Ricky W.

Griffin:
Podstawy Zarządzania Organizacjami
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 Przekład Michał Rusiński =========================================================== ===== Cytuję wybrane fragmenty. Strona w budowie. Inną czcionką i inicjałami „Z.U.” lub pseudonimem „Anonimus”, oznaczyłem uwagi własne : =========================================================== =====

SPIS TREŚCI (skrócony. Z.U.)
Przedmowa do wydania polskiego ......... 21 Przedmowa ......... 25

CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA
Rozdział 1. Zarządzanie i praca menedżera ........ 34 Istota zarządzania ........ 36 Proces zarządzania ......... 39 Rodzaje menedżerów ......... 45 Główne role i umiejętności ........ 52 Zakres zarządzania ......... 58 Podsumowanie ......... 61 Pytania kontrolne ......... 62 Przykład 1.1. Klęska urodzaju dla State Farm ......... 62 Przykład międzynarodowy 1.2. Interesy z republikami b. ZSRR ......... 63 Rozdział 2. Zarządzanie i praca menedżera ........ 65 Rola teorii i historii w zarządzaniu ........ 66 Spojrzenie klasyczne ......... 73 Spojrzenie behawioralne ......... 78 Spojrzenie ilościowe ........ 83 Podejścia integrujące ......... 86 Współczesna myśl w dziedzinie zarządzania ......... 91 Podsumowanie ......... 95 Pytania kontrolne ......... 96 Przykład 2.1. UPS: gigant, który walczy z konkurencją ......... 94 Przykład międzynarodowy 2.2. Lloyd's ciągle się rozwija ......... 97

CZĘŚĆ II. ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA
Rozdział 3. Otoczenie organizacji a skuteczność ........ 100 Charakter otoczenia organizacji ........ 101 Otoczenie zewnętrzne ......... 103 Otoczenie wewnętrzne ......... 115 Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem ........ 118 Skuteczność organizacji ......... 126 Podsumowanie ......... 129 Pytania kontrolne ......... 130 Przykład 3.1. Rozkręcanie Colemana ......... 131 Przykład międzynarodowy 3.2. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie Nintendo w sprawie ustalania cen? ......... 132 Rozdział 4. Etyczny i społeczny kontekst zarządzania ........ 134

Etyka indywidualna w organizacjach ........ 135 Odpowiedzialność społeczna a organizacje ......... 143 Państwo a społeczna odpowiedzialność ......... 154 Kierowanie społeczną odpowiedzialnością ........ 158 Podsumowanie ......... 162 Pytania kontrolne ......... 163 Przykład 4.1. Herman Miller: produkcja mebli i budowanie przyszłości ......... 163 Przykład międzynarodowy 4.2. Przegrupowanie priorytetów w Body Shop ......... 164 Rozdział 5. Globalny kontekst zarządzania ........ 166 Istota międzynarodowej działalności gospodarczej ........ 167 Struktura gospodarki globalnej ......... 178 Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego ......... 182 Konkurowanie w gospodarce globalnej ........ 188 Podsumowanie ......... 193 Pytania kontrolne ......... 193 Przykład 5.1. Whirpoll i przemysł urządzeń gospodarstwa domowego wchodzi na rynki zagraniczne ......... 194 Przykład międzynarodowy 5.2. Budowa globalnych samolotów ......... 195

CZĘŚĆ III. PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI

Rozdział 6. Zarządzanie celami organizacji i planowanie ........ 198 Proces planowania ........ 199 Cele organizacji ......... 200 Planowanie w organizacji ......... 206 Planowanie taktyczne ........ 214 Planowanie operacyjne ......... 216 Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi ......... 221 Podsumowanie ......... 227 Pytania kontrolne ......... 228 Przykład 6.1. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta ......... 229 Przykład międzynarodowy 6.2. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony ......... 230 Rozdział 7. Zarządzanie strategią i planowanie strategiczne ........ 232 Charakter zarządzania strategicznego ........ 233 Formułowanie strategii ......... 238 Strategia na poziomie przedsiębiorstwa ......... 241 Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej ........ 247 Strategie funkcjonalne ......... 256 Wdrażanie strategii ......... 259 Podsumowanie ......... 262 Pytania kontrolne ......... 263 Przykład 7.1. Odgrzewane zupki Campbella ......... 263 Przykład międzynarodowy 7.2. Strategia „lokalizacji” Hondy ......... 264 Rozdział 8. Podejmowanie decyzji kierowniczych ........ 266 Istota podejmowania decyzji ........ 267 Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji ......... 272 Behawioralne aspekty podejmowania decyzji ......... 279 Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach ........ 286 Podsumowanie ......... 291 Pytania kontrolne ......... 291 Przykład 8.1. Firma techniczna wychodzi na rynek ......... 292 Przykład międzynarodowy 8.2. Sprzedaż zabawek do Japonii ......... 293 Rozdział 9. Narzędzia zarządzania służące do planowania i podejmowania decyzji

........ 295 Prognozowanie ........ 296 Inne techniki planistyczne ......... 305 Narzędzia podejmowania decyzji ......... 314 Silne i słabe strony narzędzi planistycznych ........ 321 Podsumowanie ......... 323 Pytania kontrolne ......... 324 Przykład 9.1. Układanie harmonogramu wykorzystania lotniczego personelu pokładowego ......... 324 Przykład międzynarodowy 9.2. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ......... 326

CZĘŚĆ IV. PROCES ORGANIZOWANIA

Rozdział 10. Elementy struktury organizacyjnej ........ 328 Rozdział 11. Zarządzanie projektowaniem organizacji ......... 360 Rozdział 12. Kierowanie zmianami organizacyjnymi ......... 392 Rozdział 13. Gospodarowanie zasobami ludzkimi ......... 418

CZĘŚĆ V. PROCES PRZYWÓDZTWA

Rozdział 14. Motywowanie pracownika do pracy ........ 456 Istota motywowania ......... 457
Znaczenie motywowania do pracy ......... 458 Wcześniejsze podejścia do motywowania ......... 459

Podejście do motywowania od strony treści ......... 460
Podejście od strony hierarchii potrzeb ......... 460 Spojrzenie globalne. Rosyjscy robotnicy mają jeszcze jedną szansę ......... 464 Teoria dwuczynnikowa ......... 465 Jednostkowe potrzeby ludzkie ......... 467

Podejście do motywowania od strony procesu ......... 468
Teoria oczekiwań ......... 469 Teoria sprawiedliwości ......... 473

Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia ......... 475
Rodzaje wzmocnień w organizacjach ......... 475 Tworzenie wzmocnień w organizacjach ......... 477

Nowe podejścia do motywowania ......... 479
Teoria ustalania celów ......... 479 Podejście japońskie ......... 480 Popularne strategie motywacji ......... 480

Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji ......... 483
Wpływ nagradzania w organizacji ......... 483 Projektowanie skutecznych systemów nagradzania ......... 484 Nowe podejścia do nagradzania pracowników ......... 485

Podsumowanie ......... 486 Pytania kontrolne ......... 487
Przykład 14.1. Jak obudzić BankAmerica? ......... 487 Przykład międzynarodowy 14.2. Jak słuchają i jak się troszczą w Hitachi? ......... 488

Rozdział 15. Przywództwo i proces oddziaływania ......... 490 Rozdział 16. Zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi ......... 522 Rozdział 17. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacjach ......... 552

CZĘŚĆ VI. PROCES KONTROLOWANIA

Rozdział 18. Istota kontrolowania ........ 584 Rozdział 19. Zarządzanie jakością, wydajnością i działalnością operacyjną ......... 614 Rozdział 20. Zarządzanie techniką i innowacjami ......... 645 Rozdział 21. Zarządzanie systemami informacyjnymi ......... 673

Przedsiębiorczość i tworzenie nowych przedsiębiorstw .. W wielu liniach sprzątniecie i przygotowanie samolotu do kole4jnego lotu zajmuje .. Są jednocześnie przewoźnikiem o jednej z pewniejszych pozycji finansowych w branży. Southwest dysponuje 120 samolotami (wszystkie Boeing 737) i obsługuje 32 miasta w 14 stanach....Opisać istotę zarządzania. Ze względu na niskie ceny biletów Southwest nie może sobie pozwolić..... 704 Rozdział 23.. nie prowadzą też miejsc pierwszej klasy ani numerowanych...Określić i krótko wyjaśnić cztery podstawowe funkcje zarządzania w organizacjach. w jaki ktoś staje się menedżerem. zdefiniować pojęcie zarządzania i menedżerów... Na przykład pomiędzy Dallas i Houston odbywają się 83 loty Southwest dziennie.. więcej niż jedna trzecia załogi Southwest liczącej 8 600 ludzi zgodziła się na dobrowolne obniżki płac.. by samoloty linii stały bezczynnie albo by wyrzucać pieniądze na różne fanaberie. Na przykład w czasie wojny w Zatoce Perskiej.. by pokryć zwiększony rachunek za paliwo.... 34 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: ... Kariery menedżerów . zadlużenie jest niewielkie. kiedy to nastąpił wzrost cen paliwa do odrzutowców. przed którymi staje Kelleher w Southwest.CZĘŚĆ VII.. 785 Indeks rzeczowy .W podsumowaniu określić zakres zarządzania w organizacjach. Pod kierownictwem dyrektora naczelnego Herberta Kellehera linie Southwest utrzymały swą zyskowność zapewniając częste krótkodystansowe połączenia pomiędzy miastami amerykańskimi. na swoich pokładach nie podają posiłków. Jednym z prawdziwych wyzwań. Żaden z lotów Southwest nie trwa dłużej niż 2 godziny...Opisać różne rodzaje menedżerów z punktu widzenia szczebla i dziedziny organizacji oraz omówić sposób.. a także scharakteryzować ich znaczenie dla organizacji. a zyski stale rosną. Ich roczny przychód przekracza 1 mld dol... w latach 1990 – 1991. Jednym z kanonów polityki Kellehera jest zapewnienie.. ....... 769 Przypisy . nie przekazują również bagaży pasażerów innym liniom. SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22. nie uczestniczą w jakimkolwiek komputerowym systemie rezerwacji miejsc. . przy czym niektóre bilety kosztują zaledwie 29 dolarów. nie prowadzą rejsów międzynarodowych. ..... Narzędzia kontroli budżetowej i finansowej ..... że żaden pracownik nie zostanie zwolniony nawet w naprawdę trudnych czasach.. 34 Linie lotnicze Southwest Airlines CO. jest powstrzymanie wzrostu kosztów.. a wiele z nich krócej niż godzinę. 760 Załącznik 2. 729 Załącznik 1. Zarządzanie kulturową różnorodnością . Jego troska i przywiązanie do pracowników zostały wielokrotnie nagrodzone... W branży gnębionej od dawna problemami z silą roboczą Kelleher jest nazywany przez swych swoich pracowników ciepłym mianem „wujaszka Herbie”.. Przykład wprowadzający str. 814 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Część I WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA Rozdział 1 Zarządzanie i Praca Menedżera Cele str.

rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny. Dobrze to czy źle. sugeruje. badamy zakres zarządzania we współczesnych organizacjach. by wykonali to w najlepszy i najtańszy sposób”3. jak i długofalowego funkcjonowania. omawiamy proces zarządzania i przedstawiamy ogólny przegląd całej książki. kierowanie ludźmi. finansowe. przewodzenie. jak i z historycznego punktu widzenia. Część z nich jest stosunkowo zwięzła i uproszczona. wyróżniamy wreszcie różne typy menedżerów. Przykładem może być jedna ze starszych definicji. Również koszty eksploatacyjne firmy są znacznie niższe niż u innych przewoźników. znacznie bardziej złożonym..godzinę. Opisujemy różne role i umiejętności menedżerów. Zasoby informacyjne wreszcie to wszelkiego typu użyteczne dane niezbędne do skutecznego podejmowania decyzji. przewodzenie albo kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. . organizowanie. że wszelkie organizacje wykorzystują cztery podstawowe rodzaje nakładów czy zasobów ze swego otoczenia: ludzi. że Southwest Airlines będą latały jeszcze przez długie lata1. przedstawiając zarządzanie zarówno ze współczesnego. w której autor określa zarządzanie jako „dokładne poznanie tego. której pełniejszy opis znajduje się w rozdziale 2. czego oczekuje się od ludzi. Organizacja. (. aby osiągnąć pewien zestaw celów. Zasoby pieniężne to kapitał finansowy wykorzystywany przez organizację do finansowania zarówno bieżącego. 36 Definicje zarządzania są zapewne równie liczne jak książki na ten temat. Grupa ludzi. menedżerowie ze swoimi organizacjami wywarli silny wpływ na nasze społeczeństwo2. Tak więc. a następnie dopilnowanie. jego wymiary i wyzwania. Przykłady zasobów używanych w czterech bardzo różnych rodzajach organizacji podano w tablicy 1. Wyjaśniamy pojęcia zarządzania i menedżerów. Istota zarządzania str. organizowanie. którzy współpracują ze sobą w sposób uporządkowany i skoordynowany. Teoria systemów. W sumie więc oba pierwsze rozdziały przynoszą wprowadzenie w problematykę. Zasoby ludzkie obejmują uzdolnienia kierownicze i siłę roboczą.1. W rozdziale 1 badamy ogólną istotę zarządzania. niż to sugeruje taka prosta definicja4. Książka ta traktuje o menedżerach i ich pracy. Biorąc to wszystko pod uwagę można się spodziewać. Zasoby rzeczowe obejmują surowce. która pozwalałaby lepiej uchwycić istotę tej złożoności i płynących z niej wyzwań.. W rozdziale 2 opisujemy ewolucję praktyki i teorii zarządzania. pomieszczenia biurowe i produkcyjne oraz sprzęt. zarządzanie można zdefiniować następująco: * zarządzanie Zestaw działań (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. pieniądze. rzeczy i informacje.) W jaki sposób menedżerowie łączą i koordynują różne rodzaje zasobów? Otóż dokonują oni tego wykonując cztery podstawowe funkcje lub działania kierownicze: planowanie i podejmowanie decyzji. w Southwest na ogół załatwia się to w kwadrans. zgodnie z rysunkiem 1. Konieczne jest zatem opracowanie takiej definicja zarządzania. tj. Być może najlepiej można ją zrozumieć z punktu widzenia teorii systemów. Zarządzanie jest jednak złożonym procesem. i kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie.1.

Kluczowe różnice obejmują rozłożenie akcentów. w jakim funkcjonują organizacje.1. Wiele cech składających się na złożoność i niepewność zarządzania wynika z otoczenia. W szczególności menedżerem jest ktoś. Proces zarządzania str. Ze względu na to. kto planuje i podejmuje decyzje. Podejmowanie decyzji. że rysunek ten jest rozszerzoną wersją środkowej części rys. organizowania. Rozdział 6 przedstawia bardziej szczegółowo cele organizacji i sam proces planowania. przewodzenia oraz kontrolowania. 39 Zauważyliśmy już. w tym miejscu dokonamy ich ogólnej prezentacji. 1. kto odpowiada przede wszystkim za realizację procesu zarządzania. kolejność i implikacje poszczególnych faz7. kieruje i kontroluje zasoby ludzkie. które artykułują jego wyobrażenie o pożądanym kształcie Southwest. akcentuje bowiem podstawowy cel zarządzania . że zarządzanie obejmuje cztery podstawowe funkcje: planowania i podejmowania decyzji. Cztery rozdziały tworzące część III książki zostały poświęcone planowaniu i podejmowaniu decyzji. budowanie organizacji jest częścią organizowania. Na dobrą sprawę konkretne przypadki pracy menedżerskiej dzieli tyle różnic. 40 W najprostszej formie planowanie oznacza wytyczanie celów organizacji i określanie sposobu ich najlepszej realizacji. Podobieństwa. organizuje. obejmuje wybór trybu działania spośród dostępnych możliwości. Podstawowe definicje i wzajemne powiązania pokazano na rysunku 1. 1. to zdefiniowanie terminu menedżer staje się względnie proste. wzbogaconą o dodatkowe szczegóły). gdzie są one omawiane w pełniejszym zakresie. Wróćmy do naszego przykładu Herba Kellehera.2. część procesu planowania.zapewnienie sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. W części II zajmiemy się szczegółowo środowiskowym kontekstem zarządzania. natomiast rozdziały 4 i 5 traktują szerzej o dwóch specyficznych aspektach otoczenia: rozdział 4 dotyczy etycznego i społecznego kontekstu zarządzania. Stworzył sprawną organizację. Planowanie i podejmowanie decyzji str. W następnych fragmentach rozdziału zbadamy po kolei te formy działalności. Planowanie i podejmowanie decyzji pomagają utrzymać sprawność zarządzania. rzeczowe i informacyjne. Ustalenie celów jest częścią planowania. Po przestudiowaniu obu tych rozdziałów będziecie lepiej przygotowani do analizy podstawowych typów działań składających się na proces zarządzania. Jeżeli w ten sposób rozumiemy zarządzanie. (zauważmy. obserwacja wyników należy do funkcji kontrolnej. dostarczając wskazówek do przyszłych działań. która ma pomóc wcielić tę wizję w życie. Każdy z tych typów działań można zaliczyć do jednej z czterech podstawowych funkcji kierowniczych przedstawionych na rys. Uważnie obserwuje również bieżące wyniki swego przedsiębiorstwa. zaznaczając. Rozdział 7 koncentruje się na strategii i planowaniu . Sformułował on jasny zestaw celów. że w dowolnym momencie menedżer będzie uczestniczył jednocześnie w kilku różnych typach działalności. motywowanie ludzi jest częścią przewodzenia. Menedżer to ktoś. które występują w większości sytuacji. Jest wielce prawdopodobne. W rozdziale 3 omawia się ogólnie otoczenie organizacji i efektywność. że funkcje te stanowią nić przewodnią tej książki. są fazami procesu zarządzania. ile łączy podobieństw.2.Ostatnia część naszej definicji zarządzania ma szczególnie ważne znaczenie. Poza tym Kelleher zwraca baczną uwagę na ludzi pracujących w Southwest. w rozdziale 5 zaś badamy globalny kontekst zarządzania. finansowe.

Zainwestował w zbytkownie urządzoną siedzibę firmy 15 mln dol. że w jego przypadku brak wykształcenia może być atutem. Zarządzanie w praktyce str. Chicago. a wzrost kosztów robocizny. Rozdział 9 zawiera podsumowującą prezentację kilku pożytecznych narzędzi wykorzystywanych przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji. Hunt nie jest typowym menedżerem czy przedsiębiorcą. oczami wyobraźni widzi już drapacze chmur. że sam nie może prowadzić firmy. Hunt uważa. co prawda czasem zwariowanych. nawet te pomysły. W 1990 r.B. zawdzięcza swoim świetnym pomysłom dotyczącym branży transportu samochodowego – wykorzystania umundurowanych. Hunt dysponuje jednak wszelkimi podstawowymi umiejętnościami kierowniczymi. A jednak jego wyczucie i dążenie do wykorzystania każdej okazji interesu pozwalało mu kierować. udzielać odpowiednich pełnomocnictw i służyć przykładem dla pracowników. Hunt nadal świetnie prosperuje J. kiedy jego normalna 20-procentowa marża zysku zaczęła się kurczyć. Hunt ma zawsze w głowie sto pomysłów. Jednocześnie zawsze był dusigroszem. wkrótce jednak i inne spółki pospieszyły z własną obsługą przewozów kombinowanych. Jeśli zważyć pochodzenie Hunta. np. ponieważ wiadomo. Przyczepę ładuje na platformę kolejową Santa Fe. W rozdziale 8 zawarto szczegółową analizę decyzji kierowniczych. Jako szef przedsiębiorstwa przewozowego J. że i tym razem Hunt „trafił w dziesiątkę”. wielki przełom w jego życiu nastąpił wtedy. które większość ludzi nabywa tylko poprzez wieloletnią naukę i doświadczenie. Nie ma tytułu magistra zarządzania – w rzeczywistości opuścił szkołę w wieku 12 lat. Kansas City czy Forst Worth. w którym kolejowym partnerem jest Santa Fe Pacific Corporation. doczepia do kolejnej ciężarówki Hunta i transportuje do miejsca przeznaczenia. To. przewozi do innej centrali.strategicznym. powstały w zespole. zapewniającym kombinowane przewozy kolejowo-samochodowe. Według dyrektora naczelnego. przez 21 lat był kierowcą ciężarówki. co potwierdza. które dodały firmie skrzydeł. by zaoszczędzić pół centa na milę.B. gdy wpadł na pomysł wykorzystania rozkładających się łusek ryżu jako podściółki dla drobiu. ponieważ był przekonany. wykazującego najszybszy wzrost w skali całego kraju. produkcji ropy ze zużytych opon – skutecznie „uziemili” jego kierownicy. . wszystkie opony kupuje od jednego dostawcy. Hunt Transport Services Inc. jego być może najbardziej zaskakującym przymiotem kierowniczym jest zdolność do realizacji napiętych działań na podstawie precyzyjnego harmonogramu i starannego planowania. Owe cechy odgrywały decydującą rolę w jego najnowszym przedsięwzięciu. Quantum. że musi zatrudniać dobrych ludzi i dzielić się z nimi odpowiedzialnością. Podziwiając swój czteropiętrowy budynek. Kiska Thompsona. że sztuczne palmy i włoska glazura przyciągną właściwych klientów.. Hunt zamiast walczyć z największym konkurentem transportu samochodowego – koleją – podjął z nim współpracę. Inne pomysły – np.. Hunt odbiera ładunki i dostarcza je do jednej z central Santa Fe w Kalifornii. nie zrzeszonych w związkach kierowców i takiej organizacji tras i ładunków. że bardzo szybko stał się bardzo bogaty. jak sam chętnie przyznaje. a nie tylko w głowie Hunta. by zapewnić niemal pełne wykorzystanie ładowności taboru. nadwyżka potencjału przewozowego w branży i stagnacja stawek przewozowych groziły jej dalszym spadkiem. 41 J. Cała ta koncepcja spotkała się ze sceptycznym przyjęciem w branży transportowej.B.

. Rozdział 11 wyjaśnia. 43 Trzecią podstawową funkcją zarządzania jest przewodzenie. Szczegółową analizę innych ważnych dziedzin kontroli zarządczej . Mniejsza z tym z kogo/czego.jest opisane w rozdziale 20. a rozdział 15 przedstawia samo kierowanie działaniami ludzkimi i wysiłki kierujących na rzecz wywarcia wpływu na innych. że jest ono nie tylko najważniejszym ale i najbardziej ambitnym rodzajem działalności kierowniczej. Omówione one zostały w części V. Autor zapomina. (Na marginesie. role liniowe i sztabowe. Kierowanie ludźmi (przewodzenie) obejmuje szereg różnych procesów i czynności. Określenie sposobu grupowania działań i zasobów jest procesem organizowania. stosunki władcze. by utrzymać go na zaplanowanej trajektorii. Rozdział 10 wprowadza podstawowe składowe organizowania. podział na wydziały. tworząc z nich ogólny schemat organizacyjny. W miarę jak organizacja dąży do osiągnięcia swych celów. Musi się zwłaszcza upewnić. Rozdział 21 wreszcie . 44 Końcową fazą procesu zarządzania jest kontrolowanie.Źródła: . czy dotarła ona do celu. Dobrym porównaniem byłby przykład wyprawy na Marsa.zawiera rozdział 19. Organizowanie jest przedmiotem rozważań w części IV. Przewodzenie: kierowanie ludźmi str. wydajnością i jakością .inny ważny element kontroli . Przedmiotem rozważań w rozdziale 16 jest zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi. Kontrolowanie pozwala zapewnić sprawność niezbędną do skutecznego zarządzania.. Anonimus).. zakres kontroli. tak jakby były one odrębnymi firmami.. Niektórzy uważają. (. z uwzględnieniem rosnącego znaczenia kontroli strategicznej. takie jak projektowanie stanowisk pracy. iż każdy z szefów autonomicznych jednostek powinien mieć znaczną swobodę w prowadzeniu działalności.. że lotem rakiety na Marsa nie kieruje „niewidzialna ręka rynku”. że uzyskiwane wyniki pozwolą dotrzeć do punktu docelowego w wyznaczonym czasie. by NASA miała po prostu wystrzelić rakietę w ogólnym kierunku planety i dopiero po czterech miesiącach sprawdzić. Trudno sobie wyobrazić. jej kierownictwo musi na bieżąco obserwować uzyskiwane postępy. NASA niemalże w trybie ciągłym obserwuje lot statku kosmicznego i wprowadza wszelkie niezbędne poprawki kursu. Przedmiotem rozdziału 12 są zmiany organizacyjne. Funkcje kontrolne badamy w części VI. Zarządzanie techniką i innowacją . Rozdział 17 wreszcie poświęcony jest komunikowaniu się. która pozwoli ten plan zrealizować. Organizowanie: koordynacja działań i zasobów str. albo inaczej . Kontrolowanie: obserwowanie i ocena działań str. W rozdziale 13 wreszcie opisane zostały procesy związane z naborem kadr i przypisywaniem im określonych ról w organizacji. w jaki sposób menedżerowie łączą te elementy i pojęcia. Dlatego też szefowie 20 jednostek tworzących GE dysponują znaczną autonomią. 42 Kiedy menedżer opracuje już wykonalny plan. Rozdział 18 wychodzi od ogólnego charakteru procesu kontroli. Welch zmienił również wiele z biurokratycznych przepisów i procedur firmy. następną fazą zarządzania będzie taka organizacja zasobów ludzkich i innych. kolejnej ważnej części kierowania.. a gospodarką kieruje.) W General Electric Welch zdecydował. Żartuję.obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu jej celów.zarządzanie operacjami. Rozdział 14 traktuje o motywowaniu pracowników. Przewodzenie jest zespołem procesów wykorzystywanych w celu skłonienia ludzi do współpracy na rzecz interesów organizacji.

. Menedżerowie pierwszej linii nadzorują i koordynują działania pracowników wykonawczych. jest też wiele rodzajów menedżerów.) Zróżnicowanie według szczebla zarządzania str.3 pokazuje sposób wyróżnienia różnych typów menedżerów w danej organizacji przy użyciu kryterium szczebla i obszaru. Tak więc wyglądają cztery główne funkcje zarządzania: planowanie i podejmowanie decyzji.) Menedżerowie średniego szczebla. Rozdział 22 poświęcono problemom. Menedżerowie średniego szczebla odpowiadają przede wszystkim za realizację polityki i planów opracowanych na najwyższym szczeblu oraz za nadzorowanie i koordynację działań menedżerów niższego szczebla. natomiast rozdział 23 omawia istotę przedsiębiorczości oraz zarządzanie małymi i średnimi przedsiębiorstwami. Reprezentują również oficjalnie organizację w kontaktach zewnętrznych. Praca menedżerów najwyższego szczebla na ogół jest złożona i zróżnicowana. wiceprezesa i dyrektora naczelnego. średni oraz szczebel menedżerów pierwszej linii. Kierownictwo średniego szczebla jest prawdopodobnie najliczniejszą grupą menedżerów w większości organizacji. Menedżerowie najwyższego szczebla. Jak pokazują jednak przykłady. 45 We wcześniejszych rozważaniach tego rozdziału wskazaliśmy. Menedżerowie tego szczebla wyznaczają cele organizacji. organizowanie. W części VII omówiono dwa takie szczególnie istotne wyzwania. Mimo że dla wielkich organizacji typowe jest zarządzanie wieloszczeblowe. Rysunek 1. menedżerowie mogą pracować w różnych obszarach organizacji. Oczywiście. (. W danej firmie na wszystkich szczeblach mogą występować menedżerowie . Zmiany demograficzne obrazu kraju spowodowały poważne zmiany w środowisku pracy. 46 Menedżerów możemy podzielić w zależności od szczebla w organizacji. Podział według obszarów działania str. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. która jest kolejnym decydującym obszarem kontroli organizacji. kierownik eksploatacji (operacji). typ organizacji. które coraz silniej zaprzątają uwagę każdego menedżera i są dla niego coraz bardziej doniosłe... 47 Niezależnie od szczebla. Posługują się tytułami: prezesa. Stanowią oni względnie niewielką grupę kadry kierowniczej kontrolującej organizację.. Rodzaje menedżerów str. Rozdział 22 poświęcono coraz ważniejszej dziedzinie zarządzania kulturową różnorodnością. Powszechnie występujące w tej grupie tytuły służbowe to kierownik zakładu. (. na które menedżerowie muszą być wrażliwi i na które myszą odpowiednio reagować. kryterium zróżnicowania może być np. a także politykę operacyjną. nadzorcy lub kierownika biura . szef wydziału. jej ogólną strategię. najbardziej rozpowszechnione ujęcie wyróżnia trzy szczeble podstawowe: najwyższy. jakie dla menedżera wynikają z kulturowego zróżnicowania w miejscu pracy.. że menedżerami mogą być ludzie z najrozmaitszych organizacji.poświęcony jest zarządzaniu informacją. Przeważnie noszą tytuł brygadzisty.. Menedżerowie pierwszej linii. Poza tymi funkcjami jednak jest jeszcze szeroka gama szczególnych wyzwań.W przeciwieństwie do menedżerów najwyższego i średniego szczebla menedżerowie pierwszej linii spędzają większą część swego czasu na nadzorowaniu pracy podwładnych14.

. Prócz tego. spowodowany koniecznością sprostania potrzebom bardzo zróżnicowanego audytorium.) Menedżerowie administracyjni.odpowiedzialni za marketing. a „doświadczeni” nie są skłonni do zmiany swoich doświadczeń. że uczestniczy w kursie zarządzania w koledżu czy uniwersytecie. zaczyna oferować programy akademickie z zakresu zarządzania.. Coraz więcej uniwersytetów zagranicznych. by uczestniczyć w programach rozwoju kadr kierowniczych. sprawy zaczynają przybierać obrót taki. usiłowałem przekonać praktyków. Dziedzina ta obejmuje rozwój nowych wyrobów. (. ale jeśli doświadczenie jest złe. Główna przewaga kształcenia jako źródła kwalifikacji kierowniczych polega na tym.4. 49 W jaki sposób uzyskuje się umiejętności konieczne do tego. „Chcąc ogólnie dobrze sprostać wszystkiemu.) Menedżerowie zasobów ludzkich. lecz ich praktyczna ocena i zrozumienie możliwe są tylko w praktycznym doświadczeniu. Kierownicy marketingu pracują w dziedzinach związanych z funkcją marketingu – pozyskiwaniem konsumentów i klientów dla nabycia produktów i usług organizacji. Wśród dyrektorów naczelnych 1000 największych korporacji amerykańskich 916 ma dyplom ukończenia koledżu21. zaznajamiając się ze współczesnymi badaniami i poglądami na zarządzanie. (. że student może przechodzić rozbudowany program nauczania. obejmuje pewne powiązanie wykształcenia i doświadczenia. a teoretyków żeby byli łaskawi zapoznać się nieco z konkretnymi problemami konkretnej praktyki. W ostatnich latach mnożą się zapisy do szkół i koledżów zarządzania. coraz więcej studentów chce zdobyć choćby niższy stopień wykształcenia w zakresie biznesu i zarządzania30. Ujemną stroną kształcenia w zarządzaniu jest jego bardzo ogólny charakter... Rzeczywiście. 1. Na rys. Wprawdzie niedostatek wiedzy ma wyrównywać doświadczenie.. praktycznej wiedzy.. Dla większości przyszłych menedżerów uzyskanie stopnia nie jest na ogół końcem kształcenia . Programy magisterskie zapewniające tytuł magistra zarządzania również notują szybki wzrost. wiele aspektów pracy kierowniczej można wprawdzie omówić w książce. Wielu czytelników zapoznaje się z tą książką dlatego.. zasoby ludzkie. Po ukończeniu kursu (i przestudiowaniu niniejszej książki) uzyskają podstawę do rozwoju umiejętności kierowniczych w ramach wyższych kursów. eksploatację. Menedżerowie finansów.. lokalnie. Kiedyś. aby zechcieli „odświeżyć” nieco swoją wiedzę teoretyczną. występująca w tyluż odmianach. (.) Jak zostać menedżerem? str. Studenci nabywają kwalifikacje kierownicze w zorganizowanym systemie edukacyjnym.. ukończenie koledżu stało się niemal warunkiem kariery w biznesie.. by stać się menedżerem osiągającym powodzenie w swojej pracy? Najbardziej rozpowszechniona droga.. promocję i dystrybucję.) Menedżerowie eksploatacji (operacji).. zwłaszcza w Europie. pokazano. co z kolei może utrudniać zdobycie bardziej wyspecjalizowanej. finanse. w jaki sposób się to odbywa. ale startowałem ze . (. najczęściej się dobrze nie sprosta niczemu”. Wielu menedżerów średniego i najwyższego szczebla okresowo wraca do uczelni. ilu jest menedżerów. w Polsce. Menedżerowie marketingu.) Inne typy menedżerów. administrację i inne dziedziny.. Rola wykształcenia. Wielu słuchaczy koledżów może całkowicie poświęcić nauce swoją energię i uwagę. trwających od kilku dni do kilku tygodni. (.. (Uwagi. jaki w praktyce zarządzania wokół widać.

trzeba się nauczyć robienia interesów po rzymsku. Zatrudniani pracownicy przychodzą z uczelni. że to.zbyt niskiego szczebla przekonywania. że większość korporacji amerykańskich nadal nie zapewnia ludziom. Jes6t jednak rzeczą zaskakującą. W toku kariery menedżera w organizacji jego praktyczne doświadczenie może być uzupełniane okazjonalną „aktualizacją” wykształcenia. Pierwszym wymaganiem stawianym menedżerowi globalnemu jest zrozumienie. jednakże większość z nich będzie osiągać dobre wyniki tylko pod warunkiem dodatkowego specjalistycznego szkolenia czy praktyki. Żyjąc w ciągłym napięciu. jakie jest udziałem każdego menedżera. że solidne i skuteczne szkolenie kadry menedżerskiej.) Rola doświadczenia. Godząc się z ogólną zasadą. Menedżerowie amerykańscy pracujący [poza krajem muszą dysponować wieloma takimi samymi atutami jak ich koledzy pozostający w kraju. Anonimus. Spojrzenie globalne str. że aby prowadzić interesy w Rzymie. obie strony z oburzeniem odrzuciły. Nie trzeba chyba tego uzasadniać. Podstawą są zazwyczaj jakieś studia. jakie stawia praca kierownicza. Chyba jednak „coś” i „gdzieś” trzeba inaczej . Wiele firm amerykańskich zebrało solidne cięgi. Sądzę również. 50 praktycznych modeli rozwiązań” . Anonimus). 51 Większość amerykańskich przedsiębiorstw pogodziła się już dziś z koniecznością myślenia w skali globalnej. 14 prezentowanej literatury. Rezultaty „odrzucenia” też dobitnie widać. np. poczynając od tej najwyższej. Dlatego właśnie większość dużych firm. Następnie taka osoba uczestniczy w początkowej praktyce zawodowej i przechodzi przez całą gamę różnych sytuacji kierowniczych. w jaki sposób różnice kulturowe mogą wpływać na funkcjonowanie organizacji. nawet jeśli nie jest to zarządzanie. nie mielibyście gwarancji natychmiastowego powodzenia na wyższym stanowisku kierowniczym. i moje sugestie. pozyskujemy wiedzę i umiejętności. szkolenia uwzględniającego różnice kulturowe. w ramach programów rozwoju kadr kierowniczych. że bardzo dużą rolę może tu odegrać Internet. str. 11 „Szkolenia i rozwój zawodowy”. Ludzie ci systematycznie powoływani są na różne stanowiska. rozdz. opracowała programy szkolenia kierowniczego dla swoich przyszłych menedżerów. z innych organizacji. szczególnie przy samokształceniu. podobnie jak wiele małych. Nawet jednak gdybyście byli w stanie zapamiętać każde słowo wszystkich podręczników zarządzania. Osiąganymi rezultatami nie jest zachwycony. nie musi się sprawdzać w Pradze. zanim się nauczyły. których nie można nauczyć się z książki. tym bardziej by się przydało w polskich firmach. a także spośród menedżerów pierwszej linii lub pracowników wykonawczych danej organizacji. którzy mają być wysłani za granicę. Po pewnym czasie stykają się z większością głównych aspektów organizacji. jakie kiedykolwiek powstały. i odpowiadając na rozliczne wyzwania. w którym przyjdzie im działać. z czym wiąże się gotowość do poszukiwania zasobów i rynków na całym świecie. Od siebie dodam. co się sprawdza w Peorii. Większość menedżerów awansowała na swoje obecne stanowiska z innych stanowisk. zgodnie z teorią Parkinsona. . Niniejsza książka pomoże czytelnikom w zdobyciu solidnych podstaw kwalifikacji kierowniczych. Dlaczego? Otóż kwalifikacje kierownicze muszą być również pozyskiwane w praktyce. 311 – poz. Większość dobrych menedżerów zdobywa swoje kwalifikacje poprzez pewne połączenie wykształcenia i praktyki.* (* Problemy szkolenia menedżerów dość szeroko analizuje Tom Lambert w swojej książce „Problemy zarządzania. W ten sposób menedżer uczy się w praktyce. menedżerowie muszą dobrze poznać kraj.

międzygrupowych albo międzyorganizacyjnych. Pierwszą z ról informacyjnych jest rola obserwatora... jak to jest faktycznie odbierane przez Japończyków? Jakie są priorytety. że menedżerowie odgrywają dziesięć różnych ról. Na przykład. aby wystąpił jako przywódca – angażując. menedżer odgrywa rolę przedsiębiorcy. jak to czynią Amerykanie. Często należy do niej koordynowanie lub inicjowanie więzi międzyludzkich. 52 Wiele interesujących spostrzeżeń na temat charakteru ról kierowniczych podaje Henry Mintzberg22. Zazwyczaj role informacyjne menedżera prowadzą do ról decyzyjnych. Role interpersonalne. szkoląc i motywując pracowników.Wyposażeni w taką podstawową wiedzę o kulturze danego kraju menedżerowie mogą kontynuować zdobywanie wiedzy. • role informacyjne Role menedżera jako obserwatora. który aktywnie poszukuje wartościowych informacji. a następnie omówimy umiejętności niezbędne do ich skutecznego wypełniania. Menedżera często prosi się również.. informacyjnej i decyzyjnej. W poniższym fragmencie przyjrzymy się najpierw podstawowym rolom odgrywanym przez menedżerów. menedżer jest proszony. Proces wykonywania tych ról daje menedżerowi strategiczną pozycję z punktu widzenia gromadzenia i upowszechniania informacji.Są to działania bardziej ceremonialne i symboliczne niż merytoryczne. Obserwował on blisko codzienną działalność grupy dyrektorów naczelnych. przywódcy i łącznika. które można zaliczyć do trzech podstawowych kategorii: interpersonalnej. oczekiwania i założenia nowych klientów? Główne role i umiejętności str. Menedżerowie mogą też wypełniać rolę łącznika. czy właściwe jest „przechodzenie od razu do rzeczy”. propagatora informacji i rzecznika. Menedżer jest także propagatorem. Role decyzyjne. dosłownie śledząc każdy ich krok i odnotowując wszystkie ich czynności. Czwartą rolą decyzyjną jest rola negocjatora. . Trzecia rola decyzyjna to rola dysponenta zasobów. właściwe pracy kierowniczej. by wystąpić jako postać reprezentacyjna. Role menedżerskie str. Role informacyjne.. zgłębiając charakterystyczne praktyki gospodarcze danej kultury. • role interpersonalne Role kierownicze reprezentanta. które wymagają przetwarzania informacji.) Menedżer odgrywa rolę przeciwdziałającego zakłóceniom .. Po pierwsze. Po pierwsze. Na podstawie swoich obserwacji doszedł do wniosku.. przekazując odpowiednie informacje innym.. Istnieją trzy role interpersonalne. 52 Jakie właściwie umiejętności rozwijają menedżerowie w toku kształcenia i zdobywania doświadczeń praktycznych? Kwalifikacje kierownicze są talentami niezbędnymi do skutecznego wykonywania zadań. które przewidują kontakty z innymi ludźmi.. czy też takie podejście może się wydać prostackie. Druga rola decyzyjna (. Trzy role informacyjne opisane przez Mintzberga wynikają w sposób naturalny z opisanych wyżej ról interpersonalnych.

Poza tym menedżerowie są na ogół dobrze opłacani. uchwycić sposób. Lekarz stawia diagnozę analizując symptomy choroby pacjenta i określając ich prawdopodobną przyczynę. dysponenta zasobów i negocjatora. Zarządzanie w organizacjach nastawionych na zysk str. materialnymi. nieciągłości i słabo ze sobą powiązanych działań. Podejmowanie krytycznych decyzji w warunkach silnego napięcia i nawału pracy (a przy tym decyzji trafnych!) może być głównym źródłem wewnętrznego zadowolenia z pracy. finansowymi lub informacyjnymi wymaga uprawiania zarządzania. Umiejętności koncepcyjne Umiejętności koncepcyjne zależą od zdolności menedżera do myślenia abstrakcyjnego. Umiejętności interpersonalne (społeczne) Menedżerowie spędzają dużo czasu na stosunkach z ludźmi. przede wszystkim odnoszą się one do decyzji. Istota pracy kierowniczej str. Pozwala im to myśleć strategicznie. Menedżerowie muszą mieć potencjał intelektualny. przeciwdziałającego zakłóceniom. czyli umiejętności umożliwiające mu zaprojektowanie najwłaściwszej reakcji w danej sytuacji. które trzeba podjąć. Przeciwnie: praca menedżera pełna jest niepewności. 57 Zauważyliśmy już. Umiejętności menedżerskie str. i patrzeć na samą organizację właśnie w sposób całościowy. zarówno wewnątrz organizacji.w zdolność do nawiązywania łączności z jednostkami i grupami. jak i poza nią. Jedno z klasycznych studiów na temat menedżerów wskazuje na trzy typy umiejętności kierowniczych: techniczne. Z oczywistych więc powodów menedżer musi być wyposażony również w umiejętności interpersonalne (społeczne) . w szerokiej skali i podejmować na tej podstawie decyzje służące organizacji jako całości. badając jego symptomy i przygotowując na tej podstawie stosowne rozwiązanie. 58 Właściwie każda grupa dwóch lub więcej ludzi współpracujących ze sobą dla osiągnięcia pewnego celu i dysponujących zasobami ludzkimi. Umiejętności diagnostyczne i analityczne są również przesłanką powodzenia w pracy kierowniczej. systematycznym wzorcu na przestrzeni całego tygodnia. 58 . Podobnie menedżer może diagnozować i analizować problem w organizacji. który pozwoli im zrozumieć ogólne funkcjonowanie organizacji i jej otoczenia. zmian. rozumienia ich i motywowania. któremu się powiodło. w jaki poszczególne części organizacji łączą się w jedną całość. 55 Oprócz wykonywania rozlicznych ról. Umiejętności techniczne Umiejętności techniczne są to umiejętności niezbędne do wykonywania pracy lub zrozumienia sposobu. w jaki wykonywana jest konkretna praca w ramach organizacji. menedżerowie muszą również dysponować konkretnymi kwalifikacjami. posiada również umiejętności diagnostyczne i analityczne. interpersonalne (społeczne) i koncepcyjne. Zakres zarządzania str. że praca menedżera nie rozkłada się w jakimś uporządkowanym.• role decyzyjne Role menedżera jako przedsiębiorcy. Umiejętności diagnostyczne i analityczne Menedżer. Na wiele jednak sposobów właśnie te cechy pracy kierowniczej decydują o jej bogactwie i sensie. by osiągnąć powodzenie w swojej pracy.

. Małe i początkujące przedsiębiorstwa. dysponenta zasobów i negocjatora). . wyróżniamy menedżerów najwyższego i średniego szczebla oraz menedżerów pierwszej linii. ponieważ ich egzystencja od dawna zależy od sprawności i skuteczności. Autor na pewno nie miał na myśli. iż wielu ludziom zarządzanie kojarzy się głównie z dużymi przedsiębiorstwami. Zarządzanie w organizacjach nie nastawionych na zysk (niekomercyjnych) str.. Menedżerów można podzielić na typy według szczebla i dziedziny. interpersonalne (społeczne). Działania te nie są wykonywane według systematycznego i możliwego do przewidzenia harmonogramu. organizowanie. Podstawowymi działaniami składającymi się na proces zarządzania są: planowanie i podejmowanie decyzji (określanie trybu działania).. koncepcyjne. Większość zdobywa swoje umiejętności i stanowiska dzięki wykształceniu i doświadczeniu. Zarządzanie międzynarodowe. Instytucje ochrony zdrowia. finansowe.. . Ostatnio obserwujemy dynamiczny rozwój zarządzania międzynarodowego. organizowanie (koordynowanie działalności i zasobów). eksploatacji. Skuteczni menedżerowie na ogół wyposażeni są w umiejętności techniczne. Podsumowanie str. Większość naszej wiedzy o zarządzaniu pochodzi z dużych organizacji nastawionych na przynoszenie zysku. przeciwdziałającego zakłóceniom. kierowanie (zarządzanie ludźmi) i kontrolowanie (obserwowanie i ocena działalności organizacji). Menedżerowie odgrywają dziesięć podstawowych ról: trzy role interpersonalne (reprezentanta. diagnostyczne i analityczne... Anonimus). propagatora i rzecznika) oraz cztery role decyzyjne (przedsiębiorcy. Organizacje edukacyjne. zasobów ludzkich. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. przywódcy i łącznika). Używając kryterium szczebla. . 60 Organizacje rządowe. trzy role informacyjne (obserwatora. finansów. * (* Czasami nie. administracji oraz menedżerach wyspecjalizowanych. Zarządzanie w układach nietradycyjnych.. czasami tak.Duże przedsiębiorstwa. Mimo. że w zarządzaniu powinna dominować ciągła improwizacja. W każdym razie. skuteczne zarządzanie ma również zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw małych. W podziale według obszarów działania mówimy o menedżerach marketingu. zależnie od sytuacji. 61 Zarządzanie to zestaw czynności (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. i co przez to rozumiemy. które odgrywają ważną rolę w gospodarce kraju. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji.. Głębszą prezentację zarządzania międzynarodowego zawiera rozdział 4. . .

. Opisz krótko dziesięć ról kierowniczych podanych przez Mintzberga. Firma zajmuje się ubezpieczonymi przy pomocy 17 500 . w ciągu 70 lat w fotelu dyrektora naczelnego zasiadało tylko pięć osób. Podaj różne typy menedżerów według szczebla i dziedziny organizacji. edukacyjne. Pytania analityczne 5.64) Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. a jej kultura organizacyjna jest tak spokojna i nie podlegająca zmianom. State Farm Insurance Company. 9. jego celem było stworzenie „uczciwej malej spółki ubezpieczeniowej”. jakich umiejętności potrzebuje w swojej pracy. czasami nawet wywołuje wściekłość konkurentów swoją niechęcią do wchodzenia w pragmatyczne przetargi z rządowymi politykami. posiadacze polisy są jednocześnie jego właścicielami. Czy wszyscy kierownicy najwyższego szczebla wykonują te same role i wykorzystują te same kwalifikacje niezależnie od wielkości i typu organizacji.. w których pracują? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Ćwiczenia 8. ustalającą standardy. mawia dyrektor naczelny. gdy przed wielu laty Mecherle przekonywał miejscowych farmerów do sprzedawanych przez siebie polis. 6.. Dowiedz się. jakie rolę odgrywa. a także w organizacjach niekomercyjnych (organizacje rządowe. Jakie podstawowe działania obejmuje proces zarządzania? W jaki sposób są one wzajemnie powiązane? 2. która mogłaby zaoferować ludności wiejskiej niższe składki niż te. największą i najbogatszą firmą w swojej branży. Przypomnij sobie ostatni projekt lub zadanie grupowe. 62 . którzy wykupili naszą polisę”. Wybierz się do biblioteki i sprawdź. Równie proste są wizja i cel State Farm. Pomyśl o różnych rolach i kwalifikacjach menedżerów. Wymień różne umiejętności menedżerów. jakby nie liczyć. Ponieważ State Farm jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. w organizacjach nastawionych na zysk (duże. którym usiłują sprostać inne spółki. Podaj przykład każdej z nich. Większość menedżerów State Farm całą swoją karierę zawodową związała ze spółką. Chociaż jej podejście do podstawowej działalności niewiele się zmieniło od czasu. Przykład 1. Przeprowadź rozmowę z menedżerem miejscowej organizacji. jak płaski krajobraz otaczający Bloomington. Jej siedziba nadal mieści się w małym Bloomington. Czy kwalifikacje niezbędne do wykonywania pewnych ról różnią się od kwalifikacji potrzebnych do wykonywania innych ról? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 7. założył w 1922 r. W siedemdziesiąt lat później mała spółka Mecherle jest.Procesy zarządzania można stosować w różnych sytuacjach. małe i początkujące przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa międzynarodowe). Wyjaśnij. State Farm jest uważana za najlepiej zarządzaną spółkę w branży. Klęska urodzaju dla State Farm Kiedy George Mecherle. w jaki sposób wykonywana jest każda z czterech podstawowych funkcji kierowniczych. Przykłady i pytania (str. instytucje ochrony zdrowia oraz organizacje nietradycyjne)). a za główne źródło jej sukcesu można uznać mocne związanie kierownictwa firmy z jej wiejskimi korzeniami oraz wypróbowaną filozofię. spółka nie wypuszcza akcji w publicznej emisji. Firma jest mocno związana do tradycji wolnorynkowej. w jaki sposób wykonuje on każdą z funkcji zarządzania. „Naszym celem jest troska o tych. Częścią tajemnicy tego sukcesu jest stabilność na najwyższych szczeblach kierowniczych: State Farm od początku była kierowana przez dwie rodziny. 3. 4. Obejrzyj program telewizyjny.1. emerytowany farmer z Illinois. Stabilność ta dotyczy również innych menedżerów najwyższego szczebla. w stanie Illinois. które wnosili ich krewni w Chicago.. w którego wykonaniu brałeś udział.. Podaj przykład na każdą z nich.. 10.

• Zidentyfikować i opisać współczesną myśl w dziedzinie zarządzania i współczesne wyzwania zarządzania. W okresie. w którym agenci są raczej niezależnymi kontrahentami firmy niż jej pracownikami? 3. Po czterech latach 80% nowych agentów State Farm nadal pracuje dla firmy. przy czym wszyscy oni są raczej niezależnymi przedstawicielami niż pracownikami firmy. W latach siedemdziesiątych firma była pozywana do sądu i obwiniana o dyskryminację kobiet w polityce zatrudnienia. State Farm zamknęła okres lat siedemdziesiątych wzrostem dwukrotnie szybszym niż przeciętny dla całej branży.... wyjaśnić historyczny kontekst zarządzania. a badania ankietowe wśród klientów potwierdzają. • Omówić systemowe i sytuacyjne podejście do zarządzania i wyjaśnić ich możliwości integrowania innych dziedzin zarządzania. . ZSRR? Rozdział 2 Cele Ewolucja Zarządzania str. Czy możesz sobie wyobrazić problemy etyczne. że zamiast pozornie podobnych do siebie „rosyjskich” biurokratów mają za partnerów przedstawicieli narodów i kultur tak samo zróżnicowanych jak narody Europy Zachodniej. Muszą się przygotować na to. ruch stosunków międzyludzkich oraz zachowania organizacyjne. realizując zyski porównywalne jedynie ze znacznie mniejszymi spółkami. w tym badania Hawthorne. ponieważ nigdy od swoich korzeni nie odeszła. Interesy z republikami b.2.) Jednakże chyba najważniejsze jest to. co jest wysokim odsetkiem w porównaniu ze średnią dla branży wynoszącą 30%. Jakie zachęty mogą przyciągnąć dobrego menedżera do pracy w b. w tym ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. Pytania 1. kiedy wielkie firmy redukują swoją działalność i powracają do swych korzeni. z wyraźnym wyprzedzeniem w kategoriach składek. Na jakie kwestie etyczne musiała być wrażliwa spółka kontrolowana od wielu lat przez jedną rodzinę? Przykład międzynarodowy 1. jakie mogą się pojawić w trakcie zagospodarowywania przez zachodnie firmy zasobów naturalnych w b. że jest to działanie skuteczne. Jakie korzyści i niekorzyści możesz dostrzec w przyjętym przez State Farm systemie. Pytania 1. • Podsumować i ocenić spojrzenie ilościowe na zarządzanie. Jakich szczególnych umiejętności i postaw powinny oczekiwać firmy zachodnie od menedżerów wysyłanych do robienia interesów w republikach b. Jej ostrożna polityka inwestycyjna i nieuleganie pokusom wejścia do innych dziedzin działalności uchroniły ją przed niszczącym wpływem wstrząsów finansowych z końca lat osiemdziesiątych. by spółki zachodnie poznały ludzi. Biura regionalne angażują nowych agentów – z ogromną starannością i wielkim powodzeniem. 65 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Uzasadnić znaczenie historii i teorii zarządzania.. State Farm włożyła wiele wysiłku w zatrudnienie kobiet i przedstawicieli mniejszości. State Farm sprawia kwitnące wrażenie. Nauczona tym doświadczeniem. Jakie atuty w sferze zarządzania utrzymały State Farm w czołówce branży? 2. ZSRR (. z którymi mają do czynienia. jak i lokalnym State Farm dąży do utrzymania wizerunku „dobrego sąsiada” z reklam. Zarówno na szczeblu regionalnym. a także omówić prekursorów współczesnej teorii zarządzania. ogólnie rzecz biorąc. • Podsumować i ocenić spojrzenie klasyczne na zarządzanie.agentów. ZSRR? 2. State Farm wspomaga ich poprzez 28 w znacznej mierze samodzielnych biur regionalnych. ZSRR? 3.

jak i historii może być przydatna dla praktyków zarządzania. Z początku robotnicy otrzymywali symboliczną płacę i w swej pracy byli całkowicie zdani na łaskę i niełaskę pracodawcy. a zaciekłe strajki dzieliły pracowników i kierownictwa firm. wyzbytą praktycznej użyteczności. Znaczenie teorii i historii str. Idee wolności i sprawiedliwości w zakładzie pracy coraz bardziej się upowszechniają. jednakże przed laty była ona odzwierciedleniem siły i postawy biznesu w społeczeństwie. a teoria jest wiedzą abstrakcyjną. na podstawie której można planować działania. który i wam pozwoli na lepszą ocenę znaczenia historii we współczesnym życiu gospodarczym. że historia nie ma żadnego odniesienia do współczesnego społeczeństwa. We wczesnym okresie amerykańskiej przedsiębiorczości właściciele na ogół sami zarządzali swoimi firmami. do ich prowadzenia zaczęto zatrudniać zawodowych menedżerów. W miarę jednak rozrastania się przedsiębiorstw. by dziś taka arogancja mogła być tolerowana.. Robotnicy w większych organizacjach często byli traktowani z pogardą. robotnicy są chronieni rozmaitymi prawami federalnymi. 66 Niektórzy ludzie podają w wątpliwość wartość historii i teorii. Rola teorii i historii w zarządzaniu str. Na przestrzeni lat nastąpiły ogromne zmiany w umowie społecznej pomiędzy robotnikami i przedsiębiorstwami. Następnie omówimy trzy tradycyjne spojrzenia na zarządzanie – klasyczne. Dlaczego teoria? Teoria dostarcza po prostu ram pojęciowych dla wiedzy. Zrozumienie sił społecznych. 66 Ten fragment ma wykazać. behawioralne i ilościowe. Ustalamy następnie historyczny kontekst zarządzania i ukazujemy ważnych prekursorów teorii zarządzania. iż znajomość teorii. Owe siły społeczne.. Dlaczego historia? Zrozumienie historycznego kontekstu zarządzania daje poczucie ciągłości historycznego dziedzictwa i może pomóc menedżerom w unikaniu błędów popełnionych przez innych. same zaś organizacje stają się coraz bardziej wrażliwe na potrzeby robotników9. Ich argumenty są zwykle oparte na założeniu. w tym też okresie zaczęła się organizować siła robocza. głosił: „Opinia publiczna? Do diabła z opinią publiczną”. Dzisiejsi robotnicy poczynili jednak wielkie postępy. którymi odznacza się dana kultura. Siły społeczne są to normy i warunki. Historyczny kontekst zarządzania str. dla których pracowali. Zrozumienie sił ekonomicznych. 65 ( . albo czynniki związane z systemami gospodarczymi i ogólnymi warunkami i tendencjami .) Rozdział niniejszy przedstawia przegląd historii i ewolucji myśli w dziedzinie zarządzania. 68 Myśl w dziedzinie zarządzania kształtowała się przez całe wieki pod wpływem trzech głównych zespołów sił. Na koniec omawiamy popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych i niektóre współczesne wyzwania zarządzania. Rozpoczynamy od określenia historycznego kontekstu zarządzania. Vanderbilt np. Trudno sobie wyobrazić.Przykład wprowadzający str. które pomagają zintegrować trzy tradycyjne spojrzenia. gospodarcze i polityczne nadal wpływają na współczesną teorię zarządzania. W podobny sposób również siły ekonomiczne. Potem przedstawimy systemowe oraz sytuacyjne podejścia do teorii zarządzania.

. Mimo znacznych różnic dzielących te podejścia. W tej części rozdziału opisujemy zarządzanie w starożytności i wskazujemy ważnych pionierów zarządzania. jak najlepiej pracować z ludźmi i kierować nimi w organizacjach.. a także ogólną politykę i postawę rządu wobec działalności gospodarczej. wpłynęły na kształt teorii zarządzania. (. że firma fałszywie przedstawia przyczyny swego bankructwa. zarządzanie uprawiano od tysiącleci. nowych podejść do zarządzania.. a czasopisma naukowe z tej dziedziny pełne są świeżych idei i teorii pokazujących. a jednak sektor prywatny zatrudnia rekordową wprost ich liczbę. Również i filozofowie dowiedli.. Zarządzanie w starożytności. A jednak często najbardziej radykalne zmiany w dziedzinie zarządzania są wynikiem wkładu wielu ludzi spoza tej dziedziny. że organizacje przyszłości muszą się koncentrować na ludziach i przyjąć spojrzenie systemowe. że ich dyscyplina może się przyczynić do poprawy kondycji finansowej firmy.pogoń za zyskiem . a na wyjaśnianiu klientom sposobu jego obsługi.została zakwestionowana przez myślicieli z dyscyplin tak różnorodnych jak fizyka kwantowa. ci. Po przejściu takiego właśnie kursu Orr zaczął załatwiać zgłoszenia serwisowe i stwierdził.są na ogół zgodni. Źródła: . że technicy spędzają znaczną część swojego czasu pracy nie na naprawie sprzętu.radykalnej zmiany motywacji i sposobu ich funkcjonowania . w jaki sposób Xerox mógłby poprawić swój długotrwały i kosztowny program szkoleniowy dla techników serwisu. 70 Mimo iż duże przedsiębiorstwa istnieją zaledwie kilkaset lat. jak i konkretny wpływ na teorię zarządzania. Tak np.. Prekursorzy teorii zarządzania str. Autsajderzy. 69 Wkład spoza dyscypliny Są teoretycy.) Zarządzanie w praktyce str. W szerszej skali sama podstawa funkcjonowania większości przedsiębiorstw amerykańskich .w gospodarce.. Przy tak szybkich zmianach rynków i środowiska gospodarczego nikt nie może sobie pozwolić na ignorowanie poważnego wizjonera z jakiejkolwiek specjalności. jak lepiej zarządzać zmianami i organizacją przyszłości. jak przekonanie trybunału upadłościowego. występując w obronie cennych. . Spostrzeżenie to powinno pomóc Xeroxowi w poprawieniu programu szkoleniowego. Doktor filozofii pracujący w firmie doradztwa gospodarczego wykorzystuje swoje wykształcenie w dziedzinie logiki do takich praktycznych celów. Antropolodzy mogą dostrzec takie sprawy dotyczące kultury korporacji. Czynniki te wywierają zarówno ogólny. które mogły umknąć uwadze ludzi pracujących w tej kulturze od lat. którzy lepiej się czują studiując egzotyczne kultury niż amerykańskie życie gospodarcze. którzy całe życie poświęcili studiowaniu zarządzania i zachowań organizacyjnych. (. a technikom obsługi w lepszym zaspokajaniu potrzeb klientów. którzy nawołują do „nowego paradygmatu” amerykańskich organizacji . Siły polityczne obejmują instytucje sprawujące władzę polityczną. Na przykład antropolog Julian Orr zapragnął zbadać. antropolodzy są dość często stereotypowo postrzegani jako badacze. który ma przepis na to. które leżą u podstaw głównej części teorii zarządzania. uznające wszechstronne wzajemne powiązania wszystkich aspektów środowiska. mogą czasami zakwestionować te założenia. cybernetyka i religia.) Zrozumienie sił politycznych. nieobciążeni tradycjami i założeniami.

jak systemy udziału w zyskach.Egipcjanie stosowali przy budowie piramid takie funkcje zarządzania. jego idee wywarły tak wielki wpływ na Dalekim Wschodzie.. Pionierzy zarządzania. Deming przekonywał japońskich przedsiębiorców by skoncentrowali się na ciągłej poprawie swoich działań poprzez rozpoznanie i usuwanie marnotrawstwa w każdym aspekcie pracy. jego idee zostały później rozwinięte w behawioralnym podejściu do zarządzania. Aleksander Wielki posługiwał się sztabową organizacją w koordynacji działań w toku swoich kampanii wojennych. importując takie elementy azjatyckiego stylu zarządzania. że harmonijne stosunki pomiędzy kierownictwem i siłą roboczą mogą przynosić korzyści obu stronom.. Platon w 350 p. Niektóre aspekty dalekowschodniego zarządzania można prześledzić wstecz aż do Konfucjusza. zakorzenionej zarówno w czasach bardzo odległych. Początkowo niektóre firmy zachodnie próbowały dorównać sukcesom swoich dalekowschodnich rywali. Poważniejsze badania nad zarządzaniem zaczęły się rozwijać dopiero w XIX wieku.n. Pod wieloma względami Babbage był twórcą nowoczesnej teorii i praktyki zarządzania. dr W. że większa troska o robotnika zaowocuje zwiększoną produkcją. Na temat praktyk i koncepcji zarządzania wypowiadał się Sokrates w 400 roku p.e. Edwards Deming. która po drugiej wojnie światowej pojechała do Japonii.. a także idei w dziedzinie zarządzania.n. niektóre nowocześniejsze elementy zarządzania dalekowschodniego zrodziły się w Stanach Zjednoczonych. Hongkong i Singapur dołączyły do Japonii jako ważne źródło wyrobów. jak kółka jakości czy obozy szkoleniowe dla kadry kierowniczej. jak i we współczesności.. Mimo że nie znalazł naśladowców wśród sobie współczesnych... Charles Babbage (1792 . że tajemnica sukcesu „pięciu smoków” nie tkwi w jakiejś szczególnej technice. Babbage wiązał wielkie nadzieje z podziałem pracy i był orędownikiem zastosowania matematyki do takich problemów. Cesarstwo rzymskie rozwinęło dobrze wykształconą strukturę organizacyjną. 72 Powstanie zarządzania na Dalekim Wschodzie W latach osiemdziesiątych tego stulecia Korea Pd. Wychodził z założenia. angielski matematyk.1858).n. który sam był właścicielem fabryk. Robert Owen (1771 . Jedną z głównych postaci. Do jego czasów na robotników fabrycznych patrzono w bardzo podobny sposób jak na maszyny czy sprzęt.e. Jak na ironię. organizowanie i kontrolowanie. Powoli jednak zachodni menedżerowie przekonywali się. Owen. który dostrzegł znaczenie zasobów ludzkich organizacji. Babbage dostrzegał jednak również element ludzki. Spojrzenie globalne str. opartego na statystycznych koncepcjach innego Amerykanina. przekazywanych do Stanów Zjednoczonych. był jednym z pierwszych menedżerów. jak planowanie. W tym sensie jego praca wyprzedziła zarówno klasyczne. Mimo że firmy zachodnie dopiero niedawno zaczęły zwracać uwagę na prace Deminga. jak i ilościowe spojrzenie na zarządzanie. opisał specjalizację pracy. jak efektywne wykorzystanie pomieszczeń i materiałów. Alfarabii wyliczył kilka cech przywództwa w 900 roku n. Rozumiał.e.e. brytyjski przemysłowiec i reformator.. był przekonany. Tajwan.1871). dlatego też był zwolennikiem takich rozwiązań. Waltera Shewharta. który żył około 500 lat p. nazwanej . W sferach gospodarczych Zachodu z podziwem obserwowano zwycięski pochód „pięciu smoków” z jednej gałęzi do drugiej. by pomóc odbudować japońską gospodarkę. chińskiego urzędnika. koncentrował uwagę na efektywności produkcji.. Deming był orędownikiem nowego podejścia do zarządzania. że robotnicy mają prawo do poszanowania i godności. był amerykański statystyk. lecz w całej filozofii. że najwyższym zaszczytem dla firmy japońskiej jest zdobycie Nagrody Deminga.

• naukowe zarządzanie Podejście do zarządzania zajmujące się poprawą wyników osiąganych przez poszczególnych robotników. w jaki sposób menedżerowie z Dalekiego Wschodu łączą stare i nowe nauki. Z. eksperci zaczęli się koncentrować na sposobach poprawy wyników osiąganych przez pojedynczych robotników. Gospodarka się rozwijała. którzy mieli te funkcje wykonywać. kapitał był łatwo dostępny. (. Przedsiębiorstwa zachodnie nauczyły się już. Określił. Przyp. że nie mogą osiągnąć postępu przez proste kopiowanie technik. ucząc się. Główną rolę odgrywał Taylor. które nazwał spowalnianiem pracy. przedstawia koncepcje Deminga John Bank w swojej książce „Zarządzanie Przez Jakość” – poz. jak i wynikiem ewolucji wielkich przedsiębiorstw i praktyki zarządzania. Henry Gantta (1861-1919) i Harringtona Emersona (1853-1931)14. Ich praca doprowadziła do powstania naukowego zarządzania. Po opuszczeniu Midvale Taylor pracował jako konsultant dla kilku firm. Innowacje te przyniosły poprawę jakości wyrobów i lepsze morale pracowników. sformułował podstawowe idee. 15 prezentowanej literatury. pełniej. a następnie zaprojektował najbardziej efektywny sposób wykonywania poszczególnych elementów danego zadania.. które zdają się sprawdzać w przypadku „pięciu smoków”. Reagując na tę potrzebę. • podejście klasyczne Składa się z dwóch wyodrębnionych gałęzi: naukowego zarządzania i zarządzania administracyjnego (klasycznej teorii organizacji). Taylora (1856-1915)..) Zdobywając te doświadczenia. Klasyczne spojrzenie na zarządzanie obejmuje dwa różne podejścia: „naukowe zarządzanie” Taylora i „zarządzanie administracyjne” Fayola (klasyczną teorię organizacji). Potem wprowadził akordowy system wynagrodzeń. które złożyły się na to.. 73 Wydajność jako poważny problem gospodarczy pojawiła się w ciągu kilku pierwszych lat naszego stulecia... Wprowadził liczne innowacje w sposobie projektowania stanowisk pracy i w sposobach szkolenia pracowników. Dlatego menedżerowie zaczęli poszukiwać sposobów bardziej efektywnego wykorzystywania siły roboczej. Franka Gilbretha (1868-1924). Idee te stanowią pierwsze dobrze rozwinięte ramy teoretyczne zarządzania. Taylor badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników stalowni. Naukowe zarządzanie str. 73 Spojrzenie klasyczne na zarządzanie wykształciło się w pierwszych latach naszego stulecia. Lilian Gilbreth (1878-1972). ■ Fryderyk Taylor był pionierem w dziedzinie wydajności pracy.spowalnianie pracy Pracownicy celowo pracują w tempie wolniejszym od możliwego. co powinien wytwarzać robotnik.U. Ich pojawienie się było zarówno naturalnym przedłużeniem wspominanych przed chwilą pionierskich prac. co . Być może jednak zachodni menedżerowie będą mogli zacząć nadrabiać zaległości.. Spojrzenie klasyczne str. . Do wczesnych orędowników naukowego zarządzania zaliczamy Fredericka W.). Właśnie w Midvale obserwował on zjawisko. Taylor sformułował również podstawowe idee naukowego zarządzania. ale jednocześnie panował niedobór rąk do pracy. (Uwagi: Nieco inaczej.jego imieniem. Jedną z pierwszych posad Taylora była praca brygadzisty w Midvale Steel Company w Filadelfii.

przewodzenia i kontrolowania.. Współpracował on z Taylorem w firmach Midvale. Do dziś stosuje się jedną z nich..18. Głównymi twórcami kierunku administracyjnego byli Henri Fayol (1841-1925). Zasady sprawnego zarządzania według Fayola (wyciąg) Podział pracy . Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu .. przetłumaczonej na angielski w 1930 r.. Lyndall Urwick (1891-1983). Hierarchia . również Harrington Emerson był doradcą organizacyjnym.... Fayol przez dłuższy czas nie był znany amerykańskim menedżerom i uczonym. Ład . Był przekonany. Henri Fayol był najwybitniejszym rzecznikiem kierunku administracyjnego w zarządzaniu. Lyndall Urwick stał się uznanym . stosując naukowe zarządzanie. którzy umniejszali jego zasługi... Stabilizacja personelu . Max Weber (1864-1920) i Chester Barnard (1886-1961). Esprit de corps (harmonia) .. by dać wskazówki innym menedżerom...1. praca zespołowa. Jako biegły. aż do wydania jego najważniejszej pracy. Gilbrethowie opracowali liczne techniki i strategie eliminacji nieefektywności.. (. wiele organizacji osiągnęło przyrost sprawności. duch zespołu. Byli jednak i tacy. Po zakończeniu kariery jako oficer armii9 brytyjskiej. Później. że koleje mogłyby zaoszczędzić 1 mln dol. przyczyniła się do ukształtowania psychologii przemysłu.. Sprawiedliwość . jeden przełożony . Dyscyplina .... Był on również orędownikiem wyspecjalizowanych kół kierowniczych.. Jedność kierownictwa ..... Gilbrethowie i Grant... Pracując zarówno wspólnie. pracując już samodzielnie.. zarządzanie administracyjne koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją. 75 Podczas gdy naukowe zarządzanie zajmuje się pracą poszczególnych pracowników... Wynagrodzenie .nazwano później naukowym zarządzaniem.. wniosła również sporo do kierowania personelem. (.. Emerson utrzymywał. Inicjatywa .. Jedność rozkazodawstwa .. organizowania.. specjalizacja .. Autorytet . opracował inne techniki poprawy rezultatów pracy robotnika. Tablica 2.. Centralizacja .. Administracja przemysłowa i ogólna. (. jak i oddzielnie.) Również i Lilian Gilbreth wniosła ważny wkład do kilku różnych dziedzin pracy... Jako francuski przemysłowiec... Innym twórcą naukowego zarządzania był Henry Gant... jeden kierownik .. Stosując jego zasady. nazwaną „wykresem Granta”. Prace Taylora wywarły wielki wpływ na przemysł Stanów Zjednoczonych.) Małżeństwo współczesnych Taylorowi Franka i Lilian Gilbrethów tworzyło zespół inżynierów przemysłowych.) Podobnie jak Taylor.. Jedno z najbardziej interesujących osiągnięć Franka Gilbretha dotyczyło sztuki układania cegieł. sprawiedliwe . dziennie. Fayol jako pierwszy określił specyficzne funkcje kierownicze planowania. że funkcje te trafnie odzwierciedlają treść procesu zarządzania.. Czerpiąc ze swych doświadczeń w pracy kierowniczej próbował on usystematyzować praktykę zarządzania. Zarządzanie administracyjne str...

w której zaproponował ważną teorię akceptacji autorytetu. Koncepcja biurokracji. Rolę tę w sposób znacznie pełniejszy ujmuje podejście behawioralne. czy je zaakceptować. Spojrzenie klasyczne obejmowało dwa główne kierunki. Okres największego zainteresowania. że podwładni oceniają zasadność poleceń przełożonego i następnie decydują. Urwick jest ceniony nie tyle za własne oryginalne osiągnięcia. . Osiągnięcia. Kierunek administracyjny koncentrował się na całej organizacji i na sposobach uczynienia jej bardziej sprawną i skuteczną. Praca Webera na temat biurokracji stworzyła podwaliny współczesnej teorii organizacji. oparta jest na racjonalnym zestawie wytycznych do kształtowania struktury organizacji w sposób najbardziej efektywny. Często zalecało uniwersalne procedury. Połączył on naukowe zarządzanie z dorobkiem Fayola i innych teoretyków kierunku administracyjnego. Uznanymi pionierami naukowego zarządzania byli Frederick Taylor. 78 Pierwsi zwolennicy kierunku klasycznego w zasadzie patrzyli na organizację i stanowiska pracy z mechanicznego punktu widzenia: organizacja była dla nich maszyną a . Wskazało kluczowe procesy.. planowania. Od 1895 r. Ważny wkład do zarządzania wniósł Chester Barnard. Wybitnymi teoretykami kierunku administracyjnego było Henri Fayol. Spojrzenie klasyczne jest podstawą. organizowania i kontrolowania. jest zdolny je wykonać i uważa je za właściwe. nieodpowiednie w pewnych sytuacjach. ponowne zainteresowanie tym podejściem w ostatnich latach. 77 Osiągnięcia i ograniczenia klasycznego podejścia zostały ujęte zbiorczo we tablicy 2. organizowania i kontrolowania. Spojrzenie behawioralne str. Należy jednak również zdawać sobie sprawę z ograniczeń klasycznej perspektywy. były prezes New Jersey Bell Telephone Co.2. które nie pasują do każdej organizacji. Zaproponowała też uniwersalne wytyczne. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia klasycznego str.. Ograniczenia. Teoria ta zajmowała się stabilnymi. w swojej książce The Functions of the Executive (Funkcje dyrektora)20... Trafność spostrzeżeń Barnarda wzmacnia jego doświadczenie w pracy na najwyższych szczeblach kierowniczych. ile za syntezę i interpretację prac innych. Trzecie ograniczenie klasycznej teorii zarządzania polega na słabości roli jednostki w organizacjach. Naukowe zarządzanie koncentrowało się na pracownikach organizacji i na sposobach podniesienia ich wydajności. Weber był niemieckim socjologiem.2. jeśli podwładny je rozumie. Kilka aspektów ujęcia klasycznego ma ważne znaczenie dla dalszego omówienia w tej książce np. Tablica 2. Bardziej odpowiednie dla stabilnych i prostych organizacji niż dla organizacji współczesnych. które i dziś są uznawane za istotne. funkcje i umiejętności kierownicze.teoretykiem i konsultantem zarządzania. dynamicznych i złożonych. obecne organizacje są często bardzo złożone i podlegają nieustannym zmianom. Twierdził on. omówionej szczegółowo w rozdziale 11. Twórcy ujęcia klasycznego pierwsi skupili uwagę na zarządzaniu jako znaczącym polu badań. na której rozwinęły się wszystkie późniejsze teorie. Przyczynił się również do postępu nowoczesnego myślenia na temat funkcji planowania.19. a wiele spostrzeżeń tego ujęcia zachowuje do dziś aktualność. jako narzędziem obniżki kosztów i zwiększenia wydajności. jak o tym będzie jeszcze mowa. a jego najważniejsza praca została przetłumaczona na angielski dopiero w 1947 r. do połowy lat trzydziestych XX wieku. Polecenie zostanie zaakceptowane.. jego wkład został dostrzeżony i uznany dopiero po latach. (wyciąg) Ogólne podsumowanie. Mimo że Max Weber żył i pracował w tym samym okresie co Fayol i Taylor . prostymi organizacjami. . Stworzyło podstawy do dalszego rozwoju teorii zarządzania.

które wytwarzały mniej. wytwarzając możliwie najwięcej jednostek produktu. Akordowe systemy płac nie działały dlatego. by uzyskać akceptację grupy. O dziwo. Mayo był pracownikiem naukowym i konsultantem w Uniwersytecie Harvarda. Eksperymenty Hawthorne str. początkowo wspierane przez General Electric Co.. by uniknąć nadprodukcji. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich (human relations) str. prowadzone były przez Eltona Mayo i jego współpracowników23. procesy indywidualne i społeczne odgrywały poważną rolę w kształtowaniu postaw i zachowań robotników24. niż dotąd sądzono. doprowadziły Mayo i jego współpracowników do wniosku. Dochodząc do tego poziomu. zwalniały tempo. Tymczasem Mayo i jego współpracownicy stwierdzili. w tym program wywiadów obejmujący kilka tysięcy robotników.. że grupy być może po raz pierwszy były obiektem szczególnej uwagi i przychylnego zainteresowania nadzoru. Pierwsze badanie obejmowało zmianę oświetlenia miejsca pracy wybranej grupy robotników i porównanie jej konsekwencji dla wydajności z wydajnością innej grupy. Robotnice starały się utrzymywać w przyjętej normie. jak i Follet wnieśli ważny wkład do rozwoju behawioralnego podejścia do zarządzania. koncentrowali się oni jednak na kontrolowaniu i standaryzacji zachowania tych jednostek. wybitny psycholog niemiecki. ■ Badania w Hawthorne były cyklem pierwszych eksperymentów koncentrujących się na zachowaniu w pracy. że większość teoretyków kierunku klasycznego uznawała rolę jednostek. które te wewnętrzne normy przekraczały. (. nazywano „dłubaczami” [chisters]. Pracownice. pracownik powinien zawsze dążyć do maksymalizacji swojej płacy. Spojrzenie behawioralne rozwijane było przez wielu autorów i przedstawicieli różnych kierunków teoretycznych. (. Badania te i późniejsze eksperymenty doprowadziły naukowców do wniosku..) Inne badania. iż płace okazały się mniej istotnym bodźcem określającym wielkość produkcji niż społeczna akceptacja. stosująca pojęcia psychologii do środowiska przemysłowego. Badania. jak zmienia się wydajność pod wpływem zmian warunków pracy. Ten wzrost wydajności utrzymywał się nawet po powrocie do poprzednich warunków oświetlenia.) Inny eksperyment polegał na ustaleniu akordowego planu zachęt płacowych dla grupy dziesięciu robotników montujących końcówki dla central telefonicznych. 79 Z pewnością zarówno Münstberg. otrzymywały miano „naganiaczy” [rate busters]. po zwiększeniu oświetlenia dla jednej grupy rosła wydajność obu. że ludzkie zachowanie w miejscu pracy ma znacznie większe znaczenie. dostrzegając znaczenie procesów behawioralnych w miejscu pracy. Innym ważnym orędownikiem behawioralnego podejścia do zarządzania była Mary Parker Follet. Mimo.robotnicy – jej trybami.. że sama grupa nieformalnie ustaliła właściwy poziom produkcji dla swych członków. te zaś. W jednym z eksperymentów badacze starali się odpowiedzieć na pytanie. Krótko mówiąc. Jednym z takich kierunków była psychologia przemysłowa. Na przykład w eksperymencie z manipulowaniem oświetleniem uzyskane wyniki powiązano z faktem. która pracowała przy niezmienionym oświetleniu. jednakże pierwotnym jego katalizatorem był cykl badań przeprowadzonych w pobliżu Chicago w zakładzie Hawthorne firmy Western Electric w latach 1927 – 1932. że element ludzki ma w pracy ogromne znaczenie.. Zgodnie z wcześniejszymi teoriami. Za ojca psychologii przemysłowej uchodzi Hugo Münstberg (1863-1916). 80 . Natomiast spojrzenie behawioralne kładło znacznie większy nacisk na indywidualne postawy i zachowania oraz procesy grupowe.

3... We właściwych warunkach ludzie dążą do odpowiedzialności oraz ją podejmują..... niżby mogli sądzić zwolennicy ruchu nas rzecz stosunków międzyludzkich.. Wyciąg z tablicy 2. że robotnicy reagują przede wszystkim na społeczny kontekst pracy.... . nie jest ich warunkiem (Problemy te są omawiane w rozdziale 14)... że zachowanie jest czymś znacznie bardziej złożonym........ włączając w to przygotowanie społeczne... Ludzie zdolni są do nowatorskiego podejścia do rozwiązywania problemów organizacji. przedstawiono szczegółowo w rozdziale 14.. menedżerowie. Twierdził on..... kierować nimi i grozić im karami... że troska menedżera o robotników doprowadzi do wzrostu zadowolenia. iż zadowolenie robotnika prowadzi do poprawy wyników............ interdyscyplinarnej podstawy psychologii........... Ludzie nie wykazują przyrodzonej awersji do pracy... 3. Na przykład.. socjologii......... Ponieważ ludzie nie lubią pracować.... jeśli w ogóle było trafne28. to raczej zadowolenie pojawia się na skutek dobrych wyników. normy grupowe oraz dynamikę kontaktów międzyludzkich.... ..... ekonomii i medycyny.. pragną też bezpieczeństwa....... McGregor i inni wnieśli wartościowy wkład do zarządzania... Mayo. Dziedzina zachowania organizacyjnego czerpie z szerokiej.... Do autorów. 2. 4.. Współczesne behawioralne spojrzenie na zarządzanie jest znane jako podejście od strony zachowania organizacyjnego..3)27...... by skłonić ich do pracy na rzecz realizacji celów organizacji.. okazało się mało istotne. Hierarchię Maslowa...... Maslow.... muszą ich kontrolować.. Podstawowe założenie tego ruchu polegało na przyjęciu... które z kolei zaowocuje poprawą wyników25....... 5... Ludzie są przywiązani do celów w stopniu odpowiadającym osobistym nagrodom. 6.. Teorię X i teorię Y opracował Douglas McGregor.. Był przekonany... że wiele twierdzeń zwolenników podejścia od strony stosunków międzyludzkich miało uproszczony charakter i niewłaściwie opisywało zachowanie w procesie pracy..... 81 Münsterberg.... jakie otrzymują za osiągnięcie tych celów.. Ludzie nie są głupi. do których są przywiązani.... Ludzie wolą..... praca jest naturalną częścią ich życia........ należeli Abraham Maslow i Douglas McGregor. że teoria Y jest najlepszą filozofią dla wszystkich menedżerów... postawił tezę.. że teoria X najlepiej przedstawia poglądy naukowego zarządzania. Jednakże współcześni teoretycy zauważyli. podczas gdy teoria Y reprezentuje podejście od strony stosunków międzyludzkich......... Ludzie nie lubią pracować i starają się unikać pracy...... Ich ambicje są niewielkie... 2.. . Istotę ruchu na rzecz stosunków międzyludzkich najlepiej pokazać na przykładzie modelu teorii X i teorii Y Douglasa McGregora (zob. założenie.. tablica 2. ale w najczęstszych warunkach organizacyjnych ich możliwości intelektualne są wykorzystywane tylko częściowo..... Ludzie są wewnętrznie motywowani do osiągania celów... W 1943 r. Teoria X i teoria Y założenia teorii X 1................ która jest być może najbardziej znaną teorią w ramach kierunku stosunków międzyludzkich....... który zrodził się na gruncie eksperymentów Hawthorne i który przez wiele lat był popularnym podejściem do zarządzania..Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich........ Pojawienie się zachowania organizacyjnego str........ Maslow wysunął teorię sugerującą. Założenia teorii Y 1.... antropologii... którzy walnie przyczynili się do rozwoju tego kierunku. by nimi kierowano. Uznaje ono............. Jeżeli już.......... pragną unikać odpowiedzialności.....3....... układające się w hierarchię i obejmujące bodźce pieniężne oraz społeczną akceptację26..... zmuszać. że człowiek jest motywowany przez potrzeby..

Podważyło pogląd. zastąpił kierunek naukowego zarządzania w roli dominującego podejścia do zarządzania w latach trzydziestych i czterdziestych. Obecnie menedżerowie chętniej uznają znaczenie procesów behawioralnych.17). Ważnymi tematami są: zadowolenie z pracy. . 82 Tabela 2.Ograniczenia Złożoność zachowania indywidualnego utrudnia jego trafne przewidywanie. Wiele koncepcji behawioralnych nie zostało dotąd w ogóle wprowadzonych w życie ze względu na niechęć menedżerów. w jaki podejście to zmieniało sposób myślenia menedżerów. W czasie wojny zarówno w Anglii. Kierunek zachowania organizacyjnego powstał w końcu lat pięćdziesiątych i jest obecnie przedmiotem wielkiego zainteresowania badaczy i menedżerów .Ogólne podsumowanie Spojrzenie behawioralne koncentruje się na zachowaniu pracownika w kontekście organizacyjnym. co mamy do powiedzenia na temat organizowania (rozdziały 10 . Abraham Maslow oraz Douglas McGregor. do końca lat czterdziestych. Jednocześnie zachowanie organizacyjne jest nadal koncepcją bardzo nieprecyzyjną jako narzędzie przewidywania zachowania. Podejście klasyczne zrodziło się w pierwszych latach naszego wieku. których zadaniem była pomoc armii w bardziej sprawnym i skutecznym wykorzystywaniu zasobów do prowadzenia działań wojennych. grupowych i organizacyjnych29. . stres. Tablica 2. Dziedzinę tę cechuje też zorientowanie sytuacyjne (omówione w dalszej części rozdziału). jak i w Stanach Zjednoczonych uformowano zespoły składające się z menedżerów.Okres największego zainteresowania Stosunki międzyludzkie cieszyły się szczytowym zainteresowaniem w okresie od 1931 r.Kierunek ten przyjmuje całościowe spojrzenie na zachowanie i odnosi się do procesów indywidualnych. i upowszechniło przekonanie. Głównymi przedstawicielami tego ruchu byli Elton Mayo. ale i cenne zasoby. . przywództwo. Osiągnięcia szkoły behawioralnej nadal czekają na pełne spożytkowanie. dynamiki grupowej i innych procesów interpersonalnych w organizacjach. podejście behawioralne zaczęło wyłaniać się w latach dwudziestych i trzydziestych. motywacja. konflikt międzyludzki oraz struktura i projekt organizacji30. Zachowanie organizacyjne. (wyciąg) . powstało pod silnym wpływem koncepcji zachowania organizacyjnego. Nie zawsze spotyka się z akceptacją i zrozumieniem menedżerów praktyków. To. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia behawioralnego str. że pracownicy są narzędziem. Procesy te są istotnymi elementami współczesnej teorii zarządzania. że są oni raczej cennym zasobem. traktując pracowników już nie tylko jako narzędzia. Spojrzenie ilościowe str. urzędników państwowych i pracowników naukowych. dynamika grupowa.13) i przewodzenia (rozdziały 14 . czerpie z interdyscyplinarnej podstawy i dostrzega złożoność ludzkiego zachowania w układzie organizacyjnym. natomiast spojrzenie ilościowe rozwinęło się w pełni dopiero w czasie II wojny światowej. 83 Najnowszą z trzech głównych szkół myślenia o zarządzaniu jest spojrzenie ilościowe. Główne osiągnięcia wiążą się ze sposobem.Osiągnięcia Podejście to przyniosło ważne wnioski badawcze w dziedzinie motywacji.4. polityka organizacyjna. Współczesne rezultaty badań uczonych rozwijających kierunek behawioralny często nie docierają do menedżerów praktyków w formie dla nich zrozumiałej. współczesne odgałęzienie kierunku behawioralnego. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. pobudzony narodzinami psychologii przemysłowej.4. zawiera skrótową prezentację spojrzenia behawioralnego i wylicza osiągnięcia i ograniczenia tego podejścia.

W ostatnich latach. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia ilościowego str. mogą wykorzystywać realistyczną symulację komputerową do badań nad zachowaniem się konstrukcji samochodów w czasie kolizji. Ich wykorzystanie omawiamy szerzej w rozdziale 19. W początkowych latach swego rozwoju ilościowa teoria zarządzania skupiała się na modelach. wyboru lokalizacji zakładów produkcyjnych i planowania magazynów. (wyciąg) ..5.. Podejście ilościowe ma dwie gałęzie: ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. Jednakże modele matematyczne nie mogą w pełni wyjaśnić indywidualnych zachowań i postaw. również podejście ilościowe ma ważne osiągnięcia. Niektórzy sądzą. są one jednak również pomocne w takich dziedzinach jak finanse.. Tak więc w zasadzie podejście to zajmuje się zastosowaniem metod ilościowych w zarządzaniu. modelach matematycznych oraz wykorzystaniu komputerów. że czas strawiony na dopracowaniu się biegłości w technikach ilościowych zmniejsza jednocześnie tempo nabywania innych umiejętności kierowniczych..) Wszystkie te techniki i procedury stosowane są bezpośrednio do operacji. Zarządzanie operacyjne Zarządzanie operacyjne jest nieco mniej zmatematyzowane i mniej skomplikowane statystycznie niż ilościowa teoria zarządzania i może być zastosowane bezpośrednio do sytuacji kierowniczych.Ogólne podsumowanie Spojrzenie ilościowe koncentruje się na zastosowaniu modeli i procesów matematycznych do sytuacji kierowniczych. wraz z upowszechnieniem się komputerów osobistych. 85 Podobnie jak inne podejścia do zarządzania. efektywności ekonomicznej. Na przykład. Ilościowa teoria zarządzania Ilościowa teoria zarządzania koncentruje się zwłaszcza na opracowywaniu modeli matematycznych. Model matematyczny jest uproszczonym przedstawieniem systemu. Tablica 2. Skrótowo przedstawiono je w tabeli 2. ale i pewne ograniczenia.. procesu lub relacji. Ilościowa teoria zarządzania zajmuje się opracowywaniem modeli . Konkretniej. wspomaganiem organizacji w bardziej efektywnym wytwarzaniu produktów lub usług i można je zastosować do szerokiej gamy problemów33. Techniki zarządzania operacyjnego zajmują się. Ponadto modele matematyczne wymagają zazwyczaj przyjęcia zestawu pewnych założeń. które zwiększyły zrozumienie ogólnych procesów organizacyjnych. Właściwie zarządzanie operacyjne można traktować jako formę zastosowania ilościowej teorii zarządzania. zarządzanie ilościowe koncentruje się na podejmowaniu decyzji. jak . techniki wywodzące się z ilościowej teorii zarządzania stały się bardziej wyrafinowane. tacy producenci samochodów jak ..Po wojnie niektóre firmy konsultacyjne. Daje im to dokładniejszą informację i pozwala uniknąć kosztów związanych z niszczeniem samochodów w toku „prawdziwych prób”32. zaczęły używać tych technik do rozmieszczenia pracowników.5. marketing i zarządzanie zasobami ludzkimi. ogólnie rzecz biorąc. Szczególnie użyteczne okazało się w dziedzinie planowania i kontrolowania. równaniach i podobnych formach odzwierciedlania rzeczywistości. (. Niewątpliwie dostarczyło ono menedżerom wielkiej liczby narzędzi i technik podejmowania decyzji.. które mogą oddalać model teoretyczny od rzeczywistych warunków.

2. Podejście ilościowe było bardzo użyteczne w procesie planowania i kontrolowania. Mimo że każde z tych trzech spojrzeń przyjmuje odmienne założenia i daje inne prognozy. wyniki i sprzężenie zwrotne. Synergia jest ważnym pojęciem dla menedżerów.. procesy transformacji. Matematyczne wyrafinowanie może być osiągane kosztem innych potrzebnych umiejętności. są samodzielnymi systemami. behawioralne i ilościowe podejścia do zarządzania nie muszą być ze sobą sprzeczne lub wzajemnie się wykluczać. (.) Spojrzenie systemowe akcentuje również znaczenie podsystemów . Zastosowanie modeli zwiększyło świadomość i zrozumienie złożonych procesów i sytuacji organizacyjnych.. mogą się one również wzajemnie uzupełniać. kładzie bowiem nacisk na znaczenie zgodnej i skoordynowanej współpracy.matematycznych jako pomocy w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów..3.składa się z zasobów rzeczowych. Entropia wreszcie jest normalnym procesem prowadzącym do rozpadu systemu. . Właściwie całkowite zrozumienie zarządzania wymaga doceniania wszystkich trzech podejść. Pierwszy element . nie należy jednak zapominać o ich współzależności. finansowych i informacyjnych pobieranych przez organizację z otoczenia. ludzkich. Synergia sugeruje. gdyby pracowały osobno. są jednak również podsystemami w ramach całej organizacji. że jednostki organizacyjne (albo podsystemy) mogą często działać bardziej skutecznie pracując razem niż oddzielnie.systemów w ramach szerszego systemu. . Jak pokazano na rys. System jest wzajemnie powiązanym zespołem elementów funkcjonujących jako całość34.nakłady . Zarządzanie operacyjne koncentruje się bardziej bezpośrednio na zastosowaniu ilościowej teorii zarządzania w organizacjach. przedstawiając definicję zarządzania. że klasyczne.Ograniczenia Podejście ilościowe nie jest w stanie wyjaśnić czy przewidzieć ludzkich zachowań w organizacjach.. produkcji i finansów . niż wynosiłaby łączna suma produkcji każdego z nich. Systemy informowania kierownictwa są systemami opracowanymi dla celów informowania menedżerów. We współczesnej Europie banki i spółki ubezpieczeniowe łączą swe wysiłki w celu sprzedaży szerokiej gamy instrumentów finansowych. Na przykład. Ze względu na ich współzależność zmiana w jednym podsystemie może również wpłynąć na inne podsystemy. Spojrzenia systemowe i sytuacyjne pomogą nam zintegrować opisane podejścia i rozszerzyć naszą wiedzę na ten temat. Synergia Dwa współpracujące podsystemy produkujące więcej. Podejścia integrujące str.Osiągnięcia Opracowanie skomplikowanych technik ilościowych służących pomocą w podejmowaniu decyzji. Spojrzenie systemowe Spojrzenie systemowe wprowadziliśmy pokrótce w rozdziale 1. funkcje marketingu. . Modele mogą wymagać nierealistycznych lub bezzasadnych założeń.Okres największego zainteresowania Od lat czterdziestych do chwili obecnej. których oddzielna sprzedaż mogłaby natrafić na trudności36. że choć podsystemami organizacji można zarządzać do pewnego stopnia autonomicznie. 86 Warto zauważyć. Gdy . Menedżerowie muszą więc pamiętać. patrząc na organizację jako na system możemy zidentyfikować cztery podstawowe elementy: nakłady.

4. że uniwersalne teorie nie mają zastosowania. może ponieść fiasko. behawioralnego i ilościowego. Wychodząc z tych podstawowych przesłanek. menedżer musi używać różnych narzędzi. Szczególne znaczenie mają motywacja. behawioralne i ilościowe można nazwać podejściami uniwersalnymi. Podejścia klasyczne. właściwymi tylko tej sytuacji37. Menedżer powinien niebawem zrozumieć. Menedżerowie nie powinni jednak polegać wyłącznie na tych technikach. że spojrzenia klasyczne. że menedżer. Jak pokazuje schemat integracyjny na rys. prócz tego produkcja może być hamowana przez normy grupowe) lub zarządzania operacyjnego (rozkład pomieszczeń może być nieodpowiedni. jaki na nią wywiera otoczenie. Spojrzenie sytuacyjne Innym ważnym wkładem w nowoczesne myślenie o zarządzaniu jest podejście sytuacyjne.. menedżer może sięgnąć do naukowego zarządzania (być może same stanowiska pracy są zaprojektowane nieefektywnie lub też robotnicy są nieodpowiednio wyszkoleni). . nim się weźmie za próbę zastosowania którejś z koncepcji czy idei podpowiadanych przez któreś z trzech podejść. behawioralne i ilościowe mogą się wzajemnie uzupełniać oraz że podejścia systemowe i sytuacyjne mogą pomóc w ich zintegrowaniu. W wielu współczesnych sytuacjach naukowe badanie sytuacji roboczych i technik produkcji może wpłynąć na zwiększenie wydajności.. jako że próbowały one określić najlepszą metodę zarządzania organizacjami. 91 . Inaczej to ujmując. menedżerowie mogą nadal wykorzystywać wiele podstawowych technik naukowego zarządzania. powinien próbować ocenić ich wpływ na inne dziedziny organizacji. wpływ. 2. ponieważ każda organizacja jest jedyna w swoim rodzaju. Spojrzenie sytuacyjne sugeruje natomiast. Aby rozwiązać problem spadku wydajności. Zanim przystąpi do realizacji jakichkolwiek planów poprawy. 2. Podejście ilościowe z kolei dostarcza menedżerowi wielu użytecznych narzędzi i technik. można powiedzieć. komunikowanie się i procesy grupowe. Wyjściową przesłanką tej konstrukcji jest uznanie. Współczesne myśli w dziedzinie zarządzania str. musi dostrzec współzależność jednostek składających się na organizację. kiepska gospodarka magazynowa może powodować braki materiałowe). a zachowanie kierownicze w danej sytuacji jest uwarunkowane elementami niepowtarzalnymi. menedżer może lepiej ocenić rolę potrzeb pracownika i jego zachowań w miejscu pracy. Takich szerszych rozwiązań dostarcza ujęcie systemowe i sytuacyjne. zachowania organizacyjnego (motywacja robotników może być niska. przewodzenie. Schemat integrujący różne podejścia do zarządzania pokazano na rys. Na przykład.4. że potrzeba mu szerszej perspektywy. pojęć i teorii podejścia klasycznego. że skuteczne zachowanie kierownicze w danej sytuacji nie zawsze może być uogólniane na inne sytuacje. Sięgając do współczesnych idei zachowania organizacyjnego. Również spojrzenie behawioralne może być przydatne dla współczesnych menedżerów. Rozwój i wykorzystanie modeli ilościowej teorii zarządzania i zastosowanie metod zarządzania operacyjnego mogą pomóc menedżerom w zwiększeniu ich sprawności i skuteczności. nie powinni również ignorować elementu ludzkiego. technik. a także potrzebę reakcji na niepowtarzalne cechy każdej sytuacji. stosowanie technik zaczerpniętych z kilku szkół sprawdza się lepiej niż próba rozwiązania wszelkich problemów w ramach jednego ujęcia.organizacja nie obserwuje sprzężenia zwrotnego z otoczeniem i nie wprowadza odpowiednich korekt. Schemat integrujący Zauważyliśmy.

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie teorią i praktyką zarządzania. Zainteresowanie to znajduje odbicie we wzroście sprzedaży na masowym rynku książek poświęconych tej tematyce i w fascynacji takimi charyzmatycznymi dyrektorami, jak Lee Iacocca. W tej części rozdziału podsumujemy niektóre popularne teorie i określimy współczesne wyzwania zarządzania. Popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych str. 92 Wielu pisarzy próbowało rozwinąć nowe, wizjonerskie modele i teorie zarządzania. Choć jest jeszcze zbyt wcześnie na ocenę ich wartości, prace takich autorów, jak William Ouchi, Thomas Peters i Robert Waterman, przyciągnęły uwagę wielu menedżerów. Model typu Z. Model typu Z, zgodnie z poglądem Williama Ouchi'ego z 1981 r., jest próbą zintegrowania różnych praktyk gospodarczych rozpowszechnionych w Stanach Zjednoczonych i w Japonii w jeden model pośredni. ... Troska o doskonałość. Inną popularną teorią zarządzania jest tzw. ruch na rzecz doskonałości. Podejście to, po raz pierwszy przedstawione przez Thomasa J. Petersa i Roberta H. Watermana Jr., sugeruje, że „doskonałe” firmy, albo te, które mają długą, znaczoną sukcesami historię, robią pewne rzeczy w sposób systematyczny, który odróżnia je od innych firm. Podstawowy zespół cech, który - jak się zakłada - prowadzi do doskonałości, obejmuje: 1) terminowe załatwianie spraw, 2) ścisły kontakt z klientem, 3) popieranie autonomii i przedsiębiorczości, 4) makymalizację wydajności pracy, 5) wykorzystanie bezpośredniego podejścia do kierowania, 6) zajmowanie się tym, na czym firma zna się najlepiej, 7) utrzymywanie prostej, mało rozczłonkowanej struktury organizacyjnej, 8) jednoczesne popieranie zarówno decentralizacji, jak i centralizacji. Ruch na rzecz doskonałości był również ważnym źródłem inspiracji dla innych teoretyków i naukowców, zajmujących się zarządzaniem, chociaż i on nie ustrzegł się krytyki. Współczesne wyzwania zarządzania str. 93 Sprawą, która czyni pracę menedżera tak emocjonalną, jest nieustanne pojawianie się wciąż nowych wyzwań. W tej części rozdziału wskazujemy i pokrótce omawiamy szereg współczesnych wyzwań, przed którymi stają dziś wszyscy menedżerowie.
• Współczesne wyzwania zarządzania

obejmują globalizację działalności gospodarczej, jakość i wydajność, zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcję personelu, problemy własności, etyki i odpowiedzialności społecznej, a także różnorodność siły roboczej. Globalizacja działalności gospodarczej W rozdziale 1 zaznaczyliśmy, że znaczenie międzynarodowej działalności gospodarczej nieustannie wzrasta. Drobni detaliści handlują towarami z całego świata. Firma w dowolnym kraju może uzyskać fundusze od dowolnego kredytodawcy z Nowego Jorku, Tokio czy Londynu. Międzynarodowe wyzwania stojące przed menedżerami badamy w rozdziale 5. Jakość i wydajność. Innym obszarem zainteresowania, który wyłonił się w ostatnich latach, jest jakość i wydajność. Firmy amerykańskie, próbując zrozumieć tajemnicę sukcesu firm japońskich i zachodnioniemieckich, przekonały się, że ich zagraniczni odpowiednicy mają przewagę w

jakości. Do problemów tych ustosunkujemy się w kilku rozdziałach, zwłaszcza w rozdziale 19. Zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcja personelu. Problemy redukcji i cięć omawiamy w rozdziale 12. Własność. (...) Omawiamy te problemy w rozdziałach 3 i 7. Etyka i społeczna odpowiedzialność. Kwestie te są omawiane w rozdziale 4. W tym samym rozdziale porusza się pokrewny kompleks zagadnień, związanych z zagrożeniem i ochroną środowiska. Różnorodność siły roboczej. Ostatnia wreszcie grupa problemów, przed którymi stają współcześni menedżerowie, dotyczy różnorodności siły roboczej. Pod wpływem rozmaitych czynników - globalizacji, procesu starzenia się ludności, a także napływu robotników do nowych zajęć i zawodów ukształtowała się siła robocza, której wewnętrzne zróżnicowanie nie ma równego sobie w historii. Menedżerowie w każdej organizacji stwierdzają, że muszą się nauczyć większej wrażliwości na potrzeby, sposób percepcji i aspiracje wielu różnych typów robotników. Różnorodność siły roboczej omawiamy bardziej szczegółowo w rozdziale 22.

Podsumowanie

str. 95

Teorie są ważnym narzędziem porządkowania wiedzy oraz podstawą działania. Zrozumienie historycznego kontekstu oraz poznanie prekursorów zarządzania i organizacji daje poczucie historycznego dziedzictwa, pomaga również menedżerom uniknąć powtarzania błędów innych. Są dowody wskazujące, iż zainteresowanie zarządzaniem sięga tysięcy lat wstecz, jednakże naukowe podejście do zarządzania pojawiło się dopiero w ostatnim stuleciu. W ciągu kilku pierwszych dziesięcioleci tego wieku wyłoniły się trzy główne podejścia do zarządzania. Nazywamy je spojrzeniem klasycznym, behawioralnym i ilościowym. Ujęcie klasyczne miało dwa główne odgałęzienia: naukowe zarządzanie i zarządzanie administracyjne. Naukowe zarządzanie zajmowało się poprawą efektywności i metod pracy pojedynczego robotnika. Zarządzanie administracyjne interesowało się przede wszystkim najlepszą wewnętrzną strukturą organizacji, sprzyjającą sprawnemu jej funkcjonowaniu. Obie gałęzie niewiele uwagi poświęcały roli robotnika. Spojrzenie behawioralne, które cechuje zainteresowanie zachowaniem indywidualnym i grupowym, wyłoniło się przede wszystkim w wyniku badań w zakładach Hawthorne. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich uznał znaczenie i potencjał procesów behawioralnych w organizacjach, jednakże przyjął wiele nadmiernie optymistycznych założeń co do charakteru tych procesów. Koncepcja zachowania organizacyjnego, bardziej realistyczna wersja podejścia behawioralnego, jest przedmiotem zainteresowania wielu współczesnych menedżerów. Spojrzenie ilościowe i dwa składające się na nie kierunki: ilościowa teoria zarządzania i zarządzanie operacyjne, próbują zastosować techniki ilościowe do podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Dziedziny te również mają wielkie znaczenie dla współczesnych menedżerów. Do ich rozwoju przyczyniło się ogromne rozpowszechnienie komputerów osobistych. Wszystkie te ujęcia trzeba uznać za wzajemnie się uzupełniające, a nie sprzeczne.

Każde z nich ma coś do zaoferowania. Najważniejsze jest zrozumienie, w jaki sposób można się nimi sprawnie posługiwać. Wydaje się też, że dwa nowsze ujęcia, systemowe i sytuacyjne, kryją w sobie wielkie możliwości, jeśli chodzi zarówno o podejście do zarządzania, jak i ramy pozwalające na integrację innych ujęć. Wśród nowych popularnych przyczynków do teorii zarządzania na szczególną uwagę zasługuje podejście typu Z oraz troska o doskonałość. Do głównych wyzwań, przed którymi stają współcześni menedżerowie, należą: globalizacja działalności gospodarczej, znaczenie jakości i wydajności, redukcje i cięcia, problemy własności, etyka i społeczna odpowiedzialność, a wreszcie różnorodność siły roboczej. Przykłady i pytania str.96 - 98
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. Podsumuj skrótowo klasyczne, behawioralne i ilościowe podejście do zarządzania i wskaż główne osoby, które przyczyniły się do ich rozwoju. 2. Podsumuj skrótowo eksperyment Hawthorne. Do jakich głównych wniosków doszli autorzy? 3. Opisz ujęcie sytuacyjne i naszkicuj jego przydatność dla studiów i praktyki zarządzania. 4. Jakie współczesne wyzwania napotykają menedżerowie? Pytania analityczne 5. Jakie warunki społeczne, polityczne i ekonomiczne mogły wpłynąć na rozwój każdego z głównych podejść do zarządzania? Dlaczego? 6. Jakie są główne atuty i ograniczenia czy niedostatki każdego z głównych spojrzeń na zarządzanie? Dlaczego? 7. Jakie wydane ostatnio popularne książki gospodarce miały szczególne powodzenie? Wymień niektóre czołowe postacie życia gospodarczego, których idee spotkały się z szerokim zainteresowaniem i akceptacją. Ćwiczenia 8. Wybierz się do biblioteki i znajdź materiał o Konfucjuszu. Opisz krótko jego główne idee. Które z nich twoim zdaniem nadawałyby się do zastosowania w zarządzaniu we współczesnych Stanach Zjednoczonych? 9. Wskaż miejscową firmę, która istnieje od dawna. Przeprowadź rozmowę z obecnym właścicielem na temat historii przedsiębiorstwa i przekonaj się, czy znajomość przeszłości pozwoli ci lepiej zrozumieć jego obecne praktyki. 10. Przeczytaj historię wybranej firmy. Przygotuj dla grupy ćwiczeniowej krótkie sprawozdanie wskazujące wpływ historii firmy na jej obecną działalność.

Przykład 2.1.
UPS: gigant który walczy z konkurencją

...
Pytania 1. Dlaczego UPS rozszerza swoją działalność na cały świat i wchodzi na rynek innych usług, a nie trzyma się wyłącznie dziedziny, którą już dawno opanowała? 2. Jakie zmiany w myśleniu o zarządzaniu od czasu pojawienia się naukowego zarządzania mogły zmusić UPS do zmiany jej postawy wobec robotników? 3.

Przykład międzynarodowy 2.2.
Lloyd’s ciągle się rozwija ... Pytania 1. Czy dziś byłoby możliwe powołanie organizacji o strukturze Lloyda? 2. 3.

........................................................................................................................

Carnival dąży do ekspansji. Głównymi czynnikami były wojna w Zatoce Perskiej i recesja... która żeglowała po tym wzburzonym morzu niemalże tak.. w którym funkcjonują oni i ich organizacje....... Carnival Cruise Lines zachowały jednak swą sprawność dzięki jasnemu rozeznaniu charakteru swoich klientów i sprytnemu pielęgnowaniu swego wizerunku..... klienci oraz konkurenci to jedynie niektóre z wielu elementów otoczenia. były jednak Carnival Cruise Lines Inc.... nadal podróżowali.. Czynniki ekonomiczne i międzynarodowe... Firmą. menedżerowie muszą dysponować głębokim zrozumieniem i umiejętnością oceny środowiska. którzy w przeciwnym razie albo nie byliby zainteresowani rejsem.... w jaki sposób otoczenie wpływa na organizację i jak organizacje reagują na swe otoczenie. Tymczasem Carnival wybudowały dla siebie trwałą nisze rynkową wśród młodszych klientów... Jak zauważyliśmy w rozdziale 1...... A właśnie oni....... • Wskazać i opisać.. ..... jakby było ono gładką tonią sadzawki......... ale jednocześnie zredukowały marżę zysku.. większość linii żeglugowych organizujących takie rejsy zaczęła oferować głębokie zniżki....... Ich reklamy akcentują zabawę – w przeciwieństwie do wypoczynku – a występują w nich popularne postacie branży rozrywkowej....... Reklamy są pokazywane w kasynach okrętowych i na pokładach. Dodatkowo. które łącznie przyczyniły się do tego. Przez wiele lat większość linii wycieczkowych kierowała swój wysiłek marketingowy na starszych i zamożnych klientów.... 100 Branża turystyczna w 1991 r... • Wskazać składowe otoczenia wewnętrznego i omówić ich wpływ na organizację......... Carnival Lines kontrolują ponad 26% rynku i planują strategię agresywnej ekspansji skierowaną na pozyskanie jeszcze większego udziału... Carnival przyciągnęły wielu klientów. nie zrażeni ryzykiem. albo nie byłoby ich na to stać.. Bez takiego zrozumienia przypominaliby jeden ze statków Carnival. (....... 100 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić charakter otoczenia organizacji i określić trzy rodzaje otoczenia interesujące większość organizacji. jak można je wykorzystać łącznie. że wielu urlopowiczów nie oddalało się zbytnio od domu... wskazać składowe otoczenia ogólnego i celowego oraz omówić ich wpływ na organizację... ale i na każdą organizację we współczesnym świecie. • Omówić podstawowe modele skuteczności organizacji i opisać............ który .... W okresie. Pozwoliły one zapełnić puste kabiny. Carnival skupiły swą główną uwagę na klientach w wieku 25 – 39 lat...... Szczególnie dotknięta została branża rejsów wycieczkowych.. zebrała srogie cięgi...... że jeszcze więcej ludzi odłożyło lub opóźniło swoje rejsy.... kiedy inne linie wycieczkowe ograniczają działalność. Żeby odzyskać klientów.. Przykład wprowadzający str. które oddziałują nie tylko na Carnival...Część II ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA Rozdział 3 Otoczenie Organizacji A Skuteczność Cele str.. Oferując krótkie rejsy w cenie zaledwie kilkuset dolarów.) Branża rejsów wycieczkowych została dotknięta czynnikami ekonomicznymi i wstrząsami międzynarodowymi. zatonięcie greckiego statku wycieczkowego w sierpniu sprawiło. • Opisać zewnętrzne otoczenie organizacji.....

które mogą na wiele ważnych sposobów oddziaływać na organizacje. Otoczenie zewnętrzne składa się z dwóch warstw: jednej nazywanej otoczeniem ogólnym i drugiej zwanej otoczeniem celowym.. a otoczenie rzekę. .. klientów. tj.. dotrze do zamierzonego miejsca na drugim brzegu rzeki. . .. które mogą wpływać na organizację.traci ster i dryfuje bez możliwości manewru czy zmiany kursu. Po przedstawieniu charakteru otoczenia organizacji opisujemy otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne.. związki zawodowe. Ze względu na to. . Ogólne otoczenie większości organizacji ma wymiar ekonomiczny. Wymiar techniczny. dostawców. Organizacja przypomina pływaka. Organizacja i jej otoczenie . Otoczenie celowe składa się z konkretnych organizacji lub grup.. Rozdział niniejszy jest jednym z trzech poświęconych środowiskowemu kontekstowi zarządzania. Następnie zajmiemy się relacjami pomiędzy organizacją i otoczeniem. Wymiar międzynarodowy. Jeśli jednak zrozumie je niewłaściwie. Musi on przed wypłynięciem ocenić szybkość prądu.. . 103 Jak zauważyliśmy przed chwilą. . Rys.. wśród których działa organizacja i które mogą wywierać wpływ na jej działania. Wymiar ekonomiczny ogólnego otoczenia organizacji to ogólna kondycja systemu gospodarczego. w którym działa organizacja2. Otoczenie celowe może obejmować konkurentów. Otoczenie ogólne str... że wpływ ogólnego otoczenia jest często niejasny i długofalowy.. przeszkody a także odległość. prawnopolityczny i międzynarodowy. 101 W celu zilustrowania wagi otoczenia dla organizacji rozważmy analogie z pływakiem przeprawiającym się przez rzekę.. 103 Każdy wymiar ogólnego otoczenia zawiera warunki i wydarzenia. techniczny. Charakter otoczenia organizacji str. zamkniemy nasze rozważania omówieniem modeli efektywności. Elementy te nie muszą być związane z innymi konkretnymi organizacjami. Organizacja musi rozumieć podstawowe elementy swego otoczenia. Do szczególnie ważnych czynników ekonomicznych należą inflacja. Wymiar socjokulturowy.1. by mogła wśród nich prawidłowo manewrować. stopy procentowe.. Wymiar prawno-polityczny. . Wymiar ekonomiczny. socjokulturowy. 103 Ze względu na to. Jeśli oceni te elementy właściwie. otoczenie zewnętrzne organizacji składa się z dwóch warstw.. jak i wewnętrzne. 3. inaczej – skuteczności organizacji. Otoczenie zewnętrzne str.. Organizacje mają otoczenie zarówno zewnętrzne. właścicieli i sojuszników strategicznych. bezrobocie i popyt.. Otoczenie ogólne organizacji obejmuje niezbyt wyraźnie określone wymiary i siły. że sposób kierowania tymi relacjami w znacznej mierze określa skuteczność organizacji. Otoczenie celowe str.

.. .. Omówimy przede wszystkim . w jaki sposób otoczenie oddziałuje na organizacje.. Niemniej jednak odgrywa ona ważną rolę w kształtowaniu zachowania menedżerów19 jako podstawa wewnętrznego otoczenia organizacji. Znaczenie kultury. . Chociaż jest ono również dość złożone. Zakłócenia w otoczeniu. . dostarcza więcej użytecznych informacji niż otoczenie ogólne. . które wymyka się obiektywnemu pomiarowi czy obserwacji.. Sojusznicy strategiczni.. 3. siła dostawców. organizacje mają również otoczenie wewnętrzne. pracowników i kulturę. Konkurenci. za czym organizacja się opowiada. Czynniki określające kulturę. . . Otoczenie wewnętrzne str.. . albowiem menedżer może rozpoznać czynniki otoczenia szczególnie interesujące organizację. Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem str. Pięć sił konkurencji. próby wymanewrowania rywali. Przenieśmy teraz naszą uwagę na te właśnie wzajemne oddziaływania. 118 W dotychczasowych rozważaniach nazywaliśmy i opisywaliśmy rozmaite wymiary otoczenia organizacji. . ... 115 Jak to już pokazano na rys. że organizacje są systemami otwartymi.. .. Klienci. Pracownicy Kultura Kultura organizacji jest to zestaw wartości. Ze względu na to... następnie wymienimy kilka sposobów reakcji organizacji na ich otoczenie. Kierowanie kulturą organizacji. które mogą kontrolować. .większość organizacji koncentruje się raczej na otoczeniu celowym. a nie zajmować się bardziej abstrakcyjnymi wymiarami otoczenia ogólnego... .. Właściciele. Zmienność i złożoność otoczenia. Kultura jest pojęciem nieuprzedmiotowionym.. Siła robocza. obejmujące ich zarząd. które pomagają jej członkom zrozumieć.... zagrożenie substytutami... regulować lub w inny sposób oddziaływać na politykę i praktyki organizacji. jak pracuje. . Dostawcy.. Zarząd . Zagrożenie ze strony nowych konkurentów.. Jak otoczenie oddziałuje na organizacje? Do opisu sposobu oddziaływania otoczenia na organizacje można użyć trzech podstawowych charakterystyk: zmienności i złożoności otoczenia.... siła nabywców.. na wiele różnych sposobów wchodzą w interakcje z tymi różnymi wymiarami. co uważa za ważne.1. . Jednostki.. sił konkurencyjnych oraz zakłóceń otoczenia. Inną podstawową formą regulatora jest grupa interesu. Regulatorzy.

Rysunek 3. Na otoczenie zewnętrzne składają się dwie warstwy: otoczenie ogólne i otoczenie celowe. Zarządzanie informacją. nie związanej z perłami. Należy do nich .. podejście strategicznego „elektoratu”. że mało kto dziś kojarzy nazwisko Mikimoto. że skuteczność jest związana z tym. zakupy. przejęcia.. firma zaczęła poważnie rozszerzać swój asortyment i reagować na zmiany gustów. • modele skuteczności organizacji Podejście systemowo-zasobowe. i dopiero po przejęciu steru przez byłego bankiera w 1984 r.. a które mogą wpływać na jej działania.. . Spadkobiercy Mikomoto prowadzący firmę do lat osiemdziesiątych pozostali wierni produktowi założyciela firmy. podejście celowe. Perły Mikimoto zapełniały szkatułki od Szanghaju po Paryż od czasu.. podejście od strony procesów wewnętrznych. skuteczność oznacza robienie właściwych rzeczy.. Otoczenie ogólne obejmuje elementy bliżej nie sprecyzowane. gdy Kokichi Michimoto opracował w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku nową metodę hodowli pereł. mógłby wykorzystać renomę swej firmy do przeniesienia operacji do innej dziedziny. a kobiety na całym świecie z dumą obnosiły jego produkt – perły. (..5 ilustruje sześć podstawowych sposobów reakcji organizacji na jej otoczenie. Jedną z nich. Skuteczność organizacji str. 126 W rozdziale 1 odnotowaliśmy różnicę pomiędzy sprawnością i skutecznością organizacji. Spojrzenie globalne Próba odzyskania dawnego blasku Nazwisko Mikimoto było kiedyś lepiej znane w Japonii niż Honda czy Sony. Ze względu na poważne problemy z zanieczyszczeniem wód. . która nie reaguje na zmiany w otoczeniu. hodowla pereł w Japonii stała się ryzykownym przedsięwzięciem. okazuje się. stanowią obecnie zaledwie 10% sprzedaży całej branży w Japonii.) Podsumowanie str.. . omawiamy w rozdziale 4. choć niekoniecznie jego innowacyjności. Każda organizacja ma otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. Sprawność oznacza mądre zastosowanie zasobów bez niepotrzebnego marnotrawstwa. .... Fuzje. Projektowanie organizacji. sojusze. reaguje i wpływa na swoje otoczenie. .129 Otoczenie odgrywa ważną rolę jako czynnik sukcesu czy porażki firmy. Gdyby Mikomoto dostrzegł te tendencje i odpowiednio zareagował. . Jeżeli rozpatrywać to w kontekście wzajemnego oddziaływania organizacji i ich środowiska. wśród których działa organizacja. To. co się może stać z firmą.. na ile dobrze organizacja rozumie.Jak organizacje reagują na swe otoczenie? Jak organizacja powinna reagować na tę mnogość problemów. pokazuje. Odpowiedź strategiczna.. przeszkód i możliwości kryjących się w jej otoczeniu? Oczywiście każda organizacja musi ocenić swoją sytuacje i reagować stosownie do wiedzy i osądu swojego wyższego kierownictwa28. Poza tym perły utraciły część swojego blasku na rynku biżuterii.. Bezpośredni wpływ na otoczenie. odpowiedzialność społeczną.

dostawcy. Organizacje ze swej strony oddziałują na swe otoczenie celowe. Wpływ otoczenia na organizację może się wyrażać w niepewności. Kluczowym kryterium pozwalającym ocenić. Organizacje i ich otoczenie wywierają na siebie nawzajem wieloraki wpływ. zakupy. W jaki sposób każdy z elementów celowego otoczenia organizacji oraz otoczenia wewnętrznego może oceniać skuteczność organizacji? Czy organizacja może być równie skuteczna dla każdej z tych grup? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Ćwiczenia 8. projektowanie struktury organizacji. siła robocza. Dlaczego tak albo nie? 10. sojusze. Otoczenie celowe składa się z konkretnych elementów. Menedżerowie muszą rozumieć nie tylko jej znaczenie. celowego i wewnętrznego.133 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Skuteczna organizacja z powodzeniem pozyskuje zasoby. Co to jest skuteczność organizacji? Jak się ją bada i ocenia. Jakie są główne siły wpływające na stosunki organizacji i otoczenia? Opisz je. jest poziom jej skuteczności. strategiczni sojusznicy. Przykłady i pytania str. Czy potrafisz sobie wyobrazić wymiary otoczenia celowego. które nie są omówione w tekście? Wskaż ich powiązania z już omówionymi. jej pracowników i kultury. odpowiednio nimi zarządza. Kluczowym czynnikiem skuteczności jest odpowiednie planowanie. reakcje strategiczne. Jest siedem takich elementów: konkurenci. przejęcia. Otoczenie wewnętrzne składa się z zarządu organizacji. klienci. Czy w czasie wywiadu zostały wskazane wszystkie główne wymiary. regulatorzy. 6. Czasami też próbują wywierać wpływ na szersze elementy swojego otoczenia ogólnego. techniczny. wśród których działa organizacja i które najpewniej będą wpływać na te działania. Określ jej poziom skuteczności według każdego z czterech podstawowych modeli. Niektóre organizacje stają się częściowymi właścicielami innych firm poprze fuzje i zakupy. Zaprezentuj uzyskane wyniki w grupie ćwiczeniowej. siłach konkurencji i zaburzeniach. 9. Wybierz się do biblioteki i zbadaj jakąś firmę. jak organizacja radzi sobie w stosunkach z otoczeniem. 4. Pytania analityczne 5. 2. fuzje. wpływy bezpośrednie i odpowiedzialność społeczną. osiąga wytyczone cele i zaspokaja potrzeby swojego „elektoratu”. właściciele. Opisz pokrótce kilka elementów otoczenia twojego koledżu czy uniwersytetu. 130 . Co to jest ogólne otoczenie organizacji? Wskaż i omów każdy z głównych wymiarów ogólnego otoczenia. prawno-polityczny i międzynarodowy. Szczegółowo opisz poszczególne wymiary i podaj konkretne przykłady ilustrujące wpływ każdego z wymiarów na twoją instytucję. . socjokulturowy. W jaki sposób charakter częściowej własności komplikuje relacje pomiędzy organizacją i otoczeniem? 7. Szczególnie ważnym elementem jest kultura. wykorzystując zarządzanie informacją. Co to jest celowe otoczenie organizacji? Jakie są główne wymiary tego otoczenia? 3.pięć wymiarów: ekonomiczny. ale i czynniki ją określające i sposób kierowania nią. Przeprowadź wywiad z menedżerem miejscowej organizacji na temat otoczenia jego organizacji – ogólnego.

. Założyciel W....C. że Coleman w latach osiemdziesiątych został dotknięty czymś.. (.. a koszty utrzymania zapasów spadły o 10 mln dol.) (. Wszystkie te części obrastające kurzem na wieszakach przedstawiały sobą w istocie ogromne ilości zamrożonej gotówki.. przeważają w oświetleniu amerykańskich kempingów... 3. nowi właściciele firmy sprowadzili konsultantów. (.) Pytania 1. 134 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić kształtowanie się etyki indywidualnej i opisać trzy dziedziny specjalnej troski etycznej menedżerów. • Prześledzić rozwój koncepcji społecznej odpowiedzialności i określić. Coleman zaczął sprzedawać latarnie sklepikarzom w 1900 r...1. wyraźniej ukazały się problemy.. co można by nazwać „zahamowanie”.. które on przez długi ukrywał. Ogromne zapasy skrywały problemy w procesie montażu... Jednej rzeczy konsultanci na pewno nie zrobili: nie wywierali nacisku na szybszą pracę robotników. . że stało się prawie rzeczownikiem pospolitym.. Przykład międzynarodowy 3.) Nastąpiły również zmiany w innych częściach firmy. 2. którzy mieli nadać firmie nowy napęd. wobec kogo lub wobec jakiej organizacji dana organizacja może być uważana za odpowiedzialną. Obniżenie poziomu zapasów . Konsultanci zajęli się natomiast marnotrawstwem. Zaczęto stosować techniki wytwarzania oparte na systemie zapasów dokładnie na czas. Kieszonkowa latarka Colemana była jednym z najwierniejszych przyjaciół żołnierzy amerykańskich w czasie drugiej wojny światowej. co spowodowało drastyczne ich zmniejszenie. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie w Nintendo w sprawie ustalania cen? . Przejście z systemu akordowego na stawki godzinowe . albowiem takie podejście niemal na pewno wywołałoby opór i zwiększyło błędy.Przykład 3. 3. • Wyjaśnić związki pomiędzy państwem i organizacjami w odniesieniu do odpowiedzialności społecznej.. W 1989 r. Dlaczego radykalne zmiany u Colemana wymagały pomocy zewnętrznych konsultantów? 2. jednym z pierwszych zadań firmy było puszczenie tego kapitału w ruch. Przy wizerunku firmy tak silnie związanym z tradycją nie powinno dziwić. obecnie latarnie Coleman Co. Kiedy ustąpił ten zalew zapasów. jednocześnie zmniejszając odpady o 69%.. Rozkręcanie Colemana Nazwisko Colemana jest tak dobrze znane. zaczynając od ogromnych zapasów firmy. • Wskazać i opisać cztery typy podejścia organizacji do odpowiedzialności społecznej. Inc. Firma potrzebowała całych dwóch miesięcy na dostawę towaru do wielkich detalistów.. a nad podłogą jej wielkiego zakładu o powierzchni 350 000 stóp kwadratowych wisiały wieszaki wypełnione częściami. Pytania 1. Podniesiono wydajność o 35%. Rozdział 4 Etyczny I Społeczny Kontekst Zarządzania str.) Zmiany u Colemana były ogromne.2. (.

) W rozdziale niniejszym badamy szczegółowo podstawowe problemy etyki i społecznej odpowiedzialności. Po pierwsze trzeba pamiętać. Czynniki sytuacyjne. Przykład wprowadzający str. Omawiamy niektóre sposoby. Organizacje składają się z ludzi. Najpierw analizujemy etykę jednostkową i jej kontekst organizacyjny. zakres tego. * Mam wątpliwości. jest różny u poszczególnych osób. a potem rozszerzamy nasze rozważania na sporny w pewnej mierze problem społecznej odpowiedzialności. 135 Etykę definiujemy jako osobiste przekonania jednostki dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego2.: Stosunek firmy do jej pracowników. że etyka może być zdefiniowana w kontekście jednostkowym – to ludzie mają etykę.. Zachowanie nieetyczne zatem to zachowanie . (. Nie widzę więc powodów.• Opisać niektóre typy działań. a nie absolutna. Etyka indywidualna w organizacjach str. 136 Wpływ rodziny. że dbanie o środowisko jest równocześnie dbaniem o interes firmy. Chociaż etyka może na wiele różnych sposobów wpływać na pracę kierowniczą... zwykle odwołuje się jednak do zachowania mieszczącego się w ramach pewnych ogólnie przyjętych norm społecznych. Po trzecie. jednakże przynajmniej trzy jej implikacje usprawiedliwiają szerszą dyskusję. zaczęło rozumieć.. jakie mogą podejmować organizacje w celu kierowania społeczną odpowiedzialnością. Wpływ kolegów. Obejmuje to takie ..* Po drugie. Chociaż zachowanie etyczne zawsze jest takie właśnie w czyimś postrzeganiu.. organizacje jej nie mają. żeby od zasad tej etyki odstępować przy ocenie postępowania całej organizacji.. Ludzie mają jakąś tam etykę. w jaki sposób same organizacje mogą bardziej skutecznie działać na tym polu..... etyka jest względna. które wykorzystuje państwo próbując przekonać organizacje do przyjęcia praktyk uwzględniających warunek społecznej odpowiedzialności. co uznaje się za zachowania etyczne.. 137 Etyka zarządzania obejmuje normy zachowania kierujące poszczególnymi menedżerami w ich pracy. Osobiste wartości i normy moralne. na szczególną uwagę zasługują trzy obszary specjalnego zainteresowania. pobudzonych wznoszącą się falą ruchu ochrony środowiska i świadomości społecznej w ciągu ostatnich kilku lat. a następnie badamy.. zgodnie z którymi firma traktuje swoich pracowników.. Etyka zarządzania str. Anonimus Kształtowanie się etyki indywidualnej str. Doświadczenia życiowe. 134 Wiele przedsiębiorstw. które nie spełnia takich powszechnie przyjętych norm społecznych. Zachowanie menedżerów określa normy etyczne. Definicja ta przekazuje istotę treści tego pojęcia.

gdy w rzeczywistości firma oczekuje zysków. Miał on jakoby wprowadzić zmiany w zapisach finansowych. że pracownik cierpi na AIDS albo że ma niedozwolony romans. Po prostu firma powinna zachowywać się przyzwoicie w stosunku do wszystkich i wszystkiego. były opatrzone informacją na temat ich cech. społeczności lokalnej. wielu ludzi uzna za nieetyczne postępowanie menedżera. jest pojęciem węższym od społecznej odpowiedzialności wobec otoczenia.dziedziny. Na ów etyczny kontekst organizacji składają się działania innych równorzędnych menedżerów oraz menedżerów wyższego szczebla. że etyka zbyt często i w zbyt wielu sprawach przegrywa z zyskiem i egoizmem. w tym w stosunku do danego kraju. a . sposobu użycia oraz ograniczeń zakresu użycia. by produkty spełniały wymogi bezpieczeństwa. Również zachowanie menedżerów podyktowane jest normami etycznymi – nierzetelne praktyki gospodarcze (np. a także uczciwości w rozliczaniu wydatków. inwestorom przedstawiał firmę jako wysoce zyskowną.. poszanowania dóbr wspólnych itp. W rzeczywistości przeważnie zdarzają się one w sprzyjającym kontekście organizacyjnym. chyba jakieś wynaturzenie powoduje. Również stosunek pracownika do firmy rodzi liczne problemy etyczne. Za nieetyczne pogwałcenie sfery prywatności pracownika uznaje się na ogół np. omawianej przez Autora w dalszej części. jeżeli menedżer odpowiedzialny za wybór dostawcy przyjmuje prezenty od jakiegoś dostawcy zabiegającego o kontrakt. Anonimus) Etyka w kontekście organizacyjnym str. a także uznawanie prywatnej sfery życia pracowników. gdy decyzja korzystna dla danej jednostki przynosi jednocześnie uszczerbek organizacji. albo związków zawodowych – że konieczne są ustępstwa płacowe wobec grożących rzekomo strat. Na przykład. jak nabór i zwalnianie pracowników. ochrony środowiska naturalnego. iż niezbędne są znaczne upusty6 cenowe. podczas gdy w rzeczywistości ponosiła straty7. Na przykład. Menedżerowie powinni być również uczciwi i rzetelni w stosunkach z dostawcami. Etyka zarządzania wchodzi również w grę w stosunkach pomiędzy firmą i innymi podmiotami gospodarczymi. że etyczne bądź nieetyczne działania konkretnych menedżerów nie zachodzą w próżni8. Stosunek firmy do innych podmiotów gospodarczych. Normy etyczne wymagają również uczciwości menedżerów w stosunku do akcjonariuszy. to najczęściej przyznaje go temu dostawcy. 139 Koniecznie trzeba zauważyć. zwłaszcza odnoszące się do konfliktu interesów. rozpuszczanie pogłoski. warunki płacy i pracy. ale również nielegalne). sztuczne zaniżanie cen w celu wyparcia konkurenta z rynku) czy oczernianie konkurentów (zamieszczanie w reklamach fałszywych sugestii dotyczących produktów konkurencji) są przykładem nieetycznego traktowania konkurentów. który zatrudnia członka rodziny albo bliskiego krewnego albo który zwalania kogoś z racji jego religii (zresztą to ostatnie działanie jest w Stanach Zjednoczonych nie tylko nieetyczne. Zachowanie etyczne w stosunku do otoczenia. Konflikt interesów powstaje wówczas. a także miały rozsądną cenę6. Dyrektor naczelny . mimo że inny dostawca oferuje firmie lepsze warunki. pośrednikami (dealerami) i związkami zawodowymi. tak by wyglądało. Normalna etyka gospodarcza w stosunkach z klientami sugeruje. Nieetyczne jest przekonywani9e dostawcy. Zachowanie przyzwoite wcale nie musi oznaczać jakiegoś zasadniczego konfliktu pomiędzy zyskiem a etyką. poufności. został ostatnio oskarżony o naruszenie przepisów Komisji Papierów Wartościowych i Giełdy. że firma dysponuje większymi niż w rzeczywistości rezerwami finansowymi. (Osobiście dodał bym: stosunek firmy do całego otoczenia. Stosunek pracowników do firmy. Niestety..

częściowo pod wpływem ostatniej serii skandali etycznych. który często narzuca dylematy i wymaga decyzji etycznych. w którym funkcjonuje15.także kultura organizacji. I tak np. W ewolucji podejścia do tego problemu możemy wyróżnić trzy krytyczne podejścia zwrotne16. jakie zachowania będą akceptowane. W Japonii sukces menedżera jest często zależny od różnych powiązań menedżera z ważnymi osobami. 144 W ciągu ostatnich stu lat zaszły ogromne zmiany w poglądach organizacji. Sytuacja taka powstała w kontekście organizacyjnym akcentującym przede wszystkim dorabianie się i kontrolę informacji. 143 Jak się przekonaliśmy. Punktem wyjścia zrozumienia etycznego kontekstu zarządzania są jednostkowe normy etyczne.. jednakże każda próba wzmocnienia etycznego aspektu postępowania pracowników powinna przede wszystkim dotyczyć najwyższego kierownictwa. Również otoczenie organizacji kształtuje kontekst zachowania etycznego. kapitanowie przemysłu) zbudowali olbrzymie imperia w różnych branżach. Odpowiedzialność społeczna a organizacje str. niż zrobić coś nieetycznego. kiedy to przedsiębiorstwa obciążono odpowiedzialnością za problemy społeczne i domagano się od nich ich rozwiązania. Ostatni skandal na Wall Street dotyczył firmy . Kierowanie zachowaniem etycznym str. Niektóre organizacje otwarcie dopuszczają nieetyczne praktyki gospodarcze. Społeczna odpowiedzialność to zestaw zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania społeczeństwa. kładzie ostatnio ponownie większy nacisk na postawę etyczną pracowników32. Same organizacje nie mają wprawdzie etyki. kiedy to nieliczni właściciele przedsiębiorstw (tzw.. . do końca lat trzydziestych. 140 Wiele organizacji. o ile leżą one w interesie firmy. a w części z poczucia zwiększonej świadomości. era przedsiębiorców. Okres w końcu XIX wieku. zamieszanej w nielegalne transakcje na rynku obligacji. w etykę wyposażone są jednostki. w gałęzi wysoce konkurencyjnej lub regulowanej menedżer może odczuwać silniejszą presję na uzyskanie wysokich wyników. jakie znaczenie ma zachowanie etyczne i nieetyczne. Niektórzy zaś łatwiej ulegają wpływom nieetycznego zachowania innych oraz związków sytuacyjnych i mogą być gotowi popełnić nawet poważne przestępstwo dla kariery lub korzyści materialnych.. jednakże wchodzą w stosunki ze swoim otoczeniem w sposób. Zarządzanie w praktyce str. To przecież właśnie ta grupa buduje kulturę organizacji i określa. rządu i szerokiej opinii publicznej na społeczną odpowiedzialność. w których opinia publiczna obciążała kręgi gospodarcze winą za problemy gospodarcze i dążyła do państwowej regulacji działalności gospodarczej w celu uniknięcia takich problemów w przyszłości. 141 Koszmarna historia implantów firmy Dow Corning . Okres wielkich społecznych niepokojów lat sześćdziesiątych. era społeczna. Historyczne poglądy na społeczną odpowiedzialność str. Akcentowanie tego elementu przybiera rozmaite formy.. a jakie nie. era wielkiego kryzysu. Niektórzy wolą narazić się raczej na ryzyko osobistych kłopotów lub wręcz utraty pracy. Okres od 1929 r.

Niektórzy sądzą.. wobec środowiska przyrodniczego oraz wobec ogólnego dobrobytu społecznego. Te fakty wskazują.. Firma utrzymywała również pięć dyspozycyjnych odrzutowców. które polega na przysparzaniu zysku właścicielom. Na przykład menedżerowie. a także że zarząd zaniedbał kontrolowania poczynań menedżerów najwyższego szczebla... w tym słynny ekonomista Milton Friedman. że rozszerzenie interpretacji społecznej odpowiedzialności może zagrażać gospodarce amerykańskiej.... firma posunęła się jednak zbyt daleko. które Chewron Corporation albo General Electric Co.4% swoich dochodów przed opodatkowaniem na cele społeczne... (. Jeszcze niedawno wiele organizacji bez żadnych ograniczeń usuwało ścieki. Firma wydaje 2. (. że menedżerowie Levi Straussa doskonale sobie radzą z utrzymaniem dobrych stosunków z „elektoratem” firmy. cieszy się szacunkiem konkurentów. utrzymuje dobre stosunki z państwowymi agencjami regulacyjnymi. Elektorat organizacji...Obszary społecznej odpowiedzialności str. co firma robi. oprocentowanych na 2%. Na przykład środki. Chociaż zabawianie gości i podróże są normalną częścią prowadzenia interesów. twierdzą. rząd.. że firma wydawała zbyt dużo na przywileje dyrektorów. (.2. odpady produkcyjne i śmieci. którzy są właścicielami lub inwestują w organizację. wydali pół miliona dolarów na zakup luksusowego domu w. przeznacza na cele socjalne albo charytatywne. szanuje godność swych pracowników i dostawców. Drugim krytycznym obszarem społecznej odpowiedzialności jest stosune3k do środowiska społecznego. że panuje dość daleko posunięta zgodność poglądów co do potrzeby społecznie odpowiedzialnego postępowania organizacji. Szerzył się nepotyzm w polityce zatrudnienia. Argumenty przeciwnika. . Niemalże wszystko... sądownictwo (ostatecznie nieprawidłowości w firmie stały się przedmiotem postępowania sądowego) i pracowników.. Udzielała również wysokich pożyczek pracownikom. Środowisko przyrodnicze.. że konflikty interesów osłabiły zdolność dyrekcji do oceny sytuacji. a inne przedstawiono w dalszej części rozdziału. mogłyby być rozdzielone pomiędzy właścicieli w postaci dywidendy. że poza odpowiedzialnym podejściem do „elektoratu” i środowiska organizacje gospodarcze powinny również wspierać ogólny dobrobyt społeczny. że menedżerowie ukrywali przed akcjonariuszami istotne informacje.) Rozpatrzmy teraz drugi przykład: Levi Straussa. prócz tego łoży na programy stypendialne koledżów i uniwersytetów. że stosowano niewłaściwe metody księgowania.) Firma uczestnicząca w społecznie nieodpowiedzialnych praktykach wobec któregoś z uczestników jej „elektoratu” sama się prosi o kłopoty.. W rzeczywistości jednak przeciwnicy tej szerszej interpretacji społecznej odpowiedzialności dysponują kilkoma przekonującymi argumentami26. odgrywa ważną rolę w stowarzyszeniach handlowych. Bliższa analiza wyników.) Argumenty za i przeciw społecznej odpowiedzialności str. gdzie mieli być przyjmowani klienci.. wykorzystywanych dowolnie przez członków jej kierownictwa.. Niektóre najistotniejsze argumenty obu stron tej aktualnej dyskusji podsumowano w tablicy 4. odciągając działalność gospodarczą od podstawowego powołania. Niektórzy. w tamtym okresie wykazała. Negatywne skutki takiej polityki uderzyły w innych uczestników „elektoratu” firmy – inwestorów. (...) Ogólny dobrobyt społeczny... 149 Pozornie wydaje się. nie jest obciążona większymi skandalami etycznymi. 146 Organizacje mogą być społecznie odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. ma wpływ na interesy ludzi.

iż organizacje gospodarcze wywołują wiele problemów.. W jaki sposób państwo oddziałuje na organizacje? . Firma. . Typową ich reakcją w przypadku przekroczenia etycznej lub prawnej granicy dzielącej praktyki akceptowane od nie akceptowanych jest wypieranie się odpowiedzialności lub tuszowanie sprawy.Kolejne argumenty przeciwko odpowiedzialności społecznej koncentrują się na możliwości konfliktu interesów. Twierdzą również. że z uwagi na to. zazwyczaj robią możliwie niewiele dla rozwiązania problemów społecznych lub ekologicznych. Najwyższy poziom społecznej odpowiedzialności. sięgając od najmniejszego do największego zakresu społecznie odpowiedzialnych praktyk. Podejście do kwestii społecznej odpowiedzialności str. inni natomiast twierdzą. Stosunki pomiędzy organizacjami i państwem są jednak ulicą dwukierunkową. Państwo a społeczna odpowiedzialność str. iż korporacje są osobami prawnymi wyposażonymi w większość tych samych przywilejów co prywatni obywatele. 4. która przyjmuje postawę społecznej reakcji. nie powinny się uchylać od obowiązków obywatelskich. którzy wypowiadają się za społeczną odpowiedzialnością. i nic poza tym. niektórzy skłonni byliby powierzyć organizacjom szerszą rolę społeczną. Opór. czego od niej wymaga prawo..) organizacja może przyjąć cztery typy postawy wobec swoich społecznych zobowiązań. że choćby dlatego. 154 W przeglądzie historycznym pokazaliśmy już rosnący udział państwa w kształtowaniu roli organizacji we współczesnym społeczeństwie. Społeczna reakcja.. Odmienną postawą jest postawa społecznego obowiązku. Społeczny wkład. Twierdzą. organizacje świadczące w sposób jasny i dostrzegalny na cele społeczne mogą poprawić swoją reputację i pozyskać większy udział w rynku dla swoich wyrobów. Podczas gdy każdy ze skrótowo tu przedstawionych argumentów jest wyraźnym usprawiedliwieniem społecznie odpowiedzialnych zachowań organizacji. Argumenty za. wypełnia swoje obowiązki prawne i etyczne. Jak pokazano na rys.4. takich jak zanieczyszczenie atmosfery i wód oraz wyczerpywanie zasobów.. a w wybranych przypadkach gotowa jest wyjść poza nie. Spojrzenie globalne Międzynarodowa filantropia korporacji . Uznają się za odpowiedzialnych członków społeczeństwa i aktywnie poszukują możliwości wniesienia swojego wkładu. 151 Jak się przekonaliśmy. Firmy stosujące takie podejście biorą sobie do serca argumenty na rzecz większej społecznej odpowiedzialności.. Na przykład. że rola ta i tak jest już zbyt duża. kiedy to organizacja gotowa jest zrobić wszystko.. rząd i organizacje wykorzystują różne metody w dążeniu do uzyskania wzajemnego wpływu. dalszym podstawowym argumentem za postawą społecznej odpowiedzialności są same względy zysku. (. Społeczny obowiązek. jaki może wykazywać firma. powinny one odegrać ważną rolę w ich rozwiązywaniu. Ci. Te nieliczne organizacje. Krytycy przekonują wreszcie że organizacjom brak doświadczenia niezbędnego do właściwej oceny i podejmowania decyzji dotyczących wartościowych programów społecznych. które przyjmują postawę oporu wobec społecznej odpowiedzialności. występuje w przypadku postawy społecznego wkładu.

Regulacja bezpośrednia. stanowienie prawa i przepisów. nakładane na współczesne organizacje przez coraz bardziej doświadczoną i wykształconą opinię publiczną. iż system wolnego rynku ostatecznie i tak zrealizuje te same cele. Wymieniliśmy tu główne agencje regulacyjne.. . tj. co organizacje mogą. Na przykład.. zaliczamy stosowanie prawa.. .) Formalne wymiary organizacji Pewne wymiary kierowania społeczną odpowiedzialnością .. To może zachęcić firmy do większej aktywności na tym polu.. Działalność filantropijna. Komitety działań politycznych. (. Wykorzystywanie pewnych osób czy grup do formalnego reprezentowania organizacji.. Do formalnych wymiarów organizacji.. Wpływają więc na działania rządu poprzez komitety działań politycznych.. Kierowanie społeczną odpowiedzialnością str. Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy. 158 Wymagania większej społecznej odpowiedzialności. Wielu dyrektorów firm i przywódców politycznych obraca się w tych samych kręgach społecznych.są formalną i planowaną działalnością organizacji. jakie rodzaje usług organizacje mogą świadczyć na rzecz urzędników państwowych. Rząd najczęściej oddziałuje na organizacje poprzez regulacje. stosowanie norm etycznych oraz działalność filantropijną35. Lobby. Regulacja pośrednia. (A że po wyższym koszcie dla bezrobotnych. Same firmy nie mogą świadczyć bezpośrednio na rzecz kampanii politycznych. Oczywiście są krytycy przekonani. Nieformalne wymiary organizacji .... a czego nie mogą robić. że już dziś zakres regulacji jest nadmierny.. którym służy regulacja... . Stosowanie prawa. Kongres może przyjąć ustawę przewidującą bodźce podatkowe dla firm inwestujących w infrastrukturę szkoleniową.. Przypuśćmy. Federalna Komisja Handlu oraz Zarząd Żywności i Leków. Równych Szans Zatrudnienia.. które mogą pomóc w kierowaniu społeczną odpowiedzialnością. zarówno na szczeblu federalnym jak i stanowym.. Na przykład Agencja Ochrony Środowiska. W rezultacie może wpływać na sposób wydatkowania środków przeznaczonych przez firmy na cele społeczne.. Stosowanie norm etycznych. Komisja ds. Utrzymują oni. Krajowa Rada Stowarzyszeń Pracowniczych oraz Zarząd Bezpieczeństwa Pracy i Zdrowia. jednakże istnieje znacznie więcej agencji bardziej wyspecjalizowanych. a jakich im świadczyć nie wolno.. z tym że po niższym koszcie zarówno dla organizacji. jak i dla państwa.. W celu egzekwowania tych aktów prawnych państwo tworzy specjalne agencje mające nadzorować i kontrolować pewne aspekty działalności gospodarczej. rząd może pośrednio oddziaływać na społeczną odpowiedzialność organizacji za pomocą ustawodawstwa podatkowego. to już ich zmartwienie! Anonimus) Jak organizacje wpływają na rząd? Kontakty osobiste...) W ostatnich latach przyjęto liczne przepisy mające na celu zwalczanie nielegalnych praktyk i określające. że Rząd pragnie. jeśli chcą być w zgodzie z prawem.. Inne formy regulacji mają charakter pośredni. (. są obecnie ostrzejsze niż kiedykolwiek przedtem.. Przysługi. by organizacje więcej łożyły na szkolenie osób długotrwale bezrobotnych. Są to specjalne organizacje powołane do zabiegania o pieniądze i następnie do rozdzielania ich pomiędzy kandydatów politycznych....

aby zostały wysłuchane. kulturę. Pewien menedżer w dziale badań i rozwoju firmy zaczął podejrzewać. co wynika z praktyk organizacji. a ich wysiłki mogą się nawet skończyć zwolnieniem z pracy. Jednakże wiele organizacji sprzyja takiemu działaniu. Przywództwo i kultura organizacji. Ocena społecznej odpowiedzialności Każda organizacja. Szef potraktował go nieprzychylnie. stosunek pracowników do firmy oraz stosunki firmy z innymi podmiotami gospodarczymi. Wiele organizacji wymaga. . które sprawę odpowiednio nagłośniły. Na przykład skandal. Organizacja powinna również ocenić. Wśród bardziej skutecznych sposobów wyjaśniania podejścia organizacji do społecznej odpowiedzialności można wymienić dwa: zapewnienie odpowiedniego przywództwa i kultury oraz dopuszczenie „dzwonka alarmowego”.) Podsumowanie str. Oznacza to ujawnienie przez pracownika nielegalnego czy nieetycznego postępowania innych członków organizacji. wielokanałową procedurę. by jej wysiłki w tym względzie przyniosły pożądane korzyści. Czasami osoba taka znajduje posłuch dopiero w agencji regulacyjnej lub w środkach masowego przekazu38. W końcu zwrócił się do środków masowego przekazu. dotyczących ochrony i umacniania społeczności. który odkrył fałszerstwo. która zauważy podejrzane zachowanie. (.. zbiory zasad (kodeksy postępowania) i wytyczne. Sposób reagowania organizacji na tę praktykę jest często wskaźnikiem jej postawy wobec problemu odpowiedzialności społecznej. Odpowiedzialność społeczna jest zespołem obowiązków spoczywających na organizacji. A może stosuje się taktykę odwlekania i tuszowania sprawy? Odpowiedź na te pytania może pomóc organizacji w wyrobieniu sobie poglądu na jej podejście do sprawy społecznej odpowiedzialności. W kierowaniu zachowaniem etycznym organizacja wykorzystuje przywództwo. osobistych wartości i zasad. musi dopilnować. szkolenie. jak reaguje na przypadki zachowania wątpliwego etycznie lub prawnie. Osoby ujawniające nieprawidłowości. Poza tym niektóre organizacje od czasu do czasu przeprowadzają analizę społecznego zachowania firmy.. Menedżer. a także czynników sytuacyjnych.. 162 Etyka to indywidualne. Uruchomienie dzwonka alarmowego. osobiste przekonania dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego. etyki. Etyka kształtuje się pod wpływem rodziny i rówieśników. doświadczenia życiowego. w której organizacja . Na etyczny kontekst organizacji składa się indywidualna etyka poszczególnych menedżerów oraz to. Zazwyczaj osoba. Ważnymi obszarami troski o etykę są w przypadku menedżerów: stosunek firmy do pracowników. nie znalazł też zrozumienia u prezesa firmy. aby pracownicy i kandydaci do pracy zapoznali się z wytycznymi albo kodeksem etycznym i następnie podpisali oświadczenie o gotowości przestrzegania tych zasad. że sok wcale nie jest „stuprocentowy”.. co doprowadziło wreszcie do wszczęcia śledztwa. Czy natychmiast się nimi zajmuje? Czy zamieszani w sprawę ponoszą karę. W zasadzie wymaga to zastosowania pojęcia kontroli społecznej odpowiedzialności..Poza formalnymi wymiarami kierowania społeczną odpowiedzialnością istnieją również wymiary nieformalne. może następnie poinformować menedżerów wyższego szczebla albo komitet ds. muszą czasem przejść złożoną. Jeśli nie spowoduje to żadnych skutków. zgłasza taki przypadek przede wszystkim swojemu przełożonemu.. która ma poważny stosunek do sprawy społecznej odpowiedzialności. o ile taki istnieje.

Jednakże w poszczególnych organizacjach można napotkać silne argumenty zarówno za. aż po społeczny wkład... Nieformalnymi środkami kierowania społeczną odpowiedzialnością są: przywództwo.. Pytania 1. Pytania analityczne 5. Pytania 1. Przykład międzynarodowy 4. Organizacje mogą być uważane za odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. 4. przez społeczny obowiązek.1. społeczną reakcję. Ćwiczenia 8.2. co przedsiębiorstwu wolno.. 10.. . 2.ta funkcjonuje. . . Poglądy na społeczną odpowiedzialność rozwijały się począwszy od ery przedsiębiorców przez epokę wielkiego kryzysu i erę społeczną aż do dzisiejszych czasów. stosowanie norm etycznych i działalność filantropijną.165 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 163 . Przykład 4. Przykłady i pytania str. 2.. . a czego nie wolno w objętej nimi dziedzinie. Państwo oddziałuje na organizacje przez regulacje. Organizacje w formalnym kierowaniu społeczną odpowiedzialnością wykorzystują trzy typy działalności: stosowanie prawa. Jaki jest związek pomiędzy prawem i zachowaniem etycznym? Czy zachowanie bezprawne może być etyczne? 6.. tj. 3. jak i przeciw społecznej odpowiedzialności. „dzwonek alarmowy”). 3. kultura i dopuszczenie możliwości zgłaszania przez pracowników dostrzeżonych nieprawidłowości (tzw. 7. Podejście przyjęte przez organizację wobec społecznej odpowiedzialności może odpowiadać mniejszemu lub większemu zaangażowaniu – poczynając od oporu. Co to jest etyka? W jaki sposób kształtuje się etyka jednostkowa? 2. komitety działań politycznych i różnego rodzaju przysługi. Organizacje powinny oceniać efektywność swoich praktyk dotyczących społecznej odpowiedzialności tak samo jak efektywność każdej innej strategii. wobec środowiska przyrodniczego i wobec ogólnego dobrobytu społecznego. 9. 3. . Ze swej strony organizacje starają się wpływać na decyzje rządu poprzez kontakty osobiste. stanowienie praw i przepisów określających..

Dalej wprowadzamy i omawiamy podstawowe środowiskowe wyzwania zarządzania. najnowsze tendencje. jednakże pozwalają one wyróżnić cztery formy przedsiebiorstw3. staliśmy się częścią globalnej wioski i mamy gospodarkę globalną. • Opisać podstawowe problemy wynikające z konkurencji w gospodarce globalnej. • Omówić strukturę gospodarki globalnej i jej wpływ na międzynarodowe zarządzanie.) W niniejszym rozdziale analizujemy globalny kontekst zarządzania. następnie omawiamy struktury rynku globalnego w kategoriach różnych gospodarek i różnych systemów gospodarczych. jako wyzwań kierowniczych w gospodarce globalnej. większość współczesnych dużych firm działa jako przedsiębiorstwa międzynarodowe lub wielonarodowe. • Rozpoznać i omówić środowiskowe wyzwania zarządzania międzynarodowego. Przedsiębiorstwo krajowe. w której nie istnieje organizacja zupełnie odizolowana od wpływu rynków zagranicznych i zagranicznej konkurencji. Przykład wprowadzający str.Rozdział 5 Globalny Kontekst Zarządzania Cele str. Naprawdę. Rozdział zamyka charakterystyka funkcji kierowniczych: planowania. w tym znaczenie pojęcia. które nabywa całość swoich zasobów i sprzedaje całość swoich produktów i usług w jednym kraju.. organizowania. 168 Istniej wiele różnych form i szczebli przedsiębiorstwa międzynarodowego. Od stopnia najniższego do najwyższego.. Istota międzynarodowej działalności gospodarczej str. Coraz więcej firm uważa się za firmy międzynarodowe albo wielonarodowe2. Linie rozgraniczające są w tym przypadku być może dość arbitralne. Walka toczy się pomiędzy producentami przetworów zbożowych. Jego uczestnikami nie są państwa albo armie. . Przedsiębiorstwo. 166 W Europie dojrzewa poważne starcie.1. Wyciąg z rys. zarządzanie międzynarodowe oraz zarządzanie na rynku międzynarodowym. Co oznacza ten termin i jak doszło do wykształcenia się takiej struktury? Na początek zajmiemy się tymi właśnie problemami. Przedsiębiorstwo: • krajowe • międzynarodowe • wielonarodowe • globalne • Rzeczywiście. Znaczenie pojęcia przedsiębiorstwa międzynarodowego str. przewodzenia i kontrolowania. 5. W dalszych rozważaniach koncentrujemy się na problemach konkurencji w gospodarce globalnej. 166 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter międzynarodowej działalności gospodarczej. 167 Przedsiębiorstwa rozrzucone po całym świecie wywierają silny wpływ na nasze życie codzienne. (. Rozpoczynamy od opisu istoty przedsiębiorstwa międzynarodowego.

Wspólne przedsięwzięcia/sojusze strategiczne. gdy organizacja osiągnęła już pożądany zakres międzynarodowego zaangażowania i w tym otoczeniu musi skutecznie funkcjonować. Kilka alternatywnych strategii. . W pewnym sensie praca menedżera w międzynarodowym przedsiębiorstwie nie musi się zbytnio różnić od pracy menedżera w przedsiębiorstwie ograniczającym się do jednego kraju.. 176 Nawet wtedy. gdy firma nie dąży aktywnie do zwiększenia pożądanego zakresu umiędzynarodowienia.. które nabywa surowce... wytwarzanie produktów czy świadczenie usług.. ale jednak różne rodzaje wyzwań.Przedsiębiorstwo międzynarodowe. następna wprowadza drugi typ. w zasadzie miał tylko jedną możliwość – Stany Zjednoczone. Po podjęciu decyzji o zwiększeniu zakresu swej działalności międzynarodowej organizacja może przyjąć. Po II Wojnie Światowej Stany Zjednoczone były dominującą siłą gospodarczą w świecie. by zagrozić dominacji Stanów Zjednoczonych. Na przykład. Innego rodzaju wyzwania pojawiają się wówczas. . W obu przypadkach menedżer odpowiada za pozyskiwanie zasobów i materiałów.. Zarządzanie na rynku międzynarodowym str. kiedy ktoś chciał na świecie kupić samochody. firma zamierzająca przejść ze statusu firmy międzynarodowej do wielonarodowej musi odpowiednio pokierować tym procesem zmian. że globalny kontekst ich działania dyktuje dwa związane ze sobą. Najbardziej podstawowe pokazano na rys. Tendencje w międzynarodowej działalności gospodarczej str. sprzęt elektroniczny albo obrabiarki... musimy na chwilę spojrzeć w przeszłość.. Przedsiębiorstwo wielonarodowe... lecz pozyskuje znaczną część swoich zasobów lub dochodów z innych krajów. reklamę czy nadzorowanie przepływów pieniężnych. Większości krajów Azji nie wiodło się wcale lepiej. Licencja. Przedsiębiorstwo. Ameryka Południowa i Środkowa oraz Afryka – nie były jeszcze na tyle silne ekonomicznie. Przedsiębiorstwo. W tej części rozdziału pokazano pierwszą grupę wyzwań. . Zarządzanie procesem umiędzynarodowienia str. . gdy organizacja decyduje się na zmianę poziomu swego międzynarodowego zaangażowania. rozwijanie zasobów ludzkich. jej menedżerowie odpowiadają za jej skuteczne funkcjonowanie przy danym poziomie międzynarodowego zaangażowania. Przedsiębiorstwo globalne.. . Jeden występuje wtedy. Przed czterdziestu laty. Inwestycje bezpośrednie. 5. Niemal wszystkie kraje europejskie były zniszczone przez wojnę. . które zlokalizowane jest głównie w jednym kraju. .. Przedsiębiorstwo. Miejsca nie dotknięte zniszczeniami – Kanada. które przekracza granice państwowe i nie jest przywiązane do jednego kraju macierzystego. 170 Aby zrozumieć przyczyny pojawiania się tych różnych poziomów w umiędzynarodowionej działalności gospodarczej. Jednocześnie zaś każda z tych dziedzin może się w przypadku firmy międzynarodowej cechować znacznie większą złożonością.. . produkuje swoje wyroby i sprzedaje je na rynku o zasięgu światowym. Działalność importowa i eksportowa. 171 Menedżerowie powinni również zrozumieć. zaciąga pożyczki.2.

. Kanada i Meksyk są dla siebie poważnymi partnerami handlowymi... Gospodarka globalna . Jeszcze innym dojrzałym systemem rynkowym jest tzw. stosunkowo ubodzy konsumenci. Szwecja.. gospodarki krajów rozwijających się i inne gospodarki.3. chociaż akurat ten wymiar dopuszcza pewną zmienność.3.Spojrzenie globalne . na dłuższą metę jednak nowe rynki Wschodu mogą uczynić Europę jeszcze ważniejszą częścią gospodarki światowej. Gospodarka krajów rozwijających się str. Jednym z takich dojrzałych systemów rynkowych jest Ameryka Północna. Malezję.. Mimo niepowtarzalności każdego kraju. Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego 182 str. Do dojrzałych gospodarek rynkowych należą: Stany Zjednoczone. 181 Istnieją również w świecie systemy gospodarcze. W pewien sposób pojawienie się tych krajów (z Europy Wschodniej. 5. Dokonuje się tam poprzez siły rynkowe. Kraje te łączy kilka rzeczy. a właściwie nawet i różnych regionów w danym kraju.. Jednym z takich rejonów nie objętych wymienionymi kategoriami są naftowe kraje Bliskiego Wschodu. Wielka Brytania. Dojrzałe gospodarki i systemy rynkowe str. 5. jak podaż i popyt. Przez systemy rynkowe rozumiemy grupy krajów utrzymujących wysoki poziom wzajemnych obrotów handlowych. Innym dojrzałym systemem rynkowym jest Europa.. a strategia przedsiębiorstwa jest określana przez czynniki rynkowe. . 178 Gospodarka rynkowa oparta jest na prywatnej własności przedsiębiorstwa. Singapur.. Indonezję. Struktura gospodarki globalnej str.3 ukazuje trzy względnie dojrzałe systemy rynkowe.) spowolniło i skomplikowało działalność gospodarczą na Zachodzie. rys. Inne gospodarki str. Stany Zjednoczone. . obejmuje ono Japonię. które nie poddają się klasyfikacji na dojrzałe gospodarki rynkowe czy kraje rozwijające się.. Obrzeże Pacyfiku. Francja np. Tajlandię.. 5. Japonia. Z.U. 180 W przeciwieństwie do opisanych wysoko rozwiniętych. możemy jednak zauważyć pewne zasadnicze podobieństwa i różnice. . ma wśród gospodarek rynkowych względnie wysoki udział własności państwowej. Francja. Jak pokazuje rys. Filipiny i Australię. Opiszemy tu trzy różne elementy gospodarki globalnej: dojrzałe systemy i gospodarki rynkowe. słaba waluta. 178 Menedżerom pragnącym działać w globalnym otoczeniu z pewnością pomocne okaże się zrozumienie struktury gospodarki globalnej. Chiny. Cechuje ją na ogół słaby przemysł. Hongkong.. . Do niedawna była ona podzielona na dwa różne obszary gospodarcze. . Koreę Południową.. Tajwan. Przyp. Mapa na rys. Inną cechą jest własność prywatna. Na przykład alokacja zasobów. Wspaniałym przykładem systemu rynkowego jest Unia Europejska. Niemcy.. dojrzałych gospodarek rynkowych inne kraje mają gospodarkę określoną mianem rozwijającej się.. Jest to gospodarka względnie nisko rozwinięta i niedojrzała.

182 System gospodarczy.. Kontrolowanie w gospodarce globalnej. . 5. Wyzwania kierownicze w gospodarce globalnej str. Charakter tych wyzwań zależy od rozmaitych czynników. 184 Stabilność rządu....4. Organizacje wielonarodowe. 193 Przedsiębiorstwo międzynarodowe stało się jedną z najważniejszych cech .. 188 Konkurowanie w gospodarce globalnej jest zarówno wielkim wyzwaniem. . . otoczenie polityczno-prawne oraz otoczenie kulturowe.. . przewodzenia i kontrolowania. Globalizacja a wielkość organizacji str. Jak pokazano na rys. Otoczenie polityczno-prawne str.. Małe organizacje.. wierzenia. Organizowanie w gospodarce globalnej.. . organizacje o średniej wielkości oraz organizacje małe. .. ... Kontrola handlu międzynarodowego. Infrastruktura. że zarządzanie w kontekście globalnym stawia przed menedżerami dodatkowe wyzwania. 188 Chociaż na rynkach międzynarodowych mogą ze sobą konkurować organizacje o każdej wielkości.. organizowania. . Konkurowanie w gospodarce globalnej str. . Organizacje o średniej wielkości. Zachęty dla handlu międzynarodowego... ... na dodatkowe zbadanie zasługują zwłaszcza trzy grupy wyzwań stawianych przez otoczenie międzynarodowe – otoczenie ekonomiczne. Język. 186 Wartości.. Podsumowanie str. Przewodzenie w gospodarce globalnej. Ponadto zarządzanie międzynarodowe ma również implikacje dla podstawowych funkcji planowania. Otoczenie kulturowe str.... ..Zauważyliśmy już.. Zasoby naturalne. 190 Planowanie w gospodarce globalnej... . . . .. w tym od wielkości organizacji.. . Otoczenie ekonomiczne str. symbole.. są jednak pewne podstawowe różnice w wyzwaniach i możliwościach napotykanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe... jak i obszarem wielkich możliwości dla współczesnego życia gospodarczego.. Wspólnoty gospodarcze..

. 9... 193 – 196 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1....... międzynarodowy. W przyszłości większą rolę mogą odegrać rozwijające się gospodarki Europy Wschodniej.... Dojrzale gospodarki i systemy rynkowe dominują we współczesnej gospodarce globalnej.............. Podstawowe problemy konkurowania w gospodarce globalnej zmieniają się w zależności od tego.gospodarki światowej. 3.......... jak i sposób zarządzania przy różnych poziomach umiędzynarodowienia działalności gospodarczej. Europa i obrzeże Pacyfiku....... Menedżerowie muszą rozumieć zarówno procesy umiędzynarodowienia.... 3.. organizowania......... 7. Przedsiębiorstwa mogą mieć zasięg głównie krajowy... 2.......... Budowa globalnych samolotów ..... Po to... . Chodzi tu zarówno o ekonomiczne. W organizacjach międzynarodowych w specyficzny sposób wykonywane są podstawowe funkcje kierownicze planowania. jak i polityczno-prawne oraz kulturowe otoczenie zarządzania międzynarodowego. 3. 4.... czy organizacja jest przedsiębiorstwem wielonarodowym. wielonarodowy lub globalny..... Pytania 1. przed którym staje wielu współczesnych menedżerów. menedżerowie muszą rozumieć jej strukturę... ... Duże znaczenie mają również kraje Bliskiego Wschodu – eksporterzy ropy........ Przykład międzynarodowy 5.... Pytania analityczne 5.... Szczególnie ważne są Ameryka Północna... organizacją średniej wielkości czy wręcz małą....2.. Ameryki Południowej i Afryki...1... Przykłady i pytania str... Nabycie umiejętności poruszania się w gospodarce światowej jest ważnym wyzwaniem.. 6...... by konkurować w gospodarce globalnej........ 2. .... Wiele wyzwań kierowniczych w kontekście globalnym dotyczy niepowtarzalnych problemów z międzynarodowym otoczeniem..... 2... Ćwiczenia 8..... Przykład 5.. .. przewodzenia (kierowania ludźmi) oraz kontrolowania..... 10..... Pytania 1.........

wskazać różne rodzaje celów. niewiele jednak było mowy o tym. Mniej więcej w tym samym czasie. podejściem do planowania. kiedy HP zapowiedział swój cel zmniejszenia kosztów napraw gwarancyjnych. • Omówić sposób opracowywania i realizacji planów taktycznych. Wybranym menedżerem w każdym wydziale powierzono odpowiedzialność za nadzorowanie procesu dochodzenia do tego celu. i opisać sposób zarządzania wielorakimi celami. jego konkurent ogłosił poważny spadek dochodu i masowe zwolnienia pracowników1.Część III PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI Rozdział 6 Zarządzanie Celami Organizacji I Planowanie str. co firma robi. nie przedstawiono również żadnych wytycznych do jego realizacji. i opisać planowanie sytuacji nieprzwidzialnych (planowanie awaryjne). kto planuje. W ciągu następnych kilku lat publikacje firmy wspominały o jej zaangażowaniu w sprawę poprawy jakości. Do jego realizacji przystąpiono w podobny sposób. omówić. Wszyscy pracownicy dowiedzieli się również. pod innymi jednak dzielą ich poważne różnice. . Różnią się np. Celu tego nie podano do wiadomości pracowników. Przed kilku laty najwyższe kierownictwo w HP ustaliło cel zmniejszenia ogólnych wydatków na naprawy gwarancyjne o 90% w ciągu 5 lat. • Określić różne rodzaje planów organizacji oraz ich różny horyzont. Każdy pracownik organizacji otrzymał na piśmie charakterystykę tego celu i opis sposobów jego osiągnięcia. w jednej z głównych firm konkurencyjnych na najwyższym szczeblu kierowniczym sformułowano jeszcze śmielszy zamiar. sposób ich przezwyciężania przez organizacje oraz wykorzystywanie zarządzania poprzez cele do realizacji planów. Klienci firmy nadal donosili o braku poprawy jakości produktów. by ten cel w praktyce osiągnąć. Chociaż Hewlett-Packard i jego konkurent są pod pewnymi względami podobni. 198 Zastanówmy się nad różnymi doświadczeniami Hewlett-Packard Co. omówić kto te cele wyznacza. Jak na razie HP osiąga i w tym przypadku bardzo dobre wyniki. • Opisać podstawowe typy planów operacyjnych wykorzystywanych przez organizacje. niektórzy nawet skarżyli się na jej spadek. 198 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać w skrócie proces planowania. Wkrótce potem najwyższe kierownictwo ogłosiło inny cel – zmniejszenie o 90% częstości występowania defektów oprogramowania. • Omówić zadania celów organizacji. Firma miała znacząco poprawić wszystkie aspekty swego funkcjonowania i zająć pozycję światowego lidera w sprawach jakości. kiedy HP osiągnął swój pierwszy cel. i jednej z konkurencyjnych firm. Ostatecznie realizacja tych zamierzeń wymagała czasu krótszego niż 5 lat. Mniej więcej w tym samym czasie. że firma będzie płacić premie w postaci udziału w zysku w razie osiągnięcia celu. • Określić główne bariery w ustalaniu celów i planowaniu. Przykład wprowadzający str.

które by to robiły w sposób identyczny. zapewnia sobie aktywny udział pracowników i na ogół działa w tym zakresie skutecznie. jako pierwszy krok w planowaniu. Mimo. nie będą w stanie opracować skutecznych planów. 6. nie angażuje pracowników i jest znacznie mniej skuteczny. praktyka ustalania celów wpływa na planowanie. menedżerowie muszą następnie ustalić. aby wszystkie je osiągnąć. stanowią wskazówkę i nadają jednolity kierunek działaniom ludzi pracujących w organizacji. założenia. cele mogą być źródłem motywacji dla pracowników organizacji4. każda ma swoje niuanse i odmiany. HP wyznacza jasne i dokładne cele. Uprawiają ją wszystkie organizacje. wartości i kierunki. Rodzaje celów str. które wywierają wpływ na organizację i na sposób jej planowania. Cele organizacji str. a ono z kolei ułatwia ustalanie celów w przyszłości. Funkcje celów str. Organizacje mogą mieć również kilka różnych rodzajów celów i trzeba tak zarządzać. cele te różnią się . Ogólnie rzecz biorąc. Z powołania (misji) firmy wypływają równoległe strumienie celów i planów. 199 Planowanie jest działalnością uniwersalną. W rozdziale 7 jest natomiast mowa o planach strategicznych. 200 Cele mają kluczowe znaczenie dla skuteczności organizacji i spełniają szereg zadań (funkcji).1 daje ogólny obraz procesu planowania. Proces planowania str. Po drugie. Opierając się na zrozumieniu otoczenia. który próbuje realizować wiele organizacji. Jak pokazuje rys. planowanie odbywa się w kontekście określonego otoczenia. Z tego powołania bezpośrednio wynikają cele strategiczne. Skuteczne wytyczenie celów sprzyja dobremu planowaniu.Różnią się również sposobem wytyczania i osiągania celów. Plany taktyczne wraz z celami taktycznymi kształtują cele operacyjne. Po pierwsze. Po trzecie. Ustalanie celów wymaga zaangażowania różnego rodzaju menedżerów. nie ma jednak dwóch organizacji. przywiązuje niewiele uwagi do sposobu ich osiągania. 201 Organizacje ustalają wiele różnych celów. decyduje o najlepszych celach ich realizacji. wyznaczający wzorzec. Poprzednie trzy rozdziały obejmowały wiele podstawowych problemów środowiskowych. Jeśli menedżerowie tego kontekstu nie rozumieją. Te cele oraz odpowiednie plany taktyczne określają plany operacyjne. 200 Cele w organizacji spełniają cztery ważne funkcje3. Cele te i misja wspólnie pomagają określić plany strategiczne. Z kolei strategiczne cele i plany są podstawowymi elementami do opracowania planów taktycznych. Konkurent natomiast ustala cele mało przejrzyste i nieprecyzyjne. że większość firm stosuje te ogólne ramy. Rysunek 6.cele i plany każdego szczebla mogą być również wykorzystywane jako podstawa przyszłej działalności na wszystkich szczeblach. Cele dają wreszcie skuteczny mechanizm oceny i kontroli. Dlatego też zrozumienie otoczenia ma podstawowe znacznie .1. Na koniec . Powołanie firmy wyznacza cel organizacji. W niniejszym rozdziale omawiamy cele oraz plany taktyczne i operacyjne. co jest ogólnym posłannictwem (misją) firmy.

Plany taktyczne. Dalsze omówienie planowania strategicznego zawiera rozdział 7. taktyczne i operacyjne. Szczebel. zaczął robić buty dobrej jakości i do tego modne. Dokładniej mówiąc. Na szczeblu ogólnym obejmują plany strategiczne. 205 Kto ustala cele? W rzeczywistości odpowiedź jest całkiem prosta: wszyscy menedżerowie powinni uczestniczyć w procesie wytyczania celów. Odpowiedzialność za ustalanie celów str. Następnie menedżerowie najwyższego i średniego szczebla wspólnie opracowują cele taktyczne. Wreszcie menedżerowie średniego i niższego szczebla wspólnie odpowiadają za ustalanie celów operacyjnych. kiedy Reebok International Ltd. Plan taktyczny. pomiędzy którymi czasem dochodzi do sprzeczności lub konfliktów. na ogół mają dłuższy horyzont czasowy i odnoszą się do kwestii zasięgu. Plany strategiczne. kiedy niespójność celów została rozpoznana i skorygowana8. Przed kilku laty np. 205 Organizacje ustalają wiele różnych celów. zwrócimy teraz uwagę ku różnym pojęciom i problemom związanym z samym planowaniem. Nike zdołała odzyskać swoją pozycje w branży.. W tej części rozdziału omówimy zwłaszcza rodzaje planów. cztery podstawowe szczeble celów obejmują misję oraz cele strategiczne. dziedziną i ramami czasowymi. Cele są ustalane na różnych szczeblach i dla różnych szczebli w ramach organizacji. które jednak nie było szczególnie modne (cel marketingowy). Każdy menedżer odpowiada jednak na ogół za wyznaczanie celów na swoim szczeblu w organizacji. Dziedzina. Firma wytwarzała wysokiej jakości obuwie (cel produkcyjny). Jak zauważyliśmy wcześniej. Powołanie organizacji i cele strategiczne są na ogół określane przez zarząd i menedżerów najwyższego szczebla. Optymalizacja wymaga równoważenia i godzenia możliwych konfliktów pomiędzy różnymi celami. W „Spojrzeniu globalnym” pokazujemy dodatkowo ustalanie celów i sporządzanie planów w Japonii. Plany te ustalane są przez zarząd i najwyższe kierownictwo. Ramy czasowe. Firma Nike Inc. Aby rozwiązać takie problemy. umiejscowienie odpowiedzialności za planowanie oraz planowanie sytuacji nieprzewidzianych. Planowanie w organizacji str. . plan strategiczny to ogólny plan zawierający decyzje dotyczące alokacji zasobów. 206 Pamiętając o oczywistym powiązaniu celów i planów organizacji. Zarządzanie wielorakimi celami str.. Plany strategiczne to plany opracowywane dla realizacji celów strategicznych. przeżywała problemy związane z niespójnością celów. taktyczne i operacyjne. W rezultacie firma poniosła poważne straty udziału w rynku..szczeblem. .. dystrybucji zasobów. przewagi konkurencyjnej i synergii. Rodzaje planów w organizacji str. priorytetów i działań niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych10. 206 Organizacje przyjmują plany różnego typu. menedżerowie muszą rozumieć koncepcje optymalizacji. jest . ramy czasowe planowania. nastawiony na osiągnięcie celów taktycznych.

opracowywany dla realizacji określonych części planu strategicznego. Plany taktyczne na ogół angażują wyższy i średni szczebel zarządzania, mają horyzont czasowy nieco krótszy niż plany strategiczne i koncentrują się na konkretnych sprawach. Plany taktyczne zajmują się więc bardziej realizacją zadań niż ich stawianiem. Plany operacyjne. Plan operacyjny koncentruje się na realizacji planów taktycznych dla osiągnięcia celów operacyjnych. Opracuje go kadra średniego i niższego szczebla kierowniczego. Plany operacyjne koncentrują się na krótkim okresie i mają stosunkowo wąski zasięg. Ramy czasowe planowania str. 208 Jak już zauważyliśmy, plany strategiczne koncentrują się raczej na długim okresie, plany taktyczne – na średnim, a plany operacyjne – na krótkim. Plany długookresowe. Plan długookresowy obejmuje swym zasięgiem okres wieloletni, być może nawet kilka dziesięcioleci. Wielkie firmy, takie jak General Motors Corp...., zazwyczaj opracowują plany na okresy 10-20 letnie. Plany średniookresowe. Plan średniookresowy jest nieco mniej hipotetyczny i mniej narażony na zmiany niż plan długookresowy. Plany średniookresowe zwykle obejmują okresy od roku do pięciu lat i mają szczególne znaczenie dla menedżerów średniego szczebla i pierwszej linii. Plany krótkookresowe. Menedżer opracowuje również plan krótkookresowy, nastawiony na okres roku lub krótszy. Takie plany w znacznym stopniu wpływają na codzienne życie menedżera.
Spojrzenie globalne str. 209

Najpotężniejsze sojusze gospodarcze świata
Gdyby istniały w Stanach Zjednoczonych, zostałyby rozszarpane skargami o naruszanie ustawodawstwa antymonopolowego, składanymi przez agencje rządowe i konkurentów. W Japonii jednak sojusze gospodarcze, znane pod nazwą keiretsu, nie tylko są tolerowane, ale wręcz uznawane za niezbędny czynnik stabilności Japonii i wyprzedzenia w stosunku do konkurentów na świecie. Członków keiretsu łączą więzi zarówno poziome, jak i pionowe. Toyota jest częścią keiretsu, który obejmuje 175 jej głównych dostawców i 4 000 poddostawców. (...)

Odpowiedzialność w zakresie planowania str. 210 Opisaliśmy już pokrótce rozkład odpowiedzialności za wyznaczanie celów. Obecnie możemy rozszerzyć nieco tamto spojrzenie i zbadać bardziej szczegółowo sposób, w jaki różne części organizacji uczestniczą w ogólnym procesie planowania. Personel planistyczny. Niektóre duże organizacje dopracowują się profesjonalnego personelu planistycznego. Organizacje mogą sięgać po takie rozwiązania z najrozmaitszych powodów. W szczególności personel planistyczny może zmniejszyć obciążenie pracą poszczególnych menedżerów, pomóc skoordynować ich działalność planistyczną, zastosować do jakiegoś problemu wiele różnych narzędzi i technik, spojrzeć na sprawę z szerszej perspektywy niż indywidualny menedżer i wznieść się ponad osobiste gusta i patriotyzm wydziałowy. Planistyczny zespól zadaniowy. Organizacje czasami używają do opracowania planów planistycznej grupy roboczej (zespołu zadaniowego). Taki zespól często składa się z menedżerów pierwszej linii szczególnie zainteresowanych odpowiednią dziedziną planowania. Zespół zadaniowy może również obejmować członków personelu planistycznego, o ile organizacja takim dysponuje. Najczęściej planistyczny zespół zadaniowy powołuje się wtedy, gdy organizacja pragnie zareagować na pewne szczególne

okoliczności. Zarząd. Zarząd oprócz innych swoich obowiązków ustala również misję i strategię firmy. W niektórych firmach zarząd odgrywa aktywną rolę w procesie planowania. W innych firmach zarząd wybiera kompetentnego dyrektora naczelnego i jemu właśnie powierza planowanie. Dyrektor naczelny. Dyrektor naczelny jest zwykle prezesem zarządu. Jest on zapewne najważniejszym ogniwem w procesie planowania w każdej organizacji. Odgrywa główną rolę w procesie planistycznym i odpowiada za realizację strategii. Komitet dyrektorów. Komitet dyrektorów składa się zwykle z grupy współpracujących ze sobą kierowników najwyższego szczebla. Zazwyczaj odbywają oni regularne spotkania. W toku tych spotkań opracowywane są materiały dla dyrektora naczelnego odnoszące się do propozycji, które dotyczą jednostek kierowanych przez poszczególnych menedżerów, a także analizowane są plany strategiczne opracowane na ich podstawie. Kierownictwo pierwszej linii. Ostatnim wreszcie przedmiotem działań planistycznych większości organizacji jest kierownictwo pierwszej linii. Menedżerami pierwszej linii są osoby wyposażone w formalną władzę i odpowiedzialność za kierowanie organizacją. Ich ważna rola w procesie planowania w organizacji wynika z dwóch przesłanek. Po pierwsze, są oni cennym źródłem wewnętrznej informacji dla innych menedżerów w trakcie formowania i realizacji planów. Po drugie, to właśnie menedżerowie liniowi średniego i niższego szczebla w organizacji muszą realizować plany opracowane przez kierownictwo najwyższego szczebla. Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (planowanie awaryjne) str. 212 Innym ważnym typem planowania jest opracowywanie planów na wypadek sytuacji nieprzewidzianych (awaryjnych). Chodzi tu o określenie alternatywnych kierunków działań, które zostaną podjęte, jeżeli zamierzony plan działania zostanie nieoczekiwanie zakłócony lub zdezaktualizowany w wyniku nowych okolicznoci19. Dlatego też firma opracowuje dwa plany zapasowe oparte na założeniu zmian wyjątkowo korzystnych i wyjątkowo niekorzystnych. Mechanizm planowania awaryjnego pokazano na rys. 6.3. (...) Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (budowanie planów „na wszelki wypadek”) nabiera coraz większego znaczenia dla większości organizacji, zwłaszcza dla tych, które działają w szczególnie złożonym lub dynamicznym otoczeniu. Planowanie awaryjne jest użyteczną techniką pozwalającą menedżerom skutecznie zmagać się z niepewnością i zmiennością20. Planowanie taktyczne str. 214 Jak zauważyliśmy wcześniej, celem opracowywania planów taktycznych jest realizacja pewnej części planu strategicznego. Pewnie słyszeliście kiedyś powiedzenie: „wygrać bitwę, ale przegrać wojnę”. Plany taktyczne przygotowują bitwy, strategia natomiast wytycza plan wojny. Plan taktyczny jest więc zorganizowanym szeregiem posunięć, mających doprowadzić do realizacji planów strategicznych. Strategia koncentruje się na zasobach, otoczeniu i misji firmy, podczas gdy taktyka zajmuje się głównie ludźmi i działaniem21. Opracowywanie planów taktycznych Chociaż skuteczne planowanie taktyczne zależy od wielu czynników zmieniających się w zależności od sytuacji, mimo to jednak można wskazać na pewne podstawowe wytyczne,

które trzeba uwzględnić. Po pierwsze, menedżer musi pamiętać, że planowanie taktyczne powinno się odnosić do szeregu celów taktycznych wynikających z szerszego celu strategicznego. Po drugie, podczas gdy strategie są często formułowane w kategoriach ogólnych, taktyka zajmuje się konkretnymi zasobami i kwestiami czasu. Planowanie taktyczne wymaga wreszcie użycia zasobów ludzkich. Menedżerowie uczestniczący w planowaniu taktycznym spędzają znaczną część swego czasu na pracy z ludźmi. Muszą umieć przyjmować informacje płynące zarówno z samej organizacji, jak i spoza niej, przetwarzać je możliwie najefektywniej i przekazywać swoim potencjalnym użytkownikom. Realizacja planów taktycznych Niezależnie od jakości formułowanego planu taktycznego, ostateczne powodzenie zależy od sposobu jego realizacji. Z kolei pomyślna realizacja zależy od mądrego wykorzystania zasobów, skutecznego podejmowania decyzji i przemyślanych posunięć, które sprawią, że właściwe rzeczy zostaną zrobione we właściwym czasie i we właściwy sposób. Menedżer może mieć doskonały pomysł, który jednak może się skończyć fiaskiem, jeśli zabraknie odpowiedniego wykonania. Właściwe wykonanie planu zależy od wielu czynników. (...) W szczególności należy zapewnić łączność pionową i poziomą oraz integrację działań...

Planowanie operacyjne

str. 216

Kolejnym elementem skutecznego planowania w organizacji jest opracowanie i realizacja planów operacyjnych. Są one wyprowadzane z planów taktycznych, a ich zadaniem jest realizacja celów operacyjnych. Plany operacyjne są więc skoncentrowane na węższym zakresie spraw, mają stosunkowo krótki horyzont czasowy i angażują menedżerów niższego szczebla.

Plany jednorazowe

str. 216

Plan jednorazowy jest opracowywany w celu przeprowadzenia działań, które w przyszłości najprawdopodobniej nie będą powtarzane. Dwiema najbardziej rozpowszechnionymi formami planów jednorazowych są programy i projekty. Programy. Program jest planem jednokrotnego użytku dla szerszego zestawu działań. Może obejmować procedury potrzebne do wprowadzenia nowego asortymentu, uruchomienia nowego zakładu czy punktu sprzedaży bądź też zmiany powołania firmy. Projekty. Projekt przypomina program, różni się od niego jednak węższym zakresem i mniejszą złożonością. Projekt może być częścią szerszego programu, może to być jednak również samodzielny plan jednokrotnego użytku.

Plany ciągłe (trwale obowiązujące)

str. 218

Podczas gdy plany jednorazowe stosowane są w sytuacjach niepowtarzalnych, plan ciągły wykorzystywany jest do działań powtarzających się regularnie co pewien czas. Plany ciągłe mogą walnie poprawić efektywność poprzez standaryzację procesu decyzyjnego. Podstawowymi rodzajami takich planów są wytyczne polityki, standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły postępowania.

(. Wytyczne polityki. Opisują one dokładnie sposób wykonywania określonych działań. opisuje bowiem sposób postępowania w określonych warunkach. Jak pokażemy to w rozdziale 12. Standardowe procedury działania.) Niewłaściwe cele. Czynnikiem ograniczającym jest również czas. Ograniczenia. 221 Rolę barier w procesie skutecznego ustalania celów i planowania mogą spełniać różne okoliczności.. sformułowany zwięźle i umiejscowiony w czasie. które bardzo utrudniają cały proces. Określają one ogólną reakcję organizacji na określony problem lub sytuację. Niechęć do ustalania celów.. Jeśli menedżer wyznaczy cel konkretny. Inną barierą w procesie skutecznego planowania jest obserwowana u niektórych menedżerów niechęć do ustalania celów dla siebie i podległych jednostek. Niewłaściwy system nagradzania. Powszechnie występuje niedobór zasobów. którzy świadomie lub nieświadomie próbują uniknąć takiej odpowiedzialności. wszystkie omówione dotąd elementy ustalania celów i planowania zakładają jakąś formę zarządzania tym procesem.) Jeśli organizacja kładzie zbyt wielki nacisk na krótkookresowe wyniki. Skuteczne planowanie wymaga czasu. czy ten cel osiągnął. Bardzo łatwo powiedzieć: „Jestem dzisiaj zbyt zajęty. Prócz tego jednak dobrze byłoby zrozumieć. zaprzątnięci ustalaniem celów i formułowaniem planów uzyskania wyższych zysków w krótszym okresie.. Kolejną poważną przeszkodą w procesie planowania są różne ograniczenia swobody działania.. Przepisy i reguły postępowania. Dlatego tak ważne jest poznanie sposobów przezwyciężania tych barier. W rozmaitych sytuacjach odgrywają one rolę bezpośredniej podstawy. 221 Rzecz jasna. Jest ona bardziej konkretna niż wytyczna polityki. energii i niezachwianej wiary w jego znaczenie. Opór wobec zmian.. żeby planować. Innym typem planu ciągłego jest standardowa procedura działania. Charakter otoczenia organizacji jest również barierą dla skutecznego ustalania celów i planowania. W pewnych warunkach nieodpowiedni system wynagradzania działa jak bariera dla ustalania celów i planowania. jeśli zbyt wielki akcent kładą na jeden typ celów. Menedżerowie. Bariery w ustalaniu celów i planowaniu str. najprawdopodobniej będą hamować wysiłek planistyczny firmy. . Najwęższy rodzaj planów ciągłych to przepisy i reguły postępowania. ludzie na ogół stawiają opór zmianom. Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi str.3. Dynamiczne i złożone otoczenie. pokazano w tablicy 6. że na drodze skutecznego ustalania celów i planowania pojawiają się niekiedy bariery. Inną barierą w ustalaniu celów i planowaniu jest opór wobec zmian.Wytyczne polityki..) Organizacje same proszą się o kłopoty. Niewłaściwe cele mogą wystąpić w różnych formach. menedżerowie mogą przeoczyć problemy długookresowe. występujące najbardziej powszechnie.. zajmę się tym jutro”. restrykcje polityki rządu i silna konkurencja. techniczne innowacje oraz intensywna konkurencja mogą utrudniać organizacji właściwą ocenę przyszłych możliwości i zagrożeń. Niektóre z nich. jako ogólna wskazówka.. Jej przyczyną może być brak wiary w sukces albo obawa przed niepowodzeniem. Szybkie zmiany. są najbardziej ogólną formą planu ciągłego. Z samej swej istoty planowanie oznacza jakieś zmiany w organizacji. zaniedbując inne. (. (. to bez trudu będzie można sprawdzić.

muszą zostać doprowadzone do wszystkich jej członków. Charakter i zadania zarządzania przez cele. Należy zapewnić zarówno poziomą. które rozwiąże wszelkie problemy organizacyjne. rewizja i aktualizacja Skuteczne systemy nagradzania Zrozumieć znaczenie celów i planów. ludzi należy nagradzać zarówno za skuteczne stawianie celów i planowanie.3. w jaki sposób będą one integrowane i koordynowane. przegląd i aktualizacja. Główne bariery: Niewłaściwe cele Niewłaściwy system nagradzania Dynamiczne i złożone otoczenie Niechęć do ustalania celów Opór wobec zmian Przeszkody Przezwyciężanie barier: Zrozumienie roli i celów planowania Komunikacja i współuczestnictwo Spójność. Mimo że zarówno cele jak i plany mogą brać początek na wyższych szczeblach organizacji.* (*Warto sankcji nie mylić ze skutkami nieudanych przedsięwzięć. jest zarządzanie przez cele. jak i pionową spójność celów. Również ważne jest. Anonimus) Wykorzystanie zarządzania przez cele do realizacji planów str. nie jest też żelaznym zestawem procedur. należy dopilnować. istotą zarządzania przez cele jest wspólne . Spójność pionowa oznacza wymaganie uzgodnienia celów na różnych szczeblach – strategicznym. Komunikacja i uczestnictwo. by ludzie odpowiedzialni za realizację celów i planów od samego początku uczestniczyli w ich opracowywaniu. że niepowodzenie jest czasami rezultatem czynników leżących poza możliwością wpływu menedżera.. by ludzie czuli. Spójność. 223 Na szczęście można podać kilka wskazówek ułatwiających skuteczne ustalanie celów i planowania. na czym polega nadrzędna strategia organizacji. których wykonania oczekuje się od nich w określonym czasie. Planowanie nie jest żadnym panaceum. 225 Szeroko wykorzystywaną metodą równoległego zarządzania procesami ustalania celów i planowania . Organizacja powinna również zauważyć. zapewniającą ich skuteczność. iż nieosiągnięcie celu nie zawsze musi się wiązać z sankcjami. że są granice skutecznego ustalania celów i planowania. Wszyscy uczestnicy procesu planowania powinni wiedzieć. Ogólnie rzecz biorąc. jak wyglądają różne strategie funkcjonalne. które należy przestrzegać za wszelką cenę. (. Skuteczny system nagradzania.) Mimo ogromnego znaczenia podstawowych celów i planów organizacji opracowanych na najwyższym szczeblu. Chodzi tu o wciągnięcie podwładnych w proces wytyczania celów i planowania oraz jasne i wyraźne postawienie przed nimi zadań. taktycznym i operacyjnym. Ryzyko może obejmować nie tylko właścicieli. Spójność pozioma oznacza potrzebę ustalenia niesprzecznych celów w przekroju całej organizacji.Przezwyciężanie barier str. Niektóre z nich zamieszczono w tablicy 6. Jednym z najlepszych sposobów ułatwienia procesu wyznaczania celów i planowania jest rozpoznanie ich podstawowych zadań. Ze względu na to.. jak i za ich pomyślną realizację.

) Podsumowanie str. Jak można się spodziewać.. skuteczne w sytuacji bezrobocia.. dziedziny i ram czasowych. a stopień realizacji celu jest podstawą nagradzania pracownika. by można je było możliwie dokładnie zweryfikować (skwantyfikować). (. Wiele organizacji. Badane są przyczyny zarówno sukcesów jak i porażek. Planowanie awaryjne pomaga menedżerom zabezpieczyć się na wypadek nieoczekiwanych zmian. jakie ustalono cele i plany dla organizacji i podległych im jednostek.. Proces dyskusji i współpracy sprzyja również komunikacji. ta forma zarządzania ma zarówno zalety jak i wyraźne słabości. ułatwiają planowanie. Owa współpraca odbywa się w kilku wyraźnych fazach... Temu . Następnie menedżerowie odbywają spotkania ze swymi podwładnymi.) W trakcie przybliżania się podwładnych do osiągania celów dobrze byłoby dokonywać okresowych przeglądów. o ile realizacja programu była niewłaściwa. planistyczne zespoły zadaniowe. 227 Proces planowania jest pierwszą podstawową funkcją kierowniczą. Możliwa jest bardziej obiektywna ocena wyników.) Z drugiej strony jednak zastosowanie zarządzania przez cele może się niekiedy zakończyć niepowodzeniem. Rozumiejąc kontekst otoczenia menedżerowie opracowują szereg różnych typów planów. i nie wszystkich może skłonić do lojalności.ustalanie celów i planów. Być może najważniejszą przyczyną fiaska bywa brak poparcia kierownictwa najwyższego szczebla. Wśród głównych członków organizacji odpowiedzialnych za skuteczne planowanie można wymienić personel planistyczny. menedżerowie informują podwładnych o tym. Można wyróżnić poszczególne rodzaje celów w zależności od szczebla.. komitety dyrektorów i kierownictwo liniowe. Cele spełniają cztery podstawowe role: dają wskazówki i ukierunkowanie. (. że firma będzie istniała. których celem jest wypracowanie zestawu celów i planów dla każdego podwładnego. wspólnie i z pełnym obustronnym poparciem... Następnie cele są precyzowane tak. przy ograniczeniu niebezpieczeństwa sądów arbitralnych i subiektywnych. Cele są ściśle związane z planowaniem. średniookresowe i krótkookresowe. Po pierwsze. (warto w tym miejscu pamiętać o jasnym i uczciwym przedstawieniu motywacji dla pracowników: choćby tylko takiej. i bez absolutnej konieczności nie będzie redukować miejsc pracy ani obcinać wynagrodzeń. (. (. Do podstawowych typów planów należą plany strategiczne. . a także poprzez oparcie systemu nagradzania na stopniu realizacji tych oczekiwań organizacja tworzy potężny system motywacyjny dla swoich pracowników. Powinni oni poświęcić szczególną uwagę zarządzaniu wielorakimi celami poprzez optymalizację i inne podejścia.. Anonimus).. Skuteczność zarządzania przez cele. Do procesu ustalania celów należy włączyć wszystkich menedżerów organizacji.. dyrektorów naczelnych. zarządy. Plany opracowuje się w różnych przekrojach czasowych. inspirują motywację i wsparcie oraz sprzyjają ocenie i kontroli. używa jakieś formy zarządzania przez cele. Poprzez dokładne określenie stawianych przed nimi oczekiwań i dopuszczenie ich do współkształtowania celów i zadań. jest to tylko pewne minimum. taktyczne i operacyjne. Główną korzyścią jest lepsza motywacja pracowników. Po opracowaniu planów menedżer musi określić sposób ich realizacji. która musi być wykonywana w organizacjach.) Na koniec okresu.. mamy więc plany długookresowe. Naturalnie.

proces wspólnego ustalania celów i planowania. organizacje nigdy nie osiągają wszystkich swoich celów. 2. 10. Równie ważna jest skuteczna realizacja planów taktycznych. Co to jest planowanie awaryjne (zapasowe)? Czy elastyczność w przygotowaniu i realizacji jest równoznaczna z planowaniem awaryjnym? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. które prawdopodobnie jeszcze nie raz się powtórzą. spójność planów. Przykładem planów jednorazowych są programy i projekty. nieodpowiedni system nagradzania. Opisz istotę celów organizacji. dynamiczne i złożone otoczenie. Ćwiczenia 8. Pytania 1. w szkole. . a nawet w życiu osobistym. które najpewniej w przyszłości się nie powtórzy. Mogą to być niewłaściwe cele. Szczególnie użyteczną techniką zarządzania jest zarządzanie przez cele. mają średni horyzont czasowy i średni zasięg tematyczny. mają krótszy horyzont czasowy i węższy zakres tematyczny. a ich zadaniem jest osiągnięcie jednego lub większej liczby celów operacyjnych. komunikację i współuczestnictwo wszystkich pracowników. Skuteczne wyznaczanie celów i planowanie może napotkać różne bariery.. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta . tj. Niemal z definicji. niechęć do ustalania celów. dotyczyć konkretnych problemów zasobów i czasu oraz zasobów ludzkich. Bariery te można przezwyciężać poprzez zrozumienie roli celów i planów. przeglądy i aktualizację. Przykłady i pytania str. Upewnij się. Plany taktyczne opracowywane są na średnich szczeblach kierowniczych. że nie pominąłeś roli i typów celów. 2. Przykład 6. standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły działania. Na jakie bariery może natrafić ustalanie celów i planowanie? Jak je można przezwyciężyć? Czy możesz sobie wyobrazić jakieś sposoby przezwyciężania barier inne niż podane w tekście? Pytania analityczne 5. 9. Plany operacyjne powstają na niższych szczeblach organizacji. 3. 228 – 231 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Jakiego typu plan organizacja powinna przygotować najpierw – taktyczny czy operacyjny? Dlaczego? Czy kolejność przygotowania rzeczywiście ma znaczenie.. Plany ciągłe natomiast wytyczają działania. Plany taktyczne opracowuje się w celu realizacji określonych części planu strategicznego.służą plany taktyczne i operacyjne. jaki wykorzystywaliście w pracy. Głównymi typami planów operacyjnych są plany jednokrotnego użytku i plany ciągłe. Do planów stałych należą wytyczne polityki. Plany jednorazowe mają wytyczać działanie. Dlaczego? 6. Czym jest planowanie taktyczne? Co to jest planowanie operacyjne? Jakie są pomiędzy nimi podobieństwa i różnice? 3. Pomyślcie o przykładach każdego planu operacyjnego.1. Wynikają z planu taktycznego. jeśli i tak opracowuje się oba typy planów? 7. opór stawiany zmianom oraz różne ograniczenia. Muszą wynikać ze strategii. a także skuteczny system nagradzania.

którzy chcą oglądać filmy w domu. jedna z najbardziej nowoczesnych firm japońskich. porównuje je do pomysłu. 232 . jak może wyglądać w przyszłości integracja hardware i software. Tak więc obecnie Sony może kontrolować produkcję rozrywki od początku do końca. że firma wykroczyła w swym długofalowym planowaniu poza racjonalne granice? Firma Sony oparła swój dokonany w 1989 r. zakup największej hollywoodzkiej wytwórni na przekonaniu. Sony może inscenizować i robić zdjęcia zarówno z myślą o kinie. Czy pakując pieniądze w przedsiębiorstwo. że wielu miłośników Nintendo przerzuci się na tę bardziej wyrafinowaną ofertę. zainwestowała 6. Play Station wykorzystuje płyty kompaktowe. które mogą doprowadzić do rzeczywistego długofalowego wzrostu. że daje to dobrą pozycję wyjściową w konfrontacji z następną rewolucją w kinie lub rozrywce domowej. w części dlatego. CBS Record i Columbia Pictures. W 1950 r. że inwestycja w Columbii szybko się zwróci. a w następnych latach wielokrotnie wpływała na światową listę przełomowych innowacji technicznych. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony Jak długo firma może czekać. gdy ograniczała się tylko do produkcji sprzętu. Pytania 1. jak i o grach. iż Hollywood zaczął produkować filmy w formacie VHS. by jej się opłacała inwestycja? Krytycy amerykańskich praktyk gospodarczych – w tym japońscy dyrektorzy – uważają. Choć jest to rozumowanie nie pozbawione sensu. Jakie czynniki utrudniają wielu amerykańskim menedżerom koncentracje na długim okresie? 3. i jak na razie nie uzyskała z tego żadnego namacalnego zysku. ludzie kupujący odtwarzacze video to ci. Wejście firmy do przemysłu usług rozrywkowych może być wynikiem jednej z ważnych porażek w produkcji sprzętu (odtwarzacz Betamax). Krytycy ci sądzą. Pewna synergia pomiędzy poszczególnymi elementami rozrywkowego imperium firmy Sony nie sprawi oczywiście.2. Czy oznacza to. muzykę i efekty specjalne. które aktualnie nie przynosi znacznych zysków. Pod wpływem tej krytyki wielu przedstawicieli amerykańskiego biznesu ze szczególną uwagą firmy Columbia Pictures Enetertainment Inc. na które postawiła firma.Przykład międzynarodowy 6. że taka krótkookresowa zachęta do grania według schematu „szybkiego wzbogacenia się” i zaniedbywania tych inwestycji w badania i rozwój. że „oprogramowanie” rozrywki nakręca rynek sprzętu dla tej branży. której wyrazem był zakup Columbia Pictures? 2. Benjamin Stein. firma Sony nie jest czasem nieuczciwa wobec swych akcjonariuszy? Rozdział 7 Zarządzanie Strategią I Planowanie Strategiczne str. Zamiast kaset podobnych do używanych w grach Nintendo. poszukując tam odpowiednich scen i muzyki do wykorzystania w grach wideo. ta ostatnia przyjęła się jako branżowy standard. Nowa Play Station pokazuje. Chociaż wejście firmy Sony na rynek VCR wykazywało pod pewnymi względami wyższość nad konkurencyjną technologią VHS. Z pewnością firma Sony osiągała bardzo dobre wyniki. Sony ma nadzieję. Na razie jednak Sony nie zamierza się spieszyć i chce poprawić jakość swoich zakładów w przekonaniu. że przedsiębiorstwa amerykańskie zbyt często opierają swoje decyzje na przewidywanym bilansie firmy na koniec kwartału czy roku. Gry łączą film. Właśnie w tę firmę Sony. Innymi słowy. grafikę. Na przykład w czasie kręcenia filmu „Hook” szef oddziału publikacji elektronicznych firmy niejednokrotnie wizytował plan zdjęciowy. Dlaczego Sony nie obawiała się przyjęcia tak długotrwałej perspektywy. wyprodukowała pierwszy japoński magnetofon. pewien ekonomista. iż każdy właściciel restauracji powinien mieć również wielkie gospodarstwo. W produkcji płyt do gier Sony oprze się na swoich kosztownych nabytkach.5 mld dol. od studia do salonu.

Zarządzanie strategiczne to jednak coś więcej. dyrektorem naczelnym firmy został . że powolny. W 1979 r. Jest to sposób myślenia o zarządzaniu – i sposób podejścia do możliwości i wyzwań gospodarczych. Przed kilku laty menedżerowie u Heinza zrozumieli. Heinz Company – podjęła decyzję o wejściu na nowe rynki i sięgniecie po czołowe miejsce w branży.. broniąc osiągniętego udziału w rynku i wprowadzonego nań asortymentu – głównie keczupu. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie przedsiębiorstwa. obrane podejście było – jak się wydaje – prawidłowe. stały wzrost nie jest skutecznym sposobem zarządzania na coraz bardziej konkurencyjnym i dynamicznym rynku. ciągłym procesem zarządzania nastawionym na . • Opisać główne sposoby wdrażania strategii. Przykład wprowadzający str. w których firma miała mniejsze sukcesy. autonomicznej jednostki gospodarczej i funkcjonalny. Agresywnie wdziera się też na rynki zagraniczne. chrzanu i innych przypraw. by je osiągnąć.. Na koniec omawiamy faktyczny sposób realizacji strategii.. • Wymienić i omówić główne typy strategii na poziomie funkcjonalnym. W warunkach. Firma kupiła . W niniejszym rozdziale poddajemy szczegółowemu badaniu zarządzanie strategiczne. Nie wszystkie firmy zdolne są osiągnąć taki wzrost jak Heinz. 233 W rozdziale 6 opisaliśmy plan strategiczny jako ogólny plan wyznaczający decyzje dotyczące alokacji zasobów.Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter zarządzania strategicznego. • Opisać sposób formułowania strategii. Następnie omawiamy sposób formułowania strategii. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej. Od razu wyznaczył on cele wymagające jeszcze szybszego wzrostu. Charakter zarządzania strategicznego str. Po to. Przez blisko stulecie rodzina Heinz zadawalała się utrzymywaniem stałego wzrostu i stabilnymi zyskami. Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym. pozbył się produktów. Heinz podjął skuteczne zarządzanie strategiczne. i przesunął fundusze na reklamę z produktów dobrze już usadowionych na rynku (jak keczup) ku wyrobom napotykającym silniejszą konkurencję (jak żywność dla kotów). 232 W latach sześćdziesiątych jedna z najpomyślniej rozwijających się firm w branży przetwórstwa żywności – H. Opisujemy również trzy podstawowe poziomy zarządzania strategicznego – przedsiębiorstwa. marynat. Jak dotąd wszystko wskazuje na to.. opłacają się. zresztą wcale nie każda firma musi wzrastać w takim tempie. że wysiłki.J.. Rozszerzenie działalności o te nabytki dało Heinzowi duży udział w różnych segmentach rynku.. Wybrali więc drogę agresywnej ekspansji i wzrostu. w jakich przyszło działać Heinzowi. priorytety o działania niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych. Badamy ogólny charakter zarządzania strategicznego. Krótko mówiąc.

Dystrybucja zasobów. .1 pokazano powiązania pomiędzy formułowaniem i realizacją strategii na wszystkich trzech poziomach. Strategia na poziomie firmy. Formułowanie i realizacja strategii Warto również dokonać rozróżnienia pomiędzy formułowaniem i wdrażaniem strategii7..Na rys. w których firma ma szczególne kompetencje.. a także rozróżnienie pomiędzy formułowaniem u realizacją strategii. autonomicznej jednostki gospodarczej (jednostki operacyjnej) oraz funkcjonalnym. Do pełnego zrozumienia praktycznego funkcjonowania zarządzania strategicznego konieczne jest przede wszystkim zrozumienie składowych strategii... Strategia powinna określić dziedziny.formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających wyższemu stopniowi zgodności organizacji i jej otoczenia oraz osiągnięciu celów strategicznych2.. wyróżniającej kompetencji i synergii3.. 7. Strategia na poziomie autonomicznej jednostki gospodarczej. .. w jaki różne obszary działalności firmy uzupełniają lub wspomagają inne dziedziny.... Cele strategiczne . dystrybucji zasobów. Poziom strategii Przedsiębiorstwo może formułować strategie na poziomie techniki. dające jej przewagę nad konkurentami. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa str. większość z nich jednak wykorzystuje ogólne ramy składające się z czterech kroków: ustalenia celów strategicznych. Zasięg. analizowania otoczenia. Synergia odnosi się do sposobu.. działania składające się na formułowaniu strategii w ramach organizacji odbywają się na trzech podstawowych poziomach: przedsiębiorstwa. Wzajemne dopasowanie organizacji i otoczenia . 238 Chociaż każda organizacja ma swe własne niepowtarzalne podejście do formułowania strategii... Synergia. Formułowanie strategii str. różnych szczebli strategii. Strategia powinna obejmować zarys projektowanej alokacji zasobów organizacji pomiędzy różne zastosowania. Wyróżniająca kompetencja.. Strategia na poziomie funkcjonalnym. dobrze pomyślana strategia koncentruje się na czterech podstawowych dziedzinach: zasięgu. . 241 Jak już zauważyliśmy. W tej części koncentrujemy się na dwóch dominujących podejściach do strategii na poziomie . na jakich rynkach organizacja będzie konkurować.. jednostki lub poziomie funkcjonalnym.. . Składowe strategii Co właściwie jest przedmiotem strategii? Na jakie pytania próbuje ona odpowiedzieć? Ogólnie rzecz biorąc. Analiza otoczenia . Zasięg strategii określa. analizowania organizacji i próby wzajemnego dopasowania organizacji i jej otoczenia. Analiza organizacji .

247 Po określeniu strategii przedsiębiorstwa menedżerowie muszą opracować strategie na poziomie każdej jednostki operacyjnej24. Macierz BCG. strategie konkurencyjne Portera oraz cykl życia produktu. Najbardziej rozpowszechnione podejście do strategii na poziomie jednostki to model adaptacyjny.. stabilizacji oraz cięć. musi opracować własną strategię konkurencyjną dla tego rynku. strategia cięć Zakłada ograniczenie skali aktualnych operacji.. (. stopa zysku... lecz dziewięć pól.. Na jednej osi macierzy zaznaczono atrakcyjność gałęzi. Metoda ta została pierwotnie opracowana dla General Electric przez Boston Consulting Group (Bostońską Grupę Konsultingową)21. Strategia na poziomie jednostki pozwala odpowiedzieć na pytanie o najlepszy sposób konkurowania na danym rynku. Kiedy natomiast działa w wielu różnych dziedzinach (tzn. Rozpowszechnionym narzędziem używanym do zarządzania działalnością zdywesyfikowaną jest podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa.) Selektor jednostek GE. z których każda może mieć swą konkurencyjną strategię. Dlatego właśnie w General Eletric zastosowano ostatnio macierz bardziej skomplikowaną. (. określoną udziałem w rynku. Podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa Ogólna „wielka” strategia jest przydatna wówczas. . Są trzy podstawowe rodzaje „wielkiej” strategii. Macierz ma więc nie cztery. nazwaną selektorem jednostek23. Nawet jeśli organizacja konkuruje tylko na jednym rynku. na którym organizacja aktualnie działa. strategia stabilizacji Strategia zakładająca utrzymanie status quo. Metoda macierzy BCG. kiedy jest zdywersyfikowana). gdy firma ma tylko kilka związanych ze sobą jednostek (dziedzin działania). a zwłaszcza kiedy nie są to dziedziny pokrewne. choć użyteczna. . wielka strategia Ogólne ramy działań rozwijanych na poziomie firmy. pokrewna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na ten sam rynek lub rynki pokrewne w stosunku do tego. Zakłada ono spojrzenie na firmę jako zbiór jednostek. sezonowość i technika. którą mogą wybrać firmy: wzrostu. Strategiczne jednostki operacyjne albo samodzielne jednostki gospodarcze. Atrakcyjność gałęzi i atuty jednostki są określone jako wysokie. jest jednak dość uproszczona. redukcje w różnych dziedzinach albo całkowite pozbycie się nierentownych operacji. Druga zaś wyznacza siłę danej jednostki. średnie i niskie.przedsiębiorstwa – „wielkiej” strategii oraz portfelu przedsiębiorstwa. musi zastosować odmienne podejście..) Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej str. Macierz BCG klasyfikuje poszczególne strategiczne jednostki operacyjne według stopy wzrostu ich rynku (wysokiej lub niskiej) oraz względnego udziału w rynku w rynku (wysokiego lub niskiego). określoną na podstawie takich czynników jak tempo wzrostu. „Wielka” strategia „Wielka” strategia tworzy ogólne ramy dla działalności opracowanych na poziomie całej firmy. atutami i słabościami konkurencyjnymi. strategia wzrostu Strategia przewidująca wzrost przedsiębiorstwa w jednym lub w kilku wymiarach. jakością zarządzania i podobnymi czynnikami. niezależna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na obszary nie powiązane z aktualną działalnością firmy.

. Celem jest wypracowanie przewagi konkurencyjnej.. . że menedżerowie powinni próbować dopasować strategię jednostki do0 podstawowych warunków panujących w jej otoczeniu25.. Wdrażanie przez strukturę ... Strategia marketingowa . .. Porter sugeruje... .. Strategia produkcyjna .... .. Strategia dotycząca zasobów ludzkich . Strategia badawczo-rozwojowa .. Wdrażanie przez przywództwo .5. która legła cyklu życia produktu.. Po wprowadzeniu nowego produktu zazwyczaj musi upłynąć jakiś czas. która będzie najlepiej służyła danej jednostce28. Na koniec produkt może wejść w fazę spadku. 7.. zanim ten produkt się przyjmie.. . Strategia finansowa .Model adaptacyjny Model adaptacyjny opiera się na przekonaniu. natomiast stwarza przydatny schemat. przywództwa pod względem kosztów albo koncentracji na niszy rynkowej... Zróżnicowanie. Strategia obrony. . 256 Jeszcze inny podstawowy poziom planowania strategicznego obejmuje opracowanie strategii funkcjonalnych... Strategia poszukiwacza. badawczo-rozwojową oraz strategię zasobów ludzkich. Strategia biernej reakcji.. Strategie funkcjonalne str. W szczególności model ten sugeruje. Następnie może on przeżywać okres szybkiego wzrostu... który menedżerowie mogą wykorzystywać przy budowie strategii. 259 .. że różne stopnie złożoności otoczenia i jego zmienności wymagają różnych form strategii. . produkcyjną. Wiele organizacji opracowuje strategię marketingową. przyjmując jedną z trzech strategii: zróżnicowania. W końcu jednak popyt nań słabnie i rynek danego produktu osiąga dojrzałość. Przywództwo pod względem kosztów. finansową. Wdrażanie strategii str. Cykl życia produktu Sam cykl życia produktu nie jest prawdziwą strategią. Koncentracja na niszy rynkowej.. Podstawową myśl. które – jak sądzi – nadają się do szerokiej gamy organizacji w różnych gałęziach27. że jednostka powinna szczegółowo analizować swoją branżę i następnie zdefiniować niszę konkurencyjną.... ... Strategie konkurencyjne Portera Michael Porter opisuje trzy konkurencyjne strategie. . Strategia analityka. Koncentrują się one na sposobie podejścia przez organizację do jej podstawowych działań funkcjonalnych. pokazano na rys..

zasobów ludzkich oraz strategia badawczo-rozwojowa. Na koniec atuty i słabości organizacji dopasowuje się do szans i zagrożeń tkwiących w otoczeniu. Wdrażanie przez technikę . Jego składowe obejmują zasięg. aby opracować ostateczną strategię. ogólne przywództwo pod względem kosztów oraz koncentrację na niszy rynkowej.. Rozróżnij strategię na poziomie przedsiębiorstwa. cięć i stabilizacji. jak i poziomy strategii. cykl życia produktu oraz dowolne dwie strategie funkcjonalne. Po pierwsze.. Model adaptacyjny sugeruje uzgodnienie strategii z warunkami otoczenia poprzez przyjęcie postawy (strategii) obrońcy. strategie konkurencyjne Portera. model adaptacyjny. przywództwa. Zarządzanie portfelem przedsiębiorstwa obejmuje określenie strategicznych jednostek operacyjnych i następnie ich klasyfikację przy użyciu macierzy lub selektora jednostek. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa odpowiada na pytanie o właściwe dziedziny działalności firmy... zasobów ludzkich oraz techniki. Pytania analityczne 5. 262 Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym i ciągłym procesem kierowniczym. wyróżniającą kompetencję i synergię. systemów informacyjno-kontrolnych. Omówić istotę zarządzania strategicznego.265 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. produkcyjna. jednostki i funkcjonalnym. Strategie konkurencyjne Portera obejmują zróżnicowanie. Wdrażanie przez zasoby ludzkie . Podsumowanie str. Pięć podstawowych strategii funkcjonalnych to strategia marketingowa.. 2. Wielkie strategie obejmują strategię wzrostu. Następnie przeprowadza się analizę otoczenia. dystrybucję zasobów. Pomyślne wdrożenie strategii zależy od struktury organizacji. poszukiwacza albo analityka. którego celem jest formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających nadrzędnemu priorytetowi zgodności organizacji z jej otoczeniem i osiągnięciu celów strategicznych. Odróżnij formułowanie strategii od jej wdrażania. Formułowanie strategii składa się z czterech ogólnych kroków. Są one zazwyczaj opracowywane dla każdej jednostki operacyjnej przedsiębiorstwa. Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej zajmuje się sposobami konkurowania w danej dziedzinie działania firmy.Wdrażanie przez systemy informacyjne i kontrolne . 263 . 3. opracowywane są cele strategiczne. że omówiłeś zarówno składowe. Przykłady i pytania str. Upewnij się. Czy organizacja może mieć wszystkie trzy? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. Co oznacza formułowanie strategii? Opisz realizację strategii.. Opisz krótko: portfel jednostek. finansowa. W jaki sposób organizacja może zapewnić wysoką jakość planowania strategicznego? Czy organizacja będzie w każdych warunkach gotowa podjąć planowanie strategiczne? Dlaczego tak lub dlaczego nie? . Konieczna jest również analiza samej organizacji.

kupując motor. Sigura. 1990. Pytania 1. Honda lokalizuje również zyski w przekonaniu. po dziesięciu latach sprzedawała auta zrobione w Ohio na rynku japońskim. niezawodny środek transportu. Czy powinna być scentralizowana i wytwarzać standardowy system wyrobów. w tym wahania kursów walutowych.. realizując swoją strategie lokalizacji. Honda osiąga ten cel. w Los Angeles utworzono American Honda Motor i można to uznać za pierwszy krok na drodze do „lokalizacji” Hondy.7 mld dol. by wszystkie strategie opracowane na różnych poziomach organizacji były wzajemnie zgodne? 7. Przykład międzynarodowy 5. 1. że „firma inwestująca za granicą musi się uważać za firmę miejscową i próbować łączyć swe losy na dobre i złe z krajem lokalizacji” (H.2. Od tego czasu doszły jeszcze inne czynniki przemawiające za taką strategią. Jak organizacja może zapewnić. Ltd. Odgrzewane zupki Cambella .. Strategia „lokalizacji” Hondy Mogą upłynąć jeszcze lata. Przykład 7. a swoją strategię nazywa „lokalizacją”. Pytania 1. jest już dość zaawansowana w drodze do uzyskania odpowiedzi na to pytanie.. zwiększając w produkcie udział wartości dodanej wytworzonej przez miejscowych robotników i wykorzystując miejscowych dostawców i części. Honda zbudowała swój pierwszy zakład produkcji samochodów w Stanach Zjednoczonych w 1982 r. Honda przewodzi w globalnej lokalizacji i po rynku amerykańskim zmierza tę samą strategię zastosować w Europie. Pierwszym elementem tej strategii lokalizacji jest więc lokalizacja produktu. Obecnie Honda uzyskuje ponad 60% dochodów ze sprzedaży na rynkach zagranicznych i wytwarza w 77 zakładach w 40 krajach. czy też powinna być raczej luźną konfederacją autonomicznych jednostek lokalnych? Honda Motor Co. Na jakie ryzyko może natrafić Honda. Honda inwestuje więc w Stanach Zjednoczonych zyski American Honda. 10. 3. s. wreszcie australijscy pasterze interesują się transportem raczej powolnym. podsycane przez nerwowych amerykańskich producentów samochodów. która wspiera zarówno wzrost firmy jak i kraju przyjmującego. natomiast w Azji Południowo-Wschodniej poszukiwany jest na ogół tani w eksploatacji. Aby sprostać tym różnym wymaganiom Honda przeznacza 5% swojego zysku brutto na badania i rozwój. w zakład w Ohio. że „lokalizacja” jest po prostu dobrą strategią gospodarczą. W 1959 r. zainwestowała np.6. zaprojektowano i zbudowano w całości w Stanach Zjednoczonych model Accord.1. nim pojawi się zgoda co do tego. a zwłaszcza ograniczenia importowe i ataki na firmy japońskie. Na długo przed pierwszym kryzysem naftowym Honda dostrzegła zainteresowanie niektórych konsumentów oszczędnym środkiem transportu. w jaki sposób korporacja globalna powinna ukształtować swą strukturę i jak powinna postępować. który mógłby być modyfikowany w celu dopasowania do lokalnych gustów. Jaki jest wpływ organizacji na jej strukturę? Dlaczego? Jaki wpływ może mieć strategia organizacji na typ przywództwa reprezentowanego przez wyższych menedżerów organizacji? Dlaczego? Ćwiczenia 8. 2. Na przykład amerykańscy motocykliści. poszukują przede wszystkim szybkości i mocy silnika.. Ta sam filozofia legła u podstaw lokalizacji produkcji. 78). 9. którego mogłaby uniknąć po prostu importując samochody wyprodukowane w Japonii do Stanów Zjednoczonych? . Honda twierdzi jednak. który stał się obiektem potężnej kampanii reklamowej. W 1991 r.

że osoba podejmująca decyzję musi uznać. i sposoby skutecznego nim zarządzania. Klasyczny model podejmowania decyzji Klasyczny model podejmowania decyzji jest podejściem normatywnym .2. Proces podejmowania decyzji obejmuje zatem rozpoznanie i zdefiniowanie istoty sytuacji decyzyjnej.. 272 Wielu menedżerów lubi o sobie myśleć jako o kimś. 266 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zdefiniować podejmowanie decyzji oraz omówić typy decyzji i warunki podejmowania decyzji. w . czy też wybrałbyś któryś na początek? 3. Podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka. Przykład wprowadzający .. Decyzje nie zaprogramowane. zysków... Proces decyzyjny jest jednak czymś więcej. a także typy decyzji i warunki. włącznie z zaletami i wadami grupowego decydowania. większość decyzji mieści się w jednej z dwóch kategorii: zaprogramowanych i niezaprogramowanych4. . sugerującym. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednego wariantu spośród pewnego ich zestawu. 266 str. bądź też do ogólnego procesu.. Decyzje zaprogramowane.... Typy decyzji Menedżerowie muszą podejmować wiele różnych typów decyzji.. kto podejmuje decyzje racjonalne. produktu i zarządzania) jednocześnie.. włącznie z etapami podejmowania decyzji. że ten element lokalizacji ma po prostu charakter zabiegu propagandowego. Definicja podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji może się odnosić to do konkretnego aktu. • Omówić grupowy proces podejmowania decyzji. . zidentyfikowanie alternatywnych możliwości.. czy próbowałbyś ruszyć z lokalizacją wszystkich czterech elementów (produkcji. .) Tak więc jako punkt wyjścia w zrozumieniu podejmowania decyzji musimy najpierw zbadać jego istotę.. mającego na celu ograniczenie zastrzeżeń pod adresem coraz większej obecności Hondy w Stanach Zjednoczonych? Rozdział 8 Podejmowanie Decyzji Kierowniczych Cele str. Czy dla Hondy lokalizacja zysków i ogólniej – pomoc krajowi lokaty ma sens ekonomiczny. w jakich te decyzje są podejmowane. i zidentyfikować zestaw realnych możliwości wyboru. Ogólnie rzecz biorąc jednak. .. Warunki podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji w warunkach pewności. • Omówić racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji str. Jeden z kroków w tym procesie może np. . wybór wariantu „najlepszego” i wprowadzenie go w życie2. że jakaś decyzja jest niezbędna. Gdybyś miał budować plan strategiczny dla Hondy. str.. • Opisać behawioralny charakter podejmowanych decyzji. 267 Istota podejmowania decyzji (. polegać na tym. czy też sądzisz może.

.. obserwować i ocenić rezultaty wybranego wariantu.. wyłożył swój towar na małym straganie na miejskim rynku. mimo wszystko może się ona okazać prawidłowa. Owe etapy racjonalnego podejmowania decyzji pomogą skoncentrować się na faktach i logice oraz uchronić się przed nieuzasadnionymi założeniami i pułapkami. skłonność do podejmowania ryzyka oraz etykę. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji str. nie zawsze im się to faktycznie udaje.” Taki był początek jednego z najlepszych i najbardziej szanowanych brytyjskich przedsiębiorstw handlu detalicznego.. Ocena wariantów. * W publikacji „elektronicznej” (internetowej). Spojrzenie globalne W 1984 r. który rzeczywiście chce podejść do decyzji racjonalnie i logicznie. a drugą śmiało wkracza w gwałtownie wzrastającą gospodarkę globalną przyszłości. Obserwacja i ocena wyników.. wszystko kosztuje pensa.. . gdy organizacje próbują decydować logicznie. Według Kepner-Tregoe. Tablica 8.. Po upływie stulecia roczne obroty firmy Marks & Spencer osiągają 10 mld dol.. nie jesteśmy praktycznie ograniczeni „objętością” publikacji. ocenić każdy z nich z punktu widzenia wykonalności.. Dla zainteresowanych „szczegółami” możemy tematy .jaki sposób menedżer powinien podjąć decyzję. byłoby więcej udanych decyzji. Obawiając się o swój kiepski angielski. wdrożyć wybrany wariant. kiedy decyzję podejmuje się bez specjalnego odwoływania się do logiki.. wywiesił tabliczkę z napisem: „Nie pytaj o cenę. powinien próbować przejść kroki opisane w tablicy 8.. .1. Etapy procesu racjonalnego podejmowania decyzji . amerykańskie firmy w mniej w mniej niż 20% przypadków używają racjonalnych technik podejmowania decyzji16. zidentyfikować właściwe warianty. Na przykład menedżerowie w Coca-Coli postanowili zmienić formułę Coce po czterech latach szerokich badań marketingowych. Wybór wariantu. . . Identyfikowanie alternatywnych wariantów.. Etapy racjonalnego podejmowania decyzji Menedżer.. Model administracyjny lepiej odzwierciedla te subiektywne względy. wystarczalności i konsekwencji. Michael Marks.* Natomiast czasami. Wdrażanie wybranego wariantu. 279 Gdyby do wszystkich decyzji podchodzić tak logicznie.. . Jednakże decyzje są często podejmowane z niewielkim uznaniem dla logiki i racjonalności. analiz gustów i racjonalnych rozważań – a jednak ich decyzja była zła. iż podejmowane przezeń decyzje zawsze leżą w interesie organizacji. Rozeznanie i zdefiniowanie sytuacji decyzyjnej. Główną składową działania tych sił jest behawioralny aspekt podejmowania decyzji17. Firma jedną nogą mocno stoi na gruncie brytyjskiej przeszłości. wędrowny handlarz i emigrant z Polski.. jak to opisano w poprzedniej części rozdziału. . Nawet wtedy... przyjmuje również. Inne aspekty behawioralne obejmują czynniki polityczne. intuicję i narastanie zaangażowania. • etapy racjonalnego podejmowania decyzji Rozpoznać i zdefiniować sytuację decyzyjną. firmy konsultingowej z siedzibą w Princeton. Zakłada logiczną i racjonalną naturę menedżera. wybrać wariant najlepszy.1.

Punktem wyjścia wnioskowania logicznego i racjonalnego są uznane fakty. Nic więc dziwnego. że menedżerowie: 1) dysponują niepełną i niedoskonałą informacją. Podsumowując można powiedzieć. Przypadek „Coca-Coli” aż „się prosi do przykładowej konkretyzacji”: . o dużym ciężarze gatunkowym dla jakości zarządzania i podejmowania decyzji. nie do końca rozpoznane w ekonomii (ekonomice).jakie wnioski wyciągnięto na przyszłość? Na marginesie „logiki” i „racjonalności”. nawet nie z formalnej niekompetencji. z reguły znanych konkretnie tylko „wtajemniczonym”). Który jest bardziej poprawny? Właściwie wszystkie mogą być wykorzystane do lepszego zrozumienia mechanizmu podejmowania decyzji kierowniczych.rozwijać. Zamiast dyskutować. Model administracyjny może być wykorzystany przez menedżerów w celu dopracowania się lepszego zrozumienia ich wewnętrznych skłonności myślowych i ograniczeń. do dalszych poziomów konkretnego rozwinięcia danego „przypadku” (tematu). 8. . z pożytkiem dla ogółu? Anonimus Model administracyjny Jednym z pierwszych. traktując je jako metody „uniwersalne i ostateczne”. Później został wyróżniony nagrodą Nobla w ekonomii. sprawy są bardziej złożone) zniekształceń. którzy zauważyli. że intuicja dość często wygrywa z taką „logiką i racjonalnością”. był Herbert A.dlaczego decyzja była zła (o ile faktycznie była zła)? . Do tego jeszcze dochodzą świadomie uproszczone modele (dla łatwiejszego zrozumienia zasad). rachunkowości i statystyce (abstrahując od zniekształceń celowych. że model klasyczny i administracyjny przedstawiają zupełnie odmienny obraz procesu podejmowania decyzji.Simon18.na czym to polegało? .4. W ekonomii i zarządzaniu aż się „roi” od takich „faktów”. jego podejście do procesu podejmowania decyzji. Jak pokazano na rys. 3) są skłonni zadawalać się przy podejmowaniu decyzji pierwszym dopuszczalnym rozwiązaniem. opisuje faktyczny sposób ich podejmowania. w jaki sposób menedżerowie mogą przynajmniej próbować podchodzić do swoich decyzji w sposób bardziej racjonalny i logiczny. w formie „drzewa”. w modelu zakłada się. W następnych fragmentach opisujemy dokładniej inne czynniki behawioralne wpływające na decyzje. nie do końca są pełne. odsyłając. nie do końca są jednakowo interpretowane. że decyzje nie zawsze są podejmowane zgodnie z zasadami racjonalności i logiki.co na tym zaważyło? . Jak to „odkręcić”. gdyby nie „drobiazg”: uznane fakty bardzo często nie do końca są prawdziwe.czy można było uniknąć złej decyzji? . jak należy podejmować decyzje. 2) są ograniczeni w swojej racjonalności. Model klasyczny ma charakter normatywny: wyjaśnia. o czym się później zapomina. Całość „faktów niekoniecznie prawdziwych” uzupełniają przeróżne systemowe zniekształcenia. zwane dziś modelem administracyjnym. Na moich stronach jest już sporo zarysowanych takich masowych. systemowych (nie ze złej woli. kogo to interesuje. Wszystko byłoby „pięknie”.

Siły polityczne w podejmowaniu decyzji Czynniki polityczne są kolejnym ważnym elementem składającym się na behawioralny charakter podejmowania decyzji.) Grupy nominalne. zespołami zadaniowymi lub zespołami roboczymi.. Tylko nominalnie jednak są grupą – nie ma tu możliwości swobodniej dyskusji jak w grupie interaktywnej.) Po wyliczeniu wszystkich wariantów ma miejsce bardziej otwarta dyskusja. w której uczestnicy grupy nie kontaktują się ze sobą.. Zaklada ona zwrócenie się do grupy niezależnych od siebie ekspertów o opinię. Jedną z korzyści grupowego podejmowania decyzji jest po prostu to.. . W tym miejscu warto wspomnieć o szczególnie ważnym dla podejmowania decyzji elemencie polityki.. . 286 W coraz większej liczbie współczesnych organizacji ważne decyzje są podejmowane nie przez jednostki. Koalicja Nieformalny sojusz jednostek lub grup powołany dla osiągnięcia wspólnego celu. Etyka a podejmowanie decyzji Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach str. (. Narastanie zaangażowania. Formy grupowego podejmowania decyzji Najbardziej rozpowszechnionymi metodami grupowego podejmowania decyzji są grupy interaktywne. wyrażoną w ich własnym imieniu.. regularne grupy robocze albo stałe komitety. Takimi już istniejącymi grupami mogą być wydziały funkcyjne..) Korzyści grupowego podejmowania decyzji Zalety i wady grupowego podejmowania decyzji w porównaniu z indywidualnym podsumowano w tablicy 8. tj. (. .. że w grupie nagromadzona jest większa ilość informacji – zgodnie ze starym ... . są intuicja i narastanie zaangażowania w wybranym kierunku działania. ...2. Potem następuje powiązanie i „uśrednienie” otrzymanych poglądów. grupy delfickie oraz grupy nominalne.. Skłonność do podejmowania ryzyka a podejmowanie decyzji . które wykraczają poza logikę i racjonalność. Grupa interaktywna jest najbardziej rozpowszechnioną formą grupowego podejmowania decyzji... członkowie grupy nominalnej spotykają się. koalicjach. (. lecz przez grupy. Nowo powołane grupy robocze mogą być komitetami ad hoc.. Grupa delficka jest wykorzystywana czasami do uzgodnienia wspólnej opinii ekspertów. Intuicja. przy czym podjęcie decyzji zleca się już istniejącej lub nowo powołanej grupie. Polityka organizacji zostanie omówiona w rozdziale 15. Grupy interaktywne.) Grupy delfickie. Metoda ta została opracowana przez Rand Corp.. (.. Grupy nominalne są najczęściej wykorzystywane do opracowania twórczych i innowacyjnych i innowacyjnych rozwiązań i pomysłów. Intuicja i narastanie zaangażowania Dwoma kolejnymi procesami behawioralnymi wpływającymi na podejmowanie decyzji... W przeciwieństwie do metody delfickiej..

Model ten zakłada. Ważną rolę odgrywa również działalność polityczna koalicji. zidentyfikowanie alternatywnych wariantów. gdy dążenie grupy do konsensusu i spójności przeważa nad dążeniem do osiągnięcia możliwie najlepszej decyzji. Decyzje mogą być podejmowane w warunkach pewności. by członkowie grupy zaprezentowali różne stanowiska. Przede wszystkim muszą oni być świadomi zalet i wad tego rozwiązania. 3) ocena wariantów. Po ustaleniu wstępnej decyzji grupa powinna odbyć jeszcze jedno spotkanie. że menedżerowie wyposażeni są pełną informację i że postępują racjonalnie.powiedzeniem: co dwie głowy. Po to. Model administracyjny uznaje również koncepcję ograniczonej odpowiedzialności i zadawalania się pierwszym wystarczającym rozwiązaniem. Zarządzanie procesami grupowego podejmowania decyzji Menedżerowie w rozmaity sposób mogą się przyczynić do wzrostu skuteczności grupowego podejmowania decyzji. Wady grupowego podejmowania decyzji Być może największym mankamentem grupowego podejmowania decyzji jest czasochłonność i – co za tym idzie – konieczność poniesienia wyższych kosztów. że menedżerom może zabraknąć pełnej informacji i że nie zawsze będą się oni zachowywać racjonalnie. a także ich skłonność do coraz większego przywiązywania się do przyjętego kierunku działania.. Podsumowanie str. ryzyka i niepewności. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji opierają się na modelu administracyjnym. Decyzje grupowe mogą również stanowić niepożądany kompromis30. intuicja menedżerów. 5) wdrożenie wybranego rozwiązania i 6) śledzenie i ocena skuteczności wdrożonego rozwiązania. jednakże największe znaczenie mają dla procesu planowania. Sytuacja taka powstaje. Decyzje występują powszechnie w dwóch typach: decyzji zaprogramowanych i nie zaprogramowanych. Proces podejmowania decyzji obejmuje rozpoznanie i zdefiniowanie charakteru sytuacji decyzyjnej. Myślenie grupowe. Aby zapobiec pojawieniu się myślenia grupowego. przywódca nie powinien zbyt wcześnie ujawnić własnego poglądu. Przynajmniej jednemu członkowi grupy należy powierzyć rolę advocatus diaboli. na którym każdy członek grupy. Innym ważnym aspektem behawioralnym podejmowania decyzji jest .. wybór rozwiązania "najlepszego" i w końcu jego praktyczne zastosowanie. 2) zdefiniowanie alternatywnych rozwiązań. 291 Decyzje są integralną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. Model ten zakłada. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednej możliwości spośród ich zestawu. każdy członek grupy powinien krytycznie ocenić wszystkie możliwe rozwiązania. który tego zapragnie. . będzie miał możliwość ponownego wyrażenia swojej opinii. Głównymi krokami w racjonalnym podejmowaniu decyzji są: 1) rozpoznanie i zdefiniowanie sytuacji. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji opiera się na modelu klasycznym. 4) wybór najlepszego rozwiązania. to nie jedna.

7.. 10. ale i mankamenty w porównaniu z decyzjami indywidualnymi.2. 291 . • Zidentyfikować i opisać rozpowszechnione narzędzia podejmowania decyzji wykorzystywane w organizacjach. .. • Zidentyfikować i przedyskutować używane przez menedżerów techniki planistyczne. 2. 2. metodę delficką oraz grupy nominalne. 295 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać podstawowe typy prognozowania stosowane przez większość organizacji. • Omówić silne i słabe strony ilościowych narzędzi planowania i podejmowania decyzji. 295 Dayton-Hudson Corp.294 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.. Ponadto także etyka wpływa na sposób podejmowania decyzji kierowniczych. . . Ćwiczenia 8. 4. 6.. Pytania 1. Przykład wprowadzający str.. Przykład międzynarodowy 8. Pytania analityczne 5. 3.1. grupowe podejmowanie decyzji ma pewne zalety. Rozdział 9 Narzędzia Zarządzania Służące Do Planowania I Podejmowania Decyzji Cele str. Pytania 1. 2.skłonność do podejmowania ryzyka. Sprzedaż zabawek dla Japonii . 3. Przykłady i pytania str. jest jednym z największych detalistów w Stanach Zjednoczonych. Przykład 8. 9. 3. W celu zwiększenia skuteczności podejmowania decyzji menedżerowie często wykorzystują grupy interaktywne. Ogólnie rzecz biorąc..

. . raczej przeważnie źle (chyba.... Najpierw opiszemy prognozowanie. znajomość przyszłego kształtowania się sprzedaży ma doniosłe znaczenie. Na ich usprawiedliwienie można dużo powiedzieć. 296 Aby planować. że nie wymaga znajomości.Jedną z najbardziej zyskownych jednostek należących do Dayton-Hudson jest Target. . że działalność jest tak prosta. Uwagi W działalności praktycznej celowe jest podejście konkretyzacyjne. Po pierwsze.. przechodzą systematyczny ciąg kroków.. a potem omówimy kilka innych technik planistycznych. Podczas gdy Wal-Mart. z przyczyn naturalnych. uwzględniając takie czynniki jak liczba klientów i ich średni wiek oraz dochód. planiści nie mogą po prostu patrzeć w szklaną kulę. jeden z głównych konkurentów Target. poczynając od tego. prognozowanie sprzedaży zajmuje się przewidywaniami przyszłej wielkości sprzedaży.. sieć sklepów sprzedaży półhurtowej. Prognozowanie str.. chyba . nie zdają sobie sprawy. Prognozowanie sprzedaży i dochodów Jak sugeruje sam termin. Ponieważ do finansowania zarówno bieżącej. o czym zazwyczaj. które mogą być wykorzystywane przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji2.. Praktycy.. Zawsze gdy dyrektorzy rozważają otwarcie nowego sklepu. to bywa bardzo różnie.. jak i przyszłej działalności operacyjnej niezbędne są zasoby pieniężne (uzyskiwane głównie ze sprzedaży). liczbę zatrudnionych osób oraz wielkość magazynu. Przyjmując te liczby menedżerowie Target wykorzystują następnie inny zestaw procedur do oceny różnych lokalizacji na potencjalnym rynku. W odróżnieniu jednak od starodawnych wróżbitów.). Następnie zaprezentujemy inne instrumenty odnoszące się bardziej do podejmowania decyzji. opłaty komunalne i stawki podatkowe. Po podjęciu decyzji o rozmiarach sklepu menedżerowie określają niezbędną liczbę stanowisk kasowych. ale już z tą znajomością istotnych. uwzględniając takie zmienne jak odległość od głównych tras przelotowych. ich przybliżoną przepustowość. Każdy z tych czynników jest wyliczony za pomocą różnych procedur statystycznych. menedżerowie muszą przyjmować założenia dotyczące przyszłych wypadków. W rozdziale niniejszym omawiamy podstawowe narzędzia i techniki. Muszą opracować prognozy prawdopodobnych przyszłych warunków. że z jednej strony jest to temat trudny. które uwzględniają koszty ponoszone przez organizację. niezwykle ważne narzędzie. rozwija się szybko.. Po ustaleniu lokalizacji menedżerowie wykorzystują jeszcze inne modele matematyczne do określenia optymalnych rozmiarów nowego sklepu. Prognozowanie jest procesem opracowywania założeń lub przesłanek dotyczących przyszłości. popyt klientów i podobne czynniki1. które mają zapewnić przedsięwzięciu maksimum szans powodzenia. • prognozowanie sprzedaży .. Starannie oceniają również konkurencję. ekspansja Target jest powolna i metodyczna.. wiedzący „źle”. Zamkniemy nasze rozważania oceną silnych i słabych stron różnych narzędzi i technik.. • prognozowanie dochodu . które mogą być wykorzystane przez menedżerów do podniesienia skuteczności i sprawności planowania i podejmowania decyzji. Przy wykorzystaniu skomplikowanych modeli prognostycznych. z interdyscyplinarną znajomością istotnych szczegółów w ich wzajemnym powiązaniu. samo podejście konkretyzacyjne muszą stosować. starannie analizują rozmiary potencjalnego rynku.

. i utknąłem w jego rozwinięciu. choć inaczej. menedżerowie wykorzystują kilka różnych technik. niż nawet najbardziej zmatematyzowane ogólnoteoretyczne rozważania. a przykład wyjściowy daje „ogólnoteoretyczna teoria”. kwotę sprzedaży czy pewien poziom produkcji) przy pewnym zestawie warunków ograniczających (takich jak ograniczony budżet na reklamę lub ograniczone możliwości produkcyjne). z szeregu przyczyn.. analiza punktu krytycznego i symulacje. Tablica 9. inne próbują prognozować przyszłą politykę fiskalną rządu i różne regulacje... Inne typy prognozowania Dla wielu organizacji równie ważne są także inne typy prognozowania. Analiza szeregów czasowych. Niektóre organizacje podejmują prognozy ludnościowe i dotyczące rozmiarów rynku.. Inne techniki planistyczne str. . które mogą być wprowadzone przez rząd w okresie objętym prognozą.. że „z dawien dawna” niemal wszyscy go sobie lekceważą.nawet trudniejszy. .. Jej stosowanie ma uzasadnienie wówczas. Anonimus Prognozowanie rozwoju techniki Prognozowanie rozwoju techniki koncentruje się na przewidywaniu.. Prognozy gospodarcze rysują przyszłe warunki ogólnoekonomiczne. Inne narzędzia i techniki pomocne w realizacji różnorodnych zadań planistycznych to programowanie liniowe. Prognozy zasobów określają przyszłe zapotrzebowanie organizacji na zasoby ludzkie. . o jakich wspomniano. .. Dwiema rozpowszechnionym technikami ilościowymi są analiza szeregów czasowych oraz modelowanie przyczynowe.. „Przykładowy konkretny przykład” trochę już zamarkowałem na swojej stronie „mleczarstwo”. 305 Oczywiście. planowanie to coś więcej niż zwykłe prognozowanie. poczynając od niedostatków własnej wiedzy.. jakie technologie mogą się pojawić w przyszłości i kiedy będą się one nadawać do realizacji z ekonomicznego punktu widzenia. gdy trzeba osiągnąć jakiś cel (np. a z drugiej.1. Jest to procedura obliczania optymalnej kombinacji zasobów i czynności11. . Właściwie niemal każda składowa otoczenia organizacji może być odpowiednim terenem prognozowania. Jakościowe techniki prognostyczne. Techniki prognostyczne Do sporządzania różnorodnych prognoz.. surowcowe i inne oraz ich dostępność. Programowanie liniowe Programowanie liniowe jest jednym z najszerzej wykorzystywanych ilościowych narzędzi planowania10. . Podsumowanie prognostycznych technik modelowania przyczynowego . Modelowanie przyczynowe.

314 Menedżerowie wykorzystują również szereg narzędzi.. Macierz wypłat . a złożoność symulacji prawie zawsze wymaga użycia komputera. Zidentyfikować w ramach sieci najdłuższą ścieżkę. jednakże symulacja jest bardziej przydatna w sytuacjach złożonych. Użyć sieci do kontroli projektu. 2. którymi zajmuje się programowanie liniowe. PERT PERT (skrót od Program Evaluation and Review Technique) wykorzystuje sieć do planowania projektów obejmujących liczne działania i ich powiązania. dysponujących wymaganymi zasobami16. Następnie był on w najrozmaitszy sposób wykorzystywany przez wielkie firmy. Problemy symulacji są pod pewnymi względami podobne do tych. Analiza punktu krytycznego jest natomiast procedurą opisową. ponieważ zaleca optymalne rozwiązanie problemu. albowiem po prostu opisuje relacje pomiędzy zmiennymi. Narzędzia podejmowania decyzji str. Można jej użyć do analizy wpływu na zyski różnych kombinacji cen i produkcji albo też różnych rozmiarów produkcji13. w którym dochody zaczynają pokrywać związane z nimi koszty. Wyliczyć czas niezbędny do wystąpienia każdego zdarzenia i od przejścia od jednego zdarzenia do następnego. Do powszechnie wykorzystywanych narzędzi należą macierze wypłat i drzewa decyzji. Procedura PERT obejmuje 6 podstawowych kroków: 1. Analizę punktu krytycznego możemy zdefiniować jako procedurę identyfikacji punktu. które wywierają wpływ na cały projekt. Opracować sieć ukazującą relacje pomiędzy działaniami i zdarzeniami. Jego zastosowaniu przypisuje się skrócenie o dwa lata pracy nad projektem17.. że menedżer marketingu. Zidentyfikować działania.. Opracowanie skomplikowanych modeli symulacyjnych może wymagać doświadczenia zewnętrznych specjalistów lub konsultantów. . podejmowanie decyzji pozostawia menedżerowi. 5. w którym można manipulować w celu wykrycia sposobu jego działania (słowo symulować oznacza powielać lub przedstawiać). Udoskonalić sieć. Symulacja Symulacja organizacyjna jest modelem sytuacji z prawdziwego życia. Załóżmy. i zdarzenia. . 6... które będą oznaczać ich zakończenie. Celem PERT jest ukazanie krytycznych odcinków czasu. 4. która prowadzi do realizacji projektu. 3.. Opracowany został przez amerykańską marynarkę wojenną w celu koordynacji działań 3 000 wykonawców opracowujących projekt nuklearnej łodzi podwodnej Polaris. Jest ona nazywana ścieżką krytyczną. Z tych powodów symulacja najprawdopodobniej będzie wykorzystywana jako technika planowania w dużych organizacjach. jakie mogą być wykonane.Analiza punktu krytycznego Programowanie liniowe jest nazywane procedurą normatywną. odznaczających się rozmaitymi ograniczeniami i możliwościami. które związane są bardziej z podejmowaniem decyzji niż z planowaniem.

Użycie tych narzędzi i technik może być ponadto dość kosztowne. . gdy trzeba kolejno podjąć szereg decyzji.... . .. że . . albowiem ważne ich elementy są nieuchwytne lub nie poddają się kwantyfikacji. Słabości i problemy Jedną ze słabości narzędzi planowania i podejmowania decyzji omawianych w niniejszym rozdziale jest to. poza macierzami wypłat i drzewami decyzyjnymi. Mimo że eksplozja komputerów zwiększyła dostępność narzędzi ilościowych.Macierz wypłat określa prawdopodobną wartość różnych wariantów decyzji zależną od różnych możliwych wyników związanych z każdym z nich18. jest zwykła. Model dystrybucji. jeśli w konkretnych sprawach pominie się istotne elementy. Takim ważnym czynnikiem decyzji kierowniczych jest np. Drzewo decyzyjne Drzewa decyzyjne przypominają macierze wypłat w tym sensie. . że nie zawsze dokładnie odzwierciedlają one rzeczywistość. zadowolenie i morale pracownika. wiele innych metod ilościowych20.. . opisane tu narzędzia planistyczne mają zarówno mocne strony jak i słabości. Wiele problemów nie nadaje się do analizy ilościowej. Inne narzędzia podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji ułatwia. Do rozwiązania chyba większości „słabych stron”. Uwagi Wg mnie.. Wreszcie mogą się pojawić problemy. gdy menedżerowie są zmuszeni polegać na specjalistach wykorzystujących skomplikowane modele. Teoria gier. rzeczywistość zawsze jest w jakiś sposób uproszczona. że zwiększają zdolności menedżera do oceny alternatywnych wariantów.. Problemu nie rozwiążą nawet najpotężniejsze komputery i najbardziej wyrafinowane modele matematyczne. wykorzystując oczekiwane wartości. Nadają się one jednak najlepiej wtedy.. . niedostateczna znajomość konkretnych zagadnień w ich kompleksowym interdyscyplinarnym powiązaniu. najpowszechniejszą i najbardziej szkodliwą słabością narzędzi planowania i podejmowania decyzji.. a wiele opisywanych technik nie znajduje jeszcze powszechnego zastosowania. Modele zapasów.. Model kolejki. Problem rozbija się przeważnie o to. wspomaganej komputerami o dużej mocy. pewne wydatki zawsze trzeba ponosić. Eksperci „wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych” powinni współpracować z praktykami znającymi wystarczająco dobrze całokształt danego zagadnienia. Silne i słabe strony narzędzi planistycznych str.. Eksperci wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych mogą nie zrozumieć lub nie doceniać innych aspektów zarządzania. 321 Podobnie jak w przypadku innych problemów zarządzania. Nawet przy najbardziej skomplikowanej technice.. Sztuczna inteligencja. po prostu trzeba przede wszystkim innego podejścia w myśleniu... Na przykład tylko wielkie firmy mogą sobie pozwolić na opracowanie własnych modeli ekonometrycznych.

Jedną z szeroko stosowanych metod jest prognozowanie. Podsumowanie str. eksplozja komputerów gwałtownie zwiększa dostępność skomplikowanych technik planistycznych. jeśli się nie rozumie całości. teoria gier i sztuczna inteligencja. Do innych popularnych narzędzi i technik decyzyjnych należą modele zapasów. Podobnie jak stolarz używa w pewnych sytuacjach piły ręcznej. kiedy którą technikę można i należy stosować. z kolei napotyka na bariery konkurencji. Zwłaszcza w sytuacjach poddających się kwantyfikacji umożliwiają one wykorzystanie złożonych procesów matematycznych w planowaniu i podejmowaniu decyzji. modele kolejek. w innych zaś nie. menedżer musi zauważyć. Ważnymi ilościowymi technikami prognozowania są: analiza szeregów czasowych i modelowanie przyczynowe. Kluczem do sukcesu jest wiedza o tym.zarządzający znają zwykle całokształt zagadnienia – ale tylko ogólnikowo i niekoniecznie trafnie. Wreszcie. a nie celem samym w sobie. natomiast specjaliści-praktycy zazwyczaj orientują się (też nie zawsze dobrze) tylko w jakimś wąskim wycinku. (.. Menedżerowie korzystają też w różnych okolicznościach z innych narzędzi i technik planistycznych. W podejmowaniu decyzji przydają się inne narzędzia i techniki. Na przykład budowa macierzy wypłat pomaga menedżerowi lepiej ocenić oczekiwaną wartość różnych wariantów. Z każdym z tych narzędzi. Właściwie zaprojektowane modele i formuły pomagają podejmującym decyzje w racjonalnym myśleniu. Wreszcie metoda PERT pomaga planować czas niezbędny do realizacji projektu. modele dystrybucji.. z każdą techniką oraz ich wykorzystywaniem przez menedżera wiążą się rozmaite atuty i słabości. Należy przy tym pamiętać o podstawowej sprawie: narzędzia i techniki planistyczne są środkiem do celu. Poza tym występuje naturalna tendencja do „biurokratyzowania”. a także umiejętność odczytywania wyników i ich zastosowania w praktyce. 323 Menedżerowie wykorzystują rozmaite narzędzia i techniki przy opracowywaniu planów i podejmowaniu decyzji. . symulacje pomagają modelować rzeczywistość. Cechą wyróżniającą dobrego menedżera jest umiejętność dostrzegania tej różnicy. że dany model może być w pewnych sytuacjach użyteczny. analiza punktu krytycznego pomaga zidentyfikować wielkość sprzedaży produktów czy usług pozwalającą na pokrycie kosztów. Programowanie liniowe pomaga zoptymalizować zasoby i czynności. gdyż wymagają one odmiennego podejścia. Rozszerzeniu oczekiwanych wartości na wiele decyzji służy drzewo decyzyjne.) Tak więc racjonalne narzędzia i techniki planistyczne zmuszają menedżera do wzniesienia się ponad osobiste uprzedzenia i predyspozycje. szeroko wykorzystuje się również techniki jakościowe. Praca zespołowa. w znacznie szerszych układach niż kiedykolwiek przedtem. w innych zaś elektrycznej. Anonimus Mocne strony i korzyści Narzędzia planistyczne i decyzyjne dają jednak również wiele korzyści.

..... Ross Perot. 4......326 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.... • Omówić podstawowe działania koordynacyjne podejmowane przez organizacje.... Wprowadził również ścisłe instrukcje dotyczące sposobu ubierania się. 7. Część IV PROCES ORGANIZOWANIA Rozdział 10 Elementy Struktury Organizacyjnej Cele str.............. 10.... ... • Omówić przesłanki i najbardziej rozpowszechnione podstawy grupowania stanowisk pracy w wydziały... 328 H. 2..... Od początku Perot kierował EDS żelazną ręką: swoim menedżerom pozostawiał niewiele swobody i autonomii w podejmowaniu decyzji bez uprzedniego konsultowania się z nim.... 2... • Opisać podstawowe elementy ustalania stosunków służbowej podległości....... Pytania analityczne 5...... który w 1962 r.......... 3. Przykład wprowadzający str... 3... (w skrócie EDS)....2. • Opisać podstawowe sposoby zróżnicowania stanowisk w ramach organizacji. EDS rozwijała się bardzo pomyślnie i wkrótce doszła do wielomiliardowych obrotów.. • Opisać alternatywne podejścia do projektowania stanowisk pracy...Przykłady i pytania str....... Przykład międzynarodowy 9... Pytania 1.1.. 324 .. założył Electronic Data System Inc...... 3. . Przykład 9. 328 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zidentyfikować podstawowe elementy struktury organizacyjnej. opuścił IBM.. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ....... • Omówić rozmieszczenie uprawnień decyzyjnych w organizacjach....... Pytania 1.... Ćwiczenia 8.... Zatrudniał dobrych ....... Podstawową usługą świadczoną przez firmę były zlecone przez inne firmy prace komputerowe... .. 6..... 9.. 2...

W części III opisaliśmy planowanie.) Specjalizacja stanowisk pracy str. Kontrakt przewidywał przejęcie przez EDS operacji komputerowych GM. Poza tym zliberalizował wymagania dotyczące ubioru menedżerów. Przy konstruowaniu organizacji menedżerowie mogą wykorzystać sześć podstawowych działań konstrukcyjnych: projektowanie stanowisk pracy. co należy robić. W dalszych fragmentach badamy podstawowe elementy konstrukcyjne wykorzystywane przez menedżerów do budowy organizacji.. firma EDS została zakupiona przez General Motors Corp. Jego pierwszym ważnym zadaniem była pełna integracja EDS ze strukturą organizacyjną GM. Jednocześnie Perot chciał współdecydować o sposobie kierowania GM. przedmiot części IV. jak to robić.. Alberthala opłaciły się sowicie: od momentu odejścia Perota roczne dochody EDS wzrosły o ponad 25%. Organizowanie. Po dwóch latach nieustannego konfliktu GM wykupił udziały Perota w EDS. Elementy konstrukcyjne organizacji str. 331 . a Perot wszedł do zarządu GM. rozdzielanie uprawnień decyzyjnych pomiędzy poszczególne stanowiska. hojnie ich wynagradzał.ludzi..) Korzyści i ograniczenia specjalizacji str. jak i Les Alberthal musieli podjąć decyzję. Les Alberthal. i wszystko przemawia za tym. decydowanie o tym. Jest on pierwszym z czterech rozdziałów poświęconych organizowaniu – drugiej podstawowej funkcji kierowniczej zidentyfikowanej w rozdziale 1. grupowanie stanowisk pracy. w jaki sposób możliwie najlepiej pogrupować działania i zasoby organizacji. często krytykował strategię firmy i podejście do prowadzenia interesów. skupia się na odpowiedzi na pytanie. Perot postanowił większą ich część zarezerwować dla siebie. co okazało się zadaniem znacznie trudniejszym. (. oczekując od nich w zamian poświecenia i lojalności. Następca Perota. wiele wysiłku włożył w zaskarbienie sobie (a nie wymuszenie) lojalności pracowników EDS. Zaczynamy nasze rozważania od omówienia pojęcia struktury organizacyjnej. przed jakimi stają menedżerowie decydujący o strukturze organizacyjnej firmy. a ten opuścił firmę. Alberthal zaczął również szerzej delegować uprawnienia decyzyjne. W 1984 r. jest to tylko jeden z wielu problemów. koordynację czynności pomiędzy stanowiskami oraz zróżnicowanie stanowisk pracy. którą musi podjąć każdy dyrektor naczelny: jaką część uprawnień decyzyjnych zachować dla siebie. 330 Pierwszym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest projektowanie stanowisk pracy. Projektowanie stanowisk pracy str. 329 Organizowanie to decydowanie o tym. że robi to bardzo sprawnie.. które mogą być kontrolowane przez menedżerów. ustalanie hierarchicznej zależności (stosunków służbowej podległości) pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. a jaką powierzyć innym. (. niżby się można było spodziewać. niż to robił Perot. 331 Specjalizacja stanowisk pracy wyrosła z koncepcji podziału pracy. szybko zabrał się do przekształcania organizacji. Zarówno Ross Perot. W niniejszym rozdziale omawiamy wiele kluczowych elementów struktury organizacji. Alberthal natomiast zdecydował przekazać znaczną ich część swoim menedżerom. tj. Firma uzyskała również pełną kontrolę nad operacjami komputerowymi GM. Dodatkowym efektem był ogromny spadek rozmiarów fluktuacji personelu w EDS1. Niezależnie od rezultatu tego wyboru..

336 Drugim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest grupowanie stanowisk organizacyjnych według pewnego logicznego układu. (. Uzasadnienie grupowania str. (. Po czwarte. Czy . Załóżmy np. 337 Na rys. że Apex wykorzystuje w procesie grupowania wszystkie cztery najbardziej rozpowszechnione kryteria: produkt. Do alternatywnych podejść należy rotacja pracowników między stanowiskami. że właścicielmenedżer drobnego przedsiębiorstwa właśnie przyjął dwóch nowych pracowników: jednego. podejście oparte na cechach pracy oraz zespoły robocze. 10. a drugiego do spraw produkcji. które pozwoliłyby na lepsze wzajemne zrównoważenie wymagań organizacji w zakresie sprawności i wydajności oraz indywidualnych potrzeb twórczości i autonomii. która wytwarza i sprzedaje komputery i oprogramowanie. Jednocześnie zaś specjalizacja może mieć również ujemne skutki. im węziej określimy zadania pracownika na danym stanowisku. menedżerowie poszukiwali innych podejść do projektowania stanowisk pracy.. Przedmiotem głównej krytyki jest wpływ wykonywania wysoce wyspecjalizowanej pracy na znużenie i niezadowolenie pracownika. Po drugie.) Ustalanie relacji podporządkowania str. 341 Dalszym elementem konstrukcyjnym organizacji jest ustalanie stosunków podporządkowania pomiędzy różnymi stanowiskami. który będzie zajmował się marketingiem. skraca się czas przechodzenia od jednego zadania do drugiego. Po ustaleniu podstawowych przyczyn grupowania stanowisk pracy wskażemy pewne wspólne podstawy tworzenia działów i wydziałów. menedżer może stosunkowo niewielkim kosztem przyuczyć następnego kandydata..) Grupowanie stanowisk pracy str. 332 By przeciwdziałać negatywnym skutkom specjalizacji. robotnik wykonujący wąskie. tym łatwiej można opracować wyspecjalizowany sprzęt. funkcję.. W konsekwencji tworzone są nowe stanowiska kierownicze. Schemat pokazuje. których zadaniem jest nadzór nad pracą innych. (. wiele organizacji rozszerzyło podstawowe elementy specjalizacji na pracowników kierowniczych i fachowych5. w razie nieobecności lub odejścia z pracy pracownika wykonującego wysoce wyspecjalizowaną pracę.Specjalizacja przynosi organizacji cztery korzyści4.2. Po pierwsze. którym będzie się on posługiwał. Po trzecie.) Alternatywy dla specjalizacji str. przedstawiono część schematu organizacyjnego Apex Computers. Choć mówiąc o specjalizacji myślimy na ogół w kategoriach stanowisk wykonawczych. rozszerzenie stanowisk pracy. 336 W małych organizacjach właściciel-menedżer może osobiście nadzorować zatrudnionych pracowników.... hipotetycznej firmy.. W miarę jednak wzrostu organizacji taki osobisty nadzór staje siew coraz trudniejszy. proste zadanie prawdopodobnie osiągnie w tym dużą wprawę. wzbogacenie pracy. klientów i lokalizację. Rozpowszechnione podstawy grupowania str.

Struktura spłaszczona może ucierpieć. 343 Jaka to różnica. W ten sposób zostaje ustalona rozpiętość zarządzania (czasem nazwana również zasięgiem kontroli). Organizacje wysmukłe czy spłaszczone str. 341 . (. Autorzy wcześniejszych prac na ten temat twierdzili. Całe lata menedżerowie i badacze próbowali określić optymalną rozpiętość zarządzania. Sugeruje ona. Określenie właściwej rozpiętości zarządzania str. 345 W jaki sposób menedżerowie określają właściwą rozpiętość dla swoich niepowtarzalnych . czy spłaszczona? Jedno z pierwszych badań firmy Sears. przez które musi przechodzić informacja). Roebuck and Co. 342 Ustalenie relacji podporządkowania zakłada również określenie liczby osób podlegających jednemu menedżerowi. A poza tym wywołuje problemy z komunikacją (ze względu na większą liczbę osób. że rozpiętość zarządzania jest decydującym czynnikiem kształtującym strukturę organizacyjną. które oznacza. czy struktura organizacji jest wysmukla. W dalszej części rozdziału podsumujemy pewne ważne zmienne. że wszystkie stanowiska w organizacji powinny zostać powiązane jasnymi i wyraźnymi liniami podległości. potwierdziło. Jednakże nie istnieją uniwersalne recepty na rozpiętość optymalną lub idealną17... Hierarchia podporządkowania str. że każda osoba w organizacji powinna zostać powiązana stosunkiem podporządkowania z jednym i tylko jednym szefem (jak przekonamy się w rozdziale 11. o ile dodatkowe obowiązki staną się nadmierne19. Dowiedziono również. że struktura wysmukła jest kosztowniejsza (ze względu na większą liczbę menedżerów niezbędnych do jej obsługi).) Dziś wiemy. które wpływają na właściwą rozpiętość zarządzania w szczególnych sytuacjach. Druga. nazywana zasadą skalarną. szeroka rozpiętość zarządzania w strukturze spłaszczonej może obciążyć menedżerów dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi (bo jest ich mniej) oraz szerszymi obowiązkami z tytułu nadzoru (ponieważ każdemu menedżerowi podlega większa liczba podwładnych). czy też obaj będą bezpośrednio podporządkowani właścicielowi-menedżerowi? Pytania te odzwierciedlają podstawowe problemy. że struktura spłaszczona prowadzi do wyższego poziomu morale i wydajności pracownika18. sugeruje. Z drugiej strony. popularność zyskało sobie w początku naszego wieku. że ktoś w organizacji musi ponosić ostateczną odpowiedzialność za każdą decyzję. Zarządzanie w praktyce str. w jaki sposób rozpiętość zarządzania wpływa na ogólną strukturę organizacji. Przede wszystkim jednak opiszemy.kierownik marketingu będzie podlegał kierownikowi produkcji. 341 Pojecie hierarchii podporządkowania jest nienowe. Wąska czy szeroka rozpiętość zarządzania? str. które trzeba rozwiązać przy ustalaniu stosunków służbowych zależności oraz przy wyjaśnianiu hierarchii zależności i zakresu zarządzania.. Z tej myśli wyprowadzono popularne powiedzonko „dalej nie ma na kogo spychać”. nasze modele struktury organizacyjnej z powodzeniem naruszają tę przesłankę). W rzeczywistości hierarchia podporządkowania obejmuje dwie składowe: pierwsza nazywa się jednością rozkazodawstwa.. że od najniższego do najwyższego stanowiska w organizacji powinna przebiegać wyraźna i nieprzerwana linia władzy.

Proces delegowania str. w jaki sposób ma zostać rozłożona władza pomiędzy poszczególnymi stanowiskami.sytuacji? Choć nie istnieje doskonała formuła. Tablica 10. tym szerszy potencjalny zasięg). 7. 5. badacze wskazywali na zestaw czynników. 6.1. 347 Kolejnym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest określenie. Decentralizacja i centralizacja str. 8. 2. Czynniki wywierające wpływ na rozpiętość zarządzania 1. tym węższy potencjalny zasięg). Działalność koordynacyjna str. 349 Podobnie jak jedne osoby mogą delegować swoją władzę na innych. Zazwyczaj im większa złożoność i niepewność otoczenia. jest zewnętrzne otoczenie organizacji. Podobieństwo nadzorowanych zadań (im są one bardziej podobne. Potrzeba koordynacji str. 347 • delegowanie Proces. tym większa tendencja do decentralizacji. Zakres występowania standardowych procedur (im ich więcej. tym szersza jest potencjalna rozpiętość). Preferencje przełożonych i podwładnych.1. Centralizacja jest procesem systematycznego utrzymywania władzy i autorytetu w rękach menedżerów wyższego szczebla. 4. Kompetencja przełożonych i podwładnych (im jest ona większa. Układ władzy w organizacji str. tym węższa jest potencjalna rozpiętość). Fizyczne rozproszenie podwładnych (im jest ono większe. występującym powszechnie. Stopień pożądanej interakcji (im jej więcej. Częstość występowania nowych problemów (im większa. 3. również w całych organizacjach wykształcają się struktury władzy wiążące różne stanowiska i wydziały. Zakres pracy menedżera innej niż nadzorcza (im jej więcej. w toku którego menedżer powierza innym część swych obowiązków i uprawnień. Niektóre z tych czynników wyliczono w tablicy 10. które wpływają na rozpiętość zarządzania w konkretnych warunkach21. tym węższy potencjalny zasięg). 351 Podstawowym argumentem za potrzebą koordynacji jest fakt istnienia niezależnych wydziałów i grup roboczych. 351 Piątym głównym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest koordynacja • koordynacja Proces integrowania działań różnych wydziałów organizacji. Jakie czynniki decydują o faktycznym zakresie decentralizacji czy centralizacji w organizacji? Jednym z nich. tym węższy potencjalny zasięg). tym szerszy potencjalny zasięg). które do wykonywania swoich funkcji wymagają jednak . Decentralizacja jest procesem systematycznego delegowania władzy i autorytetu formalnego w ramach organizacji na menedżerów niższego i średniego szczebla.

ich grupowanie. klient i . Intensywność administracyjna to stopień. 355 Organizacje zbudowane są z wielu elementów konstrukcyjnych. który wymaga omówienia. dla niskiej intensywności administracyjnej właściwe są względnie liczne stanowiska liniowe. Wypracowano przy tym wiele technik zapewniających spełnienie jej wymagań. Najbardziej powszechne to: projektowanie stanowisk pracy. • stanowiska liniowe Stanowiska na bezpośredniej linii podporządkowania. Najbardziej rozpowszechnione kryteria takiego grupowania to wyrób. Po zaprojektowaniu stanowisk pracy są one grupowane w wydziały. podczas gdy menedżerowie sztabowi doradzają i wspierają. odpowiedzialne za osiągniecie celów organizacji. jest rozróżnienie pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi. role łącznikowe. Różnicowanie stanowisk str. reguły i procedury. zespoły zadaniowe i wydziały integracyjne29. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. podejściem od strony cech stanowiska pracy i zespołami roboczymi jako alternatywnymi podejściami. w jakim stanowiska kierownicze koncentrują się w części sztabowej.) Intensywność administracyjna str. (. 353 Ostatnim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej. 354 Najbardziej oczywistą różnicą pomiędzy linią i sztabem jest cel – menedżerowie liniowi pracują bezpośrednio nad osiągnięciem celów organizacji. Istnieją jednak i inne różnice. Najbardziej powszechną formą jest specjalizacja stanowisk pracy. Ze względu na różne niedostatki specjalizacji stanowisk pracy menedżerowie eksperymentowali z rotacją stanowisk. Różnice pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi str. Strukturalne techniki koordynacji str. ustalanie stosunków podporządkowania. koordynacja działań i zróżnicowanie stanowisk.zarówno informacji. funkcja. Do najbardziej przydatnych narzędzi utrzymania koordynacji współzależnych jednostek zaliczamy hierarchię organizacyjną.. Podsumowanie str. Organizacja o wysokiej intensywności administracyjnej to taka.. w której stanowiska sztabowe występują względnie licznie w stosunku do liczby stanowisk liniowych. • stanowiska sztabowe Mają za zadanie służyć doświadczeniem. 355 Organizacje niekiedy próbują wyważyć względne znaczenie stanowisk liniowych i sztabowych w kategoriach intensywności administracyjnej. rozszerzaniem i wzbogacaniem pracy. 352 W większości organizacji koordynacja jest niezbędna. jak i zasobów z innych jednostek. rozkład władzy. Projektowanie stanowisk pracy jest to określanie obowiązków poszczególnych jednostek w procesie pracy. reguły i procedury.

Rozpiętość zarządzania częściowo określa. jak może się zmieniać właściwy poziom . W ostatnich latach występowała tendencja do struktur bardziej spłaszczonych. Rozdział 11 Zarządzanie Projektowaniem Organizacji 360 str.359 .lokalizacja. .. Delegowanie jest procesem. Intensywność administracyjna to zakres. Charakter projektu organizacji str. . Głównym powodem koordynacji jest istnienie pomiędzy wydziałami współzależności: sumującej się.. Większe organizacje stosują wielorakie podstawy grupowania na różnych szczeblach. Na idealną rozpiętość wpływa wiele czynników sytuacyjnych.. radą i wsparciem stanowiskom liniowym.Opisać podstawową istotę projektu organizacji. . w toku którego menedżer przekazuje część swoich obowiązków innym. czy spłaszczona. czy struktura organizacji jest względnie wysmukła. Stanowisko liniowe to stanowisko na bezpośredniej linii podporządkowania.Zidentyfikować i wyjaśnić dwa podstawowe uniwersalne spojrzenia na projekt organizacji. Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . 361 Co to jest projekt organizacji? W rozdziale 10 zauważyliśmy. Rozkład władzy wychodzi od jej delegowania. Uzyskanie odpowiedniej koordynacji wymaga od menedżerów stosowania różnych technik. Właściwy zakres decentralizacji kształtuje się pod wpływem wielu czynników. odpowiedzialne za osiąganie celów organizacji.Opisać rozpowszechnione podstawowe formy projektu organizacji. Opisaliśmy tam również. Systematyczne delegowanie obowiązków i uprawnień w całej organizacji przybiera postać decentralizacji. . w jakim stanowiska kierownicze są skoncentrowane w części sztabowej. Przykład wprowadzający . Koordynacja jest procesem jest procesem wiązania czynności różnych wydziałów organizacji. Przykłady i pytania str.Opisać problemy wyłaniające się w projektowaniu organizacji.Zidentyfikować i wyjaśnić różne elementy wpływu czynników sytuacyjnych na projekt organizacji. sekwencyjnej i wzajemnej. Ustalenie relacji służbowego podporządkowania rozpoczyna się od wytyczenia linii podległości. Centralizacja natomiast oznacza zachowanie władzy i autorytetu formalnego na najwyższym szczeblu organizacji. Stanowisko sztabowe natomiast służy wiedzą fachową. Każde kryterium ma zalety i wady. 356 . że specjalizacja stanowisk pracy i rozpiętość zarządzania należą do typowych elementów konstrukcyjnych struktury organizacyjnej..

Uniwersalne spojrzenie na projekt organizacji str. 444. 5. skostnieniem i spychaniem odpowiedzialności na innych. Model biurokratyczny W rozdziale 2 wspominaliśmy o pionierskiej roli w klasycznej teorii organizacji wpływowego niemieckiego socjologa Maxa Webera. że właściwie zachowanie menedżera w danej sytuacji zależy od niepowtarzalnych elementów tej sytuacji3. Natomiast nie wspomnieliśmy właściwie o możliwych wzajemnych relacjach obu tych elementów.* Jego model miał być wzorcem.specjalizacji i właściwa rozpiętość zarządzania. Podstawą naszej dzisiejszej wiedzy na temat projektu organizacji są wczesne podejścia uniwersalne: model biurokratyczny i model behawioralny. Tak więc projekt organizacji jest środkiem wdrażania strategii i realizacji planów osiągania celów organizacji. str. 1. Według Webera idealna biurokracja wykazuje pięć podstawowych cech. a pracownicy powinni być chronieni przed arbitralnym zwolnieniem. „jedyną najlepszą metodą działania. takie jak nieelastyczność oraz zaniedbywanie ludzi i procesów społecznych. Menedżerowie powinni prowadzić przedsiębiorstwo w sposób bezosobowy i utrzymywać odpowiedni dystans z podwładnymi. Przyjmowanie pracowników i awansowanie w organizacji powinno być oparte na technicznej wiedzy fachowej. że biurokratyczna forma organizacji jest logiczna. 4. że niektóre jego elementy (takie jak oparcie się na regułach i zatrudnianie na podstawie wiedzy fachowej) rzeczywiście często poprawiają sprawność. racjonalna i sprawna. Zgodnie z ujęciem Webera biurokracja jest modelem struktury organizacyjnej opartej na zalegalizowanej władzy formalnej. Centralną częścią rozważań Webera był biurokratyczny model organizacji4. Anonimus Model behawioralny . Organizacja powinna ustalić hierarchię stanowisk dla urzędów tworzącą linię podporządkowania od góry do samego dołu organizacji. do którego powinny dążyć wszystkie organizacje. 362 W rozdziale 2 wprowadziliśmy rozróżnienie pomiędzy sytuacyjnym i uniwersalnym podejściem do rozwiązywania problemów zarządzania. a podejścia sytuacyjne sugerują. że podejścia uniwersalne próbują wskazać jeden najlepszy sposób zarządzania organizacją. * Później jednak sam trochę w to zwątpił: Zachowanie człowieka w organizacji. a każde stanowisko powinno być zajęte przez eksperta. 58 prezentowanej literatury. Projekt organizacji to ogólny wzorzec strukturalnych składowych i rozwiązań używanych do zarządzania całą organizacją. Organizacja powinna stworzyć spójny zestaw zasad w celu zapewnienia jednolitego wykonywania zadań. 2. Pamiętamy. 3. poz. dążenie do osiągnięcia biurokracji idealnej może dać pewne niepożądane skutki. Organizacja powinna przyjąć wyraźny podział pracy. Niestety. Weber mawiał. Głównym atutem modelu biurokratycznego jest fakt. Wielu ludzi wiąże biurokrację z „biurokratyczną mitręgą”.

(. może się zmienić wraz ze zmianą jej sytuacji. Technika podstawowa . Główną mocną jego stroną jest akcentowanie zachowania ludzi poprzez podkreślanie wartości pracowników organizacji. co decyduje o tym. otoczenie. te aktywniejsze zwracały większą uwagę na rozwój grup roboczych i wykazywały większą troskę o procesy interpersonalne.. które wykorzystywały model behawioralny. Badacz zarządzania Rensis Likert obserwował kilka wielkich organizacji. Stwierdził. interakcji. które uwzględniają czynniki sytuacyjne. zakotwiczona jest na jednym końcu każdego wymiaru.Innym uniwersalnym modelem projektu organizacji był model behawioralny. W tablicy tej przedstawiono również cechy charakterystyczne drugiej skrajnej formy projektu organizacji opisanej przez Likerta. Cykl życia organizacji . Otoczenie . 372 . W następnej części rozdziału identyfikujemy szereg czynników. 366 Spojrzenie sytuacyjne na projekt organizacji oparty jest na założeniu. ustalania celów. że każdą organizację można ulokować w zestawie wymiarów opisujących te elementy.. przedstawiciele podejścia behawioralnego. również twierdzą. zostały zastąpione nowszymi modelami.. Likert był przekonany. Likert i jego współpracownicy utorowali w ten sposób drogę do bardziej humanistycznego podejścia do projektowania organizacji. który rozwijał się równolegle do szkoły stosunków międzyludzkich w myśli o zarządzaniu.. że jedne są sprawniejsze od innych7. a nawet to.. by określić. jak biurokracja i system 4. komunikacji. Twierdził. Widzimy jednak. nazywanej systemem 4 i opartej na modelu behawioralnym. motywacji. podejmowania decyzji. Wpływ sytuacji na projekt organizacji str. nazwana przez niego projektem systemu 1. że te spośród wybranych przezeń organizacji. Cechy charakterystyczne organizacji systemu 1 w ramach zaproponowanych przez Liberta zebrano w tablicy 11. co się sprawdza w jednej organizacji. Wielkość organizacji . nie musi sprawdzać się dla innej. również i podejście behawioralne ma zarówno mocne jak i słabe strony.... kontroli i końcowych wyników. Likert opracował ramy koncepcyjne opisujące organizacje w kategoriach ośmiu kluczowych procesów: przywództwa. Tu omówimy cztery takie czynniki – technikę.1. że nie istnieje jedno najlepsze podejście do projektu organizacji9. Dlatego też modele uniwersalne. Strategia a projekt organizacji str.) Podobnie jak model biurokratyczny. podobnie jak biurokratycznego. To. W następnej części rozdziału omawiamy wpływ strategii. Niestety. co się sprawdza dla jednej organizacji. że istnieje jeden najlepszy sposób projektowania organizacji – w tym przypadku taki jak w systemie 4. które wykorzystywały biurokratyczny model struktury. że projekt optymalny dla danej organizacji zależy od całego zestawu czynników sytuacyjnych10. które pomagają określić najlepszy projekt organizacji w danej sytuacji.. że podstawowa biurokratyczna forma organizacji. rozmiary i cykl życia organizacji. że wiele przemawia za tym.. były raczej mniej skuteczne niż te.

trzech lub wszystkich czterech form podstawowych. struktura unitarna. jak i strategia jednostki operacyjnej oraz strategia funkcjonalna. Podstawowe formy struktury organizacyjnej str.. Williamson nazwał ją mianem struktury typu U (od: unitary structure... oparta jest na licznych samodzielnych jednostkach organizacyjnych w powiązanych ze sobą obszarach w ramach szerszej organizacji. (. Ogólnie rzecz biorąc. 375 Ze względu na to. nie powinno dziwić. W tym rozwiązaniu członkowie organizacji są grupowani w wydziałach funkcjonalnych. jednolita. Struktura konglomeratowa jest wykorzystywana przez organizację składającą się z szeregu nie powiązanych ze sobą jednostek.Innym ważnym czynnikiem wpływającym na projekt organizacji jest strategia przyjęta przez jej najwyższe kierownictwo20. (. Strategia na poziomie funkcjonalnym .. inne . również wykorzystuje się podział według wyrobu.. opisanym szczegółowo w rozdziale 10.. Forma H (od : holding) jest zasadniczo spółką holdingową.. Struktura ta powstaje w wyniku dywersyfikacji pokrewnej. Struktura funkcjonalna (forma U) Struktura funkcjonalna jest rozwiązaniem opartym na funkcjonalnym podejściu do strukturyzacji.. Podejście to jest oparte w sposób luźny na grupowaniu stanowisk pracy według wyrobu.. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa . Tak więc struktura wielobranżowa albo typu M (od: multidivisional). wielkość i cykl życia organizacji oraz jej strategia. spójna. jednakże w przeciwieństwie do formy H samodzielne jednostki są tu jednak ze sobą powiązane. iż organizacje przyjmują rozmaite struktury organizacyjne.. albo uniwersalna)21. Do sprawnego funkcjonowania organizacji niezbędny jest znaczny stopień koordynacji pomiędzy poszczególnymi wydziałami. Inne są pewnymi hybrydami opartymi na połączeniu dwóch.) Struktura konglomeratowa (struktura typu H) Inną rozpowszechnioną formą struktury organizacyjnej jest podejście konglomeratowe albo typu H22.. Zarządzanie w praktyce .) Struktura wielobranżowa (typu M) W strukturze wielobranżowej. otoczenie. takich jak wydział marketingu czy produkcji. na projekt organizacji wywiera wpływ zarówno strategia na poziomie przedsiębiorstwa. Większość z nich można jednak podciągnąć pod którąś z następujących czterech podstawowych kategorii. która powstała w wyniku niezależnej dywersyfikacji. Strategia na poziomie jednostki . która staje się coraz bardziej popularna.. Pewne dziedziny są zdecentralizowane na szczeblu jednostki. Ekonomista Oliver E. że na projekt organizacji wywierają wpływ takie czynniki jak technika.

finansów i marketingu. Menedżerowie mają coraz większą świadomość tego. 386 . produkcji. Struktury hybrydowe Niektóre organizacje wykorzystują strukturę będącą połączeniem dwóch lub większej liczby rozpowszechnionych form struktury organizacyjnej. Jedną z najważniejszych korzyści z organizacji przedsiębiorstwa w formie M jest możliwość koordynacji i wspólnego wykorzystania zasobów. Organizacje globalne . Struktura macierzowa Struktura macierzowa jest kolejnym rozpowszechnionym podejściem do projektu organizacji. na których czele stoją wicedyrektorzy ds. jak i jednemu lub kilku kierownikom projektu. Najważniejsze z nich dotyczą sposobu wykorzystania przez organizacje ich struktury do zarządzania informacją. Z rysunku widać. Jednocześnie przełomowe postępy w technice informacyjnej pozwalają menedżerom na przetworzenie większych ilości informacji w sposób coraz bardziej efektywny. 383 Przez lata pojawiały się różne problemy związane z projektem organizacji. Spojrzenie globalne .. Zarządzanie informacją str. Podstawą macierzy jest zestaw wydziałów funkcjonalnych. Pracownicy są w ramach struktury macierzowej jednocześnie członkami wydziału funkcjonalnego (np. że owe wymagania i możliwości przetwarzania informacji wpływają na strukturę organizacyjną.. Na najwyższym szczeblu organizacji mamy jednostki funkcjonalne. otoczenie organizacji staje się coraz bardziej burzliwe. Dostosowanie organizacji str. Jedna z konsekwencji dotyczy rozpiętości zarządzania i liczby szczebli w organizacji. W miarę wzrostu niepewności wzrasta ilość informacji... Z boku schematu organizacyjnego mamy szereg stanowisk określonych mianem kierownika projektu. które organizacja musi przetworzyć. opartym na nakładających się dwóch kryteriach26. Każdy z nich stoi na czele grupy projektu złożonej z przedstawicieli pracowników wydziałów funkcjonalnych.natomiast scentralizowane na poziomie przedsiębiorstwa. rodzaju struktur wykorzystywanych przez organizacje globalne oraz znaczenia elastyczności organizacji. 383 Jak zauważyliśmy w rozdziale 3. technicznego) i zespołu projektu. Następnie na wydziały funkcjonalne nakłada się zestaw grup wyodrębnionych według wyrobu albo wydziałów tymczasowych. techniki. Problemy pojawiające się w projektowaniu organizacji str. złożone i niepewne. Innowacje w technice informacyjnej umożliwiają menedżerowi utrzymywanie kontaktu z coraz większą liczbą kolegów i podwładnych. że macierz jest odzwierciedleniem struktury wielokrotnego podporządkowania – każdy członek organizacji może podlegać zarówno przełożonemu funkcjonalnemu.

Wśród problemów pojawiających się przy projektowaniu organizacji można wymienić: wykorzystanie projektu organizacji do zarządzania informacją. projektowanie przedsiębiorstw międzynarodowych oraz maksymalizację zdolności dostosowawczej organizacji. wielkość i cykl życia organizacji. maksymalizujące ich zdolność dostosowania się do zmiennych warunków i zmieniającego się otoczenia. Sytuacyjne spojrzenie na projekt organizacji oparte jest na założeniu.Zidentyfikować i opisać główne obszary zmian organizacyjnych.. unikając zbytniego rozczłonkowania i nadmiernej sztywności.Omówić potrzebę podejścia do ożywienia organizacji. organizacje próbują możliwie silnie odróżniać się od typowych biurokracji . biurokratyczne organizacje są oporne wobec zmian. 392) Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Rozdział 12 Kierowanie Zmianami Organizacyjnymi (str.. Modele te próbowały określić normatywnie właściwy sposób projektowania wszelkich organizacji. Jak już zauważyliśmy. Inne organizacje wykorzystują projekty hybrydowe. By więc uniknąć tych problemów. jednostki operacyjnej i funkcjonalnym. W ukształtowaniu projektu organizacji pomocna jest również jej strategia. 389 . że wiele organizacji tworzy dziś swoje własne projekty struktury. techniki i skuteczność rozwoju organizacji. . otoczenie. Współcześnie wiele organizacji przyjmuje jeden z czterech podstawowych projektów: funkcjonalny. 392 . . Dotyczy to w różny sposób strategii na poziomie przedsiębiorstwa. .. .Opisać istotę zmian organizacyjnych włącznie z czynnikami działającymi na rzecz zmian i zmianami planowanymi a zmianami dostosowawczymi. Takimi czteroma ważnymi czynnikami są technika. konglomeratowy. Próbują tego dokonać.391 .przyjmując względnie nieliczne formuły. Podsumowanie str... ogólne opisy stanowisk pracy itd. Przykłady i pytania str.Na koniec trzeba wspomnieć. Przykład wprowadzający str. że projekt optymalny jest funkcją czynników sytuacyjnych. powolne i nieelastyczne. wyprowadzone z dwóch lub większej liczby podstawowych wariantów. Pierwszymi uniwersalnymi modelami projektu organizacji były: model biurokratyczny i model behawioralny. wielobranżowy oraz macierzowy.Omówić założenia. 388 Projekt organizacji jest ogólnym wzorcem składowych i rozwiązań strukturalnych wykorzystywanych w zarządzaniu całą organizacją.

Aby ułatwić wprowadzenie zmian. menedżer musi rozumieć kroki niezbędne do ich skutecznego wprowadzenia... o ile mają one mieć szanse powodzenia... 401 Zauważyliśmy już.. Uświadamianie i komunikacja. . Choć nie ma stuprocentowo pewnych recept. dlaczego ludzie bywają niechętni zmianom i jak można przezwyciężyć ich opór.) Zmiana techniki i operacji (. jej struktury i projektu. Ułatwianie.. Odmienne postrzeganie.. .. Współuczestnictwo. 393 ... Kroki w procesie zmian ... że zmiany często natrafiają na opór.. Przezwyciężenie oporu stawianego zmianom str. przynajmniej niektóre techniki mogą pomóc w przezwyciężaniu tego oporu. menedżerowie muszą zrozumieć. Ogólnie jednak większość przypadków zmian dotyczy strategii organizacji. Zmiana planowana czy zmiana dostosowawcza? . 396 Zmiany organizacyjne są zjawiskiem złożonym.. Uczucie straty. .. gdy zamierzone lub realizowane przezeń zmiany napotykają opór. Aby realizować zmiany.. Zagrożenie osobistych interesów.Charakter zmian organizacyjnych str. . Zmiana strategii (. Zarządzanie zmianami w organizacjach str... . 399 Menedżer nie powinien poddawać się rezygnacji..) . . menedżerowie powinni wyjść od sporządzenia wykazu sił nie sprzyjających zmianom i następnie próbować je neutralizować lub przynajmniej ograniczyć ich wpływ. Analiza pola siłowego. Niepewność. Obszary zmian w organizacji str. że zmiany mogą obejmować niemal wszystkie części organizacji..... Siły działające na rzecz zmian .. techniki i operacji lub ludzi17. Do wszelkich zmian trzeba podchodzić w sposób systematyczny i logiczny.. 398 Po to.) Zmiana struktury i projektu organizacji (.. Menedżer nie może tak po prostu skinąć czarodziejską różdżką i wprowadzić niczym magik planowanych zmian. by skutecznie kierować zmianami. . Przyczyny oporu stawianego zmianom str. a także umieć sobie radzić z oporem pracowników7. Menedżerowie muszą wiedzieć...

Przesłanki doskonalenia organizacji Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw.. techniki i ludzi. 414 .. Taki zastrzyk jest czasami potrzebny.. Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. Panują sprzeczne opinie co do skuteczności technik OD.. Ogólnie rzecz biorąc.. umocnienie (konsolidacja) i ekspansja. Pracownicy mogą mieć poczucie. chociaż zwykle bardziej skuteczny jest model kompleksowy. 405 Inny obszar zmian w organizacji dotyczy zasobów ludzkich. sposobu postrzegania. W wielu współczesnych organizacjach menedżerowie próbują odchodzić od nieprzyjaznych stosunków z robotnikami i zastępować je stosunkami współpracy. kształcenie i komunikację. Podstawowymi krokami w ożywieniu organizacji są: kurczenie działalności.. Ożywienie organizacji str. co jest spowodowane związaną z nimi niepewnością. Na przykład organizacja może zdecydować o zmianie poziomu kwalifikacji swojej siły roboczej. żywotności i siły. 406 Zmiana w organizacji i doskonalenie organizacji są ze sobą powiązane. struktury i projektu. odmiennym ich postrzeganiem i uczuciem straty. lepsza jest zmiana planowana niż dostosowawcza (relatywna).. zagrożeniem osobistego interesu. Model Lewina daje ogólne spojrzenie na kroki składające się na ten proces. Podstawą ożywienia może być dowolna zmiana organizacyjna lub działalność rozwojowa. Skuteczne wykorzystanie tego podejścia opiera się na kilku ważnych przesłankach. ułatwianie i analizę pola siłowego. Zmiany mogą być również ukierunkowane na postawy i wartości pracowników. Z kolei kierownictwo może.... Podsumowanie str. percepcji zachowań i oczekiwań.Zmiany ludzi str.) Zmiany organizacyjne mogą się również koncentrować na sposobie postrzegania i oczekiwaniach. . Ludzie wykazują skłonność do stawiania oporu zmianom. Metody przezwyciężenia tego oporu obejmują współuczestnictwo. Wykorzystuje się wiele różnych technik zmian lub interwencji.. 413 Zmiana organizacyjna to każda istotna modyfikacja jakiejkolwiek części organizacji..417 . Zmiana może być wywołana siłami działającymi wewnątrz organizacji lub poza nią. Zarządzanie procesem zmian ma wielkie znaczenie. Przykłady i pytania str. 411 . Najbardziej rozpowszechnione dotyczą zmian strategii. zachowań i oczekiwań. Doskonalenie organizacji str. by przezwyciężyć entropię. Ożywienie oznacza wlanie w organizację nowej energii. (.

Gospodarowanie zasobami ludzkimi (albo – jak się je niekiedy nazywa – zarządzanie personelem) w wielu organizacjach bywało spychane do klasy zadań drugorzędnych.... Zmiany społeczne a gospodarowanie zasobami ludzkimi . Gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia str. w jaki sposób organizacje utrzymują zasoby ludzkie. Zarządzanie w praktyce Molestowanie seksualne w miejscu pracy . włącznie z jego strategicznym znaczeniem i jego związkiem z czynnikami prawnymi i społecznymi. . 418 . 418 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .Omówić przyciąganie przez organizację zasobów ludzkich. .. Przyciąganie zasobów ludzkich str. w tym sposoby powoływania związków zawodowych i mechanizm negocjacji zbiorowych. Utrzymanie zasobów ludzkich str.. Trzema szczególnie ważnymi składowymi tego kontekstu są: strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi oraz prawne i społeczne otoczenie.Opisać gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia. 428 .. włącznie z ich planowaniem. włączając w to szkolenie i rozwój. 444 ..Omówić. (.) Prawne otoczenie gospodarowania zasobami ludzkimi . Rozwój zasobów ludzkich str. .Opisać stosunki pracownicze.. 419 Gospodarowanie zasobami ludzkimi odbywa się w kontekście złożonego i nieustannie zmieniającego się otoczenia. . Strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi Zasoby ludzkie mają ogromne znaczenie dla skutecznego funkcjonowania organizacji.Opisać. jednakże w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci jesteśmy świadkami gwałtownego wzrostu jego znaczenia... 436 .. włączając ustalenie systemów wynagrodzeń i świadczeń oraz planowanie karier.Rozdział 13 Gospodarowanie Zasobami Ludzkimi Cele str.. w jaki sposób organizacje rozwijają zasoby ludzkie. naborem i selekcją.. Przykład wprowadzający str. jak również rozpowszechnione metody selekcji.. ocenę wyników i ich omówienie z zainteresowanym pracownikiem (informację zwrotną).

doskonalenie i utrzymywanie potrzebnych organizacji zasobów ludzkich. sprawdziany. Ważnym aspektem gospodarowania zasobami ludzkimi jest również planowanie kariery. Organizacje muszą również pracować nad doskonaleniem swoich zasobów ludzkich. rozmowy kwalifikacyjne oraz środki oceny. Zawsze należy pamiętać o problemie wartości informacji pochodzących z takich ocen. a następnie koncentruje się na prognozowaniu przyszłego zapotrzebowania organizacji na pracowników zarówno spośród już zatrudnionych w organizacji jak i spoza niej. albowiem niełatwo jest trafnie ocenić różne aspekty jakiejś osoby na danym stanowisku... a także na planowaniu programów. Planowanie kadr wychodzi od analizy stanowisk pracy. Po uzgodnieniu umowy spory pracowników z kierownictwem rozstrzygane są w ramach procedury rozpatrywania i załatwiania skarg. których celem jest uzgodnienie umowy zbiorowej. ocena i ostateczne zaangażowanie kandydatów ubiegających się o pracę. Ocena wyników ma istotne znaczenie dla określenia potrzeb szkoleniowych. Podsumowanie str. Wiarygodność poszczególnych metod wykorzystywanych w toku selekcji kandydatów musi zostać odpowiednio sprawdzona.. a dobry program świadczeń pozapłacowych może się przyczynić do łatwiejszego przyciągnięcia i utrzymania pracowników. Ważną częścią funkcji gospodarowania zasobami ludzkimi jest przyciąganie zasobów ludzkich. Właściwie zaprojektowane systemy płac. . których zadaniem jest zapewnienie we właściwym momencie odpowiedniej liczby i typu pracowników. Można stosować zarówno obiektywne. podejmowania decyzji o podwyżkach i awansach oraz zapewnienia pracownikom odpowiedniej zwrotnej informacji. działające bodźcowo lub związane z wynikami i zasługami w pracy. Równie ważne jest utrzymanie zasobów ludzkich. jak i orzekające metody oceny. mają oni prawo do reprezentacji związkowej. 446 . Ma ono znaczenie strategiczne oraz znajduje się pod wpływem otoczenia prawnego i społecznego. Do metod oceny kandydatów należą formularze podań o przyjęcie do pracy. dobry system przeważnie wykorzystuje kilka metod. Kierowanie stosunkami pracowniczymi str. Jeżeli takie będzie życzenie większości pracowników firmy na stanowiskach niekierowniczych.. Kierownictwo ma obowiązek prowadzenia ze związkiem zawodowym negocjacji zbiorowych. 451 Przedmiotem gospodarowania zasobami ludzkimi jest pozyskiwanie. Szkolenie personelu i doskonalenie kadr kierowniczych umożliwia pracownikom właściwe wykonywanie powierzonej im pracy i przygotowanie się do pracy na innych stanowiskach w przyszłości. W toku procesu doboru kadr następuje przyciągnięcie. mogą zachęcić do lepszej pracy.. Stawki płac muszą zostać ustalone w odpowiedniej proporcji do innych stanowisk w ramach organizacji oraz do stawek na takim samym lub podobnym stanowisku w innych organizacjach na rynku pracy.

..... włącznie z jego znaczeniem i podstawowymi wcześniejszymi podejściami do zagadnienia...... Sukcesy firmy Lincoln Electric w stosunkach z pracownikami nie są wynikiem jakiejś fanaberii czy nowego podejścia.. Niemal każda ..454 ..... Mimo że w ciągu tych wszystkich lat system ten był rozwijany i doskonalony.. • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony procesu... ilości wyprodukowanych wyrobów i ich jakości...... podstawowe wynagrodzenie każdego pracownika jest związane bezpośrednio z jednostkową wydajnością... Po drugie...... Jak działa ten system? Po pierwsze...... 456 Nie bez racji można twierdzić.. Trudniej wszakże zrozumieć. Odpowiedź tkwi w motywacji pracownika.. przeżył bez strat prawie 60 lat i od ponad 40 lat nie musiał zwalniać ludzi.. • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony treści... Na koniec roku każdy pracownik podlega ocenie z punktu widzenia solidności... Część V PROCES PRZYWÓDZTWA Rozdział 14 Motywowanie Pracownika Do Pracy Cele str.... • Opisać rolę systemów nagradzania w motywowaniu.. W 1934 r. stworzyć pracownikom urozmaicone szanse uzyskania większych zarobków za cięższą pracę...... Początkowe podejście było proste.. tym więcej zarabia.. Tylko w ciągu ostatnich siedmiu lat niemal 4 000 menedżerów z innych firm odwiedziło obiekty Lincolna w Cleveland...... Sukces Lincolna nie przeszedł niezauważony....... by się nauczyć czegoś o sposobie motywowania robotników do pracy.... • Omówić podejścia do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia. dlaczego tak jest. Przykład wprowadzający str.. Nie trudno zrozumieć.... jak funkcjonuje system bodźców u Lincolna... produkujący przemysłowe silniki elektryczne i sprzęt spawalniczy.. że u nich taki system nie zda egzaminu1..... Wielu z nich zdobyło nowe spojrzenie na sposób przekonywania robotników przez organizację do osiągania lepszych wyników.......Przykłady i pytania str.. 452 ......... 456 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Scharakteryzować istotę motywowania.. pomysłów...... którego celem było wzmocnienie motywacji pracowników..... jego podstawowe założenia są wykorzystywane po dziś dzień: im więcej wysiłku wkłada w pracę pracownik Lincolna.. .... najwyższe kierownictwo firmy wprowadziło bodźcowy system płac. W dodatku Lincoln... Inni wyjeżdżają kręcąc głową i twierdząc.. a także popularne strategie motywowania... że Lincoln Electric w Cleveland w stanie Ohio ma najwyżej motywowanych robotników z wszystkich współczesnych firm amerykańskich i że robotnicy ci są trzykrotnie bardziej wydajni niż ich koledzy w innych firmach....... jako specjalne nagrody na koniec roku przyznawane są premie. • Zidentyfikować i opisać nowe spojrzenie na motywowanie...

że dla większości ludzi praca jest czymś nieprzyjemnym i że dochód pieniężny jest dla pracowników ważniejszy od charakteru samej pracy... Taylor sugerował używanie bodźcowego systemu płac. Znaczenie motywacji polega więc na tym. Zachowanie jednostki jest złożonym procesem.. a także informację niezbędną do wykonywania pracy). Istota motywowania str. W dowolnym dniu roboczym pracownik może dać z siebie maksimum wysiłku w wykonywanej pracy albo pracować tylko na tyle intensywnie. możliwości (zdolności do wykonywania danej pracy) oraz środowisko pracy (narzędzia. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (zarysowane również w rozdziale 2) wywodzi się z prac Eltona Mayo i jego współpracowników. a jednocześnie jest czymś nieuchwytnym. że powszechną siłą motywacyjną jest pieniądz. Dzisiejsi menedżerowie muszą wychodzić od znacznie bardziej złożonego spojrzenia na ludzkie pragnienia. by skłonić ich do osiągnięcia lepszych wyników w pracy.. Do ich podstawowych założeń .organizacja może mieć właściwie motywowaną siłę roboczą. 459 Nasza wiedza na temat motywowania może wychodzić od przeglądu wcześniejszych podejść. Najlepszym przykładem tradycyjnego podejścia do motywacji pracownika jest praca Fredericka W.. Podejście tradycyjne.. że ludzie zachowują się w określony sposób2.. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania). że kierownictwo ma bogatszą wiedzę na temat pracy na poszczególnych stanowiskach niż sami robotnicy. Zwolennicy tego podejścia kładli nacisk na rolę procesów społecznych w środowisku pracy. zwolennicy podejścia tradycyjnego ujmowali rolę wynagrodzenia pieniężnego bardzo wąsko i nie dostrzegali innych czynników motywacyjnych.. Tamten program był inicjowany w prostszych czasach. jak to zrobić.. licząc się z pewną przyganą.. Był przekonany.. Jak zauważyliśmy w rozdziale 2... będących owocem działań prowadzonych w zakładach Western Electric5. by uniknąć reprymendy. Celem menedżera jest maksymalizowanie częstotliwości występowania pierwszego typu zachowania i minimalizowanie występowania postaw ostatniego typu. i zakładał. Menedżerowie organizacji muszą jednak wymyślić. Trudniejsza sytuacja powstaje wtedy. 457 Motywowanie jest zestawem sił.. że określa ona wyniki pracy.) Wcześniejsze podejścia do motywowania . a menedżerowie mieli całe dziesięciolecia na jego doskonalenie.. Taylora4.. Ogólnie rzecz biorąc. materiały. Podejście tradycyjne zakładało również. które powodują. Znaczenie motywacji do pracy . (. gdy problemem jest niedostateczna lub niewłaściwa motywacja do pracy. menedżer może poddać go szkoleniu lub zastąpić innym pracownikiem. by program tak jak u Lincolna sprawdził się również u nich.. albo ograniczyć swój wysiłek do minimum. Chociaż rola pieniądza jako czynnika motywacyjnego nie podlega dyskusji. Jeżeli pracownikowi brak zdolności do wykonywania danej pracy.. 458 Wyniki osiągane przez indywidualnego pracownika określone są ogólnie przez motywację (pragnienie pracy). rozwój teorii motywacji przebiegał od podejścia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania) do podejścia od strony zasobów ludzkich. a menedżer może mieć trudności z ustaleniem przyczyn niedostatecznej motywacji i doprowadzenie do zmiany zachowania.

choć w istocie był to udział iluzoryczny. Podejście to przyjmuje. aby pracownicy czuli się ważni. 460 W teorii tej przyjmuje się.. że złudzenie współuczestnictwa i ważności zaspokoi podstawowe potrzeby społeczne robotników i w rezultacie stworzy silniejszą motywację do pracy.) . i żeby pozwolili im na pewien zakres samodzielności i samokontroli w wykonywaniu codziennych obowiązków. Potrzeby szacunku w rzeczywistości obejmują dwa różne zespoły potrzeb: potrzebę pozytywnego obrazu we własnych oczach.. Podejście od strony hierarchii potrzeb .. szacunku dla samego siebie oraz potrzebę uznania i szacunku w oczach innych. by być użytecznym i ważnym. Dwoma szeroko znanymi podejściami do motywowania od strony treści jest teoria hierarchii potrzeb i teoria dwuczynnikowa. O ile przedstawiciele szkoły stosunków międzyludzkich byli przekonani. przynależności. krótszym czasem pracy i lepszymi warunkami pracy.... Potrzeby przynależności odnoszą się do procesów społecznych. szacunku i samorealizacji.. Podejście do motywowania od strony treści str. Dokładniej. Najbardziej znana jest hierarchia potrzeb Maslowa oraz teoria ERG. że ludzie dążą do zaspokojenia pięciu poziomów potrzeb6. bezpieczeństwa. żeby działali tak. podejście od strony treści próbuje odpowiedzieć na pytanie: „Jakie czynniki motywują ludzi do pracy?”.. Oczekiwano. (. że robotników można motywować wyższą płacą. 460 Podejście do motywowania od strony treści koncentruje się na pierwszej części procesu motywowania – na potrzebach i związanym z ich niezaspokojeniem poczuciu niedostatku. że ludzie muszą zaspokajać pięć kolejnych potrzeb – fizjologicznych..należała teza. że motywacje można wzmocnić. Potrzeby te muszą zostać zaspokojone. że pięć kategorii potrzeb ludzkich układa się w pewną hierarchię. twierdził. ---------hierarchia potrzeb Maslowa Teoria sugerująca.. podejście od strony zasobów ludzkich zakłada. że ludzie mają rozmaite potrzeby.) U samego dołu hierarchii są potrzeby fizjologiczne. Maslow sugerował. które można uszeregować według hierarchii ważności. Przywódcy związkowi często twierdzą. zapewniając pracownikom szerszą autonomię i większą odpowiedzialność. (. Podejście od strony zasobów ludzkich. że złudzenie wkładu i współuczestnictwa wzmocni motywację. Następne w kolejności są potrzeby stabilnego środowiska psychicznego i emocjonalnego – potrzeby bezpieczeństwa. Obejmują one potrzebę miłości i przywiązania oraz akceptacji ze strony kolegów.. Oba te poglądy są przykładem spojrzenia na motywowanie od strony treści. ---------Hierarchia potrzeb Maslowa. psycholog reprezentujący kierunek stosunków międzyludzkich. Zwolennicy podejścia od strony stosunków międzyludzkich radzili menedżerom.2. Dopuszczenie symbolicznych form współuczestnictwa miało wzmóc motywację. że ludzie mają potrzebę uczestnictwa i są zdolni do udziału prawdziwego. że pracownik odczuwa potrzebę. 14. zanim w ogóle weźmie się pod uwagę inne potrzeby. Z kolei eksperci sugerują.. Abraham Maslow. że sam udział ma wartość zarówno dla pracowników. jak i dla organizacji. Hierarchię potrzeb zaproponowanych przez Maslowa pokazano na rys. a nie tylko pozornego. że ma silne potrzeby społeczne i że potrzeby te są ważniejsze dla motywacji niż pieniądze.

465 Tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy zakładało. Teoria ta rozbiła hierarchię potrzeb Maslowa na trzy szczeble. co niekoniecznie musi oznaczać. Frederick Herzberg przeprowadził 200 rozmów z księgowymi i inżynierami. Po pierwsze. potrzeby niższego rzędu mają na Haiti tak zasadnicze znaczenie. Ku swemu zaskoczeniu stwierdził. Po to. że „wysoka płaca” będzie powodem do zadowolenia. Po drugie. Potrzeba kontaktów społecznych koncentruje się na związkach ludzi z ich otoczeniem społecznym (Maslowa potrzeby przynależności i szacunku odnoszą się do pozyskiwania szacunku innych). niezadowoleni albo odczuwać coś pośredniego. R. ---------teoria ERG Teoria motywacji sugerująca. że potrzeby wyższego rzędu na dobrą sprawę w ogóle się nie liczą..) Teoria ERG jest stosunkowo nowa w zestawieniu z hierarchią potrzeb Maslowa. a dwóch różnych wymiarów: jednego sięgającego od zadowolenia do jego braku i drugiego sięgającego od niezadowolenia do jego braku. (. którego brakuje w koncepcji hierarchii potrzeb Maslowa. że potrzeby ludzkie są ułożone w trzech nakładających się kategoriach – egzystencji. że ktoś może wskazywać na „niską płacę” jako źródło niezadowolenia. i wzrost albo rozwój (growth).. że zadowolenie i niezadowolenie są skrajnymi stanami pewnego kontinuum. Spostrzeżenie to doprowadziło Herzberga do wniosku. że z zadowoleniem i niezadowoleniem związane były różne zestawy czynników – tzn. związku i wzrostu.. wierniejszym objaśnianiem motywacji w organizacjach9. kiedy byli zadowoleni ze swej pracy i czuli silną motywację. Teoria ERG... Litery E.. oraz sytuacji przeciwnych.Zaproponowana przez Maslowa koncepcja hierarchii potrzeb ma pewną intuicyjną logikę i została przyjęta przez wielu menedżerów. Co więcej. . teoria ERG obejmuje element frustracji i regresji. jednakże badania zdają się wskazywać. teoria ERG sugeruje. obejmuje potrzeby szacunku dla samego siebie i samorealizacji. że ludzkie działanie może być wywołane jednocześnie przez kilka kategorii potrzeb. Menedżerowie nie powinni oczywiście zbyt mocno polegać na jakimkolwiek jednym podejściu w swoim myśleniu o motywowaniu pracowników. Spojrzenie takie nazywamy teorią dwuczynnikową10. ---------Chociaż teoria ERG przyjmuje. Potrzeby egzystencji odpowiadają potrzebom fizjologicznym i potrzebom bezpieczeństwa u Maslowa.. związek. Na przykład.. Potrzeba wzrostu (czy rozwoju). Prosił ich o przypomnienie sobie sytuacji. przedstawiciele różnych kultur mogą mieć różne kategorie i hierarchie potrzeb. kontakty społeczne (relatedness).. Ludzie mogą być zadowoleni. najwyższy szczebel w schemacie Alderfera. obie koncepcje dzielą jednak dwie ważne różnice. Teoria dwuczynnikowa .. gdy niezadowoleniu towarzyszył brak motywacji. W reakcji na podobne głosy krytyczne Clayton Alderfer w swojej teorii motywacji ERG zaproponował odmienną hierarchię potrzeb8. Przeprowadzone przezeń wywiady wykazały istnienie nie jednego. i G oznaczają egzystencję (existence). Badania ujawniły jednak słabość i braki tej teorii: nie zawsze u pracowników organizacji występuje pięć poziomów potrzeb. by dowiedzieć się czegoś więcej o motywacji do pracy fachowców i relacji pomiędzy zadowoleniem i niezadowoleniem. nie zawsze też ich kolejność odpowiada postulowanej przez Maslowa7. że tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy jest niepełne. że motywowanie zachowania układa się w hierarchię w sposób nieco podobny do zaproponowanego przez Maslowa. tj. że może być ona lepszym.

afiliacji i władzy wnikają w sprawę czynników sprawczych. Podsumowując można powiedzieć.---------teoria dwuczynnikowa Teoria motywacji sugerująca.) Pracownicy.. Hierarchia potrzeb Maslowa. ---------Na podstawie tych obserwacji Herzberg twierdzi. że późniejsze badania nie zawsze zdołały potwierdzić tę teorię11. 468 Spojrzenie od strony procesu zajmuje się sposobem powstawania motywacji.) Mimo że teoria dwuczynnikowa Herzberga zdobyła sobie wielu zwolenników wśród menedżerów.. Zamiast próbować identyfikować lub wyliczać bodźce motywacyjne. Potrzeba osiągnięć jest najbardziej znana. W pierwszym menedżerowie muszą dopilnować właściwych czynników higieny psychicznej. które również odgrywają ważną rolę w organizacjach: osiągnięć. Menedżerowie powinni więc przejść do drugiego etapu: dać pracownikom okazję do odczucia takich czynników motywacyjnych.. teoria dwuczynnikowa oraz teorie potrzeby osiągnięć.. .. ma ona jednak również swoich krytyków. Badania wykazały. Podejście do motywowania od strony procesu str. że jedynie około 10% ludności w Stanach Zjednoczonych wykazuje silnie potrzebę osiągnięć.. Inny zarzut podnosi niereprezentatywność badanej próbki dla całej populacji oraz fakt. zazwyczaj będą sprowadzali swój wysiłek w pracy do niezbędnego minimum. Wywarła ona jednak poważny wpływ na menedżerów i odegrała dużą rolę w uświadomieniu znaczenia motywacji do pracy. potrzeba afiliacji jest pragnieniem ludzkiego towarzystwa i akceptacji. Obecnie teoria Herzberga nie cieszy się zbyt wielkim szacunkiem wśród badaczy przedmiotu. Jest to pragnienie realizacji celu lub zadania w sposób bardziej skuteczny niż w przeszłości. że główne podejścia do motywowania od strony treści koncentrują się na potrzebach indywidualnych. (. że proces motywowania pracowników składa się z dwóch etapów. i jak oceniają zaspokojenie tych potrzeb po osiągnięciu celów. McClelland. których menedżerowie próbują „zadowolić” tylko poprzez czynniki higieniczne. że zadowolenie i niezadowolenie ludzi z pracy kształtują się pod wpływem dwóch niezależnych zestawów czynników – czynników motywacji i czynników higieny psychicznej.. przynoszą jednak niewiele wyjaśnień dotyczących samego procesu motywowania. który pierwszy zidentyfikował tę potrzebę. jak wola osiągnięć.. twierdzi. Na podobieństwo potrzeby przynależności Maslowa. dlaczego ludzie wybierają pewne zachowania. by zaspokoić swoje potrzeby. afiliacji i władzy12. będą też zajmowały stanowiska związane z nadzorowaniem pracy innych... Jeden z kierunków krytyki wskazuje na możliwość rozmaitych interpretacji wyników uzyskanych przez Herzberga w rozmowach z pracownikami. (.. Potrzeba władzy jest pragnieniem wywierania wpływu na grupę i kontrolowania zachowań innych. że osoby o silnie wykształconej potrzebie władzy prawdopodobnie będą uzyskiwały lepsze wyniki. psycholog. Dawid O. teoria ERG.. Do popularnych podejść do motywowania od strony procesu zaliczmy teorię oczekiwań oraz teorię sprawiedliwości. 467 Poza tymi teoriami badania koncentrowały się na specyficznych jednostkowych potrzebach ludzkich. podejście od strony procesu koncentruje się na wyjaśnianiu. Ludzie o silnie wykształconej potrzebie afiliacji na ogół będą preferowali pracę wymagającą szerokich społecznych interakcji i otwierającą możliwości nawiązywania przyjaźni. Jednostkowe potrzeby ludzkie .

---------teoria oczekiwań Teoria sugerująca.. że motywacja zależy od siły naszego pragnienia i oczekiwanego prawdopodobieństwa jego zaspokojenia. Teoria sprawiedliwości . jednostka ocenia rzetelność albo sprawiedliwość uzyskanego wyniku. (. że jeżeli nagrody mają motywować pracowników.. jakich wyników (tj.. ---------(. Następnie należałoby poddać całą sytuację analizie z punktu widzenia ewentualnej sprzeczności oczekiwań i zapewnić.... a jednocześnie sklepy osiągają wyższą zyskowność19.. z którymi dany pracownik się porównuje. Drugi wniosek sugeruje. Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia str. że menedżerowie muszą brać pod uwagę charakter „innych”. jej zastosowanie jest dość trudne20. Menedżerowie pragnący poprawić motywację swoich podwładnych mogą podjąć kolejne kroki. Na koniec należałoby się upewnić. Stacy Adamsa. Sprawiedliwość to indywidualnie postrzegane traktowanie danej osoby w porównaniu z innymi. jednakże uzyskali jednocześnie możliwość wyższych premii za lepszą pracę. należy zdecydować. Znaczna część współczesnego myślenia o sprawiedliwości została ukształtowana przez teorię motywacji opracowaną przez J. Trzeba się też upewnić co do istnienia związku pomiędzy pożądanym poziomem wyników (albo nagród) z pożądanymi osiągnięciami. nagród) pragnęliby poszczególni pracownicy. żeby uzyskać premię. oparte na zasadzie równości. od którego oczekuje się ich zaspokojenia. Po drugie. muszą być odbierane jako rzetelne i sprawiedliwe..) Implikacje dla menedżerów. co trzeba robić. określić wszystkie odpowiednie wielkości oczekiwane i następnie jakoś to wszystko zbilansować e celu maksymalizowania motywacji pracownika. Opiszemy tu tylko jej formę najbardziej podstawową. Również system bodźcowy w firmie Lincoln Electric w sposób oczywisty jest zgodny z teorią oczekiwań. Żeby rzeczywiście w całości wykorzystać ją w miejscu pracy. 469 Teoria motywacji oparta na koncepcji oczekiwań jest znana w wielu różnych formach i pod różnymi szyldami.. że ludzie dążą do sprawiedliwości społecznej w postaci nagród uzyskiwanych w związku z ich osiągnięciami w pracy21. Zacząć trzeba od odgadnięcia.... Najważniejszym wnioskiem wynikającym dla menedżerów z teorii sprawiedliwości jest stwierdzenie...Teoria oczekiwań . Mimo że jest ona pomyślana sensownie i uzyskała ogólne potwierdzenie w badaniach empirycznych. 473 Po tym. 475 . W sklepach A&P w Filadelfii pracownicy zgodzili się na 25-procentową obniżkę płacy.... by pożądany poziom osiągnięć był możliwy do uzyskania. menedżer musi zidentyfikować wszystkie potencjalne wyniki dla każdego pracownika. jak potrzeby uruchomiły proces motywacji i wybrany został sposób działania. wdrażające podstawowe idee teorii oczekiwań. Jego teoria motywacji oparta na sprawiedliwości głosi. że cały system jest sprawiedliwy (równy dla wszystkich)18.. Firma A&P ze sporym powodzeniem zastosowała u siebie teorię oczekiwań. Teoria ta ma jednak również pewne ograniczenia. Następnie należałoby dopilnować. jakie rodzaje i jaki poziom osiągnięć przyczynia się do realizacji celów organizacji.) Implikacje dla menedżerów. Każdy pracownik wie... by nagrody miały odpowiednią wysokość. Pracownicy zarabiają więcej niż poprzednio.

Podstawowym celem podejścia japońskiego jest doprowadzenie do wytworzenia się partnerskich stosunków między kierownictwem firmy i robotnikami. a przy tym takie. Jak się przekonaliśmy. a prawdopodobieństwo powtórzenia się zachowań pociągających za sobą kary jest mniejsze.. (. spojrzenie od strony treści zajmuje się potrzebami. a spojrzenie od strony procesu wyjaśnia. (. lecz raczej filozofią zarządzania... 480 Tak zwane podejście japońskie właściwie nie jest żadną teorią czy modelem.. W Japonii natomiast menedżerowie i .. unikania. jak np. Pod wielu względami wyrasta ona z ujęcia od strony zasobów ludzkich... Podejście japońskie . jakie się z tymi zachowaniami wiążą.. powinny też być konkretne... Stwarza więc ona całościowe ramy dla zintegrowania innych podejść. żeby pracownik był skłonny je zaakceptować i zaangażować się w ich realizację.. wyjaśnić oczekiwania. teoria ustalania celów i podejście japońskie...od antagonistycznych po zaledwie obojętne. Cele te powinny wykazywać umiarkowany stopień trudności..) Nowe podejścia do motywowania str. Są wszelkie dane po temu.. ---------- Rodzaje wzmocnień w organizacjach . Menedżerowie powinni bezpośrednio wiązać nagrody z osiąganiem przez podwładnego wyznaczonych celów.. karania i eliminacji26. W ujęciu historycznym widzimy w Stanach Zjednoczonych całą gamę takich stosunków ..Trzeci element procesu motywacyjnego odnosi się do problemu trwałości niektórych zachowań w czasie i zmienności innych... ale również wybór odpowiedniego momentu i częstotliwości wzmocnienia. że teoria ustalania celów będzie sobie zdobywała coraz większą popularność w organizacjach. 475 Menedżerowie mogą w układzie organizacyjnym korzystać z czterech podstawowych rodzajów wzmocnienia: wzmocnienia pozytywnego... dlaczego ludzie wybierają różne zachowania prowadzące do zaspokojenia potrzeb i w jaki sposób oceniają sprawiedliwość nagród. Teoria ustalania celów pomaga menedżerom dopasować nagrody do indywidualnych potrzeb. że menedżer i podwładny powinni wspólnie i w sposób systematyczny ustalać cele dla podwładnego.. zapewnić sprawiedliwość i utrzymać systematyczne wzmocnienie.. 477 Ważny jest nie tylko rodzaj wzmocnienia...... która zdobywa sobie coraz większą popularność. by oczekiwać...) Tworzenie wzmocnień w organizacjach . ---------• teoria wzmocnienia Podejście do motywacji.. zgodnie z którym zachowanie wywołujące nagrody będzie prawdopodobnie powtarzane.. 479 Teoria ustalania celów sugeruje. 479 Poza rozpowszechnionymi tradycyjnymi metodami i teoriami motywowania wyłaniają się ostatnio inne obiecujące podejścia.... Teoria ustalania celów ..

.) • modyfikacja zachowania Technika stosowania teorii wzmocnienia w układzie organizacji • modyfikowany tydzień roboczy Strategia motywacji Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji .484 .. mogą zastosować konkretne strategie motywacyjne.... Podejście do motywowania od strony procesu zajmuje się samym mechanizmem motywacyjnym.. afiliacji (przynależności) i władzy. obok indywidualnych możliwości i uzdolnień oraz czynników po stronie otoczenia.. 485 . Menedżerowie muszą więc dokładnie zrozumieć i ocenić jego znaczenie.. (.) Wpływ systemów nagradzania na motywację.) Wpływ nagradzania na zachowanie.. Teoria oczekiwań sugeruje. za pomocą których definiuje się.. Popularne teorie treści motywacji obejmują hierarchię potrzeb Maslowa. którzy chcą motywować swoich pracowników... Inne ważne potrzeby to potrzeba osiągnięć. Podejście do motywowania od strony treści zajmuje się czynnikami sprawczymi motywacji. System nagradzania w organizacji są to formalne i nieformalne mechanizmy. że ludzie zachowują się w pewien sposób.. wyprowadzane z jednej lub kilku teorii omawianych w poprzednich częściach rozdziału. 483 Poza opisanymi strategiami podstawowym narzędziem wpływania na motywację pracowników jest system nagradzania w organizacji. że ludzie są motywowani do pracy. (. Popularne strategie motywacji . które sprawiają.. 480 Menedżerowie... . Podejście do motywowania ewoluowało od spojrzenia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich do podejścia od strony zasobów ludzkich. (....) Projektowanie skutecznych systemów nagradzania . Wpływ nagradzania w organizacji . Nowe podejścia do nagradzania pracowników .. ocenia i nagradza osiągnięcia pracownika. 483 Nagradzanie w organizacji może wpłynąć na postawy... teorię ERG oraz teorię dwuczynnikową Herzberga.... Podsumowanie str. Wpływ nagradzania na postawy. ponieważ motywacja.... zachowania i motywację....... 486 Motywacja to zestaw sił..... Motywowanie jest ważnym zadaniem dla menedżerów.robotnicy postrzegają siebie jako jedną grupę. (......... decyduje o indywidualnych osiągnięciach pracownika...... czego rezultatem jest duże zaangażowanie i motywacja wszystkich uczestników..

zmodyfikowany tydzień roboczy. w wieku 35 lat Cypress Semiconductor. by uniknąć biurokratycznych przeszkód i innych cech organizacji. Popularne strategie motywacyjne obejmują modyfikację zachowania. Podstawowe jego założenie mówi. Właściwie zaprojektowane systemy mogą poprawić postawy. zmiennej częstotliwości. spełniając przy tym wymagane sprawiedliwości nagradzania. stałym stosunku lub stosunku zmiennym. motywację i zachowania.489 .. Rozdział 15 Przywództwo i Proces Oddziaływania Cele str. Rozkład aktów wzmocnienia może przybrać postać schematu o stałej częstotliwości. że ich wysiłek zaowocuje wyższymi osiągnięciami. Współczesne systemy nagradzania obejmują systemy związane z osiągnięciami (zasługami) oraz różne typy systemów bodźcowych. 490 Thurman John Rodgers. jest przekonany. Przykład wprowadzający str. • Omówić polityczne zachowanie w organizacjach i możliwości kierowania nim. • Omówić i ocenić modele przywództwa koncentrując się na zachowaniach. że ludzie mają motywację do osiągnięcia i utrzymania sprawiedliwości społecznej. które w jego mniemaniu legły u podstaw kiepskich wyników osiąganych przez inne przedsiębiorstwa..jeżeli są przekonani. Do nowych ujęć motywowania pracowników należą teoria ustalania celów i podejście japońskie. karania i eliminacji. Wzmocnienie może przybrać formę wzmocnienia pozytywnego. unikania. Skuteczne systemy nagradzania muszę zapewnić wystarczające nagrody na poziomie jednostkowym. Ponadto dokłada wszelkich wysiłków. Cypress Semiconductor Corp. 490 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę przywództwa i odróżnić przywództwo od zarządzania. • Omówić i ocenić podejście do przywództwa według cech. Systemy nagradzania w organizacji są głównym mechanizmem wykorzystywanym przez menedżerów w kierowaniu motywacją. Spojrzenie oparte na teorii wzmocnienia koncentruje się na sposobie podtrzymywania motywacji. że jego głównym zadaniem jest stworzenie środowiska pracy sprzyjającego pełnemu rozwojowi jednostek twórczych i mających motywację do pracy. W ciągu pierwszego roku działania Cypress osiągnął . 487 . podczas gdy zachowanie wywołujące skutki negatywne . przeprojektowanie pracy i programy współuczestnictwa. mającą swą siedzibę w słynnej Dolinie Krzemowej. Przykłady i pytania str. • Zidentyfikować i opisać główne sytuacyjne podejście do przywództwa. który założył w 1983 r. że te osiągnięcia będą prowadziły do nagród i że pozytywne aspekty wyników przeważą nad aspektami negatywnymi. jest szybko rozwijającą się firmą elektroniczną. W tym celu zachęca on ludzi do podejmowania ryzyka i sowicie ich wynagradza. gdy im się powiedzie. Teoria sprawiedliwości oparta jest na założeniu. zastosowane jako element wzmacniający motywację. że zachowanie pociągające za sobą nagrody (skutki pozytywne) będzie powtarzane.raczej nie.

sprzedaż w wysokości około 3 mln dol. Do 1992 r. sprzedaż firmy wzrosła do ponad 300 mln dol., co przekształciło ją w jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się firm świata. W swojej roli dyrektora naczelnego jest bez wątpienia menedżerem. Ustala cele dla firmy, nadzoruje jej strukturę, motywuje pracowników i utrzymuje odpowiednią kontrolę. Prowadząc swą firmę na coraz wyższy poziom, Rodgers wychodzi jednak daleko poza te podstawowe funkcje kierownicze. Opracował szczegółowo system informacyjny, który pozwala mu nadzorować wyniki każdego z 1 500 pracowników w przekroju tygodniowym. Twierdzi, że nie chodzi mu o karanie ludzi. Zamiast tego identyfikuje pracowników, którzy nie osiągają odpowiednich rezultatów i następnie spotyka się z nimi, by stwierdzić, w jaki sposób może im pomóc w osiągnięciu poprawy. Chociaż nie wszystkich taki system zadawala, większość pracowników w Cypress jest przekonana, że Rodgers jest świetnym menedżerem. Dostrzegają również, że jego zachowanie daleko wykracza poza zachowanie typowego menedżera. Właściwie wolą go nazywać przywódcą niż szefem1.

Dyrektor T.J. Rodgers wykazuje stosunkowo rzadkie połączenie umiejętności, które wyróżnia go spośród wielu innych: jest zarówno mądrym przywódcą, jak i wytrawnym menedżerem, który dostrzega wyzwania niezbędne do odgrywania obu ról. Wie, kiedy podejmować twarde decyzje, kiedy przewodzić, kiedy przewodzić i zachęcać pracowników, a kiedy powstrzymywać się od ingerencji i pozwolić im robić swoje. Jak dotychczas firma wiele skorzystała z jego wysiłków. W niniejszym rozdziale dokładniej przyglądamy się takim ludziom jak Rodgers, koncentrując się na przywództwie i jego roli w zarządzaniu. Charakteryzujemy istotę przywództwa i śledzimy trzy główne podejścia do badania przywództwa – według cech, zachowania i sytuacji. Po rozpatrzeniu nowo pojawiających się spojrzeń na przywództwo, kończymy rozdział, opisując inne podejście do oddziaływania na innych – polityczne zachowanie w organizacjach.

Istota przywództwa

str. 491

W rozdziale 14 opisaliśmy motywację pracownika. Z punktu widzenia menedżera próba motywowania ludzi jest równoznaczna z próbą wpływania na zachowania innych. W tej części rozdziału podajemy najpierw definicję przywództwa, by następnie odróżnić je od zarządzania i na zakończenie odnieść je do problemu władzy.

Znaczenie przywództwa

str. 491

Przywództwo jest zarówno procesem, jak i pewną właściwością2. Jako proces przywództwo polega na użyciu wpływu, bez sięgania po środki przymusu... Jako właściwość przewodzenie jest zestawem cech przypisywanych jednostkom, które są postrzegane jako przywódcy.

Przywództwo a zarządzanie

str. 492

Z podanych definicji powinno jasno wynikać, że przywództwo i zarządzanie, choć ze sobą powiązane, nie pokrywają się. Ktoś może być menedżerem albo przywódcą, albo i tym, i tym, albo ani jednym, ani drugim4. Niektóre podstawowe różnice zestawiono w tablicy 15.1. (...)

Władza a przywództwo
...

str. 493

W poszukiwaniu cech przywódczych
...

str. 498

Zachowania przywódców
... ... ... ...

str. 499 str. 499 str. 500

Badania Uniwersytetu w Michigan Badania Uniwersytetu stanu Ohio Siatka kierownicza
... ... ... ... ... ...
str. 501

Sytuacyjne podejście do przywództwa Teoria NLW
str. 504 str. 507 str. 509 str. 510

str. 502

Teoria ścieżki do celu

Zarządzanie w praktyce

Model Vrooma-Yettona-Jago Inne podejście sytuacyjne
... ... ...

str. 513 str. 514

Nowe spojrzenie na przywództwo Substytuty przywództwa
str. 514 str. 515

Przywództwo transformacyjne
... ... ...

Zachowanie polityczne w organizacjach Najczęściej spotykane zachowania polityczne Kierowanie zachowaniem politycznym Podsumowanie
str. 518 str. 517

str. 516 str. 517

Jako proces, przywództwo jest wykorzystaniem nie polegającego na przymusie wpływu do kształtowania celów grupy (zespołu) albo organizacji, motywowania zachowań sprzyjających osiągnięciu tych celów i łatwiejszego zdefiniowania kultury grupy lub organizacji. Rozumiane jako właściwość, przywództwo jest zestawem cech przypisywanych osobom postrzeganym jako przywódcy. Przywództwo i zarządzanie są często ze sobą związane, są to jednak dwie różne sprawy. Menedżerowie i przywódcy wykorzystują władzę formalną, władzę nagradzania, władzę przymusu, władzę odniesienia oraz władzę ekspercką. Podejście do przywództwa od strony cech zakłada, że przywódców wyróżnia wśród innych pewna podstawowa cecha lub zestaw cech. Podejście od strony zachowań przywódczych zakłada, że zachowanie skutecznych przywódców czymś się różni od zachowania innych ludzi. W wyniku badań przeprowadzonych na uniwersytecie w

Michigan i uniwersytecie stanowym w Ohio zidentyfikowano dwie podstawowe formy zachowania przywódczego: jedną zorientowaną na pracę i wyniki oraz drugą zorientowaną na dobrobyt i poparcie pracownika. Z pomocą siatki kierowniczej próbuje się szkolić menedżerów, by wykazywali wysoki poziom w ramach obu form zachowania. Przedstawiciele podejścia sytuacyjnego do przywództwa dostrzegają, że właściwe formy zachowania przywódczego nie mogą być stosowane uniwersalnie, i próbują określić sytuacje, w których właściwe będą określone zachowania. Teoria NLW sugeruje, że zachowania przywódcze powinny być orientowane na zadania albo na stosunki międzyludzkie w zależności od stopnia korzystności sytuacji. Teoria ścieżki do celu sugeruje, że właściwe zachowanie przywódcze może mieć charakter nakazowy, wspierający, partycypacyjny albo zorientowany na dokonania, w zależności od osobistych cech podwładnych i otoczenia. Model Vrooma-Yettona – Jago utrzymuje, że przywódcy powinni zmieniać zakres, w jakim pozwalają podwładnym współuczestniczyć w podejmowaniu decyzji, w zależności od cech problemu. Model pionowo powiązanych par oraz teoria cyklu życia należą do nowszych teorii sytuacyjnych. Nowe spojrzenie na przywództwo obejmuje koncepcję substytutów przywództwa oraz rolę przywództwa transformacyjnego w organizacjach. Zachowanie polityczne jest innym typem procesu wywierania wpływu, często wykorzystywanym w organizacjach. Menedżerowie mogą podejmować kroki na rzecz ograniczenia skutków zachowania politycznego. Przykłady i pytania str. 519 - 521
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7. Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 15.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 15.2. Prezes Kim odzyskuje kontrolę ... Pytania 1. 2. 3.

• Zdefiniować i zidentyfikować typy grup w organizacjach i omówić powody. (. Roczne obroty firmy przekraczają 5 mld dol. Rzeczywiście. • Zidentyfikować i omówić cztery podstawowe cechy dojrzałych grup. Niniejszy rozdział traktuje o procesach prowadzących do takich działań jak opisane przedsięwzięcia Federal Express i wynikających z takich działań. Nie zrażony tym pesymizmem. powierzają sobie zadania do wykonania i nabierają nowych umiejętności w drodze rotacji pomiędzy różnymi stanowiskami.. W ostatnich jednak latach wzrost Federal Express uległ pewnemu zwolnieniu w warunkach połączonego nacisku konkurentów. że praca menedżera z planowanych i nie planowanych spotkań. w jaki sposób organizacje tworzą zespoły i kierują nimi. stwierdził. Jego profesor w Yale. Członkowie grupy sami ustalają godziny pracy. Kończymy omówieniem konfliktu interpersonalnego i grupowego. • Wyjaśnić. Zaczynamy od charakterystyki interpersonalnego charakteru organizacji. menedżerowie większą część swego czasu spędzają na kontaktach i wzajemnym oddziaływaniu z innymi ludźmi w organizacji i poza nią. Żeby odzyskać utracony teren. Interpersonalny charakter organizacji str. oraz nowej technologii. rozmów telefonicznych i podobnych działań. dla których ludzie łączą się w grupy.. co wielu ekspertów coraz częściej uznaje za olbrzymi zasób każdej organizacji – siłę grupy.. innowacyjnymi sposobami jeszcze skuteczniejszego konkurowania i obniżania kosztów. że pomysł jest niewykonalny. Po raczej powolnym starcie Federal Express wykazywał systematyczny wzrost i stał się wielonarodową organizacją dysponującą własnym zestawem 255 samolotów i 34 000 skomputeryzowanych samochodów dostawczych i biur na całym świecie. Taką poważną nową inicjatywą Federal Express było stworzenie setek zespołów roboczych. Przykład wprowadzający str. 523 W rozdziale 1 zauważyliśmy. uruchomił Federal Ezpress Corp.) Menedżerowie w Federal Express dostrzegli i wykorzystali to. Przytoczony poniżej rozkład dnia jest typowym zapisem . Potem wyjaśniamy cechy dojrzałych grup i wykorzystanie zasobów w organizacjach. zwłaszcza telefaksów... i jest ona uważana za jedną z najlepiej zarządzanych organizacji w Stanach Zjednoczonych. Pracownicy Federal Express.Rozdział 16 Zarządzanie Procesami Interpersonalnymi i Grupowymi Cele str. 522 Frederik Smith po raz pierwszy zaproponował pomysł prywatnej dostawy poczty w terminie jednodniowym w swojej pracy semestralnej. oraz etapy kształtowania grup. działają teraz jako członkowie grupy.. Smith kontynuował swoje plany i w 1973 r. firma zaczęła się rozglądać za nowymi. • Omówić interpersonalne i międzygrupowe konflikty w organizacjach. Następnie wprowadzamy podstawowe koncepcje dynamiki grup. 522 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać interpersonalny charakter organizacji. zamiast jak poprzednio działać jako jednostki odpowiadające przed przełożonym.

zebraniach sekcji do omówienia sprzedaży. zwłaszcza dotyczących komunikacji. ale negatywna. Pracownicy ODS spędzają aż siedem godzin w tygodniu na zebraniach – zebraniach zespołów dotyczących konkretnych projektów. Dynamika interpersonalna str. oraz na spotkaniach-maratonach każdego kwietnia i października. ODS zajmuje się badaniami. Wydaje się. Stosunki interpersonalne mogą być osobiste i pozytywne. Wyniki zachowań interpersonalnych str. (. Firma osiągnęła sukces i z tego powodu cieszy się powszechnym szacunkiem w Japonii. który pragnie badać procesy grupowe. Pracownicy decydują również o rym. jak gdyby zostało stworzone przez badacza zachowań organizacyjnych. pracownicy mogą np. 525 Zachowania interpersonalne mogą pociągać za sobą najrozmaitsze zdarzenia. którzy się nawzajem wspierają i którym się ze sobą dobrze pracuje... gdy ich uczestnicy wzajemnie się znają. Wykształcają się one zarówno wewnątrz... kogo powołać w skład zarządu firmy i jak rozdzielić zyski.. pomimo setek roboczogodzin spędzonych co tydzień na zebraniach. (.) Większość stosunków mieści się gdzieś pomiędzy tymi skrajnymi przypadkami. Ludzie. 524 Charakter stosunków interpersonalnych w organizacji może być różny.) Dobre stosunki interpersonalne w całej organizacji mogą być nawet źródłem synergii.. żywią do siebie wzajemny szacunek i przywiązanie oraz lubią utrzymywać ze sobą kontakty. 525 Grupy są wszechobecną częścią życia organizacji i podstawą wykonania znacznej części pracy. A firma rzeczywiście te zyski przynosi.. Chociaż Yamaguchi nie przeczy. kiedy posiedzenia ciągną się do późnej nocy. że oni czy ich współpracownicy zostali ocenieni zbyt nisko w czasie ostatniej kwalifikacji płacowej. Dzieje się tak wówczas. którzy nie udzielają sobie wzajemnie wsparcia i którzy ze sobą nie umieją pracować. Takahiro Yamaguchi. Mianem grupy określamy co najmniej dwie osoby. Grupy w organizacjach str. przekonywać. Spojrzenie globalne str. Dynamika interpersonalna może jednak również być osobista. może też zmieniać te oceny.. mogą zdziałać znacznie więcej niż ludzie. projektowaniem wyrobów i tworzeniem znaków firmowych dla takich gigantów jak Sony Corp. kłóci się z japońską tradycją gospodarczą i kulturą.. 526 ODS – eksperyment w sprawach grupowych Czasami życie w japońskiej ODS Corporation sprawia wrażenie. stosunki interpersonalne przenikają wszelkie organizacje i są żywotną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. na których ogół pracowników omawia przepisy firmy.dnia prezesa firmy.) Rzecz jasna. reklamą i doradztwem dla innych firm. 250 pracowników firmy może dyskutować oceny we wszystkich siedmiu kategoriach pracy i osobowości. że tematyka spotkań pokrywa wszystkie aspekty życia firmy. które wchodzą ze sobą w regularne stosunki dla osiągnięcia wspólnego celu4. Na corocznym trzydniowym spotkaniu w sprawie płac. mimo że wiele pomysłów jej założyciela. spotkaniach tygodniowych. (. jak i poza normalnymi strukturalnymi granicami organizacji. że jego styl komunikacji wiele zawdzięcza nie- . tak samo jak różni są poszczególni członkowie organizacji. spotkaniach menedżerów dla formułowania strategii.

Etapy kształtowania się grup str.. 529 . Grupy nieformalne albo grupy interesu.. 533 . Zaspokajanie potrzeb. o których inne japońskie firmy tylko mówią. że Yamaguchi żyje według własnej filozofii. jest również dobre dla robotnika. które właśnie zebrały się. Jego pracownicy mówią. Dlaczego ludzie łączą się w grupy? str. Przyciąganie interpersonalne. . Grupa nieformalna albo grupa interesu jest tworzona przez członków dla celów. zespól zadaniowy został rozwiązany. że izolują się od swoich pracowników. . Wydział marketingu.. oraz personel pielęgniarski. poświęcając pracownikom swój czas i energię. Ford Motor Co.. Działania grupowe.. grupy zadaniowe oraz grupy nieformalne lub grupy interesu6. gdy konflikty są ujawniane.. ... Źródła. da się urzeczywistnić tylko wtedy. która funkcjonuje od lat. Cele grupowe. organizacje obejmują grupy funkcjonalne. są przykładami grup funkcjonalnych..) Grupy nieformalne mogą być potężną siłą. powiada Yamaguchi. z których duża część jest niezadowolona... Grupa zadaniowa to grupa stworzona przez organizację dla realizacji stosunkowo wąskiego zakresu zadań (celów).. zarządzanie musi być elastyczne i podatne. w równym stopniu jak badania i twórcze umiejętności jego firmy. by stworzyć grupę.. tak jak w ODS. które nie muszą mieć związku z celami organizacji.Japończykom. Jest przekonany.. niczym dobrze smarowany mechanizm. której menedżerowie nie powinni ignorować. z której znani są japońscy robotnicy. przyciąga klientów do ODS. str. Grupa funkcjonalna to grupa stworzona przez organizację dla realizacji pewnej liczby bieżących celów organizacji w nieokreślonym horyzoncie czasowym. upiera się. co jest dobre dla firmy. I to właśnie jego filozofia. 530 Wyobraźmy sobie różnice dzielące zbiór pięciu osób... wydział zarządzania.. 532 . 527 Ogólnie rzecz biorąc. i inną grupę. Jeżeli robotnicy naprawdę mają utożsamiać swoje szczęście z sukcesem firmy.. (... .. wykorzystał zespół zadaniowy do zaprojektowania swojego modelu Taurusa. że to.. Kiedy projektowanie zostało zakończone. A jednak Yamaguchi oskarża japońskich przywódców przedsiębiorstw o to.... Struktura ról . Na przykład. (.. Firmy japońskie wsławiły się swoim partycypacyjnym zarządzaniem i wpajaniem robotnikom poczucia.. Grupy zadaniowe. iż jego celem jest zrealizowanie pomysłów. Typy grup str. Korzyści instrumentalne. że interpersonalna harmonia ...) Cechy dojrzałych grup str. Grupy funkcjonalne. .

. Przy braku konfliktu mogą się wkradać samozadowolenie i stagnacja.. zespoły nie są rozwiązaniem pasującym do każdej sytuacji. Umiarkowany poziom konfliktu może wyzwolić motywację. Abstrahuję. Przeciążenie roli. Spójność wewnętrzna . Konflikty interpersonalne i międzygrupowe str. Obecnie mówi się czasami o zespołach samokierujących się. np. Pierwsze formy zespołów stanowiły samodzielne grupy robocze i kółka jakości. W ostatnich latach jednak coraz częściej rozumiemy. Punktem wyjścia jest zrozumienie konfliktu. .Niejasność roli. . są złożone i reprezentują wysoki stopień współzależności: sam zespól służy jako mechanizm rozwiązywania takiej złożonej sytuacji i kierowania wspólzależnością21. Nadmierne natężenie konfliktu może wytworzyć niepożądane wyniki. Zmiany norm... Na marginesie. Przestrzeganie norm. Odmian szkodliwych konfliktów sprowokowanych przez „górę” menedżerską. często przy niewielkim nadzorze lub całkowitym jego braku.. zespołach międzyfunkcjonalnych lub zespołach wysokich osiągnięć. jest sporo. w tym menedżerów i teoretyków zarządzania.. takie jak wrogość i brak współpracy. . Ogólnie. Menedżerowie muszą znaleźć i utrzymać optymalny poziom konfliktu. tradycyjnie traktowała konflikt jako problem. Konflikt ról. swoją niekompetencją i prywatą. w tym . Tak więc menedżerowie muszą się troszczyć o kierowaniem konfliktem w swoich organizacjach. 536 . najbardziej przydatne są wtedy. . Upowszechnianie norm.. 542 Oczywiście. Problemem może być. którego należy unikać24. że chociaż konflikt może być poważnym problemem. wykonująca funkcje organizacyjne. Właściwie większość ludzi...... gdy szkodliwy konflikt wywołują sami menedżerowie. Wnioski.. innowacje i inicjatywę.. Kierowanie zespołami roboczymi str. .. pewne jego typy mogą się okazać korzystne. .. . kreatywność. jakie trzeba wykonać.. 541 W organizacji zespół to grupa pracowników funkcjonujących jako jednostka. wrogością. nieprzyjemnością i sprzecznością poglądów. a „rozproszeni” właściciele (i niezbyt kompetentni ich przedstawiciele) po prostu się nie znają na niuansach zarządzania. 541 Przywództwo nieformalne . gdy zadania.. Normy zachowań str. str. 540 str.. 538 str.. Wykorzystanie zespołów w organizacjach Tworzenie zespołów roboczych str.. który sprzyja najwyższemu poziomowi wyników. . 543 Większość ludzi wiąże konflikt z antagonizmem. co może się negatywnie odbić na wynikach..

zapasów. a nie – jak to się normalnie odbywało – w dwa lata. Jej członkowie podejmowali decyzje kierując się zdrowym rozsądkiem. Uzgodnili. Na przykład zdecydowano pracować w systemie miar metrycznych. 544 Łączenie się w zespoły dla uratowania produktu Stany Zjednoczone zawsze przewodziły w światowej produkcji obrabiarek. że nowa maszyna musiałaby być o 40% tańsza niż jej poprzedniczki. produkcji i obsługi mechanicznej. by nie narażać się na śmieszność przy sugerowaniu pomysłów spoza swojej „działki”. która mogłaby skutecznie konkurować z produktami japońskimi. kiedy firmy amerykańskie były wypierane z rynku. zwłaszcza w dziedzinie maszyn do wyrobu kształtek plastykowych. starano się też wykorzystać łatwo dostępne części amerykańskie i ograniczyć do minimum ich liczbę. spółdzielcy. Wynik? Sprzedaż Visty 2. Jednakże japońska konkurencja i reakcja Milacron – rezygnacja z wytwarzania niektórych prostych pozycji asortymentu – wkrótce zagroziła udziałowi w rynku i reputacji firmy. 545 Niektóre z przyczyn konfliktu w organizacjach wynikają z projektu organizacji. Biura tych osób zlokalizowano obok siebie. Źródła. a sami członkowie zespołu odpowiadali bezpośrednio przed wiceprezesem. gdyby musiały przechodzić przez normalne kanały wydziałowe. jakie cechy powinna posiadać maszyna. o 40% szybsza i sprawniejsza. .. akcjonariusze. Maszyna wykorzystuje o 50% mniej części i jest o 40% tańsza w produkcji. Zamiast szukać tanich części..miejscu. . Różnice celów. „Dzienniki pokładowe zespołu pozostawiły Milacron spuściznę.. . Milacron stworzył dziesięcioosobowy zespół składający się z przedstawicieli działów zaopatrzenia. sensownych metod ich składania.. Anonimus Zarządzanie w praktyce str. że nie będą mówić o projekcie z osobami postronnymi. Jako grupa spotykali się tylko raz na tydzień. Dynamika interpersonalna. Zdecydowali. ograniczając się tylko do skutków czystej niekompetencji. udziałowcy itp. a firma Cincinnati Milacron zawsze plasowała się w amerykańskiej czołówce. Kolejnym posunięciem w walce konkurencyjnej była nowa maszyna o nazwie Vista oraz nowy sposób opracowywania produktu – praca zespołowa. oraz że trzeba ją przygotować w rok.... Pragnęli. dwaj dyrektorzy firmy postanowili wspólnie zastanowić się. inne odnoszą się do jednostki lub grupy. W połowie lat osiemdziesiątych jednak. . . pracownicy. Prowadzili zapis czynności roboczych..). kadra kierownicza. Współzależność..5-krotnie przewyższyła sprzedaż poprzedniczki już w pierwszym roku produkcji. od konfliktów wynikających z ewentualnych sprzeczności interesów grupowych (np. Grupa robocza rozpoczęła pracę od dokonania przeglądu przyszłych klientów i rozglądając się za konkurencyjnymi maszynami. czasami dodatkowo spotęgowanej osobistą prywatą lub cechami charakteru. marketingu. Przyczyny konfliktu str.. Decyzje te mogłyby zostać odrzucone. ścisła. unikając podejmowania decyzji w czasie zebrań. by przyszłe zespoły mogły się uczyć na ich sukcesach i porażkach. by decyzje były podejmowane szybko. Konkurencja o zasoby. której trudno nie dostrzec. a nie angielskich. szukano tanich. Sprzedaż maszyn do wyrobu kształtek plastykowych szła pomyślnie. w miarę pojawiania się problemów.

Ograniczanie konfliktu. Przywódcy nieformalni to tacy przywódcy. 548 W całej organizacji występuje dynamika interpersonalna. Struktury ról definiują specjalistów od zadania oraz specjalistów socjoemocjonalnych i mogą być dotknięte niejasnością roli. Spoistość grup to zakres. zadaniowe oraz nieformalne albo grupy interesu. . bezosobowa i profesjonalna.Kierowanie konfliktem str. poparcie społeczne. Konflikt może być konstruktywną albo destrukcyjną siłą w organizacjach. Wprowadzenie zespołów jest formą zmiany organizacyjnej. Powody łączenia się w grupy nieformalne albo grupy interesu obejmują wzajemną akceptację. albo negatywna i osobista. Zespół to grupa pracowników funkcjonująca jako jednostka. często bez przełożonego lub z niewielkim zakresem nadzoru.. synergię. których wybrali sami członkowie grupy. 2.. wykonująca funkcje organizacyjne. spoistość (zwartość) grupy i przywództwo nieformalne. w jakim członkowie grupy są lojalni w stosunku do siebie i grupy oraz zaangażowani w jej sprawy. skoro już do niego dojdzie26. konfliktem ról lub przeciążeniem roli. 546 Żeby sobie najskuteczniej poradzić z konfliktem. może zapobiec jego powstawaniu oraz rozwiązywać go. W organizacjach tworzą się następujące ogólne typy grup: funkcjonalne. Może ona być pozytywna i osobista. .. Czterema ważnymi cechami grup dojrzałych są struktury ról.. Pobudzanie konfliktu.. normy grupowe. Ludzie łączą się w grupy funkcjonalne albo zadaniowe dla realizacji kariery. 548 – 551 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Możliwe jest również unikanie lub rozwiązywanie konfliktu przez użycie kilku technik. Idealne zespoły powinny być zwarte i przyjmować normy wysokich osiągnięć. . Szczególnie ważna jest zależność pomiędzy normami osiągnięć i spoistością. . Grupa to co najmniej dwie osoby wchodzące ze sobą w regularne wzajemne oddziaływania dla osiągnięcia wspólnego celu lub wykonania wspólnego zadania. Interakcje z innymi ludźmi mogą powodować zaspokojenie potrzeb. Spoistość grup może wzrastać lub maleć pod wpływem wielu czynników. Coraz więcej organizacji wykorzystuje zespoły. menedżer musi go stymulować w konstruktywny sposób. Rozwiązywanie konfliktu. Normy grupowe to standardy zachowań członków grupy. konflikt i kształtowanie się grup. Menedżerowie mogą w pewnych sytuacjach stymulować konstruktywne formy konfliktu. Podsumowanie str. komunikację i podejmowanie decyzji. Przykłady i pytania str.. motywację i wydajność oraz kontrolę i organizację.

w jaki sposób można zarządzać komunikowaniem się w organizacji. by idee te ujrzały światło dzienne. aby wytworzyć kulturę.2. że pracownicy są najlepszym źródłem nowych idei w każdej organizacji i pragnie zapewnić. Sądzi.. Ćwiczenia 8. której stopa zysku przekracza odpowiednie wskaźniki dla innych firm branży. 2. Pytania analityczne 5.. . zgłaszać sugestie i krytykę. w jaki sposób można usprawnić proces komunikowania się.. 2. że tak. • Omówić behawioralne elementy komunikowania się. Crawford potrafi też docenić umiejętność słuchania. kwestionować decyzje podejmowane przez innych. Crawford jest przekonany. że jego koncentracja na komunikowaniu się ma podstawowe znaczenie dla powodzenia firmy. Bob Crawford. sądzi. • Opisać. w której pracownicy mogą się swobodnie wypowiadać.. 3. Pytania 1. 9. 10.. Regularnie organizuje seminaria dla .1. • Zidentyfikować ogóle formy komunikacji grupowej i organizacyjnej oraz podać ich cechy. 7.. Przykład międzynarodowy 16. 552 Czy zasadnicza troska o komunikowanie się może przynieść dochody rzędu 50 mln dol. Pytania 1. Twierdzi. .3. • Zidentyfikować podstawowe formy komunikacji interpersonalnej. 552 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać rolę i znaczenie komunikowania się w pracy menedżera. W szczególności Crawford dokłada wszelkich starań. Rozdział 17 Zarządzanie Komunikowaniem Się W Organizacjach Cele str. . Brook jest szybko rozwijającą się firmą wynajmującą meble do mieszkań i biur. podać ich zalety i wady. 6. Przykład wprowadzający str.. • Opisać. 3. 4. że zdolność słuchania jest jedną z najważniejszych umiejętności kierowniczych. Przykład 16. ..? Dyrektor Naczelny Brook Furniture Rental.

Komunikowanie się ustne i pisemne ma głównie charakter interpersonalny.. . 557 str. (.. by pomóc im w wyrobieniu sobie tej umiejętności... str.. sieci komunikacyjne oraz winorośl.. Komunikowanie się a praca menedżera . w jaki sposób wraz z całą organizacją mogą oni zwiększyć skuteczność działania.. Każda z nich wymaga komunikacji ustnej lub pisemnej. 557 Menedżerowie muszą rozumieć różne rodzaje komunikacji. . Pozwala mu to na osobiste zaprezentowanie „historii” firmy i udzielenie odpowiedzi na ważne pytania. 562 Komunikacja pozioma Sieci komunikacyjne str. Komunikacja ustna . . Menedżerowie na całym świecie są zgodni co do tego.. dlatego właśnie te dwie formy zostaną tu omówione łącznie. co się dzieje w otoczeniu. str. 560 str. często towarzyszy również przedstawicielom handlowym w ich wizytach u klientów.menedżerów. Na przykład.. oraz tego.. 559 str.. jednakże każda sięga do szerokich wzorców komunikacji w całej organizacji. . Inne formy komunikowania się w organizacji zostaną omówione w następnej części rozdziału.. 563 .. . Jak pokazano na rys.) Komunikacja pionowa . chodzi o komunikację pionową i poziomą. gdyż pozwala na lepsze zrozumienie tego. str.. 553 str.2.. 554 Rola komunikowania się w zarządzaniu Proces komunikowania się str. 553 Definicja komunikowania się str. 560 Komunikacja pisemna Wybór właściwej formy Formy komunikacji grupowej i organizacyjnej Poza obu opisanymi przed chwilą czystymi formami komunikacji interpersonalnej menedżerowie zajmują się innymi odmianami komunikowania się w organizacji. Prócz tego. 558 str. Crawford robi wiele dla utrzymania drożnych kanałów komunikowania się... 17. 555 Formy komunikacji interpersonalnej str.. aby przekazać im swoją wizję i cele stawiane przed organizacją. Również dla innych pracowników komunikowanie się z menedżerami jest bardzo ważne. Menedżerowie muszą komunikować się z innymi.. że większą część swego czasu spędzają na komunikowaniu się. przy czym chodzi o sztukę słuchania zarówno pracowników. często sam prowadzi programy szkoleniowe dla nowych pracowników. że sprzyja to skutecznej komunikacji firmy z jej klientami1. . jak i klientów. Crawford twierdzi i w tym przypadku..

.. Bariery w komunikowaniu się str. 567 Behawioralne elementy komunikacji W pewnej mierze winorośl. techniki te mogą być wykorzystane przez nadawcę..... (... str. 568 str. tablica 17. Cechy nadawcy.. Winorośl str. ... 571 Menedżer świadomy znaczenia komunikacji i jej wszechobecności w pracy.. w jaki sposób maksymalizować potencjalne korzyści w komunikacji i minimalizować potencjalne problemy. i to w takiej ilości.) Techniki dla nadawcy. powinien wiedzieć. .) Inne formy komunikowania się . Jak pokazano w tablicy 17. Przezwyciężanie barier w komunikowaniu się str.. że nie jesteśmy w stanie ich przetworzyć.3. (. która może przenikać całą organizacje. i od poznania sposobów przeciwdziałania takim zakłóceniom. Percepcja obejmuje nie tylko pięć zmysłów. 566 str. str. dynamika interpersonalna pomiędzy nadawcą i odbiorcą oraz czynniki leżące po stronie otoczenia (zob. sens i interpretację... 567 Percepcja to zestaw procesów używanych przez ludzi do odbierania i interpretowania informacji płynących z otoczenia.. Poprawa skuteczności komunikowania się str.. . Cechy odbiorcy. 570 Komunikacja pozawerbalna .. ale również świadomość. Percepcja str...) Zarządzanie w praktyce . 574 Przy tak wielu czynnikach. które mogą zakłócić komunikację. Każdy z nas jest nieustannie bombardowany informacjami płynącymi z otoczenia. cechy odbiorcy.. Techniki dla odbiorcy. Menedżerowie powinni zacząć od uświadomienia sobie czynników. .. Percepcja odgrywa istotną rolę w odbiorze i rozszyfrowaniu informacji. zarządzanie „w ruchu” i komunikacja nieformalna mają charakter behawioralny. menedżerowie mogą się na szczęście uciec do kilku technik poprawy jego skuteczności28. w jaki sposób skutecznie się komunikować26.. Częścią każdego systemu komunikacji w organizacji mogą być również dwa dalsze ważne elementy behawioralne – percepcja i komunikacja pozawerbalna. tzn. Dynamika interpersonalna. odbiorcę lub obu.. które zakłócają proces komunikowania się. (..2)27. Są to: cechy nadawcy. Na każdym kroku spotykamy się z informacjami. 564 Winorośl to nieformalna sieć komunikacyjna. 572 Kilka czynników może zakłócić proces komunikowania się lub służyć jako bariera do skutecznego komunikowania się. ..

. by treść wiadomości odebranej była możliwie jak najbardziej zbliżona do treści wiadomości zamierzonej. zarówno w górę jak i w dół. Nieformalną sieć komunikacyjną pomiędzy członkami organizacji określamy mianem „winorośli”. Percepcja składa się z procesów wykorzystywanych przez jednostkę do odbierania i interpretowania informacji dopływających z otoczenia. Komunikowanie się jest wszechobecną. ale także mogą wpływać na poprawę skuteczności systemu komunikowania się w organizacji. Komunikacja pozawerbalna obejmuje wyraz twarzy. Dwoma behawioralnymi elementami komunikacji są percepcja i komunikacja pozawerbalna.Techniki dla nadawcy i odbiorcy. Proces komunikowania się składa się z kodowania treści przez nadawcę i przekazywania jej jednemu lub kilku odbiorcom.. chociaż na ogół bardziej wskazana jest komunikacja obustronna. 576 str. przy czym role nadawcy i odbiorcy ulegają odwróceniu. Można tego dokonać przez wprowadzenie formalnych systemów informacyjnych oraz przez wykorzystanie możliwości stwarzanych przez komunikację elektroniczną. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacji str.. Komunikacja w poziomie obejmuje osoby na równorzędnych stanowiskach. gesty.. Kierowanie procesem komunikowania się wymaga rozpoznania barier dla . Komunikacja interpersonalna koncentruje się na komunikacji w niewielkim gronie osób.. Ważnymi elementami procesu percepcji są percepcja selektywna oraz organizacja percepcji. . 576 Komunikacja elektroniczna Spojrzenie globalne Podsumowanie str.. . 576 Menedżerowie nie tylko mogą być osobiście dobrymi komunikatorami. W procesie dwustronnego komunikowania się czynności te powtarzają się. Istnieje duża rozmaitość form komunikowania się w organizacji. str. W układzie pionowym komunikacja może się odbywać pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. intonację. ruchy ciała. toteż menedżer powinien starannie rozważyć jedne i drugie. Cały proces w dowolnym swym odcinku może zostać zakłócony przez różne czynniki. Skuteczna komunikacja jest procesem wysyłania wiadomości w taki sposób. 578 Komunikacja jest procesem przekazywania informacji od jednej osoby do drugiej. wybierając stosowny środek komunikacji. którzy otrzymują wiadomość i rozszyfrowują jej treść. Członkowie grupy powiązani są ze sobą według powtarzalnego wzorca zwanego siecią komunikacyjną.. Obie ważne formy komunikacji interpersonalnej – ustna i pisemna – wykazują charakterystyczne zalety i wady. . Formalne systemy informacyjne . ważną częścią pracy menedżera. kontakt fizyczny.. 576 str.

.. • Omówić dwa ogólne podejścia do kontroli w organizacji.. Przykład 17...... 3... 6.... Pytania analityczne 5. 4. dla których organizacje korzystają z wielorakich systemów kontrolnych... obszarami. 3.. jak i operacyjne....... Ćwiczenia 8...... telefaksów itp. ...... włącznie z jego celem.. Przykłady i pytania str. 3......2..... Część VI PROCES KONTROLOWANIA Rozdział 18 Istota Kontrolowania Cele str. • Zidentyfikować i wyjaśnić główne formy kontroli operacji i opisać przyczyny... telefonów komórkowych.. • Zidentyfikować i wyjaśnić ogólne kroki w procesie kontrolowania......... 10...... 2............ 584 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę kontrolowania w organizacjach...1. jak i odbiorca mogą poznać i opanować skuteczne techniki poprawy komunikacji.. . Pytania 1....... Pytania 1....582 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.. 7.. Przykład międzynarodowy 17... znaczeniem...... ......... 579 . W nadchodzących latach rozwój komunikacji kierowniczej i organizacyjnej dokonywać się będzie pod przemożnym wpływem komunikacji elektronicznej w postaci sieci komputerowych.... 2..... • Opisać kontrolę strategiczną....skutecznej komunikacji i zrozumienia.. systemów przetwarzania tekstów.. ... ..... 2.. Organizacje wykorzystują w kierowaniu komunikacją zarówno podejście menedżerskie. w jaki sposób możliwe jest ich przezwyciężenie.. Zarówno nadawca......... 9. .. odpowiedzialnością za kontrolę oraz powiązaniem planowania i kontrolowania.

w jaki sposób menedżerowie mogą skutecznie kierować procesem kontrolowania. Częstokroć od kontroli realizacji planu..). planowanie jest zazwyczaj pierwszą częścią procesu zarządzania... 589 Powiązanie planowania i kontrolowania str.) Kontrolowanie w organizacjach str. dol... Zbyt dobra jest jeszcze pamięć o starych błędach (i ich skutkach) w planowaniu i kontroli wykonania planów. Ustalanie norm.. Ocena wyników – utrzymanie status quo. korekta odchyleń. . • Opisać główne problemy wyboru stylu kontrolowania.• Opisać. 3..) Menedżerowie Bombay Co.. (1. 590 Niezależnie od typu czy liczby systemów kontrolnych.. Menedżer sporządza plan i następnie wykorzystuje system kontrolny do obserwowania postępu na rzecz wykonania tego planu. Temat wymaga obszernego rozwinięcia. co i jak planujemy... Ustalanie norm str. Różne też mogą być wnioski. założyło w 1975 r. Jak to powiązano w rozdziale 1. .U. Pokazano je na rys.. przynajmniej w Polsce. Z. 586 Znaczenie kontroli str. każdy proces kontroli powinien objąć cztery ogólne etapy9. 585 . . Funkcjonowanie organizacji wymaga ciągłego przechodzenia od planowania do kontrolowania i na odwrót.. Porównywanie wyników z normami. Funkcje organizowania i przewodzenia pozwalają organizacji wykonywać jej właściwe zadania. Lepiej ich nie powtarzać. 587 Odpowiedzialność za kontrolę str. 18. 2. natomiast kontrolowanie wiąże się bezpośrednio z planowaniem... 4. 591 . (. z wyspecyfikowaniem odpowiednich zagadnień.. ostrożnie i fachowo trzeba z tym. . Mierzenie wyników.. Przykład wprowadzający str. między innymi zależnie od tego. lepsza jest porządna analiza. 586 Obszary kontroli str. jakich potrzebuje organizacja. dwóch przedsiębiorców jako firmę sprzedaży wysyłkowej.) Dzisiaj pasaże handlowe w całej Ameryce Północnej mieszczą kilkaset sklepów Bombay Co. jej zyski w 1990 r. Firma rejestruje obroty znacznie przekraczające 100 ml. Etapy procesu kontrolowania str. (. (Uwagi: Oj.2. 589 Menedżerowie powinni ściśle wiązać planowanie i kontrolowanie. . osiągnęli spory sukces. poczynając od „konkretyzacji”. Cel kontrolowania str. przekroczyły 12 mln dol.. zmiana norm. Co było przyczyną sukcesu Bombay? (. 584 Bombay Co.. Przewija się on na wielu moich stronach.

Zwykle prowadzi to do całego szeregu negatywnych zjawisk. Kontrola biurokratyczna str. w tym tzw. które były wypróbowane. 597 Kontrola biurokratyczna jest formą kontroli organizacyjnej odznaczającą się formalnymi i mechanistycznymi rozwiązaniami strukturalnymi.. . .. . 596 Kontrola końcowa str. 595 Kontrola równoległa str. „Biurokracja jest to bezmyślne stosowanie się do przepisów/zasad równie bezmyślnie ustalonych”. podejście biurokratyczne w negatywnym rozumieniu tego słowa.. W zarządzaniu gospodarczym.. (.. Formy kontroli organizacyjnej str. „negatywne dostosowanie się społeczeństwa”. Ocena ta w dużej mierze opiera się na analitycznych i diagnostycznych umiejętnościach menedżera...... warto jednak pamiętać. 593 Końcowym etapem w procesie kontroli jest ocena wyników.. . na słabość kontroli gospodarczego zarządzania i słabość analiz gospodarczych wpłynęła wtedy zdecydowanie słabość narzędzi ekonomicznych.. że jest najgorszą z możliwych teorii organizacji... Porównywanie wyników z normami str. choć w wielu przypadkach zupełnie oczywiste. 597 . tzw.Mierzenie wyników str.. Moim zdaniem. Niemal idealnym tego przykładem była tu gospodarka „realnego socjalizmu”.. w języku potocznym. 597 .” . Po dokonaniu tej oceny zazwyczaj podejmowane jest jedno z trzech działań. chyba zazwyczaj polega na niedostatku wiedzy zarządzających. nepotyzm. i następnie podjęcie stosownych działań. a nonsensów nie można legalnie zmienić z powodu zwykłej siły bezwładu albo uporu kogoś zaślepionego.. Mówiąc ogólnie o biurokracji.. nie przesądzają jednak o wartości całego systemu: „Parafrazując ironiczną uwagę Churchilla na temat demokracji. że „Model machiny biurokratycznej powstał w reakcji na osobiste uzależnienie. 593 Ocena i reagowanie str......” Późniejsze wady tego systemu. Sprawy są jednak złożone a ocena stanu faktycznego i przyczyn jest kontrowersyjna. złośliwość i subiektywne osądy cechujące praktykę kierowniczą pierwszego okresu rewolucji przemysłowej. można powiedzieć o biurokracji.. 594 . poza tymi. o których mowa w rozdziale 1.. będącymi dziełem specjalistów od kontroli zatrudnionych w aparacie zarządzającym..) Formy kontroli operacji str. okrucieństwo. 592 .) * * Mówiąc dosadnie. Czasami sprawy są oczywiste niemal dla każdego. Kontrola wstępna str.. (. 596 Wielorakie systemy kontrolne str..

Oba powyższe cytaty pochodzą z książki: Zachowanie człowieka w organizacji. jak zbudować skuteczny system kontrolny.. 600 .. Pobudzanie współuczestnictwa . 607 . niewłaściwa koncentracja kontroli. musi zrozumieć etapy i szczeble kontroli. Do powszechnie występujących przyczyn takiego stanu rzeczy należą: nadmierna rozbudowa kontroli. 440. Wykorzystanie zapisów kontrolnych i bilansów . 605 Właściwie zaprojektowane systemy kontroli są przydatne i skuteczne. Opracowanie skutecznych systemów kontrolnych str.. Zarządzanie w praktyce str. 606 Tworzenie skutecznej kontroli . 602 . dokładne. Integracja z planowaniem .. nagradzanie nieefektywności i odpowiedzialność za podejmowane działania.. Kontrola strategiczna str.... Dokładność .. ale mimo to wielu ludzi może się przeciwstawiać kontroli. terminowe i obiektywne.. 602 Jeżeli menedżer naprawdę pragnie skutecznie kontrolować. Obiektywizm .... Aktualność ..... Zrozumienie oporu wobec kontroli str..... Co na ten temat można powiedzieć dzisiaj? Anonimus Kontrola angażująca pracowników str. Niewłaściwa koncentracja .. Przezwyciężanie oporu wobec kontroli str.. Zarządzanie procesami kontroli str. Menedżerowie muszą również wiedzieć... Nagradzanie nieefektywności . 58 prezentowanej literatury. 599 . str. a także jak przezwyciężać pojawiający się niekiedy opór przeciw kontroli. Nadmiernie rozbudowana kontrola . poz.. Elastyczność . gdy zostaną zintegrowane z planowaniem i są przy tym elastyczne.. Wybór stylu kierowania str... Wykorzystanie zarządzania przez cele ... Spojrzenie globalne str... 599 . 603 Co się składa na skuteczny system kontrolny? Systemy kontroli są na ogół najbardziej skuteczne wówczas.. Odpowiedzialność za wyniki ..

. a także wprowadzić system zapisów kontrolnych i bilansów. a większość organizacji stosuje jakąś pośrednią formę kontroli organizacyjnej. wykorzystywać zarządzanie przez cele.. (str.W jaki sposób menedżer powinien dopracować się własnego stylu kontroli? Jedno z podejść do wyboru stylu kontroli opiera się na czterech czynnikach: stylu zarządzania. tablica 18. Kontrolę strategiczną podejmuje się. System kontroli powinien również być możliwie elastyczny. aktualny i obiektywny. Każda reprezentuje pewien typ skrajny. mogą dopuścić szersze współuczestnictwo pracowników. Celem kontroli jest prowadzenie organizacji ku wytyczonym celom. 610 Kontrola jest to regulowanie działalności organizacji w taki sposób. Większość organizacji wymaga wielorakich systemów kontroli. jej niewłaściwym nakierowaniem. Odpowiedzialność za kontrolę obciąża menedżerów. stylu organizowania. ludzkie i informacyjne..1). by ułatwić osiągnięcie celów. Wielu pracowników stawia opór kontroli organizacyjnej. toteż kontrola ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu organizacji. porównanie wyników z normami oraz podjęcie stosownych działań. mierzenie faktycznych wyników. należy zapewnić pełną integrację planowania i kontroli. Pytania. Kontrola równoległa. dostarcza ona informacji dla przyszłego planowania i nagradzania pracowników. Planowanie i kontrolowanie są ze sobą ściśle powiązane. Proces kontroli obejmuje cztery podstawowe etapy: ustalanie norm oczekiwanych osiągnięć. . Istnieją trzy podstawowe formy kontroli operacji. które należy sobie zadać przy wyborze strategii kontroli. aby zapewnić osiągniecie celów strategicznych. Dodatkowo.608.5 ilustruje. koncentruje się na samym procesie przekształcania. Aby zwiększyć skuteczność kontroli.. Kontrola końcowa koncentruje się na efektach procesu przekształcania. koncentrując się na elementach poprawiających skuteczność kontroli. 18. Drzewo decyzyjne pokazane na rys. Większa część wysiłków kontroli strategicznej nakierowana jest na jedną lub kilka metod wdrażania strategii. przypadkami nagradzania nieefektywności oraz obawą przed odpowiedzialnością za rezultaty.1 wynika forma kontroli organizacyjnej. jest ona skierowana na zasoby finansowe. jaką powinien zastosować menedżer. Podsumowanie str. Z odpowiedzi na pytania w tablicy 18. Istnieją dwie podstawowe formy kontroli organizacyjnej: kontrola biurokratyczna i angażująca pracowników. być może najbardziej skuteczna forma kontroli. rzeczowe. Kontrola wstępna koncentruje się na nakładach wchodzących do sytemu. kontrolera a także – w coraz szerszym zakresie – pracowników wykonawczych. ścisły. miernikach osiągnięć i pragnieniu współuczestnictwa przejawianego przez pracowników. Menedżerowie mogą ułatwić przezwyciężenie tego oporu. Ogólnie rzecz biorąc. . w jaki sposób różne odpowiedzi prowadzą do różnych typów kontroli. wywołany przerostem kontroli.

3... 10. Przykład 18. 4. tendencje oraz sposoby jej poprawy.Wyjaśnić istotę zarządzania działalnością operacyjną. .Zidentyfikować i omówić składowe projektowanie systemów operacyjnych. . Przykład wprowadzający str. dokładność mierników osiągnięć oraz chęć pracowników do współuczestniczenia w podejmowaniu decyzji. . Rozdział 19 Zarządzanie Jakością. 614 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Pytania analityczne 5. . Przykład międzynarodowy 18... Na tej podstawie menedżerowie mogą przyjąć biurokratyczne podejście do kontroli albo podejście angażujące pracowników bądź też jakieś połączenie obu form. styl organizacji.613 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Pytania 1.Wyjaśnić znaczenie jakości i kompleksowego zarządzania jakością. 611 .. 2.. . 7. Przykłady i pytania str. 6.. jeżeli określone zostaną następujące cztery czynniki sytuacyjne: styl zarządzania.. 2. Wydajnością I Działalnością Operacyjną Cele str. ..1. 3. . 3. Pytania 1. 614 . 2. Ćwiczenia 8..Wyjaśnić znaczenie zarządzania wydajnością. 9. . .2.Wytyczenie właściwej strategii kontroli będzie łatwiejsze.Zidentyfikować i omówić składowe wykorzystanie systemów operacyjnych i scharakteryzować zarządzanie działalnością operacyjną jako kontrolę. jego znaczenie i rolę w strategii.

w kontekście celu głównego. zależnie od kontekstu. Wydajność można definiować na setki różnych sposobów. Istota wydajności str. 621 W sensie ogólnym wydajność jest ekonomiczną miarą efektywności... jak i nie.. Metody . która ujmuje wartość produkcji na jednostkę nakładów użytych do jej wytworzenia9. Wydajność może być oceniana na różnych poziomach analizy i w różnych formach... Koszty .. problemy z trafnością mierników wydajności. pożyteczne praktycznie lub nie.. 617 . Największy problem z wydajnością wieloczynnikową polega na konieczności wyrażenia wszystkich składowych we wspólnych jednostkach. 616 Konkurencja . 621 . że mogą być one wykorzystywane do . które.. Zarządzanie w praktyce str. Po prostu. Materiały . Zaangażowanie pracowników ... Są też. 615 Jakość stała się centralnym problemem współczesnego zarządzania organizacjami. Przez poziom wydajności rozumiemy jednostki analizy (podmioty) używane do wyliczania lub definiowania wydajności. 618 Najszersze podejście do zarządzania jakością nazwano kompleksowym zarządzaniem jakością.. Formy wydajności. Technologia . Istota jakości str..Zarządzanie jakością str. 615 Amerykańskie Towarzystwo Kontroli Jakości definiuje jakość jako ogól cech produktu i usługi decydujących o ich zdolności do zaspokojenia stwierdzonych lub potencjalnych potrzeb1. albo wręcz mylące. Katalizatorem jej pojawienia się jako pierwszoplanowego przedmiotu zainteresowania zarządzania było umiędzynarodowienie gospodarki. Znaczenie jakości str. Strategiczne zaangażowanie . wydajność zazwyczaj jest tylko jednym z elementów osiągnięcia celu głównego.... Wydajność . mogą być zarówno trafne.. Kompleksowe zarządzanie jakością str. (. Istnieje wiele różnych form wydajności. nie zawsze w pełni zauważalne. szczególnie.. zwłaszcza ekspansja japońskich przedsiębiorstw międzynarodowych.) Uwagi. W konsekwencji większość organizacji uznaje za bardziej przydatne liczenie cząstkowych współczynników wydajności.. a nie celem samym w sobie. są spore...... Poziomy wydajności. Wydajność (produktywność) całkowita (wieloczynnikowa) jest określona następującą formułą: produktywność = produkcja/nakłady.. Zarządzanie wydajnością str.

. i metodami tradycyjnymi.. tylko jakość.. Na przykład japońscy robotnicy produkują tylko 73% tego. Struktura produkcji i usług str. a niemieccy – 82%. (. także z wioskami na dzisiaj. skontrolować i przeanalizować.) Projektowanie systemów operacyjnych str. np. Po co rozwijać! Anonimus Poprawa wydajności str. albo. jeśli „gardłowym” problemem nie jest wydajność. (. 624 W jaki sposób jednostka gospodarcza albo gałąź może podnieść swą wydajność? Liczne sugestie ekspertów można ogólnie podzielić na dwie szerokie kategorie: poprawy działalności operacyjnej oraz zwiększenia zaangażowania pracowników...działań dla grupowych celów. a w żadnym wypadku do każdego z nich w oderwaniu od innych.. można i tak zdefiniować wydajność. 628 Z tego. jasno wynika.. tam gdzie taniej. np. 630 ... co powiedziano. że zarządzanie działalnością operacyjną jest bardzo ważnym zadaniem każdej organizacji. koszty pracy itp. 627 Rola działalności operacyjnej w strategii organizacji str. 622 Z wielu powodów menedżerowie przywiązują dużą wagę do utrzymywania przez firmę wysokiego poziomu wydajności.. rynek zbytu. żeby dało się wszystko „poszufladkować”.) Zarządzanie jakością i wydajnością poprzez zarządzanie działalnością operacyjną str. dla jego przedstawienia. 626 Wytwarzanie i produkcja str. Zresztą.. Anonimus) Tendencje wydajności str. 625 . niekoniecznie zgodnych z celami całej organizacji. 626 Operacje usługowe str. Temat. Znaczenie operacji str.. Anonimus Znaczenie wydajności str. Po prostu firma musi podchodzić kompleksowo i racjonalnie do wszystkich istotnych elementów wypracowania odpowiedniej rentowności. Fatalnie „wpadł” na tym centralny system zarządzania w byłej gospodarce socjalistycznej. (Niekoniecznie. .. (. wymaga szerokiego rozwinięcia... jeśli nakłady na wysoką wydajność przekraczają korzyści z uzyskania tej wydajności. Jest to podstawowy determinant poziomu rentowności organizacji.. Po prostu gospodarka była zbyt złożona. .) Na marginesie: przenoszenie produkcji. że jej poprawa faktycznie będzie oznaczała poprawę rentowności. ... 623 Stany Zjednoczone mają najwyższy poziom wydajności na świecie. co robotnicy amerykańscy. 630 .

.. pod „pięknymi hasłami”.. zdolności produkcyjne. które jest zestawem czynności kierowniczych stosowanych przez organizacje w wytwarzaniu produktów i usług. 635 Zarządzanie zaopatrzeniem str. . Zdolności produkcyjne str.. 641 Współcześnie nie ma menedżerów.. . (.. 638 Dla ułatwienia kontroli operacji opracowano kilka wyspecjalizowanych technik. . 636 Zarządzanie zapasami str. . jak i usługowymi. * Na marginesie... Stany Zjednoczone nadal zajmują czołowe miejsce w świecie pod względem wydajności.. jednakże dystans w stosunku do innych krajów uprzemysłowionych zmniejsza się.. 635 . 634 Wykorzystanie systemów operacyjnych str. wydajność i koszty.. zarządzania zaopatrzeniem i zapasami.. Do kwestii jakości i wydajności często podchodzi się poprzez zarządzanie operacjami. 631 Spojrzenie globalne str. 637 Techniki kontroli operacji str.in. 630 Obiekty str. Zarządzanie operacjami jest ważną częścią zarządzania zarówno organizacjami przemysłowymi... Wydajność pozwala zmierzyć efektywność wykorzystania przez organizację jej zasobów do wytwarzania produktów lub usług. Jej znaczenie wynika z jej wpływu na konkurencyjność.. .. Odgrywa też ważną rolę w strategii organizacji.. W „realnym socjalizmie”.) Podsumowanie str. Menedżerowie w trakcie kontroli operacji mogą się posłużyć kilkoma wyspecjalizowanymi technikami. Stosowanie systemów operacyjnych może dotyczyć m. . Zarządzanie operacyjne jako kontrola str. i „naukowymi modelami”. Główne obszary zainteresowania to projekt produktu i usługi.. oficjalnie liczona wydajność zbyt często zamieniała się w jej karykaturę. którzy nie zajmowaliby się sprawą jakości. Zaprojektowane i wprowadzone w życie systemy operacyjne odgrywają ważną rolę w procesie kontroli. obiekty i technika.. Również wydajność* jest przedmiotem żywego zainteresowania menedżerów. Kompleksowe zarządzanie jakością to obejmujący całą organizację wysiłek mający na celu podniesienie jakości przy zastosowaniu różnych metod działania. Punktem wyjścia w zarządzaniu działalnością operacyjną jest zaprojektowanie systemów informacji. .

Może też przesadzam. 7. 3. Jakim „cudem”. zarówno w skali mikro jak i makro. 641 .2. Rozdział 20 Zarządzanie Techniką I Innowacjami Cele str.. Przykład międzynarodowy 19. . że faktycznie nauki ekonomiczne są opóźnione w rozwoju o jakieś sto lat (chyba przesadzam: może jedynie z pięćdziesiąt). Jak jest na „dzień dzisiejszy!”. dla których organizacjom nie udają się innowacje.644 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. . Pytania 1. 3.. Przykład 19. Naturalnie. 10. potrafili to ignorować. 6. 2. formy innowacji oraz powody. Chyba.. 2.1. Ćwiczenia 8. 3. Pytania analityczne 5. zasadnicze problemy są nie tylko z wydajnością.Opisać. 9. poczynając od „konkretyzacji”.Opisać proces innowacji. w jaki sposób organizacje mogą promować innowacje. General Motors ciągle szuka recepty na sukces .Omówić technikę i organizację i opisać przykłady techniki dotyczącej produkcji i usług. właściwie przechodzi „ludzkie pojęcie”. przez dziesiątki lat. ale z jakimś bardziej wnikliwym „życiowo” podejściem do wielu tematów.. . 645 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .Przykładów jest sporo na wielu moich stronach. zarówno władze jak i wspierający ich teoretycy. 2. Jakość przez ameby . zanadto uogólniając znane mi przypadki? Anonimus Przykłady i pytania str. . 4. Pytania 1.Omówić cechy twórczych jednostek i opisać etapy procesu twórczego.

. (Czyżby w „późnych latach dojrzałych” nie można już było zdobywać doświadczenia? Anonimus). Osobowość. 655 Przygotowanie .. co człowiek przeżywa w dzieciństwie i wczesnych latach dojrzałych.) Technika i organizacja str. 652 Twórczość jest to zdolność jednostki do wytwarzania nowych idei czy pomysłów lub do nowego spojrzenia na znane już idee. Dla większości ludzi twórczych charakterystyczne są szerokie zainteresowania. musi wiązać indywidualną twórczość z innowacją. ciekawe produkty. . Proces twórczy str. Założyciele firmy – trzech japońskich inżynierów – pragnęli stworzyć organizację. że dana osoba jest twórcza? W jaki sposób ludzie nabywają umiejętności tworzenia? Doświadczenie życiowe. Mówiąc o doświadczeniach życiowych. Innowacyjne organizacje mogą przyciągać i rozwijać twórczych pracowników i potem korzystać z tworzonych przez nich nowych produktów i usług. które weryfikują .. 658 Jeśli organizacja chce pomyślnie wprowadzać nowe produkty i usługi.. Komputery i produkcja. 646 Technika produkcji str.... Co decyduje o tym. Technika usługowa str.... a także kilka prototypowych produktów. Zarządzanie w praktyce str... (. Innowacje organizacyjne str. . Przełomowe odkrycie . Weryfikacja .Przykład wprowadzający str. 645 Od momentu założenia w 1946 r.. Zdolność danej osoby do inteligentnego myślenia i skutecznego analizowania sytuacji i danych. mamy na myśli to.. 646 Automatyzacja.. duża pewność siebie i silne przekonanie o własnym twórczym charakterze. 653 Organizacja... musi mieć twórczych pracowników. zamiłowanie do złożoności. 658 . 652 . Inkubacja . podstawowym celem firmy Sony była innowacja. która by promowała nowe pomysły oraz nowe sposoby projektowania i wytwarzania wyrobów elektroniki użytkowej.. która chce wprowadzać na rynek nowe. niezależności i autonomii. wysoki poziom energii. Robotyzacja. Zdolności poznawcze.. Proces innowacji str. Twórcza jednostka str. 659 Organizacje dysponujące twórczymi pracownikami często mają liczne pomysły na nowych produktów i usług.. Twórczość i innowacja str...

668 (. 666 Organizacja używa swego systemy nagradzania.) Podsumowanie str. ostatnie amerykańskie poszukiwania źródeł japońskich sukcesów gospodarczych często prowadzą z powrotem na drugą stronę Pacyfiku. że działalność twórcza wiąże się z nagrodami. w jakim języku myślą ich autorzy. Kiedy członkowie organizacji zrozumieją. 668 Podłączyć się do japońskich prac B + R Jak na ironię..) Kultura organizacyjna str. Menedżerowie mogą również wykorzystać system nagradzania do popierania twórczości i innowacji... lecz również powinny unikać karania pracowników za to. Opór wobec zmian.) Spojrzenie globalne str. zapewniając finansowe i niefinansowe nagrody osobom i grupom rozwijającym innowacyjne idee. W samej naturze procesu twórczego i procesu innowacji leży to. Wspieranie innowacji w organizacjach str. 665 Na przestrzeni lat opracowano ogromną ilość pomysłów dotyczących promocji innowacji w organizacjach. Organizacje nie tylko muszą nagradzać zachowania twórcze. będą bardziej skłonni do twórczej pracy. 661 Innowacje mogą być radykalne albo stopniowe.) Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna str. Japończycy od dawna zrozumieli wartość przyciągania najlepszych pomysłów. (.. niezależnie od tego.. System nagradzania str. 667 (. (. W „Spojrzeniu globalnym” omawiamy zabiegi firm amerykańskich o wykorzystanie japońskich innowacji.) Formy innowacji str. do Stanów Zjednoczonych. 664 Mogą być przynajmniej trzy przyczyny takich niepowodzeń: Niedostatek zasobów. Inne konkretne sposoby promocji innowacji opisano w dalszej części rozdziału.. Niepowodzenia w rozpoznaniu możliwości. tj. a także produktowe lub procesowe.twórcze rozwiązania tych pracowników.. 669 .. że wiele pomysłów na nowy produkt po prostu nie sprawdza się na rynku. Podczas gdy firmy amerykańskie tradycyjnie nie paliły się do wykorzystania czy choćby zbadania technologii opracowanych poza Stanami Zjednoczonymi. że ich twórcze pomysły nie zawsze dają w rezultacie pomyślne innowacje.. techniczne albo kierownicze. Niepowodzenia innowacji str. (.. by zachęcić pracowników do pewnych zachowań i odstręczać od innych.

jak i innowacjami. We wczesnych fazach procesu innowacji największy wpływ na wyniki organizacji mają innowacje produktowe. orędownika produktu. przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna oraz kultura organizacji. Proces twórczy jest złożony. takie jak bankowość. Technika to zestaw procesów i systemów wykorzystywanych przez organizacje do przekształcania zasobów w produkty lub usługi. 3. 670 . Organizacje mogą sięgnąć po wiele po wiele różnych instrumentów. 2. jednakże często daje się w nim wyróżnić cztery etapy: przygotowania pomysłu. elastyczne systemy wytwarzania oraz zastosowania robotów. inkubacji. Wśród najważniejszych jest zdolność do myślenia analitycznego i syntetycznego. Organizacje te mogą cierpieć ba niedostatek potrzebnych zasobów (takich jak twórczy pracownicy i środki finansowe). Przełomy techniczne dotyczą zarówno przemysłu jak i usług. techniczne lub kierownicze. uruchomienie. również doznają zmian spowodowanych postępami techniki. Technika produkcyjna obejmuje automatyzację. dojrzałość i schyłek. Są to m. ochrona zdrowia czy komunikacja. sponsora. Innowacje produktowe i procesowe są chyba najważniejsze.Organizacja musi odpowiednio zarządzać zarówno techniką. W późniejszych fazach na znaczeniu zyskują innowacje procesowe. Przykłady i pytania str. jakich wymagają innowacje. przełomowego odkrycia i weryfikacji. system nagradzania. mogą nie dostrzegać pojawiających się możliwości lub opierać się zmianom. Innowacje mogą być radykalne lub stopniowe. jak i innowacja mają duże znaczenie w nowoczesnych organizacjach. 4. Wiele twórczych jednostek wywodzi się ze środowisk. tylko bowiem w ten sposób może wprowadzać nowe produkty i usługi. Twórczość to zdolność jednostki do wymyślania nowych idei lub do nowego spojrzenia na pomysły już przez kogoś wysunięte. by problemy te przezwyciężyć. albo produktowe i procesowe. Wykorzystując przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjną organizacje powinny pobudzać kształtowanie ról wynalazcy. . Innowacja to kierowany wysiłek organizacji mający na celu opracowanie nowych produktów lub usług i nowych zastosowań dla produktów lub usług już istniejących. zastosowanie. Zarówno twórczość. Często wykazują one wspólne cechy osobowości i umiejętności poznawcze. wzrost. Organizacja musi łączyć indywidualną twórczość z organizacyjnym aspektem procesu innowacji.672 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Proces innowacji obejmuje sześć etapów: rozwój. Branże usługowe. Wielu organizacjom nie udaje się wprowadzić nowych produktów lub usług.in. systemy komputerowego wspomagania projektowania i produkcji (CAD/CFAM lub CIM). jeżeli pragnie osiągać wytyczone cele. w których ich zdolności zostały odpowiednio dostrzeżone i nagrodzone.

. 3. Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . . Dane to nie obrobione (surowe) liczby i fakty odzwierciedlające jakiś jeden aspekt rzeczywistości. 9.Pytania analityczne 5. Ćwiczenia 8. Rozdział 21 Zarządzanie Systemami Informacyjnymi 673 str. Główną częścią przetwarzania informacji jest rozróżnienie pomiędzy danymi i informacjami. 7.. 3..1..2.. Zważywszy. Rower stworzony dla Ciebie .. że informacja jest ważną częścią komunikacji. Przykład 20.Opisać. w jaki sposób systemy informacyjne wpływają na organizacje.. Przykład międzynarodowy 20.Omówić. Jej rosnące znaczenie wynika z coraz większej złożoności otoczenia.. 2. .Zidentyfikować najnowsze postępy w zarządzaniu informacją. Interpretacja. Jej znaczenie jednak. Pytania 1. . 674 Informacja była zawsze integralną częścią pracy każdego menedżera. .. zarządzanie i informacja muszą być ze sobą ściśle związane. coraz szybciej wzrasta. 2. .Zidentyfikować podstawowe elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych. 10.Opisać podstawowe rodzaje systemów informacyjnych wykorzystywanych przez organizację. danych stanowi informację. Pytania 1.Omówić podstawowe czynniki określające potrzeby organizacji w zakresie systemu informacyjnego. Informacja a menedżer str. w jaki sposób można zarządzać systemami informacyjnymi... 6. Rola informacji w pracy menedżera str. Cierpliwość się opłaca .Opisać rolę i znaczenie informacji w pracy menedżera. Informacja natomiast to dane przedstawione w sposób mający jakieś znaczenie. 674 W rozdziałach 1 i 17 naświetliliśmy rolę komunikacji w pracy menedżera. .

przetwarzać i sumować informacje potrzebne menedżerom do podejmowania konkretnych decyzji. Np. 685 Coraz bardziej rozpowszechnia się ostatnio system informacyjny nazywany systemem wspomagania decyzji (SWD). że na skutek różnych umownych rozwiązań. głównie w rachunku kosztów. … Systemy wspomagania decyzji str. systemy wspomagania decyzji i systemy informacji najwyższego kierownictwa11. faktycznie nie panujemy nawet nad poprawnością wyliczeń kierunków opłacalności poszczególnych asortymentów. Informacja dokładna . często stwierdzają. użyteczna informacja jest dokładna. albo. System przetwarzania danych transakcyjnych… to system. abstrahując jedynie od „drobiazgu”. którego zadaniem jest załatwianie rutynowych i powtarzalnych transakcji w przedsiębiorstwie. … Systemy informacji kierownictwa str. pełna i odpowiednia. a czasami i kilkadziesiąt procent. 683 Jest to pierwsza. rentowność poszczególnych wyrobów podajemy „perfekcyjnie” z dokładnością dwóch znaków po przecinku. Jest to system gromadzący kompleksowe dane. zwłaszcza organizacje duże. Ich opracowanie wymaga znacznych nakładów czasu i zasobów.Cechy użytecznej informacji str. że „dokładność” nie przerodzi się w „perfekcyjne liczenie groszy” przy braku szacunku do spraw merytorycznych (skutkujących milionami). … Systemy wspomagania decyzji są niezwykle złożone. skomputeryzowana forma systemu informacyjnego. Podstawowe rodzaje systemów informacyjnych str. aktualna. Nic dodać. wynik finansowy możemy w informacji podawać z dokładnością do przysłowiowego jednego grosza. który może automatycznie wyszukiwać. 683 Organizacje używające systemów informacyjnych.U. . 676 Ogólnie rzecz biorąc. by skutecznie zarządzać posiadaną informacją. że on w każdej chwili może ulec zmianie o kilkaset tysięcy. równie czasochłonne i kosztowne jest utrzymywanie systemu i przyuczenie menedżerów do jego skutecznego wykorzystania. stosowana przez wiele przedsiębiorstw. Do najbardziej ogólnych rodzajów systemów informacyjnych zaliczamy systemy przetwarzania danych transakcyjnych. Wydaje się. że potrzebują kilka rodzajów systemów. iż w systemach tych kryją się duże możliwości poprawy jakości informacji dostępnej menedżerom podejmującym ważne decyzje. systemy informacji kierownictwa. rzędu po kilka. nic ująć pod warunkiem. Z. kilkanaście.dostarcza wiarygodnego odzwierciedlenia rzeczywistości Uwagi. historycznie rzecz biorąc. SWD jest szczegółowym i potężnym systemem. Systemy przetwarzania danych transakcyjnych str. 684 Następny etap w ewolucji zarządzania informacją jest na ogół nazywany systemem informacji kierownictwa (SIK). na czym firma może tracić nawet miliony. nie informując jedynie. organizujący i sumujący je w formie przydatnej dla menedżerów funkcjonalnych i następnie zaopatrujący tych menedżerów w informacje niezbędne do ich pracy.

czego potrzebują. przekształcić się w systemy „dezinformacji naczelnego kierownictwa”. Tak zapewne jest. te systemy „informacji naczelnego kierownictwa”. Bez wielkich słów i kosztów. potrafili posługiwać się systemem. jak i interdyscyplinarna współpraca przy budowie systemu. traktując ją poważnie. Gdy nie jest. Ja utknąłem na problemie. raczej niechętnie sięgają oni do systemów informacyjnych organizacji. Mówiąc krótko: przy odpowiednich kwalifikacjach odpowiednich osób. w Polsce. dochodzą powszechne dezinformacje z rachunku kosztów i wyników. a dane bazowe były prawdziwe. systemy te skonstruowano bowiem w postaci „przyjaznej użytkownikowi”. zbyt często zawodzi zarówno wiedza ekonomiczna. podobnie jak i dane rachunkowości o kosztach. żeby menedżerowie posiadali odpowiednią wiedzę merytoryczną. że często takim menedżerom brakuje podstawowych umiejętności w obchodzeniu się z komputerem. by skorzystać z SINK. finanse i w ogóle nowoczesne zarządzanie. czego. normalnie. Najczęściej takie systemy wykorzystują „ikony” i symbole i wymagają niewielu komend. są przyjmowane bezkrytycznie jako wyrafinowana wiedza. Menedżerowie najwyższego szczebla nie potrzebują wiedzy technicznej. a ekonomika branży. nie za bardzo znają ekonomikę. informatycy nie wiedzą. a za mało wnikliwego. tylko bardzo powierzchownie rozpoznała ekonomikę branży. Niestety. które mogą mieć wpływ na podejmowanie strategicznych decyzji. Formalne. mają „problemy z komputerem”. powszechnie stosowane systemy podnoszenia kwalifikacji. Uwagi. gdy na „niższych szczeblach” wszystko jest prawidłowo dopracowane. zwyczajnie. by zaspokoić szczególne potrzeby menedżerów najwyższego szczebla w zakresie przetwarzania informacji. Anonimus Systemy informacji najwyższego kierownictwa str.Uwagi. to wysoce specjalistyczna informacja niedostępna w innych typach systemów. można stworzyć bardzo trafny system SWD. problem można rozwiązać skutecznie i tanio. że osoby „kompetentne” do podejmowania decyzji. a to. W dodatku rachunkowość serwuje dezinformacyjny rachunek kosztów. jak i łatwości obsługi. Do tego. Podają również informację przykrojoną do specyficznych potrzeb menedżera14 . naturalnie. Jest to system zaprojektowany tak. . że oparte na słabo rozumianych przez menedżerów systemach informatycznych. Proponuję zajrzeć na moją stronę branżową „mleczarstwo”. 687 Systemy informacji najwyższego kierownictwa (SINK) są najnowszą formą systemu informacyjnego. Niestety. Czy to naprawdę jest tak szalenie trudne do porządnego dopracowania? Gdyby nie przeogromna siła bezwładu! Anonimus. mogą całkiem łatwo. a nawet analizowania. główny problem tkwi w uzyskaniu tych kwalifikacji. Systemy te raczej syntetyzują informację. po prostu. Wykazują więc nad innymi systemami przewagę zarówno pod względem możliwości. przynajmniej w niektórych branżach. raczej nie napawają optymizmem. Dostarczana przez nie informacja pozwala menedżerom pominąć szczegóły i dotrzeć bezpośrednio do ogólnych tendencji i wzorców. konkretnego podejścia do tematów. tym groźniejsze. zamiast ją szczegółowo analizować. Ze względu na to. Zbyt dużo w nich pozornej ogólnikowej „perfekcji”. Problemem jest tylko.

W szczególności. 690 W dużych i złożonych organizacjach powstaje też problem integracji systemów informacyjnych. Idealny system informacyjny powinien być prosty w użyciu i nietechniczny.... kto potrzebuje z niego skorzystać. jakie cele proponowany system ma realizować. Jeśli się już podejmuje decyzję o opracowaniu i zainstalowaniu systemu informacyjnego... rzecz jasna ważną częścią większości nowoczesnych organizacji.. Wpływ na wyniki . Wpływ na organizację .. W takiej grupie muszą być odpowiednio reprezentowani docelowi użytkownicy systemu. której celem jest nadzorowanie całości. o ile projekt ma przynieść pozytywne wyniki. (. 694 Menedżerowie powinni sobie również zdać sprawę z ograniczeń systemów . Pierwszy polega na określeniu potrzeb informacyjnych organizacji i ustaleniu. systemy informacyjne wpływają na wyniki. (.. posługiwanie się nim nie powinno wymagać szczególnej wiedzy w dziedzinie komputerów. na samą organizację.. jest uzyskanie dlań pełnego poparcia i odpowiedniego zaangażowania finansowego najwyższego kierownictwa. ■ System informacyjny firmy powinien być łatwo dostępny dla każdego. 692 Systemy informacyjne są.. przeważnie tworzy się grupę zadaniową. 688 Tworzenie systemu informacyjnego obejmuje kilka podstawowych kroków. jak wielka jest wartość i znaczenie systemów informacyjnych. a także na ludzi należących do tej organizacji.Zarządzanie systemami informacyjnymi str. Wpływ na zachowanie . Tworzenie systemów informacyjnych str. Integracja może obejmować powiązanie różnych systemów informacyjnych w ramach tej samej organizacji lub systemów należących do zupełnie różnych organizacji17. 688 Z dotychczasowych rozważań wynika. Należy jednak odpowiedzieć jeszcze na kilka ważnych pytań. Ich wpływ przejawia się na wiele różnych sposobów. Wpływ systemów informacyjnych na organizacje str. Ograniczenia systemu informacyjnego str. 691 Sprawdzianem wartości systemu informacyjnego jest jego praktyczne zastosowanie. tzn. W jaki sposób opracowuje się takie systemy i jak są one wykorzystywane w codziennej praktyce. Absolutnie konieczne.) Integracja systemów informacyjnych str...) Zastosowanie systemów informacyjnych str.

Na marginesie nie tylko socjalizm miał monopol na przeinaczanie prawdy..” Temat wymaga bardzo szerokiego rozwinięcia.) Systemy informacyjne do pewnych zadań czy problemów po prostu się nie nadają.także niedostatek odpowiednich kwalifikacji.. Na koniec trzeba powiedzieć. Tym gorsza.). Potrzeby organizacji w zakresie zarządzania informacją są określane od strony organizacyjnej przez jej otocznie i wielkość... musi być dokładna. Anonimus Najnowsze postępy w zarządzaniu informacją str. Jak trafnie zauważyło wielu: „informacja fałszywa jest gorsza od żadnej. Sieci i systemy eksperckie . że system informacyjny może być przedmiotem sabotażu.. przynajmniej w sprawach złożonych.) Informacja może nie być tak ścisła. 695 Ze względu na niezwykle perspektywy. jeszcze bardziej wyrafinowanych podejść do zarządzania informacją. . procesor. Telekomunikacja . urządzenie przechowujące informacje. jakie otwierają systemy informacyjne. że informacja powinna być także prawdziwa... Choć mogą one występować w różnych formach. Żeby informacja mogła być użyteczna.informacyjnych25. odpowiedź musi być poprawna – zwłaszcza jeśli zostaje wyliczona z dokładnością do kilku miejsc po przecinku. prowadzone są ciągle prace nad odkryciem nowych.. Na zarządzanie informacją najlepiej patrzeć jako na część procesu kontroli.. Prawdziwa obiektywnie. Podsumowanie str. zarówno ręczne jak i skomputeryzowane systemy informacyjne obejmują wszystkie te składowe. pełna i odpowiednia. (Uwagi. aktualna. Czasami/ często . iż obliczenia wykonano za pomocą komputera.. (. (. Ludzie zwykle myślą.U. jakby się mogło wydawać. terminowa. że tylko dlatego. W tej części pokazano niektóre najciekawsze spośród nich. Systemy informacyjne zawierają pięć podstawowych składowych: urządzenie wprowadzające (wejściowe). im trudniej poznać. Z. urządzenie wyjściowe i system kontrolny. Jeśli jednak wyjściowe informacje były obarczone błędem. przenosi się on oczywiście na wszelkie otrzymane wyniki. 697 Informacja jest żywotnie ważną częścią pracy każdego menedżera. że fałszywa. a nie jedynie pod jakimś formalnym kątem. a od strony kierowniczej przez pole działania menedżera i jego szczebel organizacji. Uwagi Prawdopodobnie największym ograniczeniem systemu informacyjnego. pełna i odpowiednia. a pomimo pewnych ich ograniczeń. jest niedostateczna współpraca interdyscyplinarna różnych specjalistów tworzących i obsługujących system. Planowanie systemu informacyjnego musi uwzględniać każdy z tych czynników. Osobiście bym podkreślił.

Podstawowymi rodzajami systemów informacyjnych są systemy: przetwarzania danych transakcyjnych. wykorzystanie sieci i systemów eksperckich. Jakie są elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych? Jak są one ze sobą powiązane? 3. to dlaczego? Ćwiczenia 8. Mówi się. Systemy informacyjne oddziałują na organizacje w rozmaity sposób. że dokonująca się rewolucja informacyjna przypomina rewolucję przemysłową pod względem wpływu na organizacje i społeczeństwo. Zarządzanie systemami informacyjnymi obejmuje przede wszystkim decyzje o sposobie ich wprowadzania. Oczywiście. Wreszcie – menedżerowie powinni umieć posługiwać się systemem. i nie wiązać z nimi nierealistycznych oczekiwań. 698 . Systemy informacyjne kluczem do zwycięstwa w walce . Jak taki system można wykorzystać dla dobra organizacji? 4. Przykład 21. Czy może zdarzyć się tak. Przykład międzynarodowy 21. Jakie są cechy użytecznej informacji? W jaki sposób zarządzanie informacją może wspomóc kontrolę w organizacji? 2. Co to jest system ekspercki? Czy takie systemy mają jakieś poważniejsze perspektywy zastosowania w organizacjach gospodarczych? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Pytania analityczne 5. Jakie są przesłanki takiego poglądu? Dlaczego mogłoby to być jednak stwierdzenie przesadne? 7. że systemy informacyjne mają swoje ograniczenia.2. Każda z tych możliwości otwiera przed organizacją obiecującą perspektywę bardziej skutecznego zarządzania informacją. że dyrektor naczelny do spraw informacji zgromadzi w swym ręku nadmierną władzę? Jeśli tak.. Każdy z nich dostarcza pewnych typów informacji i ma szczególną wartość dla określonego typu menedżerów. 3. Pod jakimi względami system informacyjny przypomina system kontroli zapasów czy system kontroli produkcji? W czym się od nich różni? 6.1. 2. podstawowych informacji kierowniczych. Menedżerowie powinni również mieć świadomość. Przykłady i pytania str.. Pytania 1.701 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Podstawowe kierunki oddziaływań to wpływ na wyniki. Najnowsze postępy w systemach informacyjnych obejmują przełomy w telekomunikacji. 9. Co to jest system informacji kierowniczej. można tu wykorzystać szeroki zestaw konkretnych działań i kroków. Potem następuje integracja systemów. na samą organizację i na zachowania jej członków. Wschodząca supergwiazda handlu detalicznego . 10. to w jaki sposób można by temu zapobiec? Jeśli nie. wspomagania decyzji oraz informacji najwyższego kierownictwa.

.... 2.. . 3..... ........ .Omówić sześć cech charakterystycznych w pełni wielokulturowej organizacji....... Wymiary różnorodności str... • Pęd w kierunku globalizacji.. Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: ...... Przykład wprowadzający str. 708 .Opisać indywidualne i organizacyjne strategie podejścia do rozwiązywania problemu różnorodności........... 708 Jak już wskazano....... Rozkład według wieku str.. . 704 ............ pochodzenie etniczne i inne wymiary różnorodności.. 710 Inne wymiary różnorodności str.... do scharakteryzowania organizacji można wykorzystać wiele różnych wymiarów różnorodności.......konkurencyjnej w branży dostaw paczek .. 711 ... 709 Czynnik etniczny str.. 706 . Pytania 1.... Część VII SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22 Zarządzanie Kulturową Różnorodnością 704 str.................... ale i w wielu innych krajach.. i to nie tylko w Stanach Zjednoczonych..... ....... Płeć str.. W niniejszym fragmencie omawiamy wiek.............. 705 Kulturowa różnorodność urosła do rangi ważnego problemu w wielu organizacjach.. 706 . Znaczenie kulturowej różnorodności str. Istota kulturowej różnorodności str. .Omówić istotę kulturowej różnorodności........ Przyczyny kulturowej różnorodności str. jej znaczenie i związane z nią tendencje.Zidentyfikować i opisać główne wymiary różnorodności w organizacjach..... ... płeć.....

. . Może się on pojawić wtedy. . które mogą prowadzić do potencjalnie szkodliwego konfliktu17. Spojrzenie globalne str. 715 Różnorodność jako źródło konfliktu str. 711 Nie ulega kwestii. 717 Ze względu na ogromne możliwości zwiększenia przewagi konkurencyjnej. Załóżmy np.. ani do całej organizacji. W kolejnych fragmentach rozdziału omawiamy wpierw indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności. Kierowanie różnorodnością w organizacjach str. że kierownik traci awans na rzecz swej koleżanki. Załóżmy np. w ostatnich latach wiele uwagi przywiązuje się do poprawy kierowania różnorodnością przez jednostki i organizacje18. (. 714 Różnorodność jako element przewagi konkurencyjnej str. 711 . 717 .. jak i wyzwania. Indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności str. nie będzie przyjaźnie nastawiony ani do swojej koleżanki. tkwiące w różnorodności. że organizacje stają się coraz bardziej różnorodne.. Źródłem konfliktu mogą być również nieporozumienia czy trudności wynikające podczas kontaktowania się ze sobą przedstawicieli różnych grup. U wielu ludzi nadal wielką rolę odgrywają osobiste uprzedzenia i tendencyjność w ocenie. takie wyróżnienie może wywołać u pracownika uczucie wstydu i zażenowania.. Poza tym we współczesnych organizacjach różnorodność odgrywa kilka ważnych ról. (. Ponieważ jednak kultura japońska znacznie wyżej ceni lojalność grupową i tożsamość grupową niż osiągnięcia indywidualne. lecz proste dążenie organizacji do „poprawy statystyki” w kadrze kierowniczej.... który może zaistnieć z rozmaitych powodów. nieufnością albo osobistymi uprzedzeniami. w jakiś sposób odmiennych.. Jeśli jest przekonany. iż podstawą decyzji kadrowej (przyjęcia pracownika. 716 Niekiedy różnorodność w organizacji może się również stać ważnym źródłem konfliktu. W ten sposób działanie podjęte w najlepszej intencji może nieoczekiwanie wywołać skutki odwrotne od zamierzonych.Wpływ różnorodności na organizacje str.) Konflikt może być również wynikiem innych elementów zróżnicowania... . Konflikt może być również spowodowany obawą. Jaki jest jednak wpływ tej różnorodności na organizacje? Jak widzimy. jak również ze względu na możliwe następstwa konfliktu związanego z różnorodnością. 713 Różnorodność jako siła napędowa zmian społecznych str. gdy ktoś sądzi.. a następnie organizacyjne podejścia do zarządzania różnorodnością.. że takie uznanie jest istotnym elementem nagradzania. awansu lub zwolnienia) jest odmienność danej osoby. że amerykański menedżer publicznie wychwala znakomitą pracę swojego pracownika – Japończyka. że podstawą tego awansu nie są wyższe kwalifikacje tej osoby.) Ludzie mogą również po prostu nie być skłonni do zaakceptowania innych.. stwarza ona dla organizacji zarówno możliwości. Działanie tego menedżera wynika z panującego w amerykańskiej kulturze przekonania. Różnorodność w innych krajach str.

. jak płeć czy kolor skóry. menedżerowie muszą zrozumieć.Poszczególne jednostki mogą współuczestniczyć w wysiłku organizacji na rzecz odpowiedniego kierowania różnorodnością. Przy poparciu najwyższego kierownictwa... a w konkretnym przypadku. że wielu . musi tak ukształtować swoją kulturę. czy pewne jego zachowanie nie jest czasem dla kogoś obraźliwe. 719 Polityka organizacji .. że w rzeczywistości różnice pomiędzy ludźmi naprawdę istnieją. Ze zrozumieniem wiąże się wczuwanie się: ludzie powinni próbować zrozumieć punkt widzenia innych. jeśli je przełożyć na zachowania zatrudnionych ludzi w miejscu pracy. Ci ostatni sprzeczali się o każdy powstały problem. Jest więc ważne. że różnorodność jest ideą wartą kultywowania.. Idąc tym tropem mogą dojść do przekonania ... 722 Wiele współczesnych organizacji boryka się z problemami kulturalnej różnorodności. do obustronnych ustępstw: jedni powinni starać się zrozumieć intencje i racje „lubiących się kłócić”. Organizacyjne podejście do kierowania różnorodnością str. że czynniki kulturowe sprawiają. tolerancję i komunikację oraz umiejętność wczuwania się w sytuację innych19. że prawo im dyskryminować ludzi ze względu na takie cechy. wzmocnionym jasnym i spójnym zestawem środków polityki i praktycznych działań organizacji. Menedżerowie amerykańscy preferują bardziej harmonijny sposób prowadzenia interesów i konflikt ten stopniowo budził ich zniecierpliwienie. W . pracowników po prostu lubi się kłócić i uznaje spory za część procesu pracy. która rzeczywiście pragnie promować różnorodność. co menedżerowie mówią lub piszą.. Praktyki organizacji . a drudzy nieco powściągnąć swoje „zamiłowanie do kłótni”. różnorodność może się stać podstawowym elementem organizacji. Organizacja.. że tolerancja powinna być obustronna i prowadzić do racjonalnych rozwiązań. ale są skłonni tolerować ten styl pracy jako podstawową różnicę kulturową. Amerykańscy pracownicy firmy nie gustują w ciągłych sporach. Ludzie nie są przecież tacy sami. która się czuje obrażona. i że z tymi różnicami trzeba się pogodzić Wczuwanie się. Szkolenie w zakresie różnorodności .. powinien się po prostu o to spytać. musi być obustronna. Zrozumienie.. Jeśli ktoś zastanawia się. Wreszcie po poważnych i długich rozmowach okazało się.. Dopóki tego typu wymiana poglądów przebiega w atmosferze przyjaznej i nieagresywnej. by w sposób niedwuznaczny akcentowała zaangażowanie najwyższego kierownictwa na rzecz różnorodności we wszystkich jej formach i we wszystkich częściach organizacji. że wszyscy zasługują na identyczne traktowanie Przekonanie takie może powodować problemy. Kultura organizacji Ostatecznym sprawdzianem zaangażowania organizacji w kierowanie różnorodnością jest jej kultura. jeśli nie będą głęboko przekonani. nie stanie się ona integralną częścią organizacji. że doświadcza poważnego konfliktu pomiędzy pracownikami amerykańskimi i .. Wiedzą. Anonimus) Komunikacja. By komunikacja mogła spełnić swoje zadanie. Podobnie osoba.. W stronę organizacji wielokulturowej str. Niektórzy menedżerowie doprowadzili do zupełnie niepotrzebnej skrajności podstawowe pojęcie równych szans zatrudnienia. (Mnie się wydaje. Tolerancja... Na przykład. iż ludzie zachowują się różnie. by menedżerowie zrozumieli. chociaż należy im się sprawiedliwe i uczciwe traktowanie. pewna organizacja podała ostatnio. wykazując zrozumienie. Niezależnie od tego.

Podobnie.. . Wreszcie różnorodność może być również źródłem konfliktu. tolerancję i komunikację. Podstawowymi cechami. 724 W grupie czy organizacji mamy do czynienia z kulturową różnorodnością. Przykłady i pytania str. płeć i narodowość. wczuwanie się w położenie innych. pełna integracja sieci nieformalnych. Jeżeli w ogóle istnieją już organizacje prawdziwie wielokulturowe. naciskiem ustawodawstwa i wzrostem globalizacji.. gdy jej członkowie różnią się pod pewnymi względami.. We współczesnych organizacjach następuje wzrost różnorodności spowodowany zmianami demograficznymi. to jest ich naprawdę niewiele. Ważnym czynnikiem jest tu potrzeba zrozumienia różnorodności w innych krajach. 3. Jakie są przyczyny wzrostu różnorodności w wielu współczesnych organizacjach? 2. Do indywidualnych podejść do różnorodności zaliczamy zrozumienie. Różnorodność jest także siłą napędową zmian społecznych. 725 . istnieje tylko niewiele organizacji prawdziwie wielokulturowych. są: pluralizm. jak i samych organizacji. którymi odznaczają się organizacje osiągające taki stan. Różnorodność ma kilka podstawowych wymiarów..728 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. przyjęte praktyki organizacji.) Zarządzanie w praktyce str. brak luki w identyfikacji organizacyjnej opartej na grupowej tożsamości kulturowej oraz niski poziom konfliktu międzygrupowego. Ponadto pracę zawodową podejmuje coraz większa liczba kobiet. Do głównych podejść organizacyjnych zaliczamy środki polityki. dążeniem organizacji do poprawy jakości siły roboczej. mimo pogłębiania się różnorodności organizacji. Współcześnie zachodzi ogólne zjawisko starzenia się siły roboczej. Podsumuj podstawowy wpływ różnorodności na organizację. że organizacje zróżnicowane mają przewagę konkurencyjną. Różnorodność wywiera wieloraki wpływ na organizacje. Wskaż główne wymiary różnorodności i omów najnowsze tendencje dla każdego z nich. 4. Omów cztery podstawowe podejścia indywidualne i cztery główne pode3jścia organizacyjne do kierowania różnorodnością. w wielu jednak sytuacjach mamy do czynienia ze zjawiskiem „szklanego sufitu”. Kierowanie różnorodnością w organizacjach może być dziełem zarówno jednostek.rozdziale 5 zauważyliśmy. że chociaż wiele organizacji nabiera coraz bardziej globalnego charakteru. nie istnieje jeszcze organizacja prawdziwie globalna. (. Trzy najważniejsze to wiek. W Stanach Zjednoczonych następuje również stopniowy spadek udziału białych w łącznej sile roboczej i wzrost udziału ludności pochodzenia latynoskiego. Podsumowanie str. który można przypisać różnorodności. szkolenie w zakresie różnorodności i kulturę organizacji. pełna integracja strukturalna. 724 . Wiele organizacji zaczyna rozumieć. brak uprzedzeń i dyskryminacji.

Pytania 1. które przygotują cię do skutecznej kariery zawodowej w otoczeniu zróżnicowanej siły roboczej? Ćwiczenia 8.Scharakteryzować istotę przedsiębiorczości. 729 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .. kto podejmie działanie określone mianem przedsiębiorczości. nie jest przedsiębiorcą.2. 3. . Istota przedsiębiorczości str.. prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowania związanego z nią ryzyka2. Znaczenie małych przedsiębiorstw str. Przykład wprowadzający str. .. Jakie umiejętności powinieneś pozyskać w czasie nauki. . Monsanto uczy się cenić różnorodność . Pytania 1.Omówić główne elementy zarządzania małym przedsiębiorstwem..1.. Przedsiębiorcą jest ktoś. które wywierają największy wpływ na twoją osobistą sytuację? 7.... Przykład 22. 732 Co to jest małe przedsiębiorstwo? W praktyce stosuje się najrozmaitsze definicje. Przykład międzynarodowy 22.Pytania analityczne 5. sam zaś oddaje się innym zainteresowaniom.Omówić przedsiębiorczość w dużych firmach. 730 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania.) . jakie organizacja może czerpać z różnorodności. . 2. Rozdział 23 Przedsiębiorczość I Tworzenie Nowych Przedsiębiorstw Cele str.. Powolny wzrost liczby pracujących kobiet w Japonii .Omówić pojęcie drobnego przedsiębiorstwa i jego rolę w gospodarce.Zidentyfikować główne przyczyny sukcesu i porażki małego przedsiębiorstwa.. 729 ... 10. 9. W tym świetle właściciel przedsiębiorstwa. . Czy potrafisz wymienić jakieś skutki negatywne? 6. (. 3. Jakie są podstawowe wymiary różnorodności.. który zatrudnia zawodowego menedżera do jego prowadzenia. W tekście rozdziału zarysowano wiele różnych korzyści. 2.

) Sukcesy i porażki małych przedsiębiorstw str.Wpływ małych przedsiębiorstw Małe przedsiębiorstwo odgrywa ważną rolę w gospodarce Stanów Zjednoczonych. Ponad 99% z 17 mln amerykańskich przedsiębiorstw to firmy małe. pragnienie osiągnięć. rosnąca złożoność technologii...) Problemy własności str. zaniedbanie. które są uruchamiane co roku. wśród najczęściej wymienianych są jednak: ciężka praca. (.. 736 Chociaż wiele przedsiębiorstw spośród tych.. (. małe przedsiębiorstwa na ogół dobrze sobie radzą w sferze usług. by przekształcić ideę produktu czy usługi w praktyczną działalność.. handlu detalicznego i hurtowego. odnosi sukcesy. a także szczęście13. pęd do rozwoju i zdolność do poświęceń.. Często natomiast nie sprawdzają się w produkcji. W zasadzie plan biznesowy zmusza ich do opracowania całego przedsięwzięcia na papierze. Sam akt przygotowania planu biznesowego zmusza przyszłych przedsiębiorców do skrystalizowania swego poglądu na skuteczne uruchomienie przedsięwzięcia – od momentu podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności aż po uruchomienie nowego przedsiębiorstwa. Chociaż oba czynniki nadal mają niemałe znaczenie. Plan biznesowy jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w ramach przygotowań do uruchomienia nowego przedsiewziecia18... (. W rzeczywistości jednak wiele małych firm rozwijało się dzięki temu. . 739 Przedsiębiorcy muszą bardzo szczegółowo planować. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę.) Główne dziedziny działania małych przedsiębiorstw Ogólnie rzecz biorąc.. zanim pochłonie ono czas i pieniądze. jeszcze więcej ponosi fiasko. po prostu nie szczędząc sił i czasu w pracy. Kiedyś można było osiągnąć sukces... wielkim biznesem. Plan biznesowy str. 741 . W niniejszym fragmencie omawiamy rozpowszechnione przyczyny sukcesów i porażek małych przedsiębiorstw. Rozpowszechnione przyczyny niepowodzeń Do podstawowych przyczyn niepowodzeń małych przedsiębiorstw należą: brak kompetencji kierowniczej lub odpowiedniego doświadczenia. (. słabe systemy kontrolne oraz niedostateczne wyposażenie w środki finansowe16.. kompetencja kierownicza. .) Małe przedsiębiorstwa a gospodarka globalna Wielu ludzi stawia znak równości pomiędzy przedsiębiorstwem międzynarodowym i tzw. Powszechne przyczyny sukcesu Na sukces małego przedsiębiorstwa składa się wiele elementów. rynków i innych czynników otoczenia wymaga poświęcenia wielkiej uwagi planowaniu. że zdołały sobie wykroić niszę w gospodarce globalnej.

Ponadto plany taktyczne.... Jego otoczenie jest z reguły znacznie mniej złożone: przedsiębiorstwo takie ma zazwyczaj do czynienia z niewielu tylko regulatorami . Szczególnie przydatnym narzędziem jest tu budżet pieniężny. Na przykład. czy kupić istniejące przedsiębiorstwo. Wielu przedsiębiorców uważa. z którym mają do czynienia wielkie firmy. a te z kolei dyktują odmienne podejście do zarządzania.. jest ciągłe uaktualnianie planu biznesowego.. że koncepcje i podejścia zarządzania znajdują zastosowanie do wszelkich przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości. Przedsiębiorcy muszą się starannie wystrzegać takich sądów. Różne podejścia do uruchamiania przedsięwzięcia Pierwszą sprawą. Prócz tego trzeba określić.. Zarządzanie małymi przedsiębiorstwami str.) Przedsiębiorca musi sporządzać swoje plany dla poszczególnych cyklów życia. Formy własności Własność jednoosobowa . 745 Jeszcze przed kilku laty wśród menedżerów i naukowców panowało przekonanie.. organizowanie. czy przedsiębiorstwo będzie zupełnie niezależne. łatwiej przychodzi mu zidentyfikować otoczenie docelowe. a horyzont planistyczny jest nieco krótszy. jeśli pojęcia te mają się odnosić do małych przedsiębiorstw. Podstawowy kontekst planistyczny jest dla typowego drobnego przedsiębiorstwa znacznie prostszy niż ten. Czy można zaczynać od zera. Inne formy własności .) Najlepszym sposobem stawiania czoła problemom. .. że planowanie jest wyłącznie sprawą olbrzymich korporacji. (.. Planowanie w małym przedsiębiorstwie str. czy też założyć zupełnie nowe.. gdyż zwraca uwagę na ewentualne przyszłe niedobory środków płynnych25. przez które będzie przechodzić mała firma. jest rozstrzygnięcie. Obecnie jednak uważa się powszechnie. przewodzenie i kontrolowanie.W okresie uruchamiania przedsięwzięcia należy rozwiązać wiele bardzo ważnych problemów. którą musi podjąć przedsiębiorca przy planowaniu przedsięwzięcia... jakie towarzyszą wzrostowi ... czy też będzie powiązane umownie z jakąś siecią. Spółka akcyjna . gdyż zaniedbanie planowania może zagrozić potencjalnemu sukcesowi ich przedsięwzięcia. 745 Planowanie ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu przedsiębiorcy. plany działania i plany awaryjne będą mniejsze i łatwiej będzie nimi kierować.... Oznacza to konieczność innego spojrzenia na planowanie.) (. nim jeszcze w ogóle zacznie ono działać. jak zorganizować własność przedsiębiorstwa i jak zdobyć fundusze – są to wszystko problemy wymagające decyzji. stała aktualizacja planu finansowego uczuli przedsiębiorców na problemy z gotówką. że przedsiębiorca kierujący małym przedsiębiorstwem napotyka zupełnie odmienne warunki działania. Spółka osobowa . ale jednocześnie żadna chyba funkcja nie jest tak niedoceniana.. Źródła finansowania . (.

które pomagają wykreować lojalność klientów wobec przedsiębiorstwa. którzy oczekują od pracowników celujących wyników. Określenie potrzeb w zakresie kwalifikacji. Jednym ze sposobów. w jaki przedsiębiorcy mogą motywować pracowników do wyróżniania się w pracy. jakby takim specjalistom dysponowali.. powinni się jednak wystrzegać oczekiwania ślepej lojalności. Mogą przy tym skorzystać z kilku metod.3. Tablica 23. Charakterystyki stanowisk pracy . niewielu przedsiębiorców dysponuje kwalifikacjami niezbędnymi do odniesienia sukcesu wyłącznie własnymi siłami.. Z. Poza motywowaniem pracowników do osiągania celujących wyników przedsiębiorcy muszą również pomagać pracownikom w osiąganiu ich osobistych celów przy jednoczesnym wypełnianiu obowiązków wobec organizacji. Nieliczne były również sprawozdania a komputerów w ogóle nie było.).. często je uzyskują. Tablica 23. który ma ambicję być skutecznym przywódcą. Przy ograniczonych zasobach przedsiębiorcom często nie pozostaje nic innego jak określić organizację raczej w kategoriach kwalifikacji niż w kategoriach osób. Organizowanie w małym przedsiębiorstwie str. Przedsiębiorcy na ogół również pragną.. by niezbędne kwalifikacje nie zostały przeoczone.. Przedsiębiorca musi wyznaczać ton.(Zapowiedź uwag. Tylko wysoko motywowani pracownicy mogą wytwarzać i sprzedawać lepsze produkty.. jakie powinien wykazywać przedsiębiorca. 752 Wśród wszystkich cech.. W istocie prawdziwa lojalność jest lojalnością wobec pracy. zarówno w dobrych jak i w złych czasach. podobnie jak trenerzy muszą być blisko swoich graczy. Po pierwsze. w jaki sposób traktują swoich pracowników. by skutecznie odgrywać . a nie przedsiębiorcy. Do II wojny światowej życie gospodarcze było krepowane tylko nielicznymi przepisami i podatkami. niezależnej od tego. by pracownicy byli lojalni wobec przedsiębiorstwa. Przewodzenie w małym przedsiębiorstwie str. Po drugie. jest stawianie przed nimi wysokich oczekiwań.U. Źródła pomocy dla przedsiębiorców . Mimo że nie stać ich na zaangażowanie pełnoetatowego księgowego lub analityka rynku. muszą zorganizować swoje przedsiębiorstwo tak.. Prawdziwie lojalny pracownik pracuje na miarę swych możliwości i dąży do doskonałości w swojej pracy. Pomoc w zarządzaniu . grono wielkich konkurentów również było nieliczne. Tylko przez taką procedurę mogą zapewnić. Identyfikacja zapotrzebowania na kwalifikacje . Przedsiębiorcy.2. .. na pierwsze miejsce wysuwa się chęć osiągnięcia doskonałości w każdym przepracowanym dniu. Od tego czasu jednak prostota ustąpiła miejsca złożoności.. charakterystycznym dla współczesnej działalności gospodarczej. przedsiębiorcy powinni pomóc swym pracownikom w psychicznym nastawieniu się na dokonania. 747 Przy wysokim stopniu niepewności otoczenia. który motywuje do najwyższej jakości pracy.

Po trzecie. Kontrolowanie w małym przedsiębiorstwie str. co jednych pociąga. jak przekazać tę wiedzę graczom. 753 Omówienie spraw kontroli zamyka cały cykl. czy wytyczone cele zostały zrealizowane. może innych odstręczać. Informacja księgowa jest niewątpliwie ważna. przedsiębiorcy muszą zrozumieć ich potrzeby. ponieważ trener pozwala im zrozumieć.. że księgowość odpowiada urzędowym standardom. Warto się jednak upewnić. ponieważ trener stworzył atmosferę rzetelności. ale również weryfikowanie zasadności celów i działań oraz – w razie potrzeby – ich korektę.) Kluczowym elementem procesu kontroli jest informacja. Ponieważ każdy pracownik jest skomplikowany i niepowtarzalny. przedsiębiorcy sami mogą podnieść swoje walory jako przywódcy. Umacniając w pracownikach poczucie własnej wartości o poprawiając ich pozycję. To. Nie wystarczy ustalenie celów. aby doprowadzić do ich realizacji. a następnie organizowanie i przewodzenie. Nie ma dwóch graczy – czy też pracowników – dokładnie takich samych. Przedsiębiorcy. np. która pozwoli się im zorientować. przedsiębiorcy. mają trenerów. którzy tego nie robią. Mogą tego dokonać przez przekazanie pracownikom części odpowiedzialności za podejmowanie decyzji i przez obdarzanie pracowników większą odpowiedzialnością. W dużych a nawet średnich firmach . Gracze wykonują powierzone im zadania dokładnie. niż ci. którzy stosują się do tych wskazówek. Pomimo wielkiego znaczenia kontroli wielu przedsiębiorców często z niej rezygnuje. Uwagi. Wiedzą. czy ona czegoś nie zniekształca. mają większe szanse na sukces. i w jakim zakresie jej informacje są jeszcze aktualne. zaufania i przyjacielskiej współpracy. organizowanie i przewodzenie – są pozbawione znaczenia. rachunku kosztów. czy odpowiada także potrzebom konkretnego zarządzania. że kontrola jest funkcją wykonywaną wyłącznie w wielkich przedsiębiorstwach. kiedy tylko będą gotowi na jej przyjęcie. w jaki sposób wykonywać powierzone im zadania. wcale jeszcze nie przesądza faktu. które stale wygrywają. powinni także brać sobie do serca pomysły i sugestie pracowników oraz oceniać pracowników ściśle według zasług i odpowiednio ich nagradzać. Stworzenie takiej atmosfery pracy nie jest rzeczą łatwą. jako przywódcy. ponieważ trener dokładnie rozpracował plan meczu i sposoby walki z konkurencją. Drużyny.rolę przywódcy. Gracze widzą jasno swoje zadania. ponieważ tylko przez kontrolę przedsiębiorcy mogą określić. To. Przy takim podejściu nie może dziwić. (. Przedsiębiorcy muszą systematycznie mierzyć osiągnięte postępy i dokonywać korekt na podstawie wyników tych pomiarów. która pozwala przedsiębiorstwom porównać wyniki faktycznie osiągnięte z planowanymi. Potrzebują do tego informacji. tak też przedsiębiorcy muszą być blisko swoich pracowników. Informacja ta pozwala im nie tylko mierzenie osiągnięć. mogą pomóc pracownikom osiągnąć odpowiedni status i uzyskać pozytywną opinię o nich samych i o ich pracy. której użyteczność może się przejawiać na różne sposoby. czego się od nich oczekuje. którzy znają się na swojej pracy i wiedzą. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy może być przekonanie. Bez kontroli pozostałe trzy funkcje menedżerskie – planowanie. by pomóc im dać z siebie możliwie jak najwięcej.. na ile skutecznie wykonywane są te funkcje. że tak wielu przedsiębiorców od początku prześladują kłopoty. Szczególnie ważna jest informacja księgowa.

754 Przedsiębiorczość w wielkich firmach str. przedsiębiorczość wymaga. Cztery podstawowe przyczyny porażki to: niekompetencja lub brak doświadczenia w pracy kierowniczej. innowacje. Nowe przedsiębiorstwo założone przez przedsiębiorcę może szybko wzrastać. a jeśli są one dobre. Role innowatora wewnątrzorganizacyjnego i przedsiębiorcy są podobne. 755 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. Anonimus Zarządzanie w praktyce . Naturalnie. by sam przedsiębiorca był osobą prowadzącą firmę. że innowator wewnątrzorganizacyjny pracuje w szerszym kontekście. a przedsiębiorca bierze na siebie większy zakres osobistego ryzyka. Wiele małych przedsiębiorstw działa w usługach. Podsumowanie str. str.) Kierownicy sklepów są osobiście odpowiedzialni za wyniki swoich placówek. kto podejmuje działania objęte definicją przedsiębiorczości. prowadzenia i podejmowania ryzyka w odniesieniu do przedsięwzięcia gospodarczego. zaniedbanie. 755 Mówiąc ściśle. kto rozwija ideologię przedsiębiorczości w kontekście dużej organizacji. a tym samym wrażliwa na próby przejęcia lub atak konkurencji. słabość systemów kontrolnych i niedostateczne wyposażenie w kapitał (niedoinwestowanie). W rozdziale 20 opisaliśmy koncepcję innowatora wewnątrzorganizacyjnego . że organizacja stała się senna i ociężała. nowych rodzajów działalności i wkład do rozwoju wielkich przedsiębiorstw. Porównanie z planem – sprawa oczywista. Organizacje często posuwają się bardzo daleko w próbach utrzymania ducha przedsiębiorczości w okresie wzrostu. Menedżerowie zrozumieli. które ma niezależnego właściciela i niezależne kierownictwo i które ma względnie niewielki wpływ na swoje otoczenie. Cztery powszechnie występujące czynniki powodzenia małych przedsiębiorstw to: ciężka praca. kompetencje menedżerskie i szczęście.. to i nagrody są wysokie. Celem tych działań jest stworzenie poczucia przynależności raczej do sieci setek drobnych przedsiębiorstw niż do jednego wielkiego30. Przedsiębiorca to ktoś.. Największa różnica merytoryczna polega na tym. handlu hurtowym i detalicznym. Małe przedsiębiorstwa mają duże znaczenie ze względu na swoje wyniki finansowe. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. utrzymywać stałe rozmiary lub też kurczyć się (zamierać).kogoś. Małe przedsiębiorstwo to takie.. Dla małych może być czasami zaskoczeniem.. zapał i poświęcenie przedsiębiorcy. . (. jednakże w ostatnich latach notuje się duże zainteresowanie zaszczepianiem ducha przedsiębiorczości w dużych organizacjach29. nie można się ograniczyć tylko do prostego porównania z planem.temat jest już dość dobrze znany. tworzenie miejsc pracy. mniej ich jest w przemyśle przetwórczym.

Przy uruchomianiu przedsiębiorstwa przedsiębiorca musi rozważyć szereg problemów, włącznie z przygotowaniem dobrze przemyślanego planu biznesowego
(który jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w toku przygotowań do otwarcia nowego przedsiębiorstwa) i podjęciem decyzji w przedmiocie własności. Inne ważne względy obejmują problemy ewentualnego franchisingu oraz wybór pomiędzy zakupem istniejącego przedsiębiorstwa i uruchomieniem nowego. Przedsiębiorcy muszą planować, organizować, przewodzić i kontrolować, dokładnie tak jak ich odpowiednicy w większych przedsiębiorstwach. Każda funkcja kierownicza ma tu jednak niepowtarzalne aspekty odnoszące się do małych przedsiębiorstw.

Przykłady i pytania str. 756 – 759 Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7.
Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 23.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 23.2

Sogeti i przyszłość oprogramowania

str. 758

Większość ludzi myśląc o oprogramowaniu komputerowym wyobraża sobie programy do przetwarzania tekstów typu WordPerfect, arkusze kalkulacyjne typu 1-2-3 oraz firmy takie jak Microsoft Corp. i Lotus Development Corp. Kiedy jednak analitycy powiadają, że światowe wydatki na oprogramowanie przekraczają dziś wydatki na sprzęt, nie mają na myśli gotowych programów, jakie się kupuje dla dowolnego komputera. Większość oprogramowania, jakie powstaje na całym świecie, przygotowywana jest z myślą o konkretnych firmach i niepowtarzalnych potrzebach w tym zakresie.
...

Pytania 1. 2. 3.

Załącznik 1 Kariery Menedżerów

str. 760

Być może najważniejszą różnicą pomiędzy pracą i karierą jest poziom psychicznego zaangażowania pracownika. Kiedy pracownik myśli o swojej pracy tylko w kategoriach codziennych czynności wykonywanych między godziną 8 a 17 i o wysokości zapłaty, a nie obchodzi go, co będzie robił za rok albo za dwa lata, ani nie zastanawia się, na ile ważna

jest dla niego sama praca, to znaczy, że traktuje ją tylko jako „robotę”. Kiedy jednak patrzy na swoją pracę w kontekście kariery, wykazuje znacznie żywsze zaangażowanie. Patrzy na swoją karierę w perspektywie długookresowej i dostrzega, że składa się na nią szereg etapów, które łącznie pochłoną całe jego aktywne zawodowo życie. Mimo, że pieniądze są ważne, są one tylko jednym z wielu elementów (obok możliwości awansu, uznania i osobistego zadowolenia), które wpływają na zachowanie tej osoby. ...

Załącznik 2 Narzędzia Kontroli Budżetowej I Finansowej
str. 769

W niniejszym załączniku badamy szereg narzędzi kontroli budżetowej i finansowej. Najpierw dajemy przegląd technik i metod kontroli. Następnie omawiamy budżety i kontrole budżetową oraz inne narzędzia kontroli finansowej. Kontrola budżetowa str. 769 Sporządzanie budżetu jest procesem wyrażającym zestaw planowanych czynności w jakimś przyszłym okresie w wielkościach liczbowych; budżet jest wiec planem wyrażonym w liczbach1. Organizacje mogą budować budżety dla grup roboczych, wydziałów, oddziałów lub dla całej organizacji. Zwykle okresem budżetowym jest rok, chociaż powszechne są ujęcia budżetowe w przekroju kwartalnym lub miesięcznym. Budżety są na ogół wyrażane w kategoriach finansowych, jednakże niekiedy mogą być również wyrażane w jednostkach produkcji, czasu lub w innych mierzalnych czynnikach. Budżety są podstawą większości systemów kontrolnych. Typy budżetów str.770 Większość organizacji opracowuje i wykorzystuje trzy różne rodzaje budżetów – finansowy, operacyjny i niepieniężny. Budżet finansowy Ukazuje w skrócie, skąd organizacja spodziewa się uzyskać środki pieniężne na jakiś przyszły okres i w jaki sposób planuje je wykorzystać. Budżet przepływów pieniężnych albo budżet pieniężny Prognoza wszystkich przychodów i wydatków pieniężnych – miesięcznych, tygodniowych a nawet dziennych. Stałe i zmienne koszty w budżetach str. 773
Niezależnie od celu, większość budżetów musi uwzględnić trzy rodzaje kosztów stałe, zmienne i częściowo zmienne. Koszty stałe to wydatki ponoszone przez

organizację niezależnie od tego, czy ona w ogóle funkcjonuje. Koszty zmienne koszty zmieniające się wraz z zakresem działalności operacyjnej. Koszty częściowo zmienne - koszty, które zmieniają się, choć nie w bezpośrednim związku ze skalą działalności operacyjnej. Koszty zmienne to koszty zmieniające się w zależności od skali działalności operacyjnej. Najlepszym przykładem kosztu zmiennego jest koszt surowców wykorzystywanych w produkcji. Koszty częściowo zmienne również ulegają zmianom, ale w mniej bezpośredni sposób. Na przykład, koszty działalności reklamowej zmieniają się w zależności od sezonu i konkurencji. Inne ważne pozycje kosztów częściowo zmiennych

obejmują pracę bezpośrednią, naprawy sprzętu i urządzeń fabrycznych oraz konserwacje. Przy opracowaniu budżetu menedżerowie muszą precyzyjnie uwzględniać wszystkie trzy rodzaje kosztów. Zwykle najłatwiej poradzić sobie z kosztami stałymi. Czynsz np. jest niemal zawsze regulowany umową najmu i nie podlega zmianom do wygaśnięcia umowy. Koszty zmienne często mogą być przedmiotem prognozy - chociaż z mniejszą precyzją - na podstawie prognozowanych operacji. Koszty częściowo zmienne są najtrudniejsze do przewidzenia, ponieważ ulegają zmianom, chociaż nie w bezpośrednim związku z działalnością operacyjną. Menedżer często musi się tu opierać na doświadczeniu i ocenie. Na koniec należy zauważyć, że wiele firm amerykańskich dokonuje powtórnej oceny sposobu przypisywania kosztów do różnych produktów. Historycznie rzecz biorąc, większość kosztów stałych przypisywano na podstawie materiałów i roboczogodzin potrzebnych do wytworzenia danego produktu. Niestety, procedury takie wprowadzają błąd do szacunków kosztów poszczególnych produktów. Opracowywanie budżetów str. 775 Tradycyjnie budżety były opracowywane przez najwyższe kierownictwo i kontrolera, a następnie przekazywane do wykonania menedżerom niższego stopnia. Niektóre organizacje nadal idą tym tropem, jednakże wiele współczesnych organizacji dopuszcza menedżerów niższego szczebla do uczestnictwa w omawianym procesie. … (...) To „oddolne” podejście do ustalania budżetu ma dwie główne mocne strony, które podkreślają jego zwolennicy. Po pierwsze, menedżerowie poszczególnych jednostek z pewnością najlepiej znają swoje potrzeby. Mogą oni zwrócić uwagę na szczególne sytuacje, które czasem umykają uwadze najwyższego kierownictwa, i prawdopodobnie uwzględnią wszystkie ważne elementy opracowując własne budżety. Po drugie, prawdopodobieństwo zaangażowania menedżerów w realizację budżetu będzie wyższe, jeśli będą oni uczestniczyć w jego opracowaniu.
(Uwagi. Menedżerowie poszczególnych jednostek niewątpliwie lepiej znają swoje potrzeby, ale też wcale nie muszą być zainteresowani, aby je obiektywnie przedstawiać. Ponadto, lepiej znając swoje potrzeby, z reguły słabiej orientują się w potrzebach całości. Sytuacja doskonale znana, począwszy od problemów „centralnego planowania” aż po współczesne ustalanie budżetu przy „deficycie środków”. Różnie też próbuje się z tego wybrnąć. Ogólnie można powiedzieć, że im lepsza organizacja i większa wiedza, tym łatwiej znaleźć lepsze rozwiązania. Anonimus).

Budżety zerowe str. 777 Pionierem budowy budżetów zerowych (zero-base budgeting - ZBB) była w 1990 r. firma Texas Instruments Incorporated. Zostały one spopularyzowane przez prezydenta Jimmy Cartera w zastosowaniu do administracji federalnej w końcu lat siedemdziesiątych4. Pomysł leżący u podstaw ZBB jest zupełnie prosty. W ramach konwencjonalnego systemu przygotowania budżetu wychodzi się od budżetu za ubiegły rok, skorygowanego w górę ( w większości wypadków) lub w dół. Menedżerowie koncentrują się na uzasadnieniu każdego proponowanego wzrostu wydatków. Bieżący

Wskaźniki płynności Do poznania stopnia płynności aktywów organizacji (tzn.budżet jest traktowany jako dany. Ponadto budżety ułatwiają koordynacje i komunikacje pomiędzy wydziałami. O ile bilans stanowi „fotografię” sytuacji finansowej organizacji na określony moment. Wreszcie – budżety mogą ograniczać innowacje i zmiany. w użyciu są również inne narzędzia. że najbardziej rozpowszechnionymi środkami kontroli finansowej są budżety. Informacje ze sprawozdań finansowych są używane do wyliczenia szeregu różnych wskaźników. Istnieją pewne powszechnie przyjęte i wymagane sposoby przygotowania i prezentacji sprawozdań finansowych7. 779 Mimo. Inne narzędzia kontroli finansowej str. Pierwszym krokiem w przygotowaniu ZBB jest rozbicie działań organizacji na „zestawy decyzyjne”. łatwości ich zamiany na . 779 Sprawozdanie finansowe jest to dokument odzwierciedlający jakiś aspekt warunków finansowych organizacji. Dwoma sprawozdaniami finansowymi przygotowywanymi i używanymi przez niemal wszystkie organizacje są bilans i rachunek wyników. Po stronie plusów można zapisać ułatwianie skutecznej kontroli. jednakże mają również potencjalne wady. 781 Sprawozdania finansowe organizacji dostarczają pożytecznych informacji menedżerom. właścicielom i innym zainteresowanym podmiotom. Suma aktywów bieżących i trwałych musi być równa sumie wszystkich zobowiązań. analizę wskaźnikową i rewizję finansową. Następnie zestawy decyzyjne są szeregowane według ważności. Powoduje to konieczność uzasadnienia całego budżetu. Z drugiej strony. że zmiana warunków może usprawiedliwiać korektę budżetu. Wreszcie – budżety są naturalnym uzupełnieniem planowania. a dyskusja toczy się wokół zalet proponowanych zmian. Bilans jest wykazem aktywów i zobowiązań organizacji ujętych na określony moment. zwykle koniec roku finansowego organizacji. Przypisując wartości pieniężne operacjom menedżer może je lepiej śledzić i określać dziedziny. Budżety pozwalają również na zapis wyników organizacji. a nie tylko propozycji korekt w roku bieżącym. Sprawozdania finansowe str. pozwalających na jeszcze bardziej dokładny wgląd w sytuację finansową firmy. Na koniec do każdego zestawu przydziela się środki w zależności od jego względnej rangi. Tym okresem dla rachunku wyników jest zwykle jeden rok. Natomiast w ramach systemu ZBB każda jednostka sporządzająca budżet zaczyna co roku od „czystego konta”. Nie dostrzegają. niektórzy menedżerowie stosują budżety w sposób nadmiernie sztywny. rachunek wyników ujmuje wyniki w pewnym okresie. Każdy zestaw reprezentuje jakąś działalność lub zestaw działalności i wyszczególnia koszty. korzyści oraz konsekwencje jego niezatwierdzenia. który zbiega się z rokiem finansowym firmy. Rachunek wyników. Mocne i słabe strony budżetów str. Obejmują one sprawozdania finansowe. Bilans. w których mogą się pojawić problemy. 778 Budżety zapewniają szereg korzyści. Analiza wskaźnikowa str. Poza tym proces opracowywania budżetów może być bardzo pracochłonny.

Przypisy str. Rewizja wewnętrzna.. Rozpowszechnionym wskaźnikiem zadłużenia jest stosunek łącznych zobowiązań do łącznych aktywów. Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki zadłużenia odzwierciedlają zdolność organizacji do pokrywania jej długookresowych zobowiązań finansowych. jeśli zostanie zintegrowana z innymi narzędziami informacyjnymi (por. Skuteczne wykorzystanie technik kontroli finansowej str. Na przykład. 784 Aby skutecznie posługiwać się budżetami i innymi technikami kontroli finansowej menedżerowie muszą pamiętać o kilku sprawach. Taka uaktualniona informacja może być następnie przekazana bankowi.= ROA aktywa łącznie Inne wskaźniki. Wskaźnik ten przedstawia zysk inwestora na każdy dolar kapitału własnego. który z kilku alternatywnych wariantów inwestycyjnych jest najbardziej zyskowny. Najbardziej rozpowszechniony – wskaźnik bieżący – uzyskiwany jest przez podzielenie bieżących aktywów przez bieżące zobowiązania. Rewizja zewnętrzna. Pełni on dla inwestorów i menedżerów funkcje miernika pozwalającego określić.. 785 . 814 – 827 . Ponadto kontrola finansowa spisuje się najlepiej. Rewizje są to niezależne oceny systemu księgowego. Podobnie jak dobry młotek i piła mogą pomóc cieśli w budowie domu. finansowego i operacyjnego organizacji. Wskaźniki płynności.. Wskaźnik rentowności Trzecim ważnym wskaźnikiem finansowym jest wskaźnik rentowności aktywów (return on assets – ROA). Innym często używanym wskaźnikiem jest wskaźnik opłacalności inwestycji (return on investmen – ROI). że są to tylko narzędzia.. gdy mogą przetwarzać informację finansową i dostarczać ją z powrotem do menedżerów. Informacja finansowa jest często ważnym materiałem dla innych systemów informacyjnych. Menedżerowie i inwestorzy interesują się również innymi wskaźnikami. rewizje (auditis) są wykorzystywane niemal wyłącznie do kontroli.21). ROI jest obliczany za pomocą podzielenia dochodu netto przez kapitał własny. rozdz. 783 O ile większość technik kontrolnych ma również inne cele.. zadłużenia i rentowności są szeroko wykorzystywanymi formami analizy finansowej. ROA jest wyrażonym w procentach zyskiem inwestorów na 1 dolara posiadanych aktywów. a te systemy z kolei są najbardziej skuteczne wówczas.. . jak wyglądają bieżące aktywa i zobowiązania. Przede wszystkim nie powinni zapominać. Dwoma podstawowymi typami takiej kontroli są kontrola zewnętrzna i kontrola wewnętrzna.) Rewizje finansowe str.813 Indeks rzeczowy str. dobry system informacyjny może powiedzieć menedżerowi dokładnie. Powszechnie stosowaną formułą służącą do obliczania ROA jest: dochód netto ---------------. (.gotówkę) służy kilka wskaźników płynności. tak też dobry system kontroli finansowej może pomóc menedżerowi w skutecznym działaniu. w którym firma zabiega o kredyt. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful