłości zamiast „taśmy spoinowej” zostanie wstawiona „Taśma spoinowa papierowa dl 23m” od dostawcy RIGIPS. Program do kosztorysowania 251 . nazwa i dostawca elementu. w którym widać. Rys. 2. jak były dobierane elementy RMS podczas przeliczania kosztorysu i wstawiania nowych pozycji. który zastąpił element oryginalny. (pozostałe dane nie zostaną zmienione). W dalszych kolumnach wyświetlany jest indeks.wia się okno W zestawieniu występują RMS o identycznym indeksie ETO (rys. 217.. zamiast „płytki ceramiczne lub terakotowe” – „płytki terakotowe 150x150. Możliwe są trzy metody dobierania: 1. 3.” a „kształowniki stalowe profilowane U.. W kolumnie „Dobór” wyświetlany był sposób. propozycja – użytkownikowi zostanie przedstawiona lista do wyboru. UW 75(4m). wstawianie – zamiast elementu oryginalnego do kosztorysu zostanie w całości wstawiony element mu odpowiadający. Dla reszty pojawi się okno z propozycją wyboru elementu RMS. wycenianie – element przyjmie cenę odpowiadającego elementu. Na liście znajdują się elementy o indeksie ETO i nazwie. Metodę doboru elementu. czyli zawartość kolumny „Dobór” można zmienić dwukrotnie klikając na wierszu tego elementu. Na przykład na rysunku poniżej zadeklarowano. w jaki były dobierane ceny z cennika.” będą wyceniane jak „Profil Int. 207). Okno.

Jeśli zostanie znaleziony tylko jeden odpowiadający nazwie lub indeksowi. Raz opracowana lista doboru RMS. usunąć zaznaczony wiersz (Usuń) lub usunąć wszystkie wiersze (Usuń wszystkie). 202). określona dla jednego kosztorysu i zapisana na dysku może być przydatna dla innych kosztorysów. Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu Najczęściej będziemy poszukiwali elementu RMS w zainstalowanych cennikach lub utworzonych przez nas kosztorysach. to po kliknięciu na jednym z wyżej wymienionych przycisków program najpierw spróbuje wyszukać w cennikach podłączonych do kosztorysu lub kosztorysie wskazany element. to pojawia się okno wyszukiwania (rys. Jeśli zostanie znalezionych kilka elementów. Wyszukiwanie elementu RMS W oknie dodawania nowego elementu lub zmiany danych elementu znajdują się przyciski umożliwiające znalezienie potrzebnego elementu w cennikach podłączonych do kosztorysu. Po wybraniu przeszukiwana bazy cenowej lub kosztorysu (przyciski Bazie cenowej… i Kosztorysie w grupie ‘Szukaj RMS w:’ z rys. W przypadku gdy w oknie dodawania nowego elementu RMS zostanie wpisana tylko nazwa lub indeks. wczytać z dysku (Wczytaj z pliku). 214) możliwe są różne reakcje programu. 218) wraz z listą znalezionych elementów. 212 i rys. od razu wstawia brakujące dane w pola okna edycji nakładu (rys. innym kosztorysie. bazie Intercenbud lub w kartotece RMS. Można ją zapisać na dysku (Zapisz w pliku). 252 NORMA PRO .Lista doboru jest pamiętana razem z kosztorysem. Wystarczy ją wczytać z pliku i wtedy przy wstawianiu nowych pozycji i przeliczaniu kosztorysu RMS-y będą dobierane według niej.

jeśli zaś zaznaczymy Dostawca i podamy kod dostawcy. Gdy zaznaczymy Wybrany typ RMS. 218 Okno wyszukiwania elementu RMS w bazie cenowej lub kosztorysie. jeśli zaznaczymy ETO(1). według jakiej klasyfikacji będzie przeprowadzone szukanie. przeglądane będą indeksy elementów. 218). wyświetli się okno (rys. Jeśli zaznaczymy opcję Zgodność indeksu. będą przeszukiwane symbole towarów definiowane przez dostawcę. jakiego typu element jest poszukiwany Program do kosztorysowania 253 . ♦ W grupie ‘Klasyfikacja indeksu’ decydujemy. bądź Podobne indeksy. będą tylko przeszukiwane elementy danego typu. ♦ W grupie ‘Typ RMS’ zaznaczamy.Rys. klasyfikacja nie będzie brana pod uwagę. to znaczy wtedy gdy program nie znajdzie żadnych elementów zgodnych z wprowadzoną nazwą lub indeksem lub w ogóle nic w te pola nie wpiszemy. W oknie tym: ♦ W grupie ‘Kryteria szukania’ zaznaczamy opcje określające jaki typ danych będzie przeszukiwany. Jeśli zaznaczymy Dowolna. będą przeszukiwane towary tylko tego dostawcy. w którym możemy zadeklarować szczegółowe warunki wyszukiwania. jeśli zaś zaznaczymy U producenta. Jeśli zaznaczymy opcję Tekst nazwy. KMB(2) lub Własna(3) zostaną przeszukane tylko elementy należące do podanej klasyfikacji. będzie przeprowadzone szukanie nazwy elementu RMS według opcji zaznaczonych w grupie ‘Nazwa RMS’. W pozostałych przypadkach.

a mimo to możemy ją przeszukać bezpośrednio z Normy. W przypadku gdy na liście nie ma cennika. gdzie definiujemy kryteria szukania (rys. służące do określenia sposobu wyszukiwania wg nazwy są dostępne w przypadku. gdy przeszukujemy kosztorys) pozwala na wyszukanie całych wyrazów. 218). a następnie przechodzimy na kartę ‘Intercenbud’. 254 NORMA PRO . Intercenbud możemy przeszukać według nazwy elementu. to będą wyszukiwane elementy zawierające w swojej nazwie tekst wpisany w polu Nazwa:. Jeśli jest to cennik inny niż dołączony do kosztorysu. których początek nazwy zgodny jest z tekstem wpisanym w pole Nazwa:. gdy wcześniej zaznaczyliśmy opcję Tekst nazwy. jednostki miary. typu. która rozwinie się po kliknięciu na strzałce wyświetlanej z prawej strony pola. definiując kryteria szukania na karcie ‘Intercenbud’. w wyniku którego zostanie przedstawiona lista elementów spełniających narzucone kryteria (rys. ♦ W grupie ‘Szukaj w:’ zaznaczamy opcję Cennikach. 131). to program będzie wybierał elementy. dodajemy go do listy (patrz str. jego nazwy skróconej. gdy chcemy przeszukać cenniki. jeśli zaś opcję Początek. który chcemy przeszukać. 218 zaznaczamy opcję Intercenbud. indeksu KMB. wykorzystujemy przycisk Kosztorys… Zaznaczając opcję Intercenbud możemy przeszukać bazę Intercenbud. Kod dostawcy i województwo można również wybrać z listy. ♦ Klikając na przycisku Szukaj uruchamiamy proces przeszukiwania. Jeśli chcemy przeszukiwać kosztorys.♦ Opcje grupy ‘Nazwa RMS’. W tym celu w oknie z rys. Jeśli zaznaczymy opcję Fragment. klikamy na przycisku Cennik… i w liście zaznaczamy cenniki do przeszukania. a gdy chcemy przeszukać kosztorysy inne niż aktualny. Przeszukiwanie bazy Intercenbud Możemy nie mieć na stałe podłączonej bazy Intercenbud. z którego szukanie zostało wywołane. 219). Zaznaczenie opcji Całe wyrazy (dostępna. indeksu PKWiU. ceny oraz według dostawcy. zaznaczamy opcję Kosztorys. Dane dostawcy możemy wpisać ręcznie lub możemy je wybrać z okna dostawców (takiego jak na rys. Po podświetleniu wybranego elementu i kliknięciu na przycisku Wybierz odpowiednie dane zostaną przekazane do okna. 47) po kliknięciu na przycisku znajdującym się z prawej strony pola Kod:. W razie potrzeby danego elementu można poszukać w Kartotece RMS.

Program do kosztorysowania 255 . a następnie klikamy na przycisku Szukaj. a potem na znalezioną listę nakładane są warunki ustawione na karcie ‘Parametry szukania’. materiałach i sprzęcie. że nie zostaną znalezione żadne materiały. Przy niefortunnym zdefiniowaniu tych warunków może się zdarzyć. a następnie wykorzystanie przycisku Wybierz spowoduje przekazanie danych elementu do okna. Okno definiowania kryteriów szukania w bazie Intercenbud. Po sformułowaniu kryteriów szukania przechodzimy z powrotem na kartę ‘Parametry szukania’. Na karcie tej ustawiamy dodatkowe warunki wyszukiwania i klikamy na przycisku Szukaj. Kliknięcie na elemencie. na przykład zaznaczając opcję szukania według fragmentu nazwy.Rys. z którego kartoteka została wywołana. Jeśli jakieś elementy spełniające wybrane kryteria zostaną znalezione. mimo że są w Intercenbudzie. Przeszukiwanie kartoteki RMS W programie Norma Pro mamy możliwość wyszukiwania elementów RMS z kartoteki zawierającej uporządkowaną informację o wszelkich zawodach. W oknie z rys. Proces przeszukiwania bazy Intercenbud przebiega dwuetapowo. 218 zaznaczamy opcję Kartoteka RMS i formułujemy kryteria takie jak opisano w podrozdziale Przeszukiwanie cennika lub kosztorysu. W takim przypadku należy rozszerzyć kryteria wyszukiwania. Najpierw są wyszukiwane materiały według kryteriów sformułowanych na karcie ‘Intercenbud’. 219. ich lista pojawi się w oknie.

256 NORMA PRO . dwukrotnie klikamy na jego nazwie (lub wybieramy polecenie Zmień RMS. Dostępne są następujące metody obliczania kosztów transportu: • nie wliczane – koszty transportu nie są doliczane do ceny jednostkowej materiału (lub sprzętu). Jeśli chcemy zobaczyć. 220). jak były obliczane te koszty lub jeśli dla wybranych pozycji chcemy zmienić bądź stawkę. Aby wejść w tryb określenia sposobu obliczania kosztów transportu dla wybranego materiału (lub sprzętu). 220. w opcjach kosztorysu. na karcie ‘Rozliczenie RMS’ powinna być zaznaczona opcja doliczane do ceny jednostkowej.Uwzględnianie kosztów transportu w cenie materiałów i sprzętu Jeśli koszty zakupu i transportu mają być doliczane do ceny jednostkowej... Zestawienia i Materiały (lub Sprzęt). Rys. bądź sposób obliczania tych kosztów. a potem w oknie edycji elementu RMS wybieramy kartę ‘Koszty transportu’ (rys. z menu RMS). musimy przejść do widoku zestawienia materiałów (lub zestawienia sprzętu) poleceniami: Widok. Domyślnie nowe materiały mają doliczane koszty zakupu w wysokości określonej w polu Dla nowych materiałów (w przypadku sprzętu koszty transportu nie są automatycznie doliczane do ceny maszynogodziny). Okno edycji elementu RMS z kartą Koszty transportu.

Okno wyboru sposobu rozliczania transportu. • szczegółowa kalkulacja – do ceny jednostkowej (lub ceny maszynogodziny) doliczony zostanie koszt załadunku i rozładunku (lub koszt montażu i demontażu) oraz koszty przewozu materiałów lub sprzętu (rys. 221. Program do kosztorysowania 257 .Rys. Rys. • wartość – do ceny zostanie dodana wartość całkowita kosztów transportu danego materiału lub sprzętu (rys. 222. 223). Szczegółowa kalkulacja kosztów transportu. 222).

258 NORMA PRO . a co za tym idzie zmianę ich kosztów zakupu lub transportu. Koszty transportu materiałów na jednostkę miary. 225).Rys. 224. ’karta ‘Liczenie narzutów’). grupa ‘Koszty zakupu i transportu materiałów i sprzętu. Koszty transportu doliczane jako wartość. Rys. procent ten zostanie pobrany z opcji kosztorysu (z pola Dla nowych materiałów. W tym przypadku każda zmiana tego procentu w opcjach spowoduje zmianę w materiałach. 223. • procent wartości nakładu – do ceny pozostanie dodana wartość stanowiąca podany procent wartości nakładu (rys. Jeśli zostanie zaznaczona opcja Z opcji kosztorysu. 224). • na jednostkę miary materiału – do ceny zostanie dodana wartość wynikająca z kosztów transportu przypadających na jednostkę miary materiału (rys.

Koszty transportu jako procent wartości nakładu. Rys. Na rys. Zestawienie materiałów z kolumną ‘Transport’.Rys. 8 i 9 – procentowo. 226 widać. w pozycjach 10 i 11 – kwotowo. Stawki kosztów transportu mogą zostać jednocześnie zmienione dla wielu zaznaczonych materiałów przy pomocy polecenia Stawka kosztów transportu… z menu RMS. karta ‘Opcje kolumn’). w pozycjach 3 i 4 – na jednostkę miary.... polecenie Wyświetlania. a w pozycjach 1. W oknach zestawień materiałów i sprzętu można uwidocznić kolumnę ‘Transport’ pokazującą sposób obliczania kosztów transportu (menu Opcje. Oczywiście wartość kosztów transportu zawarta jest już w cenie jednostkowej (lub cenie maszynogodziny). Program do kosztorysowania 259 . że w pozycji nr 7 transport liczony jest szczegółowo. 225. 226.

gdy poszczególne typy robót chcemy rozliczać oddzielnie. Definiowanie nowego działu W celu zdefiniowania nowego działu klikamy na pozycji. W programie Norma Pro można utworzyć strukturę wielopoziomową działów o głębokości do 10 poziomów. która ma być pierwszą pozycją działu i z menu Działy wybieramy polecenie Wstaw… (lub klikamy na przycisku z głównego pasku narzędzi). gdy mamy już wprowadzone pozycje. 227) określamy poziom działu w strukturze i wypełniamy pole Nazwa:. przenoszenia. dopóki nie zostanie utworzony nowy dział. gdy już mamy wypełniony kosztorys częściowo lub całkowicie. Jeśli chcemy 260 NORMA PRO . W polu Pozycje od: wprowadzamy lub modyfikujemy numery pozycji. DZIAŁY KOSZTORYSU Podział kosztorysu na działy jest wygodny wtedy. Dział zostanie wstawiony po kliknięciu na przycisku OK lub Wstaw. Definiowanie nowego działu. Na karcie ‘Opis działu’ (rys. Kosztorys możemy podzielić na działy wcześniej. zanim zaczniemy wprowadzać pozycje lub później. Operacje wstawiania.12. Jeśli definiujemy dział przed wprowadzaniem pozycji. Domyślnie w polu do: znajduje się numer ostatniej pozycji bieżącego poziomu. kopiowania i usuwania działów oraz określania ich parametrów można łatwo wykonać w widoku Działy kosztorysu. to wszystkie nowe pozycje będą zaliczane do tego działu. 227. Dane ogólne działu Rys. które mają znaleźć się w dziale.

Po kliknięciu na OK zostanie utworzony poddział „B1” działu „B” (rysunek z lewej). jest nadawany automatycznie i nie można go zmienić. Całą istniejącą strukturę działów można przenieść na niższy poziom i podporządkować ją nowemu działowi. w polu wyboru działu wybieramy Poziom 2. a wszystkie następne działy i poddziały zostają odpowiednio przenumerowane. Jeśli chcemy utworzyć nowy dział na najwyższym poziomie (niezależnie od tego. a jako nazwę działu wprowadzamy „B1” (rysunek z prawej).zdefiniować pusty dział i dopiero potem wstawiać do niego pozycje. Najlepiej będzie widać to na przykładzie. Na przykład wprowadźmy poddział „B1” do działu „B. jeśli nie zdefiniowaliśmy żadnego działu lub poziom aktualnie zaznaczonego działu. Nowy dział lub poddział wstawiany jest zawsze za aktualnie zaznaczonym działem. w tym wypadku Poziom 1 (rysunek z lewej). Numer działu. jeśli w polu wyboru poziomu wybierzemy Następny poziom. co zaznaczony dział. w polu wyboru poziomu wybieramy z listy Poziom 1. zaznaczamy opcję Pusty (znikną wtedy pola od: i do:). aż do 10 poziomów zagłębienia. Po wywołaniu polecenia wstawiania nowego działu na karcie ‘Opis działu’ w polu Numer: . Załóżmy. w polu wyboru działu wybieramy poziom o jeden większy. wprowadzamy tylko jego nazwę. chyba że działy są ręcznie numerowane. Jeżeli dla danego działu chcemy wprowadzić poddział. Jeśli wstawiamy nowy dział na tym samym poziomie. W polu wyboru poziomu wyświetlony jest domyślnie Następny poziom. na jakim poziomie aktualnie się znajdujemy). a akceptujemy numer i poziom podpowiedziany przez program. czyli kolejny poziom zagłębienia. umieszczony w polu Numer:. Ponieważ tworzymy poddział działu „B”. że dotychczasowa Program do kosztorysowania 261 . Postępując w ten sposób możemy tworzyć kolejne poddziały.

W wyniku otrzymamy nową strukturę. Jeśli chcemy wybrać inną cenę. dla którego wybierzemy Następny poziom. Domyślnie jest to cena określona dla całego kosztorysu. a gdy żadna nam nie odpowiada. Dodatkowo. „B” i „C”. Wstawmy teraz dział „XXX”. wprowadzamy nową kliknięciem na przycisku Dodaj…pamiętając. a wszystkie pozostałe działy staną się jego poddziałami (rysunek z prawej). 228. to wszystkie materiały w dziale zostaną pominięte).struktura działów wygląda jak na rysunku z prawej: na najwyższym poziomie znajdują się trzy działy „A”. w której na najwyższym poziomie (poziom 1) znajdzie się nowy dział. UWAGA! Jeśli jako wartość któregoś współczynnika wstawimy liczbę zero. rozwijamy listę kliknięciem na strzałce obok pola Robocizna:. 262 NORMA PRO . to przy dodawaniu nowych pozycji elementy RMS z nim związane nie będą wprowadzone do działu (np. w polu Robocizna: możemy wybrać cenę robocizny obowiązującą w danym dziale. Rys. Współczynniki norm i robocizna w dziale Karta ‘Współczynniki norm’ umożliwia zmianę norm w dziale na poszczególne typy nakładów. jeśli współczynnik norm dla materiałów=0. a dział „B” ma dodatkowo poddziały. że nowa robocizna musi różnić się od innych indeksem lub nazwą. Karta ‘Współczynniki norm’.

dwukrotnie klikamy na jego nazwie lub z menu Dział wybieramy polecenie Zmień… (lub korzystamy z menu podręcznego dla tego działu). klikamy na jego nazwie i z menu Dział wybieramy polecenie Usuń (lub wykorzystujemy menu podręczne dla tego działu lub też naciskamy klawisze <Ctrl>+<Del>). 227. Usuwanie działu Aby wejść w tryb usuwania działu. na karcie ‘Podstawa’ można określić dla niego wydawnictwo. 229. Rys. nadając parametrowi nazwę i wprowadzając ilość jednostek w danym dziale.Parametry ekonomiczno-techniczne Na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ określamy parametry ekonomiczno-techniczne działu (patrz podrozdział Parametry ekonomiczno-techniczne w działach). W wyniku tego na ekranie ukaże się takie same okno jak na rys. możemy wpisać w pola Program do kosztorysowania 263 . Nowy rodzaj parametru definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Zmiana danych działu Jeśli chcemy zmienić dane działu. Karta ‘Podstawa’. Okienko usuwania zawiera kilka opcji: jeśli zaznaczymy opcję Działy. podstawę oraz wariant. Wydawnictwo i katalog Jeśli mamy zamiar wstawić dział do cennika obiektów. nazwę i numer katalogu.

Aby wstawić kosztorys jako dział. Wstawianie kosztorysu składowego jako działu Do kosztorysu można wstawić inny kosztorys jako dział. zaznaczamy ten dział. w którym wybieramy kosztorys do wstawienia. służący do wybrania działów (tak jak w opisano to rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. Przesunięcie działu Aby przesunąć dział. z menu Dział wybrać polecenie Przesuń i w okienku wpisać liczbę przesuwanych działów i numer działu. a jego jednostki elementarne. jak w kosztorysie składowym. za którym chcemy je umieścić. 102. Po kliknięciu na Otwórz zostanie utworzony nowy dział o nazwie takiej. Usuwanie pozycji).od: i do: zakres usuwanych działów. przechodzimy do widoku działów (menu Widok. jeśli zaznaczymy Wybrane działy. współczynniki norm i narzuty będą takie. za którym ma być wstawiony nowy dział i wywołujemy powyższe polecenie. zostanie wyprowadzony odpowiedni komunikat. Zaznaczenie opcji Razem z pozycjami i poddziałami spowoduje usunięcie działów wraz z całą ich zawartością. W wyniku dostaniemy okno otwierania kosztorysu. z menu Edycja wybieramy polecenie Kopiuj (lub klikamy na odpowiadającym mu przycisku). stanie się dostępny przycisk Wybierz…. w przeciwnym wypadku usunięte zostaną tylko definicje działów. Kopiowanie działu Aby skopiować dział wraz z całą jego zawartością. tam zaznaczamy dział do skopiowania. Dział można łatwo przesunąć korzystając z metody przeciągnij-i-upuść. wystarczy go zaznaczyć. następnie klikamy na nazwie tego działu. Jeśli opcje obliczania kosztorysu składowego różnią się od opcji ustawionych dla kosztorysu głównego. takie jak na rys. Do tego celu służy polecenie Wstaw kosztorys składowy… z menu Dział. 264 NORMA PRO . za którym ma być wstawiona kopia i z menu Edycja wywołujemy polecenie Wklej. polecenie Działy kosztorysu). Kosztorys złożony Kosztorys złożony powstaje przez wstawienie kosztorysu jako działu. jaką ma opis wstawianego kosztorys.

do którego jest wstawiany. zwaną jednostką elementarną. W takim wypadku plik kosztorysu składowego istnieje obok kosztorysu głównego i: • każda zmiana wykonana w kosztorysie składowym będzie widoczna w kosztorysie głównym (po jego wczytaniu). aby kosztorys składowy był tylko połączony odsyłaczem z kosztorysem głównym. w jaki sposób kosztorys zostanie włączony do kosztorysu określamy w oknie. W tym przypadku zmiany w kosztorysie głównym nie wpłyną na kosztorys składowy. to jeśli ich cena jest taka sama (lub zerowa). 230. której Program do kosztorysowania 265 . gdy chcemy. Gdy zaznaczymy opcję Włączony do kosztorysu.Jeżeli w kosztorysie składowym znajdują się nakłady o identycznym kodzie ETO i nazwie jak w kosztorysie. Rys. W oknie danych kosztorysu składowego zaznaczamy opcję Zewnętrzny. to będą połączone w zestawieniu RMS. to do zestawienia RMS zostanie dodany nowy RMS o nazwie zmodyfikowanej przez dopisanie znaku '. i również zmiany wykonywane w kosztorysie składowym nie będę widziane w kosztorysie głównym. Parametry ekonomiczno-techniczne w działach Dla każdego działu (jak również dla całego kosztorysu) można określić pewną jednostkę przeliczeniową. Dane kosztorysu składowego To. które wywołamy poleceniem Kosztorys składowy… z menu Dział. kopia kosztorysu składowego zostanie wbudowana w kosztorys główny. jeśli zaś cena jest różna. Określanie sposobu włączenia kosztorysu składowego do kosztorysu głównego. • zmiany w kosztorysie głównym dotyczące kosztorysu składowego będą sygnalizowane podczas zapisu kosztorysu głównego na dysk i mogą zostać zapisane w oryginalnym kosztorysie składowym.

231. Okno definiowania jednostki elementarnej. to w menu Dział pojawi się polecenie Klucz planu…. przy pomocy którego będzie można danemu działowi przyporządkować określony klucz. na karcie ‘Liczenie narzutów’. które się ukaże (rys. scalonych (patrz rozdział ZESTAWIENIA. 227). Narzuty te określamy po kliknięciu na danym dziale i wybraniu z menu Dział polecenia Narzuty… Definiowanie narzutów indywidualnych zostało dokładnie opisane w podrozdziale Definiowanie narzutów indywidualnych w działach rozdziału NARZUTY. Sposób definiowania kluczy opisany jest w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT. nie została zaznaczona opcja Z narzutami działów i pozycji. a my mimo to 266 NORMA PRO .wartość będzie interesującym wskaźnikiem dla inwestora. Jeśli w oknie parametrów kosztorysu. Rys. Klucz planu Jeśli wcześniej w opcjach kosztorysu zaznaczyliśmy opcję Harmonogramowanie robót. z menu Dział wybieramy polecenie Parametry ek-tech…przechodząc tym samym do karty ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’ okna edycji działu (rys. która pojawi się po wybraniu z menu Widok polecenia Zestawienia | Tabela elem. 231). Taką jednostką może być na przykład 1m2 wzniesionego budynku lub 1mb kładzionej kanalizacji. a jej koszt odzwierciedli wszystkie koszty poniesione w dziale. Po kliknięciu na przycisku Dodaj w okienku. podrozdział Tabela elementów scalonych). Jak kształtują się wartości jednostek elementarnych można zobaczyć w tabeli elementów scalonych. Aby wprowadzić jednostki elementarne. Narzuty w działach Każdy dział może mieć swoje ‘prywatne narzuty’. Potwierdzamy wartości kliknięciem na OK. zaś w polu Liczba jednostek elementarnych: ich ilość przeliczeniową. w polu Nazwa jednostki elementarnej: wpisujemy skrót jednostki.

Wstawianie działu IZOLACJE do cennika obiektów. 232. czy zaznaczymy opcję Wstaw pozycje w oknie wstawiania obiektu (rys. w którym będziemy mogli zdefiniować tylko narzuty wspólne działów i narzuty na cały kosztorys. Jeśli w dziale zdefiniowano parametry ekonomiczno-techniczne. postępując tak jak w przypadku elementów i pozycji. zostanie wygenerowany komunikat o powstałej sprzeczności z pytaniem. Warianty działów W zależności od potrzeb możemy definiować działy alternatywne. Program do kosztorysowania 267 . Dział można wtedy wstawić z jednostką miary charakterystyczną dla danego parametru. Jeśli wcześniej wybraliśmy cennik obiektów i określiliśmy domyślne dane wydawnictwa i katalogu. czy zaznaczyć tę opcję. najpierw pojawi się okno wyboru cennika obiektów (rys. Jeśli zaś nie podłączyliśmy cennika obiektów. 232. następnie okno z rys. w zależności od tego. Rys. ich lista zostanie wyświetlona w dolnej części okna. 232). Wstawianie działów do cennika obiektów Cały zaznaczony dział może zostać wstawiony do cennika obiektów poleceniem Wstaw do cennika obiektów… z menu Dział. Po ewentualnej zmianie danych i kliknięciu na OK do cennika zostanie wstawiony dział jako jedna pozycja lub dział razem z pozycjami. zostanie wyświetlone okno z rys. 232. Odpowiedź negatywna spowoduje przejście do widoku narzutów. Odpowiedź pozytywna spowoduje jej zaznaczenie i przejście do widoku Narzuty. 119). z wybranym działem przygotowanym do definiowania narzutów.wywołamy polecenie Narzuty… z menu Dział.

to w oknie z rys. Zaznaczenie tej opcji spowoduje pojawianie się okna z rys. zawierającej poddziały. Rys. Cennik obiektów z działem IZOLACJE. który został wstawiony razem z pozycjami. 232. Jeśli do cennika wstawiamy dział o bardziej rozbudowanej strukturze. Ten sam cennik obiektów w oknie katalogów norm i baz cenowych jednostkowych pozycji i obiektów. 234. 233. czy wstawić jako pojedynczą pozycję czy wraz z pozycjami.Rys. ile jest poddziałów. czy poddział pominąć (przycisk Pomiń). 268 NORMA PRO . Za każdym razem możemy zdecydować. zamiast opcji Wstaw pozycje pojawi się opcja Wstaw poddziały. 232 tyle razy.

Dział zapisany jako kosztorys może później zostać wstawiany do innych kosztorysów jako obiekt.Zapis działu w postaci kosztorysu Zaznaczony dział możemy zapisać jako kosztorys. W tym celu wywołujemy polecenie Zapisz jako kosztorys… z menu Dział. Program do kosztorysowania 269 .

jeśli nie – zaproponuje jego zamianę na komentarz. Wstawienie wiersza za aktualnym wierszem polega na klik- (lub wybraniu polecenia Wstaw wiersz z menu nięciu na przycisku Obmiar). stałe i komentarze. procenty (np. Wstawianie wyrażenia Podstawowym rodzajem wiersza dla pozycji obmiaru jest wyrażenie.13. klikamy na przycisku . W pole Opis wiersza obmiaru możemy wpisać krótki opis wprowadzanego wiersza. Wstawianie nowego wiersza do pozycji obmiaru Jeśli chcemy wstawić nowy wiersz przed aktualnym wierszem. Jeśli wyrażenie jest poprawne. „/” – dzielenia. Ekran. menu i pasek narzędzi służący do edycji obmiaru opisane są w podrozdziale Widok Przedmiar rozdziału WIDOKI i ZESTAWIENIA. Prawidłowo wpisane wyrażenie służące do obliczania obmiaru. Pusty wiersz jest przygotowany do wprowadzania danych. EDYCJA OBMIARU Obmiar edytujemy na ekranie widoku Przedmiar. Rys. Po wstawieniu pustego wiersza wyrażenie wpisujemy z klawiatury bezpośrednio w wierszu zaś kończymy wpisywanie naciśnięciem klawisza <Enter>. Możemy tu wprowadzić wyrażenie albo komentarz. Wyrażeniem może być pojedyncza liczba. Znaki identyfikujące komentarz w wyrażeniu określane są w opcjach kosztorysu. funkcje. na karcie ‘Widok pozycji’. 235. opisu (komentarza). Każdy wiersz wpisujemy w polu edycyjnym znajdującym się na górze okna. 12%). program je zaakceptuje. podstawowe operatory matematyczne („+” – dodawania. jak również wyrażenie matematyczne zawierające liczby. sumy częściowej i końca obliczeń pomocniczych. „*” – mnożenia. Domyślnie są to znaki „<” i „>”. 270 NORMA PRO . stałej lokalnej. „–” – odejmowania. Pozycja obmiaru może składać się z pięciu różnych rodzajów wierszy: wyrażenia. który otwiera się po wybraniu polecenia Przedmiar z menu Widok. nawiasy (dowolna ilość poziomów). „^” – potęgowania).

obmiaru od strony ul. Na przykład na rys. musimy je potraktować jako komentarz. Obmiar wraz z komentarzem. Jak widać na (rys. obmiaru od strony ul. Obmiar zdefiniowany jako ciąg niezależnych wierszy. 238. Rys.Komentarz umieszczamy więc między znakami „<” i „>” i wtedy treść tam wpisana nie jest brana pod uwagę podczas obliczania wartości wyrażenia. ujęty w znaki ’ <’ . to znaczy umieścić między znakami „<” i „>”. Rys. Jeśli chcemy wprowadzić do wyrażenia jednostki miary. 238 wartość obmiaru pozycji „Rozebranie pokrycia dachowego…” składa się z czterech części: obmiaru od strony szkoły. Komentarz umieszczony w wyrażeniu. 236. 238) wyliczone wartości kolejnych wierszy są zsumowane i umieszczone w kolumnie „Razem”. Program do kosztorysowania 271 . Obmiar może składać się z kilku niezależnych wierszy. 237. Znaczenie każdego wyrażenia jest opisane w wierszu komentarza. Wyrażenie wraz z jednostkami miary.Kwiatowej oraz obmiaru od strony hotelu.Królewskiej. ‘ >’ Liczba Rys. których wartości są sumowane.

wpisujemy go w polu edycyjnym obmiaru bezpośrednio z klawiatury. 239.Jeśli całe wyrażenie chcemy potraktować jak komentarz. 272 NORMA PRO . 240). Opis wiersza można również wpisać bezpośrednio w kolumnie „Podst”. Wiersz komentarza Wiersz wyrażenia Rys. sposobu obliczania obmiaru lub wykonywanej czynności. 240. klikamy na przy. Wiersz komentarza i wiersz wyrażenia w obmiarze. Komentarz wpisany w kolumnie „Podst”. wystarczy tylko dwukrotnie kliknąć na wysokości wybranego wiersza i wprowadzić tekst z klawiatury (rys. Opis ten będzie też widoczny w kolumnie „Podstawa” w widoku Kosztorys. cisku Wstawianie komentarza Jeśli chcemy w wierszu umieścić opis np. Edycja wiersza obmiaru Aby wejść w tryb edycji istniejącego wiersza obmiaru. Rys. wystarczy kliknąć na nim dwa razy i po pojawieniu się kursora tekstowego można rozpocząć wprowadzanie zamian.

Okienko definiowania stałej. należy go zaznaczyć.40. stała zostanie umieszczona na liście zdefiniowanych stałych (rys. Rys. Na przykład na rys. to zamiast za każdym razem wpisywać jej wartość. obliczeniach pomocniczych lub sumach częściowych obmiarów różnych pozycji wiele razy będzie występowała ta sama wielkość. a następnie w wyświetlonym oknie klikamy na przycisku Dodaj. Program do kosztorysowania 273 . w której możemy używać małych i dużych liter (w tym polskich) oraz cyfr 0-9. gdzie występuje. w którym znajduje się lista zdefiniowanych stałych. Stałe globalne Definiowanie stałych globalnych Jeśli w wyrażeniu. Okno. a następnie kliknąć na przycisku lub nacisnąć kombinację klawiszy <Ctrl>+<Del>. z menu Obmiar wybieramy polecenie Definicje stałych….Usuwanie wiersza obmiaru Aby usunąć wiersz obmiaru. SzerOtw i wstawimy wszędzie tam. 245 widać. w wyniku czego dostaniemy okienko definiowania stałej (rys. 242. przy czym nazwa musi zaczynać się od litery. 242). Aby zdefiniować stałą. 241. Po kliknięciu na OK. 241). Rys. W polu Wartość: wprowadzamy jej wartość liczbową. można nadać jej nazwę i w tej formie wstawiać do obmiaru. że prawie w każdym wierszu znajduje się liczba 0. dlatego też nadamy jej nazwę np. W polu Nazwa stałej: wpisujemy jej nazwę.

Wstawianie stałej do wyrażenia Wstawienie stałej do wyrażenia polega na wybraniu polecenia Wstaw stałą… z menu Obmiar. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. Innym sposobem jest wpisanie jej nazwy bezpośrednio w wyrażeniu. w której zostały zdefiniowane. 243. które będą widoczne tylko w pozycji. Fragment obmiaru z wstawionymi stałymi WysDrzwi. Rys.SzerDrzwi2. do którego wpisujemy nazwę stałej i jej wartość w postaci „nazwa sta- 274 NORMA PRO . Stałe globalne są dostępne w całym kosztorysie. W tym celu do obmiaru wstawiamy wiersz (najlepiej na początku). kliknięciu na jej nazwie i potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Usuwanie stałej Jeśli chcemy usunąć stałą. SzerDrzwi1. Definiowanie stałych lokalnych Oprócz stałych globalnych możemy definiować stałe lokalne. podświetlamy ją na liście i klikamy na przycisku Zmień. SzerDrzwi3 . Stałe możemy traktować również jako parametry i zmieniając ich wartość przeliczać na nowo obmiary. to znaczy stałe.Edycja stałej Jeśli chcemy zmienić wartość stałej.

na rys. Następnie w innych częściach obmiaru używamy w wyrażeniach tej właśnie nazwy. Dla pozycji pokazanej na rys. Poniżej. 245 pokazany jest fragment obmiaru z sumami częściowymi. a w następnych wierszach wyrażenia z odwołaniami do niej. Program do kosztorysowania 275 . a końcowa suma umieszczana jest w kolumnie „Razem”. Do tak oznaczonych sum częściowych można odwołać się podczas definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). Wprowadzenie sumy częściowej spowoduje pojawienie się w kolumnie „Poszcz” przerywanej kreski i umieszczonej pod nią sumy dotychczas przeprowadzonych obliczeń. 244 w pierwszym wierszu obmiaru zdefiniowano stałą lokalną ‘Grubość’. jak nazwa stałej globalnej). której wartość wynosi 0. Każda suma częściowa jest w ramach pozycji oznaczona kolejną literą alfabetu. sumy częściowe.łej=wartość” (nazwa może zawierać znaki takie.16 Odwołania do stałej lokalnej ‘Grubość’ Rys. 244. Definicja stałej lokalnej i odwołania do niej. Suma częściowa Jeżeli chcemy podzielić obliczenia obmiaru na pewne grupy logiczne. Wartości sum częściowych są sumowane razem z innymi składnikami obmiaru. możemy zastosować tzw. Definicja stałej lokalnej ‘Grubość’. deklarowane kliknięciem na przycisku .

245. Obmiar składający się z dwóch sum częściowych „A” i „B” oraz kilku wierszy obliczeń. Obliczenia pomocnicze Obliczenia pomocnicze są to pewne fragmenty obmiaru obejmujące jeden lub kilka wierszy. „A” Obliczenia pomocnicze „B” Rys. których wartości zostaną zsumowane. Obliczenia pomocnicze oznaczone literami. 246. 246). lecz nie zostaną bezpośrednio uwzględnione w obmiarze. Wartości poprzednich wierszy zostaną zsumowane i oznaczone kolejną literą (jak w przypadku definiowania sum częściowych). a wartość w kolumnie „Razem” – wyzerowana (rys. Aby ciąg wierszy oznaczyć jako obliczenia pomocnicze. należy zakończyć je wierszem końca obliczeń pomocniczych wprowadzanym kliknięciem na przycisku .Rys. 276 NORMA PRO .

to podczas definiowania innych obmiarów również do nich możemy się odwołać. Odwołania do pozycji. Odwołanie musi być poprzedzone znakiem „#”. 247.5*poz.92A).Obliczenia pomocnicze oznaczone literami mogą zostać wykorzystane w procesie definiowania innych obmiarów (patrz podrozdział Odwołania do sum częściowych i obliczeń pomocniczych). #pA. W opcjach kosztorysu.23. Rys. Na przykład definiując obmiar w obmiaru ósmej pozycji pozycji 125 chcemy wykorzystać dwukrotną sumę częściową oznaczoną literą A z pozycji numer 92 (patrz rys.5*#p23. 8. następnie musi być wpisana litera „p” oznaczająca pozycję. możemy pominąć numer pozycji i napisać np. Odwołanie musi zawierać odsyłacz do numeru pozycji (czyli Tak wpisujemy odsyłacz „#”. w polu Tekst odwołania do innej pozycji (#p) można określić tekst. Ciąg znaków ‘#p’ zostanie zastąpiony tekstem ‘poz. że w wierszu obmiaru wpisujemy np. Jeśli do pozycji obmiaru wprowadziliśmy sumy częściowe lub obliczenia pomocnicze oznaczone literami. Piszemy więc w okienku edycyjnym wyrażenie: 2*#p92A (które zostanie zamienione na 2*poz. Na przykład wyrażenie 8.5*#p23 oznacza wymnożenie wartości obmiaru pozycji o numerze 23 przez liczbę 8. na karcie ‘Widok pozycji’. literę „p” i numer pozycji) oraz literę do sumy częściowej A symbolizująca sumę częściową lub obliczenie znajdującej się w definicji pomocnicze. a po naciśnięciu klawisza <Enter> otrzymujemy 8. Jeśli odwołujemy się do sumy częściowej w tej samej pozycji.’. gdy wiersz obmiaru zostanie zaakceptowany przez użytkownika. To oznacza. Program do kosztorysowania 277 .5. a zaraz za nią numer pozycji. który zastąpi ciąg znaków #p. 245). sum częściowych i obliczeń pomocniczych Do wyrażeń definiujących obmiar można wstawiać odwołania do wartości obmiarów innych pozycji.

Odwołanie można łatwo wstawić przez zastosowanie następującej metody: zaznaczamy wiersz sumy częściowej. 248. Na rysunku widać. skopiowanie ich do Schowka. Oznacza to. że gdy pozycje numerowane są działami. 278 NORMA PRO .37. do której się odwołujemy i kopiujemy go do Schowka (Kopiuj z menu Edycja). w odwołaniach musi być uwzględniony numer działu. Zaznaczenie kilku wierszy sum częściowych. że obmiary pozycji 58 i 59 są powiązane z obmiarem pozycji 57 o wartości 135.2 (druga pozycja w poddziale nr 1 działu nr 3). Podobny efekt można uzyskać korzystając z metody przeciągnij-i-upuść: po zaznaczeniu wiersza (lub wierszy) sumy częściowej przeciągamy go przy naciśniętym klawiszu <Shift>. do którego chcemy wstawić odwołanie i z menu Edycja wybieramy polecenie Wklej odwołania. Rys. np. następnie przenosimy wskaźnik myszy w to miejsce.Podczas wpisywania numeru pozycji należy pamiętać. a następnie użycie polecenia Wklej odwołania spowoduje wstawienie w wierszu sumy odwołań (rysunek z prawej). #p3.1. żeby był on zgodny z systemem numerowania ustawionym w opcjach kosztorysu. zatem w pozycjach tych można się odwołać do pozycji 57. W ten sam sposób odwołujemy się do obliczeń pomocniczych.

to odwołanie zostanie zastąpione wyrażeniem wpisanym w polu obok. odwołanie zostanie zastąpione wartością obmiaru. 250). na ekranie pojawi się stosowne okno z prośbą o podjęcie decyzji. to wszystkie odwołania zostaną zastąpione w ten sam sposób. W przeciwnym wypadku. Domyślnie jest to symbol odwołania do nieistniejącej pozycji (#p0). Jeśli usuwamy pozycję. 250 i dla każdej z nich będziemy mogli określić inny sposób zastępowania odwołania. co wpisać do definicji obmiaru zamiast odwołania (rys. Jeśli zaznaczymy wyrażeniem. Symbol ten możemy pozostawić lub wpisać w pole inne wyrażenie. 250. W pozycjach 58 i 59 umieszczono odwołania do pozycji 57. dla każdej usuwanej pozycji pojawi się okienko z rys. do której jest odwołanie. 249. Jeśli usuwamy kilka pozycji. Program do kosztorysowania 279 . Okno pokazywane podczas próby usuwania pozycji.Rys. Jeśli jest zaznaczona opcja wartością. Rys. do których istnieją odwołania i zaznaczymy opcję Zastępuj odwołania do wszystkich pozycji. gdy opcję tę wyczyścimy. do której jest odwołanie.

w oknie. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w wyrażeniu pojawi się nazwa funkcji z otwartymi nawiasami. możemy skorzystać z wzorów. Rys. należy je przekopiować wraz z tymi. należy z menu Obmiar wybrać polecenie Wstaw wzór…. Okno wstawiania funkcji. które się ukaże w polu Zestaw wzorów kliknąć na zestawie wzorów. Przenoszenie w tym samym kosztorysie pozycji zawierającej odwołanie nie wpływa na jego postać. postać odwołania zostanie zachowana. odwołanie zamieniane jest na odpowiednią wartość obmiaru. jeśli nie jest wykonane poprzez schowek. w której znajduje się odwołanie. Wstawianie funkcji i wzorów Jeśli w obmiarze musimy obliczać powierzchnie czy objętości różnych figur geometrycznych lub potrzebujemy użyć funkcji matematycznych. do której jest odwołanie. między które wpisujemy wartości parametrów oddzielone średnikami (patrz rysunek z prawej).Podczas kopiowania do schowka pozycji. które dołączone są do programu. 251. aby w przenoszonych pozycjach zachować odwołania do innych pozycji. Jeżeli jednak jednocześnie kopiujemy pozycję. Po wpisaniu 280 NORMA PRO . aby wybrany wzór podstawił się jako funkcja. Dlatego też. Przenoszenie pozycji do innego kosztorysu traktowane jest jak kopiowanie przez schowek. powinna zostać zaznaczona opcja Funkcja. zaś w polu Wzory – na konkretnym wzorze. Aby wstawić wzór do wyrażenia. Jeśli chcemy. do których są odwołania.

której powierzchnię mamy obliczyć (na górze) i wyrażenie obmiaru z wstawionymi funkcjami (na dole). a w kolumnie „Opis i wyliczenia” zostaną wygenerowane wiersze parametrów i wiersze kolejnych wyrażeń wzoru. Wzór wstawiany w postaci rozwiniętej. Figura. Jeśli zaś wzór ma zostać wstawiony w postaci rozwiniętej (jako ciąg wyrażeń). Po nadaniu wartości wszystkim parametrom zostanie obliczona wartość wyrażenia i umieszczona w kolumnie „Poszcz”. Program do kosztorysowania 281 .wysokość). z prawej po nadaniu wartości parametrom. 252.parametrów i przejściu do następnego wiersza wartość funkcji zostanie uwzględniona w wartości wyrażenia. opcja Funkcja powinna być wyczyszczona. H X Y H X Rys. 253. Na rys. Z lewej zaraz po wstawieniu. Wtedy po kliknięciu na przycisku OK w okienku edycyjnym pojawi się nazwa pierwszego parametru przygotowanego do wpisania wartości. Wykorzystano tu wzory na obliczanie powierzchni koła: PoleKołaR(promień) i trójkąta: PoleTrójkąta(podstawa. Rys. Przed wpisaniem wyrażenia zdefiniowane zostały stałe X. które figurują w wyrażeniu. Y i H. 253 pokazano wyrażenie na obliczenie dosyć skomplikowanej figury.

♦ Definiujemy samą funkcję (jedno– lub wielowierszową). który później będzie wstawiany w postaci ciągu wyrażeń. czy mają jakieś wartości i jakie). Rys. Na przykład obmiary występujące w pozycjach 63 i 64 w wierszu ‘Dach nad garażem’ można potraktować jak funkcję. do którego dołączamy nasz wzór (lub ewentualnie tworzymy nowy zestaw) i w polu Nazwa: wpisujemy nazwę funkcji bez nawiasów np. MojaFunkcja. Definiowanie własnej funkcji lub wzoru. które będą argumentami funkcji (nie jest ważne. który można by potraktować jak funkcję.Definiowanie własnych funkcji i wzorów Jeśli często używamy jakiegoś wyrażenia (lub serii wyrażeń). która również się przyda w 282 NORMA PRO . Za nazwą możemy umieścić krótki opis oddzielony spacją. 256 wybieramy zestaw wzorów. ♦ Zaznaczamy stałe lokalne wraz z funkcją od nich zależną. ♦ Z menu Obmiar wybieramy polecenie Zachowaj wzór… ♦ W okienku takim jak na rys. możemy nadać mu nazwę i zapamiętać jako wzór lub funkcję. powinno przebiegać w sposób następujący: ♦ Definiujemy stałe lokalne. 254. W pozycjach 63 i 64 ‘Dach nad garażem’ ma obmiar.

Nazwa funkcji wraz z otwartymi nawiasami przygotowanymi do wprowadzania argumentów pojawi się we wstawianym wierszu (rys. 255. 257). W pozycji 63 najpierw utworzono stałe lokalne i wstawiono je do wyrażenia. Rys. 254). zaznaczeniu opcji Funkcja. Zaznaczone wiersze. 256. Program do kosztorysowania 283 . w którym wprowadzamy nazwę nowego wzoru. Okno. Rys.następnych pozycjach (rys. w których zdefiniowano stałe lokalne oraz wyrażenie stanowiące funkcję zależną od tych stałych. podświetleniu nazwy funkcji MojaFunkcja i kliknięciu na OK. następnie zaznaczono wiersze stałych GrPl i WysPl (które będą argumentami funkcji) oraz następny wiersz i całość zapamiętano jako funkcję o nazwie MojaFunkcja (rys. Wstawienie własnej funkcji do obmiaru odbywa się tak jak wstawianie funkcji dostarczanych z programem (patrz podrozdział Wstawianie funkcji) i polega na wybraniu polecenia Wstaw wzór… z menu Obmiar. 256).

Podczas definiowania funkcji i wzorów można korzystać z sum częściowych i obliczeń pomocniczych oraz wstawiać odwołania do nich w postaci #pA (patrz podrozdział Odwołania do pozycji. ponieważ wartości argumentów są różne. a następnie w oknie. Aktualna wartość funkcji zależeć będzie oczywiście od wartości jej argumentów. Wielkość rysunku może być ustalona lub skalowana w zależności od szerokości kolumn. Wartości funkcji są różne. 258). Nazwa zdefiniowanej przez nas funkcji w trakcie wstawiania do wiersza obmiaru.W tym drugim przypadku podajemy nazwę i ścieżkę dostępu do pliku oraz decydujemy.Rys. albo wczytanie go z pliku istniejącego na dysku (opcja utwórz z pliku). czy tylko zostanie utworzone do niego łącze (opcja Łącz zaznaczona). Wstawianie do obmiaru rysunków i innych obiektów Do wierszy obmiaru można wstawiać obiekty graficzne (i nie tylko) tworzone innymi programami. 257. Wtedy w oknie wstawiania czyścimy opcję Funkcja i dalej postępujemy w sposób opisany w podrozdziale Wstawianie funkcji i wzorów. z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw obiekt…. Wewnątrz nawiasów wpisujemy argumenty funkcji w postaci wyrażeń oddzielonych średnikami (rys. sum częściowych i obliczeń pomocniczych). działów i pozycji. Aby do wiersza przedmiaru wstawić obiekt. Rys. które się pokaże wybieramy albo utworzenie nowego obiektu (opcja Utwórz nowy). 284 NORMA PRO . Funkcję własną można również wstawić w postaci rozwiniętej. czy obiekt będzie na stałe włączony do kosztorysu (opcja Łącz wyczyszczona). 258. Funkcja MojaFunkcja z nazwami stałych (u góry) i argumentami liczbowymi wpisanymi bezpośrednio (u dołu). Dotyczy to całego kosztorysu.

Do obsługi edycji obiektów służą polecenia Edytuj. Gdy klikniemy na wstawionym obiekcie i z menu Obmiar wybierzemy polecenie Skalowanie… dostaniemy okno. Obiekt może być edytowany przy pomocy programu. który powiązany jest z danym typem – wystarczy dwa razy kliknąć na obiekcie lub z menu Obmiar wybrać polecenie Obiekt | Edytuj. które zastępuje okno Normy i ma taki sam efekt. w którym możemy określić wielkość obiektu i sposób. Okno skalowania rysunku.Rys. 260). Z trybu edycji obiektu wracamy do Normy przy użyciu klawisza <Esc>. w jaki będą zmieniały się jego rozmiary (rys. 259. Rys. Wstawianie nowych obiektów oraz obiektów utworzonych z plików. Polecenie Edytuj otwiera obiekt w oknie. 260. w którym został utworzony lub programu. W oknie tym nie są Program do kosztorysowania 285 . jak dwukrotne kliknięcie na obiekcie. Otwórz i Konwertuj wywoływane z menu Obmiar | Obiekt + nazwa.

Wystarczy tylko w oknie wstawiania obiektu wybrać Dokument programu Rysunek. 261. Warianty obmiarów Obmiary. Po powrocie do Normy poprawiany obiekt zostanie automatycznie zaktualizowany. Polecenie Otwórz otwiera osobne okno aplikacji. Na przykład możemy przedstawić inwestorowi propozycję wyłożenia glazurą wszystkich ścian w kuchni do wysokości dwóch metrów 286 NORMA PRO . powinno być wywołane polecenie Aktualizuj. Kosztorys w widoku Przedmiar z wstawionym planem miasta i rysunkiem placu. pozycje i działy mogą być przedstawiane alternatywnie. W oknie tym dostępne są polecenia menu Plik z dodatkowym poleceniem Aktualizuj + nazwa kosztorysu. wykonanym w programie Rysunek. a następnie przystąpić do tworzenia nowego lub edycji istniejącego rysunku. Aby obiekt w Normie został zaktualizowany stosownie do wprowadzonych zmian. w którym można edytować obiekt tak jakby się osobno wywołało tę aplikację.dostępne polecenia menu Plik otwieranej aplikacji. tak jak elementy RMS. W Normie Pro można łatwo umieszczać rysunki z programu Rysunek. Rys.

Zawartość każdego pliku może być przez nas zmodyfikowana po wczytaniu go do dowolnego edytora tekstowego. Informacja o tym. Pozycja z wariantami obmiarów.cfg. jakie kolumny wczytywać do obmiaru i w jakiej kolejności. które są widoczne. Obmiary wyeksportowane z programu Rysunek wczytuje się jako pliki tekstowe. a tych fragmentów za szafkami – nie.cfg – dla plików tekstowych i impallpl. jak również obmiary zapisane w plikach tekstowych o strukturze zrozumiałej dla programu Norma Pro.cfg i imptxtob. Dla plików wygenerowanych z programu ArCon nie jest potrzebny plik konfiguracyjny. 262. ArCon oraz innych programów CAD. a następnie przypisujemy je alternatywnym wierszom tak jak opisano w rozdziale WARIANTY. Program do kosztorysowania 287 .lub tylko tych ścian. do Notatnika. Rys. znajdują się w folderze. zapisana jest w specjalnych plikach konfiguracyjnych: imptxtob. W takim przypadku zarówno obmiary jak i wartości pozycji będą się znacznie od siebie różniły. ponieważ ich struktura jest z góry znana. Po wprowadzeniu nowego wiersza (lub wierszy) obmiarów definiujemy grupy i warianty. Import obmiarów Do programu Norma Pro można wczytać obmiary z plików utworzonych przez programy AllPlan. Pliki konfiguracyjne impallpl. np. w którym zainstalowano Normę Pro.cfg – dla plików AllPlan.

Po kliknięciu na OK w kolejnym okienku przeglądając drzewo folderów znajdujemy potrzebny plik i klikamy na przycisku Otwórz. Zawartość pliku konfiguracyjnego imptxtob. 264). Poniżej objaśnione jest znaczenie poszczególnych kolumn: • Nazwa – jest to nazwa obmierzanego elementu. Obiekt. wymazujemy jej nazwę z wiersza pozostawiając puste miejsce. Funkcja. Aby zaimportować obmiar.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików AllPlan (na dole) i pliku impallpl. • Identyfikator – jest to jednoznaczny identyfikator w ramach całego projektu. 263. w którym wcześniej zapisaliśmy obmiary i umieszczone na liście w polu Użyte połączenia: (rys. z menu Obmiar wybieramy polecenie Import obmiarów…. to dodatkowe dane mogące ułatwić użytkownikowi obsługę obmiarów. Można również zmienić kolejność kolumn. Jeśli natomiast chcemy do obmiaru wczytać z pliku dodatkowe kolumny. 288 NORMA PRO . Możemy tu określić rodzaj separatora użytego do oddzielenia kolumn. • Materiał. Jeżeli jakiejś kolumny nie chcemy wczytywać. • Wartość – jest to wartość obmiaru w postaci liczby. Zostanie utworzone połączenie do pliku. w polu Nowe połączenie z: (rys. które się ukaże.Rys. kod 59 – średnik). którego kod dziesiętny wpisujemy w polu Separator za znakiem równości (np. • Wyrażenie – jest to wyrażenie służące do obliczenia obmiaru. 264) wybieramy jeden z plików CAD-owskich lub plik tekstowy. • Lokalizacja określa położenie lub kategorię obmierzanego elementu. nie występujące w pliku konfiguracyjnym.cfg umożliwiającego import obmiarów z plików tekstowych (na górze). przestawiając je w wierszu pola Kolumny. w wierszu Kolumny umieszczamy ich nazwy oddzielone przecinkami. W okienku. • Jednostka – jest to jednostka miary obmiaru. kod 9 oznacza tabulator.

265). wartość do kolumny „Opis i wyliczenia” oraz identyfikator. do kosztorysu przenoszone są następujące dane importowanego obmiaru: nazwa do kolumny „Podstawa”. przełączamy się do okna importu obmiaru. Program do kosztorysowania 289 . Po wykonaniu operacji wstawiania. pojawi się okienko. Zaznaczamy pozycję. 264. zaznaczamy obmiar do wstawienia i z menu Obmiar wybieramy polecenie Wstaw. w którym wprowadzamy przelicznik wg którego program przeliczy obmiary. Lista połączeń z plikami obmiarów. Po potwierdzeniu na OK. do której wstawiamy obmiar. plik obmiarów zostaje wczytany. w którym znajdą się dane z przeciągniętego obmiaru. Po przełączeniu się do okna importu obmiarów. umożliwiające sortowanie listy obmiarów oraz wstawianie wybranego obmiaru. do której wstawiamy obmiar. a jego okienko wyświetlone obok okna kosztorysu (rys. Jeśli decydujemy się na przeliczanie. Obmiar można również wstawić przy pomocy poleceń menu. Jednostka miary importowanego obmiaru jest porównywana z jednostką miary obmiaru pozycji i w razie niezgodności zostaje wygenerowany komunikat o błędzie z pytaniem. w menu pojawia się menu Obmiar. przeciągamy go z okna obmiarów na tę pozycję. który pozostanie w kosztorysie niewidoczny. Trzecim sposobem wstawienia obmiaru jest zaznaczenie pozycji.Rys. Aby wstawić obmiar do wybranej pozycji. Przelicznik ten może być liczbą lub wyrażeniem. Zostaje utworzony nowy wiersz. czy przeliczać obmiary. przełączenie się do okna importu obmiaru i dwukrotne kliknięcie na obmiarze przeznaczonym do wstawienia.

• Pole wyboru Lokalizacja obmiarów umożliwia wyświetlanie obmiarów konkretnej lokalizacji lub kategorii (jeśli została zaimportowana odpowiednia kolumna). wg jednostki miary. Odpowiednią opcję możemy zaznaczyć również na liście rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. obmiarów nie użytych lub wszystkich obmiarów. Każdy z tych sposobów można również wybrać z listy rozwijającej się po kliknięciu na strzałce. wg lokalizacji. wg identyfikatorów. • Pole Jednostka miary umożliwia wybranie jednostki miary. 290 NORMA PRO .W oknie importu obmiaru (rys. Na liście umieszczone są tylko te jednostki. • Przycisk i lista Sortowanie obmiarów umożliwia przełączanie się na różne sposoby uporządkowania obmiarów. które są użyte w kosztorysie. które występują w importowanym pliku. • Przycisk i lista Selekcja obmiarów pozwala na wybranie tylko tych obmiarów. przy pomocy którego można zmieniać sposób wyświetlania obmiarów. 265) znajduje się pasek narzędzi. Kolejne klikanie na przycisku daje w wyniku sortowanie wg nazwy. Standardowo pokazywane są wszystkie obmiary. według której będą wyświetlane obmiary. wg wartości lub widok nie posortowany.

Rys. jednostka miary. Import obmiarów z programu Rysunek Obmiary zdefiniowane w obiektach programu Rysunek mogą zostać wczytane do Normy na dwa sposoby: zaimportowane z plików tekstowych (wyeksportowanych z Rysunku) lub wczytane bezpośrednio z obiektów włączonych do kosztorysu. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nagłówku jakiejkolwiek kolumny lub z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania…. a a01 – 0.3 i została zapisana w pełnej postaci.”. „j. Oprócz formuły przenoszona jest nazwa obiektu. Import obmiarów z plików tekstowych Do Normy mogą zostać zaimportowane wartości obmiarów obiektów lub postać formuły z wyliczonymi wartościami zmiennych pobranych z obiektów. (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). 266 pokazano pozycję kosztorysu na układanie kostki na placu.3. 265. Na rys. na której będziemy mogli dodać kolumny. wartość obmiaru oraz lokalizacja. zmienić ich kolejność.m” i „Wartość”.65 + 15*0. usunąć itd. wejdziemy na kartę modyfikowania widoku.75*a00 + 15*a01. gdzie a00 jest równe 35.65. Okna kosztorysu i importu obmiarów. Jeśli na przykład formuła ma postać 128. jeśli była wprowadzona. „Nazwa”. którego powierzchnia została obliczona w programie Rysunek i następnie zaimportowana do programu Norma Pro. to po wyeksportowaniu i wczytaniu do Normy Pro wyrażenie obmiaru wygląda następująco: 128. Program do kosztorysowania 291 .75*35. W oknie importowanych obmiarów standardowo wyświetlane są tylko kolumny „Lp.

• Z menu Obmiar wybrać polecenie Import obmiarów. W przypadku wstawienia do Normy tylko połączenia do pliku (w oknach z rys. jeśli jest widoczne). Jeśli w rysunku zostały zrobione zmiany. Aktualizacja importowanych obmiarów Jeśli do kosztorysu wcześniej importowaliśmy obmiary. Zaimportowany z Rysunku obmiar placu. to po powrocie do Normy importowane obmiary są aktualizowane (obmiary włączone do pozycji Normy oraz obmiary w oknie importowanych obmiarów. • Pozostałe działania są takie same jak w przypadku importu z pliku. takie jak na rys.Rys. 259 wybór Utwórz z pliku i zaznaczone Łącz) włączone obmiary są aktualizowane każdorazowo po zapisie edytowanego rysunku. Obmiary pobierane z obiektów włączonych do kosztorysu Obmiary zdefiniowane w obiekcie programu Rysunek wstawionym bezpośrednio do kosztorysu można wczytać do Normy w następujący sposób. • Zaznaczyć obiekt rysunku. 266. które zostały oznaczone do eksportu. W przypadku gdy 292 NORMA PRO . 266 z listą tych obmiarów. Zostanie otwarte okno importu obmiarów. to do plików zawierających ich wartości zostały utworzone połączenia.

Klucze lokalizacji Przyporządkowanie obmiaru. gdy w importowanych plikach podane będą identyfikatory poszczególnych elementów. możemy powtórnie wyeksportować je na te same pliki (do których już istnieją połączenia). Program do kosztorysowania 293 .zmienimy wartości obmiarów w programie CAD. które się ukaże zostanie wyświetlona lista do tej pory zdefiniowanych kluczy. w następnym okienku na liście połączeń podświetlamy to właściwe i klikamy na przycisku OK. Z listy tej wybieramy właściwą lokalizację i klikamy na przycisku OK. a następnie zaktualizować obmiary w kosztorysie. W tym celu z menu Obmiar wybieramy polecenie Aktualizuj…. Zostaną zaktualizowane wartości wszystkich obmiarów importowanych przy pomocy tego połączenia. działu ROBOTY WKOŃCZENIOWE. Na rysunku poniżej widać pozycję 81. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. której kolejne wiersze obmiaru zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji. Operacja ta będzie możliwa do wykonania tylko wtedy. Aby przyporządkować obmiar lub jego część do danej lokalizacji. należy zaznaczyć odpowiadający mu wiersz i z menu Obmiar wybrać polecenie Klucz lokalizacji… W oknie. sumy częściowej lub wiersza obmiaru do określonej lokalizacji będzie możliwe wtedy.

Rys. 294 NORMA PRO . 267. Obmiary pozycji 8 w dziale zostały przyporządkowane kluczom lokalizacji.

Różnice te wynikają z zaokrągleń. Załóżmy. a co za tym idzie wartość całego kosztorysu. Działami – zostaną obliczone narzuty dla każdego działu (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów i narzutów indywidualnych działów). NARZUTY Najczęściej definiujemy narzuty na cały kosztorys i narzuty wspólne działów (wtedy gdy są jednakowe dla wszystkich działów). następnie są sumowanie dla każdego działu i dopiero potem podsumowywane dla całego kosztorysu.44 18265. mogą się różnić w zależności od przyjętego sposobu obliczania. Wartość narzutów działu obliczona od wartości działu Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. że dla danego działu obliczamy zysk w wysokości 15% dwiema metodami: od wartości całego działu lub pozycjami. Dla całości kosztorysu – zostaną obliczone narzuty od sumarycznej wartości nakładów w całym kosztorysie (przy uwzględnieniu tylko narzutów wspólnych działów).4245 8559. następnie wartości w działach zostaną podsumowane dając podsumowanie kosztorysu. 3.62 57062. Dla zilustrowania tego problemu pokazano poniżej prosty przykład obliczeń.83 8559. Pozycjami – zostaną obliczone narzuty dla poszczególnych pozycji (przy uwzględnieniu narzutów wspólnych działów. narzutów indywidualnych działów oraz indywidualnych narzutów pozycji). Narzuty pozycji mogą być obliczane od kosztów jednostkowych nakładów lub od wartości nakładów.77 15329. Narzuty mogą być obliczane na trzy sposoby: 1. że sumaryczne wartości narzutów. 2. czasami jednak musimy zmienić narzuty dla działu lub pozycji. We wszystkich tych przypadkach program Norma Pro umożliwi nam definiowanie nowych i edycję już zdefiniowanych narzutów. Należy pamiętać.14.42 Narzut (15%) Narzut po zaokrągleniu Program do kosztorysowania 295 .

17 2299. że z problemem tym stykamy się na co dzień. Chcemy obliczyć wartość brutto tego produktu. czasami nawet nie zdając sobie z tego sprawy.43 Jak widać. W tym wypadku podatek VAT jest narzutem. obliczamy wartość netto (4) jako iloczyn ilości i ceny netto i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. który również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. Narzuty modyfikujemy po przejściu do widoku Narzuty kosztorysu. W zależności od przyjętych opcji obliczania narzutów mogą powstać rozbieżności między obliczonymi a wydrukowanymi wartościami pozycji i podsumowania kosztorysu. w ilości 465.44 18265.1655 2299.Obliczanie wartości narzutów działu poprzez zsumowanie wartości narzutów dla każdej pozycji Pozycja 1 2 3 RAZEM Wartość 23467. o cenie netto = 1. wartość netto sumujemy z podatkiem i otrzymujemy wartość brutto.71. w powyższych tabelach wartości RAZEM różnią się o jeden grosz.843 Narzut po zaokrągleniu 3520.77 15329. Na przykładach pokazanych poniżej widać. 296 NORMA PRO .42 2739. Wyjaśnienie konsekwencji wyboru sposobu obliczania narzutów Ponieważ kosztorysy często musza być utworzone i wydrukowane zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych.84 8559. wyjaśnimy konsekwencje wyboru sposobu obliczania narzutów dla kosztorysów tego typu.62 Narzut (15%) 3520. Przykład 1: Sprzedajemy produkt: PRODUKT 1. który może zostać uwzględniony w wartości na dwa sposoby: 1. Dotyczy to kosztorysów sporządzanych metodą szczegółową – w kosztorysach liczonych metodą uproszczoną i w kosztorysach inwestorskich problem ten nie występuje. Dla rozbudowanego kosztorysu różnica ta może być większa. następnie od tej wartości obliczamy podatek VAT. Podatku VAT 7%.416 2739.

materiałów i sprzętu. Opcje obliczania narzutów wybieramy na karcie ‘Liczenie narzutów’ po wybraniu polecenia Opcje | Kosztorysu.19 St. Obliczyliśmy. Program do kosztorysowania 297 .43*583 = 23570.71 St.95 Jak widać wartość brutto wyliczona w ten sposób różni się od wartości brutto wyliczonej pierwszym sposobem.85 2.69 zł). Zysk jest liczony od robocizny. że użytkownik ma możliwość określenia różnych sposobów obliczania narzutów. Nie dość. a mianowicie zysk. Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465. że cena jednej sztuki to 23567. w wysokości 20%. brutto (6) 850. Jeśli pomnożymy tę wartość przez zakupioną ilość. Na poniższym przykładzie również widać wpływ zaokrągleń na końcowy wynik obliczeń. to otrzymamy liczbę różną od pierwotnej (40. w jakiej postaci kosztorys ma być przedstawiony klientowi. Różnica ta wynika z zaokrąglenia w górę ceny brutto do dwóch miejsc po przecinku. towaru za 23567. którą również zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. obliczamy cenę brutto produktu jako sumę ceny netto i VAT-u obliczonego od tej ceny (cena brutto = cena netto + cena netto*StVat) i zaokrąglamy do 2 miejsc po przecinku. VAT (6) 55. że sposób obliczania narzutów powinniśmy wybierać w zależności od tego. następnie obliczamy wartość brutto. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Normy Pro. to również może wydrukować je w różnej postaci Należy też zaznaczyć. netto (4) 795. Weźmy przykładowy kosztorys.Vat (4) 7% Cena brutto (5) (1.00 Cena netto (3) 1.Vat (5) 7% Wart.42509288. z dwiema pozycjami w pierwszym dziale i jedną pozycją w drugim dziale..00 Cena netto (3) 1. Wartość tę zaokrągliliśmy do dwóch miejsc po przecinku otrzymując 40.71 Wart. Dla uproszczenia dla kosztorysu zdefiniowany jest tylko jeden narzut.43 zł. Przykład 2 Kupiliśmy 583 szt.80 zł z uwzględnieniem wszystkich kosztów.Nazwa towaru (1) PRODUKT1 Ilość (2) 465.8297) 1.. brutto (7) 850.80/583 = 40. składający się tylko z dwóch działów.83 Wart.66 Wart.

Rys.Obliczanie narzutów działami W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję działami. Widok kosztorys. Cena jednostkowa pozycji jest równa ilorazowi wartości pozycji i obmiaru. 268. Zysk jest dodawany do kosztów bezpośrednich. Rys. w wyniku czego zostanie obliczona wartość z narzutami w każdej grupie RMS. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji Cena jednostkowa pozycji powstaje w sposób następujący: obliczana jest wartość kosztów bezpośrednich R. Widok pozycji. M i S w pozycji. gdy narzuty są liczone działami. 298 NORMA PRO . M i S dadzą w wyniku wartość pozycji. 269. Zsumowane wartości R. następnie od tego obliczany jest zysk. gdy narzuty są liczone działami.

62 1264.941978.11 11433. że ( ilość * cena) nie jest równa wartości pozycji.02.02 Tworzenie wartości kosztorysu Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: dla każdego działu obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R. Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy.55 0 19968. a suma wartości wszystkich pozycji nie jest równa wartości kosztorysu.M i S obliczany jest zysk.63 3735.94 2390. cena – 42.65 0 4482. do rubryki cena wstawi cenę jednostkową.06 14647. które zostały wcześniej opisane.10 24075. Na przykład dla pozycji 1 będą to odpowiednio: obmiar – 465.59 Sprzęt 0 0 Wartość pozycji Cena jednostkowa Poz.02 1054.96 398..65 DZIAŁ 2 Wartość kosztorysu Wydruk kosztorysu ofertowego Rys.) 42. wartość pozycji – 19968. Kosztorys ofertowy. z czego powstaje sumaryczna wartość R. Widać. zaś do rubryki wyliczoną wartość pozycji.89 0 18202.13 13719.M i S.94.82 2988.Robocizna Materiały ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM 1992. DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 1 ∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM DZIAŁ 2 Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 2490.47 17577.41 2929.1 (19968. program postąpi w sposób następujący: dla każdej pozycji do rubryki ilość wstawi obmiar.91 28328.24 0 747.M..09 498.02 2286. Z powodów. Następnie dla każdego działu w każdej grupie R. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich.02 46530.02 4012. S dla każdego działu.60 210. 270. przemnożenie ilości przez cenę nie daje liczby Program do kosztorysowania 299 .08 20063.02/465 = 42.

znajdującej się w kolumnie wartość (ponieważ 465*42.94 = 19967,1) (rys. 270). Zauważmy również, że wartość kosztorysu nie jest równa sumie wartości wszystkich pozycji (ponieważ wartość kosztorysu jest sumą wartości działów, a nie pozycji), a suma wartości pozycji w dziale nie będzie równa wartości działu.

Obliczanie narzutów dla całości kosztorysu
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję dla całości. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji powstaje w taki sam sposób jak w poprzednim przypadku. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje w sposób następujący: obliczane są wartości kosztów bezpośrednich w grupach R,M i S dla całego kosztorysu. Następnie obliczany jest zysk od każdej grupy RMS. Zysk dodawany jest do kosztów bezpośrednich. Wartość kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości grup R,M i S.
∑ kosztów bezp 20% zysk RAZEM Robocizna Materiały Sprzęt OGÓŁEM 6225,19 31496,26 1054,09 1245,04 7470,23 6299,25 37795,51 210,82 1264,91 7470,23 + 37795,51 + 1264,91= 46530,65

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 271. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów dla całości kosztorysu. Przypadkowo wartość kosztorysu i wartość działów jest taka sama jak na rys. 270.

W kosztorysie ofertowym, tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji.

300

NORMA PRO

Suma podsumowań działów i pozycji zwykle nie jest równa wartości kosztorysu.

Obliczanie narzutów pozycjami
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, czyścimy opcję dla kosztów jednostkowych. Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Cena jednostkowa pozycji i jej wartość powstaje w taki sam sposób jak w dwóch poprzednich przypadkach. Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu. Wydruk kosztorysu ofertowego W kosztorysie ofertowym (rys. 272) tak jak poprzednio (ilość*cena) może nie być równa wydrukowanej wartości pozycji. Wartość kosztorysu jest równa sumie wartości wszystkich pozycji, a wartość działu jest równa sumie pozycji w danym dziale.

Rys. 272. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami i wyczyszczono opcję dla kosztów jednostkowych.

Obliczanie narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych
W grupie ’Narzuty liczone:’ zaznaczamy opcję pozycjami, zaznaczamy też opcję dla kosztów jednostkowych.

Program do kosztorysowania

301

Rys. 273. Widok pozycji, gdy narzuty są liczone pozycjami od kosztów jednostkowych.

Obliczanie ceny jednostkowej i wartości pozycji: Wartość pozycji powstaje w następujący sposób: dla każdej grupy RMS-ów występujących w pozycji zostanie policzony koszt jednostkowy, do niego zostanie dodany narzut w wysokości 20%, zaś wartość zaokrąglona. Cena jednostkowa pozycji powstanie ze sumowania kosztów jednostkowych RMS (5,14 + 37,80 + 0 = 42,94), a wartość pozycji obliczona jako iloczyn obmiaru i ceny jednostkowej pozycji (465*42,94 = 19967,10).
Rob. Koszty bezpośrednie Koszt jednostkowy Pozycja 1 Zysk 20 % od kosztów jednostkowych Cena jedn. (koszt jednostkowy z narzutami) 1992,06 4,28 0,86 Mat. 14647,96 31,50 6,30 Sprzęt 0 0 0 Cena jednostk. pozycji Wart. pozycji

5,14

37,80

0

(5,14+37,80)= 42,94

42,94 * 465 = 19967.10

Tworzenie wartości kosztorysu: Wartość całego kosztorysu powstaje ze zsumowania wartości wszystkich pozycji w kosztorysie, natomiast wartości działów – ze sumowania wartości wszystkich pozycji należących do danego działu.

302

NORMA PRO

Wydruk kosztorysu ofertowego

Rys. 274. Kosztorys ofertowy, gdy zaznaczono opcję liczenia narzutów pozycjami dla kosztów jednostkowych. Widać, że ilość * cena równe są wartości pozycji, suma wartości pozycji w dziale równa jest wartości działu, a suma wartości wszystkich pozycji równa jest wartości kosztorysu.

Jeśli teraz wydrukujemy kosztorys ofertowy, program postąpi w sposób następujący: do rubryki ilość wstawi obmiar, czyli 465, do rubryki cena wstawi cenę jednostkową, czyli 42,94, zaś do rubryki wartość wstawi 19967,10. Tak więc iloczyn obmiaru i ceny będzie równy wartości pozycji (42,94*465=199967,10). Tylko w tym przypadku iloczyn obmiaru i ceny jest równy wartości pozycji i wartość kosztorysu równa jest sumie wartości pozycji! UWAGA! Jeśli chcemy, aby w kosztorysie ofertowym iloczyn ilości i ceny pozycji był równy wartości pozycji, a wartość kosztorysu była równa sumie wartości pozycji, w opcjach kosztorysu na karcie ‘Narzuty’ musimy włączyć liczenie narzutów pozycjami i zaznaczyć opcję Dla kosztów jednostkowych. Ażeby ułatwić użytkownikom pracę w programie Norma Pro i uniknąć nieporozumień w przypadku tworzenia kosztorysów ofertowych zgodnych z ustawą o zamówieniach publicznych została wprowadzona możliwość wyboru szablonu obliczeń dla kosztorysów tego typu oraz ostrzeżenia dotyczące wydruków dla różnych sposobów obliczania narzutów. Szablon obliczania narzutów możemy wybrać w okienku tworzenia nowego kosztorysu lub w oknie opcji kosztorysu, na karcie ‘Liczenie narzutów’.

Program do kosztorysowania

303

Wstawianie nowego narzutu
Narzuty wstawiamy w widoku narzutów kosztorysu (patrz rozdział WIDOKI, podrozdział Widok Narzuty kosztorysu). Aby wstawić nowy narzut, postępujemy następująco: ♦ Zaznaczamy wiersz, za którym ma zostać umieszczony. ♦ Klikamy na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybieramy polecenie Dodaj narzut… lub klikamy na przycisku lub z menu Narzuty wybieramy polecenie Dodaj narzut… ♦ Wypełniamy dane w oknie definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów). Jeśli zaznaczonym wierszem będzie jeden z wierszy nagłówka, określający dany typ narzutów, np. „narzuty kosztorysu”, „narzuty wspólne dla wszystkich działów...”, „narzuty działu...” lub „narzuty pozycji...”, to nowy narzut zostanie umieszczony w obszarze danego typu jako pierwszy. W zależności od tego, na jakim nagłówku klikniemy lub, w jakim obszarze znajduje się zaznaczony wiersz, będziemy mogli modyfikować narzuty na cały kosztorys, narzuty wspólne działów, narzuty indywidualne działu lub narzuty pozycji.

Okno definiowania narzutów
Okno definiowania narzutów wygląda tak samo dla narzutów na cały kosztorys, narzutów indywidualnych działów, narzutów wspólnych działów jak i narzutów na daną pozycję. To, dla jakiej części kosztorysu wykonujemy definiowanie narzutów, widać w tytule okna. ♦ W polu Nazwa narzutu: wpisujemy nazwę narzutu. Nazwa ta może być dowolna. ♦ W polu Skrót: wpisujemy skrót nazwy narzutu. Skrót narzutu powinien być właściwie unikalny. W jednym przypadku, a mianowicie wtedy gdy narzut nazywa się tak samo, lecz jego procent różny jest na przykład dla

304

NORMA PRO

materiałów i robocizny, można zdefiniować dwa narzuty i nadać im ten sam skrót. Narzuty te zostaną obliczone i zsumowane, a w tabeli elementów scalonych wystąpią łącznie pod jednym skrótem. Długość skrótu nie może być większa niż trzy znaki. Skróty narzutów będą pojawiały się w tabeli elementów scalonych jako nagłówki kolumn.
Rys. 275.Okno definiowania narzutów.

♦ W polu Wartość wprowadzamy wartość narzutu. Jeśli zostanie lub została zaznaczona opcja Procentowo, wartość ta będzie procentowa; jeśli nie, wartość wpisana w polu Wartość będzie traktowana kwotowo. ♦ Opcję Procentowo zaznaczamy, gdy wartość narzutu ma być obliczana jako procent od wybranego typu kosztów. ♦ Zaznaczenie opcji W rachunku 100 ma sens wtedy, gdy wcześniej została zaznaczona opcja Procentowo. W tym wypadku narzut określony w polu Wartość będzie liczony w rachunku stu, co znaczy, że kwota narzutu będzie obliczona jako procent od sumy po dodaniu narzutu. Np. niech wartość „KOSZTY” = 6371,13 będzie wartością kosztów, od których będziemy obliczać narzut „ZYSK” w wysokości 15%; zatem SUMA będzie równa (KOSZTY + ZYSK). Na dwóch poniższych rysunkach pokazany jest sposób obliczania tego narzutu jako zwykłego procentu i jako procentu w rachunku stu.
Sposób obliczeń [KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 955.67 [SUMA] = 7326.80 [ZYSK]=0.15*[KOSZTY] czyli 955.6695=0.15*6371.13

Rys. 276. Narzut „ZYSK” obliczony procentowo.

Program do kosztorysowania

305

Sposób obliczeń [ZYSK] =0.15*[SUMA] czyli [ZYSK] = 0.15*([ZYSK]+[KOSZTY]) czyli 0.15*[KOSZTY] [ZYSK] = (1-0.15) czyli 1124.32 = (0.15*6371.13)/0.85

[KOSZTY] = 6371.13 [ZYSK] 15% = 1124.32 w rach.100 [SUMA] = 7495.45

Rys. 277. Narzut „ZYSK” obliczony w rachunku stu.

♦ Jeśli zaznaczymy opcję Liczony dla sumy wartości RMS, to wygląd okna nieco się zmieni – zamiast możliwości definiowania narzutów od poszczególnych nakładów, pojawia się pole Dla sumy RMS liczony od:. W polu tym, po kliknięciu na strzałce, wybieramy od jakiego rodzaju kosztów będzie naliczany definiowany narzut. ♦ W polach Dla robocizny liczony od, Dla materiałów liczony od i Dla sprzętu liczony od wprowadzamy informację, czy dla danego typu nakładu będzie liczony narzut i od jakich kosztów. Na przykład koszty pośrednie mogą być obliczane od robocizny i sprzętu, zaś koszty zakupu – tylko od materiałów. Jeśli pole odpowiadające danemu typowi nakładu pozostawimy puste, nie będzie on uwzględniany w obliczeniach. Jeśli zaś po kliknięciu na strzałce znajdującej się obok pola określimy, jakiej kwoty dotyczy definiowany narzut, to narzuty zostaną policzone dla wszystkich nakładów tego typu, a podstawą obliczeń będą wybrane koszty. I tak, gdy wybierzemy opcję wszystkie – definiowany narzut będzie liczony z uwzględnieniem wszystkich poprzednio obliczonych narzutów; jeśli bezpośrednie – tylko od kosztów bezpośrednich. Listy kosztów, od jakich można liczyć narzuty będą różne dla różnych typów nakładów. Poniżej opisane są rodzaje kosztów, które mogą się pojawić na liście, a od których mogą być naliczane narzuty. • wszystkie – są to koszty bezpośrednie, do których zostały dodane wartości narzutów wyliczonych wcześniej.

306

NORMA PRO

• bezpośrednie – są to koszty bezpośrednio wynikające z zsumowania nakładów, które to sumowanie przeprowadzone jest w zależności od wybranego sposobu liczenia narzutów, czyli w pozycji, w dziale lub dla całego kosztorysu. • netto kosztorys – jest to wartość kosztorysu po doliczeniu wszystkich narzutów działów. • brutto ‘skrót narzutu’ – narzut jest obliczany od następującej sumy: koszty bezpośrednie + wartości wszystkich narzutów zdefiniowanych przed narzutem o podanym skrócie + wartość narzutu o podanym skrócie. • netto ‘skrót narzutu’ – od wartości narzutu podanego w skrócie. Dla materiałów mogą wystąpić dodatkowe elementy: • własne – narzut obliczany jest od materiałów własnych wykonawcy. • inwestora – narzut obliczany jest dla materiałów zaznaczonych jako materiały inwestora. • koszty transportu – wartością tego narzutu jest suma wartości wszystkich pozycji „Koszty transportu materiałów”. Jeśli dla materiałów jako podstawę obliczania narzutu wybierzemy koszty bezpośrednie, to zostanie udostępniona opcja ogólne Kz Włączenie tej opcji oznacza, że nie będą uwzględniane te materiały, dla których w osobnych pozycjach zostały rozliczone koszty transportu. W przypadku wprowadzania narzutów kwotowych występuje tylko element – dodaj. Jeśli w opcjach kosztorysu zostało zadeklarowane rozliczanie wykonanych robót, to możemy określić, do jakiego okresu rozliczeniowego ma być doliczony dany narzut kwotowy. ♦ W polu Grupa mat. wybieramy grupę materiałową, której ma dotyczyć narzut. Po kliknięciu na strzałce znajdującej się z prawej strony pola zostanie rozwinięta lista zdefiniowanych wcześniej grup. Z listy tej wybieramy tę grupę, dla której definiujemy narzut. Jeśli wybierzemy wszystkie, narzut zostanie obliczony dla wszystkich nakładów; jeśli np. Zaprawy cementowe – tylko dla materiałów zaliczonych do tej grupy; jeśli wybierzemy pozostałe – narzut obliczany będzie dla materiałów nie należących do żadnej zdefiniowanej grupy.

Program do kosztorysowania

307

♦ W przypadku gdy dodajemy lub modyfikujemy narzuty wspólne działów, na dole okienka pojawia się opcja Narzut wliczony do ceny jednostkowej. Opcja ta dotyczy pozycji uproszczonych i jeśli jest zaznaczona, narzut uwzględniony jest w cenie jednostkowej; jeśli zaś jest wyczyszczona, cena jednostkowa zostanie zwiększona o wartość tego narzutu. ♦ Przyciskiem Następny przejdziemy do okna definiowania następnego narzutu. ♦ Przyciskiem Poprzedni przejdziemy do okna definiowania poprzedniego narzutu. ♦ Przyciskiem OK akceptujemy dane i wracamy do okna narzutów. ♦ Przyciskiem Anuluj rezygnujemy z wprowadzonych zmian.

Definiowanie narzutów na cały kosztorys
Narzuty na cały kosztorys obliczane są od wartości uzyskanej po zsumowaniu kosztów bezpośrednich i wartości wszystkich wcześniej zdefiniowanych narzutów (uwzględniających narzuty wspólne działów i jeśli zostały zdefiniowane, narzuty indywidualne działów oraz narzuty indywidualne pozycji). Aby zdefiniować narzuty na cały kosztorys, wybieramy polecenie Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys lub przechodzimy do widoku Narzuty kosztorysu (menu Widok) i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy opcję Cały kosztorys. W wyniku dostaniemy okno narzutów (rys. 279), w którym narzuty na cały kosztorys wyświetlane są pod wierszem „narzuty kosztorysu” (okno widoku narzutów opisane jest w rozdziale WIDOKI, podrozdziale Widok Narzuty kosztorysu). W wyniku użycia jednej z metod wstawiania nowego narzutu zastosowanej do wiersza „narzuty kosztorysu” lub wierszy następnych, otrzymamy okienko definiowania narzutów (patrz podrozdział Okno definiowania narzutów), w którym wypełniamy pola danych i zaznaczamy właściwe opcje. Po kliknięciu na przycisku OK, narzut zostanie umieszczony w obszarze narzutów kosztorysu.

308

NORMA PRO

Oprócz podatku VAT zdefiniowano dodatkowy narzut kwotowy (tak jak pokazano na rys. Kosztorys w widoku narzutów z narzutem zdefiniowanym tak jak na rys. Definiowanie kwotowego narzutu na kosztorys. 278 Na rys. 279 widać. Okno pokazane na rys. że narzut ‘Koszty dodatkowe kwotowo’ został dodany na końcu kosztorysu. 278. że kwota 360 zł została doliczona do wartości kosztorysu obliczonej z podatkiem VAT. ‘Od materiałów’. 278). to zobaczymy. Zwykle tak jest. Kwota 111 zł została dodana do każdego nakładu: w wierszu odpowiadającym temu narzutowi. że VAT jest ostatnim narzutem w kosztorysie. Program do kosztorysowania 309 . w kolumnach ‘Od robocizny’. Oczywiście osoba wykonująca kosztorys musi mieć pełną świadomość konsekwencji takiego zdefiniowania narzutu. 279 przedstawia narzuty na cały kosztorys. że program dopuszcza wstawienie narzutu w dowolnym miejscu. Ten przykład pokazuje jednak. Rys. ‘Od sprzętu’ widnieje tekst „dodaj”. 280).Rys. 279. a kwoty 120 zł dodane do wartości każdego nakładu (rys. Jeśli teraz obejrzymy podsumowanie kosztorysu.

281. W taki sam sposób traktowane są dodatkowe koszty określone procentowo w stosunku do kosztów pozostałych. Narzuty kosztorysu obliczane procentowo od robocizny. Rys. Podsumowanie kosztorysu z uwzględnieniem dodatkowego kosztu „Kd”. 282. Na rys.4%*326158 = 1305) i dodane do wartości kosztorysu. 283 w podsumowaniu kosztorysu widać. 282 pokazany jest fragment widoku narzutów kosztorysu z kosztami dodatkowymi zdefiniowanymi tak jak na rys.Rys. Z kolei na rys. 310 NORMA PRO . Dodatkowe koszty naliczane procentowo od robocizny. 281. Rys. że koszty dodatkowe zostały obliczone od wartości robocizny (0. 280.

zaznaczamy nagłówek „narzuty wspólne wszystkich działów” i dalej postępujemy według jednej z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. 286 i rys. Definiowanie narzutów wspólnych działów Narzuty wspólne działów są takie same dla wszystkich działów. Tabela elementów scalonych z narzutami obliczanymi procentowo. z tym że operacje wstawiania wykonujemy w obszarze między wierszami „narzuty wspólne wszystkich działów” a „narzuty kosztorysu”. Narzut zdefiniowany kwotowo zawsze jest dodawany do wartości kosztorysu uwzględniającej wszystkie wcześniejsze narzuty (patrz rys. aby nowy narzut był pierwszym narzutem wspólnym. Rys. 283. Program do kosztorysowania 311 . 284). Definiujemy je w podobny sposób jak dla całego kosztorysu. 286) i nie jest rozdzielany na działy. to jest on obliczany osobno dla każdej pozycji lub dla każdego działu (w zależności od zaznaczonych opcji) i sumowany po wszystkich działach kosztorysu (patrz rys. Fragment widoku podsumowania z uwzględnieniem kosztów dodatkowych obliczanych dla robocizny. Jeżeli chcemy.Rys. Jeśli narzut wspólny działów ma wartość procentową. 284.

Na rys. Sposób sumowania narzutów kwotowych na działy dobrze widać w widoku tabeli elementów scalonych (w opcjach wyświetlania musimy włączyć wyświetlanie kolumn reprezentujących narzuty). Podsumowanie kosztorysu wraz z narzutem „Dodatek kwotowy”. Narzut ten dodany jest do wartości kosztorysu obliczonej z uwzględnieniem wszystkich poprzednich narzutów (rys. który dodawany jest dopiero po obliczeniu i zsumowaniu narzutów w działach. Na rys. 286). 285 widać narzut ‘Dodatek kwotowy’ obciążający tylko robociznę.Rys. Rys. 285. Narzuty wspólne działów z nowym narzutem ‘Dodatek kwotowy’. 287 pokazany jest fragment tego widoku z wyróżnionym obszarem dotyczącym narzutu kwotowego. 312 NORMA PRO . 286.

. Okno narzutów przygotowane do definiowania narzutów działu ELEWACJA. a za nim wszystkie narzuty brane pod uwagę podczas obliczania narzutów w działach. 288. za którym ma się pojawić nowy Program do kosztorysowania 313 . powinniśmy je zdefiniować dla każdego działu oddzielnie. W przypadku gdy wcześniej dla tego działu zostały zdefiniowane jakieś narzuty. należy w opcjach obliczania narzutów zaznaczyć Z narzutami działów i pozycji).. Definiowanie indywidualnych narzutów w działach Jeśli działy kosztorysu mają różne narzuty lub dla jakiegoś działu. 287.’ lub narzutu. informacja o nich zostanie wyświetlona w kolejnych wierszach za wierszem nagłówka (rys. na przykład ELEWACJA (jeśli pole jest wyszarzone. 288). Rys. oprócz narzutów wspólnych. gdy zaznaczymy wiersz nagłówka „narzuty działu. obowiązują dodatkowe narzuty.Rys. z menu Dział wybieramy polecenie Narzuty… (lub korzystamy z menu podręcznego) lub przechodzimy do widoku narzutów na kosztorys i w polu Wybór działu kosztorysu wybieramy dany dział. W tryb definiowania nowego narzutu wejdziemy. W tym celu zaznaczamy dział. Widok narzutu kwotowego w oknie tabeli elementów scalonych. W oknie narzutów pojawi się wiersz nagłówka rodzaju narzutu „narzuty działu 6: ‘ELEWACJA’”.

Na przykład dla działu ELEWACJA został wyzerowany narzut „Du”. 290. Przykładowe narzuty „Z” i „Ds” zdefiniowane indywidualnie dla działu ELEWACJA. 289. np. aby jakiś narzut nie był liczony dla danego działu. Ponieważ zysk w narzutach wspólnych ma wartość 10%. W oknie definiowania narzutów określamy wszystkie potrzebne dane i klikamy na przycisku OK. Rys. W procesie obliczania narzutów działu uwzględniane są zarówno narzuty indywidualne. jak i narzuty wspólne działów. musimy podnieść jego wartość dla tego właśnie działu.narzut i zastosujemy jedną z metod opisanych w podrozdziale Wstawianie nowego narzutu. Aby to zrobić. Rys. powinniśmy go wyzerować. wystarczy dwukrotnie kliknąć na wierszu danego narzutu (czyli na wierszu „Zysk”) i w oknie edycji narzutu w polu Wartość zmienić 314 NORMA PRO . wyzerowany narzut „Du” Może się zdarzyć przypadek. 289). 290). W dziale ELEWACJA zdefiniowano dodatkowy narzut na grupę materiałów masowych. dla działu ELEWACJA (rys. dlatego też jeżeli chcemy. że jeden (lub kilka) z narzutów wspólnych działów ma inną wartość dla pewnego działu. Niech na przykład zysk w tym dziale będzie równy 15%. Nowy narzut pojawi się za wierszem „narzuty działu…” i zostanie wyróżniony kolorem żółtym (rys.

wykorzystujemy możliwość definiowania indywidualnych narzutów na pozycję. a jego wiersz zostaje wyróżniony kolorem żółtym. Okno narzutów w procesie definiowania narzutów na pozycję.wartość z 10 na 15%. Definiowanie narzutów na pozycję Jeżeli w pozycji występują dodatkowe narzuty lub chcemy zmienić wartość jakiegoś narzutu obowiązującego w tej pozycji. Rys. to znaczy narzuty indywidualne na dział oraz narzuty wspólne działów. a następnie wszystkie narzuty wpływające na narzuty pozycji. ich wartość dla pozycji Program do kosztorysowania 315 . Aby to zrobić. dla której narzuty będę poddane modyfikacji. Zaznaczamy kliknięciem właściwą pozycję i z menu podręcznego lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Narzuty…. Po potwierdzeniu na OK zmieniony narzut pojawia się w oknie narzutów. musimy znajdować się w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje. Dla wybranej pozycji możemy również zmienić pozostałe narzuty. W polu Wybór działów kosztorysu wyświetlony jest numer pozycji. W przypadku gdy niektóre z nich określone były kwotowo. w którym jako pierwszy został umieszczony wiersz nagłówka narzutu pozycji (rys. w wyniku czego przechodzimy do widoku narzutów. Nowy narzut definiujemy tak jak narzuty na działy klikając na wierszu. Narzuty kwotowe zdefiniowane dla działu doliczane są w podsumowaniu tego działu. 291. za którym ma się znaleźć i wybierając z menu Narzuty polecenie Dodaj narzut… lub klikając na przycisku (można też wykorzystać menu podręczne). 291).

nazwę działu lub pozycję) i dwukrotnie kliknąć na wybranym narzucie. a następnie w oknie rys. Poprawianie danych narzutu Aby poprawić dany narzut. Narzuty po zdefiniowaniu nowego narzutu „Np” i zmianie wartości narzutów wspólnych„Dkw” i „Z”. Zaznaczanie narzutu Narzut zaznaczamy poprzez kliknięcie na jego nazwie. Każdy nowy lub zmieniony narzut zostaje wyróżniony kolorem żółtym. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys. Mimo to użytkownik może je zmienić i wprowadzić jakąś wartość. 275 wprowadzić konieczne zmiany. Wiersz zaznaczonego narzutu otoczony jest czerwoną przerywaną ramką. 292. Możemy też zaznaczyć narzut i z menu Narzuty wybrać polecenie Zmień narzut… lub też kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać to samo polecenie. Usuwanie narzutu Aby usunąć dany narzut. lub kliknąć na przycisku . nazwę działu lub pozycję). należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok). Rys. kliknąć na wybranym narzucie i z menu Narzuty wybrać polecenie Usuń. w polu Wybór działów kosztorysu wybrać odpowiedni typ narzutów (cały kosztorys.będzie wynosiła zero. 316 NORMA PRO . należy przejść do widoku narzutów (polecenie Narzuty kosztorysu z menu Widok).

UWAGA! Następujące nazwy tablic narzutów są zastrzeżone i nie powinno się ich wpisywać w pole Nowa tablica: Narzuty wspólne działów. Narzuty koszt inwest. z menu Narzuty wybieramy polecenie Zachowaj jako domyślne… Dostaniemy okienko.Można też kliknąć na narzucie prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać polecenie Usuń. Możliwe jest tylko usunięcie narzutów przedefiniowujących narzuty wyższego poziomu (to znaczy tych narzutów. Narzuty wspólne działów kalk uproszcz Narzuty wspólne działów kalk uproszcz koszt inwest. Rys. jeśli chcemy na istniejącej tablicy nadpisać nową tablicę. Po potwierdzeniu na OK. to nie jest dozwolone usuwanie narzutów na działy. jeśli jesteśmy na przykład w widoku narzutów na pozycję. narzutów wspólnych działów i narzutów kosztorysu. Zachowanie definicji narzutów Jeżeli chcemy. nazwę jej wpisujemy z klawiatury w pole Nowa tablica:. tablica zostanie zapamiętana. Program do kosztorysowania 317 . Okno zapamiętywania definicji narzutów. Użytkownik może zdefiniować do 50 domyślnych tablic narzutów. Narzuty wspólne działów koszt inwest Narzuty kosztorysu. 293. klikamy na jednej z nazw umieszczonej w polu Tablice domyślnych narzutów:. jeśli jest to nowa tablica. Oczywiście. które są podświetlone na żółto). w którym podajemy nazwę domyślnej tablicy. aby definicje narzutów zostały zachowane jako domyślne dla naszych następnych kosztorysów.

Wczytanie do kosztorysu domyślnych definicji narzutów Jeśli chcemy wprowadzić do kosztorysu wcześniej zapisane definicje narzutów. W przypadku gdy nie odpowiada nam żadna tablica. która jest najbliższa naszym potrzebom. Z listy tej wybieramy tę tablicę. z menu Narzuty wybierany polecenie Wczytaj domyślne… Wtedy dostajemy okienko z listą do tej pory zdefiniowanych tablic narzutów. 318 NORMA PRO .Wczytanie definicji narzutów z innego kosztorysu Jeżeli chcemy wprowadzić do kosztorysu definicje narzutów wzięte z innego kosztorysu. które się pokaże wybieramy właściwy kosztorys. z menu Narzuty wybieramy polecenie Wczytaj z kosztorysu… i w oknie. możemy wczytać domyślne tablice oferowane przez program klikając na przycisku Programu.

Innym powodem użycia wariantów może być przypadek. to takie. z których zostanie wybrany najlepiej spełniający jego warunki. usuwania i ustawiania wariantów wykonujemy w oknie ustawiania wariantów lub na drzewie w widoku Warianty danych (patrz rozdział WIDOKI. w którym musimy zmieścić się w określonym zakresie wartości kosztorysu. Warianty nieaktywne są w kosztorysie wyróżnione innym kolorem oraz przekreślone jedną lub dwiema ukośnymi przerywanymi liniami. lub Definiowanie wariantów Warianty dla elementów RMS. Grupy globalne. modyfikacji. że klient postawi na przykład na jakość i trwałość użytych materiałów. Najczęstszym kryterium wyboru będzie zapewne koszt danego rozwiązania. Widok Warianty danych). Pozycja. które są widoczne w całym kosztorysie.15. W drzewie działów i pozycji warianty nieaktywne odróżniają się innym kolorem ikony i przekreśleniem ( – pozycje. a nie na ich cenę. wtedy gdy dany obiekt lub jego fragment można wykonać w różnych technologiach. przy mnogości technologii wykonania poszczególnych elementów budowli i ogromnej różnorodności materiałów. – działy). Obecnie. które wywoływane jest poleceniem Ustaw wariant… z menu RMS. Wybór aktywnego wariantu odbywa się przy pomocy przycisku kliknięciu na danym wariancie w drzewie widoku Warianty danych. pozycji. Na liście grup wariantów widzimy grupy zadeklarowane jako globalne (zaznaczona opcja Globalne) i/lub lokalne (zaznaczona opcja Lokalne). pozycji lub działu. można zaproponować klientowi kilka rozwiązań. a ich numery zastąpione dolnym podkreśleniem Operacje dodawania. WARIANTY Może się zdarzyć. Użycie wariantów może być też wygodne. Program do kosztorysowania 319 . Nieaktywne elementy RMS są przekreślone liniami przerywanymi. ale może się zdarzyć. Obmiar lub Dział (lub kliknięciem na przycisku ). a grupy lokalne są widoczne tylko w pozycji lub dziale. Również w tym oknie przyporządkowujemy wariant do danego elementu RMS. w którym zostały zadeklarowane. obmiarów i działów definiujemy w oknie. że inwestor poprosi o przedstawienie kosztorysu w różnych wariantach. Warianty mogą być aktywne lub nieaktywne.

Rys. Teraz przystępujemy do definiowania nowego wariantu. to znaczy ma dotyczyć tylko danej pozycji lub danego działu. W oknie. że dana grupa wariantów ma być lokalna. które się pojawi (rys. a następnie przechodzimy do części ‘Warianty’ i tam 320 NORMA PRO . 295) w polu Nazwa: wpisujemy nazwę grupy.Dodawanie nowej grupy wariantów materiałów w pozycji o numerze 91. Gdy przewidujemy. Nową grupę definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj w części ‘Grupy wariantów’. aby program nie dopuścił do tego. 295. że nie wybrano żadnego wariantu. powiązano je w grupy. zaznaczamy opcję Musi być wybrany jakiś wariant. Rys. Jeśli chcemy. zaznaczamy odpowiednio opcję Lokalna dla pozycji… lub Lokalna dla działu… Po kliknięciu na OK nowa grupa pojawi się na liście. W oknie wyboru wariantów znajdują się wszystkie warianty występujące w kosztorysie Dodawanie nowych wariantów Aby można było łatwo operować wariantami. 294. W tym celu podświetlamy grupę wariantów.

kliknąć na przycisku i w oknie.klikamy na przycisku Dodaj. możemy od razu dodać do grupy wszystkie możliwe warianty. w oknie z rys. dodajemy je wykorzystując przycisk Dodaj. obmiaru lub działu do danego wariantu Aby przyporządkować element RMS. trzeba go zaznaczyć. klikamy na OK. które się ukaże wybrać właściwy wariant (rys. Wybór aktywnego wariantu Aktywny wariant możemy wybrać na dwa sposoby: 1. a następnie wywołać okno Ustawienie wariantu (przycisk lub polecenie Ustaw wariant… z menu RMS. elementu czy działu. po czym nowy wariant pojawi się na liście. Przyporządkowanie elementu RMS. Zaznaczyć jeden z elementów RMS. Pozycja. Do jednego wariantu można przyporządkować kilka elementów. Program do kosztorysowania 321 . W oknie nowego wariantu wpisujemy jego nazwę. Jeśli wcześniej nie zdefiniowaliśmy grupy albo wariantu właściwego dla danej pozycji. Od tego momentu dany element. W oknie tym należy wybrać grupę wariantów. właściwy wariant i kliknąć na OK. pozycja lub dział jest ‘przywiązany’ do konkretnego wariantu. pozycji. pozycji lub działów. 296). pozycję lub dział należący do danej grupy wariantów. Jeśli chcemy. Modyfikacja i usuwanie wariantów Aby zmodyfikować bądź usunąć warianty. 294 wykorzystujemy przyciski Zmień oraz Usuń znajdujące się w części ‘Grupy wariantów’ i ‘Warianty’. Obmiar lub Dział). pozycję lub dział do danego wariantu.

Jeśli zdecydujemy się na wybór konkretnego wariantu. Wywołać widok Warianty danych. bez żadnych wariantów. na drzewie kliknąć na odpowiednim wariancie. 297. Na drzewie wariantów w grupie „Parkiet” został wybrany wariant „dębowy”. Warianty elementów RMS Warianty elementów RMS mogą pojawić się już w czasie wstawiania nowej pozycji. a następnie potwierdzamy wybór kliknięciem na OK. w którym zostaną pokazane grupy oraz warianty do nich należące (rys. 298). 322 NORMA PRO . 2. klikamy na przycisku Zaznacz wszystkie. Rys. zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów.Rys. Jeśli chcemy wstawić do kosztorysu grupę ze wszystkimi wariantami. zostanie wyświetlone okno. W takim przypadku do kosztorysu zostanie wstawiona pozycja z wybranym elementem. 296. i tam. zaznaczamy go na liście Warianty w grupie. Jeśli w katalogu znajdują się alternatywne materiały. a następnie klikamy na przycisku OK. Wybór aktywnego wariantu w grupie Parkiet.

zaznaczamy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. Do kosztorysu zostaną wstawione dwa zaznaczone warianty. Tak wstawione warianty mogą być łatwo aktywowane przy użyciu przycisku . czyścimy opcję Prześlij z grupą wariantów i klikamy na OK. 298.Rys. Program do kosztorysowania 323 . Jeśli chcemy wstawić wszystkie lub zaznaczone elementy występujące w wariantach. ale bez przyporządkowania ich do wariantów. zaznaczamy je na liście wariantów (klikanie przy naciśnietym klawiszu <Ctrl>). Jeśli chcemy wstawić tylko wybrane warianty. zaznaczamy je. Warianty elementów RMS w czasie wstawiania pozycji do kosztorysu. 299. Rys.

Czasami może się zdarzyć. „dębowy” i „jesionowy”. następnie definiujemy warianty i przyporządkowujemy im poszczególne RMS-y (polecenie Ustaw wariant… z menu RMS). W takiej sytuacji dopisujemy go do pozycji poleceniem Wstaw materiał… (robociznę. 300. następnie została utworzona grupa wariantów „Parkiet” oraz warianty: „bukowy”.Rys. Na przykład na rysunku powyżej do pozycji został dołożony drugi typ parkietu. Rys. że we wstawianej pozycji katalogowej nie ma wariantów. 301. Do pozycji został dodany drugi rodzaj parkietu. 324 NORMA PRO . 298. sprzęt). Do kosztorysu zostały wstawione wszystkie warianty materiałów pokazane na rys. ale świadomie chcemy wprowadzić do pozycji alternatywny materiał (sprzęt lub robociznę).

Utworzenie grupy i wariantów dla tej grupy. w kosztorysie wybrano wariant: Parkiet dębowy. Program do kosztorysowania 325 . Następnie parkiety zostały przyporządkowane odpowiednim wariantom. klikając na i po pojawieniu się okna z listą wariantów zaznaczamy waprzycisku riant. o który nam chodzi. a w kosztorysie wybrano wariant Parkiet: dębowy. 302. Rys. 303. Zostały utworzone trzy warianty: Parkiet bukowy.Rys. Aktywny wariant wybieramy podświetlając dany element. Parkiet dębowy i Parkiet jesionowy.

Warianty robocizny Jeśli w opcjach kosztorysu. W kolejnym kroku zaznaczamy poszczególne pozycje. 304. Rys. Warianty pozycji Jeśli chcemy przedstawić kilka wariantów pozycji. 305. wstawiamy je wszystkie do kosztorysu. Warianty robocizna ’razem’ i ‘osobno’. Wybór aktywnego wariantu. 326 NORMA PRO . Aby ustawić aktywny wariant pozycji. tak aby uaktywnił się przycisk właściwy. klikamy na jednej z nich. 306). definiujemy grupę wariantów i warianty i przyporządkowujemy je pozycjom (polecenie Ustaw wariant… z menu Pozycja). robocizna zostanie przedstawiona w dwóch postaciach: jako zsumowana oraz alternatywnie – w rozbiciu na poszczególne zawody. a następnie z listy wariantów wybieramy ten Rys. na karcie ‘Rozliczanie RMS’ w grupie ‘Rozliczanie robocizny’ zaznaczymy opcję Warianty ‘osobno’ i ‘razem’. Po takiej operacji pozycja nieaktywna w kosztorysie i w drzewie katalogów zostaje przekreślona cienkimi przerywanymi liniami (rys. a jej numer – poprzedzony dolnym podkreśleniem. .

Nieaktywny wariant pozycji w drzewie kosztorysu i w widoku kosztorysu. Warianty obmiarów Warianty obmiarów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Jeśli dezaktywujemy dział. 306.Nieaktywny wariant pozycji Rys. Tworzymy alternatywny obmiar lub obmiary. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. Program do kosztorysowania 327 . Warianty działów Warianty działów definiujemy podobnie jak warianty pozycji. Pozycje wariantowe. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je obmiarom. Tworzymy alternatywny dział lub działy. definiujemy dla nich grupę wariantów i poszczególne warianty i przyporządkowujemy je działom. Aktywny wariant wybieramy tak jak opisano w podrozdziale Wybór aktywnego wariantu. to wszystkie warianty w nim występujące są również dezaktywowane.

W przypadku gdy w kosztorysie zadeklarowane zostały okresy rozliczeniowe. 328 NORMA PRO . gdy chcemy dane z kosztorysu przesłać do programów służących do planowania robót lub wtedy. W dodatkowym menu Roboty. Po włączeniu opcji harmonogramowania w niektórych widokach i zestawieniach pojawią się kolumny odpowiadające kluczom – w widoku Przedmiar kolumna „Klucz wykonawczy” i „Lokalizacja”’.16. znajdują się polecenia służące do aktualizacji cen. gdy chcemy skorzystać z kluczy wykonawczych i lokalizacyjnych do rozliczania wykonanych robót. Harmonogramowanie robót Opcję Harmonogramowanie robót włączamy wtedy. a w widoku Kosztorys i Wprowadzone pozycje – kolumna „Klucz wykonawczy”. planowania i rozliczania wykonanych robót oraz oglądania chronologii ich wykonania. które się pojawi po wejściu w widok wykonanych robót. Project+. Planista. Jeśli chcemy prowadzić w programie rozliczenia wykonanych robót. które mogą zostać następnie przesłane do programów do harmonogramowania robót. będziemy mogli korzystać z poleceń Klucz wykonawczy… z menu Pozycja i Klucz lokalizacji… z menu Obmiar. Jeśli zatem zaznaczymy Harmonogramowanie robót i Rozliczanie wykonanych robót. kluczy lokalizacji. dane o nich mogą zostać przesłane do programu Oodbiór. HARMONOGRAMOWANIE I ROZLICZANIE WYKONANYCH ROBÓT Program Norma Pro daje użytkownikowi możliwość wprowadzenia kluczy wykonawczych. zestawień wykonanych robót (polecenie Wykonanie robót z menu Widok) oraz poleceń umożliwiających określenie okresów rozliczeniowych (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Opcje udostępniające polecenia służące do definiowania kluczy znajdują się na karcie ‘Opisy’ okna opcji kosztorysu (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU). to definicje kluczy mogą również zostać z powodzeniem do tego celu wykorzystane. kluczy planów działów oraz okresów rozliczeniowych. Power Project. takich jak Microsoft Project.

Jeśli potem z menu Kosztorys wybierzemy polecenie Parametry kosztorysu…. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. Rys. z listy wybieramy kluczy wybieramy pozycję „bez klucza”.Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji możemy zdefiniować. Poszczególne obmiary lub wiersze obmiarów przyporządkowujemy określonej lokalizacji w widoku Przedmiar w następujący sposób: zaznaczamy wiersz obmiaru. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz. 307. Jeśli już przyporządkowaliśmy klucz. które się ukaże (rysunek obok) do pola Klucz: wpisujemy skrót nazwy klucza. Zdefiniowane klucze lokalizacji. Program do kosztorysowania 329 . W okienku. z menu Obmiar wybieramy polecenie Klucz lokalizacji…. a chcemy się z tego wycofać. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. 307). a w polu Nazwa: – jego nazwę. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. gdy zaznaczymy opcję Harmonogramowanie robót na karcie ‘Opisy’ w oknie opcji kosztorysu. to na karcie ‘Słownik lokalizacji’ będziemy mogli zdefiniować nowe klucze oraz zmodyfikować lub usunąć już istniejące definicje kluczy lokalizacji (rys.

Na rys. poprawiamy i usuwamy stare klucze. Rys. 308. 330 NORMA PRO . W oknie parametrów wybieramy kartę ‘Klucze wykonawcze’ i tam dodajemy nowe. robimy to na bieżąco wykorzystując przycisk Dodaj klucz. Obmiary przyporządkowane kluczom lokalizacji. 308 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Przedmiar z obmiarami przydzielonymi poszczególnym lokalizacjom. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze również definiujemy wykorzystując polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Jeśli nie zdefiniowaliśmy potrzebnej lokalizacji.

Lista kluczy wykonawczych zdefiniowanych w kosztorysie. Jeśli chcemy wycofać się z przydzielonego klucza. 311 pokazano kosztorys BLIŹNIAK w widoku Wprowadzone pozycje z pozycjami przydzielonymi poszczególnym kluczom wykonawczym. 310) w polu Klucz: wpisujemy nazwę skróconą klucza. Po kliknięciu na OK nowy klucz pojawi się na liście. Program do kosztorysowania 331 . Rys. Poszczególne pozycje obmiarów przyporządkowujemy określonemu kluczowi wykonawczemu w widoku Kosztorys lub Wprowadzone pozycje w następujący sposób: zaznaczamy pozycję. Na rys. Przyciskiem Zmień klucz wprowadzamy zmiany do nazwy podświetlonego klucza. W wyświetlonym okienku (rys. ze słownika wybieramy pozycję „bez klucza”. Definiowanie nowego klucza wykonawczego. a w pole Nazwa: jego nazwę pełną. klikamy na nazwie klucza i potwierdzamy OK. Nowy klucz definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj klucz. 309. z menu Pozycja wybieramy polecenie Klucz wykonawczy…. 310.Rys. zaś przyciskiem Usuń klucz usuwamy zaznaczony klucz.

Rys. 311. Jednocześnie w oknie parametrów kosztorysu pojawia się dodatkowa karta. Pozycje przyporządkowane kluczom wykonawczym. Zmień klucz (wprowadzający w edycję nazwy klucza) oraz Usuń klucz. Klucze planów działów Klucze planów działów w wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’ znajdującej się w oknie parametrów kosztorysu (polecenie Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys). Karta ‘Plany działów’ Rozliczanie wykonanych robót Możliwość rozliczania wykonanych robót zostaje udostępniona po włączeniu opcji Rozliczanie wykonanych robót na karcie ‘Ogólne’ w oknie ustawiania opcji kosztorysu. przy pomocy którego usuwamy niepotrzebny klucz.. Rys. 312. 332 NORMA PRO . na której definiujemy okresy rozliczeniowe. Na karcie znajdują się przyciski: Dodaj klucz (umożliwiający zdefiniowanie nowego klucza).

klikamy na przycisku Dodaj i w oknie.Do rozliczania robót można wykorzystać również klucze wykonawcze i klucze lokalizacji. w polu Nazwa okresu: wpisujemy jego nazwę. Aby zdefiniować nowy okres. Okresy rozliczeniowe Podział na okresy rozliczeniowe wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’ po wybraniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. 313) pokazana jest lista wcześniej zdefiniowanych okresów wraz z terminami ich zakończenia oraz znajdują się przyciski. za którym ma być umieszczony. W wyświetlonym oknie (rys. Program do kosztorysowania 333 . Jeśli okres ma być podokresem zaznaczonego okresu. Rys. Lista zdefiniowanych okresów rozliczeniowych. które wykorzystujemy do dodawania nowych. poprawiania i usuwania starych okresów rozliczeniowych. które się ukaże. Okienko wprowadzania nowego okresu. zaznaczamy okres. a w polu Termin zakończenia: – datę zakończenia (data zakończenia nie jest niezbędna). 314. Rys. 313. włączamy opcję Podokres.

Rys. i w oknie. wraz z terminem zakończenia. Gdy miesiące mają zostać dodane jako okresy. 316. Rys. 316). a jako podokresy przy tej opcji wyczyszczonej. które się ukaże (rys. Jeśli mamy zamiar rozliczać się miesięcznie. gdy okres rozliczeniowy nie ma zadeklarowanej daty zakończenia. zaznaczamy opcję Z podokresami miesiącami (rys. W tym celu przechodzimy do widoku wykonanych robót i wprowadzamy rozliczenie ręcznie lub z menu Roboty wybieramy Wykonanie robót i jedno z poleceń umożliwiających określenie zaawansowania robót w zależności od kluczy lokalizacji. Gdy podokresami rozliczeniowymi w kwartale maja być miesiące. kluczy wykonawczych. klikamy na przycisku Dodaj miesiące i wyświetlonym oknie wpisujemy liczbę miesięcy. 315. które mają być dodane. a gdy jako podokresy – opcja ta musi być wyczyszczona. Dodawanie kwartalnych okresów rozliczeniowych. Pierwszy kwartał 2002 roku został wprowadzony bez miesięcy. Jeśli chcemy rozliczać się kwartalnie. W rozliczaniu wykonanych 334 NORMA PRO . Kwartały zostaną wstawione jako okresy przy zaznaczonej opcji Dodawane okresy.Podokres. a drugi – z miesiącami. W polu Liczba: wpisujemy liczbę wstawianych kwartałów. 315) w polu Od terminu: wybieramy numer kwartału. klikamy na przycisku Dodaj kwartały. może zostać wstawiony nawet wtedy. czy też bez ich uwzględniania. Wprowadzanie do kosztorysu danych o wykonanych robotach Po wprowadzeniu okresów rozliczeniowych i ewentualnie kluczy przystępujemy do określania wykonanych robót. opcja Dodawane okresy powinna być zaznaczona.

Wprowadzenie rozliczenia robót w I kwartale2002 r. Program do kosztorysowania 335 . następnie klikamy na przycisku wstawiania nowego wiersza (lub z menu Roboty wybieramy polecenie Wstaw wiersz). w którym wybieramy z listy okres (lub podokres) rozliczeniowy lub wpisujemy ręcznie datę zakończenia robót (należy pamiętać. w którym w kolumnie „Za okres” pojawi się nazwa okresu rozrachunkowego. w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” znajdzie się kursor tekstowy przygotowany do wprowadzania ilości wykonanych robót. Po naciśnięciu klawisza <Enter> lub po kliknięciu poza edytowanym wierszem dane zostaną zaakceptowane. Widok wykonanych robót opisany jest w rozdziale WIDOKI. wystarczy dwukrotnie kliknąć na komórce. której dane zmieniamy.robót można wykorzystać wszystkie trzy sposoby rozliczania jednocześnie. Rys. Ręczne wprowadzanie rozliczania robót Ręczne wprowadzanie rozliczenia robót w zaznaczonej pozycji wygląda podobnie jak wprowadzanie wierszy obmiaru. a w kolumnie W następnym kroku. który zamierzamy rozliczać. Jeśli obmiar ma być traktowany procentowo. Najpierw w polu wyboru Okres rozrachunkowy: wybieramy ten okres. Do pozycji zostanie dodany nowy wiersz. 317. Jeśli dwukrotnie klikniemy na nazwie okresu w kolumnie „Za okres” otworzy się do edycji pole. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” wpisujemy procent lub ilość wykonanego obmiaru. Jeśli chcielibyśmy zmodyfikować wiersz rozliczenia. aby daty mieściły się w terminach zakończenia okresów rozliczeniowych. jeśli zostały zadeklarowane). to za wprowadzaną liczbą należy wpisać znak procentu (np. już we wstawionym wierszu. 15%).

a następnie dodajemy nowy wiersz. Polecenie Częściowo… z menu Roboty | Wykonanie robót umożliwia wprowadzenie procentowego lub wartościowego wykonania robót w okresach rozliczeniowych. w jakim okresie czasu i o jakiej wartości (rys.Gdy dana robota rozliczana jest w kilku okresach rozliczeniowych. Częściowe wykonanie robót. Na rys. gdy jednocześnie rozliczamy większą ilość pozycji kosztorysu. 319.Rozliczenie robót w pozycji 81w II kwartale 2002 r. Rys. w jakich pozycjach wykonano roboty. W I kwartale wykonano 25% robót w zaznaczonych pozycjach.79 i 80. czyli w pozycjach 78. Po wywołaniu tego polecenia otrzymamy okienko dialogowe. 318. w polu Okres rozrachunkowy: wybieramy nowy okres. z podziałem na podokresy. Częściowe wykonanie robót Częściowe rozliczenie robót można wykorzystać wtedy. w którym deklarujemy. w którym okres lamy terminy i ilości wykonanych robót. 336 NORMA PRO . 319). jeśli takie były zadeklarowane lub w różnych terminach w czasie trwania robót. Rys. 318 pokazane jest rozliczenie robót pozycji nr 81 w II kwartale 2002 r.

oprócz liczby nie wpisujemy żadnych innych znaków. • Włączamy opcję Aktywny dział. Na przykład okres II Kwartał 2002. wykonanych robót w danym okresie. żeby daty mieściły się w terminach wybieranych okresów rozliczeniowych. 319. Jeżeli w polu wpisujemy kwotę. jeśli rozliczenie ma dotyczyć aktualnie zaznaczonego działu. do 16. gdy rozliczana ma być grupa wcześniej zaznaczonych pozycji.06 i do końca. czyli do 30. • Zaznaczamy opcję Wybrane działy i klikamy na przycisku Wybór działów. gdy rozliczany będzie konkretny dział lub grupa działów. W polu Okres wykonania: wybieramy z listy okres rozrachunkowy lub wpisujemy z klawiatury datę wykonania rozliczenia.W grupie ‘W pozycjach’: • Zaznaczamy opcję Cały kosztorys. to w polu tym za liczbą musi znaleźć się znak procentu %. może też być rozliczany codziennie. • Zaznaczamy opcję Aktywna pozycja. znajdujący się na ekranie. który trwa do 30.2002 może być rozliczany w trzech terminach: do 6. • Włączamy opcję Zaznaczone pozycje. W polu Wartość: wpisujemy albo procentowo albo kwotowo wartość wykonanych robót. Podana kwota będzie rozłożona na pozycje proporcjonalnie do ich wartości.06. zostanie uzupełniony o informacje o ilości i wartości. jeżeli rozliczamy aktualnie podświetloną pozycję. Program do kosztorysowania 337 . Po kliknięciu na przycisku OK widok wykonanych robót. Należy przy tym pamiętać.06. gdy wprowadzone rozliczenie ma dotyczyć wszystkich pozycji kosztorysu. Widać więc że dopuszczalne jest podzielenie okresu rozliczeniowego na terminy. Na rys. 320 pokazany jest widok wykonanych robót zadeklarowanych tak jak na rys. • Zaznaczamy opcję Pozycje i wypełniamy pola od: i do:. gdy rozliczać będziemy pewien zakres pozycji.06. Jeśli wartość jest wprowadzona procentowo.

338 NORMA PRO . za którą wykonano roboty. a w polu Okres wykonania: wpisany termin zakończenia tej części robót.Widok wszystkich okresów rozliczeniowych. Rys. w którym w pozycjach 78-80 zrealizowano 25% robót. 322 pokazany jest inny sposób rozliczania wykonanych robót. 320. widoczny I kwartał 2002. W polu Wartość: wprowadzona jest kwota.Rys. Częściowe wykonanie robót. Na rys. 321.

337 . W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Rys. a na widoku wykonanych robót zamiast nazwy okresu pojawi się termin wykonania prac (rys.05. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. Do 15. 319. jak pole Wartość: (opis na str. jak pole Okres:.Rys.337). Kwotowa deklaracja wartości i terminu wykonanych robót.. Program do kosztorysowania 339 . Wykonanie robót wg klucza lokalizacji Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza lokalizacji z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy lokalizacji. 322.2002 w pozycjach 82 i 83 wykonano roboty za kwotę 9500 zł. Okienko. Widok wykonanych robót. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. a pole Wykonano:.34% sumy wartości pozycji 82 i 83. 323). 323. co po przeliczeniu stanowiło 49. W polu Klucze: dodatkowo wyświetlana jest lista kluczy lokalizacji. Po kliknięciu na OK podana kwota zostanie przeliczona na procent w stosunku do całych robót.

324. 325).Rys. Rys. W polu Klucze: wyświetlana jest lista kluczy wykonawczych. a pole Wykonano:.337).Określanie wykonania robót dla danej lokalizacji. 319.337 . W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót. W obszarze ‘W pozycjach’ znajdują się takie same opcje wyboru. Stosownie do wybranego klucza. i rys. Okienko. nazwie lokalizacji oraz procencie wykonania robót w danej lokalizacji.Widok wykonanych robót z uwzględnieniem kluczy lokalizacji. pole Okres wykonania: ma takie same znaczenie. okresu wykonania oraz wartości wykonanych w tej lokalizacji robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. jak pole Wartość: (opis na str. jak pole Okres:. które dostaniemy w wyniku wybrania tego polecenia jest bardzo podobne do tego z rys. 325. Wykonanie robót wg klucza wykonawczego Wykorzystując polecenie Wykonanie robót | Wg klucza wykonawczego… z menu Roboty możemy rozliczać roboty według kluczy wykonawczych. 324. 340 NORMA PRO .

Deklarowanie wykonania robót dla kluczy wykonawczych. okresu wykonania oraz wartości wykonanych dla tego klucza robót i kliknięciu na OK zmieni się widok wykonanych robót (rys. Rys. W grupie ‘Wykonanie pokazywane’ decydujemy o zakresie pokazywanej listy dla okresu wybranego w polu Wybór okresu/podokresu/terminu. nazwie klucza oraz procencie wykonania dla danego klucza wykonawczego. Chronologia wykonanych robót Przy pomocy polecenia Chronologia wykonania … z menu Roboty można obejrzeć listę kolejno wykonywanych robót dla wybranych okresów rozliczeniowych (rys. 326. Program do kosztorysowania 341 . Stosownie do wybranego klucza. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji znajduje się informacja o ilości wykonanych robót.85 i 86 powiązanych z kluczem wykonawczym IZOLACJE.Rys. 328).Widok wykonania robót w pozycjach 84. 327). 327.

342 NORMA PRO . Aktualizacja cen w okresach rozliczeniowych Ceny wykonanych robót są takie jak zostały ustalone w kosztorysie w momencie deklarowania robót i pamiętane osobno dla każdego wiersza rozliczenia. w którym ceny mają zostać zmienione. ponieważ nie powinno się zmieniać cen po rozliczeniu się z inwestorem.Rys. które się ukaże deklarujemy zakres zmienianych pozycji oraz okres rozliczeniowy. Operacja ta może być niebezpieczna. Chronologiczna lista wykonanych robót w II kwartale 2002r. możemy je zaktualizować cenami z aktualnego cennika. nie musimy w cenach wykonanych robót nic zmieniać. Wtedy z menu Roboty wybieramy polecenie Aktualizuj ceny pozycji… i w oknie. Gdy w takim przypadku zaktualizujemy ceny w kosztorysie przed zapisaniem wykonanych robót. Jeśli jednak z jakichś powodów chcemy zmienić ceny w robotach już rozliczonych. to ceny mogą się zmienić. 328. Jeśli inwestycja trwa dłuższy czas.

ale również na widok Przedmiar. Okno ustawiania sposobu przyporządkowania obmiarów wykonanym robotom. można wykonać operację. Program do kosztorysowania 343 . Wykonanie tego polecenia ma wpływ nie tylko na widok wykonanych robót. zaznaczamy opcję Wstawiane tylko sumy.12) jest większy niż obmiar zaplanowany(144. Obmiar wykonanych robót w pozycji 81 (146. gdy chcemy. aby w kolumnie „Opis i wyliczenia” w widoku Przedmiar zniknęło szczegółowe rozbicie. Do tego służy polecenie Wykonane roboty jako obmiary z menu Roboty. 330. Rys.77). Działanie tych opcji najlepiej będzie pokazać na przykładzie. Rys. z którego brany jest obmiar (lista Okresy wykonania robót:). 329) zaznaczamy okres wykonania robót. 329. Okno określania opcji tego podstawiania (rys. która pod obmiary pozycji podstawi obmiary faktycznie wykonane. a pojawiła się całkowita suma obmiarów.Obmiary równe wykonanym robotom Jeśli po wykonaniu robót obmiary rozliczone różnią się od obmiarów założonych.

344 NORMA PRO . 329 zaznaczono I kwartał 2002. W oknie z rys. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I i II kwartale. 333. na dole widok przedmiar. Jeśli w oknie opcji wybierzemy I kwartał 2002. Rys. to obmiar pozycji przyjmie wartość obmiaru wykonanego w tym kwartale.Rys. 331. Zaznaczona opcja Wstawiane tylko sumy. W oknie z rys. 332. Rys. Jeśli zaś zaznaczymy oba kwartały. 329 zaznaczono I kwartał 2002 i II kwartał 2002. W grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczona opcja Pozostaw zaznaczone. Jako obmiar pozycji został przyjęty obmiar wykonany w I kwartale. to obmiar pozycji będzie miał wartość wykonaną w obu kwartałach. Pozycja 81 w widoku Przedmiar. Na górze widok wykonanych robót.

wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy Rys. Rys. gdy zaznaczono opcję Usunąć wszystkie na górze w widoku wykonanych robót. okresy rozliczeniowe znikną z widoku wykonanych robót. gdzie zniknęły szczegóły wyliczeń obmiaru. a z widoku Przedmiar – zniknie szczegółowe rozpisanie obmiarów. 335. 334.Jeśli w grupie ‘Okresy wykonania’ zaznaczymy opcję Usunąć wszystkie. wyczyszczona opcja Wstawiane tylko sumy. Widok wykonanych robót. Pozycja 81. Program do kosztorysowania 345 . Rys. Widok wykonanych robót. na dole w widoku Przedmiar. 336. Widok Przedmiar.

17. Rys. w którym najczęściej pracujemy i został opisany w rozdziale EKRAN GŁÓWNY I OPCJE KOSZTORYSU. Taka postać kosztorysu może być bardziej zrozumiała dla in- 346 NORMA PRO . Każdy z widoków służy do obejrzenia kosztorysu pod innym kątem oraz posiada specyficzne narzędzia pozwalające na wykonywanie różnych operacji.m. Opisy poniżej wymienionych widoków dotyczą ich ustawień domyślnych. Kosztorys jest przedstawiony w innym układzie. Widok. Każda pozycja jest podsumowana i obliczone są dla niej narzuty.”. „Nakłady”. 337).. „Opis”. „j. „Koszt jedn. „Cena jedn. Ilość. Widok Kosztorys Widok Kosztorys dla kosztorysu zwykłego jest podstawowym widokiem. rodzaj i kolejność wyświetlanych kolumn można zmienić na karcie ‘Opcje kolumn’ w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU). WIDOKI Kosztorys możemy oglądać w różnych widokach. „Podstawa”.”. „Ilość” i „Wartość”. Jeśli jednak pracujemy w innym typie kosztorysu. w kosztorysie inwestorskim. 337. widok Kosztorys będzie różny od wcześniej opisanego (rys. który aktualnie znajduje się na ekranie można wydrukować na drukarce używając polecenia Drukuj… z menu Plik (patrz rozdział WYDRUK KOSZTORYSU). a tabela zawiera kolumny „Lp”. Kosztorys inwestorski w widoku Kosztorys.

aby przejść do widoku Kosztorys. który nie zawsze jest dobrze zaznajomiony z tajnikami kosztorysowania. 338. znajdującym się na głów- Rys. Wstaw pracę ruszto- Program do kosztorysowania 347 . Aby przejść do tego widoku. Kosztorys w widoku Wprowadzone pozycje. bez wyodrębniania elementów RMS. Zawiera przyciski Wstaw dział.westora. opis. z menu Widok wybieramy polecenie Wprowadzone pozycje lub klikamy na przycisku nym pasku narzędzi. jak widoku Kosztorys. z menu Widok wybieramy polecenie Kosztorys lub klikamy na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Wstaw pozycję. podstawę wyceny. Pasek narzędzi tego widoku jest prawie taki sam. Jeśli jesteśmy w innym widoku lub zestawieniu. jednostkę miary obmiaru i wielkość obmiaru. Widok Wprowadzone pozycje Jeśli chcemy obejrzeć tylko wprowadzone pozycje. możemy skorzystać z widoku Wprowadzone pozycje. W oknie widoku wprowadzonych pozycji mamy podane następujące informacje o pozycji: numer.

339. nie są dostępne. jak również polecenia menu związane z nimi. Widzimy na nim uszere- 348 NORMA PRO . Wstaw koszty transportu oraz pole wprowadzania obmiaru i numeru grupy rusztowań (patrz rozdział EKRAN GŁÓWNY KOSZTORYSU.” pojawią się „Cena jedn”. zawarte w menu RMS. Widok Działy kosztorysu Widok Działy kosztorysu wywoływany z menu Widok (lub kliknięciem na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi) służy do przejrzenia kosztorysu pod kątem zdefiniowanych działów. Jeśli wybierzemy widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu inwestorskiego lub kalkulacji uproszczonej. 339). dwukrotnie klikamy w jej obszarze lub z menu Pozycja wybieramy polecenie Zmień pozycję. podrozdział Pasek narzędzi widoku Kosztorys).wań. obm. Rys. Jeżeli chcemy wprowadzić jakieś zmiany do pozycji. „Ilość” i „Wartość” (rys. Wszystkie inne polecenia dotyczące pozycji są takie same jak dla widoku Kosztorys. zmienią się pokazywane kolumny: za kolumną „Jedn. Widok Wprowadzone pozycje dla kosztorysu tworzonego w kalkulacji uproszczonej lub kosztorysu inwestorskiego. Przyciski dotyczące elementów RMS.

przy pomocy którego jest wyliczany obmiar. Aby go wywołać. opisem. 341) widzimy wyszczególnione pozycje z numerem. Program do kosztorysowania 349 . Na pasku narzędzi znajdują się przyciski umożliwiające wstawienie nowej pozycji oraz przyciski obsługujące edycję obmiarów. Widok Działy kosztorysu.gowane i ponumerowane działy wraz z nazwą i zakresem należących do możemy zdefinich pozycji. Na ekranie widoku Przedmiar (rys. w kolumnie „Razem”. Dodatkowo mamy kolumnę „Poszcz”. wyświetlany jest obmiar sumaryczny. W menu Pozycja i RMS polecenia dotyczące operacji na pozycjach i elementach RMS nie są dostępne. w której umieszczane są wartości wyrażeń i sum częściowych. należy z menu Widok wybrać polecenie Przedmiar lub kliknąć na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Kliknięciem na przycisku Wstaw dział niować nowy dział. umożliwiając rozpisanie wszystkich składników wpływających na ich wartość oraz wprowadzenie komentarzy określających. z czego dane wyliczenie wynika. 340. Widok Przedmiar Widok Przedmiar służy do oglądania i szczegółowej edycji obmiarów deklarowanych w kosztorysie. Rys. podstawą wyceny. jednostką miary obmiaru i wyrażeniem. Na końcu.

350 NORMA PRO . Trzy pierwsze przyciski umożliwiają wstawienie działu. Opis obmiaru edytujemy bezpośrednio w kosztorysie. ♦ Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. W ten sam sposób wchodzimy w edycję wiersza obmiaru. wybranie miejsca wstawiania pozycji i wstawienie pozycji. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. ♦ Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze. Kosztorys w widoku Przedmiar. Następne przyciski służą do edycji obmiarów. 341. funkcji matematycznych. ♦ Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. dwukrotnie na nim klikając.Rys. ♦ Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru.

czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. wskazanie typu bieżącego wiersza obmiaru (Typ) oraz pozwala na zdefiniowanie i wstawienie stałych (Definicje stałych… i Wstaw stałą). Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. Wstaw wiersz przed). przyporządkowanie wariantu (Ustaw wariant…). czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). ♦ Przycisk Suma częściowa wskazuje. ♦ Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. wstawienie symbolu sumy częściowej (Wstaw sumę częściową). czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). ♦ Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. określenie klucza lokalizacji. W menu głównym widoku Przedmiar pojawia się nowe menu: Obmiar. ♦ Przycisk Komentarz wskazuje. Widok Narzuty kosztorysu Widok Narzuty kosztorysu ułatwia obejrzenie kosztorysu pod kątem struktury narzutów. ♦ Przycisk Wyrażenie wskazuje. jak również umożliwia dodawanie i usuwanie narzutów Program do kosztorysowania 351 . zapamiętanie nowego wzoru (Zachowaj wzór…). jeśli włączymy opcję harmonogramowania (Klucz lokalizacji…).♦ Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. zaimportowanie obmiarów z innych programów i ustawienie odpowiednich połączeń (Import obmiarów…) oraz aktualizowanie obmiarów w kosztorysie wg tych połączeń (Aktualizuj…). czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową. znacznika końca obliczeń pomocniczych (Wstaw koniec obl. wstawienie wzoru do obmiaru (Wstaw wzór…). ♦ Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. pomocniczych). Większość jego poleceń odpowiada przyciskom z paska narzędzi i umożliwia wstawienie nowego wiersza (Wstaw wiersz. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie.

gdy wybierzemy dział – narzuty kosztorysu nie będą dostępne. a za nim przyciski służące do dodania nowego i usunięcia już istniejącego narzutu .oraz zmianę ich danych. Dostępne do edycji są tylko obszary tych narzutów. Ta sama sytuacja będzie miała miejsce. Nowy narzut dodajemy po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na wierszu. W polu Wybór działu kosztorysu możemy wybrać cały kosztorys. za którym ma się znaleźć i wybraniu polecenia Dodaj narzut… Polecenie to dostępne jest również w menu Narzuty. W okienku widoku. nie możemy natomiast zmienić ani dodać narzutu na cały kosztorys. I tak. ponieważ nie mają żadnego wpływu na wartości narzutów działu. Kosztorys w widoku Narzuty kosztorysu. na pasku narzędzi z lewej strony znajduje się pole Wybór działu kosztorysu. jeśli oglądamy narzuty pozycji. dział (jeśli w opcjach kosztorysu zadeklarowaliśmy istnienie narzutów indywidualnych w działach i zostały one zdefiniowane) lub pozycję (jeżeli narzuty liczone są pozycjami i określiliśmy indywidualny narzut na niektóre pozycje). W oknie widoku narzutów każdy element kosztorysu (dla którego określono narzuty) ma swój obszar z wyświetlonymi wierszami reprezentującymi zdefiniowane narzuty. gdy usuwamy narzut. to możemy dla niej zmienić indywidualny narzut w dziale. 342. narzuty wspólne działów. Pole Wybór działu Rys. Do edycji narzutu przechodzimy po dwukrotnym kliknięciu na jego wierszu lub po zaznaczeniu go i wybraniu polecenia Zmień narzut… z menu Narzuty. Podobnie postępujemy. które wpływają na narzuty wybranego elementu kosztorysu. wywołując tylko polecenie Usuń narzut… 352 NORMA PRO .

przejście do widoku narzutów – . który wywołujemy z menu Widok (lub kli) zobaczymy podsumowanie całego kosztorysu kamy na przycisku ze wszystkimi narzutami. Podsumowanie kosztorysu. Program do kosztorysowania 353 . Okno podsumowania posiada przyciski pozwalające na: odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich – . odliczenie materiałów . które dają się zaznaczyć przerywaną linią można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja.Widok Podsumowanie kosztorysu W widoku Podsumowanie. 343. Rys. wartościami pozycji uproszczonych (kolumna „Uproszczone”) oraz z kosztami robocizny. materiałów i sprzętu. Wiersze. dopasowanie kosztów robocizny do zainwestora w podsumowaniu – .W łożonej wartości kosztorysu – polu ze strzałką nazwanym Wybór działu kosztorysu możemy wybierać podsumowanie całego kosztorysu lub interesujących nas działów.

Odpowiednikiem polecenia Ceny jest przycisk znajdujący się na pasku narzędzi. które ceny nas interesują polecenie Robocizna. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. a następnie w zależności od tego. Sprzęt lub Wszystkie. według wartości lub według grup. a przy pomocy przycisków można wykonać sortowanie. ♦ Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. ♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. ♦ Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. Edycja cen materiałów. alfabetycznie według nazw. Materiały. 344. wyszukiwanie i przełączenie się na inne widoki. w których występuje zaznaczony element. Edycja cen sprzętu. materiałów i sprzętu. Ceny elementów RMS można edytować bezpośrednio w oknie widoku cen. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. Widok wszystkich cen. ♦ Przyciski Edycja cen robocizny.Przegląd i edycja cen w kosztorysie Jeśli chcemy obejrzeć kosztorys pod kątem cen. 354 NORMA PRO . z menu Widok wybieramy polecenie Ceny. Rys.

nakładu. Aby przejść do widoku skróconego. należy kliknąć na przycisku dującym się na pasku narzędzi głównych. Widok skrócony widoku Kosztorys. ile faktyczne wierszy zajmują. formą przedstawienia kosztorysu. Jeśli chcemy poprawić jakąś cenę. działu) w tym widoku wyświetlane są tylko w jednym wierszu. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. poprawiającą czytelność i ułatwiającą manipulowanie jego elementami. 345. Widok skrócony można stosować. Dane elementu (pozycji. znaj- Program do kosztorysowania 355 . niezależnie od tego. dwukrotnie klikamy na pozycji ją zawierającej i w oknie danych RMS. Widok skrócony Widok skrócony jest bardzo wygodną. Rys. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych.♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. w polu cena wpisujemy właściwą wartość.

Są to widoki Wykonane roboty. ♦ Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. pokazywane są tylko niezerowe roboty. ♦ Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym. W wyżej wymienionych widokach znajdują się przyciski. której włączenie powoduje wyświetlenie w formie liczbowej procentu wykonanych robót. ♦ Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. W górnej części drzewa znajduje się dodatkowa opcja %. które w formie małych wykresów kołowych przedstawiają procent wykonanych robót w danym okresie rozliczeniowym. gdy w opcjach kosztorysu. Rachunek ilościowy i Zbiorczy rachunek ilościowy. do którego przechodzimy po wybraniu sekwencji poleceń Wykonanie robót | Wykonane roboty z menu Widok (rys. Drzewo elementów kosztorysu jest teraz przedstawione w trochę innej postaci. Widok Wykonane roboty Wszystkie operacje rozliczania wykonanych robót przeprowadzamy w widoku Wykonanie robót. 356 NORMA PRO . W oknie wykonanych robót na pasku narzędzi znajdują się następujące przyciski: ♦ Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. Jeśli przycisk jest wciśnięty. na karcie ‘Opisy’ zaznaczono opcję Rozliczanie wykonanych robót. Widoki te są dostępne tylko wtedy. Poszczególne pozycje i działy mają z lewej strony ikony. przy pomocy których można przejść do innych widoków oraz pola wyboru okresów rozliczeniowych i terminów wykonanych robót.Widoki Wykonanie robót Na widok Wykonanie robót (z menu Widoki) składają się widoki związane z wprowadzaniem i rozliczaniem wykonanych robót. 346).

♦ Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. w kolumnie „Razem” – całkowita ilość Program do kosztorysowania 357 .Okno widoku Wykonanie robót. dla których wprowadzono wykonanie robót. W kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” pod opisem pozycji wyświetlona jest wyrażenie opisujące wykonaną ilość. z której wybrać można Wszystkie okresy obrachunkowe i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane we wszystkich okresach lub inny okres i wtedy zobaczymy pozycje rozliczane w tym właśnie okresie.♦ Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. Pole Okres rozliczeniowy służy do wyboru pokazywanego na ekranie okresu rozliczeniowego. W oknie rozliczeń pokazywane są kolumny i dane opisane poniżej. Po kliknięciu na strzałce ukaże się lista zadeklarowanych okresów. 346. Oprócz przycisków na pasku umieszczone jest pole umożliwiające wybór widocznych na ekranie okresów. Rys. W wierszu pozycji. pod jej numerem katalogowym umieszczonym w kolumnie „Za okres” widnieją terminy kolejnych okresów. ♦ Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. w kolumnie „Ilość” – ilość wykonanych robót.

Wpisanie daty nie mieszczącej się w zadeklarowanych okresach spowoduje wyświetlenie komunikatu o błędzie. • „Nazwa elementu”– nazwa (opis) pozycji. Rys. a pod nią.całkowita” – całkowita ilość robót do wykonania. 358 NORMA PRO . za liczbą musimy wpisać znak %.” – numer pozycji. Po dwukrotnym kliknięciu w kolumnie „Wyliczenie wykonanych robót” możemy wprowadzać i edytować obmiar wykonanego dla wybranej pozycji w wybranym okresie rozliczeniowym. w wierszu „Razem wykonano”. ilość wykonanych robót narastająco. Widok Rachunek ilościowy. Dwukrotne kliknięcie na nazwie okresu rozliczeniowego w kolumnie „Za okres” umożliwia wybór podokresu lub edycję terminu wykonanych robót. Widok ten został pokazany na rys. Jeśli w okresach rozliczeniowych zostały określone ich terminy. Jeśli obmiar wprowadzamy jako procent całości. to do pola tego można wpisać datę. 347. Edycję terminów i ilości wykonanych robót przeprowadzamy bezpośrednio w wierszu rozliczenia.m” – jednostka obmiaru. Widok Rachunek ilościowy Widok Rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty. Zaznaczony wiersz (wiersze) rozliczenia można usunąć kliknięciem na przycisku lub wywołując polecenie Usuń wiersz z menu Roboty. • „Il. • „j. 347. Na widoku mogą zostać pokazane następujące kolumny: • „Lp.do wykonania.

które reprezentują interesujące nas wielkości. • „Cena w okresie obrach.” – wartość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy Widok Zbiorczy rachunek ilościowy wybieramy z menu Widok | Wykonane roboty.” – ilość wykonanych robót w wybranym okresie rozrachunkowym. można również modyfikować obmiary. wykonana” – wartość wszystkich wykonanych robót. Te. w okresie obrach. • „Wart.• „Cena” – aktualna cena jednostkowa. można dołączyć do widoku w oknie opcji wyświetlania kosztorysu (karta ‘Opcje kolumn’).do wykonania” – ilość pozostała do wykonania. W widoku tym. • „Wart.wyk. ponieważ pole Obmiar wykonanych robót jest aktywne.całkowita – całkowita wartość pozycji w aktualnych cenach.wyk.poprzednio” – wartość robót wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych. • „Il. do wykonania” – wartość pozostała do wykonania. Na ekranie nie są pokazane wszystkie opisane wyżej kolumny. • „Wart. • „Wart. • „Il. Na widoku pokazane są wartości wykonanych robót dla wszystkich działów oraz podsumowanie kosztorysu dla wybranego okresu rozrachunkowego. wykonana” – ilość wszystkich wykonanych robót . • „Il. • „Il. Program do kosztorysowania 359 . • „Wart. w wybranym okresie rozliczeniowym. • „Zaawansowanie%” – procent zaawansowania robót.”– cena w bieżącym okresie rozrachunkowym. w okresie obrach.poprzednio” – ilość wykonana w poprzednich okresach rozrachunkowych (bez bieżącego).

”. W drzewie widać grupy wariantów oraz jako gałęzie – poszczególne warianty wraz z informacją o wartości kosztorysu i o procencie podwyższenia czy obniżenia wartości w stosunku do wybranego wariantu (rys. „Nazwa” oraz „Wart. wybierać warianty aktywne. edytować. usuwać. Wraz ze zmianą widoku w menu głównym zostanie dodane menu Warianty z poleceniami umożliwiającymi wykonywanie różnych operacji na wariantach. wykonana”.Rys. Po wywołaniu polecenia Warianty danych z menu Widok pokaże się okno z drzewem wariantów. dodawać nowe warianty. Domyślnie na widoku wyświetlone są kolumny „L.wyk. „Wart. Widok wariantów pojawia się obok. „Wart. Korzystając z karty ‘Opcje kolumn’ opcji wyświetlania kosztorysu można do widoku dołączyć kolumny „Wart. 360 NORMA PRO . łączyć ze sobą grupy wariantów i wyszukiwać warianty optymalne. „Wart. do wykonania” i „Zaawansowanie%” Widok Warianty danych W widoku Warianty danych możemy przeglądać. 349). kosztorysowa”.p.poprz”. 348. a nie zamiast aktualnie wyświetlonego widoku. Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. w okresie obrachunkowym”.

z menu Warianty wybieramy polecenie Prezentacja wariantów… i w wyświetlonym oknie zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. jako wartość. wtedy dla innych wariantów pojawią się znaki lub w różnych kolorach (wariant bukowy jest tańszy o 0. Oznaczenie wariantów Symbole umieszczone z lewej strony nazw wariantów informują. Domyślnie. Aktywacja wariantów Dany wariant aktywujemy kliknięciem na jego nazwie. Domyślnie w drzewie wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. że z lewej strony wszystkich aktywnych wariantów pojawi się symbol . znak plus – że jest równa tej wartości. Program do kosztorysowania 361 . Znak minus . Jeśli na przykład wybierzemy parkiet jesionowy.7 %). 349. to z lewej strony nazwy jesionowy pojawi się znak . do której wykonuje się porównanie jest wartość kosztorysu.Rys. Jak widać na rys. czy i w jakim zakresie wartość kosztorysu dla aktualnie wybranego wariantu różni pokazuje. 349. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. Kolor znaków plus i minus zależy od tego. w jakim zakresie plasuje się obliczona różnica. Widok Warianty danych. że wartość się od założonej wartości kosztorysu. że jest większa a znak kosztorysu jest mniejsza od założonej. zaś kolor symbolu – w jakim zakresie procentowym się mieści. a z prawej w nawiasach – wartość kosztorysu dla tego wariantu. co oznacza.

w grupie ‘Wartość kosztorysu’ decydujemy. Domyślnie w drzewie wariantów wyświetlane są warianty zdefiniowane globalnie. Dla symbolu możemy wybrać. maksymalna czy określona wartość kosztorysu. W oknie z rys.Opis symboli wraz i z informacją o zakresach zostanie wyświetlony po wywołaniu polecenia Prezentacja wariantów… z menu Warianty. 350. które spełniają warunki narzucone na wartość kosztorysu. W części ‘Przeszukiwane warianty grup’ z listy znajdującej się z lewej strony przenosimy do prawej listy te grupy wariantów. 351. W polach od i do wpisujemy procent zmniejszenia lub zwiększenia wartości. Opis symboli występujących w drzewie wariantów. Rys. czy ma obrazować wartość kosztorysu czy też dokładnie określoną wartość. jaki związany jest z danym symbolem. zaznaczamy opcję Pokazywane lokalne grupy wariantów. 362 NORMA PRO . Wyszukiwanie najlepszych wariantów Polecenie Znajdź warianty z menu ‘Warianty’ umożliwia znalezienie i aktywowanie tych wariantów. Jeśli chcemy mieć widoczne wszystkie warianty. wśród których szukamy wariantów optymalnych. czy kryterium wyboru ma być minimalna.

351. Rys. Do tego celu służy polecenie Warianty użyte w… z menu Warianty. w których dana grupa była użyta.Rys. Program do kosztorysowania 363 . można je połączyć w jedną grupę. Łączenie wariantów Jeśli w kosztorysie wystąpią grupy wariantów. Jeśli na przykład mamy warianty parkietów: „jesionowy”. które się wzajemnie uzupełniają. w których była użyta grupa wariantów ‘Okładziny’. 352. w których został użyty dany wariant Jeśli w drzewie klikniemy na grupie wariantów. Lista pozycji. „dębowy” i „bukowy” w grupie „Parkiet” i klepkę „Klon” i ”Buk” w grupie „Klepka”. dla których jest spełniony warunek określony w grupie ’Wartość kosztorysu’.Określanie warunków wyszukiwania wariantów. to do grupy „Parkiet” można dołączyć wariant „Klon” z grupy „Klepka”. Po kliknięciu na OK w kosztorysie zostaną przeszukane grupy znajdujące się na prawej liście i uaktywnione te warianty. Lista elementów. możemy obejrzeć listę pozycji (lub działów).

Na rysunku z prawej do grupy Parkiet dołączono wariant klon. usunąć lub jak przyporządkować je sobie nawzajem. Łączenie wariantów. a wariant Buk powiązano z wariantem bukowy. a w grupie Parkiet znajdzie się dodatkowo wariant Klon. 353. Rys. Do grupy Parkiet zostanie dołączona grupa Klepka. Wzajemną odpowiedniość wariantów uzyskujemy klikając na nazwie wariantu w lewym polu i na równoważnej mu nazwie wariantu w prawym polu. w którym decydujemy. zostanie pokazane okno. Jeśli warianty w grupach się różnią. które warianty dodać. 364 NORMA PRO . Po takim połączeniu zniknie grupa Klepka. należy wybrać polecenie Połącz grupy wariantów… z menu Warianty ((lub w oknie Ustawienie wariantu kliknąć na przycisku Dołącz inne).Aby połączyć warianty.

wyświetlić tabelę elementów scalonych. do- Program do kosztorysowania 365 . materiałów inwestora. statystykę oraz listę pozycji.” – ilość materiału wykonawcy. „Grupa” – grupa materiałowa.18. gdy dwukrotnie klikniemy na nagłówku zestawienia lub gdy z menu Opcje wybierzemy polecenie Wyświetlania… Te wiersze zestawień. do której zaliczyliśmy materiał. Zestawienie materiałów. W oknie zestawienia znajduje się informacja o kolejnych materiałach umieszczona w następujących kolumnach: „Lp” – liczba porządkowa.” – cena jednostki materiału. „Ilość” – potrzebna ilość materiału. „Il wyk. robocizny.m. „Cena jedn. „Nazwa” – nazwa materiału. To. Zestawienie materiałów Okno zestawienia materiałów otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Materiały z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi. Każde zestawienie daje się obejrzeć tak. które kolumny mają być widoczne w zestawieniu ustawia się w opcjach wyświetlania. 354. Okno opcji otwiera się. „Il inw. „Wartość” – wartość materiału. Jeśli w opcjach kosztorysu ustawione były ceny dostawcy. „J.” – ilość materiału inwestora. które dają się zaznaczyć można skopiować do Schowka poleceniem Kopiuj z menu Edycja. jak będzie wydrukowane (polecenie Podgląd wydruku…) oraz wydrukować na drukarce. ZESTAWIENIA W programie Norma Pro można wykonać zestawienia materiałów.” – jednostka miary. sprzętu. Rys.

♦ Przycisk Pozycje zawierające RMS. w którym można wybrać dział kosztorysu. ♦ Przycisk Usuń element. ♦ Pole Wybór działu kosztorysu. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Zestawienie sprzętu działami. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. „Cena dostawcy”. 366 NORMA PRO . ♦ Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. ♦ Przycisk Materiały inwestora. ♦ Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. sprzętu. materiałów inwestora) w nim występujących. ♦ Przycisk Zestawienie robocizny działami. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym.datkowo zobaczymy kolumny „Dostawca”. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. ♦ Przycisk Połącz RMS-y. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. w których występuje dany element. ♦ Przycisk Zestawienie materiałów działami. Na górze okna umieszczony jest pasek narzędzi. na którym znajdują się pola i przyciski służące do manipulowania materiałami oraz do przełączania na inne zestawienia. a co za tym idzie zestawienie materiałów (robocizny. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. do których należą. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. w których występuje. „Rabat maksymalny” i „Rabat dostawcy”.

materiałów inwestora). tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Program do kosztorysowania 367 . według wartości. w którym można wybrać okres rozliczeniowy.♦ Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. które teraz zawiera następujące polecenia: ♦ Zmień RMS… – umożliwiające zmianę danych wyróżnionego elementu lub nawet zamianę na inny element. sprzętu. ♦ Usuń RMS – umożliwiające usunięcie wyróżnionego elementu) ♦ Połącz RMS… – przy pomocy którego można połączyć wyróżniony element z innym pokazanym na liście. ♦ Stawka kosztów transportu… – pozwalające na określenie kosztów transportu dla materiałów zaznaczonych lub należących do konkretnej grupy w przypadku. dostępne stanie się polecenie Zmień grupę materiałową…. dla którego zostanie wyświetlone zestawienie materiałów (robocizny. przy pomocy którego można je przyporządkować wybranej grupie materiałowej. W menu głównym zmienia się zawartość menu RMS…. ♦ Przycisk Całość inwestora.. ♦ Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. gdy koszty transportu są doliczane do ceny jednostkowej. Jeśli zaznaczymy kilka materiałów. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilość materiału. ♦ Pole Okres rozrachunkowy. dostawców i indeksów u dostawców. alfabetycznie według nazw. ♦ Ilość inwestora… – pozwalające na edytowanie ilości materiałów inwestora. według grup.

♦ Sortowanie – pozwalające wyświetlać elementy według indeksów. kartoteki RMS lub innego kosztorysu i ewentualne zastąpienie wybranym elementem elementu wyróżnionego. 368 NORMA PRO . zostaje uaktywnione pole wyboru Okresy rozrachunkowe i wtedy można wykonać zestawienie dla konkretnego okresu lub dla wszystkich okresów rozliczeniowych. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). wartości i grup. Zawiera ono dodatkowe informacje interesujące inwena przycisku stora i wykonawcę: obmiar (kolumna „Obmiar”). z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Jeśli w kosztorysie zdefiniowane zostały okresy rozliczeniowe. Szczegółowe zestawienie materiałów Okno szczegółowego zestawienia materiałów (rys. niezerowymi lub wszystkich. normę zużycia („Norma”).”) i wartość materiału („Wartość”).♦ Lista pozycji… – umożliwiające wyświetlenie listy pozycji. ♦ Dodaj do cennika – umożliwiające dodanie elementu do wybranego lub aktualnego cennika ♦ Dodaj do kartoteki RMS – służące do dodania elementu do kartoteki RMS.mat. ilość („Ilość”). 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Szczegółowe zest. wystarczy kliknąć ). wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). w których element występuje. W kolumnie „Nazwa” umieszczona jest nazwa elementu. a pod nią spis pozycji. nazw. ♦ Szukaj i zastąp RMS… – pozwalające na przeszukanie cenników. do których należy dany element. Zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. ♦ Selekcja – umożliwiające wybranie elementów z cenami zerowymi. cenę jednostkową („Cena jedn. Dwukrotne kliknięcie na wierszu elementu zawierającego daną cenę spowoduje przejście do okna edycji odpowiadającego mu nakładu. Szczegółowe zestawienie materiałów można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu.

wystarczy kliknąć na przycisku ). cenach i wartości. to uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu uporządkowane poddziałami. Zestawienie materiałów działami Okno zestawienia materiałów działami (rys. Rys. Materiały inwestora Jeśli w oknie zestawienia materiałów klikniemy na przycisku lub z menu Widok wybierzemy polecenia Zestawienia RMS| Materiały inwestora. pokaże nam się okienko.Pasek narzędzi i polecenia menu dotyczące podświetlonego elementu są takie same. Przyciski paska narzędzi i polecenia menu RMS są takie same. Pozostałe kolumny mają znaczenie takie same jak dla normalnego zestawienia materiałów. jak dla zwykłego zestawienia materiałów. materiał. w którym wyszczególnione będą materiały inwestora wraz z informacją o ich ilości. Program do kosztorysowania 369 . W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. Okno szczegółowego zestawienia materiałów. 355. 355) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. w których działach materiał ten występuje. Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu zawierającego poddziały. jak dla zwykłego zestawienia. w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS.

356. W kolumnie „Nazwa” oprócz nazwy materiału znajduje się informacja. w których okresach rozliczeniowych materiał był rozliczany i w jakiej ilości został zużyty. Zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych. Za nazwami okresów wyświetlane są dwa wiersze „Razem użyto” i „Pozostało” z podsumowaniem zużycia i pozostałą ilością materiału. Zestawienie materiałów w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia materiałów w okresach rozliczeniowych (rys. 357) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. materiał.Rys. Zestawienie materiałów działami. 357. 370 NORMA PRO . w okresach z menu Widok Rys.

znaj- Rys. Zestawienie robocizny Zestawienie robocizny możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia RMS | Robocizna z menu Widok lub kliknięciu na przycisku dującym się na głównym pasku narzędzi (rys. 358). „Jm”. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu. 359) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Okno zestawienia robocizny jest bardzo podobne do okna zestawienia materiałów i zawiera te same pola i przyciski. Zestawienie robocizny można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. 358. Okno zestawienia robocizny. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). wystarczy kliknąć na przycisku ). Zestawienie robocizny działami Okno zestawienia robocizny działami Rys. „Nazwa”. uzyskamy zestawienie materiałów dla tego działu. „Cena jedn. „Ilość”.” i „Wartość”. natomiast pokazywane są tylko kolumny „Lp”. przejdziemy do okna edycji danych elementu mu odpowiadającego. Program do kosztorysowania 371 . robocizny w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS.Jeśli w polu Wybór działu kosztorysu wybierzemy nazwę działu.

360) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych.Rys. 360. Zestawienie robocizny działami. Zestawienie robocizny w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia robocizny w okresach rozliczeniowych (rys. Zestawienie sprzętu Zestawienie sprzętu możemy uzyskać po wybraniu polecenia Zestawienia znajdującym RMS | Sprzęt z menu Widok lub kliknięciu na przycisku się na pasku narzędzi. robocizny w okresach z menu Widok Rys. 372 NORMA PRO . 359. Okno zestawienia wygląda tak samo jak okno zestawienia robocizny.

wystarczy kliknąć na przycisku ). Program do kosztorysowania 373 . 362) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS| Zest. Okno zestawienia sprzętu. przejdziemy do okna edycji danych odpowiadającego mu sprzętu. 362. Rys. Zestawienie sprzętu można uzyskać dla całego kosztorysu lub dla konkretnego działu. sprzętu w działach z menu Widok (jeśli już jesteśmy w oknie zestawienia elementów RMS. Zestawienie sprzętu działami.Rys. 361. wystarczy tylko w polu Wybór działu kosztorysu wybrać z listy Cały kosztorys lub nazwę działu (poddziału). Zestawienie sprzętu działami Okno zestawienia sprzętu działami (rys. Jeśli w zestawieniu dwukrotnie klikniemy na wybranym wierszu.

„T”. zaś „wart. ”il. 363) otrzymamy po wybraniu poleceń Zestawienia RMS | Zest. W tabeli znajdują się następujące kolumny: „Nazwa”. to będą one widoczne tylko w tabeli elementów scalonych. w której wyświetlona jest nazwa działu.” – wartość jednostki. „Dpr” i „Z” (i inne) opisują narzuty zdefiniowane w działach w danym kosztorysie (indywidualne lub wspólne).el.” – liczbę jednostek elementarnych. materiałów i sprzętu. sprzętu w okresach z menu Widok Rys. pokazuje podsumowanie kosztorysu.el. 364).” – jednostkę miary elementu. „Materiały” i „Sprzęt”. „Kp”.j. 363. W takim przypadku informuje ona nas. „RAZEM” zawiera koszty sumaryczne w dziale.j. Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych. „Kz”. w których pokazana jest wartość robocizny. Do zestawienia elementów scalonych przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Tabela elem. scalonych z menu Widok lub kliknięciu na przycisku znajdującym się na głównym pasku narzędzi (rys. „j. jak kształtują się koszty działów lub całego kosztorysu na wcześniej zdefiniowaną jednostkę przeliczeniową. Dla wszystkich 374 NORMA PRO . „Robocizna”. Tabela elementów scalonych Tabela elementów scalonych w nieco inny sposób niż widok Podsumowanie.Zestawienie sprzętu w okresach rozliczeniowych Okno zestawienia sprzętu w okresach rozliczeniowych (rys. Jeśli dla działów lub dla kosztorysu wprowadziliśmy parametry ekonomiczno-techniczne.el.

przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. gdy wartość pozycji jest mniejsza niż wartość wyliczona z RMS-ów. przejdziemy do okna edycji narzutów na ten dział. Jeśli pozycja została uproszczona. w kolumnie tej wyświetlana jest wartość pozycji uproszczonej. Pełna tabela elementów scalonych. karta ‘Widok zestawień’. Jeśli w tabeli dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. z uwzględnieniem poddziałów lub bez nich. to kolumna ta jest pusta. w kolumnie „Uproszczone” zostanie wyświetlona różnica między tymi wartościami. bo na przykład jest wstawiana z cennika pozycji. Jeśli w kosztorysie znajdują się pozycje uproszczone. Różnica ta może być ujemna. a wartością tej samej pozycji wyliczonej na podstawie RMS-ów wchodzących w jej skład. W przypadku gdy cena jednostkowa pozycji nie jest wyliczona z cen RMS-ów ale wartość pozycji jest inna niż wynikająca z wyliczenia. 364. a jej cena jednostkowa wyliczana jest z cen RMS-ów (zaznaczona opcja wylicz z cen jednostkowych RMS na karcie ‘Ceny jednostkowe’ danych pozycji). Program do kosztorysowania 375 . Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu.działów wszystkie kolumny są podsumowane w wierszu „RAZEM netto”. W wierszu „RAZEM brutto” i kolumnie „RAZEM” znajduje się wartość całego kosztorysu. Rys. co deklarujemy w opcjach kosztorysu. grupa ‘Tabela elementów scalonych’. w której wyświetlona jest różnica między wartością pozycji uproszczonej. Tabelę elementów scalonych można pokazać w postaci pełnej lub bez danych o jednostkach elementarnych. Za wierszem tym w kolejnych wierszach kolumny „RAZEM” wyświetlone są wartości narzutów na cały kosztorys. pojawia się kolumna „Uproszczone”. Jeśli pozycja nie posiada wyszczególnionych RMS-ów.

wartości RMS z uwzględnieniem narzutów (R+narzuty. które wywołujemy poleceniem Pozycje z menu Widok | Zestawienia. „C. jak na rys. Rys. 376 NORMA PRO ..j. Dwukrotne kliknięcie na wierszu pozycji poza kolumną „Opis” przeniesie nas do okna edycji pozycji. sortować pozycje według różnych kolumn (przycisk ).j.j. S+narzuty) lub bez. M+narzuty. Dzięki możliwości sortowania według każdej kolumny. 365. W oknie takim. dla którego zestawienie jest wykonane. „C. „Rusztowania” i „Wariant danych”. „Cena jedn. łatwo w zestawieniu wyłapać nieprawidłowości występujące w kosztorysie.S” i „C. W miarę potrzeby można wyświetlić dodatkowe kolumny: „Klucz wykonawczy”. pokazać wszystkie pozycje lub tylko te z cenami zerowymi lub niezerowymi (przycisk ). „Narzuty” (wartości narzutów). „C. przyporządkować pozycję do wariantu (przycisk ) oraz wybrać aktywny wariant (przycisk ). Zestawienie pozycji w dziale PARTER.Zestawienie pozycji Oprócz widoku Wprowadzone pozycje mamy dostępne zestawienie pozycji.M”. na przykład według wartości pozycji.RS” (ceny jednostkowe robocizny.j.R”.”. Dwukrotnie kliknięcie na kolumnie „Opis” wprowadzi nas w tryb edycji opisu. materiałów. „Uproszczone” (różnica między wartością pozycji uproszczonej a wartością tej pozycji wyliczonej z RMS-ów). 365 możemy wybrać dział. sprzętu i sumy robocizny i sprzętu).

Okno opcji wyświetlania kolumn w trybie definiowania nowego widoku zestawienia pozycji. jakie są nam potrzebne. Po wybraniu polecenia pojawia się okno opcji wyświetlania kosztorysu. Po określeniu innych opcji i kliknięciu na OK pozycje zostaną pokazane w nowym widoku. Nazwę widoku wpisujemy w polu Nazwa: znajdującym się na karcie ‘Ogólne’ (rys. 366). Przy pomocy tego polecenia można zdefiniować własny widok pozycji. 366. jakie kolumny mają być w nim wyświetlane. Powtórnie wywołując polecenie Nowy widok pozycji można zdefiniować następne widoki (na przykład w następnym widoku o nazwie WidokKluczy wprowadzono kolumnę „Klucz wykonawczy”). Rys.Tworzenie nowego widoku dla zestawienia pozycji Jeśli znajdujemy się w zestawieniu pozycji. Jeśli znowu użyjemy Program do kosztorysowania 377 . w menu Zestawienia pojawia się dodatkowe polecenie Nowy widok pozycji. w którym nadajemy nazwę nowemu widokowi oraz określamy. zawierający takie kolumny. Wtedy jest on dostępny dla innych kosztorysów i może być wczytany przyciskiem Wczytaj domyślne. Zdefiniowany widok pozycji można zapamiętać klikając na przycisku Zapisz domyślne.

w pierwszym wierszu w kolumnach „Rob”. W wyświetlonym oknie dostaniemy listę tych widoków (rys. Nowe widoki pozycji definiowane dla danego kosztorysu są razem z nim pamiętane. 366 klikamy na przycisku Wczytaj domyślne. 367. Wybieramy ten. W tabeli zostaje wyświetlona informacja o procentowym udziale poszczególnych elementów w stosunku do wartości w dziale i całkowitej wartości kosztorysu. zaś w wierszu drugim procent tego samego 378 NORMA PRO . a następnie wybieramy go z listy. Niepotrzebny widok można usunąć w następujący sposób: przełączamy się na ten widok i z menu Widok wybieramy polecenia Zestawienia | Usuń widok pozycji. to nowy widok dopisze się do listy już zapamiętanych widoków Jeśli znajdziemy się w innym w innym kosztorysie i chcemy. Jeśli wybierzemy opcję Domyślna. „Mat”. 367). aby domyślnym widokiem zestawienia pozycji był jeden z widoków. W informacji o wybranym dziale. Rys. Statystyka Do tabeli statystyki przechodzimy po wybraniu polecenia Zestawienia | Statystyka z menu Widok (rys. 368). „Sprz” znajduje się procent danego nakładu w stosunku do wartości całego kosztorysu.przycisku Zapisz domyślne. w oknie z rys. przy pomocy którego chcemy wyświetlić zestawienie i klikamy na OK. Aby wyświetlić kosztorys w jednym z tych widoków. Okno wyboru widoku pozycji. widokiem pozycji zostanie widok zaproponowany przez program. które były zapamiętane. klikamy na strzałce umieszczonej obok znajdującym się na głównym przycisku pasku narzędzi.

368. Rys. Jeżeli klikniemy dwukrotnie na wierszu narzutu. Jeśli w oknie statystyki dwukrotnie klikniemy na wierszu działu. W kolumnie „RAZEM”. przejdziemy do okna edycji danych tego działu. M i S („R z narzutami”. to do widoku będzie można dołączyć kolumny wartości z narzutami nakładów R. Program do kosztorysowania 379 . Tabela Statystyka. wyświetlony jest procent wartości działu w stosunku do wartości całego kosztorysu.nakładu w stosunku do wartości całego działu. przeniesiemy się do okna edycji narzutów na cały kosztorys. Jeśli przejdziemy do okna opcji wyświetlania kosztorysu. „M z narzutami” i „S z narzutami”) oraz kolumny reprezentujące wartości wszystkich narzutów („Narzuty”). W tabeli nie są pokazane wszystkie kolumny.

z elementami RMS. Polecenie Wstaw pozycję… będzie oznaczało wstawienie pozycji uproszczonej. Poza tym wszystkie zasady rządzące pozycjami zostają takie jak dla pozycji szczegółowej. na karcie ‘Opisy’. powinniśmy podłączyć do niego również cenniki z cenami RMS-ów. należy włączyć opcję Kosztorysowanie uproszczone lub w oknie nowego kosztorysu. W oknie kosztorysowania zmienią się nieco polecenia menu Pozycja. korzystając z polecenia Wybór cennika… z menu Ceny. jaka pozycja (czy pozycje) zostanie zaznaczona. Gdy kosztorys będzie zawierał głównie pozycje uproszczone lub na życzenie odbiorcy ma być to kosztorys uproszczony. umożliwiające wstawienie do kosztorysu pozycji pełnej. również zaznaczyć tę opcję.19. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są katalogi KNNR oraz cenniki robót zgodne z załącznikiem nr 2 do tego rozporządzenia. gdy niektóre z tabel lub pozycji zostały przez twórców załącznika pominięte. gdzie jest to możliwe. zawierających ceny jednostkowe. Jeśli w kosztorysie będą znajdowały się zarówno pozycje uproszczone jak i pozycje pełne. Włączenie jej spowoduje ustawienie innych opcji ułatwiających tworzenie takiego kosztorysu. w opcjach kosztorysu. Dodatkowo. KOSZTORYSOWANIE UPROSZCZONE W programie Norma Pro można prowadzić kosztorysowanie uproszczone oparte na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lutego 1999 roku wprowadzającego obowiązek stosowania uproszczonej metody kosztorysowania dla celów kosztorysu inwestorskiego wszędzie tam. to polecenia dotyczące pozycji i elementów RMS będą się zmieniały w zależności od tego. lub gdy zostały potraktowane wariantowo (patrz podrozdział Wstawianie nowej pozycji uproszczonej). Jeśli przewidujemy wstawianie do kosztorysu pozycji szczegółowych. do kosztorysu trzeba podłączyć cennik lub kilka cenników. 380 NORMA PRO . albo później. lecz program daje sobie doskonale radę w przypadku. Co prawda zawartość załącznika nie w pełni odpowiada zawartości KNNR-ów. zaś zamiast polecenia Wstaw pozycję uproszczoną pojawi się polecenie Wstaw pozycję szczegółową…. Robimy to albo na etapie otwierania nowego kosztorysu.

Wybierając ją z katalogów norm (jeśli jest skatalogowana). 369. Wprowadzone pozycje lub Przedmiar. Okno wyboru pozycji z listy katalogów norm. tabelę i kolumnę.Wstawianie nowej pozycji uproszczonej Nową pozycję wstawiamy tak jak pozycję pełną. Korzystanie z katalogów norm i cenników pozycji uproszczonych opisane jest w rozdziale KATALOGI NORM I BAZY CEN JEDNOSTKOWYCH POZYCJI I OBIEKTÓW). W zależności od tego. która jest lub może być naszą konkretną pozycją kosztorysową. czyli z gałęzi ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. jak się ma wybrana pozycja do zawartości cennika. Wybór pozycji z katalogów norm W oknie Katalogi norm i bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów (rys. możemy mieć do czynienia z następującymi przypadkami: Program do kosztorysowania 381 . a mianowicie z menu Pozycja wybieramy polecenie Wstaw pozycję… (wtedy zostanie wstawiona pozycja pusta) lub klikamy na przycisku znajdującym się na pasku narzędzi widoków Kosztorys. Pozycję uproszczoną możemy wstawić na dwa sposoby: 1. rozdział. czyli z gałęzi ‘Katalogi norm’ 2. Rys. Wybierając ją bezpośrednio z cennika. Z listy tej wybieramy odpowiedni katalog. 153) rozwijamy listę katalogów.

370) widać. Na rys. 3. którą z nich wybrać. Na jego podstawie decydujemy. 371 widać listę pozycji zbliżonych do KNNR 1 0104-01 382 NORMA PRO . Rys. o którą mu chodzi z ceną zerową. Po kliknięciu na OK dostaniemy okienko edycji danych pozycji. 370. ale jest ona kolumną z tabeli. Podstawa wyceny została w takich przypadkach rozbudowana przez autorów załącznika o dwie kolejne cyfry w sposób arbitralny. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). W tej sytuacji program wyświetli opis tej kolumny z ceną zerową i opisy tych kolumn tabeli. której inne kolumny zostały uwzględnione. Pozycji KNNR odpowiada dokładnie jedna pozycja cennika. Pozycja KNNR nie została uwzględniona przez autorów cennika. Pozycji KNNR odpowiada kilka wariantów przewidzianych przez cennik. Jest to przypadek najprostszy i bezpośrednio po wybraniu pozycji pojawi się okienko określania jej danych (takie jak dla pozycji uproszczonej – patrz podrozdział Upraszczanie pozycji.1. Na (rys. 2. Po podświetleniu jednej z pozycji na dole okna pokazuje nam się dokładniejszy jej opis. takie jak na dla pozycji uproszczonej (patrz podrozdział Upraszczanie pozycji. Pozycja KNNR 3 0605-04 posiada trzy warianty. Kosztorysant ma możliwość wyboru pozycji podobnej do szukanej z ceną podaną w załączniku lub pozycji tej. Cyfry te nie wynikają w żaden sposób bezpośrednio z zawartości KNNR. że pozycja przez nas wybrana (KNNR 3 0605-04) posiada trzy warianty. rozdział POZYCJE KOSZTORYSU). dla których podano cenę w cenniku. aby następnie wprowadzić ją na podstawie własnej kalkulacji. Na ekranie pojawi się wykaz wszystkich wariantów i musimy wybrać właściwy kierując się opisem robót.

Jeśli pozycja ma warianty. 372). odpowiednią bazę cenową i cennik. 371. Pozycja KNNR nie istnieje w cenniku. a różnią się tylko numerem wariantu. Pozycje podobne do KNNR 1 0104-01. jak również nie istnieje tabela. 4. Wybór pozycji z cennika Rozwijamy gałąź ‘Bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów’. Na liście każdy wariant występuje jako osobna pozycja. Okno katalogów norm z rozwiniętym cennikiem zaimportowanym z załącznika nr 2. aż znajdziemy naszą pozycję KNNR 3 0605-04 (rys.Rys. mają one wspólną podstawę. Rys. którą potem musimy wprowadzić „z ręki” w okienku edycji danych pozycji. Program do kosztorysowania 383 . której mogłaby być częścią (np. Wtedy pozycja taka zostanie wprowadzona z ceną zerową. KNNR 4 2003-01). 372. a więc klikając na niej dwukrotnie można ją wstawić do kosztorysu.

lecz w zamian możemy wybrać pozycję zbliżoną do niej. KNNR 1 0104-02. a potem modyfikujemy jej zawartość. wyświetlania dodatkowych okien i wybierania pozycji. gdyż nie ma wyszukiwania pozycji w cenniku. W przypadku gdy nie znajdziemy pozycji w cenniku. W cenniku pozycji nie ma KNNR 1 0104-01. 384 NORMA PRO . Rys. jak na przykład pozycji KNNR 1 0104-01. wybieramy pozycją podobną.Ten sposób wstawiania pozycji uproszczonych jest dużo szybszy. na przykład. 373.

co aktualnie znajduje się na ekranie. jeśli szerokość wydruku jest większa od szerokości papieru. gdy drukujemy klasycznie lub Pozioma. 374. Rys. Z tej drugiej opcji korzystamy. że papier jest wkładamy do drukarki normalnie. Program do kosztorysowania 385 . Trzeba przy tym pamiętać. Ustawienia drukarki. Pamiętajmy przy tym.20. ♦ W grupie ‘Orientacja’ zaznaczamy opcję Pionowa. klikamy na przycisku Właściwości. to znaczy wydruki tego. określić opcje wydruków. Przed wykonaniem wydruku należy zdefiniować ustawienia drukarki. WYDRUK KOSZTORYSU Kosztorys można wydrukować w różnych układach i zestawieniach. gdy wydruk ma być obrócony o 900. Jeśli chcemy obejrzeć lub zmienić jej ustawienia. następnie obejrzeć wydruk w podglądzie i dopiero potem drukować. rozmiar papieru i inne szczegółowe dane druku ustawiamy w oknie pojawiającym się po wybraniu polecenia Ustawienia drukarki… z menu Plik (rys. ♦ W grupie ‘Drukarka’ wybieramy drukarkę. że wydruk zależy od typu drukarki: nieco inaczej będzie wyglądał wydruk z drukarki igłowej. Jako pomocnicze mogą służyć wydruki widoków. 374). natomiast uzyskany wydruk jest obrócony. Ustawienia drukarki Rodzaj drukarki. orientację wydruku. inaczej z laserowej. na którą zostanie skierowany wydruk.

jak będzie on wyglądał na kartce papieru. Jeśli posiadamy drukarkę wąską. powiększania i zmniejszania obrazu (Powiększ i Zmniejsz) oraz drukowania tego. czy drukarka ma traktor do papieru ciągłego. UWAGA! Jeśli na wydrukach brak niektórych znaków (na przykład linii tabel). co znajduje się na ekranie (Drukuj…).) i odwrotnie. i Dwie str. Przed wydrukiem dobrze jest jednak sprawdzić na ekranie. jeśli jest to drukarka szeroka – definiujemy sami rozmiar papieru (po kliknięciu na przycisku Właściwości na karcie ‘Papier’ szukamy pozycji niestandardowej lub definiowanej przez użytkownika i ustawiamy zadane rozmiary). ♦ Po ustawieniu wszystkich opcji klikamy na przycisku OK. należy zmienić w drukarce ustawienia grafiki (na przykład dla drukarek HP LaserJet 4 czy 4P na karcie ‘Grafika’ zaznaczyć opcję Użyj grafiki rastrowej). W oknie podglądu znajdują się przyciski służące do poruszania się po ekranie (Następna strona. na karcie ‘Czcionki’ należy zaznaczyć opcję Drukuj czcionki True Type jako grafikę. do których uzyskamy dojście po wybraniu polecenia Wydruków z menu Opcje. wybieramy papier A4. Poprzednia strona). które się ukaże. Jeśli na wydrukach z drukarek laserowych brak polskich znaków.♦ W grupie ‘Papier’ określamy rozmiar (pole Rozmiar:) i sposób podawania papieru (pole Źródło:). Podgląd wydruku opuszczamy kliknięciem na przycisku Zamknij. W zależności od tego. Podgląd wydruku Każdy widok kosztorysu i każde zestawienie możemy wydrukować. Opcje wydruku Przed wydrukiem dobrze jest obejrzeć i ewentualnie zmienić opcje wydruków. w której mieści się tylko zwykła kartka papieru. wybieramy polecenie 386 NORMA PRO . czy też musimy podawać papier ręcznie. Do tego celu służy polecenie Podgląd wydruku… z menu Plik. zamiany widoku z jednej na dwie strony (Jedna str. Z następnego menu. z listy rozwijającej się obok pola Źródło: wybieramy odpowiedni sposób podawania papieru. czy dysponujemy podajnikiem papieru.

wykorzystujemy przycisk Ustaw domyślny. aby wydruki były wykonywane w stylu programu Norma Pro.). nagłówki. pozwalające określić parametry strony dla wybranego stylu oraz Opcje… służące do ustawienia parametrów różnych wydruków (kosztorysu i zestawień). umożliwiające wybór szablonów tabel. Styl wydruku Styl wydruku jest zbiorem informacji o tym. to znaczy. Rys. w którym wybieramy styl wydruku (rys. na liście umieszczonej w polu ‘Zdefiniowane style:’ klikamy na Norma. strony tytułowej i numeracji formularzy. Jeśli chcemy. Jeśli wybrany styl chcemy uczynić stylem domyślnym. Zestawy…– umożliwiające określenie. Układ strony…. Szablony…. stopki itd. jak powinien wyglądać wydruk. Program do kosztorysowania 387 . który zestaw drukujemy. Szablony…. 375). Po kliknięciu na poleceniu Style… ukaże się okienko. Po wybraniu stylu określamy dalsze parametry wydruków dla tego stylu (polecenia Zestawy…. Okno wyboru stylu wydruku.Style… umożliwiające wybranie stylu wydruku. które informacje mają być drukowane i jak ma wyglądać strona (rozmiary. 375.Układ strony… i Opcje…). klikamy na WYDRUKI WIDOKÓW. jeśli zaś chcemy drukować kosztorys w formie zadeklarowanej dla widoków.

W lewej części okna wybieramy jeden z istniejących stylów. 377). Rys. Pozostałe opcje zostaną opisane dla stylu Norma. 388 NORMA PRO .Tworzenie nowego stylu Aby utworzyć nowy styl. 376. 376) podajemy nazwę nowego stylu i jego opis. powinniśmy wrócić do polecenia Styl…. wybrać drugi styl i również dla niego ustawić opcje. w oknie wyboru stylu klikamy na przycisku Dodaj… W następnym oknie (rys. Rys. Jeśli będziemy drukować kosztorys korzystając z dwóch stylów. Okno definiowania nowego stylu. Okno wczytywania opcji z innych stylów istniejących w kosztorysie. Przycisk Wczytaj… wywołuje okno. UWAGA! Wszystkie opcje wydruków dotyczą wybranego stylu. a w prawej – zaznaczamy te opcje. które chcemy wczytać do nowego stylu. które umożliwia wczytanie zaznaczonych opcji z istniejących stylów do nowego stylu (rys. 377. Przyciski Opcje… i Układ strony… pozwalają wejść w tryby definiowania parametrów wydruku opisane w dalszych rozdziałach.

charakterystyki obiektu. ‘Cenniki’. które zostaną wydrukowane. gdy uruchomimy wydruk kosztorysu. 378. Okno wyboru aktywnego zestawu wydruków. Na przykład drukując zestaw Pełny kosztorys otrzymamy wydruk: strony tytułowej. Jeśli zdecydujemy się na zestaw Oferta. książki przedmiarów. Jeśli chcemy zmienić zawartość zestawu. Rys. ‘Zestawienia’. które będą drukowane. Do tego celu służy polecenie Zestawy… wywoływane z menu Opcje | Wydruków. które są dostępne. W oknie z rys. to wydrukowana zostanie tylko strona tytułowa i oferta. modyfikujemy zawartość pól Nazwa: i Opis: oraz ewentualnie zmieniamy styl przypisany do zestawu (pole Użyj stylu:). Kosztorys. w polu Zdefiniowane zestawy znajduje się lista dotychczas zdefiniowanych zestawów wydruków. te elementy. Zawartość aktualnie podświetlonego zestawu widać w polu Zawartość wybranego zestawu. Na kartach ‘Kosztorys’. Użytkownik jednak może samodzielnie zmieniać zawartość tych zestawów oraz tworzyć swoje własne zestawy.Zestawy wydruków Zestaw wydruków obejmuje listę różnych typów wydruków. 379. a jeszcze nie znalazły się w danym zestawie. kosztorysu i tabeli elementów scalonych. Zaznaczając poszczególne pozycje i używając przycisków . 378. Wraz z programem Norma Pro dostarczane są zdefiniowane zestawy: Pełny kosztorys. Oferta i Książka przedmiarów. zaś w polu Wydruki w zestawie. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Rozliczenia’ wyświetlone są listy tych elementów. klikamy na przycisku Edytuj… Po wyświetleniu się okienka takiego jak na rys. oraz Program do kosztorysowania 389 .

Klikając na przycisku Ustaw domyślny decydujemy. koloru i grubości ramek zewnętrznych i wewnętrznych oraz kolorów wyróżnianych wierszy i kolumn. 398). Okno modyfikowania zawartości zestawu. który pojawi się w polu wyboru zestawu w oknie drukowania kosztorysu. Rys. wypełnieniu wszystkich pól i zdecydowaniu. to po prostu określenie rodzaju. 380) w polu wyboru Nazwa szablonu wybieramy szablon. które wydruki do niego wejdą. które jako szablony przypisuje się różnym stylom. 379. Tworzenie nowego zestawu polega na kliknięciu na przycisku Dodaj…. usunąć. Formatowanie tabel Formatowanie tabel. W okienku. które się pojawi (rys. Wraz z szablonem. z menu Opcje wybieramy sekwencję poleceń Wydruków | Szablony | Tabel…. W Normie Pro można zdefiniować wiele różnych formatowań. Jeśli jakiś zestaw usuwamy. (patrz str. bądź zmodyfikować szablony formatów tabel. 390 NORMA PRO . Okno tworzenia nowego zestawu wygląda tak samo jak okno edycji zestawu. który zastosujemy w danym stylu. zaznaczamy go i klikamy na przycisku Usuń.i możemy przenosić je między kartami a polem oraz w polu zmieniać kolejność wydruku. czyli tym. Aby wprowadzić. że podświetlony zestaw będzie zestawem domyślnym.

wiersze i kolumny przypisane do tego szablonu. Wiersze i Kolumny pojawiają się nazwy opisujące ramki. kliknięciem na przycisku Dodaj wchodzimy w tryb tworzenia nowego szablonu. Okno wyboru i edycji szablonów. który by nam odpowiadał.w polach Ramki tabeli. 382. Nadajemy mu nazwę i klikamy na OK. Dla nowego szablonu domyślnie ustawiany jest tylko szablon ramki. wybieramy go z listy. klikamy na przycisku Edytuj… i w oknie Program do kosztorysowania 391 . Jeśli chcemy mieć inny szablon ramki. Rys. reszta parametrów jest pusta (rys. Wykorzystując przycisk Edytuj… można zmodyfikować ich zawartość. Rys. Jeśli na liście szablonów nie ma takiego. Rys. 382). 380. 381. Okno szablonów tabel po utworzeniu nowego szablonu. a jeśli chcemy zmienić lub utworzyć nowy. Okno wprowadzania nazwy nowego szablonu.

Okno definiowania szablonów ramek. Szablon wyróżniania wybieramy w polu Kolumny:. To. Podobnie jest z wyróżnianiem kolumn. ramek bocznych. 392 NORMA PRO . wybieramy w polu Wiersze. klikamy na przycisku Edytuj… i zmieniamy już istniejący lub dodajemy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie wierszy). wybieramy go z listy wyświetlonej w polu Szablon ramek:. 383). Jeśli żaden szablon nam nie odpowiada. które wiersze wyróżniamy i w jaki sposób. (rys.opisanym w podrozdziale Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli definiujemy ich wygląd. 383. Wraz ze zmianą szablonu zmieniają się ustawienia ramek nagłówka tabeli.. ramek wewnętrznych i ramki dolnej tabeli. a efekt tych zmian pokazany jest prawym dolnym rogu okna. Rys. Gdy żaden z istniejących szablonów nie jest właściwy. Mamy do wyboru klika standardowych szablonów dostarczanych wraz z Normą oraz cztery szablony użytkownika. Ramki zewnętrzne i wewnętrzne tabeli Jeśli chcemy zmodyfikować istniejący szablon ramek. klikamy na przycisku Edytuj i w następnym oknie modyfikujemy stary lub w wprowadzamy nowy (patrz podrozdział Wyróżnianie kolumn).

w grupie ‘Kolory’ ustawiamy kolor tekstu i tła. 384) z listy wyświetlonej w polu Typ wyróżnionego wiersza zaznaczamy ten wiersz. a w nim specjalne ramki oraz kolory tekstów i tła. niepotrzebny już szablon usuwamy kliknięciem na przycisku Usuń. Definiowanie szablonu wyróżniania wierszy. trzeba dla nich zdefiniować szablon.Wyróżnianie wierszy Jeśli modyfikujemy już istniejący szablon wyróżniania wierszy. klikamy na przycisku Dodaj i nadajemy mu nazwę. Nazwa może być długa i w opisowy sposób informować o cechach szablonu. wybieramy go z listy i klikamy na przycisku Zmień. W oknie edycji szablonu (rys. a nowy szablon definiujemy po kliknięciu na przycisku Dodaj. Wyróżnianie kolumn Jeśli jakieś kolumny tabeli mają być wyróżnione. W Grupie ‘Ramki’ wybieramy grubość lewej i prawej strony ramki oraz górnej i dolnej. zaś w grupie ‘Czcionka’ określamy typ. rodzaj i wielkość czcionki. dla którego będziemy ustawiać ramki i kolory. 384. Istniejący. Modyfikację już istniejących szablonów wykonujemy po kliknięciu na przycisku Zmień. Jeśli zaś tworzymy nowy. Program do kosztorysowania 393 . Rys.

a na wydruku kosztorysu kolumny „Wartość” i „Klucz wykonawczy”. 394 NORMA PRO . dla którego formułujemy szablon. • Kolor tekstu i tła w grupie ‘Kolory’. Wyróżnianą kolumnę zaznaczamy w polu Dostępne kolumny i przenosimy do listy Modyfikowane kolumny kliknięciem na przycisku . 385. Dla kolumny podświetlonej na liście Modyfikowane kolumny określamy: • Tekst nagłówka w polu Nazwa:. co znaczy. Typ wydruku. to na wydruku kolumna będzie się nazywała „Miejsce”. Definiowanie szablonu wyróżniania kolumn.Szablony wyróżnień można zdefiniować dla każdego typu wydruku oddzielnie. rodzaj i rozmiar czcionki w grupie ‘Czcionka’. Jeśli na przykład dla kolumny „Lokalizacja” w polu Nazwa: wpiszemy tekst „Miejsce”. • Grubość prawej i lewej ramki w grupie ‘Ramki’. że na wydruku przedmiaru może być wyróżniona kolumna „Razem”. wybieramy z listy wyświetlonej w polu Typ wydruku:. Rys. • Typ.

czyli kolor tekstu i tła oraz czcionkę określa się indywidualnie dla każdego składnika. 386. Definiowanie szablonu strony tytułowej. dodanie nowego i usunięcie szablonu. w którym określamy ustawienia jej poszczególnych elementów (rys. Natomiast takie dane jak kolejność grup na wydruku. Przyciski Zmień. 386). Dane znajdujące się w grupie ‘Atrybuty tekstu zaznaczonego elementu’. Jeśli z menu Opcje wybierzemy polecenie Wydruków |Szablony|Strony tytułowej… otrzymamy okno.Wygląd strony tytułowej Każdy użytkownik może dostosować wygląd strony tytułowej kosztorysu do własnych preferencji. W liście Elementy strony tytułowej wyświetlone są te składniki strony. których parametry można poddać zmianie. Usuń i Dodaj znajdujące się w grupie Nazwa szablonu pozwalają na zmodyfikowanie. linie oddzielające poszczególne części strony od siebie deklaruje Program do kosztorysowania 395 . położenie nazwy i loga firmy oraz podpisów. Rys.

Jeśli klikniemy na przycisku .’ Na stronie tytułowej w prawym lub lewym górnym rogu strony można umieścić logo firmy. Opcje wydruku dla stylu Norma Układ strony Po wywołaniu polecenia Układ strony… dostaniemy okno. kolejności i ty- 396 NORMA PRO . Rozmiar drukowanego loga można określić w oknie. które zawiera ustawienia formatu strony. ‘Kolejność’ i ‘Separatory’ w grupie ‘Układ strony. pojawi się okno. w którym otwieramy folder z plikiem logo i zaznaczymy ten plik. które pokaże się po kliknięciu na przycisku Format… Numeracja paragrafów w formularzu charakterystyki Szablony numeracji paragrafów w formularzu charakterystyki wybieramy i definiujemy po wybraniu sekwencji poleceń Opcje | wydruków | Szablony | Numeracji formularzy… Okno szablonów numeracji. Wczytywanie pliku loga firmy. Logo można włączyć do szablonu na stałe (i wtedy przed wstawieniem go trzeba zaznaczyć opcję Zapamiętaj w dokumencie) lub utworzyć do niego połączenie (opcja Zapamiętaj w dokumencie wyczyszczona). z prawej strony zostanie wyświetlony jego podgląd. Charakterystyka obiektu. wyglądu nagłówków i stopek. Rys. 387. które zostanie wyświetlone opisane zostało w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU.się na kartach ‘Opisy’.

tekst wejdzie’ na margines dolny). Program do kosztorysowania 397 . w polu Styl wydruków jest wyświetlona nazwa aktualnego stylu. po kliknięciu na przycisku Czcionka… wybieramy rodzaj czcionki. aby na każdej stronie drukowane były dane licencji użytkownika programu. w której ma się zmieścić nagłówek lub stopka (jeśli na przykład zawartość stopki nie zmieści się w zadeklarowanej wysokości. 388. która ma być użyta do drukowania. że mimo zdefiniowania kolorów wydruków. to znaczy odległość od marginesu (górnego lub dolnego) do początku wydruku właściwego. W grupie ‘Czcionka standardowa’. W grupie ‘Domyślne opcje druku’ możemy zaznaczyć opcję Druk obustronny i wtedy możemy drukować po obu stronach papieru. Jeśli chcemy. który służy do wczytania danych domyślnych programu oraz przycisk Domyślne. zaznaczamy opcję Drukuj dane licencji użytkownika programu. który umożliwia zapamiętanie aktualnych ustawień jako domyślnych. nagłówki i stopki na stronie. 389) określamy marginesy (grupa ‘Marginesy’) oraz wysokość nagłówka i stopki (grupa ‘Wysokość’). W dolnej części. Zaznaczanie opcji Druk czarno – biały oznacza. Marginesy.tułów wydruków oraz parametry drukowania tabel. Na każdej karcie znajduje się przycisk Przywróć. Format strony – marginesy Na karcie ‘Format strony’ (rys. Margines górny Nagłówek Margines lewy Stopka Margines dolny Margines prawy Linią kropkowaną oznaczone są marginesy drukarki. Wiersz nazwy programu Rys. będą one drukowane jako czarno-białe.

Każdemu stylowi możemy przyporządkować szablon tabel oraz szablon strony tytułowej. w którym uwzględniane są działy. W przypadku ustawiania opcji dla typu. 389. że jeśli w jednym procesie drukujemy kilka zestawień. Z listy Typ wydruku: wybieramy rodzaj wydruku. co oznacza. możemy włączyć jedną z opcji działy od nowej strony – wtedy części wydruku dotyczące poszczególnych działów 398 NORMA PRO . 390) umożliwia sprecyzowanie wymagań dotyczących wydruku konkretnego widoku czy zestawienia. to wybrane zestawienie zawsze rozpoczynane jest od nowej strony. Ustawienia dla różnych typów wydruków Karta ‘Opcje’ (rys. dla którego określamy pozostałe ustawienia. zaznaczamy opcję utrzymuj w całości na stronie. aby dany typ wydruku znajdował się w całości na stronie.Rys. Ustawienia wydruku – karta ‘Format strony’. Jeśli chcemy. W grupie ‘Opcje rozmieszczenia’ możemy zaznaczyć opcję drukuj zawsze od nowej strony. w przeciwnym wypadku zestawienie może być wydrukowane na tej samej stronie.

dolny – marg. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu drugiego wraz z poddziałami). Jeśli odległość ta jest równa zeru.. wierszy wpisujemy odległość wiersza od górnej i dolnej linii oddzielającej wiersze. wiersz zaczyna się bezpośrednio za górną ramką. Rys. 390.zaczynały się będą od nowej strony (opcja nie rozdzielać oznacza. Ustawienia wydruku – karta ‘Opcje’. bez żadnego odstępu. tym pusty obszar na dole strony będzie mniejszy. Jeśli jest zaznaczona. a dolna ramka rysowana jest zaraz za wierszem. Program do kosztorysowania 399 .. że długi tekst opisu pozycji. że na nowej stronie będzie rozpoczynał się wydruk poziomu pierwszego wraz z poddziałami. że wszystkie działy będą drukowane „ciurkiem”. jeśli dany typ wydruku nie zaczyna się od nowej strony.% obszaru druku określa. W polu Odstęp: wpisujemy odstęp między kolejnymi typami wydruków. opcja od poziomu2. zostanie podzielony między strony (obszar druku = wysokość strony – marg. to pozycja nie jest dzielona między strony. W polu Marg. tylko wyprowadzany jest zaraz za końcem poprzedniego. Pole Dziel wiersze wyższe niż . Dla wydruków zawierających pozycje staje się dostępna opcja utrzymuj pozycje w całości. Im ten procent niższy. górny – nagłówek – stopka). tylko w całości przenoszona na następną stronę. przekraczający podany procent obszaru druku. opcja od poziomu1. jeden za drugim.

Efekt konkretnych ustawień najlepiej jest obejrzeć przed wydrukiem korzystając z przycisku Podgląd wydruku w oknach drukowania (polecenia Drukuj… i Drukuj widok … z menu Plik). Dodatkowo. która nam bardziej odpowiada. na przykład każdy typ może być drukowany innym rodzajem czy wielkością czcionki. 391) pozwala na ustawienie opcji wydruku nagłówka dla każdego typu wydruku. Formatowanie nagłówka Karta ‘Nagłówek’ (rys. Dla każdego typu wydruku można określić różne ustawienia. zaznaczając opcję pogrubiona czcionka nagłówka tabeli będziemy mieli wytłuszczone tytuły tabel. Ustawienia wydruku – karta ‘Nagłówek’. W grupie ‘Czcionka’ zaznaczamy opcję użyj standardową. Rys. że nie będzie drukowany nagłówek strony (efekt jest taki sam. 391.Zaznaczenie opcji bez nagłówka spowoduje. jeśli będziemy drukować czcionką standardową (określoną na karcie ‘Format strony’) lub klikamy na przycisku Czcionki… i z listy wybieramy taką. 400 NORMA PRO . jakby wysokość nagłówka była równa zeru).

opis przycisku Strona tytułowa…). że w tym miejscu ma być umieszczony numer strony. że tu ma zostać wstawiona data bieżącego wydruku. Program do kosztorysowania 401 . zostanie wstawiony ciąg znaków ^S informujący program. • Jeśli klikniemy na przycisku Str. zostanie wstawiony symbol ^M informujący program. która została określona w grupie ‘Wysokość’ pole Nagłówka: na karcie ‘Format strony’ (patrz rys. który oznacza pojawienie się w wybranym miejscu tytułu (zdefiniowanego dla danego typu wydruku na karcie ‘Tytuły wydruków’). tytułowa… otrzymamy okienko z listą możliwych do wstawienia elementów. Gdy zaznaczymy kilka typów wydruków. które zdefiniowane są dla strony tytułowej (patrz rozdział OPCJE KOSZTORYSU. środkową (Centralna:) i prawą (Prawa:). W każdej z tych sekcji można wstawić dowolny tekst lub/i ciąg znaków symbolizujących różne dane charakterystyczne dla kosztorysu (tzw. Nagłówek posiada trzy sekcje: lewą (Lewa:). • Jeśli klikniemy na przycisku Nr strony. ciąg znaków sterujących). który oznacza umieszczenie w wybranej sekcji opisu kosztorysu (zdefiniowanego w oknie opcji kosztorysu). 389). • Jeśli klikniemy na przycisku Datę wydruku. • Przycisk Opis kosztorysu służy do wstawienia ciągu ^O. to edycja nagłówka dotyczy wszystkich tych wydruków. Zawartość nagłówka powtarzana jest na każdej stronie wydruku. a jego obszar zaczyna się od marginesu górnego i kończy w odległości. W czasie generowania wydruku ciąg ten jest zastępowany tekstem określonym wcześniej przez użytkownika. • Przy pomocy przycisku Nazwę pliku można wstawić ciąg ^N symbolizujący nazwę pliku zawierającego kosztorys. • Kliknięciem na przycisku Tytuł wydruku zostanie wstawiony ciąg ^T. Klikamy na potrzebny element i potwierdzamy na OK. w której znajduje się kursor. to w sekcji.Nagłówek umieszczany jest na górze strony. Symbol wybranego elementu pojawi się w miejscu kursora tekstowego (na przykład ciąg ^Wnf oznacza nazwę firmy).

zaś tekst po przetworzeniu nie może być dłuższy niż 1023 znaki. opisane wyżej ustawienia. wzięte ze strony tytułowej. nazwa działu. Na rys. inne dla podsumowania. 391. Znaki sterujące możemy wstawiać w jednym ciągu np. Dla tekstu nagłówka możemy wybrać rodzaj i wielkość czcionki po kliknięciu na przycisku Czcionka… Jeśli chcemy. Typ ten podświetlamy na liście umieszczonej w polu Typ kosztorysu. 392 pokazany jest fragment wydruku nagłówka kosztorysu (typ Kosztorys) odpowiadający opcjom ustawionym na rys. w sekcji centralnej umieszczony jest ciąg ^T oznaczający tytuł kosztorysu oraz pod nim ciąg ^D symbolizujący nazwę działu. Fragment wydruku kosztorysu ze zdefiniowanym nagłówkiem. pod nim adres firmy (^Waf). W sekcji lewej znajduje się ciąg znaków symbolizujący nazwę firmy (^Wnf).• Przyciskiem Nazwę działu wstawimy ciąg ^D oznaczający nazwę działu. ^O^D^S (opis kosztorysu. 391 pokazane są ustawienia nagłówka dla typu kosztorys. a za nim ciąg ^Win. Na rys. Pod nim znajduje się ciąg ^Wia symbolizujący adres inwestora. numer strony) lub jeden pod drugim. Sekcja lewa Nazwa firmy Sekcja centralna Tytuł kosztorysu Sekcja prawa Nazwa inwestora Adres firmy Nazwa działu Adres inwestora Rys. inne dla zestawienia materiałów. w sekcji prawej mamy komentarz ‘Inwestor:’. Wszystkie. 392. definiujemy osobno dla każdego typu kosztorysu. Długość wprowadzonego ciągu sterującego w jednej sekcji jest ograniczona do 128 znaków. zaznaczamy opcję dla wszystkich. 402 NORMA PRO . aby nagłówki wszystkich typów kosztorysu były drukowane taką samą czcionką. Tak więc możemy mieć inne nagłówki dla typu kosztorys. oznaczający nazwę inwestora. itd.

jak dla nagłówka. Szerokość max: i Szerokość: wpisujemy odpowiednie szerokości w znakach (jeśli chcemy. czyli zarezerwowanego obszaru na dole strony. tyle że dotyczy stopki. wygląd ten może być indywidualnie dopasowany dla każdego typu wydruku. 393. Jednocześnie w polu Kolumny: otrzymujemy listę kolumn drukowanej tabeli. Typ wydruku wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. I znowu. Formatowanie wyglądu tabel Na karcie ‘Tabela’ (rys. Opcje wydruków – karta ‘Tabela’. Zaznaczamy kolejno nazwę kolumny i ustalamy dla niej różne parametry. zaznaczamy opcję Szerokość stała). aby szerokości były stałe. W grupie ‘Wybrana kolumna’ w pola Szerokość min:. 393) określamy wygląd drukowanej tabeli.Formatowanie stopki Karta ‘Stopka’ wygląda tak samo jak karta ‘Nagłówek’. zaznaczamy opcję jak precyzja danych. Rys. jeśli inna – czyścimy tę opcję i w polu Część dziesiętna Program do kosztorysowania 403 . Wszystkie reguły postępowania są takie. dla wartości liczbowych definiujemy ich dokładność: jeżeli ma być taka jak dokładność danych.

dla których podstawę wyceny stanowi dany opis. W grupie ‘Wyrównanie:’ zaznaczamy właściwy dla danej kolumny sposób wyrównywania (dla kolumn zawierających liczby powinniśmy zaznaczyć opcję do kropki dziesiętnej). Po zaznaczeniu opcji pobierz parametry z kosztorysu. 404 NORMA PRO . po wybraniu formatowania tego zestawienia pojawi się pole Nazwa:. aby w tabeli została wydrukowana lista numerów pozycji.wpisujemy ilość cyfr po kropce dziesiętnej. w którym można wybrać jeden z tych widoków. Opcję dopasuj kolumny automatycznie zaznaczamy wtedy. dane o kolumnach zostaną wczytane z kosztorysu. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane dodatkowe widoki zestawienia pozycji. Definiowanie kolumn dla tabeli opisów podstawy wyceny. 394). Rys. na karcie ‘Tabela’ zaznaczamy tabelę opisy podstawy wyceny i do listy Kolumny dołączamy kolumnę „Pozycje: (rys. Jeśli drukujemy tabelę opisów i chcemy. gdy na program zrzucamy ciężar dopasowania szerokości kolumn i innych parametrów do szerokości papieru. 394.

tabeli wartości scalonych. Tytuły typów wydruków Na karcie ‘Tytuły wydruków’ definiujemy tytuł dla każdego typu wydruku. tabeli elementów scalonych. zaś w polu Tytuł wydruku: wpisujemy tekst. Dodatkowe opcje wydruków Do ustawienia dodatkowych opcji wydruku wykorzystujemy ciąg poleceń Opcje | Wydruku | Opcje… W oknie opcji znajduje się kilkanaście kart.UWAGA! Jeśli dla danego typu wydruku nie chcemy drukować jakiejś kolumny. przy pomocy których określamy jakie elementy drukować dla kosztorysu. w pole Szerokość: wpisać wartość 0 i zaznaczyć opcję Szerokość stała. oferty. Program do kosztorysowania 405 . Rys. Opcje wydruków – karta ‘Tytuły wydruków’. statystyki. Karty te opisane są w następnych podrozdziałach. pozycji itd. Typ wybieramy z listy umieszczonej w polu Typ wydruku:. który będzie potem drukowany na przykład w nagłówku strony. 395. musimy ją wybrać z listy kolumn.

które elementy opisu mają znaleźć się na wydruku i jak pozycje mają być podsumowane. będzie zawierał w opisie pozycji pełną informację o obmiarach. skróconą – tylko wartości pozycji i wartości nakładów. gdy decydujemy się na umieszczenie na wydruku opisu kosztorysu.Opcje drukowania kosztorysu Karta ‘Kosztorys’ (rys. 396) umożliwia określenie opcji wydruku kosztorysu. Jeśli wybierzemy formę pełną wydruk. Opcję Wiersz opisu kosztorysu włączamy. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Jeśli włączymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. to opis pozycji na wydruku będzie odpowiadał opisowi pozycji na ekranie widoku Kosztorys. Opcje wydruków stylu Norma – karta ‘Kosztorys’. dostępna stanie się grupa ‘Opis pozycji’ wraz z opcjami służącymi do określenia. W polu Forma: wybieramy formę wydruku kosztorysu. Forma może być Pełna i Skrócona. W polu 406 NORMA PRO . Rys. 396.

które pozycje zostały pobierane z danego katalogu. pozycje mogą być Nie rozwijane. jeśli nie zaznaczymy niektórych opcji. będą drukowane. Jeśli zaznaczymy opcję Numerowanie. 2. będą wydrukowane Wszystkie pozycje składające się na pozycje scaloną. Jeśli w polu Opisy podstawy wyceny: wybierzemy opcję nie drukować. 3. nie będą drukowane odnośniki w pozycjach i nie będzie drukowana tabela opisów (chyba że zostanie dołączona do zestawu – patrz podrozdziały Zestawy Program do kosztorysowania 407 . W grupie ‘Rozwijanie pozycji scalonych’ mamy do wyboru trzy możliwości: 1. W kosztorysie utworzonym przez Normę Pro każda pozycja może pochodzić z innego katalogu lub z innego wydania katalogu. Ich opis znajduje się w rozdziale OPCJE KOSZTORYSU. i wtedy pozycja scalona będzie przedstawiona jak pozycja uproszczona. Możemy drukować podsumowanie działów (Działów:) dla dowolnego poziomu lub dla wszystkich poziomów w formie pełnej lub tylko wiersz Razem oraz podsumowanie całego kosztorysu (Kosztorysu). odpowiadające im podsumowania nie będą drukowane. Tabelę zawierająca listę podstaw wyceny można umieścić na wydruku na dwa sposoby: można dołączyć ją do wybranych rodzajów kosztorysu lub umieścić na wydruku w miejscu. W grupie ‘Elementy nieaktywne w wariancie’ znajdują się dwie opcje sterujące drukowaniem wariantów. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ znajdują się opcje dotyczące sposobu przedstawienia podsumowania działów i całego kosztorysu. Podsumowanie kosztorysu może być drukowane razem z tabelą działów lub bez niej (opcja Z tabelą działów) i może przyjąć formę pełną lub skróconą (pole Forma:). jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie. dlatego też wprowadzono możliwość wydrukowania tabeli zawierającej listę katalogów użytych jako podstawa wyceny wraz z informacją. elementy nieaktywne będę numerowanie (gdy były numerowane w kosztorysie). Zostaną wydrukowane tylko pozycje Zaznaczone. Oczywiście. Jednocześnie użytkownik może sobie zażyczyć. które sami określimy. aby w pozycji został wydrukowany odnośnik do tabeli zawierającej listę katalogów.Wyrażenia norm RMS wybieramy z listy sposób przedstawienia norm. Pozycje składowe wystąpią za pozycją scaloną i w podstawie będą mieć wydrukowany tekst ‘Kalkulacja kosztów’.

Kosztorys z odnośnikiem do tabeli opisów podstawy wyceny (włączona opcja z odnośnikami w każdej pozycji). 397). który miał ją zawierać. 408 NORMA PRO . uproszczony’. 398) określamy opcje dla wydruków kosztorysu uproszczonego. Wybranie opcji z odnośnikami w każdej pozycji oznacza. ale w pozycjach nie będą drukowane żadne informacje o tabeli opisów.wydruków i Drukowanie kosztorysu). Opcje drukowania kosztorysu uproszczonego Na karcie ‘Koszt. Opcja bez odnośników w pozycjach umożliwia wydrukowanie tabeli opisów podstawy wyceny. Jeśli wydruk opisów podstawy wyceny dołączymy do więcej niż jednego rodzaju kosztorysu. które są bardzo podobne do opcji wydruku kosztorysu. Rys. 398. uproszczony’ (rys. Dla kosztorysu uproszczonego można drukować odnośniki i tabelę opisów. zostanie wydrukowana jedna tabela za ostatnim kosztorysem. w kolumnie „Podstawa” znajdzie się odnośnik do wiersza tabeli opisów. że w każdej pozycji kosztorysu. Rys. mają tylko węższy zakres. Karta ‘Koszt. 397. która zostanie wydrukowana za danym typem kosztorysu (rys.

W grupie ‘Drukuj rubryki’ decydujemy. 399. to w grupie ‘Opis pozycji’ staje się dostępna opcja uwzględniania na wydruku Program do kosztorysowania 409 .=1) zaznaczona). inwestorski’. albo drukowana jest wartość z cennika dla jednostkowego obmiaru (opcja Cennik robót (obm. Rys. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu.Opcje drukowania kosztorysu inwestorskiego Na karcie ‘Koszt.inwestorski’ znajdują się opcje dotyczące wydruku kosztorysu inwestorskiego odpowiadające w dużej części opcjom drukowania kosztorysu. W grupie ‘Opcje obliczeń’ ustalamy sposób obliczania wartości pozycji – albo wartość równa jest iloczynowi obmiaru i ceny jednostkowej (opcja Cennik robót (obm.=1) wyczyszczona). Karta ‘Koszt. 400) znajdują się opcje obsługujące wydruk oferty. Opcje drukowania kosztorysu ofertowego Na karcie ‘Oferta’ (rys. czy mają być drukowane podstawy nakładów (opcja Podstawy nakładów) i elementy RMS (RMS).

Opcje drukowania książki przedmiarów Na karcie ‘Przedmiar’ określamy opcje wydruku przedmiaru. Rys. jeśli opcja ta jest zaznaczona. 410 NORMA PRO . Opcje wydruków stylu Norma dla oferty.Wyrażenia obmiaru. W polu Opisy podstawy wyceny wybieramy sposób wydruku opisów i podstawy wyceny pozycji. opis pozycji pobierany jest z kosztorysu. Opcje drukowania rozliczenia wykonanych robót Na karcie ‘Wykonane roboty’ decydujemy. czy drukować podsumowania działów. Zaznaczając opcję Kosztorysu. 400. jeśli tak. to czy wydrukować tylko wiersz RAZEM. czy drukować pełne dane. W grupie ‘Drukuj podsumowania’ decydujemy. Gdyby inwestora interesowały narzuty. Zostały one opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. włączamy opcję drukowania narzutów kosztorysu (Z narzutami kosztorysu). możemy umieścić na ofercie podsumowanie kosztorysu w formie skróconej lub pełnej (pole Forma:). jak ma wyglądać wydruk zestawienia wykonanych robót.

możemy samodzielnie zdecydować. 401. Rys. W takim wypadku na wydruku opisu pozycji znajdą się wyrażenia współczynników norm. czy terminy wykonania robót (Terminy). W grupie ‘Chronologia wykonanych robót’ zaznaczamy czy na wydruku mamy pokazać okresy rozliczeniowe (Okresy). czy mają być drukowane tylko pozycje o niezerowych wartościach robót (opcja Tylko pozycje o niezerowych wartościach wykonanych robót). Karta ‘Wykonane roboty’. Opcje drukowania harmonogramowania Karta ‘Harmonogramowanie’ zawiera opcje. okresy wraz z podokresami (Podokresy). Opcje wydruku pozycji o zerowych wartościach robót mogą zostać pobrane z widoku i wtedy zaznaczamy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z widoków lub gdy opcję tę wyczyścimy. Które zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu… Program do kosztorysowania 411 .W grupie ‘Wykonane roboty’ możemy zaznaczyć opcję Opcje dla wydruku pobieraj z kosztorysu. Pozostałe opcje zostały już opisane w podrozdziale Opcje drukowania kosztorysu. W przeciwnym razie opcja Wyrażenia norm RMS w grupie ‘Opis pozycji’ stanie się dostępna i będzie można wybrać sposób wydruku norm.

402. Karta ‘Słowniki’. 403. 412 NORMA PRO .Opcje drukowania słowników Na karcie ‘Słowniki’ umieszczone są opcje sterujące wydrukiem zestawienia słowników kluczy wykonawczych. Rys. Słownik Kluczy wykonawczych wydrukowany przy zaznaczonej opcji Nazwy uzupełniaj kropkami do szerokości kolumny. Opcje drukowania cenników Na karcie ‘Cenniki’ znajdują się opcje służące do określenia wyglądu wydruku cenników podłączonych do kosztorysu. W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ zaznaczamy czy i w jaki sposób mają być od siebie oddzielone poszczególne pozycje zestawienia. Rys. planów działów i kluczy lokalizacji.

w grupie ‘Kosztorysy zwykłe – kolumny kosztów bezpośrednich’ zaznaczamy. z widoku Wprowadzone pozycje. opis pozycji wzięty zostanie z kosztorysu. wraz z podpozycjami. a w grupie ‘Koszt inwest. czy w postaci rozwinięte. Karta ‘Cenniki’. Jeśli opcję tę wyczyścimy. Program do kosztorysowania 413 . W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ decydujemy czy i jak mają być oddzielone od siebie poszczególne wiersze zestawienia.Rys. z których powstały. W grupie ‘Cenniki elementów RMS’ określamy sposób sortowania elementów (pole Sortuj wg:) oraz które ceny mają zostać wydrukowane (grupa ‘Kolumny cen’). W grupie ‘Cenniki scalone (ceny jednostkowe pozycji)’ w polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania pozycji. czy pozycje scalone będą pokazywane jak pozycje uproszczone. w grupie ‘Opis pozycji’ będziemy mogli zdecydować czy i jak mają być drukowane Wyrażenia norm RMS i Wyrażenia obmiaru. pozycji’ – z jakimi narzutami mają być drukowane ceny jednostkowe pozycji. 404. tak jak dla kosztorysu zwykłego możemy zdecydować. ceny jakich nakładów drukować. Jeśli zaznaczymy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. – kolumny cen jedn. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji Karta ‘Pozycje’ umożliwia określenie wyglądu zestawienia wprowadzonych pozycji. W grupie Rozwijanie pozycji scalonych.

W polu Podsumowanie działów: dostępne są opcje drukowania bądź nie podsumowań działów. wyrażeniach obmiaru i kosztach stałych. czy opis ma zawierać informację o materiałach inwestora. a w polu Opisy podstawy wyceny decydujemy o wydruku odnośników i podstawy wyceny. 414 NORMA PRO . Opcje drukowania zestawienia pozycji Karta ’Zestawienie pozycji’ umożliwia zdefiniowanie ustawień dla zestawienia pozycji. 405. Jeśli zaznaczymy opcję Drukowanie pozycji „Kalkulacja kosztów”. to będę drukowane pozycje będące składnikami pozycji scalonych. Opcje drukowania zestawienia wprowadzonych pozycji dla kosztorysu inwestorskiego Karta ‘Pozycje inwest.’ zawiera takie same opcje jak karta ‘Pozycje’ dotyczy tylko zestawienia pozycji dla kosztorysu inwestorskiego. W grupie ‘Opis pozycji’ zaznaczamy. Karta ‘Pozycje’. Rys.

RMS’ znajdują się opcje służące do określenia elementów wydruku zestawienia elementów RMS występujących w kosztorysie. 406.Karta ‘Zest. Karta ‘Zest. RMS’. Rys. 407.pozycji’. Program do kosztorysowania 415 .Rys. Opcje drukowania zestawienia RMS Na karcie ‘Zest.

str. jeśli zaś opcja jest wyczyszczona. Jeśli opcję tę wyczyścimy – dostępne staną się opcje Wszystkie działy. Obie powyższe opcje dotyczą sytuacji.W grupie ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’ ustalamy sposób oddzielania od siebie poszczególnych elementów. w której wykonujemy zestawienie RMS dla wybranych grup lub dla wybranych dostawców (patrz podrozdział Drukowanie kosztorysu. Karta ‘Zest. Po zaznaczaniu opcji Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. to zostanie on pobrany z aktualnego widoku zestawienia RMS. cen’ dotyczy wydruku zestawienia cen występujących w kosztorysie. W grupie ‘Opcje zestawienia działami’ określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. Opcje drukowania zestawienia cen.. Jeśli została zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdej grupy w zestawieniu z wybranych grup. to tabele będą drukowane jedna za drugą. W polu Podsumowania działów: decydujemy czy i od jakiego poziomu mają byś drukowane podsumowania wartości RMS-ów w działach. Jeśli wybierzemy Jak w kosztorysie. Jeśli w polu Nowa tabela od poziomu: wybierzemy nie rozdzielać. Jeśli wybierzemy Rozdzielać od poziomu. Wybór opcji rozdzielać na poziomie 10 (wszystkie) spowoduje wygenerowanie oddzielnych tabel dla każdego działu i poddziału występującego w kosztorysie... W polu Sortuj wg: wybieramy sposób uporządkowania elementów. Najwyższy poziom i Tylko działy z pozycjami. w jaki sposób pokazać na wydruku działy. gdy jest zaznaczona opcja Nowa tabela dla każdego dostawcy w zestawianiu z wybranych dostawców. jak na widoku zestawień. 424). działy zostaną pokazane tak. W grupie ‘Działy w zestawieniach RMS’ deklarujemy.. to każda tabela tego poziomu będzie drukowana oddzielnie. Tak samo dzieje się. Określamy na niej czy i jak oddzielane będą od siebie poszczególne pozycje (grupa ‘Oddzielanie pozycji zestawienia’) oraz sposób uporządkowania cen (pole Sortuj wg:). to dla każdej grupy elementów RMS na danym poziome zostanie utworzona nowa tabela. wybrane grupy zostaną umieszczone w jednej tabeli dla danego poziomu. zaś tabele dla działów niższych poziomów będą drukowane w sposób ciągły. 416 NORMA PRO .

408. to znaczy tablicy zawierającej rubrykę jednostki miary elementu scalonego.cen’. które mają znaleźć się na wydruku. Szczególnie istotne jest. Karta ‘Zest .’ dla stylu Norma. czy będzie to wydruk pełnej tablicy (zaznaczona opcja Pełna). liczby jednostek elementarnych i wartości jednostki lub tablicy nie uwzględniającej tych rubryk (zaznaczona opcja Bez parametrów) oraz jak drukowane są działy i narzuty.Rys.’ umożliwia ustawienie opcji sterujących wydrukiem wartości scalonych Program do kosztorysowania 417 . jakie elementy będą drukowane. Opcje drukowania tabeli elementów scalonych Na karcie ‘Tabela elementów scalonych’ można wyczyścić Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu i samodzielnie zdecydować. Opcje drukowania zestawienia wartości scalonych Karta ‘Tabela wart. W grupie ‘Pokazuj szczegóły’ zaznaczamy opcje tych wartości. scal. 409. scal. Rys. Karta ‘Tabela elem.

to zostaną wydrukowane narzuty na cały kosztorys. jeśli zaznaczymy opcję Pozycji (tylko tych. 418 NORMA PRO . czy będą drukowane kolumny odpowiadające elementom RMS (opcja RMS). W grupie ‘Drukuj podsumowania’ zaznaczamy opcję Kosztorysu. wydrukowane zostaną narzuty na te pozycje. Podsumowanie kosztorysu może zawierać lub nie tabelę działów (opcja Z tabelą działów). jeśli chcemy aby zostało wydrukowane podsumowanie całego kosztorysu. Jeśli mają być drukowane narzuty działów. dla których zostały zdefiniowane (w przeciwnym wypadku nie zostaną w ogóle wydrukowane narzuty na pozycje). W grupie ‘Drukuj rubryki’ możemy zdecydować o tym.Opcje drukowania statystyki Karta ‘Statystyka’ zawierają opcje bardzo podobne do tych z karty tabeli elementów scalonych. 410.W polu Działów: wybieramy ten poziom. w których zdefiniowano narzuty). Opcje drukowania zestawienia narzutów Opcje umieszczone na karcie ‘Narzuty’ wpływają na wygląd wydruku zestawienia narzutów na kosztorys. Rys. od którego ma nastąpić wydruk podsumowań działów. Opcje drukowania podsumowania Na karcie ‘Podsumowanie’ znajdują się opcje sterujące wydrukiem podsumowania. w polu Działów: wybieramy poziom. Jeśli zaznaczymy opcję Kosztorysu. Do wydruku podsumowania najlepiej jest pobrać dane z kosztorysu (zaznaczona opcja Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu). Karta ‘Podsumowanie’. od którego mają być pokazywane na wydruku.

411. Jeśli wyczyścimy opcję Opcje dla wydruków pobieraj z kosztorysu. W tym celu z menu Plik wybieramy polecenie Drukuj… W oknie. Jeśli zaznaczymy Wszystko. ♦ W grupie ‘Zakres’ określamy zakres wydruku. 412. jeśli zaś wpisując w pola Od: i Do: podamy zakres stron. 413) zaznaczamy konieczne opcje drukowania. 374). Program do kosztorysowania 419 . które się ukaże (rys.Rys. ♦ Przycisk Ustawienie… dotyczy ustawień drukarki (rys. Opcje drukowania zestawienia działów Na karcie ‘Działy’ znajdują się opcje dotyczące wydruku zestawienia działów kosztorysu. Rys. zostaną wydrukowane tylko strony mieszczące się w zakresie. Karta ‘Narzuty’. Karta ‘Działy’. Drukowanie kosztorysu Po określeniu ustawień drukarki i opcji kosztorysu możemy przystąpić do drukowania. będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wydruk wyrażeń współczynników norm dla pozycji (opcja Wyrażenia współczynników norm). będzie drukowany cały zestaw (wszystkie elementy z listy umieszczonej w polu Lista wybranych wydruków:).

że zestaw będzie drukowany od końca. Rys. plik HTML). ♦ W grupie ‘Opcje’ zaznaczamy opcję Drukuj do pliku. Wydruk możemy wypuścić również na plik formatu HTML (pole Format pliku. Zaznaczenie opcji Odwrotna kolejność stron spowoduje. Jeśli chcemy wydrukować więcej niż jedną kopię. Włączenie opcji Sortuj kopie spowoduje wydruk najpierw całego pierwszego egzemplarza zestawu.♦ W polu Jakość wydruku: wybieramy z listy możliwości tę. na- 420 NORMA PRO . Trzeba pamiętać. Okno drukowania kosztorysu. w polu Liczba kopii: wpisujemy odpowiednią liczbę. która nam najbardziej odpowiada. lecz nie posiadający programu Norma Pro. a w polu Format pliku: wybieramy Plik drukarki. że im gorsza jakość. tym szybsze drukowanie i odwrotnie. 413. Dla zaoszczędzenia papieru możemy włączyć opcję Druk obustronny. to jest od ostatniej strony do pierwszej. jeśli chcemy wypuścić wydruk na plik dyskowy. który można potem przenieść na inny komputer posiadający drukarkę odpowiadającą drukarce zadeklarowanej przez nas.

z której będzie składał się wydruk. • Jeśli chcemy jeszcze zmienić opcje któregoś elementu. który chcemy przesunąć wyżej lub niżej na liście. ♦ W polu Styl wydruku: wybieramy styl: Norma lub inny. W przypadku wyczyszczenia tej opcji drukowane będą kolejne strony zestawu – każda w wymaganej liczbie kopii. Na przykład dla zestawu Pełny kosztorys zostaną wydrukowane następujące elementy: strona tytułowa. • W miarę potrzeby możemy jeszcze zmienić ustawienia strony klikając na przycisku Układ strony…(patrz podrozdział Układ strony). W okienku. ♦ W grupie ‘Drukuj:’ zaznaczymy opcję Wybrane działy wtedy. Działy te wybieramy po Program do kosztorysowania 421 . gdy kosztorys miał zawierać rozliczanie robót i harmonogramowanie (patrz podrozdział Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień). ♦ Dla wybranego zestawu w grupie ‘Lista wybranych wydruków’ pojawi się lista. przedmiary. które chcemy mieć na wydruku i potwierdzamy na OK. gdy wydruk ma dotyczyć tylko niektórych działów. W polu Nr. • Przycisk Wybór… służy do modyfikacji listy wybranego zestawu wydruków. Po powrocie do okna z rys. Zaznaczamy na nich elementy. ‘Zestawienia’ i ‘Cenniki oraz ‘Rozliczenia’ i ‘Harmonogramowanie’. który ma mieć pierwsza strona wydruku (nie zawsze bowiem zaczynamy wydruk od pierwszej strony). • Kolejność drukowanych elementów możemy ustawić po kliknięciu na przycisku Kolejność… W okienku Kolejność drukowania wybranych wydruków zaznaczamy element. ♦ W polu Zestaw: należy wybrać jeden z gotowych zestawów wydruków lub przygotować swój własny po wybraniu opcji Dowolny wybór. kosztorys i tabela elementów scalonych. a następnie w grupie ‘Przesuń:’ klikamy na przycisku w górę lub w dół.stępnie kolejnych jego kopii. które się ukaże. mamy karty ‘Kosztorys’. pierwszej strony: możemy wpisać numer. 413 wybrane elementy pojawią się na liście. charakterystyka obiektu. wybranego stylu. Wszystkie wydruki będą wyprowadzane dla tego właśnie. w wyniku czego uzyskamy jedno z już wcześniej opisanych okien ustawiania opcji. zaznaczamy go na liście i klikamy na przycisku Opcje….

Jeśli wybierzemy Od poziomu 1. które mają wartości różne od zera. Jeśli wyczyścimy opcję KWOTY. opcja Nie rozdzielać. 414). to zestawienie będzie drukowane dla każdego działu poziomu 1 w osobnych tabelach. w których ten element się znajduje będą umieszczone w tym samym wierszu bezpośrednio pod nazwą elementu (rys. 415). przy czym numeracja wybranych działów może być ciągła lub zachowana z kosztorysu. otrzymamy wydruk bez cen i wartości. a w wierszach elementów znajdą się informacje o wartościach RMS-ów w poziomach podrzędnych. Steruje tym opcja ciągła numeracja. Włączenie opcji pozycje niezerowe pozwoli na wydruk tylko tych pozycji. W polu Zestawienia działami określamy jak ma wyglądać wydruk zestawienia RMS działami. 1. Jeśli drukowane będą pozycje niezerowe. Jeśli zaś wybierzemy inny poziom. 422 NORMA PRO . i wtedy zaznaczyć trzeba opcję bez zerowych. Element w wydruku zestawienia działami. w przeciwnym wypadku drukowane będą wszystkie pozycje. 2. to można określić sposób ich numeracji: numeracja może uwzględniać pozycje niezerowe i wtedy trzeba zaznaczyć opcję z zerowymi lub pozycje zerowe mogą być ignorowane. to osobne tabele będą budowane dla tego poziomu.kliknięciu na przycisku Wybór działów…. natomiast zawartości w działach następnych poziomów będę pokazane w wierszu danego elementu (rys. Jeśli wybierzemy nie rozdzielać. Rys. to informacje o wszystkich działach. 414.

Rys. sprzętu i robocizny mogą być drukowane z uwzględnieniem wszystkich pozycji. Jeśli wybierzemy wszystkie z pozycjami. Jeśli wybierzemy od poziomu 10 (wszystkie). Listy wyboru Zestawienia działami i Pozycje zestawień będą aktywne wtedy. które pozycje zestawień mają być drukowane. W programie Norma Pro zestawienia materiałów. 415. czy jest to dział czy poddział. zerowe ceny lub niezerowe ceny. Zestawienie materiałów w działach – dział FUNDAMENTY. które mają pozycje. zostaną wydrukowane tylko te działy. 3. pozycji z cenami zerowymi lub tylko z cenami niezerowymi. zestawienie będzie drukowane dla każdego działu osobno niezależnie od tego. 4. Wybrana opcja Od poziomu 1. Aby określić. gdy w na liście wybranych wydruków znajdzie się chociaż jedno z zestawień RMS. należy z listy Pozycje zestawień: wybrać jedną z opcji: wszystkie. Program do kosztorysowania 423 .

‘Zestawienia’. Przyciski Opcje… służą do zmiany opcji wydruku (opisanych w podrozdziałach Opcje drukowania. Należy przy tym pamiętać. Drukowanie uruchamiamy w oknie z rys. Pole Styl wydruków pozwala wybrać styl. Przycisk Kolejność… umożliwia określenie kolejności wydruku zaznaczonych zestawień..). wydruk zostanie wykonany tylko dla tych grup RMS. których wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór dostawców… ♦ Przycisk Podgląd służy do podejrzenia wydruku. aby została wydrukowana tabela opisów podstawy wyceny powinniśmy dołączyć ją do zestawu drukowanych dokumentów zaznaczając opcję Opisy podstawy wyceny. Jeśli chcemy. ‘Harmonogramowanie’ i ‘Cenniki’ poszczególne opcje i klikając na przycisku symbolizującym drukarkę przenosimy się do okna Drukuj (rys.Jeśli zaznaczymy opcję Wybrane grupy RMS. które wybierzemy w oknie otwartym po kliknięciu na przycisku Wybór grup… Zaznaczenie opcji Wybrani dostawcy spowoduje wykonanie wydruku tylko dla tych dostawców RMS. ‘Rozliczenia’. 413 kliknięciem na przycisku OK. w jakim będzie zrealizowany wydruk. ♦ Na karcie ‘Kosztorys’ zaznaczamy te elementy kosztorysu. gdzie po ustawieniu parametrów uruchamiamy wydruk. że odnośniki do tabeli zostaną wydrukowane w pozycjach tylko wtedy. 416) zaznaczamy na kartach ‘Kosztorys’. ‘Zestawienia RMS’. 424 NORMA PRO . Wybór drukowanych kosztorysów i zestawień W oknie wyboru zestawień wydruków (rys. gdy wcześniej w opcjach wydruków dla danego rodzaju kosztorysu zostanie wybrana opcja z odnośnikami w pozycjach.. 413). które mają być drukowane oraz ewentualnie określamy opcje poszczególnych zestawień.

Jeśli do wydruku zakwalifikujemy zestawienie pozycji i w kosztorysie zdefiniowaliśmy kilka widoków pozycji. Okno drukowania zestawień. karta ‘Zestawienia’. 416. Klikając na zakładki ‘Robocizna’. karta ‘Kosztorys’. obok opcji pojawi się pole. ♦ Na karcie ‘Zestawienia’ należy zaznaczyć zestawienia.Rys. które mają być drukowane oraz ewentualnie określić opcje poszczególnych zestawień. Okno wyboru wydruków. Rys. które chcemy mieć na wydruku. 417. ♦ Na karcie ‘Zestawienia RMS’ zaznaczyć zestawienia tych elementów RMS. ‘Materiały’ i ‘Sprzęt’ wchodzimy na poszczególne karty i tam deklarujemy opcje wydruków zestawień. Program do kosztorysowania 425 . w którym można wybrać jeden z tych widoków.

czy do wydruku dołączyć słownik okresów rozliczeniowych (opcja Okresy rozrachunkowe w grupie ‘Słowniki’). kluczach lokalizacji i kluczach planu (grupa ‘Kosztorys’) oraz dołączenie do wydruków słowników (grupa ‘Słowniki’).Rys. ♦ Na karcie ‘Harmonogramowanie’ możemy zadeklarować pojawienie się na wydrukach informacji o kluczach wykonawczych. dla jakiego okresu rozrachunkowego ma być wykonany wydruk. Karta ‘Zestawienia RMS’. Karta ‘Rozliczenia’. ♦ Na karcie ‘Rozliczenia’ dla poszczególnych zestawień można dodatkowo wybrać. 418. Rys. 426 NORMA PRO . i ewentualnie. 419.

Karta ‘Harmonogramowanie’. Program do kosztorysowania 427 . ♦ Na karcie ‘Cennik’ ustalamy.Rys. 421. 420. Rys. Karta ‘Cenniki’. czy i jakie cenniki drukować w zestawieniu oraz określamy opcje wydruków.

W opcjach kosztorysu na karcie ‘Rozliczanie RMS’ można wpisać współczynniki wraz z uzasadnieniami. dla którego zmieniamy normy. aktywnej pozycji lub zaznaczonych pozycjach). Współczynniki norm w kosztorysie Podobnie jak dla pozycji i działów można zadeklarować współczynniki norm dla całego kosztorysu. w niektórych pozycjach. zaś w obszarze ‘Zmieniane elementy’ zaznaczamy typ elementu RMS. korzystamy z polecenia Zmień normy… z menu Kosztorys. w wybranych działach. 422 w grupie ‘Zmieniane pozycje’ zaznaczamy zakres zmian (możemy zmienić normy w całym kosztorysie. W 428 NORMA PRO . w aktywnym dziale. jak również w widoku Narzuty kosztorysu z menu Widok. OPERACJE NA KOSZTORYSIE Narzuty na kosztorys Narzuty na cały kosztorys możemy obejrzeć i zdefiniować po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys. Narzuty wspólne działów Narzuty wspólne działów określamy w oknie widoku narzutów po wybraniu polecenia Narzuty kosztorysu… z menu Kosztorys.21. wybierając z listy wyświetlanej w polu Wybór działu kosztorysu pozycję Cały kosztorys. Rys. W okienku pokazanym na rys. Zmiana norm w kosztorysie Jeśli chcemy zmienić normy w całym kosztorysie lub w jego fragmencie. Okienko zmiany norm w kosztorysie. 422.

Dodawanie i edycja stałych opisane są rozdziale EDYCJA OBMIARU. Program do kosztorysowania 429 . Parametry kosztorysu są dostępne po wywołaniu polecenia Parametry kosztorysu… z menu Kosztorys. Definiowanie wariantów. to pojawią się dodatkowe parametry: klucze wykonawcze. które występują zawsze. Parametry ekonomiczno-techniczne w kosztorysie Parametry ekonomiczno – techniczne dla całego kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Parametry ekonomiczno-techniczne’. to parametry ekonomiczno-techniczne. Zdefiniowane stałe Na karcie ‘Zdefiniowane stałe’ wyświetlana jest lista stałych globalnych. Okno wprowadzania parametrów ekonomiczno-technicznych. klucze lokalizacji. niezależnie od typu kosztorysu.pole Współczynnik: wpisujemy współczynnik. przez który zostaną przemnożone (przycisk Pomnóż) lub podzielone (przycisk Podziel) aktualne normy. Rys. Stałe globalne. Grupy wariantów Karta ‘Grupy wariantów’ pokazuje listę grup wariantów wraz z wariantami im przyporządkowanymi. Jeśli jednak w opcjach kosztorysu włączymy harmonogramowanie i rozliczanie robót.. Wprowadzanie i modyfikacje grup wariantów opisane są w rozdziale WARIANTY. stałe globalne występujące w obmiarach i grupy wariantów danych. Parametry kosztorysu Parametry. Koszt jednostki elementarnej zostanie pokazany w widoku (i wydruku) Tabeli elementów scalonych. 423. które zostały zdefiniowane dla ułatwienia obliczeń obmiarów. okresy rozrachunkowe i plan działów.

z menu Ceny wybieramy polecenie Uaktualnij ceny… Okno z opcjami uaktualniania zostało opisane w rozdziale CENY. BAZY CENOWE I CENNIKI. używane do celów planowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Klucze wykonawcze’. Klucze lokalizacji Klucze lokalizacji. Okresy rozliczeniowe. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie cen w kosztorysie Jeśli zachodzi potrzeba przeliczenia cen w kosztorysie według nowego cennika lub innego kosztorysu. służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Słownik lokalizacji’. Plan działów Klucze planu działów służące do celów harmonogramowania i rozliczania robót wprowadzamy na karcie ‘Plany działów’. Klucze planów działów. Klucze wykonawcze. Klucze lokalizacji. Definiowanie kluczy wykonawczych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. 430 NORMA PRO . Definiowanie okresów rozrachunkowych zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Definiowanie kluczy zostało opisane w rozdziale HARMONOGRAMOWANIE i ROZLICZANIE ROBÓT. Przeliczanie (uaktualnianie) cen w kosztorysie. Klucze wykonawcze Klucze wykonawcze.Okresy rozrachunkowe Okresy rozrachunkowe dla kosztorysu wprowadzamy na karcie ‘Okresy rozrachunkowe’.

w wyniku czego dostaniemy listę zawodów występujących w kosztorysie. Możemy podsumować robociznę w całym kosztorysie. Sumowanie robocizny jest procesem nieodwracalnym. jaką część kosztorysu poddajemy zmianom i klikamy na OK. których stawki mają zostać dopasowane do wartości kosztorysu (rys. dziale czy zaznaczonych pozycjach. zdejmuje z niego zaznaczenie. Zastępowanie robocizny).Sumowanie robocizny Jeśli chcemy rozliczać robociznę w pozycjach łącznie. wybranych działach lub pozycjach. zaznaczamy ten zawód. Zastępowanie robocizny Jeśli chcemy zastąpić robociznę inną w całym kosztorysie. Dopasowanie kosztów robocizny Jeśli chcemy dopasować stawkę robocizny do założonej wartości kosztorysu. W następnym oknie. bez podziału na zawody. wybieramy polecenie Sumuj robociznę… z menu Kosztorys. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Zastąp robociznę. zawierającym listę zawodów występujących w kosztorysie. Zsumowanie robocizny polega na zsumowaniu nakładów wszystkich zawodów występujących w pozycji w jeden element. Powtórne kliknięcie na zaznaczonym zawodzie. 424). Program do kosztorysowania 431 . aktywnym dziale czy aktywnej pozycji. wybieramy polecenie Dopasuj robociznę… z menu Kosztorys. W oknie takim jak na rysunku z lewej zaznaczamy. Na liście tej kliknięciem zaznaczamy te zawody. którym chcemy zastąpić robociznę i klikamy na OK (patrz ELEMENTY RMS.

Po kliknięciu na przycisku OK pojawi się okienko. Upraszczanie pozycji Jeśli chcemy uprościć pozycje w całym kosztorysie. Jeśli chcemy. Proces przeliczania rozpocznie się po potwierdzeniu kliknięciem na OK. Upraszczanie pozycji opisane jest w rozdziale POZYCJE KOSZTORYSU. o których ma nas program ostrzegać. 424. wybranych działach czy pozycjach. których stawki mają być dopasowane do założonej wartości kosztorysu. aby ostrzeżenia były zapisywane w pliku. jaka część pozycji zostanie poddana uproszczeniu. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Uprość pozycje…. Sprawdzanie poprawności kosztorysu Przy pomocy polecenia Sprawdź kosztorys… z menu Kosztorys możemy sprawdzić poprawność naszego kosztorysu. zaznaczamy opcję Zapisz do pliku i po kliknięciu na przycisku Plik… podajemy jego nazwę i lokalizację. 432 NORMA PRO . Upraszczanie pozycji. a następnie w wyświetlonym oknie zaznaczamy. w jakiej ostrzeżenie ma być przedstawione. W grupie ‘Sygnalizowane błędy’ zaznaczamy opcje oznaczające te błędy. Wybieranie zawodów.Rys. w którym wpisujemy założoną wartość kosztorysu. natomiast w grupie ‘Komunikaty’ zaznaczamy formę.

Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie okna z informacją o lokalizacji i rodzaju błędu. które się pojawi.Rys. 425. W tym celu otwieramy dowolny z kosztorysów. Okno sprawdzania poprawności kosztorysu. 426. Lista błędów znalezionych w kosztorysie. wybieramy dołączany kosztorys i klikamy na przycisku OK Program do kosztorysowania 433 . Rys. Łączenie kosztorysów Czasami może się zdarzyć potrzeba połączenia dwóch lub więcej kosztorysów w jeden. następnie z menu Kosztorys wybieramy polecenie Dołącz kosztorys… W oknie.

Kosztorys składowy można wstawiać na dwa sposoby: 1. 434 NORMA PRO . bez podziału na działy. 2.. Jako zewnętrzny i wtedy zawartość kosztorysu składowego jest wczytywana przy wczytywaniu kosztorysu złożonego. Kosztorys złożony. Do kosztorysu zawierającego tylko pozycje. z menu Dział. można go zaktualizować w razie potrzeby. Kosztorysy składowe są umieszczane w kosztorysie złożonym jako działy. nie można wstawić kosztorysu zawierającego działy. to zostanie on umieszczony za zaznaczonym działem (lub poddziałem). Sposób połączenia kosztorysu składowego można zmienić w oknie wywołanym poleceniem Kosztorys składowy. Kosztorys dołączany jest na końcu bieżącego kosztorysu. a wszystkie następne pozycje zostaną przenumerowane. to zostanie on umieszczony za aktualnie zaznaczoną pozycją kosztorysu oryginalnego. Jeśli chcemy wstawić kosztorys w środku kosztorysu. korzystamy z polecenia Wstaw kosztorys… z menu Kosztorys. które nazywamy kosztorysami składowymi. Jeśli do kosztorysu zawierającego działy wstawiamy kosztorys również zawierający działy. Jeżeli do kosztorysu wstawiamy kosztorys zawierający same pozycje (bez działów).. a wszystkie następne działy (i poddziały) zostaną przenumerowane. Opis wstawiania kosztorysów składowych jest umieszczony w rozdziale DZIAŁY KOSZTORYSU. w oryginalnym kosztorysie musimy utworzyć działy. Kosztorysy złożone Kosztorys może zawierać inne kosztorysy. Ponieważ pamiętana jest ścieżka dostępu do kosztorysu składowego. Zanim wstawimy taki kosztorys.(można dołączyć kosztorys do pustego kosztorysu). W przypadku zmian dokonanych w kosztorysie składowym można je zapisać do pliku na dysku poleceniem Dział | Zapisz jako kosztorys. Jako włączony i wtedy cała zawartość kosztorysu składowego jest wczytana do kosztorysu złożonego.

W wyświetlonym oknie w polach Wydawnictwo i Katalog określamy wydawnictwo. Jeśli kosztorys ma być wstawiony jako jedna pozycja. jakie zostaną przypisane wstawianym elementom. Wielkości te można zmodyfikować. Jak widać. Okno wstawiania kosztorysu do cennika obiektów. jako wariant 1 o jednostce miary sztuka wraz z poddziałami. Rys. do którego wstawiono kosztorys BLIŹNIAK. 427. Jeśli zaś ma zostać wstawiony wraz z działami i poddziałami jako osobnymi pozycjami. Dodatkowo. Jeśli w kosztorysie zostały zdefiniowane jednostki elementarne. Program do kosztorysowania 435 . W dolnej części wyświetlane są jednostki miary. które na to pozwala.Wstawianie kosztorysu do cennika obiektów Cały kosztorys można wstawić do cennika obiektów jako pojedynczą pozycję uproszczoną lub wraz z poddziałami i pozycjami jako oddzielnymi elementami cennika. wywoływane jest z menu Kosztorys. Domyślnie w polach Podstawa: i Opis: wprowadzana jest nazwa i opis kosztorysu. Na rys. czyścimy opcje Wstaw poddziały. zostaną dołączone do listy. nazwę i numer katalogu. dla całego kosztorysu główna jednostka miary jest sztuka. 428 pokazany jest cennik pozycji. w polu Wariant: można wpisać numer wariantu pozycji. Polecenie Wstaw do cennika obiektów…. w których dopuszcza się wstawienie kosztorysu do cennika. opcja ta powinna być zaznaczona.

jak na rys. Jeśli zaznaczyliśmy opcję wstawiania z poddziałami. klikamy na przycisku Pomiń. dla każdego działu pojawi się okno takie. 436 NORMA PRO . Gdy danego działu nie chcemy wstawiać.Rys.u. Rys. Cennik pozycji po wstawieniu kosztorysu ‘BLIŹNIAK’ wraz z poddziałami. Jeśli dział ma być wstawiony z pozycjami zaznaczamy opcję Wstaw pozycje. 428. Cennik pozycji z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK z inną jednostką miary. Jako drugi wariant wstawiono BLIŹNIAK z jednostką miary m2 p. 427. z tym że dane do niego podstawione będą dotyczyły danego działu. 429. Operację wstawiania można przerwać kliknięciem na przycisku Przerwij.

to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako wariant o numerze 2. że istnieją dla niego podpozycje. że pozycja o podstawie BLIŹ- Program do kosztorysowania 437 . że w katalogu M_K{01} znajdują się dwie pozycje. Po zakończeniu procesu wstawienia kosztorysu do cennika tworzone jest odpowiadające mu drzewo w oknie katalogów norm. Okno katalogów norm z wstawionym kosztorysem BLIŹNIAK. Na rys. Okno wstawiania ceny działu do cennika. 431 widać. 430.Rys. które są działami kosztorysu. 431. Jeśli teraz rozwiniemy pozycję pierwszą. Druga – to kosztorys BLIŻNIAK wstawiony jako jedna pozycja. Na rys. a więc informuje o tym. 432 widać. Ikona symbolizująca ten kosztorys ma „nóżki”. to uzyskamy listę pozycji. Wstawiany jest dział IZOLACJE o numerrze1. Pierwsza z nich. Rys.1 bez pozycji.

Jeśli włączymy rejestrację zmian. zaznaczamy opcję Rejestracja zmian. w którym ustawiamy opcje rejestracji. zaznaczamy opcję Pokazywanie zmian na ekranie. I rzeczywiście. Od momentu potwierdzenia zamiaru rejestracji zmian kliknięciem na OK. Okno z opcjami rejestracji zmian.. 432. Rejestracja zmian w kosztorysie Rejestracja zmian w kosztorysie umożliwia śledzenie kolejnych kroków w procesie jego powstawania. Gdy zmiany mają być pokazywane na ekranie. W prawym oknie znajduje się lista pozycji wraz z cenami. Rys. Rys. dział 1 – FUNDAMENTY miał oddziały. Domyślnie usuwane elementy są wyróżnione kolorem ciemnoniebieskim i przekreślone ciągłą linią. Jeśli decydujemy się na rejestrację zmian. zaś elementy dodane zaznaczone są na czerwono i 438 NORMA PRO .NIAK 1 ma podpozycje. każda zmiana zostanie zapamiętana i specjalnie oznaczona. Zaznaczenie opcji Drukowanie zmian umożliwi ich uwzględnienie na wydruku kosztorysu. każda operacja wykonana w kosztorysie będzie zapamiętana. które są działami kosztorysu. Po wywołaniu poleceń Rejestracja zmian | Rejestruj zmiany… z menu Kosztorys pojawi się okno. 433.

Kolory te można zmienić w oknie Opcje wyświetlania kosztorysu. Rys. 434). Zmiany będę pokazane również w innych widokach. wartość kosztów bezpośrednich. na karcie ‘Kolory ekranu’ (patrz rozdział WYGLĄD EKRANU. Zmiana ceny luksferów jest również pokazana w widoku Wprowadzone pozycje. Zmiany wykonywane w danym miejscu są nie tylko tam pokazywane. gdzie wpłynęły na inne wielkości. 434. gdy zmodyfikowana została cena luksferów. to zmieni się wartość materiałów pomocniczych (gdy zdecydowaliśmy. Zmiany pokazane w kosztorysie. wartość pozycji. jeśli tylko wprowadzona zmiana wpłynęła na zawartość wyświetlanych kolumn.podkreślone.. działu i całego kosztorysu (rys. Kolory ekranu). że będzie liczona od tego materiału). ale widać je również wszędzie tam. Na przykład jeśli zmienimy cenę materiału w pozycji. Program do kosztorysowania 439 . 435. Rys. cen jednostkowych pozycji.

Jest to wewętrzny numer. aby umożliwić wprowadzanie do niej odwołań. 440 NORMA PRO . nadawany przez program tylko po to. pozycji. z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Akceptuj lub rezygnuj ze zmian… Po zaakceptowaniu zmian ‘stare’ wielkości znikną. w którym się znajdują i z menu Kosztorys wybieramy polecenie Rejestracja zmian | Przywróć początkowe dane… W oknie. które zostały wprowadzone w danych zaznaczonego elementu (kosztorysu. 437) zostanie wyświetlona lista tylko tych zmian. nakładzie).Do pozycji 107 dodano papier ścierny. a zostaną tylko nowe. UWAGA! Numer usuniętej pozycji nie jest związany z numerem. zaznaczamy cały kosztorys lub ten RMS. który pozycja miała przed usunięciem. dział. Akceptacja lub odrzucenie wybranych zmian Jeśli chcemy niektóre zmiany odrzucić a inne przyjąć. działu. które się pojawi (rys. Zmiany będę rejestrowane do momentu.Rys. pozycję. w którym zdecydujemy się je zaakceptować lub odrzucić. 436. Akceptacja lub odrzucenie wszystkich zmian Jeśli chcemy wszystkie zmiany zaakceptować.

zaznaczonego działu czy pozycji zostały wprowadzone jakieś zmiany. Jeśli chcemy odrzucić wszystkie zmiany. kolejno wyświetla okno przywracania początkowych danych dla tych elementów. Program do kosztorysowania 441 . pokazując zmiany wprowadzone w danych bieżącego działu. W ten sposób ‘jednym ciągiem’ można przejrzeć zmiany w całej pozycji. zostanie wyświetlone okno z rys. Jeśli wszystkie zmiany chcemy zaakceptować. Oznacza to. zaznaczamy na liście (klikamy na nazwie zmiany.Rys. jeśli w pozycji wykonaliśmy pięć zmian: dwie zmiany w danych pozycji (np. 437 ze zmianami w niej wprowadzonymi. 437 pojawi się cztery razy: pierwsze pokaże dwie zmiany pozycji. okno z rys. dla każdej pozycji. że program po kolei sprawdza. 437. Analogicznie. czy w elementach ‘należących’ do kosztorysu. dziale i w całym kosztorysie. pozycji czy nakładu. wykorzystujemy przycisk Wszystkie. Lista zmian wprowadzonych w danych materiału. klikamy na przycisku Pozostaw. które chcemy odrzucić. 437 pojawi się tylko raz. Te. i jeśli tak. Jeśli opcja Sprawdź nie zostanie zaznaczona i wywołamy polecenie Przywróć początkowe dane…. okno z rys. to po zaznaczeniu tego działu i wywołaniu polecenia Przywróć początkowe dane… trzy razy. że jeśli na przykład w dziale wykonaliśmy zmiany w trzech pozycjach. tak aby pojawił się symbol ) i klikamy na przycisku Zaznaczone. Zaznaczenie opcji Sprawdź powoduje. obmiar i nazwę) oraz zmiany w trzech RMS-ach. a następne trzy zostaną wyświetlone dla każdego zmienionego RMS-a.

Opcja Zapisz do pliku i przycisk Plik… służą do wyprowadzenia listy różnic od razu na plik tekstowy. Zaznaczenie opcji Wyświetl listę spowoduje wygenerowanie listy różnic. które chcemy porównywać. W grupie ‘Komunikaty’ decydujemy. W wyświetlonym okienku (rys. którego nazwę wybieramy (w oknie takim jak do otwierania kosztorysu) po wywołaniu polecenia Porównaj kosztorysy… z menu Kosztorys. Rys. 438.Porównywanie kosztorysów i tworzenie kosztorysu różnicowego Program Norma Pro umożliwia porównanie dwóch kosztorysów: aktualnie znajdującego się na ekranie i drugiego. którą będziemy mogli przeglądać z możliwością zapisania jej na plik tekstowy (przycisk Zachowaj w pliku…). Jeśli zaznaczymy opcję Stop na błędzie. Okno ustawiania opcji porównywania kosztorysów. 438) w grupie ‘Sygnalizowane różnice” zaznaczamy opcje odpowiadające tym częściom składowym kosztorysu. to program wyprowadzi komunikat za każdym razem. gdy trafi na różnicę. w jaki sposób mają być wyświetlane komunikaty o występujących różnicach. 442 NORMA PRO .

Jeśli z dwóch kosztorysów chcemy utworzyć kosztorys różnicowy. Lista różnic występujących między kosztorysami. 3. Wartości. 2. a nie ma ich w kosztorysie edytowanym oznaczone są jako dodane. Oznaczenia te są pokazywane na ekranie w sposób określony dla rejestracji zmian. które występują w kosztorysie wczytywanym. a kosztorys aktualnie edytowany jako kosztorys po zmianach. że jako stan początkowy traktowany jest kosztorys wczytywany. a nie występują w kosztorysie edytowanym zostają oznaczone jako usunięte. w którym wybieramy porównywany kosztorys. W pozycji 107 został dodany nowy materiał – papier ścierny.Rys. po kliknięciu na OK zostanie wyświetlone okno. W tym przypadku. które są w kosztorysie wczytywanym. Na przykład weźmy kosztorys BLIŻNIAK w wersji podstawowej i porównajmy go z kosztorysem BLIŹNIAK_2. Program do kosztorysowania 443 . W pozycji 106 została zmieniona cena materiału z 9. zaznaczamy opcję Utwórz kosztorys różnicowy. Tworzenie kosztorysu różnicowego polega na porównywaniu pozycji i ich zawartości i rejestracji zmian w ten sposób. W kosztorysie BLIŻNIAK_2 w stosunku do BLIŻNIAK zostały wykonane następujące zmiany: W pozycji 91 zmieniono materiał. 1. Dane zmienione będą pokazane na czerwono – stan w aktualnym kosztorysie i na niebiesko – stan w kosztorysie porównywanym. zaś te. 439. Pozycja 92 o podstawie KNR 2-02 1111-06 została zamieniona na pozycję o podstawie TZKNBK XI 0505-46.65 na 8.57.

wywołujemy polecenie Porównaj kosztorysy… i otwieramy kosztorys BLIŹNIAK_2.36 pozycji 91 oznaczona została jako usunięta. 441. gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK_2. 444 NORMA PRO . ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. zaś wartość 4770 jako dodana.Do Normy Pro jako pierwszy wczytujemy kosztorys BLIŹNIAK. • Wartość 47031. 440). gdyż nie było jej w kosztorysie BLIŹNIAK (rys. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNAK_2. czyli pozycja 92 z kosztorysu BLŹNIAK_2 została zaznaczona jako usunięta. Pozycja 106 w kosztorysie różnicowym. (rys. Kosztorys różnicowy z wyróżnionymi zmianami. W wyniku porównania powstanie kosztorys różnicowy. w którym wszystkie niezgodności zostaną wyróżnione. Rys. 440). Rys. 440. a pozycja _237. • Pozycja 92 z kosztorysu BLIŻNIAK została uznana za dodaną.

• W pozycji 107 materiał „papier ścierny” oraz wszystkie wartości z nim związane zostały oznaczone jako usunięte. Sąsiadująco pionowo (okna obok siebie) i Kaskada (okna uporządkowane tak. zaś cena 8. każdy w swoim własnym oknie. zaś te wartości. a nie ma ich w kosztorysie BLIŹNIAK_2 oznaczone są jako dodane (rys. gdyż nie występuje w kosztorysie BLIŹNIAK. Jeżeli ostatni wprowadzony kosztorys przysłoni nam cały obszar roboczy (poprzednio otwarte kosztorysy są przykryte). że widać pasek Program do kosztorysowania 445 . ponieważ nie występuje w kosztorysie BLIŻNIAK_2 (rys. w sposób opisany dla rejestracji zmian. otwieramy następny. które są w kosztorysie BLIŻNIAK. Praca z kilkoma kosztorysami W programie Norma Pro możemy pracować z kilkoma kosztorysami jednocześnie. Rys.57 za dodaną. 442. 441). Zmiany zarejestrowane w kosztorysie różnicowym możemy przyjąć lub odrzucić. Po otwarciu pierwszego kosztorysu. gdyż nie występują w kosztorysie BLIŹNIAK. należy kliknąć na przycisku znajdującym się w prawym górnym rogu na wysokości menu.65 została uznana za usuniętą. Odsłonięte okna kosztorysów można uporządkować przy pomocy poleceń Sąsiadująco poziomo (okna jedno nad drugim). 442).• W pozycji 106 cena luksferów = 9. Pozycja 107 w kosztorysie różnicowym. W ten sposób będziemy mieli na ekranie kilka kosztorysów.

W programie zostały otwarte trzy kosztorysy. Kopiuj i Wklej z menu Edycja) oraz technikę przeciągniji-upuść w stosunku do pozycji (patrz rozdział POZYCJE KOSZ- 446 NORMA PRO . Jeśli któreś okno nie jest nam w danej chwili potrzebne. Przełączanie się z kosztorysu do kosztorysu jest bardzo łatwe: wystarczy tylko kliknąć w odsłoniętym fragmencie wybranego kosztorysu i już jego okno stanie się oknem aktywnym. może zostać zwinięte do przycisku (ikony) po kliknięciu na przycisku . 443. okna są wyświetlane kaskadowo. Jesteśmy również w stanie przenosić i kopiować informację między kosztorysami (wykorzystując polecenia Wytnij. Przy nazwie aktualnego kosztorysu umieszczony jest znacznik . Rys. Do konkretnych kosztorysów możemy się również przełączać wykorzystując listę otwartych kosztorysów znajdującą się na dole listy poleceń menu Okno (patrz rysunek z prawej).tytułu każdego z nich) z menu Okno. Każdy kosztorys może zostać wyświetlony w innym widoku i w każdym kosztorysie możemy wykonywać inne operacje. Kliknięciem na wybranej nazwie kosztorysu spowodujemy przejście do jego okna.

TORYSU. Rys. Nowe okno już otwartego kosztorysu tworzymy przy pomocy polecenia Nowe okno z menu Okno. a widok aktualny oznaczony jest znakiem . działów i elementów RMS. 444. podrozdział Wstawianie pozycji z innego kosztorysu). Na liście otwartych okien w menu Okno znajduje się informacja o liczbie i rodzaju widoków. Praca z jednym kosztorysem w wielu oknach W programie Norma Pro możliwa jest również praca z jednym kosztorysem w wielu oknach. przełączania się i wymiany informacji między nimi zostały opisane w podrozdziale poprzednim – Praca z kilkoma kosztorysami. Program do kosztorysowania 447 . Kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: Przedmiar i Działy umieszczonych sąsiadująco poziomo. Możemy też wykorzystać inny sposób: przy naciśniętym klawiszu <Shift> z menu Widok wybieramy odpowiedni widok lub klikamy na jednym z przycisków widoków. Po zakończeniu pracy zachowujemy zmienione kosztorysy i każdy z nich zamykamy poleceniem Zamknij z menu Plik. Sposoby porządkowania okien.

zestawienie lub widok utworzone w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie tekstowym. zestawienia lub kosztorysu. W polu Zapisz jako typ: zaznaczamy ten typ o rozszerzeniu. 445.txt. 445 (takiego samego jak w przypadku zachowywania kosztorysu) wybieramy miejsce. gdzie się ma znaleźć wyeksportowany plik oraz nadajemy mu nazwę w polu Nazwa kosztorysu:. 444 pokazany jest kosztorys BLIŹNIAK w dwóch widokach: widoku Działy i widoku Przedmiar. 448 NORMA PRO . który chcemy uzyskać (patrz rysunek z lewej). Rys. Okno eksportu widoku. który będzie czytelny dla takich aplikacji jak arkusze kalkulacyjne (na przykład Excel czy Lotus) czy bazy danych (na przykład Access czy DBase) oraz w formatach zrozumiałych dla programu Planista czy Get Manager. Eksport kosztorysu lub widoku kosztorysu Kosztorys. Okna widoków uporządkowane są przy pomocy polecenia Sąsiadująco poziomo z menu Okno.Na rys. Eksport w formacie tekstowym Aby wykonać eksport otwieramy odpowiedni widok lub zestawienie i z menu Plik wybieramy polecenie Zapisz jako… Po pojawieniu się okna z rys.

446 pokazana jest zawartość pliku tekstowego. to po kliknięciu na OK będziemy mieli możliwość zdecydowania. zestawienia lub kosztorysu. pozycja(e). jeśli interesuje nas tylko aktualnie podświetlony element (dział(y). używamy przycisków w górę i w dół. które będą wyeksportowane. jakich użyć separatorów do oddzielenia pól. W oknie ‘Eksport zawartości kosztorysu’.W obszarze ‘Eksportowany zakres kosztorysu’ zaznaczamy opcję Całość. w jaki sposób mają być przedstawiane liczby oraz jaka część kosztorysu ma być uwzględniona. w polu Pola zawartości: znajduje się lista wszystkich kolumn. w którym znajdują się wszystkie dane odczytane z widoku. który został utworzony po wyeksportowaniu widoku Działy kosztorysu. Na rys. które same nie potrafią rozpoznać separatora. zaś w polu Eksportowane pola: wybrane przez nas kolumny. elementy RMS). Wybrane ustawienia potwierdzamy kliknięciem na OK. Program do kosztorysowania 449 . Jeśli chcemy zmienić kolejność kolumn na liklikamy na przycisku ście z prawej. Rys. Aby przenieść kolumnę z lewej listy na prawą. Jeśli w polu Zapisz jako typ: wybierzemy typ Zestawienie RMS lub Kosztorys tekstowo. Należy o tym pamiętać przy imporcie danych na przykład do aplikacji. zaznaczamy ją w polu Pola zawartości: i . W wyeksportowanych widokach pierwszym wierszem pliku jest wiersz zawierający nazwy nagłówków kolumn tabeli. jeśli eksportujemy cały kosztorys lub Zaznaczone elementy. 447) i w jakiej kolejności. 446. Widok działów wyeksportowany jako plik tekstowy. po czym tworzony jest plik tekstowy. zaś separatorami oddzielającymi kolumny w wierszu są znaki tabulatorów. które kolumny mają zostać wyeksportowane (rys. Przycisk Usuń służy do usunięcia z listy zaznaczonej kolumny.

W grupie ‘Separator pól’ zaznaczamy rodzaj znaku. W grupie ‘Eksportowane typy elementów’ zaznaczamy. z menu Plik wybieramy polecenie Nowa baza danych… i określamy jej nazwę. kosztorys zostanie wciągnięty do arkusza. Import wygenerowanego pliku tekstowego na przykład do arkusza EXCEL wygląda następująco: otwieramy EXCEL. którym zostaną oddzielone od siebie kolumny w wierszu. a w grupie ‘Separator dziesiętny’ – znak oddzielający część dziesiętną liczby. Jeśli chodzi o import na przykład do bazy ACCESS. Pozycje czy RMSy. Wskazujemy plik naszego kosztorysu i klikamy na przycisku Importuj. Następnie z menu Plik wybieramy polecenia Pobierz dane zewnętrzne | Importuj…(lub w starszych wersjach tylko Importuj…) i w oknie. Okno wybierania kolumn do eksportu kosztorysu.Rys. które się ukaże. Otwieramy ACCESS. 447. w polu Pliki typu: wybieramy Pliki tekstowe. jako typ otwieranego pliku wybieramy Pliki tekstowe i z listy wybieramy plik naszego kosztorysu. Podczas procesu importowania danych będziemy musieli podjąć decyzje dotyczące separatorów oraz określić nazwy i formaty pól tworzonej bazy danych. postępujemy podobnie. z menu Plik wybieramy polecenie Otwórz… W oknie. 450 NORMA PRO . które się ukaże. Po rozpoznaniu separatorów i zadaniu dodatkowych pytań dotyczących formatów danych. jaka część kosztorysu ma zostać wyeksportowana: Działy.

programu Ocena.Eksport do programu Planista i Get Manager Jeśli chcemy wyeksportować kosztorys do programów Planista czy nakładki Get Manager (Ms Project). Ponieważ nie wszystkie programy mają takie możliwości jak Norma Pro. Eksport do programu fakturującego Fortuna Dane z kosztorysu można przesłać do programu fakturującego Fortuna. działającymi nie tylko na jednej. w pliku nie są zapisywane informacje o nieaktywanych wariantach.XSD zawierający opis struktury kosztorysu. 445. Zapis kosztorysu w formacie XML Kosztorys można zapisać w postaci dokumentu XML. Wystarczy tylko w oknie z rys.gtm). programu Odbiór umożliwiającego sporządzanie protokołów odbioru i rozliczania wykonanych prac. 445 w polu Zapisz jako typ: jako typ pliku wybieramy odpowiednio Program PLANISTA (*. dzięki czemu inne programy będą w stanie prawidłowo zinterpretować wygenerowany dokument. Wykonawca Dane z kosztorysu mogą również zostać przesłane poprzez uniwersalny format ATH do programu Obmiar służącego do wprowadzania obmiarów na placu budowy przy pomocy komputera typu palmtop. Format XML jest powszechnie przyjętym i coraz częściej stosowanym standardem używanym do wymiany danych między różnymi programami i bazami danych. postępujemy jak opisano powyżej. Eksport w formacie ATH Kosztorys utworzony w Normie Pro można zapisać w formacie ATH. Eksport do programów Obmiar. Odbiór. Program do kosztorysowania 451 . wybrać Faktura FORTUNA (*. dzięki temu inne programy kosztorysowe są w stanie taki kosztorys odczytać. Kosztorysy zapisane w formacie XML mogą być na przykład wczytane do baz SQL. a jeśli była rejestracja zmian. ale nawet na różnych platformach systemowych. w polu Zapisz jako typ:.pla) lub GET Manager (*. czy do systemu SAP.ftx). będącego doskonałym narzędziem do graficznej prezentacji danych kosztorysu oraz programu Wykonawca. z tym że w oknie z rys. który ułatwia nadzór i kontrolę nad realizacją inwestycji. Ocena. Wraz z Normą Pro dostarczany jest plik ATH2. zapisywany jest stan aktualny wykonanych zmian.

2. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Otwórz….*). wystarczy wybrać pliki typu ATHENASOFT (*. z listy typów plików wybieramy ATH 2 (XML) (*.Aby zapisać kosztorys w formacie XML. podświetlić właściwą nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. Strix.ath). Do programu Norma Pro można importować pliki formatu. zaznaczyć odpowiedni plik i kliknąć na Otwórz. Forte Aby wczytać do Normy Pro plik z programu Zuzia.xml). Rodos.inw). które się ukaże w polu Pliki typu: zaznaczyć odpowiednio Zuzia (*. wygenerowane przez poprzednie wersje Normy Pro i program Strix. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*.ath). Ponieważ programy Rodos i Penta potrafią zapisać kosztorysy w formacie.db). Wymiana danych między programami Norma Pro i Strix Kosztorys utworzony w programie Norma Pro można wyeksportować w formacie ATH. Leonardo.ATH. wystarczy z menu Plik wywołać polecenie Zapisz jako…. Aby wyeksportować kosztorys w tym formacie.ath). Leonardo (ex*. Leonardo.ksp) lub Sekocenbud Inwestorskie (*. aby je wczytać do Normy Pro. Import z programu Zuzia. nadać mu nazwę i potwierdzić kliknięciem na przycisku Zapisz. 452 NORMA PRO .ATH. WinBud 3.4.1 i Norma Inwestor.zuz). który będzie czytelny dla innych programów np.2. Penta. Seko należy z menu Plik wybrać polecenie Otwórz… i w oknie. Winbud 3. Sekocenbud (*. Aby wczytać plik w tym formacie.2(d*. jako typ pliku wybrać ATHENASOFT(*. Seko. Winbud 3.

WYGLĄD EKRANU Autorzy programu Norma Pro dali użytkownikowi możliwość zdefiniowania opcji wyświetlania kolumn. dla przyszłych kosztorysów) używając przycisku Zapisz domyślne. 448) dla każdej kolumny określamy jej szerokość oraz sposób wyrównywania. 448. możemy też wczytać wartości domyślne przy pomocy przycisku Wczytaj domyślne. aby sam program automatycznie zmieniał szerokości kolumn proporcjonalnie do zmian szerokości widoku. Jeśli chcemy. wybrania kolorów charakterystycznych dla pewnych działań. Z lewej strony okna. w grupie kolumny. które się ukaże znajdują się dwie karty. klikamy na wybranej nazwie. Rys. Na karcie ‘Opcje kolumn’ (rys. zaznaczamy opcję Dopasuj kolumny automatycznie. z menu Opcje wybieramy polecenie Wyświetlania… W oknie. Parametry kolumn Jeśli chcemy zmienić sposób wyświetlania kolumn na ekranie. zaś w grupie ‘Wybrana kolumna’ definiujemy jej szerokość i wyrównywanie.22. Wybrane ustawienia możemy zapisać jako domyślne (np. Karta ‘Opcje kolumn’. Program do kosztorysowania 453 . rodzaju czcionki i dołączenia do menu Narzędzia różnych programów.

należy ją zaznaczyć w liście nie pokazywane i kliknąć na przycisku Dodaj. „Od” i „Do”.Lista kolumn w grupie ‘Kolumny’ zależy od widoku. W grupie ‘Element dokumentu’ zaznaczamy element. Rodzaj. zaś z prawej wybieramy dla niego kolor tła i kolor tekstu. Jeśli pusta kolumna nie jest widoczna. „Nazwa działu” . zaznaczamy ją na liście i klikamy na przycisku Usuń. zaznaczamy ją na liście kolumn nie pokazywanych (nie pokazywane) i klikamy na przycisku Dodaj. która jest używana do wyświetlania kosztorysów możemy określić po kliknięciu na przycisku Czcionki… Na widoku czy zestawieniu wyświetlone zostaną te kolumny. to na liście umieszczone będą kolumny „Narzut”. znajduje się za ostatnią kolumną wyświetloną na liście. „RAZEM”. to na liście znajdą się następujące kolumny: „Lp”. Jeśli będziemy w widoku Działy kosztorysu. Kolory ekranu Na karcie ‘Kolory ekranu’ stosownie do naszych upodobań zmieniamy kolory różnych elementów ekranu. 454 NORMA PRO . w którym aktualnie się znajdujemy. UWAGA! Aby do widoku wstawić pustą kolumnę. „Robocizna”. „Materiały” i „Sprzęt”. Tak więc dla każdego widoku i zestawienia możemy indywidualnie dopasować wygląd kolumn. Kolejność kolumn ustalamy przy użyciu przycisków i . W grupie ‘Nieaktywne warianty’ decydujemy. Jeśli chcemy dodać jakąś kolumnę do listy wyświetlanych kolumn. jak będą oznaczane warianty nieaktywne. Jeśli wyświetlimy Podsumowanie. Jeśli chcemy jakąś kolumnę usunąć z widoku. styl i rozmiar czcionki. zaś w grupach ‘Dodane elementy’ i ‘Usunięte elementy’ – jak będą oznaczane zmieniane elementy w czasie rejestracji zmian i tworzenia kosztorysów różnicowych. które znajdują się na górnej liście w grupie ‘Kolumny’.

nazwa pliku wraz z ścieżką dostępu zostanie wprowadzona w odpowiednie pola (rys. tak aby można było je wywołać wprost z Normy Pro. W programie Norma Pro standardowo w menu Narzędzia wpisany jest Kalkulator. wybieramy dysk i katalog. Po potwierdzeniu kliknięciem na przycisku OK. Jeśli chcemy wzbogacić menu o programy. Narzędzia Użytkownik może samodzielnie rozbudować menu Narzędzia wykorzystując polecenie Narzędzi… z menu Opcje.Rys. dodajemy je klikając na przycisku Dodaj. Po ukazaniu się okna (rys. 451). połączenie z internetową bazą cen Intercenbud (Połącz z Intercenbudem) oraz Masy jednostkowe materiałów budowlanych. w którym znajduje się program oraz jego nazwę. które lubimy (na przykład grę Saper) lub które są nam potrzebne. 450). Program do kosztorysowania 455 . Okno ustawiania kolorów. 449.

Jeżeli nasz program wymaga wpisania argumentów (na przykład dla niektórych gier deklaruje się szybkość). 451. Okno tworzenia menu Narzędzia. która ma się ukazać w menu. należałoby napisać Sape&r). W naszym przykładzie będzie to Saper.Rys. Wybrany plik winmine. 450. Okno dodawania gry Saper. przy użyciu którego szybko wywołamy tę grę (gdybyśmy chcieli wyróżnić literę ‘r’. Gra Saper umieszczona w menu Ponieważ w polu Nazwa w menu: została wstawiona nazwa pliku. W polu Polecenie: wpisana jest nazwa pliku (programu) wraz ze ścieżką dostępu.exe Rys. powinniśmy ją zmienić na taką. Znak & przed literą S oznacza. wprowadzamy je do 456 NORMA PRO . że litera ta zostanie wyróżniona podkreśleniem i będzie skrótem.

Po powrocie do okna z rys. Po powrocie do okna z rys. 451 w polu Argumenty: pojawi się symbol „1%”. (W obu opisanych wyżej przypadkach „%1” oznacza. które bezpośrednio korzystają z danych kosztorysu.pola Argumenty:. zaznaczenie opcji Umieść ikonę w pasku narzędzi pozwoli na wyświetlenie ikony programu na tym pasku. że argumentem polecenia będzie plik kosztorysu. 451) klikamy na przycisku Dodaj. należy wykonać następujące czynności: ♦ W oknie opcji narzędzi (rys. 450) wybieramy potrzebną aplikację. Niektóre programy potrzebują miejsce na dysku do tworzenia plików pomocniczych i wtedy powinniśmy w polu Katalog roboczy: wpisać ścieżkę dostępu do tego miejsca. Aby to zrobić. Dodatkowo. 452). 451 w polu Argumenty: wpisujemy symbol „1%” i przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego (rys. ♦ W oknie dodawania programu (rys. którego typ wybrany zostanie w polu Typ pliku roboczego:. 450) klikamy na przycisku Anuluj. aby był pokazywany pasek narzędzi z poleceniami z menu Narzędzia. W opisany wyżej sposób do menu Narzędzia… można również wprowadzić polecenia wywołania programów.) Program do kosztorysowania 457 . Jeśli chcemy. lub W oknie dodawania programu (rys. a my przechodzimy do wyboru typu pliku roboczego. gra nasza znajdzie się w menu Narzędzia. na przykład programu fakturującego Fortuna. Po potwierdzeniu na OK. tak jak opisano to na stronie 131. Kolejność wyświetlania programów w menu Narzędzia zmieniamy klikając na przyciskach do góry i w dół umieszczonych w grupie ‘Przesuń’ Przyciskiem Usuń usuwamy z menu podświetloną pozycję. zaznaczamy opcję pokazuj pasek narzędzi.

który ma być zostać wygenerowany przez Normę Pro i następnie automatycznie wczytany do aplikacji. W naszym przykładzie jest to typ Faktura FORTUNA. 458 NORMA PRO . Po wybraniu typu pliku w polach Polecenie: i Nazwa w menu: zostaną umieszczone odpowiednie dane: domyślna ścieżka dostępu do aplikacji (programu Fortuna) oraz nazwa polecenia uruchamiającego program. 452. Zatem mogą to być wszystkie programy. to znając typ pliku. W ten sam sposób można do menu wprowadzić inne programy. do których można wyeksportować kosztorys. ♦ Po kliknięciu na OK polecenie znajdzie się w menu Narzędzia. ♦ Gdyby zawartość pola Polecenie: została wyczyszczona. program spróbowałby znaleźć i uruchomić aplikację skojarzoną z tym typem. dla których argumentem jest plik kosztorysu. Parametry narzędzia: w polu Typ pliku roboczego: wybrany typ Faktura FORTUNA. ♦ W polu Typ pliku roboczego: wybieramy typ pliku.Rys.

SPIS PRZYCISKÓW • Przycisk Nowy kosztorys umożliwia otwarcie nowego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Nowy z menu Plik. • Przycisk Podgląd wydruku widoku w wybranym stylu umożliwia uzyskanie na ekranie obrazu bieżącego widoku. Program do kosztorysowania 459 . który wybiera się po kliknięciu na strzałce. • Przycisk Otwórz kosztorys służy do otwarcia już istniejącego kosztorysu. co widać na widoku). • Przycisk Wklej ze schowka umożliwia wstawienie zawartości Schowka w wybrane miejsce kosztorysu i odpowiada poleceniu Wklej z menu Edycja. • Przycisk Kopiuj do schowka służy do skopiowania zaznaczonego fragmentu kosztorysu do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Kopiuj z menu Edycja (kopiowane jest tylko to. jest odpowiednikiem polecenia Otwórz… z menu Plik. ale pamiętana jest pełna informacja o wycinanym fragmencie). co widać na widoku. • Przycisk Drukuj widok w wybranym stylu służy do wydrukowania zawartości bieżącego ekranu w stylu. • Przycisk Wytnij do schowka pozwala na usunięcie zaznaczonego fragmentu kosztorysu z jednoczesnym załadowaniem go do Schowka i jest odpowiednikiem polecenia Wytnij z menu Edycja (do schowka Windows ładowane jest tylko to.23. tak jak będzie wydrukowany. • Przycisk Zapamiętaj kosztorys umożliwia zapisanie (zapamiętanie) na dysku bieżącego kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Zachowaj z menu Plik.

• Przycisk Książka obmiarów pozwala na oglądanie i szczegółową edycję książki obmiarów. gdy kosztorys znajduje się w każdym widoku. na którym opis elementu pokazany jest w jednym wierszu. Przeglądanie kosztorysu oraz wykonywanie operacji przesuwania. Przycisk ten odpowiada poleceniu Przedmiar z menu Widok. Aby uzyskać te same widoki. 460 NORMA PRO . • Przycisk Przywróć operację pozwala na przywrócenie stanu sprzed ostatniego cofnięcia (wycofanie się z cofnięcia) i jest odpowiednikiem polecenia Przywróć z menu Edycja. dla którego w opcjach zadeklarowaliśmy rozliczanie wykonanych robót. to znaczy wszystkich pozycji wraz z elementami RMS i ich cenami. Widok skrócony można stosować. Wybierając pozycję z listy cofamy wybraną operację wraz ze wszystkimi operacjami wykonanymi po niej. wartościami. • Przycisk Lista działów służy do wyświetlenia działów kosztorysu i odpowiada poleceniu Działy kosztorysu z menu Widok. które można cofnąć. Po kliknięciu na strzałce otrzymamy listę ostatnio wykonanych operacji. Przycisk ten odpowiada poleceniu Kosztorys z menu Widok. • Przycisk Pełny kosztorys pozwala na wyświetlenie pełnego kosztorysu. • Przycisk Lista pozycji umożliwia wyświetlenie tylko pozycji kosztorysu bez uwzględniania elementów RMS i odpowiada poleceniu Wprowadzone pozycje z menu Widok. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia wyświetlenie widoku wykonanych robót lub rachunku ilościowego i jest aktywny dla kosztorysu. • Przycisk Widok skrócony umożliwia wyświetlenie kosztorysu w formie skróconej. możemy skorzystać z polecenia Wykonanie robót z menu Widok. itd. kopiowania i usuwania elementów jest tu bardzo ułatwione.• Przycisk Cofnij operację umożliwia cofnięcie efektów ostatnio wykonanej operacji i jest odpowiednikiem polecenia Cofnij z menu Edycja.

• Przycisk Tabela elementów scalonych daje możliwość wyświetlenia kosztorysu w postaci tabeli elementów scalonych. cenami i wartością.• Przycisk Podsumowanie kosztorysu służy do wyświetlenia podsumowania kosztorysu. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Robocizna z menu Widok. to znaczy kosztów robocizny. cenami i wartością. • Przycisk Zestawienie cen umożliwia wyświetlenie elementów RMS wraz z ich cenami. • Przycisk Zestawienie sprzętu pozwala wyświetlić elementy sprzętu wraz z ilością. • Przycisk Pomoc umożliwia wywołanie pomocy po wskazaniu konkretnego elementu ekranu. które występują w menu Zestawienia. materiałów i sprzętu. • Przycisk Katalogi norm i cenniki pozycji służy do przeglądania zawartości katalogów norm i cenników pozycji i wprowadzania nowych pozycji do kosztorysu. materiałów i sprzętu wraz ze wszystkimi narzutami. • Przycisk O programie jest odpowiednikiem polecenia O programie… z menu Pomoc. • Przycisk Zestawienia materiałów umożliwia wyświetlenia wszystkich materiałów wraz z ilością. jeśli zostały wcześniej zdefiniowane. z którego możemy wybrać szczegółowe zestawienia cen robocizny. Po kliknięciu na strzałce zostanie wyświetlone menu. • Przycisk Zestawienie robocizny służy do wyświetlenia wszystkich elementów robocizny wraz z ilością. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Sprzęt z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Tabela elementów scalonych z menu Widok. Program do kosztorysowania 461 . Polecenie to odpowiada poleceniu Ceny z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Zestawienia | Materiały z menu Widok. Przycisk ten odpowiada poleceniu Podsumowanie z menu Widok. z którego wybieramy rodzaj zestawienia. Po kliknięciu na strzałce obok wyświetli się lista widoków. cenami i wartością. Po kliknięciu na strzałce dostaniemy menu. Korzystając z niej można na przykład wywołać dodatkowe widoki zestawienia pozycji.

462 NORMA PRO . • Przycisk Wstaw koszty transportu służy do wstawienia kosztów transportu jako kolejnej pozycji kosztorysu i odpowiada poleceniu Wstaw koszty transportu… z menu Pozycja. • Przycisk Dodaj pozycję umożliwia wstawienie nowej pozycji kosztorysu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pozycję… z menu Pozycja. • Przycisk Miejsce wstawiania przełącza sposób wstawiania nowej pozycji. • Przycisk Wstaw robociznę umożliwia wstawienie nowej robocizny do bieżącej pozycji i odpowiada poleceniu Wstaw robociznę… z menu RMS. • Przycisk Wstaw sprzęt służy do wstawienia nowego sprzętu w bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw sprzęt… z menu RMS. • Przycisk Wstaw materiały pozwala na wstawienie nowego materiału do bieżącej pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw materiały… z menu RMS. • Przycisk Utwórz pozycję scaloną służy do utworzenia pozycji scalonej z kilku zaznaczonych pozycji i jest odpowiednikiem polecenia Utwórz pozycję scaloną… z menu Pozycja. w przeciwnym wypadku pozycja wstawiana jest na końcu kosztorysu. nowa pozycja jest wstawiana za zaznaczoną (bieżącą) pozycję. • Przycisk Wstaw pozycję scaloną umożliwia wstawienie nowej pozycji scalonej i odpowiada poleceniu Wstaw pozycję scaloną… z menu Pozycja. • Przycisk Połącz pozycje pozwala połączyć kilka zaznaczonych pozycji i odpowiada poleceniu Połącz pozycje… z menu Pozycja.• Przycisk Wstaw dział umożliwia wstawienie do kosztorysu nowego działu i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw… z menu Dział. Jeśli jest wciśnięty. • Przycisk Wstaw pracę rusztowań pozwala na utworzenie pozycji służącej do rozliczania pracy rusztowań i jest odpowiednikiem polecenia Wstaw pracę rusztowań… z menu Pozycja.

• Przycisk Ustawienie wariantu aktywnego elementu umożliwia wybór wariantu dla danego elementu. funkcji własnych lub specjalnej funkcji do projektowania instalacji alarmowych. jeśli zaznaczyliśmy jakiś materiał. • Przycisk Wstawienie funkcji umożliwia wstawienie do wyrażenia funkcji obliczających powierzchnie i objętości niektórych figur geometrycznych. funkcji matematycznych. jeśli robociznę – zestawienie robocizny. • Przycisk Wstawienie wyrażenia przed aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza przed wiersz bieżący. • Przycisk Wstawienie wyrażenia za aktualnym wierszem umożliwia wstawienie pustego wiersza za wiersz bieżący i wpisanie tam wyrażenia lub komentarza. w Intercenbudzie. czy w wierszu znajduje się wyrażenie (jeśli tak – jest wciśnięty). dostaniemy zestawienie materiałów. • Przycisk Wstawienie sumy częściowej umożliwia wstawienie wiersza podsumowującego część obmiaru. • Przycisk Aktywacja wariantu wybranego elementu pozwala na wybór aktywnego wariantu dla tego elementu. Program do kosztorysowania 463 . • Przycisk Wyrażenie wskazuje. które związane jest z aktualnie zaznaczonym elementem. w innym kosztorysie lub kartotece RMS i podstawienie go zamiast elementu bieżącego. który ma przyporządkowany wariant. • Przycisk Widok zestawienia RMS pozwala przełączyć się na widok takiego zestawienia. • Przycisk Usuń zaznaczony wiersz umożliwia usunięcie podświetlonego wiersza. Pozwala również zamienić komentarz na wyrażenie. Na przykład. pozycji lub działu. itd.• Przycisk Zamień RMS umożliwia znalezienie elementu RMS w wybranym cenniku. • Przycisk Wstawienie końca obliczeń pomocniczych umożliwia wstawienie wiersza kończącego obliczenia pomocnicze.

• Przyciski Edycja cen robocizny. • Przycisk Aktywuj wariant aktywnego elementu pozwala wybrać aktywny wariant. czy wiersz kończy obliczenia pomocnicze (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na sumę częściową.• Przycisk Komentarz wskazuje. • Przycisk Dodanie narzutu służy do dodania nowego narzutu. 464 NORMA PRO . Edycja cen sprzętu. czy w wierszu znajduje się suma częściowa obmiaru (jeśli tak – jest wciśnięty) oraz umożliwia zamianę wiersza na koniec obliczeń pomocniczych. • Przycisk Suma częściowa wskazuje. • Przycisk Usunięcie narzutu umożliwia usunięcie narzutu. • Przycisk Szukaj RMS umożliwia wyszukanie elementu RMS w bieżącej bazie cenowej. • Przycisk Materiały inwestora odlicz od kosztów bezpośrednich umożliwia odliczenie materiałów inwestora od kosztów bezpośrednich • Przycisk Materiały inwestora odlicz w podsumowaniu umożliwia odliczenie w podsumowaniu materiałów inwestora • Przycisk Dopasuj robociznę umożliwia dopasowanie kosztów robocizny do założonej wartości kosztorysu • Przycisk Narzuty umożliwia przejście do widoku narzutów. • Przycisk Zestawienie cen przełącza na widok cen wszystkich elementów. przełączają na widok cen odpowiednio robocizny. • Przycisk Wybór wariantu pozwala przyporządkować obmiar do wariantu. czy w wierszu znajduje się komentarz (jeśli tak – jest wciśnięty). • Przycisk Koniec obliczeń pomocniczych wskazuje. Edycja cen materiałów. Pozwala również zamienić wyrażenie na komentarz. materiałów i sprzętu.

do których należą. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służy do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. • Przycisk Niezerowe wartości robót służy do włączenia lub wyłączenia pokazywania robót o zerowych wartościach w danym okresie rozliczeniowym. Program do kosztorysowania 465 . • Przycisk Dodanie wiersza za aktualnym umożliwia dodanie w bieżącej pozycji nowego wiersza rozliczenia. • Przycisk Wykonane roboty umożliwia przełączenie się na widok wykonanych robót. pokazywane są tylko niezerowe roboty. który umożliwia przejście do zestawienia materiałów inwestora. który umożliwia przejście do szczegółowego zestawienia materiałów z wyszczególnieniem pozycji. • Przycisk Szczegółowe zestawienie materiałów. • Przycisk Materiały inwestora. alfabetycznie według nazw. • Przycisk Rachunek ilościowy robót umożliwia przejście do okna zawierającego ilościowe zestawienie wykonanych robót w wybranym okresie rozliczeniowym.• Przycisk Pozycje zawierające RMS wywołuje okno z listą pozycji. • Przycisk Usunięcie wiersza służy do usunięcia zaznaczonego wiersza rozliczenia. tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. Jeśli przycisk jest wciśnięty. • Przycisk Zmiana sortowania przełącza sposób wyświetlania elementów: według indeksów. • Przycisk Zbiorczy rachunek ilościowy umożliwia obejrzenie zestawienia ilościowego wykonanych robót w działach w wybranym okresie rozliczeniowym. • Przycisk Wykonanie robót umożliwia wywołanie okna do zdefiniowania częściowego wykonania robót. według wartości lub według grup. w których występuje zaznaczony element.

tylko cen niezerowych lub tylko cen zerowych. • Przycisk Ceny wszystkie/niezerowe/zerowe służący do zmiany wyświetlania cen: wszystkich nakładów. występującym w kosztorysie elementem wybranym przez nas z listy. alfabetycznie według nazw. przy pomocy którego można wprowadzić do danych materiału ilość inwestora równą całej ilości materiału. 466 NORMA PRO . • Przycisk Pozycje zawierające RMS. • Przycisk Usuń element. • Przycisk Połącz RMS-y. który pozwala przejść do zestawienia robocizny z wyszczególnieniem działów. według wartości. • Przycisk Szukaj RMS umożliwiający wyszukanie elementu w aktualnie używanej bazie cenowej. • Przycisk Zestawienie robocizny działami.. • Przycisk Zestawienie sprzętu działami. który pozwala przejść do zestawienia materiałów z wyszczególnieniem działów. w których występuje. który pozwala przejść do zestawienia sprzętu z wyszczególnieniem działów. w których występuje dany element. który umożliwia połączenie podświetlonego elementu z innym.• Przycisk Zestawienie materiałów działami. według grup. przy pomocy którego można zobaczyć listę pozycji. dostawców i indeksów u dostawców. • Przycisk Zmiana sortowania przełączający sposób wyświetlania elementów: według indeksów. przy pomocy którego można usunąć podświetlony materiał (lub inny element) ze wszystkich pozycji. • Przycisk Całość inwestora.

• Widok Podsumowanie.24. • Widok: Kosztorys. • Zachowaj bieżący kosztorys • Wklej ze schowka. • Widok Narzuty kosztorysu. • Idź do działu o numerze… • Idź do pozycji o numerze… • Nowy kosztorys. • Zestawienie – Robocizna. • Cofnij operację. • Kopiuj do schowka. • Zestawienie – Materiały. Shift+Ctrl+V • Wklej specjalnie ze schowka Program do kosztorysowania 467 . • Wytnij do schowka. • Wstaw nową pozycję. • Otwórz kosztorys. KLAWISZE SKRÓTÓW F1 F2 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 Ctrl+A Ctrl+C Ctrl+D Ctrl+I Ctrl+N Ctrl+O Ctrl+P Ctrl+R Ctrl+S Ctrl+V Ctrl+X Ctrl+Z Ctrl+Del Ctrl+F5 Ctrl+F6 Ctrl+F7 • Pomoc. • Widok: Działy kosztorysu. • Usuń. • Drukuj bieżący widok. • Widok: Przedmiar. • Wstawiaj w środek lub na końcu. • Przywróć operację. • Widok Ceny | Wszystkie. • Zestawienie – Sprzęt. • Przesuń pozycję. • Widok: Wprowadzone pozycje.

• Widok Wykonanie robót. Scalonych. • Widok Zbiorczy rachunek ilościowy. • Uporządkuj okna Sąsiadująco pionowo. • Przejdź do następnego elementu. • Wstaw wiersz rozliczenia robót lub wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru za wierszem bieżącym. • Przejdź do poprzedniej pozycji i wyświetl ją na górze okna • Przejdź do następnej pozycji i wyświetl ją na górze okna 468 NORMA PRO . Alt+F4 Alt+F5 Alt+F6 Alt+F7 Alt+F8 Alt+F9 Alt+F10 Alt+F11 ↑ ↓ Ctrl+Home Ctrl+End PgUp PgDn Ctrl+PgUp Ctrl+PgDn • Koniec programu. • Szczegółowe zestawienie materiałów inwestora. • Widok Rachunek ilościowy robót. • Uporządkuj okna Sąsiadująco poziomo.Ctrl+F8 Ctrl+F9 Ctrl+F10 Ctrl+F11 Ctrl+F12 Shift+F3 Shift+F4 Alt+F2 • Zestawienie – Materiały inwestora. • Zestawienie – Tabela elem. • Zestawienie materiałów w działach. • Skocz na początek zestawienia lub widoku. • Wstaw stałą do wyrażenia obmiaru. • Wstaw wzór do wyrażenia obmiaru. • Przewiń o jeden ekran do góry. • Przewiń o jeden ekran w dół. Alt+Shift+F2 • Wstaw wiersz do wyrażenia obmiaru przed wierszem bieżącym. • Przejdź do poprzedniego elementu. • Wstaw sumę częściową do wyrażenia obmiaru. • Skocz na koniec zestawienia lub widoku. • Zestawienie – Statystyka. • Wstaw koniec obliczeń pomocniczych do wyrażenia obmiaru.

Shift+Ctrl+End • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do ostatniego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. Shift+↑ Shift+↓ • Przesuń się do góry z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. • Przesuń w górę ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. Tab • Przenieś podświetlenie do kolejnych pól edycyjnych znajdujących się na paskach narzędzi. Shift+Ctrl+Home • Zaznacz blok od pierwszego zaznaczonego elementu do pierwszego elementu w kosztorysie (jeżeli są to RMS-y. • Przesuń w dół ramkę przygotowaną do zaznaczenia elementu. wiersze obmiarów czy wiersze rozliczeń wykonanych robót. Shift+Spacja • Zaznacz kilka elementów znajdujących się jeden pod drugim (blok).Shift+PgUp Shift+PgDn Ctrl+↓ Ctrl+↓ Spacja • Przejdź do poprzedniego działu i wyświetl go na górze okna. W oknach dialogowych przenieś zaznaczenie ramką na kolejne elementy okna: pola edycyjne. opcje i przyciski. • Zaznacz element (tylko po przygotowaniu elementu do zaznaczenia przy pomocy dwóch poprzednich kombinacji klawiszy). • Przejdź do następnego działu i wyświetl go na górze okna. wiersze obmiarów lub wiersze rozliczeń wykonanych robót. Program do kosztorysowania 469 . • Przesuń się do dołu z jednoczesnym zaznaczeniem bloku. to do pierwszego wiersza w pozycji). pola wyboru. to do ostatniego wiersza w pozycji). Ctrl+Spacja • Skasuj zaznaczenie.

353 —C— Cennik cen asortymentów robót. 93 import z kartoteki RMS. 89 import pliku. SKOROWIDZ —A— Aktywacja wariantów. 96 wydawnictwa i katalogi. 68 Drzewo działów i pozycji. 86 współpraca z Capital. 22 Dynamische BauDaten opcje korzystania z katalogów. 105 dostawców. 86 elementów RMS. 71. 20 dołączanie obcej. 360 import z płyty CD. 92 import z Intercenbudu. 80 kompresja danych. 116 uaktualnianie cenami pobranymi z kosztorysu. 20 cen jednostkowych robót. 80 naprawa. 76 polecenia menu. 71. 117 usuwanie. 20 Baza kartotek. 106 wyszukiwaniu elementów RMS. 37 Dział zapis w postaci kosztorysu. 99 konfiguracja baza. 303 Cennik pozycji. 118 polecenia menu. 82 biektów. 79 importowanie. 20 cen obiektów. 269 Działy 470 NORMA PRO . 34 kopiowanie. 79 zmiana danych. 80 kopia zapasowa.25. 102 tworzenie nowego cennika. 85 opcje korzystania z Intercenbudu. 91 Intercenbudu. 79 Baza danych. 113 lista. 97 import. 109 Dokładność prezentacji. 75 przeliczanie cen w kosztorysie wg współczynnika. 20 cen elementów obiektów. 83 nagłówki kolumn. 20 RMS. 80 tworzenie nowej. 20 Bazy cenowe. 33 pozycji. 117 zestawienia. 110 —B— Baza cenowa. 80 kopiowanie. 21 —D— Definiowanie narzutów. 73 Ceny dopasowanie ceny RMS. 78 usuwanie. 84 uaktualnianie cen. 158 Dostawcy kartoteka. 86 import dyskietki. 105 edycja danych. 110 import z Normy 3. 20 Cenniki. 185 Drzewo kosztorysu. 36 opcje szukania cen.

310 parametry ekonomicznotechniczne. 260 przywracanie z katalogu. 172 —H— Harmonogramowanie robót. 67 Kartoteki. 36 Elementy RMS dobieranie z cennika. 450 format ATH. 247 —E— Edycja danych w kosztorysie.parametry ekonomicznotechniczne. 245 —K— Kartoteka dostawców. 447 formtat XML. 21 RMS. 286 Eksport kosztorysu. 450 Instalacja programu. 188 Ekran główny widoku Kosztorys. 447 Eksport kosztorysu do programów Planista i Get Manager. 21. 264 narzuty. 263 współczynniki norm i robocizna. 237 edycja. 64 baza kartotek. 263 widok. 347 wstawianie nowego. 243 wyszukowanie. 239 nakłady pomocnicze. 32 —F— Format strony marginesy. 327 —I— Import kosztorysów. 170 —G— Grupy materiałów. 239 przesuwanie. 264 usuwanie. 250 dodawanie do pozycji. 246 Kartoteka. 118 opcje cenników. 65 koszty transportu. 247 wstawianie. 250 dodawanie do kartoteki RMS. 23 Intercenbud korzystanie z bazy internetowej. 266 kopiowanie. 245 warianty.symbol. 21. 451 obmiarów. 64 przeliczników jednostek miar. 266 narzuty indywidualne. 244 wstawianie przez kopiowanie. 263 klucze planu. 450 format tekstowy. 266 przesuwanie. 250 usuwanie. 396 Formularz kalkulacji. 262 Działy kosztorysu edycja danych. 68 jednostek miar. 21. 21. 252 zaznaczanie. 20 Katalogi Program do kosztorysowania 471 . 232. 243 Euro . 250 dodawanie do cennika. 312 narzuty wspólne. 256 materiały inwestora. 65 aktualizacja.

22 Kosztorys cenniki obiektów. 331 472 NORMA PRO . 144 dokładności. 160 Katalogi własne wstawianie pozycji. 47 menu podręczne. 185 edycja. 152 ceny i waluty. 169 okresy rozrachunkowe. 58. 46 modyfikowanie nakładów pozycji. 40 kopiowanie katalogu. 188 Katalogi norm. 129 nowy na bazie innego. 172 eksport. 189 zmiana kolejności. 45 tworzenie nowych katalogów. 151 cenniki pozycji. 170 grupy wariantów. 45 wstawianie katalogów z dyskui. 430 drzewo działow i pozycjji. 30 tworzenie katalogów własnych. 47 główny pasek narzędzi. katalogów i pozycji. 53 ścieżka dostępu. 59 przyporządkowanie nakładu do wariantui. 45 tworzenie nowej grupy. 137 łączenie. 137 kopie awaryjne. 329 Kolumny usuwanie z widoku. 42 przenoszenie grup. 48 Kopiowanie bazy cenowej. 47 wyświetlanie nakładów pozycji. 429 opcej widoków zestawień. 52 modyfikowanie pozycji w katalogu. 451 klucze lokalizacji. 54 przeszukiwanie.Dynamische BauDaten. 151 cenniki RMS. 43 bazy cen jednostkowych pozycji i obiektów. 55 edycja opisu. 113 działu. 28. 188 ekran główny. 54 wstawianie pozycji do kosztorysu. 61 modyfikacje danych. 428 import. 264 katalogów norm. 49 modyfikowanie wariantów w pozycji. 222 Klucz zabezpieczający. 429 kopia zapasowa. 432 narzuty. 80 cenników. 47 pozycji. 225 Kosztorys drzewo działów i pozycji. 37 Klucze wykonawcze. 133 numerowanie elementów. 292. 50 pasek narzędzi modyfikacji katalogów. 447 formularz kalkulacji. 307 nowy. 150 charakterysyka. 61 opcje korzystania z Dynamische BauDaten. 133 edycja danych. 158 dopasowanie cen do wartości. 429 klucze wykonawcze. 148 ochrona. 51 zabezpieczenie katalogów hasłem. 39. 327 Klucze planów działów. 60 wyświetlanie i modyfikacja nakładów. 23 Klucze lokalizacji. 118 dopasowanie robocizny. 189 zmiana szerokości. 150 ceny dostawców.

228 —M— Marginesy strony. 116 rejestracja zmian. 377 stawka robocizny. 434 wygląd ekranu. 204. 354 wstawianie do cennika obiektów. 428 parametry kolumn w widokach. 157 —L— Lista cenników. tabela elementów scalonych. 430 zestawienia cen. 441 praca w wielu oknach. 450 zastępowanie robocizny. 431 stałe. 165 parametry ekonomiczotechniczne. 379 Kosztorysy ścieżki dostępu. 260 porównanie z innym. 206 podział na grupy. 433 złożony. 373 podział na działy. 369 Materiały inwestora. 22 zmiana cen wg współczynnika. opcje. 441 sprawdzanie poprawności. 399 Nakłady Program do kosztorysowania 473 . 172 kontekstowe. 136 widok podsumowania. 142 sumowanie robocizny. 446 praca z wieloma. 239 koszty transportu. 353 złożony. 239 zestawienie. 25 —N— Nagłówki i stopki strony. 453 zachowywanie. Patrz menu kontekstowe Menu główne polecenia.opcje. 437 rozliczanie RMS. 31 Koszty transportu. 368 zestawienie szczegółowe. 139 opcje obliczania narzutów. 28. 367 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 161 opcje widoku pozycji. 179 podręczne. 444 przeliczanie cen. 352 widok skrócony. 153 rozliczenie kosztów transportu. 452 podsumowanie. 428 statystyka. 247 pomocnicze. 135 zapis w XML. 157 różnicowy. 364 zestawienie działami. 431 wersje. 248 zestawienie. 368 Menu główne. 264 złożony. 117 zmiana norm. 83 —Ł— Łączenie kosztorysów. 432 pozycji. 155 opcje podsumowania. 22. 427 Kosztorysowanie uproszczone. 430 typ. 396 Materiały inwestora. 139 upraszczanie pozycji. 256 Koszty transportu. 28 strona tytułowa. 135.

290 klucze lokalizacji. 280 Parametry ekonomiczotechniczne w kosztorysie. 294 usuwanie. 225 poprawianie. 317 wczytanie z innego kosztorysu. sum częściowych i obliczeń pomocniczych. 224 scalona. 21 474 NORMA PRO . 263 —O— Obiekt. 169 Okresy rozliczeniowe. 282 import. 310 zachowanie definicji. 441 Pozycja kopiowanie. 153 widoków zestawień.zmiana w kosztorysie. 316 zaznaczanie. 303 działu. 155 pozycji. 22 Obiekty wstawianie do kosztorysu. 428 Pasek narzędzi główny. 219 Obmiar definiowanie własnych funkcji i wzorów. 314 sposoby obliczania. 227 Porównanie kosztorysów. 27 rozliczania RMS. 161 programu Norma Pro. 427 Opisy podstawy wyceny. 139 podsumowania kosztorysu. 230. 26. 286 import z programu Rysunek. 161 Poprawianie pozycji. 277 stałe globalne. 348 wstawianie funkcji i wzorów. 227 przesuwanie. 27 Ścieżki dostępu. 292 obliczenia pomocnicze. 180 widoku Kosztorys. 276 odwołania do pozycji. 274 sumy częściowe. 270 Ochrona kosztorysu. 315 indywidualne działów. 312 kosztorysu. 266 edycja. 406 —P— Parametry ekonomicznotechniczne w dziale. 275 usuwanie wiersza. 315 wczytanie definicji. 27 separator tysięcy. 427 na cały kosztorys. 351 wspólne działów. 273 stałe lokalne. 273 widok. 272 wstawianie nowego wiersza. 183 Podsumowanie opcje. 332 Opcje kosztorysu. 315 wstawianie komentarza. 21 szczegółowa. 307 opcje obliczania. 160 Opcje programu separator dziesiętny. 30 Normy .warianty. 270 wstawianie rysunków. 317 widok. 247 Narzuty definiowanie. 284 wstawianie wyrażenia.

248 zastępowanie. 372 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 386 Szablony numeracji paragrafów w charakterystyce. 165 rozliczanie w innych. 389 wyróżniania kolumn. 395 ramek. 370 zestawienie działami. 199 wstawianie. 431 Sprzęt koszty transportu. 248 uproszczone. 371 zestawienie działami. 234 warianty nakładów. 145. 331 Rusztowania wstawianie pracy. 430 sumowanie w pozycji. 314 opcje widoku. 377 Strona tytułowa wydruk. 194 łączenie. 394 Ppzycje zestawienie. 219 wstawianie z katalogów Dynamische Baudaten. 380 uszczegóławianie pozycji uproszczonej. 211. 224 zestawienia. 264 elementów RMS. 437 Robocizna przywracanie z katalogu. 65 —R— Rejestracja zmian w kosztorysie.upraszczanie. 373 Statystyka kosztorysu. 228 scalone. 249 Tabela elementów scalonych. 245 pozycji. 230. 392 wyróżniania wierszy. 21 usuwanie. 201 widok. 208 zestawienia. 80 Spis baz cenowych. 208 —S— Serwisowanie baz cenowych. 370 zestawienie w okresach rozliczeniowych. 373 wydruk. 392 Producenci. 20 Sprawdzanie kosztorysu. 346 wprowadzanie cen RMS. 371 Pozycje edycja. 212 uproszczona. 223 wstawianie obiektów. 249 sumowanie w kosztorysie. 219 Rozliczanie wykonanych robót. 391 tabel. 416 Transport wstawianie kosztów. 27 Przesuwanie działu. 215 warianty. 224 —T— Tabela przeliczników jednostek miar. Patrz Dostawcy Program Norma Pro opcje. 375 Style wydruku. 225 zaznaczanie. 193 wstawianie do cennika. 204 Program do kosztorysowania 475 . 228 narzuty. 215 sumowanie robocizny.

79 cennika. 86 działu. 260 elementów RMS. 24 Usuwanie bazy cenowej. 352 poruszanie się po ekranie. 225 widoku zestawienia pozycji. 325 symbole oznaczeń. 348 skrócony. 411 drukowanie. 320 wyszukiwanie najlepszych. 409 Widok Kosztorys. 347 476 NORMA PRO . 204 narzutów. 263 elementów RMS. 362 globalne. 325 przypisywanie. 186 Wariantydanych. 346 zaznaczanie elementów. 233 pozycji uproszczonej. 360 usuwanie. 359 Widoki Działy kosztorysu. 318 aktywacja. 418 format strony. 380 pracy rusztowań. 286. 326 elementów RMS. 318 działów. 389 Harmonogramowanie. 203 uproszczonych. 361 Wybór aktywnego wariantu. 31 Warianty. 320 robocizny. 201 do katalogu własnego. 320 widok. 212 Uruchomienie programu Norma Pro. 106 Wydruk kosztorysu cenniki. 189 widok Kosztorys. 189 zmiana szerokości kolumn. 315 pozycji. 244 funkcji i wzorów do obmiarów. 270 —W— Waluty kosztorysu. 21 lokane. 408 kosztorys uproszczony. 211 z innego kosztorysu. 193 alternatywy elementów RMS.—U— Upraszczanie pozycji. 188 Wstawianie działu. 280 komentarza do obmiaru. 354 usuwanie kolumn. 407 książka przedmiarów. 395 formatowanie tabel. 172. 303 pozycji. 191 zmiana kolejności kolumn. 359 wybór aktywnego. 377 wiersza obmiaru. 272 kosztów transportu. 321 gdzie występują. 150 kursy. 183. 222 niekatalogowej. 21 łączenie. 211 pomijanie elementów RMS. 198. 267. 345 Wprowadzone pozycje. 360 definiowanie. 208 wyrażenia do obmiaru. 326 pozycji. 411 kosztorys inwestorski. 273 Narzuty. 247 obmiarów. 320 Wydawnictwa i katalogi w cennikach. 245 narzutu. 362 nakładów. 191 Przedmiar. 351 Podsumowanie kosztorysu. 21.

358 Wymiana danych z innymi programami. 395 ustawienia drukarki. 342 rachunek ilościowy. 340 klucze lokalizacji. 369 pozycji. 368 materiałów w okresach rozliczeniowych. 412 zestawienie wprowadzonych pozycji dla koszt. 335 Zestawienie pozycji toworzenie nowego widoku. 413 zestawy.nagłówek. 417 słowniki. 376 usuwanie widoku. 341 chronologia. 372 sprzętu w okresach rozliczeniowych. 375 robocizny. 190 —X— XML zapis kosztorysu. 368 materiałów inwestora. 388 zbiorczy rachunek ilościowy. 408 opcje. 404 układ strony. 450 —Z— Zaznaczanie elementów kosztorysu. 437 Program do kosztorysowania 477 . 357 rozliczanie. 339 obmiary. 413 zestawienie RMS. 423 Wykonanie robót aktualizacja cen. 397 opcje wydruku kosztorysu. 410 zestawienie cen. 406 podsumowanie. 331 rozliczanie ręczne. 377 Zmiany rejestracja. 370 robocizny w okresach rozliczeniowych. 404 opcje układu strony. 416 tytuły typów wydruków. 224 Zestawienie materialów. 371 sprzętu. 367 Wydruk zestawień. 394 style. 371 sprzętu działami. 417 zestawienie pozycji. 334 rozliczenie częściowe. 402 wykonane roboty. 373 szczegółowe materiałów. 405 opisy podstawy wyceny. 191 elementów RMS. 451 Wyszukiwanie w widokacch. 418 zestawienie narzutów. 399 oferta. 384 wygląd tabel. 364 materiałów działami. 243 pozycji. 370 robocizny działami. 386 tabela elementów scalonych.inwestorskiego. 338. 414 zestawienie wprowadzonych pozycji. 411 strona tytułowa. 415 zestawienie działów.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful