Ricky W.

Griffin:
Podstawy Zarządzania Organizacjami
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 Przekład Michał Rusiński =========================================================== ===== Cytuję wybrane fragmenty. Strona w budowie. Inną czcionką i inicjałami „Z.U.” lub pseudonimem „Anonimus”, oznaczyłem uwagi własne : =========================================================== =====

SPIS TREŚCI (skrócony. Z.U.)
Przedmowa do wydania polskiego ......... 21 Przedmowa ......... 25

CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA
Rozdział 1. Zarządzanie i praca menedżera ........ 34 Istota zarządzania ........ 36 Proces zarządzania ......... 39 Rodzaje menedżerów ......... 45 Główne role i umiejętności ........ 52 Zakres zarządzania ......... 58 Podsumowanie ......... 61 Pytania kontrolne ......... 62 Przykład 1.1. Klęska urodzaju dla State Farm ......... 62 Przykład międzynarodowy 1.2. Interesy z republikami b. ZSRR ......... 63 Rozdział 2. Zarządzanie i praca menedżera ........ 65 Rola teorii i historii w zarządzaniu ........ 66 Spojrzenie klasyczne ......... 73 Spojrzenie behawioralne ......... 78 Spojrzenie ilościowe ........ 83 Podejścia integrujące ......... 86 Współczesna myśl w dziedzinie zarządzania ......... 91 Podsumowanie ......... 95 Pytania kontrolne ......... 96 Przykład 2.1. UPS: gigant, który walczy z konkurencją ......... 94 Przykład międzynarodowy 2.2. Lloyd's ciągle się rozwija ......... 97

CZĘŚĆ II. ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA
Rozdział 3. Otoczenie organizacji a skuteczność ........ 100 Charakter otoczenia organizacji ........ 101 Otoczenie zewnętrzne ......... 103 Otoczenie wewnętrzne ......... 115 Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem ........ 118 Skuteczność organizacji ......... 126 Podsumowanie ......... 129 Pytania kontrolne ......... 130 Przykład 3.1. Rozkręcanie Colemana ......... 131 Przykład międzynarodowy 3.2. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie Nintendo w sprawie ustalania cen? ......... 132 Rozdział 4. Etyczny i społeczny kontekst zarządzania ........ 134

Etyka indywidualna w organizacjach ........ 135 Odpowiedzialność społeczna a organizacje ......... 143 Państwo a społeczna odpowiedzialność ......... 154 Kierowanie społeczną odpowiedzialnością ........ 158 Podsumowanie ......... 162 Pytania kontrolne ......... 163 Przykład 4.1. Herman Miller: produkcja mebli i budowanie przyszłości ......... 163 Przykład międzynarodowy 4.2. Przegrupowanie priorytetów w Body Shop ......... 164 Rozdział 5. Globalny kontekst zarządzania ........ 166 Istota międzynarodowej działalności gospodarczej ........ 167 Struktura gospodarki globalnej ......... 178 Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego ......... 182 Konkurowanie w gospodarce globalnej ........ 188 Podsumowanie ......... 193 Pytania kontrolne ......... 193 Przykład 5.1. Whirpoll i przemysł urządzeń gospodarstwa domowego wchodzi na rynki zagraniczne ......... 194 Przykład międzynarodowy 5.2. Budowa globalnych samolotów ......... 195

CZĘŚĆ III. PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI

Rozdział 6. Zarządzanie celami organizacji i planowanie ........ 198 Proces planowania ........ 199 Cele organizacji ......... 200 Planowanie w organizacji ......... 206 Planowanie taktyczne ........ 214 Planowanie operacyjne ......... 216 Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi ......... 221 Podsumowanie ......... 227 Pytania kontrolne ......... 228 Przykład 6.1. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta ......... 229 Przykład międzynarodowy 6.2. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony ......... 230 Rozdział 7. Zarządzanie strategią i planowanie strategiczne ........ 232 Charakter zarządzania strategicznego ........ 233 Formułowanie strategii ......... 238 Strategia na poziomie przedsiębiorstwa ......... 241 Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej ........ 247 Strategie funkcjonalne ......... 256 Wdrażanie strategii ......... 259 Podsumowanie ......... 262 Pytania kontrolne ......... 263 Przykład 7.1. Odgrzewane zupki Campbella ......... 263 Przykład międzynarodowy 7.2. Strategia „lokalizacji” Hondy ......... 264 Rozdział 8. Podejmowanie decyzji kierowniczych ........ 266 Istota podejmowania decyzji ........ 267 Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji ......... 272 Behawioralne aspekty podejmowania decyzji ......... 279 Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach ........ 286 Podsumowanie ......... 291 Pytania kontrolne ......... 291 Przykład 8.1. Firma techniczna wychodzi na rynek ......... 292 Przykład międzynarodowy 8.2. Sprzedaż zabawek do Japonii ......... 293 Rozdział 9. Narzędzia zarządzania służące do planowania i podejmowania decyzji

........ 295 Prognozowanie ........ 296 Inne techniki planistyczne ......... 305 Narzędzia podejmowania decyzji ......... 314 Silne i słabe strony narzędzi planistycznych ........ 321 Podsumowanie ......... 323 Pytania kontrolne ......... 324 Przykład 9.1. Układanie harmonogramu wykorzystania lotniczego personelu pokładowego ......... 324 Przykład międzynarodowy 9.2. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ......... 326

CZĘŚĆ IV. PROCES ORGANIZOWANIA

Rozdział 10. Elementy struktury organizacyjnej ........ 328 Rozdział 11. Zarządzanie projektowaniem organizacji ......... 360 Rozdział 12. Kierowanie zmianami organizacyjnymi ......... 392 Rozdział 13. Gospodarowanie zasobami ludzkimi ......... 418

CZĘŚĆ V. PROCES PRZYWÓDZTWA

Rozdział 14. Motywowanie pracownika do pracy ........ 456 Istota motywowania ......... 457
Znaczenie motywowania do pracy ......... 458 Wcześniejsze podejścia do motywowania ......... 459

Podejście do motywowania od strony treści ......... 460
Podejście od strony hierarchii potrzeb ......... 460 Spojrzenie globalne. Rosyjscy robotnicy mają jeszcze jedną szansę ......... 464 Teoria dwuczynnikowa ......... 465 Jednostkowe potrzeby ludzkie ......... 467

Podejście do motywowania od strony procesu ......... 468
Teoria oczekiwań ......... 469 Teoria sprawiedliwości ......... 473

Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia ......... 475
Rodzaje wzmocnień w organizacjach ......... 475 Tworzenie wzmocnień w organizacjach ......... 477

Nowe podejścia do motywowania ......... 479
Teoria ustalania celów ......... 479 Podejście japońskie ......... 480 Popularne strategie motywacji ......... 480

Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji ......... 483
Wpływ nagradzania w organizacji ......... 483 Projektowanie skutecznych systemów nagradzania ......... 484 Nowe podejścia do nagradzania pracowników ......... 485

Podsumowanie ......... 486 Pytania kontrolne ......... 487
Przykład 14.1. Jak obudzić BankAmerica? ......... 487 Przykład międzynarodowy 14.2. Jak słuchają i jak się troszczą w Hitachi? ......... 488

Rozdział 15. Przywództwo i proces oddziaływania ......... 490 Rozdział 16. Zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi ......... 522 Rozdział 17. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacjach ......... 552

CZĘŚĆ VI. PROCES KONTROLOWANIA

Rozdział 18. Istota kontrolowania ........ 584 Rozdział 19. Zarządzanie jakością, wydajnością i działalnością operacyjną ......... 614 Rozdział 20. Zarządzanie techniką i innowacjami ......... 645 Rozdział 21. Zarządzanie systemami informacyjnymi ......... 673

704 Rozdział 23.. a zyski stale rosną... 34 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Kariery menedżerów . nie prowadzą rejsów międzynarodowych. przed którymi staje Kelleher w Southwest.... kiedy to nastąpił wzrost cen paliwa do odrzutowców. przy czym niektóre bilety kosztują zaledwie 29 dolarów.. Przykład wprowadzający str. zadlużenie jest niewielkie.....Opisać różne rodzaje menedżerów z punktu widzenia szczebla i dziedziny organizacji oraz omówić sposób.Opisać istotę zarządzania.. Narzędzia kontroli budżetowej i finansowej ...... na swoich pokładach nie podają posiłków..W podsumowaniu określić zakres zarządzania w organizacjach. 34 Linie lotnicze Southwest Airlines CO... Zarządzanie kulturową różnorodnością .. Na przykład w czasie wojny w Zatoce Perskiej. Jednym z prawdziwych wyzwań. Na przykład pomiędzy Dallas i Houston odbywają się 83 loty Southwest dziennie. . w jaki ktoś staje się menedżerem. nie przekazują również bagaży pasażerów innym liniom. Jego troska i przywiązanie do pracowników zostały wielokrotnie nagrodzone.. a także scharakteryzować ich znaczenie dla organizacji.... by samoloty linii stały bezczynnie albo by wyrzucać pieniądze na różne fanaberie.. Są jednocześnie przewoźnikiem o jednej z pewniejszych pozycji finansowych w branży. Przedsiębiorczość i tworzenie nowych przedsiębiorstw .. Żaden z lotów Southwest nie trwa dłużej niż 2 godziny. Southwest dysponuje 120 samolotami (wszystkie Boeing 737) i obsługuje 32 miasta w 14 stanach. Jednym z kanonów polityki Kellehera jest zapewnienie. jest powstrzymanie wzrostu kosztów.CZĘŚĆ VII... Pod kierownictwem dyrektora naczelnego Herberta Kellehera linie Southwest utrzymały swą zyskowność zapewniając częste krótkodystansowe połączenia pomiędzy miastami amerykańskimi.. a wiele z nich krócej niż godzinę.. 785 Indeks rzeczowy .. W wielu liniach sprzątniecie i przygotowanie samolotu do kole4jnego lotu zajmuje . że żaden pracownik nie zostanie zwolniony nawet w naprawdę trudnych czasach. Ze względu na niskie ceny biletów Southwest nie może sobie pozwolić.... SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22....Określić i krótko wyjaśnić cztery podstawowe funkcje zarządzania w organizacjach.. W branży gnębionej od dawna problemami z silą roboczą Kelleher jest nazywany przez swych swoich pracowników ciepłym mianem „wujaszka Herbie”. 814 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Część I WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA Rozdział 1 Zarządzanie i Praca Menedżera Cele str. 769 Przypisy ... by pokryć zwiększony rachunek za paliwo. nie uczestniczą w jakimkolwiek komputerowym systemie rezerwacji miejsc. więcej niż jedna trzecia załogi Southwest liczącej 8 600 ludzi zgodziła się na dobrowolne obniżki płac.... .. w latach 1990 – 1991. Ich roczny przychód przekracza 1 mld dol. nie prowadzą też miejsc pierwszej klasy ani numerowanych.. zdefiniować pojęcie zarządzania i menedżerów. . 729 Załącznik 1. 760 Załącznik 2...

a następnie dopilnowanie. niż to sugeruje taka prosta definicja4. badamy zakres zarządzania we współczesnych organizacjach. W rozdziale 1 badamy ogólną istotę zarządzania. Książka ta traktuje o menedżerach i ich pracy.. jego wymiary i wyzwania. której pełniejszy opis znajduje się w rozdziale 2. Biorąc to wszystko pod uwagę można się spodziewać. Być może najlepiej można ją zrozumieć z punktu widzenia teorii systemów. Konieczne jest zatem opracowanie takiej definicja zarządzania. . menedżerowie ze swoimi organizacjami wywarli silny wpływ na nasze społeczeństwo2. Zasoby pieniężne to kapitał finansowy wykorzystywany przez organizację do finansowania zarówno bieżącego. którzy współpracują ze sobą w sposób uporządkowany i skoordynowany. Organizacja. Zarządzanie jest jednak złożonym procesem. Grupa ludzi. zarządzanie można zdefiniować następująco: * zarządzanie Zestaw działań (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. Teoria systemów. jak i długofalowego funkcjonowania. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny. by wykonali to w najlepszy i najtańszy sposób”3. Część z nich jest stosunkowo zwięzła i uproszczona. aby osiągnąć pewien zestaw celów. Wyjaśniamy pojęcia zarządzania i menedżerów. przewodzenie. wyróżniamy wreszcie różne typy menedżerów. że wszelkie organizacje wykorzystują cztery podstawowe rodzaje nakładów czy zasobów ze swego otoczenia: ludzi. pieniądze. że Southwest Airlines będą latały jeszcze przez długie lata1. finansowe.1. (.godzinę.1. organizowanie. Przykładem może być jedna ze starszych definicji. Również koszty eksploatacyjne firmy są znacznie niższe niż u innych przewoźników. która pozwalałaby lepiej uchwycić istotę tej złożoności i płynących z niej wyzwań. tj. Zasoby ludzkie obejmują uzdolnienia kierownicze i siłę roboczą. Tak więc. czego oczekuje się od ludzi. w której autor określa zarządzanie jako „dokładne poznanie tego. i kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. Dobrze to czy źle. w Southwest na ogół załatwia się to w kwadrans. sugeruje. zgodnie z rysunkiem 1. Opisujemy różne role i umiejętności menedżerów. Przykłady zasobów używanych w czterech bardzo różnych rodzajach organizacji podano w tablicy 1. omawiamy proces zarządzania i przedstawiamy ogólny przegląd całej książki. rzeczy i informacje. pomieszczenia biurowe i produkcyjne oraz sprzęt. W rozdziale 2 opisujemy ewolucję praktyki i teorii zarządzania. przewodzenie albo kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie..) W jaki sposób menedżerowie łączą i koordynują różne rodzaje zasobów? Otóż dokonują oni tego wykonując cztery podstawowe funkcje lub działania kierownicze: planowanie i podejmowanie decyzji. Istota zarządzania str. organizowanie. Zasoby rzeczowe obejmują surowce. W sumie więc oba pierwsze rozdziały przynoszą wprowadzenie w problematykę. kierowanie ludźmi. 36 Definicje zarządzania są zapewne równie liczne jak książki na ten temat. Zasoby informacyjne wreszcie to wszelkiego typu użyteczne dane niezbędne do skutecznego podejmowania decyzji. przedstawiając zarządzanie zarówno ze współczesnego. jak i z historycznego punktu widzenia. znacznie bardziej złożonym.

Wróćmy do naszego przykładu Herba Kellehera. Podejmowanie decyzji. Sformułował on jasny zestaw celów. natomiast rozdziały 4 i 5 traktują szerzej o dwóch specyficznych aspektach otoczenia: rozdział 4 dotyczy etycznego i społecznego kontekstu zarządzania. że rysunek ten jest rozszerzoną wersją środkowej części rys. kto planuje i podejmuje decyzje. 40 W najprostszej formie planowanie oznacza wytyczanie celów organizacji i określanie sposobu ich najlepszej realizacji. Jest wielce prawdopodobne. kieruje i kontroluje zasoby ludzkie. że zarządzanie obejmuje cztery podstawowe funkcje: planowania i podejmowania decyzji. wzbogaconą o dodatkowe szczegóły). Podobieństwa. że w dowolnym momencie menedżer będzie uczestniczył jednocześnie w kilku różnych typach działalności. W rozdziale 3 omawia się ogólnie otoczenie organizacji i efektywność. akcentuje bowiem podstawowy cel zarządzania . w jakim funkcjonują organizacje. która ma pomóc wcielić tę wizję w życie. 39 Zauważyliśmy już.2. część procesu planowania. Każdy z tych typów działań można zaliczyć do jednej z czterech podstawowych funkcji kierowniczych przedstawionych na rys. Rozdział 6 przedstawia bardziej szczegółowo cele organizacji i sam proces planowania. organizuje. Rozdział 7 koncentruje się na strategii i planowaniu . w rozdziale 5 zaś badamy globalny kontekst zarządzania. które występują w większości sytuacji. rzeczowe i informacyjne. motywowanie ludzi jest częścią przewodzenia. budowanie organizacji jest częścią organizowania. to zdefiniowanie terminu menedżer staje się względnie proste. Po przestudiowaniu obu tych rozdziałów będziecie lepiej przygotowani do analizy podstawowych typów działań składających się na proces zarządzania. kto odpowiada przede wszystkim za realizację procesu zarządzania. są fazami procesu zarządzania. Wiele cech składających się na złożoność i niepewność zarządzania wynika z otoczenia. Uważnie obserwuje również bieżące wyniki swego przedsiębiorstwa. przewodzenia oraz kontrolowania. finansowe. Jeżeli w ten sposób rozumiemy zarządzanie. Ustalenie celów jest częścią planowania.1.Ostatnia część naszej definicji zarządzania ma szczególnie ważne znaczenie. gdzie są one omawiane w pełniejszym zakresie. Proces zarządzania str. Na dobrą sprawę konkretne przypadki pracy menedżerskiej dzieli tyle różnic. W części II zajmiemy się szczegółowo środowiskowym kontekstem zarządzania. obejmuje wybór trybu działania spośród dostępnych możliwości. w tym miejscu dokonamy ich ogólnej prezentacji. organizowania. W szczególności menedżerem jest ktoś. Ze względu na to. dostarczając wskazówek do przyszłych działań. 1. ile łączy podobieństw. że funkcje te stanowią nić przewodnią tej książki. Kluczowe różnice obejmują rozłożenie akcentów. Podstawowe definicje i wzajemne powiązania pokazano na rysunku 1. zaznaczając. Stworzył sprawną organizację. 1. obserwacja wyników należy do funkcji kontrolnej. które artykułują jego wyobrażenie o pożądanym kształcie Southwest.2.zapewnienie sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. Planowanie i podejmowanie decyzji pomagają utrzymać sprawność zarządzania. Cztery rozdziały tworzące część III książki zostały poświęcone planowaniu i podejmowaniu decyzji. (zauważmy. Planowanie i podejmowanie decyzji str. kolejność i implikacje poszczególnych faz7. W następnych fragmentach rozdziału zbadamy po kolei te formy działalności. Poza tym Kelleher zwraca baczną uwagę na ludzi pracujących w Southwest. Menedżer to ktoś.

Hunt ma zawsze w głowie sto pomysłów. by zapewnić niemal pełne wykorzystanie ładowności taboru. Według dyrektora naczelnego. co potwierdza. że i tym razem Hunt „trafił w dziesiątkę”. Hunt odbiera ładunki i dostarcza je do jednej z central Santa Fe w Kalifornii. Rozdział 9 zawiera podsumowującą prezentację kilku pożytecznych narzędzi wykorzystywanych przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji. np. że sam nie może prowadzić firmy. jak sam chętnie przyznaje. Zarządzanie w praktyce str. zawdzięcza swoim świetnym pomysłom dotyczącym branży transportu samochodowego – wykorzystania umundurowanych. Kiska Thompsona. gdy wpadł na pomysł wykorzystania rozkładających się łusek ryżu jako podściółki dla drobiu. produkcji ropy ze zużytych opon – skutecznie „uziemili” jego kierownicy. wielki przełom w jego życiu nastąpił wtedy. udzielać odpowiednich pełnomocnictw i służyć przykładem dla pracowników. że bardzo szybko stał się bardzo bogaty. zapewniającym kombinowane przewozy kolejowo-samochodowe. 41 J.. Hunt Transport Services Inc. w którym kolejowym partnerem jest Santa Fe Pacific Corporation. To. że w jego przypadku brak wykształcenia może być atutem. wszystkie opony kupuje od jednego dostawcy. ponieważ był przekonany. Hunt dysponuje jednak wszelkimi podstawowymi umiejętnościami kierowniczymi. Zainwestował w zbytkownie urządzoną siedzibę firmy 15 mln dol. że sztuczne palmy i włoska glazura przyciągną właściwych klientów. które większość ludzi nabywa tylko poprzez wieloletnią naukę i doświadczenie. Owe cechy odgrywały decydującą rolę w jego najnowszym przedsięwzięciu. Hunt nadal świetnie prosperuje J.B. . doczepia do kolejnej ciężarówki Hunta i transportuje do miejsca przeznaczenia. Hunt zamiast walczyć z największym konkurentem transportu samochodowego – koleją – podjął z nim współpracę. Quantum. które dodały firmie skrzydeł. oczami wyobraźni widzi już drapacze chmur. powstały w zespole. przez 21 lat był kierowcą ciężarówki. Podziwiając swój czteropiętrowy budynek. nadwyżka potencjału przewozowego w branży i stagnacja stawek przewozowych groziły jej dalszym spadkiem. wykazującego najszybszy wzrost w skali całego kraju. nie zrzeszonych w związkach kierowców i takiej organizacji tras i ładunków. przewozi do innej centrali. A jednak jego wyczucie i dążenie do wykorzystania każdej okazji interesu pozwalało mu kierować. jego być może najbardziej zaskakującym przymiotem kierowniczym jest zdolność do realizacji napiętych działań na podstawie precyzyjnego harmonogramu i starannego planowania. że musi zatrudniać dobrych ludzi i dzielić się z nimi odpowiedzialnością.strategicznym. W 1990 r. Inne pomysły – np. ponieważ wiadomo. Cała ta koncepcja spotkała się ze sceptycznym przyjęciem w branży transportowej. Hunt uważa. a nie tylko w głowie Hunta.B. Hunt nie jest typowym menedżerem czy przedsiębiorcą. nawet te pomysły. Nie ma tytułu magistra zarządzania – w rzeczywistości opuścił szkołę w wieku 12 lat. Jeśli zważyć pochodzenie Hunta.B. co prawda czasem zwariowanych. by zaoszczędzić pół centa na milę. W rozdziale 8 zawarto szczegółową analizę decyzji kierowniczych. kiedy jego normalna 20-procentowa marża zysku zaczęła się kurczyć. a wzrost kosztów robocizny. Jednocześnie zawsze był dusigroszem. Chicago. wkrótce jednak i inne spółki pospieszyły z własną obsługą przewozów kombinowanych. Kansas City czy Forst Worth.. Przyczepę ładuje na platformę kolejową Santa Fe. Jako szef przedsiębiorstwa przewozowego J.

Określenie sposobu grupowania działań i zasobów jest procesem organizowania. Autor zapomina. Zarządzanie techniką i innowacją . 44 Końcową fazą procesu zarządzania jest kontrolowanie. Przedmiotem rozważań w rozdziale 16 jest zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi.. Rozdział 14 traktuje o motywowaniu pracowników. zakres kontroli. (Na marginesie.zawiera rozdział 19. Rozdział 18 wychodzi od ogólnego charakteru procesu kontroli.jest opisane w rozdziale 20. Kontrolowanie: obserwowanie i ocena działań str. Rozdział 10 wprowadza podstawowe składowe organizowania. Przedmiotem rozdziału 12 są zmiany organizacyjne. Welch zmienił również wiele z biurokratycznych przepisów i procedur firmy. takie jak projektowanie stanowisk pracy.Źródła: .obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu jej celów. Organizowanie jest przedmiotem rozważań w części IV. Rozdział 21 wreszcie . role liniowe i sztabowe. Dlatego też szefowie 20 jednostek tworzących GE dysponują znaczną autonomią. a rozdział 15 przedstawia samo kierowanie działaniami ludzkimi i wysiłki kierujących na rzecz wywarcia wpływu na innych. Musi się zwłaszcza upewnić.. że jest ono nie tylko najważniejszym ale i najbardziej ambitnym rodzajem działalności kierowniczej. jej kierownictwo musi na bieżąco obserwować uzyskiwane postępy. 43 Trzecią podstawową funkcją zarządzania jest przewodzenie. Anonimus). tworząc z nich ogólny schemat organizacyjny. Omówione one zostały w części V. następną fazą zarządzania będzie taka organizacja zasobów ludzkich i innych. albo inaczej . z uwzględnieniem rosnącego znaczenia kontroli strategicznej. Niektórzy uważają. a gospodarką kieruje. kolejnej ważnej części kierowania. stosunki władcze. czy dotarła ona do celu.zarządzanie operacjami. W miarę jak organizacja dąży do osiągnięcia swych celów. by NASA miała po prostu wystrzelić rakietę w ogólnym kierunku planety i dopiero po czterech miesiącach sprawdzić. że uzyskiwane wyniki pozwolą dotrzeć do punktu docelowego w wyznaczonym czasie.. by utrzymać go na zaplanowanej trajektorii. że lotem rakiety na Marsa nie kieruje „niewidzialna ręka rynku”.) W General Electric Welch zdecydował. Kierowanie ludźmi (przewodzenie) obejmuje szereg różnych procesów i czynności. Przewodzenie: kierowanie ludźmi str. w jaki sposób menedżerowie łączą te elementy i pojęcia. NASA niemalże w trybie ciągłym obserwuje lot statku kosmicznego i wprowadza wszelkie niezbędne poprawki kursu. która pozwoli ten plan zrealizować. Rozdział 11 wyjaśnia. Żartuję. tak jakby były one odrębnymi firmami.inny ważny element kontroli . Dobrym porównaniem byłby przykład wyprawy na Marsa. Rozdział 17 wreszcie poświęcony jest komunikowaniu się. 42 Kiedy menedżer opracuje już wykonalny plan. Funkcje kontrolne badamy w części VI.. wydajnością i jakością . Kontrolowanie pozwala zapewnić sprawność niezbędną do skutecznego zarządzania. iż każdy z szefów autonomicznych jednostek powinien mieć znaczną swobodę w prowadzeniu działalności. Szczegółową analizę innych ważnych dziedzin kontroli zarządczej . podział na wydziały. Trudno sobie wyobrazić. Przewodzenie jest zespołem procesów wykorzystywanych w celu skłonienia ludzi do współpracy na rzecz interesów organizacji. W rozdziale 13 wreszcie opisane zostały procesy związane z naborem kadr i przypisywaniem im określonych ról w organizacji. Organizowanie: koordynacja działań i zasobów str. Mniejsza z tym z kogo/czego. (...

Menedżerowie najwyższego szczebla. Rozdział 22 poświęcono problemom.. Menedżerowie pierwszej linii nadzorują i koordynują działania pracowników wykonawczych. organizowanie. nadzorcy lub kierownika biura . że menedżerami mogą być ludzie z najrozmaitszych organizacji. szef wydziału. jakie dla menedżera wynikają z kulturowego zróżnicowania w miejscu pracy. Mimo że dla wielkich organizacji typowe jest zarządzanie wieloszczeblowe. wiceprezesa i dyrektora naczelnego. 45 We wcześniejszych rozważaniach tego rozdziału wskazaliśmy. kryterium zróżnicowania może być np. jest też wiele rodzajów menedżerów. Menedżerowie pierwszej linii. W części VII omówiono dwa takie szczególnie istotne wyzwania. menedżerowie mogą pracować w różnych obszarach organizacji. 46 Menedżerów możemy podzielić w zależności od szczebla w organizacji. Stanowią oni względnie niewielką grupę kadry kierowniczej kontrolującej organizację. Kierownictwo średniego szczebla jest prawdopodobnie najliczniejszą grupą menedżerów w większości organizacji.3 pokazuje sposób wyróżnienia różnych typów menedżerów w danej organizacji przy użyciu kryterium szczebla i obszaru. Przeważnie noszą tytuł brygadzisty. Oczywiście. Rysunek 1. Rozdział 22 poświęcono coraz ważniejszej dziedzinie zarządzania kulturową różnorodnością.. na które menedżerowie muszą być wrażliwi i na które myszą odpowiednio reagować. jej ogólną strategię. Jak pokazują jednak przykłady. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. 47 Niezależnie od szczebla. Reprezentują również oficjalnie organizację w kontaktach zewnętrznych.poświęcony jest zarządzaniu informacją. Powszechnie występujące w tej grupie tytuły służbowe to kierownik zakładu. średni oraz szczebel menedżerów pierwszej linii. która jest kolejnym decydującym obszarem kontroli organizacji. Poza tymi funkcjami jednak jest jeszcze szeroka gama szczególnych wyzwań. W danej firmie na wszystkich szczeblach mogą występować menedżerowie .W przeciwieństwie do menedżerów najwyższego i średniego szczebla menedżerowie pierwszej linii spędzają większą część swego czasu na nadzorowaniu pracy podwładnych14. typ organizacji. Rodzaje menedżerów str. Zmiany demograficzne obrazu kraju spowodowały poważne zmiany w środowisku pracy. które coraz silniej zaprzątają uwagę każdego menedżera i są dla niego coraz bardziej doniosłe. Menedżerowie tego szczebla wyznaczają cele organizacji. Menedżerowie średniego szczebla odpowiadają przede wszystkim za realizację polityki i planów opracowanych na najwyższym szczeblu oraz za nadzorowanie i koordynację działań menedżerów niższego szczebla.. Tak więc wyglądają cztery główne funkcje zarządzania: planowanie i podejmowanie decyzji. (. natomiast rozdział 23 omawia istotę przedsiębiorczości oraz zarządzanie małymi i średnimi przedsiębiorstwami.. (. Podział według obszarów działania str. najbardziej rozpowszechnione ujęcie wyróżnia trzy szczeble podstawowe: najwyższy.) Menedżerowie średniego szczebla. Praca menedżerów najwyższego szczebla na ogół jest złożona i zróżnicowana.. a także politykę operacyjną.) Zróżnicowanie według szczebla zarządzania str.. kierownik eksploatacji (operacji). Posługują się tytułami: prezesa.

że uczestniczy w kursie zarządzania w koledżu czy uniwersytecie. co z kolei może utrudniać zdobycie bardziej wyspecjalizowanej. w Polsce. Główna przewaga kształcenia jako źródła kwalifikacji kierowniczych polega na tym. Programy magisterskie zapewniające tytuł magistra zarządzania również notują szybki wzrost.. Dziedzina ta obejmuje rozwój nowych wyrobów. coraz więcej studentów chce zdobyć choćby niższy stopień wykształcenia w zakresie biznesu i zarządzania30. finanse. (. promocję i dystrybucję.) Jak zostać menedżerem? str. w jaki sposób się to odbywa. eksploatację.odpowiedzialni za marketing. jaki w praktyce zarządzania wokół widać.. Wielu menedżerów średniego i najwyższego szczebla okresowo wraca do uczelni. że student może przechodzić rozbudowany program nauczania... wiele aspektów pracy kierowniczej można wprawdzie omówić w książce. lokalnie. (. W ostatnich latach mnożą się zapisy do szkół i koledżów zarządzania. Wprawdzie niedostatek wiedzy ma wyrównywać doświadczenie. występująca w tyluż odmianach. ukończenie koledżu stało się niemal warunkiem kariery w biznesie.) Inne typy menedżerów. lecz ich praktyczna ocena i zrozumienie możliwe są tylko w praktycznym doświadczeniu. „Chcąc ogólnie dobrze sprostać wszystkiemu. zasoby ludzkie.. 49 W jaki sposób uzyskuje się umiejętności konieczne do tego.) Menedżerowie zasobów ludzkich. praktycznej wiedzy. Rzeczywiście.4.. Wśród dyrektorów naczelnych 1000 największych korporacji amerykańskich 916 ma dyplom ukończenia koledżu21.) Menedżerowie eksploatacji (operacji).... (Uwagi. Kierownicy marketingu pracują w dziedzinach związanych z funkcją marketingu – pozyskiwaniem konsumentów i klientów dla nabycia produktów i usług organizacji. (..) Menedżerowie administracyjni. administrację i inne dziedziny. aby zechcieli „odświeżyć” nieco swoją wiedzę teoretyczną. usiłowałem przekonać praktyków. Kiedyś. pokazano. Na rys. (. najczęściej się dobrze nie sprosta niczemu”. obejmuje pewne powiązanie wykształcenia i doświadczenia. spowodowany koniecznością sprostania potrzebom bardzo zróżnicowanego audytorium. Rola wykształcenia. (.. Po ukończeniu kursu (i przestudiowaniu niniejszej książki) uzyskają podstawę do rozwoju umiejętności kierowniczych w ramach wyższych kursów. 1. by uczestniczyć w programach rozwoju kadr kierowniczych. Menedżerowie finansów. Ujemną stroną kształcenia w zarządzaniu jest jego bardzo ogólny charakter. Dla większości przyszłych menedżerów uzyskanie stopnia nie jest na ogół końcem kształcenia . ilu jest menedżerów. zaznajamiając się ze współczesnymi badaniami i poglądami na zarządzanie. trwających od kilku dni do kilku tygodni. sprawy zaczynają przybierać obrót taki. Menedżerowie marketingu. zaczyna oferować programy akademickie z zakresu zarządzania. ale jeśli doświadczenie jest złe. a „doświadczeni” nie są skłonni do zmiany swoich doświadczeń. zwłaszcza w Europie. by stać się menedżerem osiągającym powodzenie w swojej pracy? Najbardziej rozpowszechniona droga. Wielu słuchaczy koledżów może całkowicie poświęcić nauce swoją energię i uwagę. Coraz więcej uniwersytetów zagranicznych. ale startowałem ze .. Wielu czytelników zapoznaje się z tą książką dlatego.. Studenci nabywają kwalifikacje kierownicze w zorganizowanym systemie edukacyjnym. a teoretyków żeby byli łaskawi zapoznać się nieco z konkretnymi problemami konkretnej praktyki.. Prócz tego.

nie musi się sprawdzać w Pradze.* (* Problemy szkolenia menedżerów dość szeroko analizuje Tom Lambert w swojej książce „Problemy zarządzania. Nie trzeba chyba tego uzasadniać. Po pewnym czasie stykają się z większością głównych aspektów organizacji. Dlaczego? Otóż kwalifikacje kierownicze muszą być również pozyskiwane w praktyce. Większość menedżerów awansowała na swoje obecne stanowiska z innych stanowisk. Ludzie ci systematycznie powoływani są na różne stanowiska. Wiele firm amerykańskich zebrało solidne cięgi. jakie kiedykolwiek powstały. że solidne i skuteczne szkolenie kadry menedżerskiej. że większość korporacji amerykańskich nadal nie zapewnia ludziom. Anonimus. W ten sposób menedżer uczy się w praktyce. pozyskujemy wiedzę i umiejętności. Zatrudniani pracownicy przychodzą z uczelni. rozdz. a także spośród menedżerów pierwszej linii lub pracowników wykonawczych danej organizacji. z czym wiąże się gotowość do poszukiwania zasobów i rynków na całym świecie. szkolenia uwzględniającego różnice kulturowe. Podstawą są zazwyczaj jakieś studia. Nawet jednak gdybyście byli w stanie zapamiętać każde słowo wszystkich podręczników zarządzania. Od siebie dodam. Menedżerowie amerykańscy pracujący [poza krajem muszą dysponować wieloma takimi samymi atutami jak ich koledzy pozostający w kraju. że aby prowadzić interesy w Rzymie. że to. 311 – poz. opracowała programy szkolenia kierowniczego dla swoich przyszłych menedżerów. jednakże większość z nich będzie osiągać dobre wyniki tylko pod warunkiem dodatkowego specjalistycznego szkolenia czy praktyki. co się sprawdza w Peorii. Większość dobrych menedżerów zdobywa swoje kwalifikacje poprzez pewne połączenie wykształcenia i praktyki. których nie można nauczyć się z książki. Pierwszym wymaganiem stawianym menedżerowi globalnemu jest zrozumienie. szczególnie przy samokształceniu. Niniejsza książka pomoże czytelnikom w zdobyciu solidnych podstaw kwalifikacji kierowniczych. z innych organizacji. Anonimus). Dlatego właśnie większość dużych firm. tym bardziej by się przydało w polskich firmach. i moje sugestie. obie strony z oburzeniem odrzuciły. którzy mają być wysłani za granicę. trzeba się nauczyć robienia interesów po rzymsku. 14 prezentowanej literatury. zanim się nauczyły. Osiąganymi rezultatami nie jest zachwycony. Następnie taka osoba uczestniczy w początkowej praktyce zawodowej i przechodzi przez całą gamę różnych sytuacji kierowniczych. jakie jest udziałem każdego menedżera.zbyt niskiego szczebla przekonywania. w jaki sposób różnice kulturowe mogą wpływać na funkcjonowanie organizacji. W toku kariery menedżera w organizacji jego praktyczne doświadczenie może być uzupełniane okazjonalną „aktualizacją” wykształcenia. podobnie jak wiele małych. jakie stawia praca kierownicza. Sądzę również. 51 Większość amerykańskich przedsiębiorstw pogodziła się już dziś z koniecznością myślenia w skali globalnej. Spojrzenie globalne str. str. i odpowiadając na rozliczne wyzwania. w którym przyjdzie im działać. zgodnie z teorią Parkinsona.) Rola doświadczenia. menedżerowie muszą dobrze poznać kraj. w ramach programów rozwoju kadr kierowniczych. nie mielibyście gwarancji natychmiastowego powodzenia na wyższym stanowisku kierowniczym. poczynając od tej najwyższej. 11 „Szkolenia i rozwój zawodowy”. 50 praktycznych modeli rozwiązań” . Żyjąc w ciągłym napięciu. że bardzo dużą rolę może tu odegrać Internet. Godząc się z ogólną zasadą. np. Rezultaty „odrzucenia” też dobitnie widać. Jes6t jednak rzeczą zaskakującą. . Chyba jednak „coś” i „gdzieś” trzeba inaczej . nawet jeśli nie jest to zarządzanie.

międzygrupowych albo międzyorganizacyjnych.. Po pierwsze. zgłębiając charakterystyczne praktyki gospodarcze danej kultury. Po pierwsze. że menedżerowie odgrywają dziesięć różnych ról. Istnieją trzy role interpersonalne. Menedżerowie mogą też wypełniać rolę łącznika. właściwe pracy kierowniczej. przywódcy i łącznika. Czwartą rolą decyzyjną jest rola negocjatora. Obserwował on blisko codzienną działalność grupy dyrektorów naczelnych. propagatora informacji i rzecznika. który aktywnie poszukuje wartościowych informacji. czy właściwe jest „przechodzenie od razu do rzeczy”. Trzy role informacyjne opisane przez Mintzberga wynikają w sposób naturalny z opisanych wyżej ról interpersonalnych. • role interpersonalne Role kierownicze reprezentanta. • role informacyjne Role menedżera jako obserwatora.. które wymagają przetwarzania informacji. menedżer jest proszony.) Menedżer odgrywa rolę przeciwdziałającego zakłóceniom .. które przewidują kontakty z innymi ludźmi.Są to działania bardziej ceremonialne i symboliczne niż merytoryczne. Menedżer jest także propagatorem.Wyposażeni w taką podstawową wiedzę o kulturze danego kraju menedżerowie mogą kontynuować zdobywanie wiedzy. Na podstawie swoich obserwacji doszedł do wniosku. Często należy do niej koordynowanie lub inicjowanie więzi międzyludzkich. Role menedżerskie str. W poniższym fragmencie przyjrzymy się najpierw podstawowym rolom odgrywanym przez menedżerów. a następnie omówimy umiejętności niezbędne do ich skutecznego wypełniania.. jak to czynią Amerykanie.. . czy też takie podejście może się wydać prostackie. Proces wykonywania tych ról daje menedżerowi strategiczną pozycję z punktu widzenia gromadzenia i upowszechniania informacji. aby wystąpił jako przywódca – angażując. Na przykład. oczekiwania i założenia nowych klientów? Główne role i umiejętności str. szkoląc i motywując pracowników. menedżer odgrywa rolę przedsiębiorcy. Role decyzyjne. Trzecia rola decyzyjna to rola dysponenta zasobów. informacyjnej i decyzyjnej. które można zaliczyć do trzech podstawowych kategorii: interpersonalnej. 52 Wiele interesujących spostrzeżeń na temat charakteru ról kierowniczych podaje Henry Mintzberg22. Role informacyjne. Druga rola decyzyjna (. przekazując odpowiednie informacje innym. 52 Jakie właściwie umiejętności rozwijają menedżerowie w toku kształcenia i zdobywania doświadczeń praktycznych? Kwalifikacje kierownicze są talentami niezbędnymi do skutecznego wykonywania zadań.. Menedżera często prosi się również... Pierwszą z ról informacyjnych jest rola obserwatora. jak to jest faktycznie odbierane przez Japończyków? Jakie są priorytety. by wystąpić jako postać reprezentacyjna. dosłownie śledząc każdy ich krok i odnotowując wszystkie ich czynności. Role interpersonalne. Zazwyczaj role informacyjne menedżera prowadzą do ról decyzyjnych.

• role decyzyjne Role menedżera jako przedsiębiorcy. by osiągnąć powodzenie w swojej pracy. materialnymi. czyli umiejętności umożliwiające mu zaprojektowanie najwłaściwszej reakcji w danej sytuacji. Z oczywistych więc powodów menedżer musi być wyposażony również w umiejętności interpersonalne (społeczne) . Umiejętności diagnostyczne i analityczne Menedżer. że praca menedżera nie rozkłada się w jakimś uporządkowanym. Jedno z klasycznych studiów na temat menedżerów wskazuje na trzy typy umiejętności kierowniczych: techniczne. które trzeba podjąć. Na wiele jednak sposobów właśnie te cechy pracy kierowniczej decydują o jej bogactwie i sensie. 58 . zarówno wewnątrz organizacji. zmian. finansowymi lub informacyjnymi wymaga uprawiania zarządzania. Podobnie menedżer może diagnozować i analizować problem w organizacji. rozumienia ich i motywowania. posiada również umiejętności diagnostyczne i analityczne. Umiejętności interpersonalne (społeczne) Menedżerowie spędzają dużo czasu na stosunkach z ludźmi. 58 Właściwie każda grupa dwóch lub więcej ludzi współpracujących ze sobą dla osiągnięcia pewnego celu i dysponujących zasobami ludzkimi. Poza tym menedżerowie są na ogół dobrze opłacani. menedżerowie muszą również dysponować konkretnymi kwalifikacjami. Lekarz stawia diagnozę analizując symptomy choroby pacjenta i określając ich prawdopodobną przyczynę. w szerokiej skali i podejmować na tej podstawie decyzje służące organizacji jako całości. Podejmowanie krytycznych decyzji w warunkach silnego napięcia i nawału pracy (a przy tym decyzji trafnych!) może być głównym źródłem wewnętrznego zadowolenia z pracy. przeciwdziałającego zakłóceniom. nieciągłości i słabo ze sobą powiązanych działań. w jaki poszczególne części organizacji łączą się w jedną całość. Zarządzanie w organizacjach nastawionych na zysk str. Pozwala im to myśleć strategicznie. uchwycić sposób. Istota pracy kierowniczej str. Menedżerowie muszą mieć potencjał intelektualny. Umiejętności menedżerskie str. systematycznym wzorcu na przestrzeni całego tygodnia. 55 Oprócz wykonywania rozlicznych ról. który pozwoli im zrozumieć ogólne funkcjonowanie organizacji i jej otoczenia. przede wszystkim odnoszą się one do decyzji. Umiejętności diagnostyczne i analityczne są również przesłanką powodzenia w pracy kierowniczej. któremu się powiodło. Przeciwnie: praca menedżera pełna jest niepewności. Zakres zarządzania str. 57 Zauważyliśmy już. Umiejętności koncepcyjne Umiejętności koncepcyjne zależą od zdolności menedżera do myślenia abstrakcyjnego. interpersonalne (społeczne) i koncepcyjne. jak i poza nią. dysponenta zasobów i negocjatora. badając jego symptomy i przygotowując na tej podstawie stosowne rozwiązanie.w zdolność do nawiązywania łączności z jednostkami i grupami. Umiejętności techniczne Umiejętności techniczne są to umiejętności niezbędne do wykonywania pracy lub zrozumienia sposobu. i patrzeć na samą organizację właśnie w sposób całościowy. w jaki wykonywana jest konkretna praca w ramach organizacji.

zasobów ludzkich. . trzy role informacyjne (obserwatora. diagnostyczne i analityczne. interpersonalne (społeczne).. Mimo. organizowanie... Podsumowanie str. ... 60 Organizacje rządowe. Działania te nie są wykonywane według systematycznego i możliwego do przewidzenia harmonogramu. Anonimus). . przywódcy i łącznika).. finansowe. eksploatacji. które odgrywają ważną rolę w gospodarce kraju. Organizacje edukacyjne. Małe i początkujące przedsiębiorstwa. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. Używając kryterium szczebla. Większość naszej wiedzy o zarządzaniu pochodzi z dużych organizacji nastawionych na przynoszenie zysku. kierowanie (zarządzanie ludźmi) i kontrolowanie (obserwowanie i ocena działalności organizacji). kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. Większość zdobywa swoje umiejętności i stanowiska dzięki wykształceniu i doświadczeniu. 61 Zarządzanie to zestaw czynności (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. finansów. Zarządzanie międzynarodowe. organizowanie (koordynowanie działalności i zasobów). W każdym razie. administracji oraz menedżerach wyspecjalizowanych. Podstawowymi działaniami składającymi się na proces zarządzania są: planowanie i podejmowanie decyzji (określanie trybu działania). wyróżniamy menedżerów najwyższego i średniego szczebla oraz menedżerów pierwszej linii. Ostatnio obserwujemy dynamiczny rozwój zarządzania międzynarodowego. zależnie od sytuacji. dysponenta zasobów i negocjatora). . Zarządzanie w organizacjach nie nastawionych na zysk (niekomercyjnych) str. Menedżerów można podzielić na typy według szczebla i dziedziny. iż wielu ludziom zarządzanie kojarzy się głównie z dużymi przedsiębiorstwami. Zarządzanie w układach nietradycyjnych. * (* Czasami nie. czasami tak. . Głębszą prezentację zarządzania międzynarodowego zawiera rozdział 4. i co przez to rozumiemy. ponieważ ich egzystencja od dawna zależy od sprawności i skuteczności. Instytucje ochrony zdrowia.. koncepcyjne. że w zarządzaniu powinna dominować ciągła improwizacja. Autor na pewno nie miał na myśli. Skuteczni menedżerowie na ogół wyposażeni są w umiejętności techniczne. Menedżerowie odgrywają dziesięć podstawowych ról: trzy role interpersonalne (reprezentanta. propagatora i rzecznika) oraz cztery role decyzyjne (przedsiębiorcy. W podziale według obszarów działania mówimy o menedżerach marketingu. skuteczne zarządzanie ma również zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw małych.Duże przedsiębiorstwa. przeciwdziałającego zakłóceniom..

jakie rolę odgrywa. 4..Procesy zarządzania można stosować w różnych sytuacjach. w jaki sposób wykonywana jest każda z czterech podstawowych funkcji kierowniczych. jego celem było stworzenie „uczciwej malej spółki ubezpieczeniowej”. Dowiedz się. w stanie Illinois. Jej siedziba nadal mieści się w małym Bloomington. emerytowany farmer z Illinois. czasami nawet wywołuje wściekłość konkurentów swoją niechęcią do wchodzenia w pragmatyczne przetargi z rządowymi politykami. Chociaż jej podejście do podstawowej działalności niewiele się zmieniło od czasu. jak płaski krajobraz otaczający Bloomington. w organizacjach nastawionych na zysk (duże. Jakie podstawowe działania obejmuje proces zarządzania? W jaki sposób są one wzajemnie powiązane? 2. Klęska urodzaju dla State Farm Kiedy George Mecherle. którzy wykupili naszą polisę”. Czy wszyscy kierownicy najwyższego szczebla wykonują te same role i wykorzystują te same kwalifikacje niezależnie od wielkości i typu organizacji. Podaj różne typy menedżerów według szczebla i dziedziny organizacji. Podaj przykład każdej z nich. State Farm jest uważana za najlepiej zarządzaną spółkę w branży. 9. Pomyśl o różnych rolach i kwalifikacjach menedżerów. w jaki sposób wykonuje on każdą z funkcji zarządzania. Większość menedżerów State Farm całą swoją karierę zawodową związała ze spółką. State Farm Insurance Company. Pytania analityczne 5. Przykład 1. a jej kultura organizacyjna jest tak spokojna i nie podlegająca zmianom. 62 . jakby nie liczyć. w którego wykonaniu brałeś udział. Firma zajmuje się ubezpieczonymi przy pomocy 17 500 .1. Wyjaśnij. Stabilność ta dotyczy również innych menedżerów najwyższego szczebla. Obejrzyj program telewizyjny. Wymień różne umiejętności menedżerów. która mogłaby zaoferować ludności wiejskiej niższe składki niż te... ustalającą standardy. 3. a także w organizacjach niekomercyjnych (organizacje rządowe. Czy kwalifikacje niezbędne do wykonywania pewnych ról różnią się od kwalifikacji potrzebnych do wykonywania innych ról? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 7. w których pracują? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Ćwiczenia 8.64) Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.. Równie proste są wizja i cel State Farm.. Przypomnij sobie ostatni projekt lub zadanie grupowe. jakich umiejętności potrzebuje w swojej pracy. które wnosili ich krewni w Chicago. Opisz krótko dziesięć ról kierowniczych podanych przez Mintzberga. a za główne źródło jej sukcesu można uznać mocne związanie kierownictwa firmy z jej wiejskimi korzeniami oraz wypróbowaną filozofię. Ponieważ State Farm jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. „Naszym celem jest troska o tych. edukacyjne. Przeprowadź rozmowę z menedżerem miejscowej organizacji. Firma jest mocno związana do tradycji wolnorynkowej. spółka nie wypuszcza akcji w publicznej emisji. mawia dyrektor naczelny. gdy przed wielu laty Mecherle przekonywał miejscowych farmerów do sprzedawanych przez siebie polis. Wybierz się do biblioteki i sprawdź. 6. którym usiłują sprostać inne spółki. W siedemdziesiąt lat później mała spółka Mecherle jest. Przykłady i pytania (str. posiadacze polisy są jednocześnie jego właścicielami. 10. założył w 1922 r. Podaj przykład na każdą z nich. w ciągu 70 lat w fotelu dyrektora naczelnego zasiadało tylko pięć osób. instytucje ochrony zdrowia oraz organizacje nietradycyjne)). małe i początkujące przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa międzynarodowe). największą i najbogatszą firmą w swojej branży. Częścią tajemnicy tego sukcesu jest stabilność na najwyższych szczeblach kierowniczych: State Farm od początku była kierowana przez dwie rodziny..

ZSRR? 2. z którymi mają do czynienia. w którym agenci są raczej niezależnymi kontrahentami firmy niż jej pracownikami? 3. Czy możesz sobie wyobrazić problemy etyczne. realizując zyski porównywalne jedynie ze znacznie mniejszymi spółkami. by spółki zachodnie poznały ludzi. ponieważ nigdy od swoich korzeni nie odeszła. Po czterech latach 80% nowych agentów State Farm nadal pracuje dla firmy. ZSRR? 3. przy czym wszyscy oni są raczej niezależnymi przedstawicielami niż pracownikami firmy. kiedy wielkie firmy redukują swoją działalność i powracają do swych korzeni. Jakie atuty w sferze zarządzania utrzymały State Farm w czołówce branży? 2.2. jak i lokalnym State Farm dąży do utrzymania wizerunku „dobrego sąsiada” z reklam. Pytania 1. Jej ostrożna polityka inwestycyjna i nieuleganie pokusom wejścia do innych dziedzin działalności uchroniły ją przed niszczącym wpływem wstrząsów finansowych z końca lat osiemdziesiątych. State Farm zamknęła okres lat siedemdziesiątych wzrostem dwukrotnie szybszym niż przeciętny dla całej branży. a także omówić prekursorów współczesnej teorii zarządzania. Jakie zachęty mogą przyciągnąć dobrego menedżera do pracy w b. co jest wysokim odsetkiem w porównaniu ze średnią dla branży wynoszącą 30%. wyjaśnić historyczny kontekst zarządzania. State Farm włożyła wiele wysiłku w zatrudnienie kobiet i przedstawicieli mniejszości. a badania ankietowe wśród klientów potwierdzają. Nauczona tym doświadczeniem. Jakich szczególnych umiejętności i postaw powinny oczekiwać firmy zachodnie od menedżerów wysyłanych do robienia interesów w republikach b. ZSRR (. State Farm wspomaga ich poprzez 28 w znacznej mierze samodzielnych biur regionalnych.. ZSRR? Rozdział 2 Cele Ewolucja Zarządzania str. • Podsumować i ocenić spojrzenie ilościowe na zarządzanie. Biura regionalne angażują nowych agentów – z ogromną starannością i wielkim powodzeniem. Na jakie kwestie etyczne musiała być wrażliwa spółka kontrolowana od wielu lat przez jedną rodzinę? Przykład międzynarodowy 1. że jest to działanie skuteczne. W okresie.. Zarówno na szczeblu regionalnym. 65 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Uzasadnić znaczenie historii i teorii zarządzania.agentów.. z wyraźnym wyprzedzeniem w kategoriach składek. Jakie korzyści i niekorzyści możesz dostrzec w przyjętym przez State Farm systemie. W latach siedemdziesiątych firma była pozywana do sądu i obwiniana o dyskryminację kobiet w polityce zatrudnienia. w tym badania Hawthorne. ruch stosunków międzyludzkich oraz zachowania organizacyjne. Pytania 1. State Farm sprawia kwitnące wrażenie. Interesy z republikami b. Muszą się przygotować na to. • Zidentyfikować i opisać współczesną myśl w dziedzinie zarządzania i współczesne wyzwania zarządzania.. jakie mogą się pojawić w trakcie zagospodarowywania przez zachodnie firmy zasobów naturalnych w b. • Podsumować i ocenić spojrzenie klasyczne na zarządzanie. w tym ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. • Omówić systemowe i sytuacyjne podejście do zarządzania i wyjaśnić ich możliwości integrowania innych dziedzin zarządzania. . ogólnie rzecz biorąc. że zamiast pozornie podobnych do siebie „rosyjskich” biurokratów mają za partnerów przedstawicieli narodów i kultur tak samo zróżnicowanych jak narody Europy Zachodniej.) Jednakże chyba najważniejsze jest to.

. Potem przedstawimy systemowe oraz sytuacyjne podejścia do teorii zarządzania. W miarę jednak rozrastania się przedsiębiorstw. Z początku robotnicy otrzymywali symboliczną płacę i w swej pracy byli całkowicie zdani na łaskę i niełaskę pracodawcy. które pomagają zintegrować trzy tradycyjne spojrzenia. a zaciekłe strajki dzieliły pracowników i kierownictwa firm. głosił: „Opinia publiczna? Do diabła z opinią publiczną”. iż znajomość teorii. 66 Ten fragment ma wykazać. Ich argumenty są zwykle oparte na założeniu. Zrozumienie sił społecznych. Owe siły społeczne. Dlaczego teoria? Teoria dostarcza po prostu ram pojęciowych dla wiedzy. gospodarcze i polityczne nadal wpływają na współczesną teorię zarządzania. w tym też okresie zaczęła się organizować siła robocza. dla których pracowali. Rozpoczynamy od określenia historycznego kontekstu zarządzania. Siły społeczne są to normy i warunki. 68 Myśl w dziedzinie zarządzania kształtowała się przez całe wieki pod wpływem trzech głównych zespołów sił.) Rozdział niniejszy przedstawia przegląd historii i ewolucji myśli w dziedzinie zarządzania. wyzbytą praktycznej użyteczności. którymi odznacza się dana kultura. behawioralne i ilościowe. do ich prowadzenia zaczęto zatrudniać zawodowych menedżerów. 66 Niektórzy ludzie podają w wątpliwość wartość historii i teorii. Dlaczego historia? Zrozumienie historycznego kontekstu zarządzania daje poczucie ciągłości historycznego dziedzictwa i może pomóc menedżerom w unikaniu błędów popełnionych przez innych. by dziś taka arogancja mogła być tolerowana. jednakże przed laty była ona odzwierciedleniem siły i postawy biznesu w społeczeństwie. albo czynniki związane z systemami gospodarczymi i ogólnymi warunkami i tendencjami . W podobny sposób również siły ekonomiczne.. We wczesnym okresie amerykańskiej przedsiębiorczości właściciele na ogół sami zarządzali swoimi firmami. Idee wolności i sprawiedliwości w zakładzie pracy coraz bardziej się upowszechniają. a teoria jest wiedzą abstrakcyjną. który i wam pozwoli na lepszą ocenę znaczenia historii we współczesnym życiu gospodarczym. Historyczny kontekst zarządzania str. Następnie omówimy trzy tradycyjne spojrzenia na zarządzanie – klasyczne. Rola teorii i historii w zarządzaniu str. robotnicy są chronieni rozmaitymi prawami federalnymi. Zrozumienie sił ekonomicznych. Vanderbilt np. na podstawie której można planować działania. jak i historii może być przydatna dla praktyków zarządzania.Przykład wprowadzający str. Na przestrzeni lat nastąpiły ogromne zmiany w umowie społecznej pomiędzy robotnikami i przedsiębiorstwami. 65 ( . Na koniec omawiamy popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych i niektóre współczesne wyzwania zarządzania. Robotnicy w większych organizacjach często byli traktowani z pogardą. Ustalamy następnie historyczny kontekst zarządzania i ukazujemy ważnych prekursorów teorii zarządzania. same zaś organizacje stają się coraz bardziej wrażliwe na potrzeby robotników9. Znaczenie teorii i historii str. Dzisiejsi robotnicy poczynili jednak wielkie postępy. Trudno sobie wyobrazić. że historia nie ma żadnego odniesienia do współczesnego społeczeństwa.

że ich dyscyplina może się przyczynić do poprawy kondycji finansowej firmy. a na wyjaśnianiu klientom sposobu jego obsługi. którzy lepiej się czują studiując egzotyczne kultury niż amerykańskie życie gospodarcze. które leżą u podstaw głównej części teorii zarządzania. nowych podejść do zarządzania. W tej części rozdziału opisujemy zarządzanie w starożytności i wskazujemy ważnych pionierów zarządzania. którzy nawołują do „nowego paradygmatu” amerykańskich organizacji . wpłynęły na kształt teorii zarządzania. (. jak najlepiej pracować z ludźmi i kierować nimi w organizacjach.) Zrozumienie sił politycznych. Zarządzanie w starożytności.. Po przejściu takiego właśnie kursu Orr zaczął załatwiać zgłoszenia serwisowe i stwierdził.została zakwestionowana przez myślicieli z dyscyplin tak różnorodnych jak fizyka kwantowa.. występując w obronie cennych. że technicy spędzają znaczną część swojego czasu pracy nie na naprawie sprzętu. które mogły umknąć uwadze ludzi pracujących w tej kulturze od lat. jak przekonanie trybunału upadłościowego. ci. który ma przepis na to.. 69 Wkład spoza dyscypliny Są teoretycy. Antropolodzy mogą dostrzec takie sprawy dotyczące kultury korporacji. Mimo znacznych różnic dzielących te podejścia. Tak np. uznające wszechstronne wzajemne powiązania wszystkich aspektów środowiska.w gospodarce. zarządzanie uprawiano od tysiącleci. a także ogólną politykę i postawę rządu wobec działalności gospodarczej.są na ogół zgodni. Autsajderzy. 70 Mimo iż duże przedsiębiorstwa istnieją zaledwie kilkaset lat. cybernetyka i religia. Doktor filozofii pracujący w firmie doradztwa gospodarczego wykorzystuje swoje wykształcenie w dziedzinie logiki do takich praktycznych celów. Na przykład antropolog Julian Orr zapragnął zbadać. w jaki sposób Xerox mógłby poprawić swój długotrwały i kosztowny program szkoleniowy dla techników serwisu. (.radykalnej zmiany motywacji i sposobu ich funkcjonowania . Siły polityczne obejmują instytucje sprawujące władzę polityczną.pogoń za zyskiem . Czynniki te wywierają zarówno ogólny. a technikom obsługi w lepszym zaspokajaniu potrzeb klientów. jak i konkretny wpływ na teorię zarządzania. mogą czasami zakwestionować te założenia. . Przy tak szybkich zmianach rynków i środowiska gospodarczego nikt nie może sobie pozwolić na ignorowanie poważnego wizjonera z jakiejkolwiek specjalności.. jak lepiej zarządzać zmianami i organizacją przyszłości. A jednak często najbardziej radykalne zmiany w dziedzinie zarządzania są wynikiem wkładu wielu ludzi spoza tej dziedziny.. a jednak sektor prywatny zatrudnia rekordową wprost ich liczbę. którzy całe życie poświęcili studiowaniu zarządzania i zachowań organizacyjnych. że firma fałszywie przedstawia przyczyny swego bankructwa. Prekursorzy teorii zarządzania str.) Zarządzanie w praktyce str. W szerszej skali sama podstawa funkcjonowania większości przedsiębiorstw amerykańskich . Również i filozofowie dowiedli. a czasopisma naukowe z tej dziedziny pełne są świeżych idei i teorii pokazujących. Źródła: .. nieobciążeni tradycjami i założeniami. że organizacje przyszłości muszą się koncentrować na ludziach i przyjąć spojrzenie systemowe. Spostrzeżenie to powinno pomóc Xeroxowi w poprawieniu programu szkoleniowego. antropolodzy są dość często stereotypowo postrzegani jako badacze.

że tajemnica sukcesu „pięciu smoków” nie tkwi w jakiejś szczególnej technice. dr W.1858). koncentrował uwagę na efektywności produkcji. Deming był orędownikiem nowego podejścia do zarządzania. Pionierzy zarządzania. W sferach gospodarczych Zachodu z podziwem obserwowano zwycięski pochód „pięciu smoków” z jednej gałęzi do drugiej. jak planowanie.. Cesarstwo rzymskie rozwinęło dobrze wykształconą strukturę organizacyjną. nazwanej .n. Hongkong i Singapur dołączyły do Japonii jako ważne źródło wyrobów. Do jego czasów na robotników fabrycznych patrzono w bardzo podobny sposób jak na maszyny czy sprzęt. W tym sensie jego praca wyprzedziła zarówno klasyczne. Mimo że nie znalazł naśladowców wśród sobie współczesnych. Tajwan. jak i we współczesności. jego idee zostały później rozwinięte w behawioralnym podejściu do zarządzania. jak systemy udziału w zyskach. który sam był właścicielem fabryk. że harmonijne stosunki pomiędzy kierownictwem i siłą roboczą mogą przynosić korzyści obu stronom.. opisał specjalizację pracy. Alfarabii wyliczył kilka cech przywództwa w 900 roku n. jego idee wywarły tak wielki wpływ na Dalekim Wschodzie. Wychodził z założenia. że większa troska o robotnika zaowocuje zwiększoną produkcją. że najwyższym zaszczytem dla firmy japońskiej jest zdobycie Nagrody Deminga. Rozumiał. był jednym z pierwszych menedżerów.e.n. Niektóre aspekty dalekowschodniego zarządzania można prześledzić wstecz aż do Konfucjusza. lecz w całej filozofii. zakorzenionej zarówno w czasach bardzo odległych.. Waltera Shewharta. Na temat praktyk i koncepcji zarządzania wypowiadał się Sokrates w 400 roku p. Jedną z głównych postaci. dlatego też był zwolennikiem takich rozwiązań. Robert Owen (1771 . chińskiego urzędnika.e.. który dostrzegł znaczenie zasobów ludzkich organizacji. jak i ilościowe spojrzenie na zarządzanie. Początkowo niektóre firmy zachodnie próbowały dorównać sukcesom swoich dalekowschodnich rywali.. brytyjski przemysłowiec i reformator. angielski matematyk. która po drugiej wojnie światowej pojechała do Japonii. Platon w 350 p. Spojrzenie globalne str. niektóre nowocześniejsze elementy zarządzania dalekowschodniego zrodziły się w Stanach Zjednoczonych.. jak efektywne wykorzystanie pomieszczeń i materiałów. organizowanie i kontrolowanie. jak kółka jakości czy obozy szkoleniowe dla kadry kierowniczej. importując takie elementy azjatyckiego stylu zarządzania. Mimo że firmy zachodnie dopiero niedawno zaczęły zwracać uwagę na prace Deminga..1871). a także idei w dziedzinie zarządzania. był amerykański statystyk. opartego na statystycznych koncepcjach innego Amerykanina. Jak na ironię. by pomóc odbudować japońską gospodarkę. który żył około 500 lat p. 72 Powstanie zarządzania na Dalekim Wschodzie W latach osiemdziesiątych tego stulecia Korea Pd. Aleksander Wielki posługiwał się sztabową organizacją w koordynacji działań w toku swoich kampanii wojennych. Charles Babbage (1792 . że robotnicy mają prawo do poszanowania i godności.e.e. Powoli jednak zachodni menedżerowie przekonywali się. Owen. przekazywanych do Stanów Zjednoczonych. Babbage wiązał wielkie nadzieje z podziałem pracy i był orędownikiem zastosowania matematyki do takich problemów. Edwards Deming.. Pod wieloma względami Babbage był twórcą nowoczesnej teorii i praktyki zarządzania. Babbage dostrzegał jednak również element ludzki. Poważniejsze badania nad zarządzaniem zaczęły się rozwijać dopiero w XIX wieku.Egipcjanie stosowali przy budowie piramid takie funkcje zarządzania. był przekonany. Deming przekonywał japońskich przedsiębiorców by skoncentrowali się na ciągłej poprawie swoich działań poprzez rozpoznanie i usuwanie marnotrawstwa w każdym aspekcie pracy.n.

Do wczesnych orędowników naukowego zarządzania zaliczamy Fredericka W. Reagując na tę potrzebę.spowalnianie pracy Pracownicy celowo pracują w tempie wolniejszym od możliwego. które zdają się sprawdzać w przypadku „pięciu smoków”. Franka Gilbretha (1868-1924). Gospodarka się rozwijała. Przyp. co . Klasyczne spojrzenie na zarządzanie obejmuje dwa różne podejścia: „naukowe zarządzanie” Taylora i „zarządzanie administracyjne” Fayola (klasyczną teorię organizacji).). Henry Gantta (1861-1919) i Harringtona Emersona (1853-1931)14. w jaki sposób menedżerowie z Dalekiego Wschodu łączą stare i nowe nauki. Lilian Gilbreth (1878-1972). . Dlatego menedżerowie zaczęli poszukiwać sposobów bardziej efektywnego wykorzystywania siły roboczej. Taylor sformułował również podstawowe idee naukowego zarządzania. Jedną z pierwszych posad Taylora była praca brygadzisty w Midvale Steel Company w Filadelfii. Wprowadził liczne innowacje w sposobie projektowania stanowisk pracy i w sposobach szkolenia pracowników.U. 73 Wydajność jako poważny problem gospodarczy pojawiła się w ciągu kilku pierwszych lat naszego stulecia.. Określił. Taylora (1856-1915). Przedsiębiorstwa zachodnie nauczyły się już. 73 Spojrzenie klasyczne na zarządzanie wykształciło się w pierwszych latach naszego stulecia... ■ Fryderyk Taylor był pionierem w dziedzinie wydajności pracy. przedstawia koncepcje Deminga John Bank w swojej książce „Zarządzanie Przez Jakość” – poz. Główną rolę odgrywał Taylor... (Uwagi: Nieco inaczej. (. ucząc się. że nie mogą osiągnąć postępu przez proste kopiowanie technik. • naukowe zarządzanie Podejście do zarządzania zajmujące się poprawą wyników osiąganych przez poszczególnych robotników. Innowacje te przyniosły poprawę jakości wyrobów i lepsze morale pracowników. Ich pojawienie się było zarówno naturalnym przedłużeniem wspominanych przed chwilą pionierskich prac.) Zdobywając te doświadczenia. Z. eksperci zaczęli się koncentrować na sposobach poprawy wyników osiąganych przez pojedynczych robotników. ale jednocześnie panował niedobór rąk do pracy. co powinien wytwarzać robotnik. 15 prezentowanej literatury. Idee te stanowią pierwsze dobrze rozwinięte ramy teoretyczne zarządzania. którzy mieli te funkcje wykonywać.jego imieniem. Właśnie w Midvale obserwował on zjawisko. Być może jednak zachodni menedżerowie będą mogli zacząć nadrabiać zaległości. Po opuszczeniu Midvale Taylor pracował jako konsultant dla kilku firm. Naukowe zarządzanie str. Ich praca doprowadziła do powstania naukowego zarządzania. Potem wprowadził akordowy system wynagrodzeń.. które złożyły się na to. Spojrzenie klasyczne str. jak i wynikiem ewolucji wielkich przedsiębiorstw i praktyki zarządzania. kapitał był łatwo dostępny. sformułował podstawowe idee. które nazwał spowalnianiem pracy. a następnie zaprojektował najbardziej efektywny sposób wykonywania poszczególnych elementów danego zadania. • podejście klasyczne Składa się z dwóch wyodrębnionych gałęzi: naukowego zarządzania i zarządzania administracyjnego (klasycznej teorii organizacji). pełniej. Taylor badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników stalowni.

. również Harrington Emerson był doradcą organizacyjnym... Jako biegły..nazwano później naukowym zarządzaniem.. pracując już samodzielnie.. Stosując jego zasady.. zarządzanie administracyjne koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją.) Podobnie jak Taylor.. Hierarchia . nazwaną „wykresem Granta”.. Lyndall Urwick stał się uznanym . Ład .. Emerson utrzymywał. przewodzenia i kontrolowania. wniosła również sporo do kierowania personelem. jeden przełożony .. Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu . Był przekonany. Pracując zarówno wspólnie. organizowania. aż do wydania jego najważniejszej pracy.) Również i Lilian Gilbreth wniosła ważny wkład do kilku różnych dziedzin pracy.. Autorytet . Prace Taylora wywarły wielki wpływ na przemysł Stanów Zjednoczonych. 75 Podczas gdy naukowe zarządzanie zajmuje się pracą poszczególnych pracowników. sprawiedliwe . którzy umniejszali jego zasługi. Stabilizacja personelu . Dyscyplina .. Wynagrodzenie . że funkcje te trafnie odzwierciedlają treść procesu zarządzania.) Małżeństwo współczesnych Taylorowi Franka i Lilian Gilbrethów tworzyło zespół inżynierów przemysłowych. Jako francuski przemysłowiec. Fayol przez dłuższy czas nie był znany amerykańskim menedżerom i uczonym. Po zakończeniu kariery jako oficer armii9 brytyjskiej. Henri Fayol był najwybitniejszym rzecznikiem kierunku administracyjnego w zarządzaniu.. Jedno z najbardziej interesujących osiągnięć Franka Gilbretha dotyczyło sztuki układania cegieł. praca zespołowa. Fayol jako pierwszy określił specyficzne funkcje kierownicze planowania.. Do dziś stosuje się jedną z nich. Czerpiąc ze swych doświadczeń w pracy kierowniczej próbował on usystematyzować praktykę zarządzania. Inicjatywa ..18. że koleje mogłyby zaoszczędzić 1 mln dol... dziennie. Jedność rozkazodawstwa . Sprawiedliwość .. Lyndall Urwick (1891-1983)..... (.. (. Byli jednak i tacy. specjalizacja ... jak i oddzielnie... opracował inne techniki poprawy rezultatów pracy robotnika. Zarządzanie administracyjne str. Gilbrethowie i Grant. przetłumaczonej na angielski w 1930 r.. by dać wskazówki innym menedżerom. Później. Esprit de corps (harmonia) . Zasady sprawnego zarządzania według Fayola (wyciąg) Podział pracy ... Gilbrethowie opracowali liczne techniki i strategie eliminacji nieefektywności. Innym twórcą naukowego zarządzania był Henry Gant. (. Tablica 2. Administracja przemysłowa i ogólna... Był on również orędownikiem wyspecjalizowanych kół kierowniczych. Współpracował on z Taylorem w firmach Midvale... duch zespołu.1. przyczyniła się do ukształtowania psychologii przemysłu. stosując naukowe zarządzanie... Max Weber (1864-1920) i Chester Barnard (1886-1961). Centralizacja . wiele organizacji osiągnęło przyrost sprawności.... Głównymi twórcami kierunku administracyjnego byli Henri Fayol (1841-1925). Jedność kierownictwa .. jeden kierownik ......

Teoria ta zajmowała się stabilnymi. Stworzyło podstawy do dalszego rozwoju teorii zarządzania. . Zaproponowała też uniwersalne wytyczne. Spojrzenie klasyczne jest podstawą.2. Ograniczenia. planowania.. (wyciąg) Ogólne podsumowanie. ponowne zainteresowanie tym podejściem w ostatnich latach. Spojrzenie behawioralne str. Twierdził on. jeśli podwładny je rozumie. do połowy lat trzydziestych XX wieku. oparta jest na racjonalnym zestawie wytycznych do kształtowania struktury organizacji w sposób najbardziej efektywny. Uznanymi pionierami naukowego zarządzania byli Frederick Taylor. organizowania i kontrolowania. omówionej szczegółowo w rozdziale 11. Należy jednak również zdawać sobie sprawę z ograniczeń klasycznej perspektywy.. dynamicznych i złożonych. Rolę tę w sposób znacznie pełniejszy ujmuje podejście behawioralne. Wskazało kluczowe procesy. prostymi organizacjami. Koncepcja biurokracji. Bardziej odpowiednie dla stabilnych i prostych organizacji niż dla organizacji współczesnych. Od 1895 r. Kierunek administracyjny koncentrował się na całej organizacji i na sposobach uczynienia jej bardziej sprawną i skuteczną. jak o tym będzie jeszcze mowa. Tablica 2.. ile za syntezę i interpretację prac innych. Praca Webera na temat biurokracji stworzyła podwaliny współczesnej teorii organizacji. w której zaproponował ważną teorię akceptacji autorytetu.. czy je zaakceptować. funkcje i umiejętności kierownicze. Naukowe zarządzanie koncentrowało się na pracownikach organizacji i na sposobach podniesienia ich wydajności. Trafność spostrzeżeń Barnarda wzmacnia jego doświadczenie w pracy na najwyższych szczeblach kierowniczych. w swojej książce The Functions of the Executive (Funkcje dyrektora)20.teoretykiem i konsultantem zarządzania. .19. Często zalecało uniwersalne procedury.2. Okres największego zainteresowania. które nie pasują do każdej organizacji. jako narzędziem obniżki kosztów i zwiększenia wydajności. które i dziś są uznawane za istotne. obecne organizacje są często bardzo złożone i podlegają nieustannym zmianom. Osiągnięcia. Trzecie ograniczenie klasycznej teorii zarządzania polega na słabości roli jednostki w organizacjach. a wiele spostrzeżeń tego ujęcia zachowuje do dziś aktualność. 77 Osiągnięcia i ograniczenia klasycznego podejścia zostały ujęte zbiorczo we tablicy 2. Urwick jest ceniony nie tyle za własne oryginalne osiągnięcia. organizowania i kontrolowania. a jego najważniejsza praca została przetłumaczona na angielski dopiero w 1947 r. Weber był niemieckim socjologiem. były prezes New Jersey Bell Telephone Co. Połączył on naukowe zarządzanie z dorobkiem Fayola i innych teoretyków kierunku administracyjnego. Kilka aspektów ujęcia klasycznego ma ważne znaczenie dla dalszego omówienia w tej książce np. na której rozwinęły się wszystkie późniejsze teorie. 78 Pierwsi zwolennicy kierunku klasycznego w zasadzie patrzyli na organizację i stanowiska pracy z mechanicznego punktu widzenia: organizacja była dla nich maszyną a . Mimo że Max Weber żył i pracował w tym samym okresie co Fayol i Taylor . Przyczynił się również do postępu nowoczesnego myślenia na temat funkcji planowania. jego wkład został dostrzeżony i uznany dopiero po latach. nieodpowiednie w pewnych sytuacjach.. Ważny wkład do zarządzania wniósł Chester Barnard. Wybitnymi teoretykami kierunku administracyjnego było Henri Fayol. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia klasycznego str. jest zdolny je wykonać i uważa je za właściwe. że podwładni oceniają zasadność poleceń przełożonego i następnie decydują. Twórcy ujęcia klasycznego pierwsi skupili uwagę na zarządzaniu jako znaczącym polu badań. Spojrzenie klasyczne obejmowało dwa główne kierunki. Polecenie zostanie zaakceptowane.

Pierwsze badanie obejmowało zmianę oświetlenia miejsca pracy wybranej grupy robotników i porównanie jej konsekwencji dla wydajności z wydajnością innej grupy. Mimo. Mayo był pracownikiem naukowym i konsultantem w Uniwersytecie Harvarda. że ludzkie zachowanie w miejscu pracy ma znacznie większe znaczenie. Dochodząc do tego poziomu. procesy indywidualne i społeczne odgrywały poważną rolę w kształtowaniu postaw i zachowań robotników24.) Inne badania. w tym program wywiadów obejmujący kilka tysięcy robotników. początkowo wspierane przez General Electric Co. wytwarzając możliwie najwięcej jednostek produktu. Spojrzenie behawioralne rozwijane było przez wielu autorów i przedstawicieli różnych kierunków teoretycznych. które wytwarzały mniej. że większość teoretyków kierunku klasycznego uznawała rolę jednostek. prowadzone były przez Eltona Mayo i jego współpracowników23. ■ Badania w Hawthorne były cyklem pierwszych eksperymentów koncentrujących się na zachowaniu w pracy.) Inny eksperyment polegał na ustaleniu akordowego planu zachęt płacowych dla grupy dziesięciu robotników montujących końcówki dla central telefonicznych. doprowadziły Mayo i jego współpracowników do wniosku. 79 Z pewnością zarówno Münstberg. pracownik powinien zawsze dążyć do maksymalizacji swojej płacy. Badania. niż dotąd sądzono. Pracownice.. Krótko mówiąc. dostrzegając znaczenie procesów behawioralnych w miejscu pracy. że sama grupa nieformalnie ustaliła właściwy poziom produkcji dla swych członków. że element ludzki ma w pracy ogromne znaczenie. (. Ten wzrost wydajności utrzymywał się nawet po powrocie do poprzednich warunków oświetlenia. stosująca pojęcia psychologii do środowiska przemysłowego.. iż płace okazały się mniej istotnym bodźcem określającym wielkość produkcji niż społeczna akceptacja. jak i Follet wnieśli ważny wkład do rozwoju behawioralnego podejścia do zarządzania. otrzymywały miano „naganiaczy” [rate busters].. Jednym z takich kierunków była psychologia przemysłowa. która pracowała przy niezmienionym oświetleniu. Na przykład w eksperymencie z manipulowaniem oświetleniem uzyskane wyniki powiązano z faktem. nazywano „dłubaczami” [chisters]. 80 . Innym ważnym orędownikiem behawioralnego podejścia do zarządzania była Mary Parker Follet. jak zmienia się wydajność pod wpływem zmian warunków pracy. wybitny psycholog niemiecki. po zwiększeniu oświetlenia dla jednej grupy rosła wydajność obu.robotnicy – jej trybami. O dziwo. jednakże pierwotnym jego katalizatorem był cykl badań przeprowadzonych w pobliżu Chicago w zakładzie Hawthorne firmy Western Electric w latach 1927 – 1932. Akordowe systemy płac nie działały dlatego. które te wewnętrzne normy przekraczały. te zaś.. Natomiast spojrzenie behawioralne kładło znacznie większy nacisk na indywidualne postawy i zachowania oraz procesy grupowe. Robotnice starały się utrzymywać w przyjętej normie. (. Za ojca psychologii przemysłowej uchodzi Hugo Münstberg (1863-1916). Badania te i późniejsze eksperymenty doprowadziły naukowców do wniosku. koncentrowali się oni jednak na kontrolowaniu i standaryzacji zachowania tych jednostek. zwalniały tempo. by uniknąć nadprodukcji. że grupy być może po raz pierwszy były obiektem szczególnej uwagi i przychylnego zainteresowania nadzoru.. Zgodnie z wcześniejszymi teoriami. Eksperymenty Hawthorne str. Tymczasem Mayo i jego współpracownicy stwierdzili. W jednym z eksperymentów badacze starali się odpowiedzieć na pytanie. by uzyskać akceptację grupy. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich (human relations) str.

.. Ponieważ ludzie nie lubią pracować.... muszą ich kontrolować..... podczas gdy teoria Y reprezentuje podejście od strony stosunków międzyludzkich. ale w najczęstszych warunkach organizacyjnych ich możliwości intelektualne są wykorzystywane tylko częściowo.. antropologii... Twierdził on........ McGregor i inni wnieśli wartościowy wkład do zarządzania... Na przykład....3.. należeli Abraham Maslow i Douglas McGregor.... Ludzie są wewnętrznie motywowani do osiągania celów......... Jeżeli już.. że człowiek jest motywowany przez potrzeby... kierować nimi i grozić im karami...... przedstawiono szczegółowo w rozdziale 14.. Teorię X i teorię Y opracował Douglas McGregor.... że robotnicy reagują przede wszystkim na społeczny kontekst pracy...... 5. jakie otrzymują za osiągnięcie tych celów..... tablica 2..... Do autorów. którzy walnie przyczynili się do rozwoju tego kierunku. Założenia teorii Y 1.. by nimi kierowano... że teoria Y jest najlepszą filozofią dla wszystkich menedżerów.... Podstawowe założenie tego ruchu polegało na przyjęciu................ że wiele twierdzeń zwolenników podejścia od strony stosunków międzyludzkich miało uproszczony charakter i niewłaściwie opisywało zachowanie w procesie pracy.... układające się w hierarchię i obejmujące bodźce pieniężne oraz społeczną akceptację26. niżby mogli sądzić zwolennicy ruchu nas rzecz stosunków międzyludzkich........ 6. która jest być może najbardziej znaną teorią w ramach kierunku stosunków międzyludzkich. jeśli w ogóle było trafne28... 81 Münsterberg.. Istotę ruchu na rzecz stosunków międzyludzkich najlepiej pokazać na przykładzie modelu teorii X i teorii Y Douglasa McGregora (zob. że teoria X najlepiej przedstawia poglądy naukowego zarządzania. które z kolei zaowocuje poprawą wyników25.. Ludzie nie lubią pracować i starają się unikać pracy... do których są przywiązani... praca jest naturalną częścią ich życia.. Współczesne behawioralne spojrzenie na zarządzanie jest znane jako podejście od strony zachowania organizacyjnego... Uznaje ono.. Dziedzina zachowania organizacyjnego czerpie z szerokiej... Ludzie zdolni są do nowatorskiego podejścia do rozwiązywania problemów organizacji.. Teoria X i teoria Y założenia teorii X 1......... Pojawienie się zachowania organizacyjnego str... zmuszać.. który zrodził się na gruncie eksperymentów Hawthorne i który przez wiele lat był popularnym podejściem do zarządzania........ W 1943 r... 4.. Ludzie nie są głupi.. to raczej zadowolenie pojawia się na skutek dobrych wyników... pragną unikać odpowiedzialności.... założenie. Jednakże współcześni teoretycy zauważyli......... normy grupowe oraz dynamikę kontaktów międzyludzkich.......... We właściwych warunkach ludzie dążą do odpowiedzialności oraz ją podejmują... socjologii.. 3.. Hierarchię Maslowa....Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich.... iż zadowolenie robotnika prowadzi do poprawy wyników.. postawił tezę.. 2.......... nie jest ich warunkiem (Problemy te są omawiane w rozdziale 14). 3......... że zachowanie jest czymś znacznie bardziej złożonym.. Wyciąg z tablicy 2..... włączając w to przygotowanie społeczne....3)27. .. . pragną też bezpieczeństwa....... Ludzie nie wykazują przyrodzonej awersji do pracy.. Ich ambicje są niewielkie. Maslow wysunął teorię sugerującą.... menedżerowie....... ekonomii i medycyny. Maslow.. że troska menedżera o robotników doprowadzi do wzrostu zadowolenia.. . Ludzie wolą. interdyscyplinarnej podstawy psychologii.... Ludzie są przywiązani do celów w stopniu odpowiadającym osobistym nagrodom.... okazało się mało istotne............ Mayo........ by skłonić ich do pracy na rzecz realizacji celów organizacji..... Był przekonany.... 2.

czerpie z interdyscyplinarnej podstawy i dostrzega złożoność ludzkiego zachowania w układzie organizacyjnym. 82 Tabela 2. do końca lat czterdziestych. konflikt międzyludzki oraz struktura i projekt organizacji30. natomiast spojrzenie ilościowe rozwinęło się w pełni dopiero w czasie II wojny światowej.17).4. Obecnie menedżerowie chętniej uznają znaczenie procesów behawioralnych. zastąpił kierunek naukowego zarządzania w roli dominującego podejścia do zarządzania w latach trzydziestych i czterdziestych.4. traktując pracowników już nie tylko jako narzędzia. podejście behawioralne zaczęło wyłaniać się w latach dwudziestych i trzydziestych. motywacja. że są oni raczej cennym zasobem. co mamy do powiedzenia na temat organizowania (rozdziały 10 . Dziedzinę tę cechuje też zorientowanie sytuacyjne (omówione w dalszej części rozdziału). Jednocześnie zachowanie organizacyjne jest nadal koncepcją bardzo nieprecyzyjną jako narzędzie przewidywania zachowania. grupowych i organizacyjnych29.Ograniczenia Złożoność zachowania indywidualnego utrudnia jego trafne przewidywanie.Ogólne podsumowanie Spojrzenie behawioralne koncentruje się na zachowaniu pracownika w kontekście organizacyjnym. Kierunek zachowania organizacyjnego powstał w końcu lat pięćdziesiątych i jest obecnie przedmiotem wielkiego zainteresowania badaczy i menedżerów . powstało pod silnym wpływem koncepcji zachowania organizacyjnego. Podejście klasyczne zrodziło się w pierwszych latach naszego wieku. Ważnymi tematami są: zadowolenie z pracy. . Spojrzenie ilościowe str. Nie zawsze spotyka się z akceptacją i zrozumieniem menedżerów praktyków. przywództwo. Osiągnięcia szkoły behawioralnej nadal czekają na pełne spożytkowanie. . Tablica 2. dynamiki grupowej i innych procesów interpersonalnych w organizacjach. W czasie wojny zarówno w Anglii. Abraham Maslow oraz Douglas McGregor. polityka organizacyjna. zawiera skrótową prezentację spojrzenia behawioralnego i wylicza osiągnięcia i ograniczenia tego podejścia. Wiele koncepcji behawioralnych nie zostało dotąd w ogóle wprowadzonych w życie ze względu na niechęć menedżerów. współczesne odgałęzienie kierunku behawioralnego. Podważyło pogląd.13) i przewodzenia (rozdziały 14 . ale i cenne zasoby. stres. . Zachowanie organizacyjne. Głównymi przedstawicielami tego ruchu byli Elton Mayo. Główne osiągnięcia wiążą się ze sposobem.Kierunek ten przyjmuje całościowe spojrzenie na zachowanie i odnosi się do procesów indywidualnych. dynamika grupowa. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia behawioralnego str. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. że pracownicy są narzędziem. i upowszechniło przekonanie. w jaki podejście to zmieniało sposób myślenia menedżerów.Osiągnięcia Podejście to przyniosło ważne wnioski badawcze w dziedzinie motywacji.Okres największego zainteresowania Stosunki międzyludzkie cieszyły się szczytowym zainteresowaniem w okresie od 1931 r. 83 Najnowszą z trzech głównych szkół myślenia o zarządzaniu jest spojrzenie ilościowe. (wyciąg) . których zadaniem była pomoc armii w bardziej sprawnym i skutecznym wykorzystywaniu zasobów do prowadzenia działań wojennych. jak i w Stanach Zjednoczonych uformowano zespoły składające się z menedżerów. To. Procesy te są istotnymi elementami współczesnej teorii zarządzania. Współczesne rezultaty badań uczonych rozwijających kierunek behawioralny często nie docierają do menedżerów praktyków w formie dla nich zrozumiałej. pobudzony narodzinami psychologii przemysłowej. urzędników państwowych i pracowników naukowych.

Ponadto modele matematyczne wymagają zazwyczaj przyjęcia zestawu pewnych założeń. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia ilościowego str. które mogą oddalać model teoretyczny od rzeczywistych warunków. również podejście ilościowe ma ważne osiągnięcia. W ostatnich latach. Zarządzanie operacyjne Zarządzanie operacyjne jest nieco mniej zmatematyzowane i mniej skomplikowane statystycznie niż ilościowa teoria zarządzania i może być zastosowane bezpośrednio do sytuacji kierowniczych. Ilościowa teoria zarządzania Ilościowa teoria zarządzania koncentruje się zwłaszcza na opracowywaniu modeli matematycznych. ale i pewne ograniczenia. wspomaganiem organizacji w bardziej efektywnym wytwarzaniu produktów lub usług i można je zastosować do szerokiej gamy problemów33. 85 Podobnie jak inne podejścia do zarządzania. Podejście ilościowe ma dwie gałęzie: ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. wyboru lokalizacji zakładów produkcyjnych i planowania magazynów. Szczególnie użyteczne okazało się w dziedzinie planowania i kontrolowania. techniki wywodzące się z ilościowej teorii zarządzania stały się bardziej wyrafinowane. Właściwie zarządzanie operacyjne można traktować jako formę zastosowania ilościowej teorii zarządzania... W początkowych latach swego rozwoju ilościowa teoria zarządzania skupiała się na modelach. marketing i zarządzanie zasobami ludzkimi.5..Po wojnie niektóre firmy konsultacyjne. Model matematyczny jest uproszczonym przedstawieniem systemu. Niektórzy sądzą. Tablica 2.. Ich wykorzystanie omawiamy szerzej w rozdziale 19. Techniki zarządzania operacyjnego zajmują się.Ogólne podsumowanie Spojrzenie ilościowe koncentruje się na zastosowaniu modeli i procesów matematycznych do sytuacji kierowniczych.5.. Ilościowa teoria zarządzania zajmuje się opracowywaniem modeli .. Tak więc w zasadzie podejście to zajmuje się zastosowaniem metod ilościowych w zarządzaniu. że czas strawiony na dopracowaniu się biegłości w technikach ilościowych zmniejsza jednocześnie tempo nabywania innych umiejętności kierowniczych. które zwiększyły zrozumienie ogólnych procesów organizacyjnych. jak . Na przykład. mogą wykorzystywać realistyczną symulację komputerową do badań nad zachowaniem się konstrukcji samochodów w czasie kolizji. Daje im to dokładniejszą informację i pozwala uniknąć kosztów związanych z niszczeniem samochodów w toku „prawdziwych prób”32.) Wszystkie te techniki i procedury stosowane są bezpośrednio do operacji. (wyciąg) . tacy producenci samochodów jak . zarządzanie ilościowe koncentruje się na podejmowaniu decyzji. Skrótowo przedstawiono je w tabeli 2. zaczęły używać tych technik do rozmieszczenia pracowników. procesu lub relacji. (.. wraz z upowszechnieniem się komputerów osobistych. ogólnie rzecz biorąc. Niewątpliwie dostarczyło ono menedżerom wielkiej liczby narzędzi i technik podejmowania decyzji. Konkretniej. efektywności ekonomicznej. równaniach i podobnych formach odzwierciedlania rzeczywistości. są one jednak również pomocne w takich dziedzinach jak finanse. modelach matematycznych oraz wykorzystaniu komputerów. Jednakże modele matematyczne nie mogą w pełni wyjaśnić indywidualnych zachowań i postaw.

(. są jednak również podsystemami w ramach całej organizacji. że jednostki organizacyjne (albo podsystemy) mogą często działać bardziej skutecznie pracując razem niż oddzielnie. finansowych i informacyjnych pobieranych przez organizację z otoczenia. ludzkich. funkcje marketingu. Synergia sugeruje. System jest wzajemnie powiązanym zespołem elementów funkcjonujących jako całość34.Okres największego zainteresowania Od lat czterdziestych do chwili obecnej.składa się z zasobów rzeczowych. Pierwszy element . ..matematycznych jako pomocy w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów. behawioralne i ilościowe podejścia do zarządzania nie muszą być ze sobą sprzeczne lub wzajemnie się wykluczać. że klasyczne. których oddzielna sprzedaż mogłaby natrafić na trudności36. Gdy .3. Podejścia integrujące str.nakłady .Osiągnięcia Opracowanie skomplikowanych technik ilościowych służących pomocą w podejmowaniu decyzji. Synergia Dwa współpracujące podsystemy produkujące więcej. Ze względu na ich współzależność zmiana w jednym podsystemie może również wpłynąć na inne podsystemy. Właściwie całkowite zrozumienie zarządzania wymaga doceniania wszystkich trzech podejść. We współczesnej Europie banki i spółki ubezpieczeniowe łączą swe wysiłki w celu sprzedaży szerokiej gamy instrumentów finansowych.. Modele mogą wymagać nierealistycznych lub bezzasadnych założeń. niż wynosiłaby łączna suma produkcji każdego z nich. procesy transformacji. Mimo że każde z tych trzech spojrzeń przyjmuje odmienne założenia i daje inne prognozy. Entropia wreszcie jest normalnym procesem prowadzącym do rozpadu systemu. nie należy jednak zapominać o ich współzależności. produkcji i finansów . Synergia jest ważnym pojęciem dla menedżerów. kładzie bowiem nacisk na znaczenie zgodnej i skoordynowanej współpracy. Podejście ilościowe było bardzo użyteczne w procesie planowania i kontrolowania. Menedżerowie muszą więc pamiętać. Spojrzenia systemowe i sytuacyjne pomogą nam zintegrować opisane podejścia i rozszerzyć naszą wiedzę na ten temat.systemów w ramach szerszego systemu. . Jak pokazano na rys. że choć podsystemami organizacji można zarządzać do pewnego stopnia autonomicznie. gdyby pracowały osobno. Zastosowanie modeli zwiększyło świadomość i zrozumienie złożonych procesów i sytuacji organizacyjnych. są samodzielnymi systemami. patrząc na organizację jako na system możemy zidentyfikować cztery podstawowe elementy: nakłady. Na przykład. 2. Spojrzenie systemowe Spojrzenie systemowe wprowadziliśmy pokrótce w rozdziale 1. przedstawiając definicję zarządzania.. Systemy informowania kierownictwa są systemami opracowanymi dla celów informowania menedżerów.. mogą się one również wzajemnie uzupełniać.) Spojrzenie systemowe akcentuje również znaczenie podsystemów . .Ograniczenia Podejście ilościowe nie jest w stanie wyjaśnić czy przewidzieć ludzkich zachowań w organizacjach. Zarządzanie operacyjne koncentruje się bardziej bezpośrednio na zastosowaniu ilościowej teorii zarządzania w organizacjach. wyniki i sprzężenie zwrotne. Matematyczne wyrafinowanie może być osiągane kosztem innych potrzebnych umiejętności. 86 Warto zauważyć.

Podejścia klasyczne. Schemat integrujący różne podejścia do zarządzania pokazano na rys. stosowanie technik zaczerpniętych z kilku szkół sprawdza się lepiej niż próba rozwiązania wszelkich problemów w ramach jednego ujęcia. . behawioralne i ilościowe można nazwać podejściami uniwersalnymi. nie powinni również ignorować elementu ludzkiego. Również spojrzenie behawioralne może być przydatne dla współczesnych menedżerów. ponieważ każda organizacja jest jedyna w swoim rodzaju. Inaczej to ujmując. Spojrzenie sytuacyjne Innym ważnym wkładem w nowoczesne myślenie o zarządzaniu jest podejście sytuacyjne. powinien próbować ocenić ich wpływ na inne dziedziny organizacji.4. 2.. Rozwój i wykorzystanie modeli ilościowej teorii zarządzania i zastosowanie metod zarządzania operacyjnego mogą pomóc menedżerom w zwiększeniu ich sprawności i skuteczności. zachowania organizacyjnego (motywacja robotników może być niska. że uniwersalne teorie nie mają zastosowania. Zanim przystąpi do realizacji jakichkolwiek planów poprawy. że menedżer. wpływ. może ponieść fiasko. Szczególne znaczenie mają motywacja. Podejście ilościowe z kolei dostarcza menedżerowi wielu użytecznych narzędzi i technik. Spojrzenie sytuacyjne sugeruje natomiast. menedżer może sięgnąć do naukowego zarządzania (być może same stanowiska pracy są zaprojektowane nieefektywnie lub też robotnicy są nieodpowiednio wyszkoleni). prócz tego produkcja może być hamowana przez normy grupowe) lub zarządzania operacyjnego (rozkład pomieszczeń może być nieodpowiedni. Wychodząc z tych podstawowych przesłanek. Jak pokazuje schemat integracyjny na rys. nim się weźmie za próbę zastosowania którejś z koncepcji czy idei podpowiadanych przez któreś z trzech podejść. menedżer może lepiej ocenić rolę potrzeb pracownika i jego zachowań w miejscu pracy. Menedżerowie nie powinni jednak polegać wyłącznie na tych technikach. a zachowanie kierownicze w danej sytuacji jest uwarunkowane elementami niepowtarzalnymi.organizacja nie obserwuje sprzężenia zwrotnego z otoczeniem i nie wprowadza odpowiednich korekt. technik. Sięgając do współczesnych idei zachowania organizacyjnego.. musi dostrzec współzależność jednostek składających się na organizację. Wyjściową przesłanką tej konstrukcji jest uznanie. że skuteczne zachowanie kierownicze w danej sytuacji nie zawsze może być uogólniane na inne sytuacje. Współczesne myśli w dziedzinie zarządzania str. Menedżer powinien niebawem zrozumieć. komunikowanie się i procesy grupowe. Schemat integrujący Zauważyliśmy. menedżer musi używać różnych narzędzi. Takich szerszych rozwiązań dostarcza ujęcie systemowe i sytuacyjne. menedżerowie mogą nadal wykorzystywać wiele podstawowych technik naukowego zarządzania. właściwymi tylko tej sytuacji37. 2. 91 . kiepska gospodarka magazynowa może powodować braki materiałowe). że potrzeba mu szerszej perspektywy. można powiedzieć. jako że próbowały one określić najlepszą metodę zarządzania organizacjami. W wielu współczesnych sytuacjach naukowe badanie sytuacji roboczych i technik produkcji może wpłynąć na zwiększenie wydajności. behawioralnego i ilościowego. Na przykład. behawioralne i ilościowe mogą się wzajemnie uzupełniać oraz że podejścia systemowe i sytuacyjne mogą pomóc w ich zintegrowaniu. pojęć i teorii podejścia klasycznego. że spojrzenia klasyczne. Aby rozwiązać problem spadku wydajności. jaki na nią wywiera otoczenie. a także potrzebę reakcji na niepowtarzalne cechy każdej sytuacji. przewodzenie.4.

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie teorią i praktyką zarządzania. Zainteresowanie to znajduje odbicie we wzroście sprzedaży na masowym rynku książek poświęconych tej tematyce i w fascynacji takimi charyzmatycznymi dyrektorami, jak Lee Iacocca. W tej części rozdziału podsumujemy niektóre popularne teorie i określimy współczesne wyzwania zarządzania. Popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych str. 92 Wielu pisarzy próbowało rozwinąć nowe, wizjonerskie modele i teorie zarządzania. Choć jest jeszcze zbyt wcześnie na ocenę ich wartości, prace takich autorów, jak William Ouchi, Thomas Peters i Robert Waterman, przyciągnęły uwagę wielu menedżerów. Model typu Z. Model typu Z, zgodnie z poglądem Williama Ouchi'ego z 1981 r., jest próbą zintegrowania różnych praktyk gospodarczych rozpowszechnionych w Stanach Zjednoczonych i w Japonii w jeden model pośredni. ... Troska o doskonałość. Inną popularną teorią zarządzania jest tzw. ruch na rzecz doskonałości. Podejście to, po raz pierwszy przedstawione przez Thomasa J. Petersa i Roberta H. Watermana Jr., sugeruje, że „doskonałe” firmy, albo te, które mają długą, znaczoną sukcesami historię, robią pewne rzeczy w sposób systematyczny, który odróżnia je od innych firm. Podstawowy zespół cech, który - jak się zakłada - prowadzi do doskonałości, obejmuje: 1) terminowe załatwianie spraw, 2) ścisły kontakt z klientem, 3) popieranie autonomii i przedsiębiorczości, 4) makymalizację wydajności pracy, 5) wykorzystanie bezpośredniego podejścia do kierowania, 6) zajmowanie się tym, na czym firma zna się najlepiej, 7) utrzymywanie prostej, mało rozczłonkowanej struktury organizacyjnej, 8) jednoczesne popieranie zarówno decentralizacji, jak i centralizacji. Ruch na rzecz doskonałości był również ważnym źródłem inspiracji dla innych teoretyków i naukowców, zajmujących się zarządzaniem, chociaż i on nie ustrzegł się krytyki. Współczesne wyzwania zarządzania str. 93 Sprawą, która czyni pracę menedżera tak emocjonalną, jest nieustanne pojawianie się wciąż nowych wyzwań. W tej części rozdziału wskazujemy i pokrótce omawiamy szereg współczesnych wyzwań, przed którymi stają dziś wszyscy menedżerowie.
• Współczesne wyzwania zarządzania

obejmują globalizację działalności gospodarczej, jakość i wydajność, zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcję personelu, problemy własności, etyki i odpowiedzialności społecznej, a także różnorodność siły roboczej. Globalizacja działalności gospodarczej W rozdziale 1 zaznaczyliśmy, że znaczenie międzynarodowej działalności gospodarczej nieustannie wzrasta. Drobni detaliści handlują towarami z całego świata. Firma w dowolnym kraju może uzyskać fundusze od dowolnego kredytodawcy z Nowego Jorku, Tokio czy Londynu. Międzynarodowe wyzwania stojące przed menedżerami badamy w rozdziale 5. Jakość i wydajność. Innym obszarem zainteresowania, który wyłonił się w ostatnich latach, jest jakość i wydajność. Firmy amerykańskie, próbując zrozumieć tajemnicę sukcesu firm japońskich i zachodnioniemieckich, przekonały się, że ich zagraniczni odpowiednicy mają przewagę w

jakości. Do problemów tych ustosunkujemy się w kilku rozdziałach, zwłaszcza w rozdziale 19. Zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcja personelu. Problemy redukcji i cięć omawiamy w rozdziale 12. Własność. (...) Omawiamy te problemy w rozdziałach 3 i 7. Etyka i społeczna odpowiedzialność. Kwestie te są omawiane w rozdziale 4. W tym samym rozdziale porusza się pokrewny kompleks zagadnień, związanych z zagrożeniem i ochroną środowiska. Różnorodność siły roboczej. Ostatnia wreszcie grupa problemów, przed którymi stają współcześni menedżerowie, dotyczy różnorodności siły roboczej. Pod wpływem rozmaitych czynników - globalizacji, procesu starzenia się ludności, a także napływu robotników do nowych zajęć i zawodów ukształtowała się siła robocza, której wewnętrzne zróżnicowanie nie ma równego sobie w historii. Menedżerowie w każdej organizacji stwierdzają, że muszą się nauczyć większej wrażliwości na potrzeby, sposób percepcji i aspiracje wielu różnych typów robotników. Różnorodność siły roboczej omawiamy bardziej szczegółowo w rozdziale 22.

Podsumowanie

str. 95

Teorie są ważnym narzędziem porządkowania wiedzy oraz podstawą działania. Zrozumienie historycznego kontekstu oraz poznanie prekursorów zarządzania i organizacji daje poczucie historycznego dziedzictwa, pomaga również menedżerom uniknąć powtarzania błędów innych. Są dowody wskazujące, iż zainteresowanie zarządzaniem sięga tysięcy lat wstecz, jednakże naukowe podejście do zarządzania pojawiło się dopiero w ostatnim stuleciu. W ciągu kilku pierwszych dziesięcioleci tego wieku wyłoniły się trzy główne podejścia do zarządzania. Nazywamy je spojrzeniem klasycznym, behawioralnym i ilościowym. Ujęcie klasyczne miało dwa główne odgałęzienia: naukowe zarządzanie i zarządzanie administracyjne. Naukowe zarządzanie zajmowało się poprawą efektywności i metod pracy pojedynczego robotnika. Zarządzanie administracyjne interesowało się przede wszystkim najlepszą wewnętrzną strukturą organizacji, sprzyjającą sprawnemu jej funkcjonowaniu. Obie gałęzie niewiele uwagi poświęcały roli robotnika. Spojrzenie behawioralne, które cechuje zainteresowanie zachowaniem indywidualnym i grupowym, wyłoniło się przede wszystkim w wyniku badań w zakładach Hawthorne. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich uznał znaczenie i potencjał procesów behawioralnych w organizacjach, jednakże przyjął wiele nadmiernie optymistycznych założeń co do charakteru tych procesów. Koncepcja zachowania organizacyjnego, bardziej realistyczna wersja podejścia behawioralnego, jest przedmiotem zainteresowania wielu współczesnych menedżerów. Spojrzenie ilościowe i dwa składające się na nie kierunki: ilościowa teoria zarządzania i zarządzanie operacyjne, próbują zastosować techniki ilościowe do podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Dziedziny te również mają wielkie znaczenie dla współczesnych menedżerów. Do ich rozwoju przyczyniło się ogromne rozpowszechnienie komputerów osobistych. Wszystkie te ujęcia trzeba uznać za wzajemnie się uzupełniające, a nie sprzeczne.

Każde z nich ma coś do zaoferowania. Najważniejsze jest zrozumienie, w jaki sposób można się nimi sprawnie posługiwać. Wydaje się też, że dwa nowsze ujęcia, systemowe i sytuacyjne, kryją w sobie wielkie możliwości, jeśli chodzi zarówno o podejście do zarządzania, jak i ramy pozwalające na integrację innych ujęć. Wśród nowych popularnych przyczynków do teorii zarządzania na szczególną uwagę zasługuje podejście typu Z oraz troska o doskonałość. Do głównych wyzwań, przed którymi stają współcześni menedżerowie, należą: globalizacja działalności gospodarczej, znaczenie jakości i wydajności, redukcje i cięcia, problemy własności, etyka i społeczna odpowiedzialność, a wreszcie różnorodność siły roboczej. Przykłady i pytania str.96 - 98
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. Podsumuj skrótowo klasyczne, behawioralne i ilościowe podejście do zarządzania i wskaż główne osoby, które przyczyniły się do ich rozwoju. 2. Podsumuj skrótowo eksperyment Hawthorne. Do jakich głównych wniosków doszli autorzy? 3. Opisz ujęcie sytuacyjne i naszkicuj jego przydatność dla studiów i praktyki zarządzania. 4. Jakie współczesne wyzwania napotykają menedżerowie? Pytania analityczne 5. Jakie warunki społeczne, polityczne i ekonomiczne mogły wpłynąć na rozwój każdego z głównych podejść do zarządzania? Dlaczego? 6. Jakie są główne atuty i ograniczenia czy niedostatki każdego z głównych spojrzeń na zarządzanie? Dlaczego? 7. Jakie wydane ostatnio popularne książki gospodarce miały szczególne powodzenie? Wymień niektóre czołowe postacie życia gospodarczego, których idee spotkały się z szerokim zainteresowaniem i akceptacją. Ćwiczenia 8. Wybierz się do biblioteki i znajdź materiał o Konfucjuszu. Opisz krótko jego główne idee. Które z nich twoim zdaniem nadawałyby się do zastosowania w zarządzaniu we współczesnych Stanach Zjednoczonych? 9. Wskaż miejscową firmę, która istnieje od dawna. Przeprowadź rozmowę z obecnym właścicielem na temat historii przedsiębiorstwa i przekonaj się, czy znajomość przeszłości pozwoli ci lepiej zrozumieć jego obecne praktyki. 10. Przeczytaj historię wybranej firmy. Przygotuj dla grupy ćwiczeniowej krótkie sprawozdanie wskazujące wpływ historii firmy na jej obecną działalność.

Przykład 2.1.
UPS: gigant który walczy z konkurencją

...
Pytania 1. Dlaczego UPS rozszerza swoją działalność na cały świat i wchodzi na rynek innych usług, a nie trzyma się wyłącznie dziedziny, którą już dawno opanowała? 2. Jakie zmiany w myśleniu o zarządzaniu od czasu pojawienia się naukowego zarządzania mogły zmusić UPS do zmiany jej postawy wobec robotników? 3.

Przykład międzynarodowy 2.2.
Lloyd’s ciągle się rozwija ... Pytania 1. Czy dziś byłoby możliwe powołanie organizacji o strukturze Lloyda? 2. 3.

........................................................................................................................

które oddziałują nie tylko na Carnival. Carnival skupiły swą główną uwagę na klientach w wieku 25 – 39 lat. zatonięcie greckiego statku wycieczkowego w sierpniu sprawiło........ w którym funkcjonują oni i ich organizacje...... Żeby odzyskać klientów........ • Opisać zewnętrzne otoczenie organizacji.. Oferując krótkie rejsy w cenie zaledwie kilkuset dolarów.. Carnival Lines kontrolują ponad 26% rynku i planują strategię agresywnej ekspansji skierowaną na pozyskanie jeszcze większego udziału. ale i na każdą organizację we współczesnym świecie..) Branża rejsów wycieczkowych została dotknięta czynnikami ekonomicznymi i wstrząsami międzynarodowymi... większość linii żeglugowych organizujących takie rejsy zaczęła oferować głębokie zniżki...... którzy w przeciwnym razie albo nie byliby zainteresowani rejsem.. • Omówić podstawowe modele skuteczności organizacji i opisać... • Wskazać składowe otoczenia wewnętrznego i omówić ich wpływ na organizację. menedżerowie muszą dysponować głębokim zrozumieniem i umiejętnością oceny środowiska.. były jednak Carnival Cruise Lines Inc... albo nie byłoby ich na to stać. klienci oraz konkurenci to jedynie niektóre z wielu elementów otoczenia.Część II ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA Rozdział 3 Otoczenie Organizacji A Skuteczność Cele str. nadal podróżowali.. 100 Branża turystyczna w 1991 r.. Jak zauważyliśmy w rozdziale 1........ Pozwoliły one zapełnić puste kabiny. Carnival przyciągnęły wielu klientów.. jakby było ono gładką tonią sadzawki. Carnival dąży do ekspansji...... Firmą......... kiedy inne linie wycieczkowe ograniczają działalność. Dodatkowo. jak można je wykorzystać łącznie.. Carnival Cruise Lines zachowały jednak swą sprawność dzięki jasnemu rozeznaniu charakteru swoich klientów i sprytnemu pielęgnowaniu swego wizerunku.. Bez takiego zrozumienia przypominaliby jeden ze statków Carnival.. Głównymi czynnikami były wojna w Zatoce Perskiej i recesja.. Ich reklamy akcentują zabawę – w przeciwieństwie do wypoczynku – a występują w nich popularne postacie branży rozrywkowej.. W okresie.. zebrała srogie cięgi. Czynniki ekonomiczne i międzynarodowe.. 100 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić charakter otoczenia organizacji i określić trzy rodzaje otoczenia interesujące większość organizacji.. które łącznie przyczyniły się do tego... nie zrażeni ryzykiem. Przez wiele lat większość linii wycieczkowych kierowała swój wysiłek marketingowy na starszych i zamożnych klientów.... ale jednocześnie zredukowały marżę zysku...... ...... Przykład wprowadzający str........ Tymczasem Carnival wybudowały dla siebie trwałą nisze rynkową wśród młodszych klientów. że jeszcze więcej ludzi odłożyło lub opóźniło swoje rejsy...... (...... który .... A właśnie oni...... • Wskazać i opisać.... która żeglowała po tym wzburzonym morzu niemalże tak... wskazać składowe otoczenia ogólnego i celowego oraz omówić ich wpływ na organizację. Reklamy są pokazywane w kasynach okrętowych i na pokładach..... że wielu urlopowiczów nie oddalało się zbytnio od domu... Szczególnie dotknięta została branża rejsów wycieczkowych.. w jaki sposób otoczenie wpływa na organizację i jak organizacje reagują na swe otoczenie......

bezrobocie i popyt. 3. Wymiar techniczny. 103 Każdy wymiar ogólnego otoczenia zawiera warunki i wydarzenia. Otoczenie celowe składa się z konkretnych organizacji lub grup. inaczej – skuteczności organizacji. a otoczenie rzekę.1.. Rys. dotrze do zamierzonego miejsca na drugim brzegu rzeki. przeszkody a także odległość.. Otoczenie celowe str. wśród których działa organizacja i które mogą wywierać wpływ na jej działania. Otoczenie zewnętrzne str. klientów. . . 103 Ze względu na to.. związki zawodowe. by mogła wśród nich prawidłowo manewrować. otoczenie zewnętrzne organizacji składa się z dwóch warstw. 101 W celu zilustrowania wagi otoczenia dla organizacji rozważmy analogie z pływakiem przeprawiającym się przez rzekę.. w którym działa organizacja2. Następnie zajmiemy się relacjami pomiędzy organizacją i otoczeniem. dostawców. . właścicieli i sojuszników strategicznych. które mogą na wiele ważnych sposobów oddziaływać na organizacje.. Wymiar międzynarodowy. Otoczenie celowe może obejmować konkurentów. . zamkniemy nasze rozważania omówieniem modeli efektywności. Jeśli jednak zrozumie je niewłaściwie. Otoczenie ogólne organizacji obejmuje niezbyt wyraźnie określone wymiary i siły. tj. Ogólne otoczenie większości organizacji ma wymiar ekonomiczny. .. Otoczenie ogólne str.traci ster i dryfuje bez możliwości manewru czy zmiany kursu. stopy procentowe. techniczny.. Organizacja musi rozumieć podstawowe elementy swego otoczenia. . Ze względu na to. Wymiar socjokulturowy. Po przedstawieniu charakteru otoczenia organizacji opisujemy otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. które mogą wpływać na organizację. Organizacja i jej otoczenie . Musi on przed wypłynięciem ocenić szybkość prądu.. Otoczenie zewnętrzne składa się z dwóch warstw: jednej nazywanej otoczeniem ogólnym i drugiej zwanej otoczeniem celowym. prawnopolityczny i międzynarodowy. Do szczególnie ważnych czynników ekonomicznych należą inflacja. Wymiar prawno-polityczny.. socjokulturowy. Organizacja przypomina pływaka... Elementy te nie muszą być związane z innymi konkretnymi organizacjami. że wpływ ogólnego otoczenia jest często niejasny i długofalowy. .... że sposób kierowania tymi relacjami w znacznej mierze określa skuteczność organizacji. Wymiar ekonomiczny. Wymiar ekonomiczny ogólnego otoczenia organizacji to ogólna kondycja systemu gospodarczego.. Organizacje mają otoczenie zarówno zewnętrzne. jak i wewnętrzne. Jeśli oceni te elementy właściwie. Charakter otoczenia organizacji str. 103 Jak zauważyliśmy przed chwilą.. Rozdział niniejszy jest jednym z trzech poświęconych środowiskowemu kontekstowi zarządzania.

. jak pracuje. Jednostki. 118 W dotychczasowych rozważaniach nazywaliśmy i opisywaliśmy rozmaite wymiary otoczenia organizacji... .... pracowników i kulturę. Znaczenie kultury. Siła robocza.. . organizacje mają również otoczenie wewnętrzne. sił konkurencyjnych oraz zakłóceń otoczenia... . Regulatorzy. . ... dostarcza więcej użytecznych informacji niż otoczenie ogólne. które mogą kontrolować. Omówimy przede wszystkim . Zagrożenie ze strony nowych konkurentów. Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem str.. . Inną podstawową formą regulatora jest grupa interesu. regulować lub w inny sposób oddziaływać na politykę i praktyki organizacji.. Pięć sił konkurencji. Przenieśmy teraz naszą uwagę na te właśnie wzajemne oddziaływania.. Chociaż jest ono również dość złożone.. próby wymanewrowania rywali. obejmujące ich zarząd. Kultura jest pojęciem nieuprzedmiotowionym. na wiele różnych sposobów wchodzą w interakcje z tymi różnymi wymiarami. Zakłócenia w otoczeniu.. siła nabywców. że organizacje są systemami otwartymi. . które pomagają jej członkom zrozumieć..1... .. .. w jaki sposób otoczenie oddziałuje na organizacje. Zmienność i złożoność otoczenia.. które wymyka się obiektywnemu pomiarowi czy obserwacji. Jak otoczenie oddziałuje na organizacje? Do opisu sposobu oddziaływania otoczenia na organizacje można użyć trzech podstawowych charakterystyk: zmienności i złożoności otoczenia. siła dostawców. Właściciele. Dostawcy. Sojusznicy strategiczni. Czynniki określające kulturę. ... Pracownicy Kultura Kultura organizacji jest to zestaw wartości. 115 Jak to już pokazano na rys. Zarząd . za czym organizacja się opowiada. Konkurenci. Kierowanie kulturą organizacji. 3. a nie zajmować się bardziej abstrakcyjnymi wymiarami otoczenia ogólnego. . .. Niemniej jednak odgrywa ona ważną rolę w kształtowaniu zachowania menedżerów19 jako podstawa wewnętrznego otoczenia organizacji.. Otoczenie wewnętrzne str. następnie wymienimy kilka sposobów reakcji organizacji na ich otoczenie.. . Ze względu na to. albowiem menedżer może rozpoznać czynniki otoczenia szczególnie interesujące organizację. Klienci. zagrożenie substytutami.większość organizacji koncentruje się raczej na otoczeniu celowym. co uważa za ważne... .

mógłby wykorzystać renomę swej firmy do przeniesienia operacji do innej dziedziny. . pokazuje.. odpowiedzialność społeczną. Jeżeli rozpatrywać to w kontekście wzajemnego oddziaływania organizacji i ich środowiska. • modele skuteczności organizacji Podejście systemowo-zasobowe.129 Otoczenie odgrywa ważną rolę jako czynnik sukcesu czy porażki firmy. Należy do nich . Spadkobiercy Mikomoto prowadzący firmę do lat osiemdziesiątych pozostali wierni produktowi założyciela firmy. omawiamy w rozdziale 4. zakupy. . firma zaczęła poważnie rozszerzać swój asortyment i reagować na zmiany gustów. To. okazuje się. Na otoczenie zewnętrzne składają się dwie warstwy: otoczenie ogólne i otoczenie celowe. Otoczenie ogólne obejmuje elementy bliżej nie sprecyzowane.. hodowla pereł w Japonii stała się ryzykownym przedsięwzięciem. co się może stać z firmą. Każda organizacja ma otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. Projektowanie organizacji. Gdyby Mikomoto dostrzegł te tendencje i odpowiednio zareagował. .. Poza tym perły utraciły część swojego blasku na rynku biżuterii. skuteczność oznacza robienie właściwych rzeczy. choć niekoniecznie jego innowacyjności. przejęcia.. i dopiero po przejęciu steru przez byłego bankiera w 1984 r.Jak organizacje reagują na swe otoczenie? Jak organizacja powinna reagować na tę mnogość problemów. wśród których działa organizacja. 126 W rozdziale 1 odnotowaliśmy różnicę pomiędzy sprawnością i skutecznością organizacji.. sojusze. reaguje i wpływa na swoje otoczenie.. Perły Mikimoto zapełniały szkatułki od Szanghaju po Paryż od czasu.. .5 ilustruje sześć podstawowych sposobów reakcji organizacji na jej otoczenie. stanowią obecnie zaledwie 10% sprzedaży całej branży w Japonii.) Podsumowanie str. przeszkód i możliwości kryjących się w jej otoczeniu? Oczywiście każda organizacja musi ocenić swoją sytuacje i reagować stosownie do wiedzy i osądu swojego wyższego kierownictwa28. (. że skuteczność jest związana z tym.. na ile dobrze organizacja rozumie. Odpowiedź strategiczna. Sprawność oznacza mądre zastosowanie zasobów bez niepotrzebnego marnotrawstwa.. podejście strategicznego „elektoratu”. Fuzje.. podejście od strony procesów wewnętrznych. że mało kto dziś kojarzy nazwisko Mikimoto. podejście celowe. .. Bezpośredni wpływ na otoczenie. Ze względu na poważne problemy z zanieczyszczeniem wód. gdy Kokichi Michimoto opracował w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku nową metodę hodowli pereł. a które mogą wpływać na jej działania. która nie reaguje na zmiany w otoczeniu. Rysunek 3. a kobiety na całym świecie z dumą obnosiły jego produkt – perły.. .. Spojrzenie globalne Próba odzyskania dawnego blasku Nazwisko Mikimoto było kiedyś lepiej znane w Japonii niż Honda czy Sony. Skuteczność organizacji str.. nie związanej z perłami. Zarządzanie informacją. Jedną z nich.

Co to jest ogólne otoczenie organizacji? Wskaż i omów każdy z głównych wymiarów ogólnego otoczenia. wykorzystując zarządzanie informacją. Pytania analityczne 5. Menedżerowie muszą rozumieć nie tylko jej znaczenie. Zaprezentuj uzyskane wyniki w grupie ćwiczeniowej. fuzje. celowego i wewnętrznego. projektowanie struktury organizacji. W jaki sposób charakter częściowej własności komplikuje relacje pomiędzy organizacją i otoczeniem? 7. Czy potrafisz sobie wyobrazić wymiary otoczenia celowego. Niektóre organizacje stają się częściowymi właścicielami innych firm poprze fuzje i zakupy. regulatorzy. Szczegółowo opisz poszczególne wymiary i podaj konkretne przykłady ilustrujące wpływ każdego z wymiarów na twoją instytucję. Dlaczego tak albo nie? 10. jej pracowników i kultury. 4. Co to jest celowe otoczenie organizacji? Jakie są główne wymiary tego otoczenia? 3. Organizacje i ich otoczenie wywierają na siebie nawzajem wieloraki wpływ.133 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. sojusze. techniczny. osiąga wytyczone cele i zaspokaja potrzeby swojego „elektoratu”. prawno-polityczny i międzynarodowy. Skuteczna organizacja z powodzeniem pozyskuje zasoby. siła robocza. dostawcy. Przeprowadź wywiad z menedżerem miejscowej organizacji na temat otoczenia jego organizacji – ogólnego. Czy w czasie wywiadu zostały wskazane wszystkie główne wymiary. przejęcia. ale i czynniki ją określające i sposób kierowania nią. jak organizacja radzi sobie w stosunkach z otoczeniem. Czasami też próbują wywierać wpływ na szersze elementy swojego otoczenia ogólnego. Przykłady i pytania str. Jakie są główne siły wpływające na stosunki organizacji i otoczenia? Opisz je. Jest siedem takich elementów: konkurenci. 2. Określ jej poziom skuteczności według każdego z czterech podstawowych modeli. 9. W jaki sposób każdy z elementów celowego otoczenia organizacji oraz otoczenia wewnętrznego może oceniać skuteczność organizacji? Czy organizacja może być równie skuteczna dla każdej z tych grup? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Ćwiczenia 8. . Kluczowym kryterium pozwalającym ocenić. Szczególnie ważnym elementem jest kultura. siłach konkurencji i zaburzeniach. reakcje strategiczne. wśród których działa organizacja i które najpewniej będą wpływać na te działania. Wybierz się do biblioteki i zbadaj jakąś firmę. strategiczni sojusznicy. wpływy bezpośrednie i odpowiedzialność społeczną. 6. Otoczenie wewnętrzne składa się z zarządu organizacji.pięć wymiarów: ekonomiczny. 130 . Organizacje ze swej strony oddziałują na swe otoczenie celowe. zakupy. Otoczenie celowe składa się z konkretnych elementów. które nie są omówione w tekście? Wskaż ich powiązania z już omówionymi. jest poziom jej skuteczności. Kluczowym czynnikiem skuteczności jest odpowiednie planowanie. Wpływ otoczenia na organizację może się wyrażać w niepewności. odpowiednio nimi zarządza. właściciele. socjokulturowy. Co to jest skuteczność organizacji? Jak się ją bada i ocenia. klienci. Opisz pokrótce kilka elementów otoczenia twojego koledżu czy uniwersytetu.

. zaczynając od ogromnych zapasów firmy. co można by nazwać „zahamowanie”. że Coleman w latach osiemdziesiątych został dotknięty czymś..Przykład 3... • Wyjaśnić związki pomiędzy państwem i organizacjami w odniesieniu do odpowiedzialności społecznej.) Pytania 1. Zaczęto stosować techniki wytwarzania oparte na systemie zapasów dokładnie na czas. W 1989 r. co spowodowało drastyczne ich zmniejszenie. Wszystkie te części obrastające kurzem na wieszakach przedstawiały sobą w istocie ogromne ilości zamrożonej gotówki.) Zmiany u Colemana były ogromne. 2. (.. jednocześnie zmniejszając odpady o 69%. że stało się prawie rzeczownikiem pospolitym. albowiem takie podejście niemal na pewno wywołałoby opór i zwiększyło błędy.. Jednej rzeczy konsultanci na pewno nie zrobili: nie wywierali nacisku na szybszą pracę robotników. 134 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić kształtowanie się etyki indywidualnej i opisać trzy dziedziny specjalnej troski etycznej menedżerów. Ogromne zapasy skrywały problemy w procesie montażu.. obecnie latarnie Coleman Co. które on przez długi ukrywał.1.. przeważają w oświetleniu amerykańskich kempingów. 3. Przy wizerunku firmy tak silnie związanym z tradycją nie powinno dziwić.) (. nowi właściciele firmy sprowadzili konsultantów. wyraźniej ukazały się problemy. Rozkręcanie Colemana Nazwisko Colemana jest tak dobrze znane. (.. Kieszonkowa latarka Colemana była jednym z najwierniejszych przyjaciół żołnierzy amerykańskich w czasie drugiej wojny światowej.... a koszty utrzymania zapasów spadły o 10 mln dol. Przykład międzynarodowy 3. Konsultanci zajęli się natomiast marnotrawstwem. Inc. . Coleman zaczął sprzedawać latarnie sklepikarzom w 1900 r. Pytania 1..C. Założyciel W.. wobec kogo lub wobec jakiej organizacji dana organizacja może być uważana za odpowiedzialną. Obniżenie poziomu zapasów . • Wskazać i opisać cztery typy podejścia organizacji do odpowiedzialności społecznej. Podniesiono wydajność o 35%.. Kiedy ustąpił ten zalew zapasów. Rozdział 4 Etyczny I Społeczny Kontekst Zarządzania str.. (. jednym z pierwszych zadań firmy było puszczenie tego kapitału w ruch. • Prześledzić rozwój koncepcji społecznej odpowiedzialności i określić. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie w Nintendo w sprawie ustalania cen? . a nad podłogą jej wielkiego zakładu o powierzchni 350 000 stóp kwadratowych wisiały wieszaki wypełnione częściami... którzy mieli nadać firmie nowy napęd. 3. Firma potrzebowała całych dwóch miesięcy na dostawę towaru do wielkich detalistów.) Nastąpiły również zmiany w innych częściach firmy. Przejście z systemu akordowego na stawki godzinowe . Dlaczego radykalne zmiany u Colemana wymagały pomocy zewnętrznych konsultantów? 2.2..

jest różny u poszczególnych osób. które wykorzystuje państwo próbując przekonać organizacje do przyjęcia praktyk uwzględniających warunek społecznej odpowiedzialności.. Osobiste wartości i normy moralne. na szczególną uwagę zasługują trzy obszary specjalnego zainteresowania. zwykle odwołuje się jednak do zachowania mieszczącego się w ramach pewnych ogólnie przyjętych norm społecznych. 135 Etykę definiujemy jako osobiste przekonania jednostki dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego2. Zachowanie nieetyczne zatem to zachowanie ... Czynniki sytuacyjne.. zgodnie z którymi firma traktuje swoich pracowników. etyka jest względna. a potem rozszerzamy nasze rozważania na sporny w pewnej mierze problem społecznej odpowiedzialności. organizacje jej nie mają.. w jaki sposób same organizacje mogą bardziej skutecznie działać na tym polu. a nie absolutna. Chociaż zachowanie etyczne zawsze jest takie właśnie w czyimś postrzeganiu. 136 Wpływ rodziny. 134 Wiele przedsiębiorstw.. żeby od zasad tej etyki odstępować przy ocenie postępowania całej organizacji.) W rozdziale niniejszym badamy szczegółowo podstawowe problemy etyki i społecznej odpowiedzialności. Anonimus Kształtowanie się etyki indywidualnej str. pobudzonych wznoszącą się falą ruchu ochrony środowiska i świadomości społecznej w ciągu ostatnich kilku lat. zakres tego. jakie mogą podejmować organizacje w celu kierowania społeczną odpowiedzialnością. które nie spełnia takich powszechnie przyjętych norm społecznych. Najpierw analizujemy etykę jednostkową i jej kontekst organizacyjny.• Opisać niektóre typy działań. zaczęło rozumieć. Ludzie mają jakąś tam etykę. Organizacje składają się z ludzi. że dbanie o środowisko jest równocześnie dbaniem o interes firmy. Etyka indywidualna w organizacjach str.: Stosunek firmy do jej pracowników.. co uznaje się za zachowania etyczne. Obejmuje to takie . Po trzecie.* Po drugie. (.. a następnie badamy. jednakże przynajmniej trzy jej implikacje usprawiedliwiają szerszą dyskusję.. że etyka może być zdefiniowana w kontekście jednostkowym – to ludzie mają etykę. Chociaż etyka może na wiele różnych sposobów wpływać na pracę kierowniczą. Definicja ta przekazuje istotę treści tego pojęcia.. Przykład wprowadzający str. Doświadczenia życiowe. Po pierwsze trzeba pamiętać. 137 Etyka zarządzania obejmuje normy zachowania kierujące poszczególnymi menedżerami w ich pracy.. Zachowanie menedżerów określa normy etyczne.. * Mam wątpliwości. Wpływ kolegów.. Nie widzę więc powodów. Omawiamy niektóre sposoby.. Etyka zarządzania str.

ochrony środowiska naturalnego. W rzeczywistości przeważnie zdarzają się one w sprzyjającym kontekście organizacyjnym. że pracownik cierpi na AIDS albo że ma niedozwolony romans. sposobu użycia oraz ograniczeń zakresu użycia. ale również nielegalne). omawianej przez Autora w dalszej części. Na przykład. jest pojęciem węższym od społecznej odpowiedzialności wobec otoczenia. pośrednikami (dealerami) i związkami zawodowymi. (Osobiście dodał bym: stosunek firmy do całego otoczenia. a także miały rozsądną cenę6. Menedżerowie powinni być również uczciwi i rzetelni w stosunkach z dostawcami. poufności. Dyrektor naczelny . że etyka zbyt często i w zbyt wielu sprawach przegrywa z zyskiem i egoizmem. to najczęściej przyznaje go temu dostawcy. chyba jakieś wynaturzenie powoduje. poszanowania dóbr wspólnych itp. Stosunek pracowników do firmy. został ostatnio oskarżony o naruszenie przepisów Komisji Papierów Wartościowych i Giełdy. Normalna etyka gospodarcza w stosunkach z klientami sugeruje. Nieetyczne jest przekonywani9e dostawcy. sztuczne zaniżanie cen w celu wyparcia konkurenta z rynku) czy oczernianie konkurentów (zamieszczanie w reklamach fałszywych sugestii dotyczących produktów konkurencji) są przykładem nieetycznego traktowania konkurentów. a . w tym w stosunku do danego kraju. iż niezbędne są znaczne upusty6 cenowe. 139 Koniecznie trzeba zauważyć. albo związków zawodowych – że konieczne są ustępstwa płacowe wobec grożących rzekomo strat. Normy etyczne wymagają również uczciwości menedżerów w stosunku do akcjonariuszy.dziedziny. gdy w rzeczywistości firma oczekuje zysków. a także uznawanie prywatnej sfery życia pracowników. rozpuszczanie pogłoski. Za nieetyczne pogwałcenie sfery prywatności pracownika uznaje się na ogół np. jak nabór i zwalnianie pracowników. Etyka zarządzania wchodzi również w grę w stosunkach pomiędzy firmą i innymi podmiotami gospodarczymi. który zatrudnia członka rodziny albo bliskiego krewnego albo który zwalania kogoś z racji jego religii (zresztą to ostatnie działanie jest w Stanach Zjednoczonych nie tylko nieetyczne. Stosunek firmy do innych podmiotów gospodarczych. inwestorom przedstawiał firmę jako wysoce zyskowną. tak by wyglądało. zwłaszcza odnoszące się do konfliktu interesów. jeżeli menedżer odpowiedzialny za wybór dostawcy przyjmuje prezenty od jakiegoś dostawcy zabiegającego o kontrakt. Niestety. by produkty spełniały wymogi bezpieczeństwa. Zachowanie etyczne w stosunku do otoczenia. Zachowanie przyzwoite wcale nie musi oznaczać jakiegoś zasadniczego konfliktu pomiędzy zyskiem a etyką. że firma dysponuje większymi niż w rzeczywistości rezerwami finansowymi. że etyczne bądź nieetyczne działania konkretnych menedżerów nie zachodzą w próżni8. warunki płacy i pracy. były opatrzone informacją na temat ich cech. Na przykład.. Również stosunek pracownika do firmy rodzi liczne problemy etyczne. gdy decyzja korzystna dla danej jednostki przynosi jednocześnie uszczerbek organizacji.. a także uczciwości w rozliczaniu wydatków. Miał on jakoby wprowadzić zmiany w zapisach finansowych. Anonimus) Etyka w kontekście organizacyjnym str. Konflikt interesów powstaje wówczas. mimo że inny dostawca oferuje firmie lepsze warunki. podczas gdy w rzeczywistości ponosiła straty7. Na ów etyczny kontekst organizacji składają się działania innych równorzędnych menedżerów oraz menedżerów wyższego szczebla. Również zachowanie menedżerów podyktowane jest normami etycznymi – nierzetelne praktyki gospodarcze (np. wielu ludzi uzna za nieetyczne postępowanie menedżera. społeczności lokalnej. Po prostu firma powinna zachowywać się przyzwoicie w stosunku do wszystkich i wszystkiego.

era wielkiego kryzysu. Okres wielkich społecznych niepokojów lat sześćdziesiątych. Niektórzy zaś łatwiej ulegają wpływom nieetycznego zachowania innych oraz związków sytuacyjnych i mogą być gotowi popełnić nawet poważne przestępstwo dla kariery lub korzyści materialnych. 143 Jak się przekonaliśmy.. Społeczna odpowiedzialność to zestaw zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania społeczeństwa. W Japonii sukces menedżera jest często zależny od różnych powiązań menedżera z ważnymi osobami.. zamieszanej w nielegalne transakcje na rynku obligacji. Akcentowanie tego elementu przybiera rozmaite formy.. W ewolucji podejścia do tego problemu możemy wyróżnić trzy krytyczne podejścia zwrotne16. częściowo pod wpływem ostatniej serii skandali etycznych. a jakie nie. jednakże wchodzą w stosunki ze swoim otoczeniem w sposób. Historyczne poglądy na społeczną odpowiedzialność str. Same organizacje nie mają wprawdzie etyki. Sytuacja taka powstała w kontekście organizacyjnym akcentującym przede wszystkim dorabianie się i kontrolę informacji. era społeczna. I tak np. Niektórzy wolą narazić się raczej na ryzyko osobistych kłopotów lub wręcz utraty pracy. który często narzuca dylematy i wymaga decyzji etycznych. 140 Wiele organizacji. kiedy to nieliczni właściciele przedsiębiorstw (tzw.. To przecież właśnie ta grupa buduje kulturę organizacji i określa. w etykę wyposażone są jednostki. 144 W ciągu ostatnich stu lat zaszły ogromne zmiany w poglądach organizacji. Również otoczenie organizacji kształtuje kontekst zachowania etycznego. Zarządzanie w praktyce str. jakie znaczenie ma zachowanie etyczne i nieetyczne. w gałęzi wysoce konkurencyjnej lub regulowanej menedżer może odczuwać silniejszą presję na uzyskanie wysokich wyników. a w części z poczucia zwiększonej świadomości. . Odpowiedzialność społeczna a organizacje str. Okres w końcu XIX wieku. jakie zachowania będą akceptowane. w którym funkcjonuje15. era przedsiębiorców. Ostatni skandal na Wall Street dotyczył firmy . kładzie ostatnio ponownie większy nacisk na postawę etyczną pracowników32. jednakże każda próba wzmocnienia etycznego aspektu postępowania pracowników powinna przede wszystkim dotyczyć najwyższego kierownictwa. Niektóre organizacje otwarcie dopuszczają nieetyczne praktyki gospodarcze. Okres od 1929 r. w których opinia publiczna obciążała kręgi gospodarcze winą za problemy gospodarcze i dążyła do państwowej regulacji działalności gospodarczej w celu uniknięcia takich problemów w przyszłości. kapitanowie przemysłu) zbudowali olbrzymie imperia w różnych branżach. niż zrobić coś nieetycznego. o ile leżą one w interesie firmy. do końca lat trzydziestych. kiedy to przedsiębiorstwa obciążono odpowiedzialnością za problemy społeczne i domagano się od nich ich rozwiązania. Punktem wyjścia zrozumienia etycznego kontekstu zarządzania są jednostkowe normy etyczne. 141 Koszmarna historia implantów firmy Dow Corning . Kierowanie zachowaniem etycznym str.także kultura organizacji. rządu i szerokiej opinii publicznej na społeczną odpowiedzialność.

Bliższa analiza wyników. Udzielała również wysokich pożyczek pracownikom.. twierdzą. Niektóre najistotniejsze argumenty obu stron tej aktualnej dyskusji podsumowano w tablicy 4... że konflikty interesów osłabiły zdolność dyrekcji do oceny sytuacji. Argumenty przeciwnika. że firma wydawała zbyt dużo na przywileje dyrektorów.. 149 Pozornie wydaje się. odciągając działalność gospodarczą od podstawowego powołania. oprocentowanych na 2%.. wobec środowiska przyrodniczego oraz wobec ogólnego dobrobytu społecznego. odgrywa ważną rolę w stowarzyszeniach handlowych...) Ogólny dobrobyt społeczny. wydali pół miliona dolarów na zakup luksusowego domu w.. W rzeczywistości jednak przeciwnicy tej szerszej interpretacji społecznej odpowiedzialności dysponują kilkoma przekonującymi argumentami26. że panuje dość daleko posunięta zgodność poglądów co do potrzeby społecznie odpowiedzialnego postępowania organizacji.) Rozpatrzmy teraz drugi przykład: Levi Straussa.2. Niektórzy sądzą... Elektorat organizacji. że menedżerowie Levi Straussa doskonale sobie radzą z utrzymaniem dobrych stosunków z „elektoratem” firmy. gdzie mieli być przyjmowani klienci. Na przykład środki. nie jest obciążona większymi skandalami etycznymi. Negatywne skutki takiej polityki uderzyły w innych uczestników „elektoratu” firmy – inwestorów. (.4% swoich dochodów przed opodatkowaniem na cele społeczne. Niektórzy. firma posunęła się jednak zbyt daleko. (. Środowisko przyrodnicze. ma wpływ na interesy ludzi... Na przykład menedżerowie. Te fakty wskazują. Niemalże wszystko. a także że zarząd zaniedbał kontrolowania poczynań menedżerów najwyższego szczebla. szanuje godność swych pracowników i dostawców. sądownictwo (ostatecznie nieprawidłowości w firmie stały się przedmiotem postępowania sądowego) i pracowników. a inne przedstawiono w dalszej części rozdziału. (.) Argumenty za i przeciw społecznej odpowiedzialności str.. . odpady produkcyjne i śmieci. wykorzystywanych dowolnie przez członków jej kierownictwa. którzy są właścicielami lub inwestują w organizację. Jeszcze niedawno wiele organizacji bez żadnych ograniczeń usuwało ścieki... Firma wydaje 2. cieszy się szacunkiem konkurentów. w tym słynny ekonomista Milton Friedman. rząd.. 146 Organizacje mogą być społecznie odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”.. że menedżerowie ukrywali przed akcjonariuszami istotne informacje. że stosowano niewłaściwe metody księgowania. Szerzył się nepotyzm w polityce zatrudnienia...Obszary społecznej odpowiedzialności str. przeznacza na cele socjalne albo charytatywne. w tamtym okresie wykazała. że poza odpowiedzialnym podejściem do „elektoratu” i środowiska organizacje gospodarcze powinny również wspierać ogólny dobrobyt społeczny. które Chewron Corporation albo General Electric Co. Chociaż zabawianie gości i podróże są normalną częścią prowadzenia interesów. które polega na przysparzaniu zysku właścicielom. prócz tego łoży na programy stypendialne koledżów i uniwersytetów. że rozszerzenie interpretacji społecznej odpowiedzialności może zagrażać gospodarce amerykańskiej. co firma robi. (. Firma utrzymywała również pięć dyspozycyjnych odrzutowców. utrzymuje dobre stosunki z państwowymi agencjami regulacyjnymi....) Firma uczestnicząca w społecznie nieodpowiedzialnych praktykach wobec któregoś z uczestników jej „elektoratu” sama się prosi o kłopoty.. Drugim krytycznym obszarem społecznej odpowiedzialności jest stosune3k do środowiska społecznego. mogłyby być rozdzielone pomiędzy właścicieli w postaci dywidendy.

Społeczny wkład. Jak pokazano na rys. 4.) organizacja może przyjąć cztery typy postawy wobec swoich społecznych zobowiązań. a w wybranych przypadkach gotowa jest wyjść poza nie. . czego od niej wymaga prawo. Krytycy przekonują wreszcie że organizacjom brak doświadczenia niezbędnego do właściwej oceny i podejmowania decyzji dotyczących wartościowych programów społecznych. Twierdzą również. wypełnia swoje obowiązki prawne i etyczne. organizacje świadczące w sposób jasny i dostrzegalny na cele społeczne mogą poprawić swoją reputację i pozyskać większy udział w rynku dla swoich wyrobów. Społeczny obowiązek. kiedy to organizacja gotowa jest zrobić wszystko. Podejście do kwestii społecznej odpowiedzialności str. która przyjmuje postawę społecznej reakcji. (. Firmy stosujące takie podejście biorą sobie do serca argumenty na rzecz większej społecznej odpowiedzialności. Państwo a społeczna odpowiedzialność str.. 151 Jak się przekonaliśmy. takich jak zanieczyszczenie atmosfery i wód oraz wyczerpywanie zasobów. inni natomiast twierdzą. W jaki sposób państwo oddziałuje na organizacje? . dalszym podstawowym argumentem za postawą społecznej odpowiedzialności są same względy zysku. Te nieliczne organizacje. powinny one odegrać ważną rolę w ich rozwiązywaniu.. Najwyższy poziom społecznej odpowiedzialności. Opór. że z uwagi na to. występuje w przypadku postawy społecznego wkładu. i nic poza tym.. sięgając od najmniejszego do największego zakresu społecznie odpowiedzialnych praktyk. nie powinny się uchylać od obowiązków obywatelskich.4. jaki może wykazywać firma. Argumenty za. Firma. że rola ta i tak jest już zbyt duża. rząd i organizacje wykorzystują różne metody w dążeniu do uzyskania wzajemnego wpływu. Spojrzenie globalne Międzynarodowa filantropia korporacji . Ci.. które przyjmują postawę oporu wobec społecznej odpowiedzialności. Stosunki pomiędzy organizacjami i państwem są jednak ulicą dwukierunkową. niektórzy skłonni byliby powierzyć organizacjom szerszą rolę społeczną. iż organizacje gospodarcze wywołują wiele problemów. Typową ich reakcją w przypadku przekroczenia etycznej lub prawnej granicy dzielącej praktyki akceptowane od nie akceptowanych jest wypieranie się odpowiedzialności lub tuszowanie sprawy.. Twierdzą. Podczas gdy każdy ze skrótowo tu przedstawionych argumentów jest wyraźnym usprawiedliwieniem społecznie odpowiedzialnych zachowań organizacji. 154 W przeglądzie historycznym pokazaliśmy już rosnący udział państwa w kształtowaniu roli organizacji we współczesnym społeczeństwie. którzy wypowiadają się za społeczną odpowiedzialnością. że choćby dlatego.Kolejne argumenty przeciwko odpowiedzialności społecznej koncentrują się na możliwości konfliktu interesów. Na przykład.. Społeczna reakcja. iż korporacje są osobami prawnymi wyposażonymi w większość tych samych przywilejów co prywatni obywatele. Uznają się za odpowiedzialnych członków społeczeństwa i aktywnie poszukują możliwości wniesienia swojego wkładu. Odmienną postawą jest postawa społecznego obowiązku. zazwyczaj robią możliwie niewiele dla rozwiązania problemów społecznych lub ekologicznych.

. jak i dla państwa.. Nieformalne wymiary organizacji . że już dziś zakres regulacji jest nadmierny. W rezultacie może wpływać na sposób wydatkowania środków przeznaczonych przez firmy na cele społeczne. stanowienie prawa i przepisów. jeśli chcą być w zgodzie z prawem. z tym że po niższym koszcie zarówno dla organizacji... . tj. Inne formy regulacji mają charakter pośredni. (.) Formalne wymiary organizacji Pewne wymiary kierowania społeczną odpowiedzialnością . Wymieniliśmy tu główne agencje regulacyjne. Regulacja pośrednia.. nakładane na współczesne organizacje przez coraz bardziej doświadczoną i wykształconą opinię publiczną.. jakie rodzaje usług organizacje mogą świadczyć na rzecz urzędników państwowych. rząd może pośrednio oddziaływać na społeczną odpowiedzialność organizacji za pomocą ustawodawstwa podatkowego. Przysługi. które mogą pomóc w kierowaniu społeczną odpowiedzialnością.. Krajowa Rada Stowarzyszeń Pracowniczych oraz Zarząd Bezpieczeństwa Pracy i Zdrowia. Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy.. (. zaliczamy stosowanie prawa. Wielu dyrektorów firm i przywódców politycznych obraca się w tych samych kręgach społecznych.) W ostatnich latach przyjęto liczne przepisy mające na celu zwalczanie nielegalnych praktyk i określające. to już ich zmartwienie! Anonimus) Jak organizacje wpływają na rząd? Kontakty osobiste... Komitety działań politycznych... jednakże istnieje znacznie więcej agencji bardziej wyspecjalizowanych. Na przykład Agencja Ochrony Środowiska. Są to specjalne organizacje powołane do zabiegania o pieniądze i następnie do rozdzielania ich pomiędzy kandydatów politycznych. Kierowanie społeczną odpowiedzialnością str.. iż system wolnego rynku ostatecznie i tak zrealizuje te same cele. Wpływają więc na działania rządu poprzez komitety działań politycznych. Równych Szans Zatrudnienia.Regulacja bezpośrednia.. którym służy regulacja. Rząd najczęściej oddziałuje na organizacje poprzez regulacje. a jakich im świadczyć nie wolno.. Same firmy nie mogą świadczyć bezpośrednio na rzecz kampanii politycznych. co organizacje mogą. Federalna Komisja Handlu oraz Zarząd Żywności i Leków. Na przykład. Lobby. Działalność filantropijna. Wykorzystywanie pewnych osób czy grup do formalnego reprezentowania organizacji... 158 Wymagania większej społecznej odpowiedzialności. Stosowanie norm etycznych... .. Do formalnych wymiarów organizacji.. a czego nie mogą robić. Kongres może przyjąć ustawę przewidującą bodźce podatkowe dla firm inwestujących w infrastrukturę szkoleniową. są obecnie ostrzejsze niż kiedykolwiek przedtem. (A że po wyższym koszcie dla bezrobotnych. by organizacje więcej łożyły na szkolenie osób długotrwale bezrobotnych. . Oczywiście są krytycy przekonani. To może zachęcić firmy do większej aktywności na tym polu.są formalną i planowaną działalnością organizacji.. W celu egzekwowania tych aktów prawnych państwo tworzy specjalne agencje mające nadzorować i kontrolować pewne aspekty działalności gospodarczej. Utrzymują oni. stosowanie norm etycznych oraz działalność filantropijną35.. Komisja ds. że Rząd pragnie. Stosowanie prawa.. Przypuśćmy.... zarówno na szczeblu federalnym jak i stanowym.

który odkrył fałszerstwo. . dotyczących ochrony i umacniania społeczności.. które sprawę odpowiednio nagłośniły. a także czynników sytuacyjnych. Organizacja powinna również ocenić. Pewien menedżer w dziale badań i rozwoju firmy zaczął podejrzewać. Wśród bardziej skutecznych sposobów wyjaśniania podejścia organizacji do społecznej odpowiedzialności można wymienić dwa: zapewnienie odpowiedniego przywództwa i kultury oraz dopuszczenie „dzwonka alarmowego”. która zauważy podejrzane zachowanie. wielokanałową procedurę. Na etyczny kontekst organizacji składa się indywidualna etyka poszczególnych menedżerów oraz to. Jednakże wiele organizacji sprzyja takiemu działaniu.) Podsumowanie str. Wiele organizacji wymaga.Poza formalnymi wymiarami kierowania społeczną odpowiedzialnością istnieją również wymiary nieformalne. 162 Etyka to indywidualne. W końcu zwrócił się do środków masowego przekazu. co doprowadziło wreszcie do wszczęcia śledztwa. Czy natychmiast się nimi zajmuje? Czy zamieszani w sprawę ponoszą karę. a ich wysiłki mogą się nawet skończyć zwolnieniem z pracy. muszą czasem przejść złożoną. Odpowiedzialność społeczna jest zespołem obowiązków spoczywających na organizacji. Uruchomienie dzwonka alarmowego. że sok wcale nie jest „stuprocentowy”. W kierowaniu zachowaniem etycznym organizacja wykorzystuje przywództwo. szkolenie. Na przykład skandal. Menedżer. Szef potraktował go nieprzychylnie. doświadczenia życiowego. A może stosuje się taktykę odwlekania i tuszowania sprawy? Odpowiedź na te pytania może pomóc organizacji w wyrobieniu sobie poglądu na jej podejście do sprawy społecznej odpowiedzialności. musi dopilnować. aby pracownicy i kandydaci do pracy zapoznali się z wytycznymi albo kodeksem etycznym i następnie podpisali oświadczenie o gotowości przestrzegania tych zasad. Przywództwo i kultura organizacji.. etyki. zbiory zasad (kodeksy postępowania) i wytyczne. aby zostały wysłuchane. która ma poważny stosunek do sprawy społecznej odpowiedzialności. Jeśli nie spowoduje to żadnych skutków. Zazwyczaj osoba. może następnie poinformować menedżerów wyższego szczebla albo komitet ds. osobistych wartości i zasad. (. Sposób reagowania organizacji na tę praktykę jest często wskaźnikiem jej postawy wobec problemu odpowiedzialności społecznej. Oznacza to ujawnienie przez pracownika nielegalnego czy nieetycznego postępowania innych członków organizacji. W zasadzie wymaga to zastosowania pojęcia kontroli społecznej odpowiedzialności. nie znalazł też zrozumienia u prezesa firmy.. zgłasza taki przypadek przede wszystkim swojemu przełożonemu.. kulturę.. Ważnymi obszarami troski o etykę są w przypadku menedżerów: stosunek firmy do pracowników. by jej wysiłki w tym względzie przyniosły pożądane korzyści. co wynika z praktyk organizacji. Osoby ujawniające nieprawidłowości. w której organizacja .. osobiste przekonania dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego. stosunek pracowników do firmy oraz stosunki firmy z innymi podmiotami gospodarczymi. Ocena społecznej odpowiedzialności Każda organizacja. o ile taki istnieje. Poza tym niektóre organizacje od czasu do czasu przeprowadzają analizę społecznego zachowania firmy. Etyka kształtuje się pod wpływem rodziny i rówieśników. Czasami osoba taka znajduje posłuch dopiero w agencji regulacyjnej lub w środkach masowego przekazu38. jak reaguje na przypadki zachowania wątpliwego etycznie lub prawnie.

co przedsiębiorstwu wolno. Pytania 1.. Ze swej strony organizacje starają się wpływać na decyzje rządu poprzez kontakty osobiste. 3.1. Przykład 4. Organizacje powinny oceniać efektywność swoich praktyk dotyczących społecznej odpowiedzialności tak samo jak efektywność każdej innej strategii.. . Przykład międzynarodowy 4.. Jednakże w poszczególnych organizacjach można napotkać silne argumenty zarówno za.. Podejście przyjęte przez organizację wobec społecznej odpowiedzialności może odpowiadać mniejszemu lub większemu zaangażowaniu – poczynając od oporu. . Organizacje w formalnym kierowaniu społeczną odpowiedzialnością wykorzystują trzy typy działalności: stosowanie prawa. a czego nie wolno w objętej nimi dziedzinie. . 9. 7. Jaki jest związek pomiędzy prawem i zachowaniem etycznym? Czy zachowanie bezprawne może być etyczne? 6. kultura i dopuszczenie możliwości zgłaszania przez pracowników dostrzeżonych nieprawidłowości (tzw. Poglądy na społeczną odpowiedzialność rozwijały się począwszy od ery przedsiębiorców przez epokę wielkiego kryzysu i erę społeczną aż do dzisiejszych czasów. .ta funkcjonuje.. wobec środowiska przyrodniczego i wobec ogólnego dobrobytu społecznego. stosowanie norm etycznych i działalność filantropijną. Państwo oddziałuje na organizacje przez regulacje. 3. 10. „dzwonek alarmowy”). .165 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. przez społeczny obowiązek. tj.. aż po społeczny wkład. Pytania analityczne 5. 4.. Przykłady i pytania str. Nieformalnymi środkami kierowania społeczną odpowiedzialnością są: przywództwo. 3. Pytania 1. komitety działań politycznych i różnego rodzaju przysługi. Ćwiczenia 8. 2. społeczną reakcję. Organizacje mogą być uważane za odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. 2. Co to jest etyka? W jaki sposób kształtuje się etyka jednostkowa? 2. jak i przeciw społecznej odpowiedzialności. 163 .2. stanowienie praw i przepisów określających..

jako wyzwań kierowniczych w gospodarce globalnej. 166 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter międzynarodowej działalności gospodarczej. Coraz więcej firm uważa się za firmy międzynarodowe albo wielonarodowe2. • Opisać podstawowe problemy wynikające z konkurencji w gospodarce globalnej.) W niniejszym rozdziale analizujemy globalny kontekst zarządzania. Dalej wprowadzamy i omawiamy podstawowe środowiskowe wyzwania zarządzania. Od stopnia najniższego do najwyższego. zarządzanie międzynarodowe oraz zarządzanie na rynku międzynarodowym. Walka toczy się pomiędzy producentami przetworów zbożowych. Linie rozgraniczające są w tym przypadku być może dość arbitralne. Istota międzynarodowej działalności gospodarczej str. 5. Rozpoczynamy od opisu istoty przedsiębiorstwa międzynarodowego. Wyciąg z rys. Jego uczestnikami nie są państwa albo armie. W dalszych rozważaniach koncentrujemy się na problemach konkurencji w gospodarce globalnej. większość współczesnych dużych firm działa jako przedsiębiorstwa międzynarodowe lub wielonarodowe.Rozdział 5 Globalny Kontekst Zarządzania Cele str.1. najnowsze tendencje. Przedsiębiorstwo: • krajowe • międzynarodowe • wielonarodowe • globalne • Rzeczywiście. organizowania. 168 Istniej wiele różnych form i szczebli przedsiębiorstwa międzynarodowego. Naprawdę. staliśmy się częścią globalnej wioski i mamy gospodarkę globalną. w której nie istnieje organizacja zupełnie odizolowana od wpływu rynków zagranicznych i zagranicznej konkurencji. Przedsiębiorstwo krajowe. Znaczenie pojęcia przedsiębiorstwa międzynarodowego str. . które nabywa całość swoich zasobów i sprzedaje całość swoich produktów i usług w jednym kraju.. 166 W Europie dojrzewa poważne starcie. • Omówić strukturę gospodarki globalnej i jej wpływ na międzynarodowe zarządzanie. (. w tym znaczenie pojęcia. • Rozpoznać i omówić środowiskowe wyzwania zarządzania międzynarodowego. Przykład wprowadzający str. jednakże pozwalają one wyróżnić cztery formy przedsiebiorstw3. Rozdział zamyka charakterystyka funkcji kierowniczych: planowania. następnie omawiamy struktury rynku globalnego w kategoriach różnych gospodarek i różnych systemów gospodarczych.. Co oznacza ten termin i jak doszło do wykształcenia się takiej struktury? Na początek zajmiemy się tymi właśnie problemami. Przedsiębiorstwo. przewodzenia i kontrolowania. 167 Przedsiębiorstwa rozrzucone po całym świecie wywierają silny wpływ na nasze życie codzienne.

Przedsiębiorstwo... . Działalność importowa i eksportowa. firma zamierzająca przejść ze statusu firmy międzynarodowej do wielonarodowej musi odpowiednio pokierować tym procesem zmian.. Tendencje w międzynarodowej działalności gospodarczej str. Zarządzanie procesem umiędzynarodowienia str. Najbardziej podstawowe pokazano na rys.. Po II Wojnie Światowej Stany Zjednoczone były dominującą siłą gospodarczą w świecie. zaciąga pożyczki. Ameryka Południowa i Środkowa oraz Afryka – nie były jeszcze na tyle silne ekonomicznie. Niemal wszystkie kraje europejskie były zniszczone przez wojnę. Przedsiębiorstwo. Jeden występuje wtedy. Przedsiębiorstwo.. . reklamę czy nadzorowanie przepływów pieniężnych.. musimy na chwilę spojrzeć w przeszłość. gdy organizacja osiągnęła już pożądany zakres międzynarodowego zaangażowania i w tym otoczeniu musi skutecznie funkcjonować. .. 171 Menedżerowie powinni również zrozumieć. Jednocześnie zaś każda z tych dziedzin może się w przypadku firmy międzynarodowej cechować znacznie większą złożonością. lecz pozyskuje znaczną część swoich zasobów lub dochodów z innych krajów. produkuje swoje wyroby i sprzedaje je na rynku o zasięgu światowym. wytwarzanie produktów czy świadczenie usług. 5. W obu przypadkach menedżer odpowiada za pozyskiwanie zasobów i materiałów.. Inwestycje bezpośrednie. Przedsiębiorstwo wielonarodowe.2. następna wprowadza drugi typ. W pewnym sensie praca menedżera w międzynarodowym przedsiębiorstwie nie musi się zbytnio różnić od pracy menedżera w przedsiębiorstwie ograniczającym się do jednego kraju. Innego rodzaju wyzwania pojawiają się wówczas. jej menedżerowie odpowiadają za jej skuteczne funkcjonowanie przy danym poziomie międzynarodowego zaangażowania. rozwijanie zasobów ludzkich. gdy organizacja decyduje się na zmianę poziomu swego międzynarodowego zaangażowania. Miejsca nie dotknięte zniszczeniami – Kanada. gdy firma nie dąży aktywnie do zwiększenia pożądanego zakresu umiędzynarodowienia. Kilka alternatywnych strategii. Na przykład. Przedsiębiorstwo globalne. które przekracza granice państwowe i nie jest przywiązane do jednego kraju macierzystego. Zarządzanie na rynku międzynarodowym str.. Po podjęciu decyzji o zwiększeniu zakresu swej działalności międzynarodowej organizacja może przyjąć.. by zagrozić dominacji Stanów Zjednoczonych. Licencja. . w zasadzie miał tylko jedną możliwość – Stany Zjednoczone. Wspólne przedsięwzięcia/sojusze strategiczne. 170 Aby zrozumieć przyczyny pojawiania się tych różnych poziomów w umiędzynarodowionej działalności gospodarczej.Przedsiębiorstwo międzynarodowe. . . W tej części rozdziału pokazano pierwszą grupę wyzwań. że globalny kontekst ich działania dyktuje dwa związane ze sobą. 176 Nawet wtedy.. kiedy ktoś chciał na świecie kupić samochody. . które zlokalizowane jest głównie w jednym kraju... sprzęt elektroniczny albo obrabiarki.. Przed czterdziestu laty. które nabywa surowce. Większości krajów Azji nie wiodło się wcale lepiej. ale jednak różne rodzaje wyzwań. .

178 Gospodarka rynkowa oparta jest na prywatnej własności przedsiębiorstwa. Gospodarka globalna . słaba waluta. rys. Jest to gospodarka względnie nisko rozwinięta i niedojrzała. stosunkowo ubodzy konsumenci. Obrzeże Pacyfiku.. . Gospodarka krajów rozwijających się str. Innym dojrzałym systemem rynkowym jest Europa... Jednym z takich rejonów nie objętych wymienionymi kategoriami są naftowe kraje Bliskiego Wschodu. Hongkong. Tajwan. . gospodarki krajów rozwijających się i inne gospodarki. Jednym z takich dojrzałych systemów rynkowych jest Ameryka Północna.3.. Niemcy. Do dojrzałych gospodarek rynkowych należą: Stany Zjednoczone. W pewien sposób pojawienie się tych krajów (z Europy Wschodniej.. Malezję. 5. Jak pokazuje rys.. Francja np.. na dłuższą metę jednak nowe rynki Wschodu mogą uczynić Europę jeszcze ważniejszą częścią gospodarki światowej. Z.. Inną cechą jest własność prywatna.U. możemy jednak zauważyć pewne zasadnicze podobieństwa i różnice. Opiszemy tu trzy różne elementy gospodarki globalnej: dojrzałe systemy i gospodarki rynkowe. 178 Menedżerom pragnącym działać w globalnym otoczeniu z pewnością pomocne okaże się zrozumienie struktury gospodarki globalnej. Wielka Brytania. Szwecja. Dojrzałe gospodarki i systemy rynkowe str.. Indonezję. Jeszcze innym dojrzałym systemem rynkowym jest tzw..3 ukazuje trzy względnie dojrzałe systemy rynkowe. Chiny. Tajlandię.Spojrzenie globalne .. Filipiny i Australię. 181 Istnieją również w świecie systemy gospodarcze. Inne gospodarki str. Na przykład alokacja zasobów. 5.. Przyp.. jak podaż i popyt. Przez systemy rynkowe rozumiemy grupy krajów utrzymujących wysoki poziom wzajemnych obrotów handlowych. Dokonuje się tam poprzez siły rynkowe. chociaż akurat ten wymiar dopuszcza pewną zmienność. . 180 W przeciwieństwie do opisanych wysoko rozwiniętych.. które nie poddają się klasyfikacji na dojrzałe gospodarki rynkowe czy kraje rozwijające się. Cechuje ją na ogół słaby przemysł. Singapur. Mapa na rys. Japonia. dojrzałych gospodarek rynkowych inne kraje mają gospodarkę określoną mianem rozwijającej się. Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego 182 str. Struktura gospodarki globalnej str. a właściwie nawet i różnych regionów w danym kraju. 5. Francja. Stany Zjednoczone.3. Do niedawna była ona podzielona na dwa różne obszary gospodarcze. ma wśród gospodarek rynkowych względnie wysoki udział własności państwowej. obejmuje ono Japonię. a strategia przedsiębiorstwa jest określana przez czynniki rynkowe. . Wspaniałym przykładem systemu rynkowego jest Unia Europejska. Kanada i Meksyk są dla siebie poważnymi partnerami handlowymi. .) spowolniło i skomplikowało działalność gospodarczą na Zachodzie. Mimo niepowtarzalności każdego kraju. Kraje te łączy kilka rzeczy. Koreę Południową.

.. . Otoczenie ekonomiczne str.. Konkurowanie w gospodarce globalnej str.. na dodatkowe zbadanie zasługują zwłaszcza trzy grupy wyzwań stawianych przez otoczenie międzynarodowe – otoczenie ekonomiczne.. Charakter tych wyzwań zależy od rozmaitych czynników. 190 Planowanie w gospodarce globalnej. Jak pokazano na rys. Otoczenie kulturowe str. . ..4. organizacje o średniej wielkości oraz organizacje małe. ... Zachęty dla handlu międzynarodowego. w tym od wielkości organizacji. .. Kontrola handlu międzynarodowego. 193 Przedsiębiorstwo międzynarodowe stało się jedną z najważniejszych cech . 186 Wartości. .. . Język.. ... Infrastruktura. symbole. Organizacje wielonarodowe..Zauważyliśmy już.. . Kontrolowanie w gospodarce globalnej.. Otoczenie polityczno-prawne str. ..... . 5. Wspólnoty gospodarcze. wierzenia.. 182 System gospodarczy. 188 Konkurowanie w gospodarce globalnej jest zarówno wielkim wyzwaniem. Organizowanie w gospodarce globalnej. ... . Globalizacja a wielkość organizacji str.. Ponadto zarządzanie międzynarodowe ma również implikacje dla podstawowych funkcji planowania. 184 Stabilność rządu.. Wyzwania kierownicze w gospodarce globalnej str. organizowania... że zarządzanie w kontekście globalnym stawia przed menedżerami dodatkowe wyzwania. Przewodzenie w gospodarce globalnej. 188 Chociaż na rynkach międzynarodowych mogą ze sobą konkurować organizacje o każdej wielkości. ... Organizacje o średniej wielkości. Małe organizacje. są jednak pewne podstawowe różnice w wyzwaniach i możliwościach napotykanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe... . jak i obszarem wielkich możliwości dla współczesnego życia gospodarczego. Zasoby naturalne.. Podsumowanie str. otoczenie polityczno-prawne oraz otoczenie kulturowe. przewodzenia i kontrolowania. .

.. .. by konkurować w gospodarce globalnej. W organizacjach międzynarodowych w specyficzny sposób wykonywane są podstawowe funkcje kierownicze planowania.. Dojrzale gospodarki i systemy rynkowe dominują we współczesnej gospodarce globalnej. W przyszłości większą rolę mogą odegrać rozwijające się gospodarki Europy Wschodniej. Menedżerowie muszą rozumieć zarówno procesy umiędzynarodowienia.. ..2. przed którym staje wielu współczesnych menedżerów.. 3........ 6.... menedżerowie muszą rozumieć jej strukturę... przewodzenia (kierowania ludźmi) oraz kontrolowania............. Nabycie umiejętności poruszania się w gospodarce światowej jest ważnym wyzwaniem.... Przykład 5.. Chodzi tu zarówno o ekonomiczne.. Pytania 1.......gospodarki światowej. Po to.. Przykłady i pytania str............. 2.. 10............ międzynarodowy.... jak i sposób zarządzania przy różnych poziomach umiędzynarodowienia działalności gospodarczej.... Ćwiczenia 8.... czy organizacja jest przedsiębiorstwem wielonarodowym..... Ameryki Południowej i Afryki. wielonarodowy lub globalny.. Pytania analityczne 5. ..1. Budowa globalnych samolotów .. Europa i obrzeże Pacyfiku...... Szczególnie ważne są Ameryka Północna. Przedsiębiorstwa mogą mieć zasięg głównie krajowy....... 3..... Wiele wyzwań kierowniczych w kontekście globalnym dotyczy niepowtarzalnych problemów z międzynarodowym otoczeniem.. 193 – 196 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 3...... 9....... Przykład międzynarodowy 5..... Pytania 1.... Duże znaczenie mają również kraje Bliskiego Wschodu – eksporterzy ropy.... .... organizacją średniej wielkości czy wręcz małą...... jak i polityczno-prawne oraz kulturowe otoczenie zarządzania międzynarodowego. 4...... 2....... organizowania... 2. 7. Podstawowe problemy konkurowania w gospodarce globalnej zmieniają się w zależności od tego.........

wskazać różne rodzaje celów. Przykład wprowadzający str. 198 Zastanówmy się nad różnymi doświadczeniami Hewlett-Packard Co. Mniej więcej w tym samym czasie. Różnią się np. w jednej z głównych firm konkurencyjnych na najwyższym szczeblu kierowniczym sformułowano jeszcze śmielszy zamiar. • Określić główne bariery w ustalaniu celów i planowaniu. jego konkurent ogłosił poważny spadek dochodu i masowe zwolnienia pracowników1. • Omówić zadania celów organizacji. omówić kto te cele wyznacza. pod innymi jednak dzielą ich poważne różnice. niewiele jednak było mowy o tym. Celu tego nie podano do wiadomości pracowników. i jednej z konkurencyjnych firm. i opisać sposób zarządzania wielorakimi celami. Firma miała znacząco poprawić wszystkie aspekty swego funkcjonowania i zająć pozycję światowego lidera w sprawach jakości. Chociaż Hewlett-Packard i jego konkurent są pod pewnymi względami podobni. by ten cel w praktyce osiągnąć. Jak na razie HP osiąga i w tym przypadku bardzo dobre wyniki. Przed kilku laty najwyższe kierownictwo w HP ustaliło cel zmniejszenia ogólnych wydatków na naprawy gwarancyjne o 90% w ciągu 5 lat. Wkrótce potem najwyższe kierownictwo ogłosiło inny cel – zmniejszenie o 90% częstości występowania defektów oprogramowania. Ostatecznie realizacja tych zamierzeń wymagała czasu krótszego niż 5 lat. • Opisać podstawowe typy planów operacyjnych wykorzystywanych przez organizacje. . kiedy HP zapowiedział swój cel zmniejszenia kosztów napraw gwarancyjnych. Wybranym menedżerem w każdym wydziale powierzono odpowiedzialność za nadzorowanie procesu dochodzenia do tego celu. • Omówić sposób opracowywania i realizacji planów taktycznych. kto planuje. niektórzy nawet skarżyli się na jej spadek. • Określić różne rodzaje planów organizacji oraz ich różny horyzont.Część III PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI Rozdział 6 Zarządzanie Celami Organizacji I Planowanie str. W ciągu następnych kilku lat publikacje firmy wspominały o jej zaangażowaniu w sprawę poprawy jakości. Do jego realizacji przystąpiono w podobny sposób. Każdy pracownik organizacji otrzymał na piśmie charakterystykę tego celu i opis sposobów jego osiągnięcia. Mniej więcej w tym samym czasie. Wszyscy pracownicy dowiedzieli się również. podejściem do planowania. sposób ich przezwyciężania przez organizacje oraz wykorzystywanie zarządzania poprzez cele do realizacji planów. nie przedstawiono również żadnych wytycznych do jego realizacji. że firma będzie płacić premie w postaci udziału w zysku w razie osiągnięcia celu. co firma robi. kiedy HP osiągnął swój pierwszy cel. 198 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać w skrócie proces planowania. omówić. Klienci firmy nadal donosili o braku poprawy jakości produktów. i opisać planowanie sytuacji nieprzwidzialnych (planowanie awaryjne).

HP wyznacza jasne i dokładne cele. Te cele oraz odpowiednie plany taktyczne określają plany operacyjne. Z kolei strategiczne cele i plany są podstawowymi elementami do opracowania planów taktycznych. wyznaczający wzorzec. 200 Cele w organizacji spełniają cztery ważne funkcje3. Rodzaje celów str. Proces planowania str. wartości i kierunki. W niniejszym rozdziale omawiamy cele oraz plany taktyczne i operacyjne. 201 Organizacje ustalają wiele różnych celów. Z tego powołania bezpośrednio wynikają cele strategiczne. które by to robiły w sposób identyczny. Na koniec . 200 Cele mają kluczowe znaczenie dla skuteczności organizacji i spełniają szereg zadań (funkcji). Po pierwsze. menedżerowie muszą następnie ustalić.cele i plany każdego szczebla mogą być również wykorzystywane jako podstawa przyszłej działalności na wszystkich szczeblach. przywiązuje niewiele uwagi do sposobu ich osiągania.1. Poprzednie trzy rozdziały obejmowały wiele podstawowych problemów środowiskowych. co jest ogólnym posłannictwem (misją) firmy. cele te różnią się . decyduje o najlepszych celach ich realizacji. Organizacje mogą mieć również kilka różnych rodzajów celów i trzeba tak zarządzać. zapewnia sobie aktywny udział pracowników i na ogół działa w tym zakresie skutecznie. 6. Cele te i misja wspólnie pomagają określić plany strategiczne. nie ma jednak dwóch organizacji. Skuteczne wytyczenie celów sprzyja dobremu planowaniu. Funkcje celów str. stanowią wskazówkę i nadają jednolity kierunek działaniom ludzi pracujących w organizacji. Cele organizacji str. W rozdziale 7 jest natomiast mowa o planach strategicznych. Jeśli menedżerowie tego kontekstu nie rozumieją. a ono z kolei ułatwia ustalanie celów w przyszłości. Konkurent natomiast ustala cele mało przejrzyste i nieprecyzyjne. nie będą w stanie opracować skutecznych planów. praktyka ustalania celów wpływa na planowanie. Powołanie firmy wyznacza cel organizacji. Ogólnie rzecz biorąc. cele mogą być źródłem motywacji dla pracowników organizacji4. 199 Planowanie jest działalnością uniwersalną. każda ma swoje niuanse i odmiany. założenia. Po trzecie. Z powołania (misji) firmy wypływają równoległe strumienie celów i planów. Uprawiają ją wszystkie organizacje. który próbuje realizować wiele organizacji. Dlatego też zrozumienie otoczenia ma podstawowe znacznie . Mimo. jako pierwszy krok w planowaniu.1 daje ogólny obraz procesu planowania. planowanie odbywa się w kontekście określonego otoczenia. nie angażuje pracowników i jest znacznie mniej skuteczny. Opierając się na zrozumieniu otoczenia.Różnią się również sposobem wytyczania i osiągania celów. które wywierają wpływ na organizację i na sposób jej planowania. aby wszystkie je osiągnąć. Ustalanie celów wymaga zaangażowania różnego rodzaju menedżerów. Plany taktyczne wraz z celami taktycznymi kształtują cele operacyjne. Jak pokazuje rys. Cele dają wreszcie skuteczny mechanizm oceny i kontroli. Po drugie. że większość firm stosuje te ogólne ramy. Rysunek 6.

Dokładniej mówiąc. umiejscowienie odpowiedzialności za planowanie oraz planowanie sytuacji nieprzewidzianych. Firma Nike Inc.. Zarządzanie wielorakimi celami str.. kiedy niespójność celów została rozpoznana i skorygowana8. 205 Organizacje ustalają wiele różnych celów. Plan taktyczny. plan strategiczny to ogólny plan zawierający decyzje dotyczące alokacji zasobów. W „Spojrzeniu globalnym” pokazujemy dodatkowo ustalanie celów i sporządzanie planów w Japonii. Plany strategiczne. taktyczne i operacyjne. przewagi konkurencyjnej i synergii. Następnie menedżerowie najwyższego i średniego szczebla wspólnie opracowują cele taktyczne.szczeblem. Szczebel. kiedy Reebok International Ltd. Jak zauważyliśmy wcześniej. taktyczne i operacyjne. jest . cztery podstawowe szczeble celów obejmują misję oraz cele strategiczne. . Wreszcie menedżerowie średniego i niższego szczebla wspólnie odpowiadają za ustalanie celów operacyjnych. zaczął robić buty dobrej jakości i do tego modne.. nastawiony na osiągnięcie celów taktycznych. Nike zdołała odzyskać swoją pozycje w branży. Plany taktyczne. ramy czasowe planowania.. 206 Organizacje przyjmują plany różnego typu. Aby rozwiązać takie problemy. Ramy czasowe. Dziedzina. 205 Kto ustala cele? W rzeczywistości odpowiedź jest całkiem prosta: wszyscy menedżerowie powinni uczestniczyć w procesie wytyczania celów. dziedziną i ramami czasowymi. 206 Pamiętając o oczywistym powiązaniu celów i planów organizacji. Cele są ustalane na różnych szczeblach i dla różnych szczebli w ramach organizacji. Dalsze omówienie planowania strategicznego zawiera rozdział 7. Plany te ustalane są przez zarząd i najwyższe kierownictwo. Przed kilku laty np. na ogół mają dłuższy horyzont czasowy i odnoszą się do kwestii zasięgu. przeżywała problemy związane z niespójnością celów. pomiędzy którymi czasem dochodzi do sprzeczności lub konfliktów. Planowanie w organizacji str. Powołanie organizacji i cele strategiczne są na ogół określane przez zarząd i menedżerów najwyższego szczebla. zwrócimy teraz uwagę ku różnym pojęciom i problemom związanym z samym planowaniem. Plany strategiczne to plany opracowywane dla realizacji celów strategicznych. priorytetów i działań niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych10. . które jednak nie było szczególnie modne (cel marketingowy). Optymalizacja wymaga równoważenia i godzenia możliwych konfliktów pomiędzy różnymi celami. Firma wytwarzała wysokiej jakości obuwie (cel produkcyjny). W tej części rozdziału omówimy zwłaszcza rodzaje planów. W rezultacie firma poniosła poważne straty udziału w rynku. Na szczeblu ogólnym obejmują plany strategiczne. menedżerowie muszą rozumieć koncepcje optymalizacji. Rodzaje planów w organizacji str. dystrybucji zasobów. Odpowiedzialność za ustalanie celów str. Każdy menedżer odpowiada jednak na ogół za wyznaczanie celów na swoim szczeblu w organizacji.

opracowywany dla realizacji określonych części planu strategicznego. Plany taktyczne na ogół angażują wyższy i średni szczebel zarządzania, mają horyzont czasowy nieco krótszy niż plany strategiczne i koncentrują się na konkretnych sprawach. Plany taktyczne zajmują się więc bardziej realizacją zadań niż ich stawianiem. Plany operacyjne. Plan operacyjny koncentruje się na realizacji planów taktycznych dla osiągnięcia celów operacyjnych. Opracuje go kadra średniego i niższego szczebla kierowniczego. Plany operacyjne koncentrują się na krótkim okresie i mają stosunkowo wąski zasięg. Ramy czasowe planowania str. 208 Jak już zauważyliśmy, plany strategiczne koncentrują się raczej na długim okresie, plany taktyczne – na średnim, a plany operacyjne – na krótkim. Plany długookresowe. Plan długookresowy obejmuje swym zasięgiem okres wieloletni, być może nawet kilka dziesięcioleci. Wielkie firmy, takie jak General Motors Corp...., zazwyczaj opracowują plany na okresy 10-20 letnie. Plany średniookresowe. Plan średniookresowy jest nieco mniej hipotetyczny i mniej narażony na zmiany niż plan długookresowy. Plany średniookresowe zwykle obejmują okresy od roku do pięciu lat i mają szczególne znaczenie dla menedżerów średniego szczebla i pierwszej linii. Plany krótkookresowe. Menedżer opracowuje również plan krótkookresowy, nastawiony na okres roku lub krótszy. Takie plany w znacznym stopniu wpływają na codzienne życie menedżera.
Spojrzenie globalne str. 209

Najpotężniejsze sojusze gospodarcze świata
Gdyby istniały w Stanach Zjednoczonych, zostałyby rozszarpane skargami o naruszanie ustawodawstwa antymonopolowego, składanymi przez agencje rządowe i konkurentów. W Japonii jednak sojusze gospodarcze, znane pod nazwą keiretsu, nie tylko są tolerowane, ale wręcz uznawane za niezbędny czynnik stabilności Japonii i wyprzedzenia w stosunku do konkurentów na świecie. Członków keiretsu łączą więzi zarówno poziome, jak i pionowe. Toyota jest częścią keiretsu, który obejmuje 175 jej głównych dostawców i 4 000 poddostawców. (...)

Odpowiedzialność w zakresie planowania str. 210 Opisaliśmy już pokrótce rozkład odpowiedzialności za wyznaczanie celów. Obecnie możemy rozszerzyć nieco tamto spojrzenie i zbadać bardziej szczegółowo sposób, w jaki różne części organizacji uczestniczą w ogólnym procesie planowania. Personel planistyczny. Niektóre duże organizacje dopracowują się profesjonalnego personelu planistycznego. Organizacje mogą sięgać po takie rozwiązania z najrozmaitszych powodów. W szczególności personel planistyczny może zmniejszyć obciążenie pracą poszczególnych menedżerów, pomóc skoordynować ich działalność planistyczną, zastosować do jakiegoś problemu wiele różnych narzędzi i technik, spojrzeć na sprawę z szerszej perspektywy niż indywidualny menedżer i wznieść się ponad osobiste gusta i patriotyzm wydziałowy. Planistyczny zespól zadaniowy. Organizacje czasami używają do opracowania planów planistycznej grupy roboczej (zespołu zadaniowego). Taki zespól często składa się z menedżerów pierwszej linii szczególnie zainteresowanych odpowiednią dziedziną planowania. Zespół zadaniowy może również obejmować członków personelu planistycznego, o ile organizacja takim dysponuje. Najczęściej planistyczny zespół zadaniowy powołuje się wtedy, gdy organizacja pragnie zareagować na pewne szczególne

okoliczności. Zarząd. Zarząd oprócz innych swoich obowiązków ustala również misję i strategię firmy. W niektórych firmach zarząd odgrywa aktywną rolę w procesie planowania. W innych firmach zarząd wybiera kompetentnego dyrektora naczelnego i jemu właśnie powierza planowanie. Dyrektor naczelny. Dyrektor naczelny jest zwykle prezesem zarządu. Jest on zapewne najważniejszym ogniwem w procesie planowania w każdej organizacji. Odgrywa główną rolę w procesie planistycznym i odpowiada za realizację strategii. Komitet dyrektorów. Komitet dyrektorów składa się zwykle z grupy współpracujących ze sobą kierowników najwyższego szczebla. Zazwyczaj odbywają oni regularne spotkania. W toku tych spotkań opracowywane są materiały dla dyrektora naczelnego odnoszące się do propozycji, które dotyczą jednostek kierowanych przez poszczególnych menedżerów, a także analizowane są plany strategiczne opracowane na ich podstawie. Kierownictwo pierwszej linii. Ostatnim wreszcie przedmiotem działań planistycznych większości organizacji jest kierownictwo pierwszej linii. Menedżerami pierwszej linii są osoby wyposażone w formalną władzę i odpowiedzialność za kierowanie organizacją. Ich ważna rola w procesie planowania w organizacji wynika z dwóch przesłanek. Po pierwsze, są oni cennym źródłem wewnętrznej informacji dla innych menedżerów w trakcie formowania i realizacji planów. Po drugie, to właśnie menedżerowie liniowi średniego i niższego szczebla w organizacji muszą realizować plany opracowane przez kierownictwo najwyższego szczebla. Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (planowanie awaryjne) str. 212 Innym ważnym typem planowania jest opracowywanie planów na wypadek sytuacji nieprzewidzianych (awaryjnych). Chodzi tu o określenie alternatywnych kierunków działań, które zostaną podjęte, jeżeli zamierzony plan działania zostanie nieoczekiwanie zakłócony lub zdezaktualizowany w wyniku nowych okolicznoci19. Dlatego też firma opracowuje dwa plany zapasowe oparte na założeniu zmian wyjątkowo korzystnych i wyjątkowo niekorzystnych. Mechanizm planowania awaryjnego pokazano na rys. 6.3. (...) Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (budowanie planów „na wszelki wypadek”) nabiera coraz większego znaczenia dla większości organizacji, zwłaszcza dla tych, które działają w szczególnie złożonym lub dynamicznym otoczeniu. Planowanie awaryjne jest użyteczną techniką pozwalającą menedżerom skutecznie zmagać się z niepewnością i zmiennością20. Planowanie taktyczne str. 214 Jak zauważyliśmy wcześniej, celem opracowywania planów taktycznych jest realizacja pewnej części planu strategicznego. Pewnie słyszeliście kiedyś powiedzenie: „wygrać bitwę, ale przegrać wojnę”. Plany taktyczne przygotowują bitwy, strategia natomiast wytycza plan wojny. Plan taktyczny jest więc zorganizowanym szeregiem posunięć, mających doprowadzić do realizacji planów strategicznych. Strategia koncentruje się na zasobach, otoczeniu i misji firmy, podczas gdy taktyka zajmuje się głównie ludźmi i działaniem21. Opracowywanie planów taktycznych Chociaż skuteczne planowanie taktyczne zależy od wielu czynników zmieniających się w zależności od sytuacji, mimo to jednak można wskazać na pewne podstawowe wytyczne,

które trzeba uwzględnić. Po pierwsze, menedżer musi pamiętać, że planowanie taktyczne powinno się odnosić do szeregu celów taktycznych wynikających z szerszego celu strategicznego. Po drugie, podczas gdy strategie są często formułowane w kategoriach ogólnych, taktyka zajmuje się konkretnymi zasobami i kwestiami czasu. Planowanie taktyczne wymaga wreszcie użycia zasobów ludzkich. Menedżerowie uczestniczący w planowaniu taktycznym spędzają znaczną część swego czasu na pracy z ludźmi. Muszą umieć przyjmować informacje płynące zarówno z samej organizacji, jak i spoza niej, przetwarzać je możliwie najefektywniej i przekazywać swoim potencjalnym użytkownikom. Realizacja planów taktycznych Niezależnie od jakości formułowanego planu taktycznego, ostateczne powodzenie zależy od sposobu jego realizacji. Z kolei pomyślna realizacja zależy od mądrego wykorzystania zasobów, skutecznego podejmowania decyzji i przemyślanych posunięć, które sprawią, że właściwe rzeczy zostaną zrobione we właściwym czasie i we właściwy sposób. Menedżer może mieć doskonały pomysł, który jednak może się skończyć fiaskiem, jeśli zabraknie odpowiedniego wykonania. Właściwe wykonanie planu zależy od wielu czynników. (...) W szczególności należy zapewnić łączność pionową i poziomą oraz integrację działań...

Planowanie operacyjne

str. 216

Kolejnym elementem skutecznego planowania w organizacji jest opracowanie i realizacja planów operacyjnych. Są one wyprowadzane z planów taktycznych, a ich zadaniem jest realizacja celów operacyjnych. Plany operacyjne są więc skoncentrowane na węższym zakresie spraw, mają stosunkowo krótki horyzont czasowy i angażują menedżerów niższego szczebla.

Plany jednorazowe

str. 216

Plan jednorazowy jest opracowywany w celu przeprowadzenia działań, które w przyszłości najprawdopodobniej nie będą powtarzane. Dwiema najbardziej rozpowszechnionymi formami planów jednorazowych są programy i projekty. Programy. Program jest planem jednokrotnego użytku dla szerszego zestawu działań. Może obejmować procedury potrzebne do wprowadzenia nowego asortymentu, uruchomienia nowego zakładu czy punktu sprzedaży bądź też zmiany powołania firmy. Projekty. Projekt przypomina program, różni się od niego jednak węższym zakresem i mniejszą złożonością. Projekt może być częścią szerszego programu, może to być jednak również samodzielny plan jednokrotnego użytku.

Plany ciągłe (trwale obowiązujące)

str. 218

Podczas gdy plany jednorazowe stosowane są w sytuacjach niepowtarzalnych, plan ciągły wykorzystywany jest do działań powtarzających się regularnie co pewien czas. Plany ciągłe mogą walnie poprawić efektywność poprzez standaryzację procesu decyzyjnego. Podstawowymi rodzajami takich planów są wytyczne polityki, standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły postępowania.

którzy świadomie lub nieświadomie próbują uniknąć takiej odpowiedzialności. Opisują one dokładnie sposób wykonywania określonych działań. jako ogólna wskazówka. Dlatego tak ważne jest poznanie sposobów przezwyciężania tych barier.) Organizacje same proszą się o kłopoty. opisuje bowiem sposób postępowania w określonych warunkach. menedżerowie mogą przeoczyć problemy długookresowe. 221 Rzecz jasna. jeśli zbyt wielki akcent kładą na jeden typ celów.Wytyczne polityki. występujące najbardziej powszechnie. Inną barierą w ustalaniu celów i planowaniu jest opór wobec zmian. Jeśli menedżer wyznaczy cel konkretny. Niewłaściwe cele mogą wystąpić w różnych formach.. W pewnych warunkach nieodpowiedni system wynagradzania działa jak bariera dla ustalania celów i planowania. Przepisy i reguły postępowania. Opór wobec zmian.. restrykcje polityki rządu i silna konkurencja. (. Standardowe procedury działania.. czy ten cel osiągnął. Kolejną poważną przeszkodą w procesie planowania są różne ograniczenia swobody działania. 221 Rolę barier w procesie skutecznego ustalania celów i planowania mogą spełniać różne okoliczności. Dynamiczne i złożone otoczenie. Z samej swej istoty planowanie oznacza jakieś zmiany w organizacji. zajmę się tym jutro”.. ludzie na ogół stawiają opór zmianom. W rozmaitych sytuacjach odgrywają one rolę bezpośredniej podstawy. Inną barierą w procesie skutecznego planowania jest obserwowana u niektórych menedżerów niechęć do ustalania celów dla siebie i podległych jednostek. (. (. Bariery w ustalaniu celów i planowaniu str. Niechęć do ustalania celów. Czynnikiem ograniczającym jest również czas. Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi str. Ograniczenia. . energii i niezachwianej wiary w jego znaczenie.) Jeśli organizacja kładzie zbyt wielki nacisk na krótkookresowe wyniki. że na drodze skutecznego ustalania celów i planowania pojawiają się niekiedy bariery. techniczne innowacje oraz intensywna konkurencja mogą utrudniać organizacji właściwą ocenę przyszłych możliwości i zagrożeń. Charakter otoczenia organizacji jest również barierą dla skutecznego ustalania celów i planowania. Wytyczne polityki. żeby planować.. Prócz tego jednak dobrze byłoby zrozumieć. Określają one ogólną reakcję organizacji na określony problem lub sytuację. Niewłaściwy system nagradzania. pokazano w tablicy 6. Szybkie zmiany. wszystkie omówione dotąd elementy ustalania celów i planowania zakładają jakąś formę zarządzania tym procesem.. Innym typem planu ciągłego jest standardowa procedura działania. Menedżerowie. są najbardziej ogólną formą planu ciągłego. zaniedbując inne.3. Powszechnie występuje niedobór zasobów. sformułowany zwięźle i umiejscowiony w czasie. to bez trudu będzie można sprawdzić. Jej przyczyną może być brak wiary w sukces albo obawa przed niepowodzeniem. Niektóre z nich.. zaprzątnięci ustalaniem celów i formułowaniem planów uzyskania wyższych zysków w krótszym okresie. Jak pokażemy to w rozdziale 12. Skuteczne planowanie wymaga czasu. najprawdopodobniej będą hamować wysiłek planistyczny firmy. Najwęższy rodzaj planów ciągłych to przepisy i reguły postępowania. Jest ona bardziej konkretna niż wytyczna polityki.) Niewłaściwe cele. które bardzo utrudniają cały proces.. Bardzo łatwo powiedzieć: „Jestem dzisiaj zbyt zajęty.

Spójność pionowa oznacza wymaganie uzgodnienia celów na różnych szczeblach – strategicznym. nie jest też żelaznym zestawem procedur. jak i za ich pomyślną realizację. Główne bariery: Niewłaściwe cele Niewłaściwy system nagradzania Dynamiczne i złożone otoczenie Niechęć do ustalania celów Opór wobec zmian Przeszkody Przezwyciężanie barier: Zrozumienie roli i celów planowania Komunikacja i współuczestnictwo Spójność.* (*Warto sankcji nie mylić ze skutkami nieudanych przedsięwzięć.3. których wykonania oczekuje się od nich w określonym czasie. które należy przestrzegać za wszelką cenę. które rozwiąże wszelkie problemy organizacyjne. rewizja i aktualizacja Skuteczne systemy nagradzania Zrozumieć znaczenie celów i planów. Niektóre z nich zamieszczono w tablicy 6.. iż nieosiągnięcie celu nie zawsze musi się wiązać z sankcjami. Ogólnie rzecz biorąc. jak i pionową spójność celów. na czym polega nadrzędna strategia organizacji. Chodzi tu o wciągnięcie podwładnych w proces wytyczania celów i planowania oraz jasne i wyraźne postawienie przed nimi zadań. (. że są granice skutecznego ustalania celów i planowania. w jaki sposób będą one integrowane i koordynowane.Przezwyciężanie barier str. Spójność pozioma oznacza potrzebę ustalenia niesprzecznych celów w przekroju całej organizacji. należy dopilnować. Komunikacja i uczestnictwo.) Mimo ogromnego znaczenia podstawowych celów i planów organizacji opracowanych na najwyższym szczeblu. Spójność. istotą zarządzania przez cele jest wspólne . ludzi należy nagradzać zarówno za skuteczne stawianie celów i planowanie. Planowanie nie jest żadnym panaceum. jak wyglądają różne strategie funkcjonalne. Jednym z najlepszych sposobów ułatwienia procesu wyznaczania celów i planowania jest rozpoznanie ich podstawowych zadań. Ze względu na to. 225 Szeroko wykorzystywaną metodą równoległego zarządzania procesami ustalania celów i planowania . Mimo że zarówno cele jak i plany mogą brać początek na wyższych szczeblach organizacji. by ludzie odpowiedzialni za realizację celów i planów od samego początku uczestniczyli w ich opracowywaniu. Anonimus) Wykorzystanie zarządzania przez cele do realizacji planów str. Wszyscy uczestnicy procesu planowania powinni wiedzieć. Charakter i zadania zarządzania przez cele. Organizacja powinna również zauważyć. że niepowodzenie jest czasami rezultatem czynników leżących poza możliwością wpływu menedżera. by ludzie czuli. 223 Na szczęście można podać kilka wskazówek ułatwiających skuteczne ustalanie celów i planowania. Należy zapewnić zarówno poziomą. muszą zostać doprowadzone do wszystkich jej członków.. taktycznym i operacyjnym. Skuteczny system nagradzania. zapewniającą ich skuteczność. jest zarządzanie przez cele. Ryzyko może obejmować nie tylko właścicieli. przegląd i aktualizacja. Również ważne jest.

Po pierwsze. używa jakieś formy zarządzania przez cele. Rozumiejąc kontekst otoczenia menedżerowie opracowują szereg różnych typów planów.ustalanie celów i planów. Naturalnie. (. Powinni oni poświęcić szczególną uwagę zarządzaniu wielorakimi celami poprzez optymalizację i inne podejścia. i bez absolutnej konieczności nie będzie redukować miejsc pracy ani obcinać wynagrodzeń. by można je było możliwie dokładnie zweryfikować (skwantyfikować). Badane są przyczyny zarówno sukcesów jak i porażek. menedżerowie informują podwładnych o tym. Do podstawowych typów planów należą plany strategiczne. komitety dyrektorów i kierownictwo liniowe..) Z drugiej strony jednak zastosowanie zarządzania przez cele może się niekiedy zakończyć niepowodzeniem.. zarządy. Poprzez dokładne określenie stawianych przed nimi oczekiwań i dopuszczenie ich do współkształtowania celów i zadań. dziedziny i ram czasowych. 227 Proces planowania jest pierwszą podstawową funkcją kierowniczą. taktyczne i operacyjne. ułatwiają planowanie. Skuteczność zarządzania przez cele. dyrektorów naczelnych. (... a stopień realizacji celu jest podstawą nagradzania pracownika. i nie wszystkich może skłonić do lojalności. wspólnie i z pełnym obustronnym poparciem. inspirują motywację i wsparcie oraz sprzyjają ocenie i kontroli. Być może najważniejszą przyczyną fiaska bywa brak poparcia kierownictwa najwyższego szczebla.) Podsumowanie str. Do procesu ustalania celów należy włączyć wszystkich menedżerów organizacji. Plany opracowuje się w różnych przekrojach czasowych. że firma będzie istniała.. Temu . skuteczne w sytuacji bezrobocia. o ile realizacja programu była niewłaściwa. (. Po opracowaniu planów menedżer musi określić sposób ich realizacji. średniookresowe i krótkookresowe. Proces dyskusji i współpracy sprzyja również komunikacji. Owa współpraca odbywa się w kilku wyraźnych fazach... a także poprzez oparcie systemu nagradzania na stopniu realizacji tych oczekiwań organizacja tworzy potężny system motywacyjny dla swoich pracowników. przy ograniczeniu niebezpieczeństwa sądów arbitralnych i subiektywnych. Następnie menedżerowie odbywają spotkania ze swymi podwładnymi. Główną korzyścią jest lepsza motywacja pracowników. Cele są ściśle związane z planowaniem. Jak można się spodziewać. mamy więc plany długookresowe. (. których celem jest wypracowanie zestawu celów i planów dla każdego podwładnego.. która musi być wykonywana w organizacjach. Możliwa jest bardziej obiektywna ocena wyników..) W trakcie przybliżania się podwładnych do osiągania celów dobrze byłoby dokonywać okresowych przeglądów. Anonimus). Można wyróżnić poszczególne rodzaje celów w zależności od szczebla.. Cele spełniają cztery podstawowe role: dają wskazówki i ukierunkowanie. Wśród głównych członków organizacji odpowiedzialnych za skuteczne planowanie można wymienić personel planistyczny. Planowanie awaryjne pomaga menedżerom zabezpieczyć się na wypadek nieoczekiwanych zmian. Wiele organizacji. (warto w tym miejscu pamiętać o jasnym i uczciwym przedstawieniu motywacji dla pracowników: choćby tylko takiej.. jest to tylko pewne minimum. jakie ustalono cele i plany dla organizacji i podległych im jednostek. Następnie cele są precyzowane tak..) Na koniec okresu. . planistyczne zespoły zadaniowe. ta forma zarządzania ma zarówno zalety jak i wyraźne słabości.

które prawdopodobnie jeszcze nie raz się powtórzą. nieodpowiedni system nagradzania. przeglądy i aktualizację. Plany taktyczne opracowywane są na średnich szczeblach kierowniczych. Opisz istotę celów organizacji. Równie ważna jest skuteczna realizacja planów taktycznych. Bariery te można przezwyciężać poprzez zrozumienie roli celów i planów. Plany jednorazowe mają wytyczać działanie.. dotyczyć konkretnych problemów zasobów i czasu oraz zasobów ludzkich. Muszą wynikać ze strategii.. Przykłady i pytania str. Głównymi typami planów operacyjnych są plany jednokrotnego użytku i plany ciągłe. Przykład 6. Przykładem planów jednorazowych są programy i projekty.służą plany taktyczne i operacyjne. spójność planów. 10. dynamiczne i złożone otoczenie. Plany taktyczne opracowuje się w celu realizacji określonych części planu strategicznego. że nie pominąłeś roli i typów celów. tj. Niemal z definicji. Czym jest planowanie taktyczne? Co to jest planowanie operacyjne? Jakie są pomiędzy nimi podobieństwa i różnice? 3.1. Mogą to być niewłaściwe cele. . Jakiego typu plan organizacja powinna przygotować najpierw – taktyczny czy operacyjny? Dlaczego? Czy kolejność przygotowania rzeczywiście ma znaczenie. 2. a nawet w życiu osobistym. Wynikają z planu taktycznego. Do planów stałych należą wytyczne polityki. Dlaczego? 6. proces wspólnego ustalania celów i planowania. a także skuteczny system nagradzania. Plany ciągłe natomiast wytyczają działania. Upewnij się. Ćwiczenia 8. organizacje nigdy nie osiągają wszystkich swoich celów. a ich zadaniem jest osiągnięcie jednego lub większej liczby celów operacyjnych. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta . mają krótszy horyzont czasowy i węższy zakres tematyczny. opór stawiany zmianom oraz różne ograniczenia. mają średni horyzont czasowy i średni zasięg tematyczny. 3. Plany operacyjne powstają na niższych szczeblach organizacji. Co to jest planowanie awaryjne (zapasowe)? Czy elastyczność w przygotowaniu i realizacji jest równoznaczna z planowaniem awaryjnym? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. 9. Skuteczne wyznaczanie celów i planowanie może napotkać różne bariery. Na jakie bariery może natrafić ustalanie celów i planowanie? Jak je można przezwyciężyć? Czy możesz sobie wyobrazić jakieś sposoby przezwyciężania barier inne niż podane w tekście? Pytania analityczne 5. standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły działania. które najpewniej w przyszłości się nie powtórzy. komunikację i współuczestnictwo wszystkich pracowników. jaki wykorzystywaliście w pracy. jeśli i tak opracowuje się oba typy planów? 7. niechęć do ustalania celów. 228 – 231 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Pomyślcie o przykładach każdego planu operacyjnego. Pytania 1. Szczególnie użyteczną techniką zarządzania jest zarządzanie przez cele. 2. w szkole.

które mogą doprowadzić do rzeczywistego długofalowego wzrostu. Chociaż wejście firmy Sony na rynek VCR wykazywało pod pewnymi względami wyższość nad konkurencyjną technologią VHS. Krytycy ci sądzą.5 mld dol. zainwestowała 6. Nowa Play Station pokazuje. Innymi słowy. pewien ekonomista. że „oprogramowanie” rozrywki nakręca rynek sprzętu dla tej branży. iż każdy właściciel restauracji powinien mieć również wielkie gospodarstwo. 232 . W produkcji płyt do gier Sony oprze się na swoich kosztownych nabytkach. Sony ma nadzieję. Tak więc obecnie Sony może kontrolować produkcję rozrywki od początku do końca. że przedsiębiorstwa amerykańskie zbyt często opierają swoje decyzje na przewidywanym bilansie firmy na koniec kwartału czy roku. firma Sony nie jest czasem nieuczciwa wobec swych akcjonariuszy? Rozdział 7 Zarządzanie Strategią I Planowanie Strategiczne str. że wielu miłośników Nintendo przerzuci się na tę bardziej wyrafinowaną ofertę. od studia do salonu. poszukując tam odpowiednich scen i muzyki do wykorzystania w grach wideo. porównuje je do pomysłu. Z pewnością firma Sony osiągała bardzo dobre wyniki. Pod wpływem tej krytyki wielu przedstawicieli amerykańskiego biznesu ze szczególną uwagą firmy Columbia Pictures Enetertainment Inc. W 1950 r. jak i o grach. na które postawiła firma. i jak na razie nie uzyskała z tego żadnego namacalnego zysku. Choć jest to rozumowanie nie pozbawione sensu. które aktualnie nie przynosi znacznych zysków. zakup największej hollywoodzkiej wytwórni na przekonaniu.2. muzykę i efekty specjalne. którzy chcą oglądać filmy w domu. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony Jak długo firma może czekać. iż Hollywood zaczął produkować filmy w formacie VHS. Pewna synergia pomiędzy poszczególnymi elementami rozrywkowego imperium firmy Sony nie sprawi oczywiście. Zamiast kaset podobnych do używanych w grach Nintendo. Czy oznacza to. Na razie jednak Sony nie zamierza się spieszyć i chce poprawić jakość swoich zakładów w przekonaniu. Na przykład w czasie kręcenia filmu „Hook” szef oddziału publikacji elektronicznych firmy niejednokrotnie wizytował plan zdjęciowy. Czy pakując pieniądze w przedsiębiorstwo. ludzie kupujący odtwarzacze video to ci. ta ostatnia przyjęła się jako branżowy standard. że firma wykroczyła w swym długofalowym planowaniu poza racjonalne granice? Firma Sony oparła swój dokonany w 1989 r. jak może wyglądać w przyszłości integracja hardware i software. gdy ograniczała się tylko do produkcji sprzętu. że inwestycja w Columbii szybko się zwróci. grafikę. by jej się opłacała inwestycja? Krytycy amerykańskich praktyk gospodarczych – w tym japońscy dyrektorzy – uważają.Przykład międzynarodowy 6. a w następnych latach wielokrotnie wpływała na światową listę przełomowych innowacji technicznych. że daje to dobrą pozycję wyjściową w konfrontacji z następną rewolucją w kinie lub rozrywce domowej. Sony może inscenizować i robić zdjęcia zarówno z myślą o kinie. wyprodukowała pierwszy japoński magnetofon. że taka krótkookresowa zachęta do grania według schematu „szybkiego wzbogacenia się” i zaniedbywania tych inwestycji w badania i rozwój. Wejście firmy do przemysłu usług rozrywkowych może być wynikiem jednej z ważnych porażek w produkcji sprzętu (odtwarzacz Betamax). Benjamin Stein. Pytania 1. Gry łączą film. której wyrazem był zakup Columbia Pictures? 2. Jakie czynniki utrudniają wielu amerykańskim menedżerom koncentracje na długim okresie? 3. w części dlatego. Dlaczego Sony nie obawiała się przyjęcia tak długotrwałej perspektywy. jedna z najbardziej nowoczesnych firm japońskich. CBS Record i Columbia Pictures. Play Station wykorzystuje płyty kompaktowe. Właśnie w tę firmę Sony.

marynat. W warunkach. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie przedsiębiorstwa. stały wzrost nie jest skutecznym sposobem zarządzania na coraz bardziej konkurencyjnym i dynamicznym rynku. chrzanu i innych przypraw. priorytety o działania niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych. by je osiągnąć. W 1979 r. Charakter zarządzania strategicznego str. Na koniec omawiamy faktyczny sposób realizacji strategii.. Krótko mówiąc. 232 W latach sześćdziesiątych jedna z najpomyślniej rozwijających się firm w branży przetwórstwa żywności – H.. ciągłym procesem zarządzania nastawionym na . Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym. Po to. Firma kupiła . Opisujemy również trzy podstawowe poziomy zarządzania strategicznego – przedsiębiorstwa.. w jakich przyszło działać Heinzowi. Przykład wprowadzający str... broniąc osiągniętego udziału w rynku i wprowadzonego nań asortymentu – głównie keczupu. Jak dotąd wszystko wskazuje na to. dyrektorem naczelnym firmy został . • Opisać sposób formułowania strategii. Agresywnie wdziera się też na rynki zagraniczne. w których firma miała mniejsze sukcesy. Heinz Company – podjęła decyzję o wejściu na nowe rynki i sięgniecie po czołowe miejsce w branży. obrane podejście było – jak się wydaje – prawidłowe. W niniejszym rozdziale poddajemy szczegółowemu badaniu zarządzanie strategiczne. 233 W rozdziale 6 opisaliśmy plan strategiczny jako ogólny plan wyznaczający decyzje dotyczące alokacji zasobów.. • Wymienić i omówić główne typy strategii na poziomie funkcjonalnym.J. Od razu wyznaczył on cele wymagające jeszcze szybszego wzrostu. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej. autonomicznej jednostki gospodarczej i funkcjonalny. Badamy ogólny charakter zarządzania strategicznego. pozbył się produktów. Jest to sposób myślenia o zarządzaniu – i sposób podejścia do możliwości i wyzwań gospodarczych. Następnie omawiamy sposób formułowania strategii. Przed kilku laty menedżerowie u Heinza zrozumieli. Zarządzanie strategiczne to jednak coś więcej. że powolny.Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter zarządzania strategicznego. zresztą wcale nie każda firma musi wzrastać w takim tempie. opłacają się. Wybrali więc drogę agresywnej ekspansji i wzrostu. Heinz podjął skuteczne zarządzanie strategiczne. i przesunął fundusze na reklamę z produktów dobrze już usadowionych na rynku (jak keczup) ku wyrobom napotykającym silniejszą konkurencję (jak żywność dla kotów). Nie wszystkie firmy zdolne są osiągnąć taki wzrost jak Heinz. że wysiłki. • Opisać główne sposoby wdrażania strategii. Przez blisko stulecie rodzina Heinz zadawalała się utrzymywaniem stałego wzrostu i stabilnymi zyskami. Rozszerzenie działalności o te nabytki dało Heinzowi duży udział w różnych segmentach rynku.

Zasięg. analizowania otoczenia. Synergia odnosi się do sposobu. autonomicznej jednostki gospodarczej (jednostki operacyjnej) oraz funkcjonalnym. Cele strategiczne .. .... Strategia na poziomie funkcjonalnym. w których firma ma szczególne kompetencje. . Synergia. Strategia powinna określić dziedziny. Analiza otoczenia . Formułowanie i realizacja strategii Warto również dokonać rozróżnienia pomiędzy formułowaniem i wdrażaniem strategii7.. Do pełnego zrozumienia praktycznego funkcjonowania zarządzania strategicznego konieczne jest przede wszystkim zrozumienie składowych strategii. Wzajemne dopasowanie organizacji i otoczenia . jednostki lub poziomie funkcjonalnym. wyróżniającej kompetencji i synergii3.. 238 Chociaż każda organizacja ma swe własne niepowtarzalne podejście do formułowania strategii. analizowania organizacji i próby wzajemnego dopasowania organizacji i jej otoczenia. .. różnych szczebli strategii. dające jej przewagę nad konkurentami.. Zasięg strategii określa.. Formułowanie strategii str. Składowe strategii Co właściwie jest przedmiotem strategii? Na jakie pytania próbuje ona odpowiedzieć? Ogólnie rzecz biorąc. w jaki różne obszary działalności firmy uzupełniają lub wspomagają inne dziedziny... działania składające się na formułowaniu strategii w ramach organizacji odbywają się na trzech podstawowych poziomach: przedsiębiorstwa. Poziom strategii Przedsiębiorstwo może formułować strategie na poziomie techniki. .1 pokazano powiązania pomiędzy formułowaniem i realizacją strategii na wszystkich trzech poziomach. Strategia na poziomie firmy. Analiza organizacji . Strategia powinna obejmować zarys projektowanej alokacji zasobów organizacji pomiędzy różne zastosowania. dobrze pomyślana strategia koncentruje się na czterech podstawowych dziedzinach: zasięgu. Wyróżniająca kompetencja. 241 Jak już zauważyliśmy... dystrybucji zasobów. 7. Dystrybucja zasobów.formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających wyższemu stopniowi zgodności organizacji i jej otoczenia oraz osiągnięciu celów strategicznych2.Na rys.. większość z nich jednak wykorzystuje ogólne ramy składające się z czterech kroków: ustalenia celów strategicznych. na jakich rynkach organizacja będzie konkurować. W tej części koncentrujemy się na dwóch dominujących podejściach do strategii na poziomie ... Strategia na poziomie autonomicznej jednostki gospodarczej. a także rozróżnienie pomiędzy formułowaniem u realizacją strategii. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa str.

Metoda ta została pierwotnie opracowana dla General Electric przez Boston Consulting Group (Bostońską Grupę Konsultingową)21.. Kiedy natomiast działa w wielu różnych dziedzinach (tzn. Rozpowszechnionym narzędziem używanym do zarządzania działalnością zdywesyfikowaną jest podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa. gdy firma ma tylko kilka związanych ze sobą jednostek (dziedzin działania). określoną na podstawie takich czynników jak tempo wzrostu. Strategiczne jednostki operacyjne albo samodzielne jednostki gospodarcze.. Są trzy podstawowe rodzaje „wielkiej” strategii. 247 Po określeniu strategii przedsiębiorstwa menedżerowie muszą opracować strategie na poziomie każdej jednostki operacyjnej24.przedsiębiorstwa – „wielkiej” strategii oraz portfelu przedsiębiorstwa. atutami i słabościami konkurencyjnymi. z których każda może mieć swą konkurencyjną strategię. (. Druga zaś wyznacza siłę danej jednostki.. kiedy jest zdywersyfikowana). pokrewna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na ten sam rynek lub rynki pokrewne w stosunku do tego. nazwaną selektorem jednostek23. strategia stabilizacji Strategia zakładająca utrzymanie status quo. sezonowość i technika.) Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej str.) Selektor jednostek GE. stopa zysku. choć użyteczna. jakością zarządzania i podobnymi czynnikami. redukcje w różnych dziedzinach albo całkowite pozbycie się nierentownych operacji. (. musi opracować własną strategię konkurencyjną dla tego rynku. musi zastosować odmienne podejście. Nawet jeśli organizacja konkuruje tylko na jednym rynku. Atrakcyjność gałęzi i atuty jednostki są określone jako wysokie. lecz dziewięć pól. Macierz ma więc nie cztery.. Metoda macierzy BCG. Najbardziej rozpowszechnione podejście do strategii na poziomie jednostki to model adaptacyjny. . którą mogą wybrać firmy: wzrostu. stabilizacji oraz cięć. Macierz BCG. strategia wzrostu Strategia przewidująca wzrost przedsiębiorstwa w jednym lub w kilku wymiarach. wielka strategia Ogólne ramy działań rozwijanych na poziomie firmy. jest jednak dość uproszczona. średnie i niskie.. strategie konkurencyjne Portera oraz cykl życia produktu. na którym organizacja aktualnie działa. Na jednej osi macierzy zaznaczono atrakcyjność gałęzi. . strategia cięć Zakłada ograniczenie skali aktualnych operacji. Strategia na poziomie jednostki pozwala odpowiedzieć na pytanie o najlepszy sposób konkurowania na danym rynku. Dlatego właśnie w General Eletric zastosowano ostatnio macierz bardziej skomplikowaną. Podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa Ogólna „wielka” strategia jest przydatna wówczas. a zwłaszcza kiedy nie są to dziedziny pokrewne. niezależna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na obszary nie powiązane z aktualną działalnością firmy. „Wielka” strategia „Wielka” strategia tworzy ogólne ramy dla działalności opracowanych na poziomie całej firmy. Zakłada ono spojrzenie na firmę jako zbiór jednostek.. Macierz BCG klasyfikuje poszczególne strategiczne jednostki operacyjne według stopy wzrostu ich rynku (wysokiej lub niskiej) oraz względnego udziału w rynku w rynku (wysokiego lub niskiego). określoną udziałem w rynku.

. Strategia badawczo-rozwojowa .. finansową. badawczo-rozwojową oraz strategię zasobów ludzkich. 259 .Model adaptacyjny Model adaptacyjny opiera się na przekonaniu.. Wdrażanie przez przywództwo . W szczególności model ten sugeruje. że różne stopnie złożoności otoczenia i jego zmienności wymagają różnych form strategii. Podstawową myśl. Celem jest wypracowanie przewagi konkurencyjnej. które – jak sądzi – nadają się do szerokiej gamy organizacji w różnych gałęziach27. Wdrażanie strategii str.. Strategia poszukiwacza... Wiele organizacji opracowuje strategię marketingową. W końcu jednak popyt nań słabnie i rynek danego produktu osiąga dojrzałość..... Strategia dotycząca zasobów ludzkich .. . Strategie konkurencyjne Portera Michael Porter opisuje trzy konkurencyjne strategie. który menedżerowie mogą wykorzystywać przy budowie strategii.... Wdrażanie przez strukturę . . Strategia biernej reakcji. produkcyjną.. która legła cyklu życia produktu. . . Strategia produkcyjna . Koncentrują się one na sposobie podejścia przez organizację do jej podstawowych działań funkcjonalnych. Po wprowadzeniu nowego produktu zazwyczaj musi upłynąć jakiś czas. Zróżnicowanie... Strategie funkcjonalne str.. Strategia marketingowa .. Koncentracja na niszy rynkowej. która będzie najlepiej służyła danej jednostce28. zanim ten produkt się przyjmie.. .. Na koniec produkt może wejść w fazę spadku.... Strategia analityka.. 7.... Porter sugeruje. . . Następnie może on przeżywać okres szybkiego wzrostu.. Strategia obrony. Przywództwo pod względem kosztów.. 256 Jeszcze inny podstawowy poziom planowania strategicznego obejmuje opracowanie strategii funkcjonalnych. że menedżerowie powinni próbować dopasować strategię jednostki do0 podstawowych warunków panujących w jej otoczeniu25. pokazano na rys.5.. natomiast stwarza przydatny schemat.. Strategia finansowa . przyjmując jedną z trzech strategii: zróżnicowania. .. że jednostka powinna szczegółowo analizować swoją branżę i następnie zdefiniować niszę konkurencyjną. Cykl życia produktu Sam cykl życia produktu nie jest prawdziwą strategią. przywództwa pod względem kosztów albo koncentracji na niszy rynkowej.

jak i poziomy strategii. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa odpowiada na pytanie o właściwe dziedziny działalności firmy. Na koniec atuty i słabości organizacji dopasowuje się do szans i zagrożeń tkwiących w otoczeniu. aby opracować ostateczną strategię. jednostki i funkcjonalnym. Pięć podstawowych strategii funkcjonalnych to strategia marketingowa. Omówić istotę zarządzania strategicznego. Po pierwsze. Wdrażanie przez zasoby ludzkie . 2. Model adaptacyjny sugeruje uzgodnienie strategii z warunkami otoczenia poprzez przyjęcie postawy (strategii) obrońcy. Upewnij się. strategie konkurencyjne Portera. 263 . Pytania analityczne 5. Są one zazwyczaj opracowywane dla każdej jednostki operacyjnej przedsiębiorstwa.. Odróżnij formułowanie strategii od jej wdrażania. że omówiłeś zarówno składowe. Wdrażanie przez technikę . wyróżniającą kompetencję i synergię. Następnie przeprowadza się analizę otoczenia. finansowa. Formułowanie strategii składa się z czterech ogólnych kroków. Strategie konkurencyjne Portera obejmują zróżnicowanie... 262 Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym i ciągłym procesem kierowniczym. 3.Wdrażanie przez systemy informacyjne i kontrolne . Co oznacza formułowanie strategii? Opisz realizację strategii. Konieczna jest również analiza samej organizacji. Opisz krótko: portfel jednostek.265 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. zasobów ludzkich oraz strategia badawczo-rozwojowa. Wielkie strategie obejmują strategię wzrostu. Podsumowanie str. systemów informacyjno-kontrolnych. którego celem jest formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających nadrzędnemu priorytetowi zgodności organizacji z jej otoczeniem i osiągnięciu celów strategicznych. zasobów ludzkich oraz techniki. model adaptacyjny. Zarządzanie portfelem przedsiębiorstwa obejmuje określenie strategicznych jednostek operacyjnych i następnie ich klasyfikację przy użyciu macierzy lub selektora jednostek. W jaki sposób organizacja może zapewnić wysoką jakość planowania strategicznego? Czy organizacja będzie w każdych warunkach gotowa podjąć planowanie strategiczne? Dlaczego tak lub dlaczego nie? ... ogólne przywództwo pod względem kosztów oraz koncentrację na niszy rynkowej. Pomyślne wdrożenie strategii zależy od struktury organizacji. przywództwa.. Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej zajmuje się sposobami konkurowania w danej dziedzinie działania firmy. cykl życia produktu oraz dowolne dwie strategie funkcjonalne. opracowywane są cele strategiczne. Rozróżnij strategię na poziomie przedsiębiorstwa. poszukiwacza albo analityka. cięć i stabilizacji. Czy organizacja może mieć wszystkie trzy? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. dystrybucję zasobów. Przykłady i pytania str. produkcyjna. Jego składowe obejmują zasięg.

Ta sam filozofia legła u podstaw lokalizacji produkcji. Na jakie ryzyko może natrafić Honda. wreszcie australijscy pasterze interesują się transportem raczej powolnym. w Los Angeles utworzono American Honda Motor i można to uznać za pierwszy krok na drodze do „lokalizacji” Hondy. Na przykład amerykańscy motocykliści. Pytania 1. s.. Honda przewodzi w globalnej lokalizacji i po rynku amerykańskim zmierza tę samą strategię zastosować w Europie. zaprojektowano i zbudowano w całości w Stanach Zjednoczonych model Accord. Czy powinna być scentralizowana i wytwarzać standardowy system wyrobów... natomiast w Azji Południowo-Wschodniej poszukiwany jest na ogół tani w eksploatacji. 2.1. Ltd. która wspiera zarówno wzrost firmy jak i kraju przyjmującego. W 1959 r. Jak organizacja może zapewnić. 10. a zwłaszcza ograniczenia importowe i ataki na firmy japońskie. a swoją strategię nazywa „lokalizacją”. Strategia „lokalizacji” Hondy Mogą upłynąć jeszcze lata. że „lokalizacja” jest po prostu dobrą strategią gospodarczą. Jaki jest wpływ organizacji na jej strukturę? Dlaczego? Jaki wpływ może mieć strategia organizacji na typ przywództwa reprezentowanego przez wyższych menedżerów organizacji? Dlaczego? Ćwiczenia 8. realizując swoją strategie lokalizacji. Honda lokalizuje również zyski w przekonaniu. który mógłby być modyfikowany w celu dopasowania do lokalnych gustów. Pytania 1. Honda zbudowała swój pierwszy zakład produkcji samochodów w Stanach Zjednoczonych w 1982 r. Honda osiąga ten cel. w tym wahania kursów walutowych. 3. 1990. Aby sprostać tym różnym wymaganiom Honda przeznacza 5% swojego zysku brutto na badania i rozwój. Pierwszym elementem tej strategii lokalizacji jest więc lokalizacja produktu. Obecnie Honda uzyskuje ponad 60% dochodów ze sprzedaży na rynkach zagranicznych i wytwarza w 77 zakładach w 40 krajach. nim pojawi się zgoda co do tego. w jaki sposób korporacja globalna powinna ukształtować swą strukturę i jak powinna postępować. 78). podsycane przez nerwowych amerykańskich producentów samochodów. którego mogłaby uniknąć po prostu importując samochody wyprodukowane w Japonii do Stanów Zjednoczonych? . Na długo przed pierwszym kryzysem naftowym Honda dostrzegła zainteresowanie niektórych konsumentów oszczędnym środkiem transportu. jest już dość zaawansowana w drodze do uzyskania odpowiedzi na to pytanie. poszukują przede wszystkim szybkości i mocy silnika. 9. zwiększając w produkcie udział wartości dodanej wytworzonej przez miejscowych robotników i wykorzystując miejscowych dostawców i części. 1. Przykład 7.2. w zakład w Ohio. Od tego czasu doszły jeszcze inne czynniki przemawiające za taką strategią. W 1991 r. zainwestowała np. Odgrzewane zupki Cambella . kupując motor. czy też powinna być raczej luźną konfederacją autonomicznych jednostek lokalnych? Honda Motor Co. Honda inwestuje więc w Stanach Zjednoczonych zyski American Honda.7 mld dol. Honda twierdzi jednak. Sigura. Przykład międzynarodowy 5. który stał się obiektem potężnej kampanii reklamowej. po dziesięciu latach sprzedawała auta zrobione w Ohio na rynku japońskim.6. że „firma inwestująca za granicą musi się uważać za firmę miejscową i próbować łączyć swe losy na dobre i złe z krajem lokalizacji” (H. niezawodny środek transportu. by wszystkie strategie opracowane na różnych poziomach organizacji były wzajemnie zgodne? 7..

włącznie z zaletami i wadami grupowego decydowania.. w jakich te decyzje są podejmowane. 272 Wielu menedżerów lubi o sobie myśleć jako o kimś. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednego wariantu spośród pewnego ich zestawu.) Tak więc jako punkt wyjścia w zrozumieniu podejmowania decyzji musimy najpierw zbadać jego istotę. w . mającego na celu ograniczenie zastrzeżeń pod adresem coraz większej obecności Hondy w Stanach Zjednoczonych? Rozdział 8 Podejmowanie Decyzji Kierowniczych Cele str. czy też sądzisz może.. Czy dla Hondy lokalizacja zysków i ogólniej – pomoc krajowi lokaty ma sens ekonomiczny. zidentyfikowanie alternatywnych możliwości. ..... produktu i zarządzania) jednocześnie. Typy decyzji Menedżerowie muszą podejmować wiele różnych typów decyzji. kto podejmuje decyzje racjonalne. czy próbowałbyś ruszyć z lokalizacją wszystkich czterech elementów (produkcji.. . i zidentyfikować zestaw realnych możliwości wyboru. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji str. Ogólnie rzecz biorąc jednak. Proces decyzyjny jest jednak czymś więcej. wybór wariantu „najlepszego” i wprowadzenie go w życie2. Decyzje nie zaprogramowane... sugerującym. Definicja podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji może się odnosić to do konkretnego aktu. czy też wybrałbyś któryś na początek? 3. Warunki podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji w warunkach pewności. • Omówić grupowy proces podejmowania decyzji. bądź też do ogólnego procesu. polegać na tym. że osoba podejmująca decyzję musi uznać. • Opisać behawioralny charakter podejmowanych decyzji. włącznie z etapami podejmowania decyzji. . że ten element lokalizacji ma po prostu charakter zabiegu propagandowego.. Podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka. a także typy decyzji i warunki. Jeden z kroków w tym procesie może np. że jakaś decyzja jest niezbędna. i sposoby skutecznego nim zarządzania. • Omówić racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji. Gdybyś miał budować plan strategiczny dla Hondy. Klasyczny model podejmowania decyzji Klasyczny model podejmowania decyzji jest podejściem normatywnym . 266 str. 266 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zdefiniować podejmowanie decyzji oraz omówić typy decyzji i warunki podejmowania decyzji. Proces podejmowania decyzji obejmuje zatem rozpoznanie i zdefiniowanie istoty sytuacji decyzyjnej... większość decyzji mieści się w jednej z dwóch kategorii: zaprogramowanych i niezaprogramowanych4. str. Decyzje zaprogramowane. 267 Istota podejmowania decyzji (.. zysków. .2. .. Przykład wprowadzający .

. mimo wszystko może się ona okazać prawidłowa. zidentyfikować właściwe warianty. Po upływie stulecia roczne obroty firmy Marks & Spencer osiągają 10 mld dol.jaki sposób menedżer powinien podjąć decyzję. Ocena wariantów. Inne aspekty behawioralne obejmują czynniki polityczne. . Owe etapy racjonalnego podejmowania decyzji pomogą skoncentrować się na faktach i logice oraz uchronić się przed nieuzasadnionymi założeniami i pułapkami. nie zawsze im się to faktycznie udaje. Jednakże decyzje są często podejmowane z niewielkim uznaniem dla logiki i racjonalności. Obawiając się o swój kiepski angielski. Na przykład menedżerowie w Coca-Coli postanowili zmienić formułę Coce po czterech latach szerokich badań marketingowych.1. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji str. analiz gustów i racjonalnych rozważań – a jednak ich decyzja była zła... Zakłada logiczną i racjonalną naturę menedżera.. a drugą śmiało wkracza w gwałtownie wzrastającą gospodarkę globalną przyszłości.. Etapy procesu racjonalnego podejmowania decyzji ... powinien próbować przejść kroki opisane w tablicy 8. ocenić każdy z nich z punktu widzenia wykonalności.1. wystarczalności i konsekwencji. Dla zainteresowanych „szczegółami” możemy tematy . intuicję i narastanie zaangażowania.. Michael Marks. skłonność do podejmowania ryzyka oraz etykę.” Taki był początek jednego z najlepszych i najbardziej szanowanych brytyjskich przedsiębiorstw handlu detalicznego. wędrowny handlarz i emigrant z Polski. przyjmuje również. Główną składową działania tych sił jest behawioralny aspekt podejmowania decyzji17. Identyfikowanie alternatywnych wariantów. 279 Gdyby do wszystkich decyzji podchodzić tak logicznie.. Nawet wtedy. . iż podejmowane przezeń decyzje zawsze leżą w interesie organizacji. Obserwacja i ocena wyników. Wybór wariantu... Tablica 8. byłoby więcej udanych decyzji. * W publikacji „elektronicznej” (internetowej). Według Kepner-Tregoe.. .. firmy konsultingowej z siedzibą w Princeton. Rozeznanie i zdefiniowanie sytuacji decyzyjnej. nie jesteśmy praktycznie ograniczeni „objętością” publikacji. wszystko kosztuje pensa. Wdrażanie wybranego wariantu.. . Firma jedną nogą mocno stoi na gruncie brytyjskiej przeszłości. wyłożył swój towar na małym straganie na miejskim rynku. który rzeczywiście chce podejść do decyzji racjonalnie i logicznie. . • etapy racjonalnego podejmowania decyzji Rozpoznać i zdefiniować sytuację decyzyjną. wdrożyć wybrany wariant. obserwować i ocenić rezultaty wybranego wariantu.* Natomiast czasami. wywiesił tabliczkę z napisem: „Nie pytaj o cenę. amerykańskie firmy w mniej w mniej niż 20% przypadków używają racjonalnych technik podejmowania decyzji16.. Model administracyjny lepiej odzwierciedla te subiektywne względy. Etapy racjonalnego podejmowania decyzji Menedżer. gdy organizacje próbują decydować logicznie. kiedy decyzję podejmuje się bez specjalnego odwoływania się do logiki. Spojrzenie globalne W 1984 r. .. jak to opisano w poprzedniej części rozdziału. . wybrać wariant najlepszy.

rozwijać. Nic więc dziwnego. 3) są skłonni zadawalać się przy podejmowaniu decyzji pierwszym dopuszczalnym rozwiązaniem. że decyzje nie zawsze są podejmowane zgodnie z zasadami racjonalności i logiki. 2) są ograniczeni w swojej racjonalności. Później został wyróżniony nagrodą Nobla w ekonomii.dlaczego decyzja była zła (o ile faktycznie była zła)? . nie do końca są pełne. w modelu zakłada się. nawet nie z formalnej niekompetencji. w jaki sposób menedżerowie mogą przynajmniej próbować podchodzić do swoich decyzji w sposób bardziej racjonalny i logiczny.na czym to polegało? . rachunkowości i statystyce (abstrahując od zniekształceń celowych. w formie „drzewa”. z pożytkiem dla ogółu? Anonimus Model administracyjny Jednym z pierwszych. Jak pokazano na rys. Zamiast dyskutować. z reguły znanych konkretnie tylko „wtajemniczonym”). zwane dziś modelem administracyjnym.co na tym zaważyło? . nie do końca są jednakowo interpretowane. opisuje faktyczny sposób ich podejmowania. do dalszych poziomów konkretnego rozwinięcia danego „przypadku” (tematu). Do tego jeszcze dochodzą świadomie uproszczone modele (dla łatwiejszego zrozumienia zasad). systemowych (nie ze złej woli. Punktem wyjścia wnioskowania logicznego i racjonalnego są uznane fakty. Całość „faktów niekoniecznie prawdziwych” uzupełniają przeróżne systemowe zniekształcenia. Na moich stronach jest już sporo zarysowanych takich masowych.jakie wnioski wyciągnięto na przyszłość? Na marginesie „logiki” i „racjonalności”. Wszystko byłoby „pięknie”. kogo to interesuje.Simon18. Podsumowując można powiedzieć. o czym się później zapomina. że intuicja dość często wygrywa z taką „logiką i racjonalnością”. traktując je jako metody „uniwersalne i ostateczne”. którzy zauważyli. . był Herbert A. Przypadek „Coca-Coli” aż „się prosi do przykładowej konkretyzacji”: . Model klasyczny ma charakter normatywny: wyjaśnia. 8. że menedżerowie: 1) dysponują niepełną i niedoskonałą informacją. W ekonomii i zarządzaniu aż się „roi” od takich „faktów”.czy można było uniknąć złej decyzji? . Model administracyjny może być wykorzystany przez menedżerów w celu dopracowania się lepszego zrozumienia ich wewnętrznych skłonności myślowych i ograniczeń. jego podejście do procesu podejmowania decyzji. sprawy są bardziej złożone) zniekształceń. Który jest bardziej poprawny? Właściwie wszystkie mogą być wykorzystane do lepszego zrozumienia mechanizmu podejmowania decyzji kierowniczych. o dużym ciężarze gatunkowym dla jakości zarządzania i podejmowania decyzji. jak należy podejmować decyzje. Jak to „odkręcić”. że model klasyczny i administracyjny przedstawiają zupełnie odmienny obraz procesu podejmowania decyzji. W następnych fragmentach opisujemy dokładniej inne czynniki behawioralne wpływające na decyzje. gdyby nie „drobiazg”: uznane fakty bardzo często nie do końca są prawdziwe. nie do końca rozpoznane w ekonomii (ekonomice).4. odsyłając.

. 286 W coraz większej liczbie współczesnych organizacji ważne decyzje są podejmowane nie przez jednostki.) Grupy nominalne. Nowo powołane grupy robocze mogą być komitetami ad hoc.. które wykraczają poza logikę i racjonalność. W tym miejscu warto wspomnieć o szczególnie ważnym dla podejmowania decyzji elemencie polityki. przy czym podjęcie decyzji zleca się już istniejącej lub nowo powołanej grupie... Metoda ta została opracowana przez Rand Corp.. członkowie grupy nominalnej spotykają się. Potem następuje powiązanie i „uśrednienie” otrzymanych poglądów..Siły polityczne w podejmowaniu decyzji Czynniki polityczne są kolejnym ważnym elementem składającym się na behawioralny charakter podejmowania decyzji. regularne grupy robocze albo stałe komitety. Grupa delficka jest wykorzystywana czasami do uzgodnienia wspólnej opinii ekspertów.... (. Etyka a podejmowanie decyzji Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach str.. Grupy nominalne są najczęściej wykorzystywane do opracowania twórczych i innowacyjnych i innowacyjnych rozwiązań i pomysłów. . W przeciwieństwie do metody delfickiej... (. lecz przez grupy.. Skłonność do podejmowania ryzyka a podejmowanie decyzji .) Grupy delfickie. że w grupie nagromadzona jest większa ilość informacji – zgodnie ze starym .. Grupy interaktywne. (. .. wyrażoną w ich własnym imieniu.. Narastanie zaangażowania. Intuicja i narastanie zaangażowania Dwoma kolejnymi procesami behawioralnymi wpływającymi na podejmowanie decyzji. . Tylko nominalnie jednak są grupą – nie ma tu możliwości swobodniej dyskusji jak w grupie interaktywnej. są intuicja i narastanie zaangażowania w wybranym kierunku działania.) Korzyści grupowego podejmowania decyzji Zalety i wady grupowego podejmowania decyzji w porównaniu z indywidualnym podsumowano w tablicy 8. koalicjach.) Po wyliczeniu wszystkich wariantów ma miejsce bardziej otwarta dyskusja. tj. (. Grupa interaktywna jest najbardziej rozpowszechnioną formą grupowego podejmowania decyzji.. grupy delfickie oraz grupy nominalne. Takimi już istniejącymi grupami mogą być wydziały funkcyjne... w której uczestnicy grupy nie kontaktują się ze sobą.. zespołami zadaniowymi lub zespołami roboczymi. . Intuicja. Koalicja Nieformalny sojusz jednostek lub grup powołany dla osiągnięcia wspólnego celu.2. Jedną z korzyści grupowego podejmowania decyzji jest po prostu to.. Zaklada ona zwrócenie się do grupy niezależnych od siebie ekspertów o opinię. Formy grupowego podejmowania decyzji Najbardziej rozpowszechnionymi metodami grupowego podejmowania decyzji są grupy interaktywne. Polityka organizacji zostanie omówiona w rozdziale 15.

Myślenie grupowe. 3) ocena wariantów. 2) zdefiniowanie alternatywnych rozwiązań. a także ich skłonność do coraz większego przywiązywania się do przyjętego kierunku działania. będzie miał możliwość ponownego wyrażenia swojej opinii. Proces podejmowania decyzji obejmuje rozpoznanie i zdefiniowanie charakteru sytuacji decyzyjnej. Sytuacja taka powstaje. Aby zapobiec pojawieniu się myślenia grupowego. Ważną rolę odgrywa również działalność polityczna koalicji. Po to. który tego zapragnie.. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji opiera się na modelu klasycznym. by członkowie grupy zaprezentowali różne stanowiska. Decyzje mogą być podejmowane w warunkach pewności.powiedzeniem: co dwie głowy. Podsumowanie str. ryzyka i niepewności.. Decyzje grupowe mogą również stanowić niepożądany kompromis30. Przynajmniej jednemu członkowi grupy należy powierzyć rolę advocatus diaboli. . Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednej możliwości spośród ich zestawu. 5) wdrożenie wybranego rozwiązania i 6) śledzenie i ocena skuteczności wdrożonego rozwiązania. na którym każdy członek grupy. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji opierają się na modelu administracyjnym. Innym ważnym aspektem behawioralnym podejmowania decyzji jest . Przede wszystkim muszą oni być świadomi zalet i wad tego rozwiązania. Głównymi krokami w racjonalnym podejmowaniu decyzji są: 1) rozpoznanie i zdefiniowanie sytuacji. jednakże największe znaczenie mają dla procesu planowania. Zarządzanie procesami grupowego podejmowania decyzji Menedżerowie w rozmaity sposób mogą się przyczynić do wzrostu skuteczności grupowego podejmowania decyzji. że menedżerowie wyposażeni są pełną informację i że postępują racjonalnie. zidentyfikowanie alternatywnych wariantów. Model administracyjny uznaje również koncepcję ograniczonej odpowiedzialności i zadawalania się pierwszym wystarczającym rozwiązaniem. Wady grupowego podejmowania decyzji Być może największym mankamentem grupowego podejmowania decyzji jest czasochłonność i – co za tym idzie – konieczność poniesienia wyższych kosztów. Po ustaleniu wstępnej decyzji grupa powinna odbyć jeszcze jedno spotkanie. 4) wybór najlepszego rozwiązania. 291 Decyzje są integralną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. Model ten zakłada. Decyzje występują powszechnie w dwóch typach: decyzji zaprogramowanych i nie zaprogramowanych. Model ten zakłada. każdy członek grupy powinien krytycznie ocenić wszystkie możliwe rozwiązania. to nie jedna. intuicja menedżerów. przywódca nie powinien zbyt wcześnie ujawnić własnego poglądu. gdy dążenie grupy do konsensusu i spójności przeważa nad dążeniem do osiągnięcia możliwie najlepszej decyzji. wybór rozwiązania "najlepszego" i w końcu jego praktyczne zastosowanie. że menedżerom może zabraknąć pełnej informacji i że nie zawsze będą się oni zachowywać racjonalnie.

grupowe podejmowanie decyzji ma pewne zalety. Ponadto także etyka wpływa na sposób podejmowania decyzji kierowniczych. 3. • Omówić silne i słabe strony ilościowych narzędzi planowania i podejmowania decyzji. Pytania 1. 2.. 2.. • Zidentyfikować i opisać rozpowszechnione narzędzia podejmowania decyzji wykorzystywane w organizacjach. 295 Dayton-Hudson Corp. ale i mankamenty w porównaniu z decyzjami indywidualnymi. Pytania 1. Sprzedaż zabawek dla Japonii . Przykład 8. metodę delficką oraz grupy nominalne.. 7.. 3..2.294 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. . W celu zwiększenia skuteczności podejmowania decyzji menedżerowie często wykorzystują grupy interaktywne. Pytania analityczne 5. 9. Ćwiczenia 8. Rozdział 9 Narzędzia Zarządzania Służące Do Planowania I Podejmowania Decyzji Cele str.1. • Zidentyfikować i przedyskutować używane przez menedżerów techniki planistyczne. 2. . 295 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać podstawowe typy prognozowania stosowane przez większość organizacji. . Ogólnie rzecz biorąc. jest jednym z największych detalistów w Stanach Zjednoczonych. Przykład międzynarodowy 8. 291 . 4.skłonność do podejmowania ryzyka. 6. Przykład wprowadzający str.. 3. Przykłady i pytania str. 10.

W odróżnieniu jednak od starodawnych wróżbitów. liczbę zatrudnionych osób oraz wielkość magazynu.. uwzględniając takie zmienne jak odległość od głównych tras przelotowych. Każdy z tych czynników jest wyliczony za pomocą różnych procedur statystycznych.. nie zdają sobie sprawy. jeden z głównych konkurentów Target. ale już z tą znajomością istotnych. • prognozowanie sprzedaży . Przy wykorzystaniu skomplikowanych modeli prognostycznych. • prognozowanie dochodu . Zamkniemy nasze rozważania oceną silnych i słabych stron różnych narzędzi i technik.. które mogą być wykorzystane przez menedżerów do podniesienia skuteczności i sprawności planowania i podejmowania decyzji. starannie analizują rozmiary potencjalnego rynku.. Po podjęciu decyzji o rozmiarach sklepu menedżerowie określają niezbędną liczbę stanowisk kasowych. z przyczyn naturalnych. ich przybliżoną przepustowość. Następnie zaprezentujemy inne instrumenty odnoszące się bardziej do podejmowania decyzji.Jedną z najbardziej zyskownych jednostek należących do Dayton-Hudson jest Target.. sieć sklepów sprzedaży półhurtowej.. . popyt klientów i podobne czynniki1. Podczas gdy Wal-Mart. że nie wymaga znajomości. rozwija się szybko.. które uwzględniają koszty ponoszone przez organizację.. Muszą opracować prognozy prawdopodobnych przyszłych warunków. Po pierwsze. które mają zapewnić przedsięwzięciu maksimum szans powodzenia. Na ich usprawiedliwienie można dużo powiedzieć. które mogą być wykorzystywane przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji2. poczynając od tego. Starannie oceniają również konkurencję.. znajomość przyszłego kształtowania się sprzedaży ma doniosłe znaczenie. W rozdziale niniejszym omawiamy podstawowe narzędzia i techniki. Praktycy. Prognozowanie str. uwzględniając takie czynniki jak liczba klientów i ich średni wiek oraz dochód. opłaty komunalne i stawki podatkowe. Ponieważ do finansowania zarówno bieżącej. wiedzący „źle”.. Przyjmując te liczby menedżerowie Target wykorzystują następnie inny zestaw procedur do oceny różnych lokalizacji na potencjalnym rynku. jak i przyszłej działalności operacyjnej niezbędne są zasoby pieniężne (uzyskiwane głównie ze sprzedaży). planiści nie mogą po prostu patrzeć w szklaną kulę. ekspansja Target jest powolna i metodyczna. Prognozowanie jest procesem opracowywania założeń lub przesłanek dotyczących przyszłości.. Prognozowanie sprzedaży i dochodów Jak sugeruje sam termin. prognozowanie sprzedaży zajmuje się przewidywaniami przyszłej wielkości sprzedaży. niezwykle ważne narzędzie. że działalność jest tak prosta. Po ustaleniu lokalizacji menedżerowie wykorzystują jeszcze inne modele matematyczne do określenia optymalnych rozmiarów nowego sklepu. to bywa bardzo różnie.)... . Najpierw opiszemy prognozowanie. o czym zazwyczaj. Uwagi W działalności praktycznej celowe jest podejście konkretyzacyjne. z interdyscyplinarną znajomością istotnych szczegółów w ich wzajemnym powiązaniu. przechodzą systematyczny ciąg kroków. chyba . Zawsze gdy dyrektorzy rozważają otwarcie nowego sklepu... 296 Aby planować. a potem omówimy kilka innych technik planistycznych. samo podejście konkretyzacyjne muszą stosować. że z jednej strony jest to temat trudny. raczej przeważnie źle (chyba. menedżerowie muszą przyjmować założenia dotyczące przyszłych wypadków.

. menedżerowie wykorzystują kilka różnych technik. Podsumowanie prognostycznych technik modelowania przyczynowego . i utknąłem w jego rozwinięciu. Inne narzędzia i techniki pomocne w realizacji różnorodnych zadań planistycznych to programowanie liniowe. Niektóre organizacje podejmują prognozy ludnościowe i dotyczące rozmiarów rynku. kwotę sprzedaży czy pewien poziom produkcji) przy pewnym zestawie warunków ograniczających (takich jak ograniczony budżet na reklamę lub ograniczone możliwości produkcyjne). Analiza szeregów czasowych. Modelowanie przyczynowe.1. . inne próbują prognozować przyszłą politykę fiskalną rządu i różne regulacje. Programowanie liniowe Programowanie liniowe jest jednym z najszerzej wykorzystywanych ilościowych narzędzi planowania10.. .nawet trudniejszy. że „z dawien dawna” niemal wszyscy go sobie lekceważą. Jakościowe techniki prognostyczne. . które mogą być wprowadzone przez rząd w okresie objętym prognozą. a przykład wyjściowy daje „ogólnoteoretyczna teoria”. Właściwie niemal każda składowa otoczenia organizacji może być odpowiednim terenem prognozowania. Dwiema rozpowszechnionym technikami ilościowymi są analiza szeregów czasowych oraz modelowanie przyczynowe. jakie technologie mogą się pojawić w przyszłości i kiedy będą się one nadawać do realizacji z ekonomicznego punktu widzenia. o jakich wspomniano. niż nawet najbardziej zmatematyzowane ogólnoteoretyczne rozważania. z szeregu przyczyn. Jej stosowanie ma uzasadnienie wówczas.. surowcowe i inne oraz ich dostępność. a z drugiej. . Inne techniki planistyczne str... . . analiza punktu krytycznego i symulacje.. choć inaczej.. Jest to procedura obliczania optymalnej kombinacji zasobów i czynności11.. Prognozy gospodarcze rysują przyszłe warunki ogólnoekonomiczne. Techniki prognostyczne Do sporządzania różnorodnych prognoz. gdy trzeba osiągnąć jakiś cel (np. Tablica 9.... Anonimus Prognozowanie rozwoju techniki Prognozowanie rozwoju techniki koncentruje się na przewidywaniu.. planowanie to coś więcej niż zwykłe prognozowanie. Inne typy prognozowania Dla wielu organizacji równie ważne są także inne typy prognozowania. 305 Oczywiście. Prognozy zasobów określają przyszłe zapotrzebowanie organizacji na zasoby ludzkie. „Przykładowy konkretny przykład” trochę już zamarkowałem na swojej stronie „mleczarstwo”. poczynając od niedostatków własnej wiedzy.

która prowadzi do realizacji projektu. Z tych powodów symulacja najprawdopodobniej będzie wykorzystywana jako technika planowania w dużych organizacjach. Jego zastosowaniu przypisuje się skrócenie o dwa lata pracy nad projektem17. a złożoność symulacji prawie zawsze wymaga użycia komputera.. dysponujących wymaganymi zasobami16. Celem PERT jest ukazanie krytycznych odcinków czasu. Do powszechnie wykorzystywanych narzędzi należą macierze wypłat i drzewa decyzji.. . Opracować sieć ukazującą relacje pomiędzy działaniami i zdarzeniami.. podejmowanie decyzji pozostawia menedżerowi. Problemy symulacji są pod pewnymi względami podobne do tych. albowiem po prostu opisuje relacje pomiędzy zmiennymi. Udoskonalić sieć. Jest ona nazywana ścieżką krytyczną. jednakże symulacja jest bardziej przydatna w sytuacjach złożonych. Analizę punktu krytycznego możemy zdefiniować jako procedurę identyfikacji punktu. jakie mogą być wykonane. 2. Zidentyfikować w ramach sieci najdłuższą ścieżkę. które wywierają wpływ na cały projekt.. które będą oznaczać ich zakończenie. Załóżmy. Narzędzia podejmowania decyzji str. ponieważ zaleca optymalne rozwiązanie problemu.Analiza punktu krytycznego Programowanie liniowe jest nazywane procedurą normatywną. Symulacja Symulacja organizacyjna jest modelem sytuacji z prawdziwego życia. Można jej użyć do analizy wpływu na zyski różnych kombinacji cen i produkcji albo też różnych rozmiarów produkcji13. 4. Opracowany został przez amerykańską marynarkę wojenną w celu koordynacji działań 3 000 wykonawców opracowujących projekt nuklearnej łodzi podwodnej Polaris. . Użyć sieci do kontroli projektu. odznaczających się rozmaitymi ograniczeniami i możliwościami. Procedura PERT obejmuje 6 podstawowych kroków: 1. które związane są bardziej z podejmowaniem decyzji niż z planowaniem. w którym można manipulować w celu wykrycia sposobu jego działania (słowo symulować oznacza powielać lub przedstawiać). PERT PERT (skrót od Program Evaluation and Review Technique) wykorzystuje sieć do planowania projektów obejmujących liczne działania i ich powiązania. i zdarzenia.. 314 Menedżerowie wykorzystują również szereg narzędzi. Analiza punktu krytycznego jest natomiast procedurą opisową. w którym dochody zaczynają pokrywać związane z nimi koszty. 5. 3.. Opracowanie skomplikowanych modeli symulacyjnych może wymagać doświadczenia zewnętrznych specjalistów lub konsultantów. Następnie był on w najrozmaitszy sposób wykorzystywany przez wielkie firmy. Macierz wypłat . że menedżer marketingu. Zidentyfikować działania. 6. którymi zajmuje się programowanie liniowe. Wyliczyć czas niezbędny do wystąpienia każdego zdarzenia i od przejścia od jednego zdarzenia do następnego.

poza macierzami wypłat i drzewami decyzyjnymi. .. że . Inne narzędzia podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji ułatwia. . gdy menedżerowie są zmuszeni polegać na specjalistach wykorzystujących skomplikowane modele. po prostu trzeba przede wszystkim innego podejścia w myśleniu. niedostateczna znajomość konkretnych zagadnień w ich kompleksowym interdyscyplinarnym powiązaniu. że zwiększają zdolności menedżera do oceny alternatywnych wariantów. . Uwagi Wg mnie. gdy trzeba kolejno podjąć szereg decyzji. . Silne i słabe strony narzędzi planistycznych str. albowiem ważne ich elementy są nieuchwytne lub nie poddają się kwantyfikacji.. Teoria gier. Wiele problemów nie nadaje się do analizy ilościowej. Takim ważnym czynnikiem decyzji kierowniczych jest np.Macierz wypłat określa prawdopodobną wartość różnych wariantów decyzji zależną od różnych możliwych wyników związanych z każdym z nich18.. Wreszcie mogą się pojawić problemy. a wiele opisywanych technik nie znajduje jeszcze powszechnego zastosowania. rzeczywistość zawsze jest w jakiś sposób uproszczona. Mimo że eksplozja komputerów zwiększyła dostępność narzędzi ilościowych... Na przykład tylko wielkie firmy mogą sobie pozwolić na opracowanie własnych modeli ekonometrycznych. zadowolenie i morale pracownika. opisane tu narzędzia planistyczne mają zarówno mocne strony jak i słabości. Modele zapasów.. Problem rozbija się przeważnie o to. Problemu nie rozwiążą nawet najpotężniejsze komputery i najbardziej wyrafinowane modele matematyczne. najpowszechniejszą i najbardziej szkodliwą słabością narzędzi planowania i podejmowania decyzji.. Drzewo decyzyjne Drzewa decyzyjne przypominają macierze wypłat w tym sensie. Sztuczna inteligencja. wiele innych metod ilościowych20. Użycie tych narzędzi i technik może być ponadto dość kosztowne. wspomaganej komputerami o dużej mocy. . Nadają się one jednak najlepiej wtedy. 321 Podobnie jak w przypadku innych problemów zarządzania... jest zwykła. wykorzystując oczekiwane wartości. Model dystrybucji. Eksperci wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych mogą nie zrozumieć lub nie doceniać innych aspektów zarządzania. Słabości i problemy Jedną ze słabości narzędzi planowania i podejmowania decyzji omawianych w niniejszym rozdziale jest to.. Model kolejki. .. .. Nawet przy najbardziej skomplikowanej technice. pewne wydatki zawsze trzeba ponosić. Eksperci „wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych” powinni współpracować z praktykami znającymi wystarczająco dobrze całokształt danego zagadnienia.. Do rozwiązania chyba większości „słabych stron”.. że nie zawsze dokładnie odzwierciedlają one rzeczywistość. jeśli w konkretnych sprawach pominie się istotne elementy.

(. z kolei napotyka na bariery konkurencji.zarządzający znają zwykle całokształt zagadnienia – ale tylko ogólnikowo i niekoniecznie trafnie. symulacje pomagają modelować rzeczywistość. menedżer musi zauważyć.) Tak więc racjonalne narzędzia i techniki planistyczne zmuszają menedżera do wzniesienia się ponad osobiste uprzedzenia i predyspozycje. w innych zaś nie. kiedy którą technikę można i należy stosować. Właściwie zaprojektowane modele i formuły pomagają podejmującym decyzje w racjonalnym myśleniu. 323 Menedżerowie wykorzystują rozmaite narzędzia i techniki przy opracowywaniu planów i podejmowaniu decyzji. Należy przy tym pamiętać o podstawowej sprawie: narzędzia i techniki planistyczne są środkiem do celu. Rozszerzeniu oczekiwanych wartości na wiele decyzji służy drzewo decyzyjne. Zwłaszcza w sytuacjach poddających się kwantyfikacji umożliwiają one wykorzystanie złożonych procesów matematycznych w planowaniu i podejmowaniu decyzji. Kluczem do sukcesu jest wiedza o tym. Wreszcie. natomiast specjaliści-praktycy zazwyczaj orientują się (też nie zawsze dobrze) tylko w jakimś wąskim wycinku. Podobnie jak stolarz używa w pewnych sytuacjach piły ręcznej. modele kolejek. Do innych popularnych narzędzi i technik decyzyjnych należą modele zapasów.. Ważnymi ilościowymi technikami prognozowania są: analiza szeregów czasowych i modelowanie przyczynowe. w znacznie szerszych układach niż kiedykolwiek przedtem. Anonimus Mocne strony i korzyści Narzędzia planistyczne i decyzyjne dają jednak również wiele korzyści. Praca zespołowa. Na przykład budowa macierzy wypłat pomaga menedżerowi lepiej ocenić oczekiwaną wartość różnych wariantów. Jedną z szeroko stosowanych metod jest prognozowanie. Cechą wyróżniającą dobrego menedżera jest umiejętność dostrzegania tej różnicy. modele dystrybucji. gdyż wymagają one odmiennego podejścia. Wreszcie metoda PERT pomaga planować czas niezbędny do realizacji projektu. teoria gier i sztuczna inteligencja. . w innych zaś elektrycznej. analiza punktu krytycznego pomaga zidentyfikować wielkość sprzedaży produktów czy usług pozwalającą na pokrycie kosztów. a nie celem samym w sobie.. Z każdym z tych narzędzi. Podsumowanie str. z każdą techniką oraz ich wykorzystywaniem przez menedżera wiążą się rozmaite atuty i słabości. jeśli się nie rozumie całości. W podejmowaniu decyzji przydają się inne narzędzia i techniki. Programowanie liniowe pomaga zoptymalizować zasoby i czynności. że dany model może być w pewnych sytuacjach użyteczny. szeroko wykorzystuje się również techniki jakościowe. Poza tym występuje naturalna tendencja do „biurokratyzowania”. eksplozja komputerów gwałtownie zwiększa dostępność skomplikowanych technik planistycznych. Menedżerowie korzystają też w różnych okolicznościach z innych narzędzi i technik planistycznych. a także umiejętność odczytywania wyników i ich zastosowania w praktyce.

. ... 6.. 2................. • Opisać podstawowe elementy ustalania stosunków służbowej podległości.. 7. 3.. 3... Przykład 9. • Omówić podstawowe działania koordynacyjne podejmowane przez organizacje....... • Opisać podstawowe sposoby zróżnicowania stanowisk w ramach organizacji.......... który w 1962 r. Wprowadził również ścisłe instrukcje dotyczące sposobu ubierania się....... opuścił IBM.... • Opisać alternatywne podejścia do projektowania stanowisk pracy......... Pytania 1.. 2.. Przykład międzynarodowy 9.Przykłady i pytania str...... Pytania analityczne 5. 324 ... EDS rozwijała się bardzo pomyślnie i wkrótce doszła do wielomiliardowych obrotów.. (w skrócie EDS)........ 3....... ....326 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1........ Część IV PROCES ORGANIZOWANIA Rozdział 10 Elementy Struktury Organizacyjnej Cele str.. Zatrudniał dobrych ..... 328 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zidentyfikować podstawowe elementy struktury organizacyjnej.... Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii . założył Electronic Data System Inc..... . Od początku Perot kierował EDS żelazną ręką: swoim menedżerom pozostawiał niewiele swobody i autonomii w podejmowaniu decyzji bez uprzedniego konsultowania się z nim.. 10..... • Omówić przesłanki i najbardziej rozpowszechnione podstawy grupowania stanowisk pracy w wydziały. 9..2. Ross Perot... • Omówić rozmieszczenie uprawnień decyzyjnych w organizacjach.. Podstawową usługą świadczoną przez firmę były zlecone przez inne firmy prace komputerowe. Ćwiczenia 8.... 4. 2. 328 H. Przykład wprowadzający str..... Pytania 1.........1.

Firma uzyskała również pełną kontrolę nad operacjami komputerowymi GM. W niniejszym rozdziale omawiamy wiele kluczowych elementów struktury organizacji.. przed jakimi stają menedżerowie decydujący o strukturze organizacyjnej firmy. hojnie ich wynagradzał. W 1984 r. a Perot wszedł do zarządu GM. firma EDS została zakupiona przez General Motors Corp. Projektowanie stanowisk pracy str. decydowanie o tym. 331 Specjalizacja stanowisk pracy wyrosła z koncepcji podziału pracy. niż to robił Perot. oczekując od nich w zamian poświecenia i lojalności. 329 Organizowanie to decydowanie o tym. szybko zabrał się do przekształcania organizacji. Po dwóch latach nieustannego konfliktu GM wykupił udziały Perota w EDS. Następca Perota. Kontrakt przewidywał przejęcie przez EDS operacji komputerowych GM. (. którą musi podjąć każdy dyrektor naczelny: jaką część uprawnień decyzyjnych zachować dla siebie. 331 . koordynację czynności pomiędzy stanowiskami oraz zróżnicowanie stanowisk pracy. które mogą być kontrolowane przez menedżerów. Poza tym zliberalizował wymagania dotyczące ubioru menedżerów. Les Alberthal.. jest to tylko jeden z wielu problemów. Alberthal natomiast zdecydował przekazać znaczną ich część swoim menedżerom. (. W dalszych fragmentach badamy podstawowe elementy konstrukcyjne wykorzystywane przez menedżerów do budowy organizacji. co należy robić. jak to robić. ustalanie hierarchicznej zależności (stosunków służbowej podległości) pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. Zaczynamy nasze rozważania od omówienia pojęcia struktury organizacyjnej.) Korzyści i ograniczenia specjalizacji str. Przy konstruowaniu organizacji menedżerowie mogą wykorzystać sześć podstawowych działań konstrukcyjnych: projektowanie stanowisk pracy... grupowanie stanowisk pracy. a ten opuścił firmę. często krytykował strategię firmy i podejście do prowadzenia interesów. Niezależnie od rezultatu tego wyboru. Alberthala opłaciły się sowicie: od momentu odejścia Perota roczne dochody EDS wzrosły o ponad 25%. Dodatkowym efektem był ogromny spadek rozmiarów fluktuacji personelu w EDS1. a jaką powierzyć innym. tj. wiele wysiłku włożył w zaskarbienie sobie (a nie wymuszenie) lojalności pracowników EDS. skupia się na odpowiedzi na pytanie. Perot postanowił większą ich część zarezerwować dla siebie. Jednocześnie Perot chciał współdecydować o sposobie kierowania GM. przedmiot części IV. niżby się można było spodziewać.) Specjalizacja stanowisk pracy str. Jego pierwszym ważnym zadaniem była pełna integracja EDS ze strukturą organizacyjną GM. Elementy konstrukcyjne organizacji str. i wszystko przemawia za tym. co okazało się zadaniem znacznie trudniejszym.. W części III opisaliśmy planowanie. rozdzielanie uprawnień decyzyjnych pomiędzy poszczególne stanowiska. Zarówno Ross Perot. Alberthal zaczął również szerzej delegować uprawnienia decyzyjne. że robi to bardzo sprawnie.ludzi. w jaki sposób możliwie najlepiej pogrupować działania i zasoby organizacji. jak i Les Alberthal musieli podjąć decyzję. Jest on pierwszym z czterech rozdziałów poświęconych organizowaniu – drugiej podstawowej funkcji kierowniczej zidentyfikowanej w rozdziale 1. Organizowanie. 330 Pierwszym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest projektowanie stanowisk pracy.

341 Dalszym elementem konstrukcyjnym organizacji jest ustalanie stosunków podporządkowania pomiędzy różnymi stanowiskami. hipotetycznej firmy. których zadaniem jest nadzór nad pracą innych. rozszerzenie stanowisk pracy.Specjalizacja przynosi organizacji cztery korzyści4. robotnik wykonujący wąskie. im węziej określimy zadania pracownika na danym stanowisku. że właścicielmenedżer drobnego przedsiębiorstwa właśnie przyjął dwóch nowych pracowników: jednego. Jednocześnie zaś specjalizacja może mieć również ujemne skutki. Do alternatywnych podejść należy rotacja pracowników między stanowiskami. 337 Na rys. W miarę jednak wzrostu organizacji taki osobisty nadzór staje siew coraz trudniejszy. Po trzecie. który będzie zajmował się marketingiem. (. menedżerowie poszukiwali innych podejść do projektowania stanowisk pracy.) Alternatywy dla specjalizacji str. wiele organizacji rozszerzyło podstawowe elementy specjalizacji na pracowników kierowniczych i fachowych5. Schemat pokazuje. Przedmiotem głównej krytyki jest wpływ wykonywania wysoce wyspecjalizowanej pracy na znużenie i niezadowolenie pracownika. W konsekwencji tworzone są nowe stanowiska kierownicze. proste zadanie prawdopodobnie osiągnie w tym dużą wprawę. Rozpowszechnione podstawy grupowania str. 332 By przeciwdziałać negatywnym skutkom specjalizacji. 336 Drugim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest grupowanie stanowisk organizacyjnych według pewnego logicznego układu. Po ustaleniu podstawowych przyczyn grupowania stanowisk pracy wskażemy pewne wspólne podstawy tworzenia działów i wydziałów. Czy . Po czwarte. Po drugie. Choć mówiąc o specjalizacji myślimy na ogół w kategoriach stanowisk wykonawczych. klientów i lokalizację. funkcję. wzbogacenie pracy. podejście oparte na cechach pracy oraz zespoły robocze. 336 W małych organizacjach właściciel-menedżer może osobiście nadzorować zatrudnionych pracowników. a drugiego do spraw produkcji.) Grupowanie stanowisk pracy str.. w razie nieobecności lub odejścia z pracy pracownika wykonującego wysoce wyspecjalizowaną pracę. (. Po pierwsze. które pozwoliłyby na lepsze wzajemne zrównoważenie wymagań organizacji w zakresie sprawności i wydajności oraz indywidualnych potrzeb twórczości i autonomii. tym łatwiej można opracować wyspecjalizowany sprzęt. menedżer może stosunkowo niewielkim kosztem przyuczyć następnego kandydata...) Ustalanie relacji podporządkowania str. skraca się czas przechodzenia od jednego zadania do drugiego. Załóżmy np. Uzasadnienie grupowania str. (. że Apex wykorzystuje w procesie grupowania wszystkie cztery najbardziej rozpowszechnione kryteria: produkt. którym będzie się on posługiwał. 10.2... przedstawiono część schematu organizacyjnego Apex Computers.. która wytwarza i sprzedaje komputery i oprogramowanie..

Przede wszystkim jednak opiszemy. które trzeba rozwiązać przy ustalaniu stosunków służbowych zależności oraz przy wyjaśnianiu hierarchii zależności i zakresu zarządzania. że rozpiętość zarządzania jest decydującym czynnikiem kształtującym strukturę organizacyjną.. W rzeczywistości hierarchia podporządkowania obejmuje dwie składowe: pierwsza nazywa się jednością rozkazodawstwa. które oznacza. 343 Jaka to różnica. Zarządzanie w praktyce str. Całe lata menedżerowie i badacze próbowali określić optymalną rozpiętość zarządzania. Określenie właściwej rozpiętości zarządzania str. przez które musi przechodzić informacja). Dowiedziono również. w jaki sposób rozpiętość zarządzania wpływa na ogólną strukturę organizacji. 342 Ustalenie relacji podporządkowania zakłada również określenie liczby osób podlegających jednemu menedżerowi. o ile dodatkowe obowiązki staną się nadmierne19. że ktoś w organizacji musi ponosić ostateczną odpowiedzialność za każdą decyzję. Wąska czy szeroka rozpiętość zarządzania? str. że wszystkie stanowiska w organizacji powinny zostać powiązane jasnymi i wyraźnymi liniami podległości. Sugeruje ona.. (. że struktura spłaszczona prowadzi do wyższego poziomu morale i wydajności pracownika18. Hierarchia podporządkowania str.. Z tej myśli wyprowadzono popularne powiedzonko „dalej nie ma na kogo spychać”. nasze modele struktury organizacyjnej z powodzeniem naruszają tę przesłankę).) Dziś wiemy. popularność zyskało sobie w początku naszego wieku. czy struktura organizacji jest wysmukla. że struktura wysmukła jest kosztowniejsza (ze względu na większą liczbę menedżerów niezbędnych do jej obsługi). Organizacje wysmukłe czy spłaszczone str. Roebuck and Co. W dalszej części rozdziału podsumujemy pewne ważne zmienne. potwierdziło. 341 . czy spłaszczona? Jedno z pierwszych badań firmy Sears. że od najniższego do najwyższego stanowiska w organizacji powinna przebiegać wyraźna i nieprzerwana linia władzy. które wpływają na właściwą rozpiętość zarządzania w szczególnych sytuacjach. czy też obaj będą bezpośrednio podporządkowani właścicielowi-menedżerowi? Pytania te odzwierciedlają podstawowe problemy. Autorzy wcześniejszych prac na ten temat twierdzili. nazywana zasadą skalarną. 345 W jaki sposób menedżerowie określają właściwą rozpiętość dla swoich niepowtarzalnych . Druga. 341 Pojecie hierarchii podporządkowania jest nienowe. Struktura spłaszczona może ucierpieć.. A poza tym wywołuje problemy z komunikacją (ze względu na większą liczbę osób. sugeruje. szeroka rozpiętość zarządzania w strukturze spłaszczonej może obciążyć menedżerów dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi (bo jest ich mniej) oraz szerszymi obowiązkami z tytułu nadzoru (ponieważ każdemu menedżerowi podlega większa liczba podwładnych). Jednakże nie istnieją uniwersalne recepty na rozpiętość optymalną lub idealną17. Z drugiej strony. że każda osoba w organizacji powinna zostać powiązana stosunkiem podporządkowania z jednym i tylko jednym szefem (jak przekonamy się w rozdziale 11.kierownik marketingu będzie podlegał kierownikowi produkcji. W ten sposób zostaje ustalona rozpiętość zarządzania (czasem nazwana również zasięgiem kontroli).

które do wykonywania swoich funkcji wymagają jednak . Fizyczne rozproszenie podwładnych (im jest ono większe. 4. 5. również w całych organizacjach wykształcają się struktury władzy wiążące różne stanowiska i wydziały.1. 2. Decentralizacja i centralizacja str. tym szerszy potencjalny zasięg). 6. w jaki sposób ma zostać rozłożona władza pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. Proces delegowania str. Układ władzy w organizacji str. 8. Częstość występowania nowych problemów (im większa. 347 Kolejnym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest określenie. Centralizacja jest procesem systematycznego utrzymywania władzy i autorytetu w rękach menedżerów wyższego szczebla. Decentralizacja jest procesem systematycznego delegowania władzy i autorytetu formalnego w ramach organizacji na menedżerów niższego i średniego szczebla. tym węższy potencjalny zasięg). 349 Podobnie jak jedne osoby mogą delegować swoją władzę na innych. tym szerszy potencjalny zasięg).1. Zakres występowania standardowych procedur (im ich więcej. które wpływają na rozpiętość zarządzania w konkretnych warunkach21. Podobieństwo nadzorowanych zadań (im są one bardziej podobne. Potrzeba koordynacji str. tym węższy potencjalny zasięg). Preferencje przełożonych i podwładnych. Czynniki wywierające wpływ na rozpiętość zarządzania 1. Kompetencja przełożonych i podwładnych (im jest ona większa. 351 Piątym głównym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest koordynacja • koordynacja Proces integrowania działań różnych wydziałów organizacji.sytuacji? Choć nie istnieje doskonała formuła. Niektóre z tych czynników wyliczono w tablicy 10. tym węższy potencjalny zasięg). Tablica 10. badacze wskazywali na zestaw czynników. tym węższa jest potencjalna rozpiętość). jest zewnętrzne otoczenie organizacji. Stopień pożądanej interakcji (im jej więcej. Zazwyczaj im większa złożoność i niepewność otoczenia. Zakres pracy menedżera innej niż nadzorcza (im jej więcej. 347 • delegowanie Proces. w toku którego menedżer powierza innym część swych obowiązków i uprawnień. 351 Podstawowym argumentem za potrzebą koordynacji jest fakt istnienia niezależnych wydziałów i grup roboczych. 7. występującym powszechnie. tym większa tendencja do decentralizacji. tym szersza jest potencjalna rozpiętość). Jakie czynniki decydują o faktycznym zakresie decentralizacji czy centralizacji w organizacji? Jednym z nich. 3. Działalność koordynacyjna str.

radą i wsparciem stanowiskom liniowym. • stanowiska liniowe Stanowiska na bezpośredniej linii podporządkowania. Różnice pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi str. reguły i procedury. ich grupowanie. Intensywność administracyjna to stopień. podejściem od strony cech stanowiska pracy i zespołami roboczymi jako alternatywnymi podejściami. 352 W większości organizacji koordynacja jest niezbędna. Różnicowanie stanowisk str.. 355 Organizacje zbudowane są z wielu elementów konstrukcyjnych.) Intensywność administracyjna str. klient i . ustalanie stosunków podporządkowania. • stanowiska sztabowe Mają za zadanie służyć doświadczeniem. reguły i procedury. role łącznikowe. 354 Najbardziej oczywistą różnicą pomiędzy linią i sztabem jest cel – menedżerowie liniowi pracują bezpośrednio nad osiągnięciem celów organizacji.. Strukturalne techniki koordynacji str. Organizacja o wysokiej intensywności administracyjnej to taka. Najbardziej powszechne to: projektowanie stanowisk pracy. w której stanowiska sztabowe występują względnie licznie w stosunku do liczby stanowisk liniowych. Podsumowanie str.zarówno informacji. Najbardziej powszechną formą jest specjalizacja stanowisk pracy. rozkład władzy. podczas gdy menedżerowie sztabowi doradzają i wspierają. dla niskiej intensywności administracyjnej właściwe są względnie liczne stanowiska liniowe. Do najbardziej przydatnych narzędzi utrzymania koordynacji współzależnych jednostek zaliczamy hierarchię organizacyjną. zespoły zadaniowe i wydziały integracyjne29. (. odpowiedzialne za osiągniecie celów organizacji. funkcja. 355 Organizacje niekiedy próbują wyważyć względne znaczenie stanowisk liniowych i sztabowych w kategoriach intensywności administracyjnej. Projektowanie stanowisk pracy jest to określanie obowiązków poszczególnych jednostek w procesie pracy. Ze względu na różne niedostatki specjalizacji stanowisk pracy menedżerowie eksperymentowali z rotacją stanowisk. jest rozróżnienie pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi. w jakim stanowiska kierownicze koncentrują się w części sztabowej. Istnieją jednak i inne różnice. 353 Ostatnim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej. rozszerzaniem i wzbogacaniem pracy. koordynacja działań i zróżnicowanie stanowisk. który wymaga omówienia. Po zaprojektowaniu stanowisk pracy są one grupowane w wydziały. jak i zasobów z innych jednostek. Najbardziej rozpowszechnione kryteria takiego grupowania to wyrób. Wypracowano przy tym wiele technik zapewniających spełnienie jej wymagań.

Stanowisko liniowe to stanowisko na bezpośredniej linii podporządkowania. w toku którego menedżer przekazuje część swoich obowiązków innym. W ostatnich latach występowała tendencja do struktur bardziej spłaszczonych. . Rozdział 11 Zarządzanie Projektowaniem Organizacji 360 str. Koordynacja jest procesem jest procesem wiązania czynności różnych wydziałów organizacji. odpowiedzialne za osiąganie celów organizacji. Przykłady i pytania str. 356 .359 . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Systematyczne delegowanie obowiązków i uprawnień w całej organizacji przybiera postać decentralizacji. Stanowisko sztabowe natomiast służy wiedzą fachową. Rozpiętość zarządzania częściowo określa. w jakim stanowiska kierownicze są skoncentrowane w części sztabowej. Na idealną rozpiętość wpływa wiele czynników sytuacyjnych. że specjalizacja stanowisk pracy i rozpiętość zarządzania należą do typowych elementów konstrukcyjnych struktury organizacyjnej. jak może się zmieniać właściwy poziom . Intensywność administracyjna to zakres.. Delegowanie jest procesem. Opisaliśmy tam również. Rozkład władzy wychodzi od jej delegowania. Właściwy zakres decentralizacji kształtuje się pod wpływem wielu czynników.. Centralizacja natomiast oznacza zachowanie władzy i autorytetu formalnego na najwyższym szczeblu organizacji.Opisać podstawową istotę projektu organizacji.Zidentyfikować i wyjaśnić różne elementy wpływu czynników sytuacyjnych na projekt organizacji. Głównym powodem koordynacji jest istnienie pomiędzy wydziałami współzależności: sumującej się. czy struktura organizacji jest względnie wysmukła. sekwencyjnej i wzajemnej. Ustalenie relacji służbowego podporządkowania rozpoczyna się od wytyczenia linii podległości. 361 Co to jest projekt organizacji? W rozdziale 10 zauważyliśmy. Przykład wprowadzający . Każde kryterium ma zalety i wady.Zidentyfikować i wyjaśnić dwa podstawowe uniwersalne spojrzenia na projekt organizacji. Charakter projektu organizacji str. czy spłaszczona.. . .. . radą i wsparciem stanowiskom liniowym. Większe organizacje stosują wielorakie podstawy grupowania na różnych szczeblach. Uzyskanie odpowiedniej koordynacji wymaga od menedżerów stosowania różnych technik.Opisać problemy wyłaniające się w projektowaniu organizacji.Opisać rozpowszechnione podstawowe formy projektu organizacji.lokalizacja.

Centralną częścią rozważań Webera był biurokratyczny model organizacji4. Menedżerowie powinni prowadzić przedsiębiorstwo w sposób bezosobowy i utrzymywać odpowiedni dystans z podwładnymi. poz. 1. str. Anonimus Model behawioralny . Podstawą naszej dzisiejszej wiedzy na temat projektu organizacji są wczesne podejścia uniwersalne: model biurokratyczny i model behawioralny. Wielu ludzi wiąże biurokrację z „biurokratyczną mitręgą”. skostnieniem i spychaniem odpowiedzialności na innych. Natomiast nie wspomnieliśmy właściwie o możliwych wzajemnych relacjach obu tych elementów. 444. * Później jednak sam trochę w to zwątpił: Zachowanie człowieka w organizacji.specjalizacji i właściwa rozpiętość zarządzania. Weber mawiał. że właściwie zachowanie menedżera w danej sytuacji zależy od niepowtarzalnych elementów tej sytuacji3. takie jak nieelastyczność oraz zaniedbywanie ludzi i procesów społecznych. Model biurokratyczny W rozdziale 2 wspominaliśmy o pionierskiej roli w klasycznej teorii organizacji wpływowego niemieckiego socjologa Maxa Webera. Według Webera idealna biurokracja wykazuje pięć podstawowych cech. Zgodnie z ujęciem Webera biurokracja jest modelem struktury organizacyjnej opartej na zalegalizowanej władzy formalnej. 5. a podejścia sytuacyjne sugerują. 362 W rozdziale 2 wprowadziliśmy rozróżnienie pomiędzy sytuacyjnym i uniwersalnym podejściem do rozwiązywania problemów zarządzania. Tak więc projekt organizacji jest środkiem wdrażania strategii i realizacji planów osiągania celów organizacji. 3. że podejścia uniwersalne próbują wskazać jeden najlepszy sposób zarządzania organizacją. 4. że biurokratyczna forma organizacji jest logiczna. Projekt organizacji to ogólny wzorzec strukturalnych składowych i rozwiązań używanych do zarządzania całą organizacją. Uniwersalne spojrzenie na projekt organizacji str. 2. racjonalna i sprawna. „jedyną najlepszą metodą działania. dążenie do osiągnięcia biurokracji idealnej może dać pewne niepożądane skutki. Głównym atutem modelu biurokratycznego jest fakt. że niektóre jego elementy (takie jak oparcie się na regułach i zatrudnianie na podstawie wiedzy fachowej) rzeczywiście często poprawiają sprawność. Pamiętamy. Niestety. 58 prezentowanej literatury. Organizacja powinna stworzyć spójny zestaw zasad w celu zapewnienia jednolitego wykonywania zadań. Przyjmowanie pracowników i awansowanie w organizacji powinno być oparte na technicznej wiedzy fachowej.* Jego model miał być wzorcem. do którego powinny dążyć wszystkie organizacje. Organizacja powinna ustalić hierarchię stanowisk dla urzędów tworzącą linię podporządkowania od góry do samego dołu organizacji. a każde stanowisko powinno być zajęte przez eksperta. Organizacja powinna przyjąć wyraźny podział pracy. a pracownicy powinni być chronieni przed arbitralnym zwolnieniem.

Cykl życia organizacji . przedstawiciele podejścia behawioralnego..) Podobnie jak model biurokratyczny. że każdą organizację można ulokować w zestawie wymiarów opisujących te elementy. Dlatego też modele uniwersalne. podejmowania decyzji. które uwzględniają czynniki sytuacyjne.1. że istnieje jeden najlepszy sposób projektowania organizacji – w tym przypadku taki jak w systemie 4.. nazwana przez niego projektem systemu 1.Innym uniwersalnym modelem projektu organizacji był model behawioralny. W tablicy tej przedstawiono również cechy charakterystyczne drugiej skrajnej formy projektu organizacji opisanej przez Likerta. nie musi sprawdzać się dla innej. co decyduje o tym.. Technika podstawowa . który rozwijał się równolegle do szkoły stosunków międzyludzkich w myśli o zarządzaniu. Stwierdził. 372 . również twierdzą. które wykorzystywały model behawioralny.. podobnie jak biurokratycznego. komunikacji. również i podejście behawioralne ma zarówno mocne jak i słabe strony. 366 Spojrzenie sytuacyjne na projekt organizacji oparty jest na założeniu. że nie istnieje jedno najlepsze podejście do projektu organizacji9. że podstawowa biurokratyczna forma organizacji.. Cechy charakterystyczne organizacji systemu 1 w ramach zaproponowanych przez Liberta zebrano w tablicy 11. może się zmienić wraz ze zmianą jej sytuacji. Tu omówimy cztery takie czynniki – technikę.. (. że jedne są sprawniejsze od innych7. Otoczenie . rozmiary i cykl życia organizacji. które wykorzystywały biurokratyczny model struktury. Główną mocną jego stroną jest akcentowanie zachowania ludzi poprzez podkreślanie wartości pracowników organizacji. kontroli i końcowych wyników. a nawet to. motywacji. Likert i jego współpracownicy utorowali w ten sposób drogę do bardziej humanistycznego podejścia do projektowania organizacji. Twierdził. ustalania celów. co się sprawdza w jednej organizacji. Widzimy jednak. Strategia a projekt organizacji str. były raczej mniej skuteczne niż te.. nazywanej systemem 4 i opartej na modelu behawioralnym. które pomagają określić najlepszy projekt organizacji w danej sytuacji. Badacz zarządzania Rensis Likert obserwował kilka wielkich organizacji. zostały zastąpione nowszymi modelami. Likert był przekonany. zakotwiczona jest na jednym końcu każdego wymiaru. te aktywniejsze zwracały większą uwagę na rozwój grup roboczych i wykazywały większą troskę o procesy interpersonalne. otoczenie. W następnej części rozdziału identyfikujemy szereg czynników. Wielkość organizacji . Niestety. W następnej części rozdziału omawiamy wpływ strategii. Wpływ sytuacji na projekt organizacji str. by określić. To. że projekt optymalny dla danej organizacji zależy od całego zestawu czynników sytuacyjnych10. interakcji. że te spośród wybranych przezeń organizacji. Likert opracował ramy koncepcyjne opisujące organizacje w kategoriach ośmiu kluczowych procesów: przywództwa. co się sprawdza dla jednej organizacji. jak biurokracja i system 4.... że wiele przemawia za tym.

(. inne .. Większość z nich można jednak podciągnąć pod którąś z następujących czterech podstawowych kategorii. na projekt organizacji wywiera wpływ zarówno strategia na poziomie przedsiębiorstwa. Tak więc struktura wielobranżowa albo typu M (od: multidivisional)..Innym ważnym czynnikiem wpływającym na projekt organizacji jest strategia przyjęta przez jej najwyższe kierownictwo20. opisanym szczegółowo w rozdziale 10. Ekonomista Oliver E. takich jak wydział marketingu czy produkcji... nie powinno dziwić. Forma H (od : holding) jest zasadniczo spółką holdingową. otoczenie... trzech lub wszystkich czterech form podstawowych.) Struktura wielobranżowa (typu M) W strukturze wielobranżowej. Struktura ta powstaje w wyniku dywersyfikacji pokrewnej.. Struktura funkcjonalna (forma U) Struktura funkcjonalna jest rozwiązaniem opartym na funkcjonalnym podejściu do strukturyzacji. (. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa . jednakże w przeciwieństwie do formy H samodzielne jednostki są tu jednak ze sobą powiązane. która powstała w wyniku niezależnej dywersyfikacji. jak i strategia jednostki operacyjnej oraz strategia funkcjonalna. która staje się coraz bardziej popularna. struktura unitarna. również wykorzystuje się podział według wyrobu. oparta jest na licznych samodzielnych jednostkach organizacyjnych w powiązanych ze sobą obszarach w ramach szerszej organizacji. że na projekt organizacji wywierają wpływ takie czynniki jak technika. iż organizacje przyjmują rozmaite struktury organizacyjne. Williamson nazwał ją mianem struktury typu U (od: unitary structure. Strategia na poziomie funkcjonalnym .) Struktura konglomeratowa (struktura typu H) Inną rozpowszechnioną formą struktury organizacyjnej jest podejście konglomeratowe albo typu H22. Podstawowe formy struktury organizacyjnej str... W tym rozwiązaniu członkowie organizacji są grupowani w wydziałach funkcjonalnych.. Zarządzanie w praktyce . Struktura konglomeratowa jest wykorzystywana przez organizację składającą się z szeregu nie powiązanych ze sobą jednostek. jednolita. Ogólnie rzecz biorąc. Podejście to jest oparte w sposób luźny na grupowaniu stanowisk pracy według wyrobu.. wielkość i cykl życia organizacji oraz jej strategia. Strategia na poziomie jednostki . Do sprawnego funkcjonowania organizacji niezbędny jest znaczny stopień koordynacji pomiędzy poszczególnymi wydziałami.. albo uniwersalna)21. Pewne dziedziny są zdecentralizowane na szczeblu jednostki. spójna. 375 Ze względu na to. Inne są pewnymi hybrydami opartymi na połączeniu dwóch.

Każdy z nich stoi na czele grupy projektu złożonej z przedstawicieli pracowników wydziałów funkcjonalnych. technicznego) i zespołu projektu. Następnie na wydziały funkcjonalne nakłada się zestaw grup wyodrębnionych według wyrobu albo wydziałów tymczasowych. Struktura macierzowa Struktura macierzowa jest kolejnym rozpowszechnionym podejściem do projektu organizacji. Pracownicy są w ramach struktury macierzowej jednocześnie członkami wydziału funkcjonalnego (np. 386 .. Zarządzanie informacją str. W miarę wzrostu niepewności wzrasta ilość informacji. techniki. Dostosowanie organizacji str. Z boku schematu organizacyjnego mamy szereg stanowisk określonych mianem kierownika projektu. Jednocześnie przełomowe postępy w technice informacyjnej pozwalają menedżerom na przetworzenie większych ilości informacji w sposób coraz bardziej efektywny. że owe wymagania i możliwości przetwarzania informacji wpływają na strukturę organizacyjną. otoczenie organizacji staje się coraz bardziej burzliwe. Jedna z konsekwencji dotyczy rozpiętości zarządzania i liczby szczebli w organizacji. na których czele stoją wicedyrektorzy ds.. Najważniejsze z nich dotyczą sposobu wykorzystania przez organizacje ich struktury do zarządzania informacją. złożone i niepewne.. Problemy pojawiające się w projektowaniu organizacji str. Podstawą macierzy jest zestaw wydziałów funkcjonalnych. 383 Jak zauważyliśmy w rozdziale 3. 383 Przez lata pojawiały się różne problemy związane z projektem organizacji.natomiast scentralizowane na poziomie przedsiębiorstwa. opartym na nakładających się dwóch kryteriach26. Organizacje globalne .. Innowacje w technice informacyjnej umożliwiają menedżerowi utrzymywanie kontaktu z coraz większą liczbą kolegów i podwładnych. Spojrzenie globalne . Struktury hybrydowe Niektóre organizacje wykorzystują strukturę będącą połączeniem dwóch lub większej liczby rozpowszechnionych form struktury organizacyjnej. finansów i marketingu. Na najwyższym szczeblu organizacji mamy jednostki funkcjonalne. Z rysunku widać. produkcji. jak i jednemu lub kilku kierownikom projektu. które organizacja musi przetworzyć. Jedną z najważniejszych korzyści z organizacji przedsiębiorstwa w formie M jest możliwość koordynacji i wspólnego wykorzystania zasobów. rodzaju struktur wykorzystywanych przez organizacje globalne oraz znaczenia elastyczności organizacji. Menedżerowie mają coraz większą świadomość tego. że macierz jest odzwierciedleniem struktury wielokrotnego podporządkowania – każdy członek organizacji może podlegać zarówno przełożonemu funkcjonalnemu.

Współcześnie wiele organizacji przyjmuje jeden z czterech podstawowych projektów: funkcjonalny.. Podsumowanie str. Wśród problemów pojawiających się przy projektowaniu organizacji można wymienić: wykorzystanie projektu organizacji do zarządzania informacją. Takimi czteroma ważnymi czynnikami są technika. 392 . biurokratyczne organizacje są oporne wobec zmian. Dotyczy to w różny sposób strategii na poziomie przedsiębiorstwa.. techniki i skuteczność rozwoju organizacji. unikając zbytniego rozczłonkowania i nadmiernej sztywności. otoczenie.. że projekt optymalny jest funkcją czynników sytuacyjnych. jednostki operacyjnej i funkcjonalnym. 388 Projekt organizacji jest ogólnym wzorcem składowych i rozwiązań strukturalnych wykorzystywanych w zarządzaniu całą organizacją.391 . . 389 . 392) Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . By więc uniknąć tych problemów. powolne i nieelastyczne.przyjmując względnie nieliczne formuły. . Inne organizacje wykorzystują projekty hybrydowe.Zidentyfikować i opisać główne obszary zmian organizacyjnych. organizacje próbują możliwie silnie odróżniać się od typowych biurokracji . Rozdział 12 Kierowanie Zmianami Organizacyjnymi (str. Pierwszymi uniwersalnymi modelami projektu organizacji były: model biurokratyczny i model behawioralny.Na koniec trzeba wspomnieć. maksymalizujące ich zdolność dostosowania się do zmiennych warunków i zmieniającego się otoczenia. Próbują tego dokonać. Modele te próbowały określić normatywnie właściwy sposób projektowania wszelkich organizacji. ogólne opisy stanowisk pracy itd. wielobranżowy oraz macierzowy. Przykłady i pytania str.. konglomeratowy. W ukształtowaniu projektu organizacji pomocna jest również jej strategia. Sytuacyjne spojrzenie na projekt organizacji oparte jest na założeniu.Opisać istotę zmian organizacyjnych włącznie z czynnikami działającymi na rzecz zmian i zmianami planowanymi a zmianami dostosowawczymi. projektowanie przedsiębiorstw międzynarodowych oraz maksymalizację zdolności dostosowawczej organizacji. wyprowadzone z dwóch lub większej liczby podstawowych wariantów. . . Jak już zauważyliśmy.Omówić założenia. że wiele organizacji tworzy dziś swoje własne projekty struktury. wielkość i cykl życia organizacji.Omówić potrzebę podejścia do ożywienia organizacji. Przykład wprowadzający str..

menedżer musi rozumieć kroki niezbędne do ich skutecznego wprowadzenia. Menedżerowie muszą wiedzieć. 398 Po to.) Zmiana techniki i operacji (...... 393 . o ile mają one mieć szanse powodzenia.Charakter zmian organizacyjnych str. by skutecznie kierować zmianami... .. . Uczucie straty. Menedżer nie może tak po prostu skinąć czarodziejską różdżką i wprowadzić niczym magik planowanych zmian.. Aby ułatwić wprowadzenie zmian. ... . Aby realizować zmiany... gdy zamierzone lub realizowane przezeń zmiany napotykają opór... ... Odmienne postrzeganie. że zmiany często natrafiają na opór. a także umieć sobie radzić z oporem pracowników7..) Zmiana struktury i projektu organizacji (. . Zarządzanie zmianami w organizacjach str. że zmiany mogą obejmować niemal wszystkie części organizacji. 401 Zauważyliśmy już.. Kroki w procesie zmian . przynajmniej niektóre techniki mogą pomóc w przezwyciężaniu tego oporu. Uświadamianie i komunikacja.) . jej struktury i projektu. Ogólnie jednak większość przypadków zmian dotyczy strategii organizacji. ... Analiza pola siłowego. Siły działające na rzecz zmian . Współuczestnictwo. 396 Zmiany organizacyjne są zjawiskiem złożonym.. Niepewność.. techniki i operacji lub ludzi17. menedżerowie powinni wyjść od sporządzenia wykazu sił nie sprzyjających zmianom i następnie próbować je neutralizować lub przynajmniej ograniczyć ich wpływ. Obszary zmian w organizacji str... menedżerowie muszą zrozumieć.. Przyczyny oporu stawianego zmianom str. Zmiana planowana czy zmiana dostosowawcza? . 399 Menedżer nie powinien poddawać się rezygnacji. Zmiana strategii (. Do wszelkich zmian trzeba podchodzić w sposób systematyczny i logiczny. Ułatwianie. Choć nie ma stuprocentowo pewnych recept. Zagrożenie osobistych interesów.. dlaczego ludzie bywają niechętni zmianom i jak można przezwyciężyć ich opór. Przezwyciężenie oporu stawianego zmianom str..

Przykłady i pytania str.Zmiany ludzi str. W wielu współczesnych organizacjach menedżerowie próbują odchodzić od nieprzyjaznych stosunków z robotnikami i zastępować je stosunkami współpracy.. zachowań i oczekiwań. Pracownicy mogą mieć poczucie.. Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. Taki zastrzyk jest czasami potrzebny. percepcji zachowań i oczekiwań.. sposobu postrzegania. lepsza jest zmiana planowana niż dostosowawcza (relatywna). Ogólnie rzecz biorąc.. 406 Zmiana w organizacji i doskonalenie organizacji są ze sobą powiązane. żywotności i siły. Najbardziej rozpowszechnione dotyczą zmian strategii. Wykorzystuje się wiele różnych technik zmian lub interwencji. co jest spowodowane związaną z nimi niepewnością. Ludzie wykazują skłonność do stawiania oporu zmianom. Metody przezwyciężenia tego oporu obejmują współuczestnictwo. 414 . Panują sprzeczne opinie co do skuteczności technik OD. Zmiana może być wywołana siłami działającymi wewnątrz organizacji lub poza nią. . Podstawą ożywienia może być dowolna zmiana organizacyjna lub działalność rozwojowa.. Przesłanki doskonalenia organizacji Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. 411 . zagrożeniem osobistego interesu.. by przezwyciężyć entropię. umocnienie (konsolidacja) i ekspansja. odmiennym ich postrzeganiem i uczuciem straty. Z kolei kierownictwo może. ułatwianie i analizę pola siłowego. Zmiany mogą być również ukierunkowane na postawy i wartości pracowników. Ożywienie oznacza wlanie w organizację nowej energii. Ożywienie organizacji str. 413 Zmiana organizacyjna to każda istotna modyfikacja jakiejkolwiek części organizacji. Na przykład organizacja może zdecydować o zmianie poziomu kwalifikacji swojej siły roboczej. 405 Inny obszar zmian w organizacji dotyczy zasobów ludzkich. Doskonalenie organizacji str. struktury i projektu. Podsumowanie str. Podstawowymi krokami w ożywieniu organizacji są: kurczenie działalności. chociaż zwykle bardziej skuteczny jest model kompleksowy. (.... Model Lewina daje ogólne spojrzenie na kroki składające się na ten proces.. Zarządzanie procesem zmian ma wielkie znaczenie. kształcenie i komunikację.) Zmiany organizacyjne mogą się również koncentrować na sposobie postrzegania i oczekiwaniach.417 ... Skuteczne wykorzystanie tego podejścia opiera się na kilku ważnych przesłankach. techniki i ludzi.

444 . jak również rozpowszechnione metody selekcji. Gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia str.. jednakże w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci jesteśmy świadkami gwałtownego wzrostu jego znaczenia.. Utrzymanie zasobów ludzkich str.Rozdział 13 Gospodarowanie Zasobami Ludzkimi Cele str. .) Prawne otoczenie gospodarowania zasobami ludzkimi .. . w jaki sposób organizacje utrzymują zasoby ludzkie. 418 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .Omówić przyciąganie przez organizację zasobów ludzkich. włącznie z ich planowaniem.. Zmiany społeczne a gospodarowanie zasobami ludzkimi . Trzema szczególnie ważnymi składowymi tego kontekstu są: strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi oraz prawne i społeczne otoczenie. Przykład wprowadzający str. 418 .. włączając ustalenie systemów wynagrodzeń i świadczeń oraz planowanie karier. włączając w to szkolenie i rozwój. w tym sposoby powoływania związków zawodowych i mechanizm negocjacji zbiorowych. naborem i selekcją. Strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi Zasoby ludzkie mają ogromne znaczenie dla skutecznego funkcjonowania organizacji. . Zarządzanie w praktyce Molestowanie seksualne w miejscu pracy . Gospodarowanie zasobami ludzkimi (albo – jak się je niekiedy nazywa – zarządzanie personelem) w wielu organizacjach bywało spychane do klasy zadań drugorzędnych. 436 . 428 .Opisać gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia... Rozwój zasobów ludzkich str.. włącznie z jego strategicznym znaczeniem i jego związkiem z czynnikami prawnymi i społecznymi. ocenę wyników i ich omówienie z zainteresowanym pracownikiem (informację zwrotną)... .... 419 Gospodarowanie zasobami ludzkimi odbywa się w kontekście złożonego i nieustannie zmieniającego się otoczenia. w jaki sposób organizacje rozwijają zasoby ludzkie..Opisać.Omówić. (.Opisać stosunki pracownicze. Przyciąganie zasobów ludzkich str.

sprawdziany. mogą zachęcić do lepszej pracy. Po uzgodnieniu umowy spory pracowników z kierownictwem rozstrzygane są w ramach procedury rozpatrywania i załatwiania skarg. a następnie koncentruje się na prognozowaniu przyszłego zapotrzebowania organizacji na pracowników zarówno spośród już zatrudnionych w organizacji jak i spoza niej. Wiarygodność poszczególnych metod wykorzystywanych w toku selekcji kandydatów musi zostać odpowiednio sprawdzona. Ważną częścią funkcji gospodarowania zasobami ludzkimi jest przyciąganie zasobów ludzkich.. Można stosować zarówno obiektywne. Zawsze należy pamiętać o problemie wartości informacji pochodzących z takich ocen. Kierownictwo ma obowiązek prowadzenia ze związkiem zawodowym negocjacji zbiorowych. Ocena wyników ma istotne znaczenie dla określenia potrzeb szkoleniowych. Ma ono znaczenie strategiczne oraz znajduje się pod wpływem otoczenia prawnego i społecznego. a dobry program świadczeń pozapłacowych może się przyczynić do łatwiejszego przyciągnięcia i utrzymania pracowników. których celem jest uzgodnienie umowy zbiorowej. albowiem niełatwo jest trafnie ocenić różne aspekty jakiejś osoby na danym stanowisku. Ważnym aspektem gospodarowania zasobami ludzkimi jest również planowanie kariery.. Właściwie zaprojektowane systemy płac. . dobry system przeważnie wykorzystuje kilka metod. doskonalenie i utrzymywanie potrzebnych organizacji zasobów ludzkich. podejmowania decyzji o podwyżkach i awansach oraz zapewnienia pracownikom odpowiedniej zwrotnej informacji. 446 . Do metod oceny kandydatów należą formularze podań o przyjęcie do pracy. rozmowy kwalifikacyjne oraz środki oceny. ocena i ostateczne zaangażowanie kandydatów ubiegających się o pracę. których zadaniem jest zapewnienie we właściwym momencie odpowiedniej liczby i typu pracowników. Jeżeli takie będzie życzenie większości pracowników firmy na stanowiskach niekierowniczych. a także na planowaniu programów. mają oni prawo do reprezentacji związkowej. W toku procesu doboru kadr następuje przyciągnięcie. Stawki płac muszą zostać ustalone w odpowiedniej proporcji do innych stanowisk w ramach organizacji oraz do stawek na takim samym lub podobnym stanowisku w innych organizacjach na rynku pracy.. Kierowanie stosunkami pracowniczymi str. działające bodźcowo lub związane z wynikami i zasługami w pracy. Planowanie kadr wychodzi od analizy stanowisk pracy. Podsumowanie str.. Organizacje muszą również pracować nad doskonaleniem swoich zasobów ludzkich. Szkolenie personelu i doskonalenie kadr kierowniczych umożliwia pracownikom właściwe wykonywanie powierzonej im pracy i przygotowanie się do pracy na innych stanowiskach w przyszłości.. Równie ważne jest utrzymanie zasobów ludzkich. jak i orzekające metody oceny. 451 Przedmiotem gospodarowania zasobami ludzkimi jest pozyskiwanie.

454 . jego podstawowe założenia są wykorzystywane po dziś dzień: im więcej wysiłku wkłada w pracę pracownik Lincolna.......... ilości wyprodukowanych wyrobów i ich jakości. W dodatku Lincoln..... stworzyć pracownikom urozmaicone szanse uzyskania większych zarobków za cięższą pracę.. Inni wyjeżdżają kręcąc głową i twierdząc.. przeżył bez strat prawie 60 lat i od ponad 40 lat nie musiał zwalniać ludzi......... włącznie z jego znaczeniem i podstawowymi wcześniejszymi podejściami do zagadnienia... a także popularne strategie motywowania.. pomysłów... najwyższe kierownictwo firmy wprowadziło bodźcowy system płac. 456 Nie bez racji można twierdzić..Przykłady i pytania str........ że u nich taki system nie zda egzaminu1.... Nie trudno zrozumieć... jak funkcjonuje system bodźców u Lincolna........ Jak działa ten system? Po pierwsze.. Przykład wprowadzający str. Na koniec roku każdy pracownik podlega ocenie z punktu widzenia solidności.. że Lincoln Electric w Cleveland w stanie Ohio ma najwyżej motywowanych robotników z wszystkich współczesnych firm amerykańskich i że robotnicy ci są trzykrotnie bardziej wydajni niż ich koledzy w innych firmach.... tym więcej zarabia. Mimo że w ciągu tych wszystkich lat system ten był rozwijany i doskonalony........ • Zidentyfikować i opisać nowe spojrzenie na motywowanie.......... jako specjalne nagrody na koniec roku przyznawane są premie......... którego celem było wzmocnienie motywacji pracowników...... • Opisać rolę systemów nagradzania w motywowaniu...... Odpowiedź tkwi w motywacji pracownika. Trudniej wszakże zrozumieć. podstawowe wynagrodzenie każdego pracownika jest związane bezpośrednio z jednostkową wydajnością. dlaczego tak jest... 452 .. ...... Niemal każda ... W 1934 r. Wielu z nich zdobyło nowe spojrzenie na sposób przekonywania robotników przez organizację do osiągania lepszych wyników. Sukcesy firmy Lincoln Electric w stosunkach z pracownikami nie są wynikiem jakiejś fanaberii czy nowego podejścia... 456 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Scharakteryzować istotę motywowania....... by się nauczyć czegoś o sposobie motywowania robotników do pracy... • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony treści.. Początkowe podejście było proste.. • Omówić podejścia do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia....... Tylko w ciągu ostatnich siedmiu lat niemal 4 000 menedżerów z innych firm odwiedziło obiekty Lincolna w Cleveland.. • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony procesu.. produkujący przemysłowe silniki elektryczne i sprzęt spawalniczy.. Sukces Lincolna nie przeszedł niezauważony. Część V PROCES PRZYWÓDZTWA Rozdział 14 Motywowanie Pracownika Do Pracy Cele str.. Po drugie...

Podejście od strony stosunków międzyludzkich (zarysowane również w rozdziale 2) wywodzi się z prac Eltona Mayo i jego współpracowników.. by skłonić ich do osiągnięcia lepszych wyników w pracy.organizacja może mieć właściwie motywowaną siłę roboczą. Chociaż rola pieniądza jako czynnika motywacyjnego nie podlega dyskusji.. 459 Nasza wiedza na temat motywowania może wychodzić od przeglądu wcześniejszych podejść.... Trudniejsza sytuacja powstaje wtedy. że dla większości ludzi praca jest czymś nieprzyjemnym i że dochód pieniężny jest dla pracowników ważniejszy od charakteru samej pracy. Taylor sugerował używanie bodźcowego systemu płac. gdy problemem jest niedostateczna lub niewłaściwa motywacja do pracy. Istota motywowania str. Menedżerowie organizacji muszą jednak wymyślić. rozwój teorii motywacji przebiegał od podejścia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania) do podejścia od strony zasobów ludzkich.. zwolennicy podejścia tradycyjnego ujmowali rolę wynagrodzenia pieniężnego bardzo wąsko i nie dostrzegali innych czynników motywacyjnych. że kierownictwo ma bogatszą wiedzę na temat pracy na poszczególnych stanowiskach niż sami robotnicy. licząc się z pewną przyganą. Był przekonany... a menedżer może mieć trudności z ustaleniem przyczyn niedostatecznej motywacji i doprowadzenie do zmiany zachowania. W dowolnym dniu roboczym pracownik może dać z siebie maksimum wysiłku w wykonywanej pracy albo pracować tylko na tyle intensywnie. (. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania). Podejście tradycyjne. a menedżerowie mieli całe dziesięciolecia na jego doskonalenie. 457 Motywowanie jest zestawem sił. Celem menedżera jest maksymalizowanie częstotliwości występowania pierwszego typu zachowania i minimalizowanie występowania postaw ostatniego typu. Dzisiejsi menedżerowie muszą wychodzić od znacznie bardziej złożonego spojrzenia na ludzkie pragnienia. Zachowanie jednostki jest złożonym procesem. Ogólnie rzecz biorąc... albo ograniczyć swój wysiłek do minimum. 458 Wyniki osiągane przez indywidualnego pracownika określone są ogólnie przez motywację (pragnienie pracy). by program tak jak u Lincolna sprawdził się również u nich. by uniknąć reprymendy. a jednocześnie jest czymś nieuchwytnym. będących owocem działań prowadzonych w zakładach Western Electric5. że określa ona wyniki pracy. Tamten program był inicjowany w prostszych czasach. Do ich podstawowych założeń . jak to zrobić... menedżer może poddać go szkoleniu lub zastąpić innym pracownikiem. Taylora4.. a także informację niezbędną do wykonywania pracy).. Podejście tradycyjne zakładało również. i zakładał. Najlepszym przykładem tradycyjnego podejścia do motywacji pracownika jest praca Fredericka W.) Wcześniejsze podejścia do motywowania . Znaczenie motywacji polega więc na tym. Zwolennicy tego podejścia kładli nacisk na rolę procesów społecznych w środowisku pracy. które powodują... Znaczenie motywacji do pracy .. Jeżeli pracownikowi brak zdolności do wykonywania danej pracy.. materiały. że powszechną siłą motywacyjną jest pieniądz. że ludzie zachowują się w określony sposób2. możliwości (zdolności do wykonywania danej pracy) oraz środowisko pracy (narzędzia. Jak zauważyliśmy w rozdziale 2.

460 Podejście do motywowania od strony treści koncentruje się na pierwszej części procesu motywowania – na potrzebach i związanym z ich niezaspokojeniem poczuciu niedostatku. że złudzenie wkładu i współuczestnictwa wzmocni motywację. Hierarchię potrzeb zaproponowanych przez Maslowa pokazano na rys.. Oba te poglądy są przykładem spojrzenia na motywowanie od strony treści. Przywódcy związkowi często twierdzą. (.należała teza. że ma silne potrzeby społeczne i że potrzeby te są ważniejsze dla motywacji niż pieniądze. i żeby pozwolili im na pewien zakres samodzielności i samokontroli w wykonywaniu codziennych obowiązków. aby pracownicy czuli się ważni.. Abraham Maslow. Podejście od strony zasobów ludzkich. 460 W teorii tej przyjmuje się. psycholog reprezentujący kierunek stosunków międzyludzkich. Potrzeby przynależności odnoszą się do procesów społecznych. że ludzie muszą zaspokajać pięć kolejnych potrzeb – fizjologicznych. 14. (. Potrzeby szacunku w rzeczywistości obejmują dwa różne zespoły potrzeb: potrzebę pozytywnego obrazu we własnych oczach. Obejmują one potrzebę miłości i przywiązania oraz akceptacji ze strony kolegów. zapewniając pracownikom szerszą autonomię i większą odpowiedzialność. choć w istocie był to udział iluzoryczny.. by być użytecznym i ważnym... przynależności. Podejście do motywowania od strony treści str.. twierdził. żeby działali tak. szacunku i samorealizacji. a nie tylko pozornego. Najbardziej znana jest hierarchia potrzeb Maslowa oraz teoria ERG. Dokładniej..) U samego dołu hierarchii są potrzeby fizjologiczne. O ile przedstawiciele szkoły stosunków międzyludzkich byli przekonani. szacunku dla samego siebie oraz potrzebę uznania i szacunku w oczach innych. że złudzenie współuczestnictwa i ważności zaspokoi podstawowe potrzeby społeczne robotników i w rezultacie stworzy silniejszą motywację do pracy. Zwolennicy podejścia od strony stosunków międzyludzkich radzili menedżerom.. podejście od strony zasobów ludzkich zakłada. że ludzie mają rozmaite potrzeby. krótszym czasem pracy i lepszymi warunkami pracy.. Następne w kolejności są potrzeby stabilnego środowiska psychicznego i emocjonalnego – potrzeby bezpieczeństwa. zanim w ogóle weźmie się pod uwagę inne potrzeby. które można uszeregować według hierarchii ważności.. bezpieczeństwa. Dopuszczenie symbolicznych form współuczestnictwa miało wzmóc motywację. Oczekiwano. że motywacje można wzmocnić. Podejście od strony hierarchii potrzeb . Potrzeby te muszą zostać zaspokojone. że ludzie mają potrzebę uczestnictwa i są zdolni do udziału prawdziwego.2. że ludzie dążą do zaspokojenia pięciu poziomów potrzeb6. ---------hierarchia potrzeb Maslowa Teoria sugerująca.. jak i dla organizacji. że pięć kategorii potrzeb ludzkich układa się w pewną hierarchię. że sam udział ma wartość zarówno dla pracowników. Dwoma szeroko znanymi podejściami do motywowania od strony treści jest teoria hierarchii potrzeb i teoria dwuczynnikowa.. Podejście to przyjmuje.) . że robotników można motywować wyższą płacą. podejście od strony treści próbuje odpowiedzieć na pytanie: „Jakie czynniki motywują ludzi do pracy?”. Maslow sugerował. Z kolei eksperci sugerują. że pracownik odczuwa potrzebę. ---------Hierarchia potrzeb Maslowa.

Ku swemu zaskoczeniu stwierdził. ---------Chociaż teoria ERG przyjmuje.. Co więcej. by dowiedzieć się czegoś więcej o motywacji do pracy fachowców i relacji pomiędzy zadowoleniem i niezadowoleniem. nie zawsze też ich kolejność odpowiada postulowanej przez Maslowa7. Ludzie mogą być zadowoleni. Potrzeby egzystencji odpowiadają potrzebom fizjologicznym i potrzebom bezpieczeństwa u Maslowa. jednakże badania zdają się wskazywać. że potrzeby ludzkie są ułożone w trzech nakładających się kategoriach – egzystencji. Potrzeba wzrostu (czy rozwoju). potrzeby niższego rzędu mają na Haiti tak zasadnicze znaczenie. kontakty społeczne (relatedness). że tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy jest niepełne. że ludzkie działanie może być wywołane jednocześnie przez kilka kategorii potrzeb. Frederick Herzberg przeprowadził 200 rozmów z księgowymi i inżynierami. gdy niezadowoleniu towarzyszył brak motywacji. Przeprowadzone przezeń wywiady wykazały istnienie nie jednego.. Prosił ich o przypomnienie sobie sytuacji. że ktoś może wskazywać na „niską płacę” jako źródło niezadowolenia. związek. kiedy byli zadowoleni ze swej pracy i czuli silną motywację.) Teoria ERG jest stosunkowo nowa w zestawieniu z hierarchią potrzeb Maslowa. Spostrzeżenie to doprowadziło Herzberga do wniosku. oraz sytuacji przeciwnych. obejmuje potrzeby szacunku dla samego siebie i samorealizacji. R. W reakcji na podobne głosy krytyczne Clayton Alderfer w swojej teorii motywacji ERG zaproponował odmienną hierarchię potrzeb8. że z zadowoleniem i niezadowoleniem związane były różne zestawy czynników – tzn. obie koncepcje dzielą jednak dwie ważne różnice.Zaproponowana przez Maslowa koncepcja hierarchii potrzeb ma pewną intuicyjną logikę i została przyjęta przez wielu menedżerów. Menedżerowie nie powinni oczywiście zbyt mocno polegać na jakimkolwiek jednym podejściu w swoim myśleniu o motywowaniu pracowników.. teoria ERG sugeruje.. co niekoniecznie musi oznaczać. ---------teoria ERG Teoria motywacji sugerująca. Teoria ERG. tj. teoria ERG obejmuje element frustracji i regresji. i wzrost albo rozwój (growth). Po to. wierniejszym objaśnianiem motywacji w organizacjach9. (. Po drugie. Badania ujawniły jednak słabość i braki tej teorii: nie zawsze u pracowników organizacji występuje pięć poziomów potrzeb. że motywowanie zachowania układa się w hierarchię w sposób nieco podobny do zaproponowanego przez Maslowa. Po pierwsze. przedstawiciele różnych kultur mogą mieć różne kategorie i hierarchie potrzeb. że zadowolenie i niezadowolenie są skrajnymi stanami pewnego kontinuum. że potrzeby wyższego rzędu na dobrą sprawę w ogóle się nie liczą. że może być ona lepszym.. że „wysoka płaca” będzie powodem do zadowolenia. którego brakuje w koncepcji hierarchii potrzeb Maslowa. Litery E... i G oznaczają egzystencję (existence). a dwóch różnych wymiarów: jednego sięgającego od zadowolenia do jego braku i drugiego sięgającego od niezadowolenia do jego braku. Na przykład... najwyższy szczebel w schemacie Alderfera. Teoria dwuczynnikowa . niezadowoleni albo odczuwać coś pośredniego. 465 Tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy zakładało. Spojrzenie takie nazywamy teorią dwuczynnikową10. Potrzeba kontaktów społecznych koncentruje się na związkach ludzi z ich otoczeniem społecznym (Maslowa potrzeby przynależności i szacunku odnoszą się do pozyskiwania szacunku innych).. Teoria ta rozbiła hierarchię potrzeb Maslowa na trzy szczeble. związku i wzrostu. .

. że zadowolenie i niezadowolenie ludzi z pracy kształtują się pod wpływem dwóch niezależnych zestawów czynników – czynników motywacji i czynników higieny psychicznej. których menedżerowie próbują „zadowolić” tylko poprzez czynniki higieniczne. że proces motywowania pracowników składa się z dwóch etapów. że późniejsze badania nie zawsze zdołały potwierdzić tę teorię11... przynoszą jednak niewiele wyjaśnień dotyczących samego procesu motywowania. Wywarła ona jednak poważny wpływ na menedżerów i odegrała dużą rolę w uświadomieniu znaczenia motywacji do pracy.. Jednostkowe potrzeby ludzkie . Obecnie teoria Herzberga nie cieszy się zbyt wielkim szacunkiem wśród badaczy przedmiotu.---------teoria dwuczynnikowa Teoria motywacji sugerująca. 467 Poza tymi teoriami badania koncentrowały się na specyficznych jednostkowych potrzebach ludzkich. Ludzie o silnie wykształconej potrzebie afiliacji na ogół będą preferowali pracę wymagającą szerokich społecznych interakcji i otwierającą możliwości nawiązywania przyjaźni. Badania wykazały. Na podobieństwo potrzeby przynależności Maslowa. 468 Spojrzenie od strony procesu zajmuje się sposobem powstawania motywacji. Podejście do motywowania od strony procesu str.) Mimo że teoria dwuczynnikowa Herzberga zdobyła sobie wielu zwolenników wśród menedżerów. który pierwszy zidentyfikował tę potrzebę. Dawid O. potrzeba afiliacji jest pragnieniem ludzkiego towarzystwa i akceptacji. teoria ERG. McClelland. Potrzeba władzy jest pragnieniem wywierania wpływu na grupę i kontrolowania zachowań innych. teoria dwuczynnikowa oraz teorie potrzeby osiągnięć. Hierarchia potrzeb Maslowa. Do popularnych podejść do motywowania od strony procesu zaliczmy teorię oczekiwań oraz teorię sprawiedliwości. Podsumowując można powiedzieć. (.. Zamiast próbować identyfikować lub wyliczać bodźce motywacyjne. jak wola osiągnięć. zazwyczaj będą sprowadzali swój wysiłek w pracy do niezbędnego minimum... afiliacji i władzy12... Jeden z kierunków krytyki wskazuje na możliwość rozmaitych interpretacji wyników uzyskanych przez Herzberga w rozmowach z pracownikami. dlaczego ludzie wybierają pewne zachowania. że jedynie około 10% ludności w Stanach Zjednoczonych wykazuje silnie potrzebę osiągnięć.. i jak oceniają zaspokojenie tych potrzeb po osiągnięciu celów. by zaspokoić swoje potrzeby.. Menedżerowie powinni więc przejść do drugiego etapu: dać pracownikom okazję do odczucia takich czynników motywacyjnych. które również odgrywają ważną rolę w organizacjach: osiągnięć. ma ona jednak również swoich krytyków. Potrzeba osiągnięć jest najbardziej znana.) Pracownicy. podejście od strony procesu koncentruje się na wyjaśnianiu. W pierwszym menedżerowie muszą dopilnować właściwych czynników higieny psychicznej. psycholog. że główne podejścia do motywowania od strony treści koncentrują się na potrzebach indywidualnych. twierdzi. że osoby o silnie wykształconej potrzebie władzy prawdopodobnie będą uzyskiwały lepsze wyniki. będą też zajmowały stanowiska związane z nadzorowaniem pracy innych. Jest to pragnienie realizacji celu lub zadania w sposób bardziej skuteczny niż w przeszłości. ---------Na podstawie tych obserwacji Herzberg twierdzi. (. .. afiliacji i władzy wnikają w sprawę czynników sprawczych. Inny zarzut podnosi niereprezentatywność badanej próbki dla całej populacji oraz fakt.

by pożądany poziom osiągnięć był możliwy do uzyskania. ---------(. Teoria ta ma jednak również pewne ograniczenia. Drugi wniosek sugeruje. że menedżerowie muszą brać pod uwagę charakter „innych”.. Pracownicy zarabiają więcej niż poprzednio. ---------teoria oczekiwań Teoria sugerująca.Teoria oczekiwań ... Również system bodźcowy w firmie Lincoln Electric w sposób oczywisty jest zgodny z teorią oczekiwań. Następnie należałoby dopilnować. Następnie należałoby poddać całą sytuację analizie z punktu widzenia ewentualnej sprzeczności oczekiwań i zapewnić. W sklepach A&P w Filadelfii pracownicy zgodzili się na 25-procentową obniżkę płacy. wdrażające podstawowe idee teorii oczekiwań.. Jego teoria motywacji oparta na sprawiedliwości głosi..... jakie rodzaje i jaki poziom osiągnięć przyczynia się do realizacji celów organizacji. Zacząć trzeba od odgadnięcia. Najważniejszym wnioskiem wynikającym dla menedżerów z teorii sprawiedliwości jest stwierdzenie... z którymi dany pracownik się porównuje.. oparte na zasadzie równości. żeby uzyskać premię. jak potrzeby uruchomiły proces motywacji i wybrany został sposób działania. (. Opiszemy tu tylko jej formę najbardziej podstawową. Po drugie. Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia str. Każdy pracownik wie.. określić wszystkie odpowiednie wielkości oczekiwane i następnie jakoś to wszystko zbilansować e celu maksymalizowania motywacji pracownika. że ludzie dążą do sprawiedliwości społecznej w postaci nagród uzyskiwanych w związku z ich osiągnięciami w pracy21. Mimo że jest ona pomyślana sensownie i uzyskała ogólne potwierdzenie w badaniach empirycznych. że cały system jest sprawiedliwy (równy dla wszystkich)18. Na koniec należałoby się upewnić. Żeby rzeczywiście w całości wykorzystać ją w miejscu pracy. od którego oczekuje się ich zaspokojenia. co trzeba robić.... Firma A&P ze sporym powodzeniem zastosowała u siebie teorię oczekiwań. 475 . że motywacja zależy od siły naszego pragnienia i oczekiwanego prawdopodobieństwa jego zaspokojenia. Znaczna część współczesnego myślenia o sprawiedliwości została ukształtowana przez teorię motywacji opracowaną przez J. muszą być odbierane jako rzetelne i sprawiedliwe. jednakże uzyskali jednocześnie możliwość wyższych premii za lepszą pracę. należy zdecydować. Sprawiedliwość to indywidualnie postrzegane traktowanie danej osoby w porównaniu z innymi. 469 Teoria motywacji oparta na koncepcji oczekiwań jest znana w wielu różnych formach i pod różnymi szyldami. a jednocześnie sklepy osiągają wyższą zyskowność19.. jednostka ocenia rzetelność albo sprawiedliwość uzyskanego wyniku... Trzeba się też upewnić co do istnienia związku pomiędzy pożądanym poziomem wyników (albo nagród) z pożądanymi osiągnięciami. że jeżeli nagrody mają motywować pracowników.) Implikacje dla menedżerów. menedżer musi zidentyfikować wszystkie potencjalne wyniki dla każdego pracownika. by nagrody miały odpowiednią wysokość. jej zastosowanie jest dość trudne20.) Implikacje dla menedżerów. nagród) pragnęliby poszczególni pracownicy. Teoria sprawiedliwości . 473 Po tym. Menedżerowie pragnący poprawić motywację swoich podwładnych mogą podjąć kolejne kroki... Stacy Adamsa. jakich wyników (tj.

... teoria ustalania celów i podejście japońskie.. żeby pracownik był skłonny je zaakceptować i zaangażować się w ich realizację. zapewnić sprawiedliwość i utrzymać systematyczne wzmocnienie... jak np.. wyjaśnić oczekiwania.. Jak się przekonaliśmy. Stwarza więc ona całościowe ramy dla zintegrowania innych podejść. która zdobywa sobie coraz większą popularność. Menedżerowie powinni bezpośrednio wiązać nagrody z osiąganiem przez podwładnego wyznaczonych celów.) Tworzenie wzmocnień w organizacjach .. Cele te powinny wykazywać umiarkowany stopień trudności. 479 Poza rozpowszechnionymi tradycyjnymi metodami i teoriami motywowania wyłaniają się ostatnio inne obiecujące podejścia.. że menedżer i podwładny powinni wspólnie i w sposób systematyczny ustalać cele dla podwładnego. że teoria ustalania celów będzie sobie zdobywała coraz większą popularność w organizacjach... (.. Podejście japońskie .. a prawdopodobieństwo powtórzenia się zachowań pociągających za sobą kary jest mniejsze.... Są wszelkie dane po temu.. 480 Tak zwane podejście japońskie właściwie nie jest żadną teorią czy modelem.. zgodnie z którym zachowanie wywołujące nagrody będzie prawdopodobnie powtarzane. Teoria ustalania celów .od antagonistycznych po zaledwie obojętne. W ujęciu historycznym widzimy w Stanach Zjednoczonych całą gamę takich stosunków . dlaczego ludzie wybierają różne zachowania prowadzące do zaspokojenia potrzeb i w jaki sposób oceniają sprawiedliwość nagród. 479 Teoria ustalania celów sugeruje... karania i eliminacji26... ---------- Rodzaje wzmocnień w organizacjach . W Japonii natomiast menedżerowie i . by oczekiwać. powinny też być konkretne... (.) Nowe podejścia do motywowania str. 475 Menedżerowie mogą w układzie organizacyjnym korzystać z czterech podstawowych rodzajów wzmocnienia: wzmocnienia pozytywnego. 477 Ważny jest nie tylko rodzaj wzmocnienia.. a spojrzenie od strony procesu wyjaśnia. Podstawowym celem podejścia japońskiego jest doprowadzenie do wytworzenia się partnerskich stosunków między kierownictwem firmy i robotnikami... unikania.... lecz raczej filozofią zarządzania.. ale również wybór odpowiedniego momentu i częstotliwości wzmocnienia. ---------• teoria wzmocnienia Podejście do motywacji... a przy tym takie.Trzeci element procesu motywacyjnego odnosi się do problemu trwałości niektórych zachowań w czasie i zmienności innych. jakie się z tymi zachowaniami wiążą. spojrzenie od strony treści zajmuje się potrzebami.. Pod wielu względami wyrasta ona z ujęcia od strony zasobów ludzkich.. Teoria ustalania celów pomaga menedżerom dopasować nagrody do indywidualnych potrzeb.

.. czego rezultatem jest duże zaangażowanie i motywacja wszystkich uczestników.. Podsumowanie str.. że ludzie są motywowani do pracy.. Podejście do motywowania od strony procesu zajmuje się samym mechanizmem motywacyjnym.... 483 Poza opisanymi strategiami podstawowym narzędziem wpływania na motywację pracowników jest system nagradzania w organizacji.484 . teorię ERG oraz teorię dwuczynnikową Herzberga. Wpływ nagradzania w organizacji . że ludzie zachowują się w pewien sposób. Teoria oczekiwań sugeruje..... Inne ważne potrzeby to potrzeba osiągnięć..... wyprowadzane z jednej lub kilku teorii omawianych w poprzednich częściach rozdziału. zachowania i motywację.. (. ...... które sprawiają.. Motywowanie jest ważnym zadaniem dla menedżerów. Nowe podejścia do nagradzania pracowników . 480 Menedżerowie.. 485 .. System nagradzania w organizacji są to formalne i nieformalne mechanizmy.) Wpływ nagradzania na zachowanie. Podejście do motywowania ewoluowało od spojrzenia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich do podejścia od strony zasobów ludzkich. Podejście do motywowania od strony treści zajmuje się czynnikami sprawczymi motywacji.. (.... (..) • modyfikacja zachowania Technika stosowania teorii wzmocnienia w układzie organizacji • modyfikowany tydzień roboczy Strategia motywacji Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji .. którzy chcą motywować swoich pracowników. Wpływ nagradzania na postawy.. Menedżerowie muszą więc dokładnie zrozumieć i ocenić jego znaczenie. obok indywidualnych możliwości i uzdolnień oraz czynników po stronie otoczenia. ponieważ motywacja.. (... afiliacji (przynależności) i władzy.... ocenia i nagradza osiągnięcia pracownika..robotnicy postrzegają siebie jako jedną grupę. decyduje o indywidualnych osiągnięciach pracownika. za pomocą których definiuje się....) Wpływ systemów nagradzania na motywację... Popularne strategie motywacji . 483 Nagradzanie w organizacji może wpłynąć na postawy.) Projektowanie skutecznych systemów nagradzania . 486 Motywacja to zestaw sił.. Popularne teorie treści motywacji obejmują hierarchię potrzeb Maslowa.... mogą zastosować konkretne strategie motywacyjne.....

Rozkład aktów wzmocnienia może przybrać postać schematu o stałej częstotliwości. stałym stosunku lub stosunku zmiennym. Cypress Semiconductor Corp. Systemy nagradzania w organizacji są głównym mechanizmem wykorzystywanym przez menedżerów w kierowaniu motywacją. Do nowych ujęć motywowania pracowników należą teoria ustalania celów i podejście japońskie. Skuteczne systemy nagradzania muszę zapewnić wystarczające nagrody na poziomie jednostkowym. 490 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę przywództwa i odróżnić przywództwo od zarządzania. że zachowanie pociągające za sobą nagrody (skutki pozytywne) będzie powtarzane. unikania. przeprojektowanie pracy i programy współuczestnictwa. Przykład wprowadzający str. Popularne strategie motywacyjne obejmują modyfikację zachowania. • Zidentyfikować i opisać główne sytuacyjne podejście do przywództwa. że ludzie mają motywację do osiągnięcia i utrzymania sprawiedliwości społecznej. Właściwie zaprojektowane systemy mogą poprawić postawy. zmodyfikowany tydzień roboczy. w wieku 35 lat Cypress Semiconductor. że ich wysiłek zaowocuje wyższymi osiągnięciami. gdy im się powiedzie. Ponadto dokłada wszelkich wysiłków. jest przekonany. • Omówić i ocenić podejście do przywództwa według cech. Rozdział 15 Przywództwo i Proces Oddziaływania Cele str. zmiennej częstotliwości. że jego głównym zadaniem jest stworzenie środowiska pracy sprzyjającego pełnemu rozwojowi jednostek twórczych i mających motywację do pracy. mającą swą siedzibę w słynnej Dolinie Krzemowej. który założył w 1983 r. by uniknąć biurokratycznych przeszkód i innych cech organizacji. zastosowane jako element wzmacniający motywację. spełniając przy tym wymagane sprawiedliwości nagradzania. 490 Thurman John Rodgers. W ciągu pierwszego roku działania Cypress osiągnął . Spojrzenie oparte na teorii wzmocnienia koncentruje się na sposobie podtrzymywania motywacji. • Omówić polityczne zachowanie w organizacjach i możliwości kierowania nim. jest szybko rozwijającą się firmą elektroniczną.. Wzmocnienie może przybrać formę wzmocnienia pozytywnego..raczej nie. W tym celu zachęca on ludzi do podejmowania ryzyka i sowicie ich wynagradza. podczas gdy zachowanie wywołujące skutki negatywne . • Omówić i ocenić modele przywództwa koncentrując się na zachowaniach.jeżeli są przekonani. karania i eliminacji.489 . motywację i zachowania. które w jego mniemaniu legły u podstaw kiepskich wyników osiąganych przez inne przedsiębiorstwa. 487 . Współczesne systemy nagradzania obejmują systemy związane z osiągnięciami (zasługami) oraz różne typy systemów bodźcowych. Teoria sprawiedliwości oparta jest na założeniu. Przykłady i pytania str. że te osiągnięcia będą prowadziły do nagród i że pozytywne aspekty wyników przeważą nad aspektami negatywnymi. Podstawowe jego założenie mówi.

sprzedaż w wysokości około 3 mln dol. Do 1992 r. sprzedaż firmy wzrosła do ponad 300 mln dol., co przekształciło ją w jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się firm świata. W swojej roli dyrektora naczelnego jest bez wątpienia menedżerem. Ustala cele dla firmy, nadzoruje jej strukturę, motywuje pracowników i utrzymuje odpowiednią kontrolę. Prowadząc swą firmę na coraz wyższy poziom, Rodgers wychodzi jednak daleko poza te podstawowe funkcje kierownicze. Opracował szczegółowo system informacyjny, który pozwala mu nadzorować wyniki każdego z 1 500 pracowników w przekroju tygodniowym. Twierdzi, że nie chodzi mu o karanie ludzi. Zamiast tego identyfikuje pracowników, którzy nie osiągają odpowiednich rezultatów i następnie spotyka się z nimi, by stwierdzić, w jaki sposób może im pomóc w osiągnięciu poprawy. Chociaż nie wszystkich taki system zadawala, większość pracowników w Cypress jest przekonana, że Rodgers jest świetnym menedżerem. Dostrzegają również, że jego zachowanie daleko wykracza poza zachowanie typowego menedżera. Właściwie wolą go nazywać przywódcą niż szefem1.

Dyrektor T.J. Rodgers wykazuje stosunkowo rzadkie połączenie umiejętności, które wyróżnia go spośród wielu innych: jest zarówno mądrym przywódcą, jak i wytrawnym menedżerem, który dostrzega wyzwania niezbędne do odgrywania obu ról. Wie, kiedy podejmować twarde decyzje, kiedy przewodzić, kiedy przewodzić i zachęcać pracowników, a kiedy powstrzymywać się od ingerencji i pozwolić im robić swoje. Jak dotychczas firma wiele skorzystała z jego wysiłków. W niniejszym rozdziale dokładniej przyglądamy się takim ludziom jak Rodgers, koncentrując się na przywództwie i jego roli w zarządzaniu. Charakteryzujemy istotę przywództwa i śledzimy trzy główne podejścia do badania przywództwa – według cech, zachowania i sytuacji. Po rozpatrzeniu nowo pojawiających się spojrzeń na przywództwo, kończymy rozdział, opisując inne podejście do oddziaływania na innych – polityczne zachowanie w organizacjach.

Istota przywództwa

str. 491

W rozdziale 14 opisaliśmy motywację pracownika. Z punktu widzenia menedżera próba motywowania ludzi jest równoznaczna z próbą wpływania na zachowania innych. W tej części rozdziału podajemy najpierw definicję przywództwa, by następnie odróżnić je od zarządzania i na zakończenie odnieść je do problemu władzy.

Znaczenie przywództwa

str. 491

Przywództwo jest zarówno procesem, jak i pewną właściwością2. Jako proces przywództwo polega na użyciu wpływu, bez sięgania po środki przymusu... Jako właściwość przewodzenie jest zestawem cech przypisywanych jednostkom, które są postrzegane jako przywódcy.

Przywództwo a zarządzanie

str. 492

Z podanych definicji powinno jasno wynikać, że przywództwo i zarządzanie, choć ze sobą powiązane, nie pokrywają się. Ktoś może być menedżerem albo przywódcą, albo i tym, i tym, albo ani jednym, ani drugim4. Niektóre podstawowe różnice zestawiono w tablicy 15.1. (...)

Władza a przywództwo
...

str. 493

W poszukiwaniu cech przywódczych
...

str. 498

Zachowania przywódców
... ... ... ...

str. 499 str. 499 str. 500

Badania Uniwersytetu w Michigan Badania Uniwersytetu stanu Ohio Siatka kierownicza
... ... ... ... ... ...
str. 501

Sytuacyjne podejście do przywództwa Teoria NLW
str. 504 str. 507 str. 509 str. 510

str. 502

Teoria ścieżki do celu

Zarządzanie w praktyce

Model Vrooma-Yettona-Jago Inne podejście sytuacyjne
... ... ...

str. 513 str. 514

Nowe spojrzenie na przywództwo Substytuty przywództwa
str. 514 str. 515

Przywództwo transformacyjne
... ... ...

Zachowanie polityczne w organizacjach Najczęściej spotykane zachowania polityczne Kierowanie zachowaniem politycznym Podsumowanie
str. 518 str. 517

str. 516 str. 517

Jako proces, przywództwo jest wykorzystaniem nie polegającego na przymusie wpływu do kształtowania celów grupy (zespołu) albo organizacji, motywowania zachowań sprzyjających osiągnięciu tych celów i łatwiejszego zdefiniowania kultury grupy lub organizacji. Rozumiane jako właściwość, przywództwo jest zestawem cech przypisywanych osobom postrzeganym jako przywódcy. Przywództwo i zarządzanie są często ze sobą związane, są to jednak dwie różne sprawy. Menedżerowie i przywódcy wykorzystują władzę formalną, władzę nagradzania, władzę przymusu, władzę odniesienia oraz władzę ekspercką. Podejście do przywództwa od strony cech zakłada, że przywódców wyróżnia wśród innych pewna podstawowa cecha lub zestaw cech. Podejście od strony zachowań przywódczych zakłada, że zachowanie skutecznych przywódców czymś się różni od zachowania innych ludzi. W wyniku badań przeprowadzonych na uniwersytecie w

Michigan i uniwersytecie stanowym w Ohio zidentyfikowano dwie podstawowe formy zachowania przywódczego: jedną zorientowaną na pracę i wyniki oraz drugą zorientowaną na dobrobyt i poparcie pracownika. Z pomocą siatki kierowniczej próbuje się szkolić menedżerów, by wykazywali wysoki poziom w ramach obu form zachowania. Przedstawiciele podejścia sytuacyjnego do przywództwa dostrzegają, że właściwe formy zachowania przywódczego nie mogą być stosowane uniwersalnie, i próbują określić sytuacje, w których właściwe będą określone zachowania. Teoria NLW sugeruje, że zachowania przywódcze powinny być orientowane na zadania albo na stosunki międzyludzkie w zależności od stopnia korzystności sytuacji. Teoria ścieżki do celu sugeruje, że właściwe zachowanie przywódcze może mieć charakter nakazowy, wspierający, partycypacyjny albo zorientowany na dokonania, w zależności od osobistych cech podwładnych i otoczenia. Model Vrooma-Yettona – Jago utrzymuje, że przywódcy powinni zmieniać zakres, w jakim pozwalają podwładnym współuczestniczyć w podejmowaniu decyzji, w zależności od cech problemu. Model pionowo powiązanych par oraz teoria cyklu życia należą do nowszych teorii sytuacyjnych. Nowe spojrzenie na przywództwo obejmuje koncepcję substytutów przywództwa oraz rolę przywództwa transformacyjnego w organizacjach. Zachowanie polityczne jest innym typem procesu wywierania wpływu, często wykorzystywanym w organizacjach. Menedżerowie mogą podejmować kroki na rzecz ograniczenia skutków zachowania politycznego. Przykłady i pytania str. 519 - 521
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7. Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 15.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 15.2. Prezes Kim odzyskuje kontrolę ... Pytania 1. 2. 3.

działają teraz jako członkowie grupy. Pracownicy Federal Express. zwłaszcza telefaksów. innowacyjnymi sposobami jeszcze skuteczniejszego konkurowania i obniżania kosztów. Rzeczywiście. • Omówić interpersonalne i międzygrupowe konflikty w organizacjach.) Menedżerowie w Federal Express dostrzegli i wykorzystali to.. Członkowie grupy sami ustalają godziny pracy. • Wyjaśnić. 523 W rozdziale 1 zauważyliśmy. (. Zaczynamy od charakterystyki interpersonalnego charakteru organizacji. że praca menedżera z planowanych i nie planowanych spotkań.. firma zaczęła się rozglądać za nowymi. Następnie wprowadzamy podstawowe koncepcje dynamiki grup. Po raczej powolnym starcie Federal Express wykazywał systematyczny wzrost i stał się wielonarodową organizacją dysponującą własnym zestawem 255 samolotów i 34 000 skomputeryzowanych samochodów dostawczych i biur na całym świecie. Taką poważną nową inicjatywą Federal Express było stworzenie setek zespołów roboczych. oraz etapy kształtowania grup. W ostatnich jednak latach wzrost Federal Express uległ pewnemu zwolnieniu w warunkach połączonego nacisku konkurentów. i jest ona uważana za jedną z najlepiej zarządzanych organizacji w Stanach Zjednoczonych.. Potem wyjaśniamy cechy dojrzałych grup i wykorzystanie zasobów w organizacjach. zamiast jak poprzednio działać jako jednostki odpowiadające przed przełożonym. • Zdefiniować i zidentyfikować typy grup w organizacjach i omówić powody. Nie zrażony tym pesymizmem. oraz nowej technologii. 522 Frederik Smith po raz pierwszy zaproponował pomysł prywatnej dostawy poczty w terminie jednodniowym w swojej pracy semestralnej. 522 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać interpersonalny charakter organizacji. stwierdził. Roczne obroty firmy przekraczają 5 mld dol. Kończymy omówieniem konfliktu interpersonalnego i grupowego. Jego profesor w Yale. uruchomił Federal Ezpress Corp. w jaki sposób organizacje tworzą zespoły i kierują nimi. dla których ludzie łączą się w grupy.Rozdział 16 Zarządzanie Procesami Interpersonalnymi i Grupowymi Cele str.. Niniejszy rozdział traktuje o procesach prowadzących do takich działań jak opisane przedsięwzięcia Federal Express i wynikających z takich działań. że pomysł jest niewykonalny. powierzają sobie zadania do wykonania i nabierają nowych umiejętności w drodze rotacji pomiędzy różnymi stanowiskami... Przykład wprowadzający str. Interpersonalny charakter organizacji str. Smith kontynuował swoje plany i w 1973 r. Przytoczony poniżej rozkład dnia jest typowym zapisem . • Zidentyfikować i omówić cztery podstawowe cechy dojrzałych grup. menedżerowie większą część swego czasu spędzają na kontaktach i wzajemnym oddziaływaniu z innymi ludźmi w organizacji i poza nią. co wielu ekspertów coraz częściej uznaje za olbrzymi zasób każdej organizacji – siłę grupy. rozmów telefonicznych i podobnych działań. Żeby odzyskać utracony teren.

Wyniki zachowań interpersonalnych str.. Dzieje się tak wówczas.. stosunki interpersonalne przenikają wszelkie organizacje i są żywotną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. Pracownicy ODS spędzają aż siedem godzin w tygodniu na zebraniach – zebraniach zespołów dotyczących konkretnych projektów. Na corocznym trzydniowym spotkaniu w sprawie płac. Wykształcają się one zarówno wewnątrz. jak i poza normalnymi strukturalnymi granicami organizacji. Dynamika interpersonalna może jednak również być osobista. że oni czy ich współpracownicy zostali ocenieni zbyt nisko w czasie ostatniej kwalifikacji płacowej. żywią do siebie wzajemny szacunek i przywiązanie oraz lubią utrzymywać ze sobą kontakty. Takahiro Yamaguchi.. oraz na spotkaniach-maratonach każdego kwietnia i października. że tematyka spotkań pokrywa wszystkie aspekty życia firmy. którzy się nawzajem wspierają i którym się ze sobą dobrze pracuje. pomimo setek roboczogodzin spędzonych co tydzień na zebraniach. 525 Zachowania interpersonalne mogą pociągać za sobą najrozmaitsze zdarzenia. które wchodzą ze sobą w regularne stosunki dla osiągnięcia wspólnego celu4. mimo że wiele pomysłów jej założyciela. spotkaniach menedżerów dla formułowania strategii. mogą zdziałać znacznie więcej niż ludzie. tak samo jak różni są poszczególni członkowie organizacji. (..) Dobre stosunki interpersonalne w całej organizacji mogą być nawet źródłem synergii. 526 ODS – eksperyment w sprawach grupowych Czasami życie w japońskiej ODS Corporation sprawia wrażenie. gdy ich uczestnicy wzajemnie się znają... Spojrzenie globalne str.. projektowaniem wyrobów i tworzeniem znaków firmowych dla takich gigantów jak Sony Corp. (. Firma osiągnęła sukces i z tego powodu cieszy się powszechnym szacunkiem w Japonii. A firma rzeczywiście te zyski przynosi.dnia prezesa firmy.) Większość stosunków mieści się gdzieś pomiędzy tymi skrajnymi przypadkami. zwłaszcza dotyczących komunikacji. ale negatywna. Dynamika interpersonalna str. przekonywać. (. Pracownicy decydują również o rym. może też zmieniać te oceny. pracownicy mogą np. kiedy posiedzenia ciągną się do późnej nocy.) Rzecz jasna. który pragnie badać procesy grupowe. Stosunki interpersonalne mogą być osobiste i pozytywne. Wydaje się. 250 pracowników firmy może dyskutować oceny we wszystkich siedmiu kategoriach pracy i osobowości. którzy nie udzielają sobie wzajemnie wsparcia i którzy ze sobą nie umieją pracować. Chociaż Yamaguchi nie przeczy. na których ogół pracowników omawia przepisy firmy. spotkaniach tygodniowych. Mianem grupy określamy co najmniej dwie osoby. reklamą i doradztwem dla innych firm.. 524 Charakter stosunków interpersonalnych w organizacji może być różny. zebraniach sekcji do omówienia sprzedaży.. kogo powołać w skład zarządu firmy i jak rozdzielić zyski. 525 Grupy są wszechobecną częścią życia organizacji i podstawą wykonania znacznej części pracy. jak gdyby zostało stworzone przez badacza zachowań organizacyjnych. kłóci się z japońską tradycją gospodarczą i kulturą. ODS zajmuje się badaniami. że jego styl komunikacji wiele zawdzięcza nie- . Grupy w organizacjach str. Ludzie.

530 Wyobraźmy sobie różnice dzielące zbiór pięciu osób.. Jest przekonany. z której znani są japońscy robotnicy. str.. iż jego celem jest zrealizowanie pomysłów. że izolują się od swoich pracowników.) Cechy dojrzałych grup str. że Yamaguchi żyje według własnej filozofii. które nie muszą mieć związku z celami organizacji.. ... Firmy japońskie wsławiły się swoim partycypacyjnym zarządzaniem i wpajaniem robotnikom poczucia. Przyciąganie interpersonalne... Grupy funkcjonalne. powiada Yamaguchi. przyciąga klientów do ODS.... Kiedy projektowanie zostało zakończone... Wydział marketingu. wydział zarządzania. że interpersonalna harmonia . . które właśnie zebrały się. Grupa nieformalna albo grupa interesu jest tworzona przez członków dla celów. Grupa zadaniowa to grupa stworzona przez organizację dla realizacji stosunkowo wąskiego zakresu zadań (celów). 529 . Korzyści instrumentalne. .. A jednak Yamaguchi oskarża japońskich przywódców przedsiębiorstw o to. że to. Etapy kształtowania się grup str.. niczym dobrze smarowany mechanizm..) Grupy nieformalne mogą być potężną siłą. grupy zadaniowe oraz grupy nieformalne lub grupy interesu6. z których duża część jest niezadowolona.... Grupy zadaniowe. i inną grupę. są przykładami grup funkcjonalnych.. co jest dobre dla firmy. tak jak w ODS. w równym stopniu jak badania i twórcze umiejętności jego firmy. Działania grupowe. by stworzyć grupę. Grupy nieformalne albo grupy interesu. Grupa funkcjonalna to grupa stworzona przez organizację dla realizacji pewnej liczby bieżących celów organizacji w nieokreślonym horyzoncie czasowym. (. poświęcając pracownikom swój czas i energię. wykorzystał zespół zadaniowy do zaprojektowania swojego modelu Taurusa. Zaspokajanie potrzeb... której menedżerowie nie powinni ignorować. upiera się.. .. . da się urzeczywistnić tylko wtedy.. Ford Motor Co. Typy grup str.Japończykom. I to właśnie jego filozofia... która funkcjonuje od lat. Źródła. oraz personel pielęgniarski. 533 . (. Jego pracownicy mówią. Cele grupowe. zarządzanie musi być elastyczne i podatne. jest również dobre dla robotnika. 527 Ogólnie rzecz biorąc.. Na przykład. Jeżeli robotnicy naprawdę mają utożsamiać swoje szczęście z sukcesem firmy. organizacje obejmują grupy funkcjonalne. 532 . zespól zadaniowy został rozwiązany. o których inne japońskie firmy tylko mówią.. Dlaczego ludzie łączą się w grupy? str. Struktura ról .. gdy konflikty są ujawniane.

.Niejasność roli. Ogólnie. takie jak wrogość i brak współpracy. Przeciążenie roli. który sprzyja najwyższemu poziomowi wyników. Zmiany norm. Kierowanie zespołami roboczymi str. wrogością.. kreatywność. W ostatnich latach jednak coraz częściej rozumiemy. swoją niekompetencją i prywatą.. Tak więc menedżerowie muszą się troszczyć o kierowaniem konfliktem w swoich organizacjach.. wykonująca funkcje organizacyjne. a „rozproszeni” właściciele (i niezbyt kompetentni ich przedstawiciele) po prostu się nie znają na niuansach zarządzania. np.. często przy niewielkim nadzorze lub całkowitym jego braku. Nadmierne natężenie konfliktu może wytworzyć niepożądane wyniki. Przestrzeganie norm.. Pierwsze formy zespołów stanowiły samodzielne grupy robocze i kółka jakości. Odmian szkodliwych konfliktów sprowokowanych przez „górę” menedżerską. Przy braku konfliktu mogą się wkradać samozadowolenie i stagnacja. Upowszechnianie norm. Menedżerowie muszą znaleźć i utrzymać optymalny poziom konfliktu. Właściwie większość ludzi. Wykorzystanie zespołów w organizacjach Tworzenie zespołów roboczych str. .. Punktem wyjścia jest zrozumienie konfliktu. gdy szkodliwy konflikt wywołują sami menedżerowie. Na marginesie. najbardziej przydatne są wtedy. w tym menedżerów i teoretyków zarządzania. którego należy unikać24.. Konflikty interpersonalne i międzygrupowe str.. Abstrahuję. . gdy zadania.... jest sporo. zespołach międzyfunkcjonalnych lub zespołach wysokich osiągnięć.. .. str. 541 W organizacji zespół to grupa pracowników funkcjonujących jako jednostka. pewne jego typy mogą się okazać korzystne. . 543 Większość ludzi wiąże konflikt z antagonizmem. są złożone i reprezentują wysoki stopień współzależności: sam zespól służy jako mechanizm rozwiązywania takiej złożonej sytuacji i kierowania wspólzależnością21. Konflikt ról. .. Normy zachowań str.... 540 str. tradycyjnie traktowała konflikt jako problem. innowacje i inicjatywę.. Problemem może być. 541 Przywództwo nieformalne . jakie trzeba wykonać. Wnioski. 536 . zespoły nie są rozwiązaniem pasującym do każdej sytuacji. .. co może się negatywnie odbić na wynikach. ... że chociaż konflikt może być poważnym problemem. . 538 str. w tym . Obecnie mówi się czasami o zespołach samokierujących się. nieprzyjemnością i sprzecznością poglądów. Spójność wewnętrzna . 542 Oczywiście. Umiarkowany poziom konfliktu może wyzwolić motywację.

w miarę pojawiania się problemów. . W połowie lat osiemdziesiątych jednak. czasami dodatkowo spotęgowanej osobistą prywatą lub cechami charakteru. sensownych metod ich składania. od konfliktów wynikających z ewentualnych sprzeczności interesów grupowych (np.. Grupa robocza rozpoczęła pracę od dokonania przeglądu przyszłych klientów i rozglądając się za konkurencyjnymi maszynami. spółdzielcy. . Prowadzili zapis czynności roboczych.. kiedy firmy amerykańskie były wypierane z rynku. Jako grupa spotykali się tylko raz na tydzień. Jednakże japońska konkurencja i reakcja Milacron – rezygnacja z wytwarzania niektórych prostych pozycji asortymentu – wkrótce zagroziła udziałowi w rynku i reputacji firmy. udziałowcy itp. pracownicy. . o 40% szybsza i sprawniejsza. Zamiast szukać tanich części... akcjonariusze. zwłaszcza w dziedzinie maszyn do wyrobu kształtek plastykowych. Wynik? Sprzedaż Visty 2. że nowa maszyna musiałaby być o 40% tańsza niż jej poprzedniczki.. . zapasów. dwaj dyrektorzy firmy postanowili wspólnie zastanowić się.. Zdecydowali. Kolejnym posunięciem w walce konkurencyjnej była nowa maszyna o nazwie Vista oraz nowy sposób opracowywania produktu – praca zespołowa.). Różnice celów.miejscu.. produkcji i obsługi mechanicznej. by przyszłe zespoły mogły się uczyć na ich sukcesach i porażkach.. starano się też wykorzystać łatwo dostępne części amerykańskie i ograniczyć do minimum ich liczbę. inne odnoszą się do jednostki lub grupy. kadra kierownicza. a nie angielskich. która mogłaby skutecznie konkurować z produktami japońskimi. by nie narażać się na śmieszność przy sugerowaniu pomysłów spoza swojej „działki”. Dynamika interpersonalna. ścisła. że nie będą mówić o projekcie z osobami postronnymi. Przyczyny konfliktu str. ograniczając się tylko do skutków czystej niekompetencji. 544 Łączenie się w zespoły dla uratowania produktu Stany Zjednoczone zawsze przewodziły w światowej produkcji obrabiarek. unikając podejmowania decyzji w czasie zebrań. a nie – jak to się normalnie odbywało – w dwa lata.5-krotnie przewyższyła sprzedaż poprzedniczki już w pierwszym roku produkcji. Maszyna wykorzystuje o 50% mniej części i jest o 40% tańsza w produkcji. Sprzedaż maszyn do wyrobu kształtek plastykowych szła pomyślnie. Pragnęli.. Jej członkowie podejmowali decyzje kierując się zdrowym rozsądkiem. by decyzje były podejmowane szybko. Źródła. której trudno nie dostrzec. jakie cechy powinna posiadać maszyna. Biura tych osób zlokalizowano obok siebie. Uzgodnili. Milacron stworzył dziesięcioosobowy zespół składający się z przedstawicieli działów zaopatrzenia. a sami członkowie zespołu odpowiadali bezpośrednio przed wiceprezesem. szukano tanich. gdyby musiały przechodzić przez normalne kanały wydziałowe. Na przykład zdecydowano pracować w systemie miar metrycznych. Decyzje te mogłyby zostać odrzucone.. Konkurencja o zasoby. Anonimus Zarządzanie w praktyce str. a firma Cincinnati Milacron zawsze plasowała się w amerykańskiej czołówce. Współzależność. 545 Niektóre z przyczyn konfliktu w organizacjach wynikają z projektu organizacji. „Dzienniki pokładowe zespołu pozostawiły Milacron spuściznę. . marketingu. oraz że trzeba ją przygotować w rok.

. . w jakim członkowie grupy są lojalni w stosunku do siebie i grupy oraz zaangażowani w jej sprawy. 548 – 551 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1... synergię. Podsumowanie str. menedżer musi go stymulować w konstruktywny sposób.. Spoistość grup może wzrastać lub maleć pod wpływem wielu czynników. 548 W całej organizacji występuje dynamika interpersonalna. normy grupowe. wykonująca funkcje organizacyjne.. Przywódcy nieformalni to tacy przywódcy. Powody łączenia się w grupy nieformalne albo grupy interesu obejmują wzajemną akceptację. 546 Żeby sobie najskuteczniej poradzić z konfliktem. Wprowadzenie zespołów jest formą zmiany organizacyjnej. Struktury ról definiują specjalistów od zadania oraz specjalistów socjoemocjonalnych i mogą być dotknięte niejasnością roli. . 2. Rozwiązywanie konfliktu. Coraz więcej organizacji wykorzystuje zespoły. których wybrali sami członkowie grupy. konfliktem ról lub przeciążeniem roli. Normy grupowe to standardy zachowań członków grupy. Szczególnie ważna jest zależność pomiędzy normami osiągnięć i spoistością. Możliwe jest również unikanie lub rozwiązywanie konfliktu przez użycie kilku technik.Kierowanie konfliktem str. Ograniczanie konfliktu. poparcie społeczne. komunikację i podejmowanie decyzji. Interakcje z innymi ludźmi mogą powodować zaspokojenie potrzeb. bezosobowa i profesjonalna. Zespół to grupa pracowników funkcjonująca jako jednostka. Ludzie łączą się w grupy funkcjonalne albo zadaniowe dla realizacji kariery. konflikt i kształtowanie się grup. albo negatywna i osobista. Przykłady i pytania str. Konflikt może być konstruktywną albo destrukcyjną siłą w organizacjach. Spoistość grup to zakres. może zapobiec jego powstawaniu oraz rozwiązywać go. zadaniowe oraz nieformalne albo grupy interesu. spoistość (zwartość) grupy i przywództwo nieformalne. Może ona być pozytywna i osobista.. motywację i wydajność oraz kontrolę i organizację.. Pobudzanie konfliktu. skoro już do niego dojdzie26. Idealne zespoły powinny być zwarte i przyjmować normy wysokich osiągnięć. często bez przełożonego lub z niewielkim zakresem nadzoru. . W organizacjach tworzą się następujące ogólne typy grup: funkcjonalne. Czterema ważnymi cechami grup dojrzałych są struktury ról. Grupa to co najmniej dwie osoby wchodzące ze sobą w regularne wzajemne oddziaływania dla osiągnięcia wspólnego celu lub wykonania wspólnego zadania. Menedżerowie mogą w pewnych sytuacjach stymulować konstruktywne formy konfliktu.

552 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać rolę i znaczenie komunikowania się w pracy menedżera.2. 10. Ćwiczenia 8.3. Pytania analityczne 5. 3. Crawford jest przekonany. w jaki sposób można zarządzać komunikowaniem się w organizacji.1.. by idee te ujrzały światło dzienne. Sądzi. że zdolność słuchania jest jedną z najważniejszych umiejętności kierowniczych. • Omówić behawioralne elementy komunikowania się. Rozdział 17 Zarządzanie Komunikowaniem Się W Organizacjach Cele str. • Zidentyfikować podstawowe formy komunikacji interpersonalnej. • Zidentyfikować ogóle formy komunikacji grupowej i organizacyjnej oraz podać ich cechy.. . . podać ich zalety i wady. że jego koncentracja na komunikowaniu się ma podstawowe znaczenie dla powodzenia firmy. 552 Czy zasadnicza troska o komunikowanie się może przynieść dochody rzędu 50 mln dol. Przykład wprowadzający str. • Opisać. Brook jest szybko rozwijającą się firmą wynajmującą meble do mieszkań i biur.. 2. Crawford potrafi też docenić umiejętność słuchania. Regularnie organizuje seminaria dla .. 3. 2. że tak. 6..? Dyrektor Naczelny Brook Furniture Rental. sądzi. Przykład międzynarodowy 16. Bob Crawford.. aby wytworzyć kulturę.. której stopa zysku przekracza odpowiednie wskaźniki dla innych firm branży. 9. w jaki sposób można usprawnić proces komunikowania się. Pytania 1. w której pracownicy mogą się swobodnie wypowiadać. zgłaszać sugestie i krytykę. 4. W szczególności Crawford dokłada wszelkich starań. Pytania 1. . że pracownicy są najlepszym źródłem nowych idei w każdej organizacji i pragnie zapewnić.. 7. . • Opisać. kwestionować decyzje podejmowane przez innych. Przykład 16. Twierdzi.

. Menedżerowie muszą komunikować się z innymi. jak i klientów. że większą część swego czasu spędzają na komunikowaniu się. 560 str.. . 560 Komunikacja pisemna Wybór właściwej formy Formy komunikacji grupowej i organizacyjnej Poza obu opisanymi przed chwilą czystymi formami komunikacji interpersonalnej menedżerowie zajmują się innymi odmianami komunikowania się w organizacji... co się dzieje w otoczeniu. Również dla innych pracowników komunikowanie się z menedżerami jest bardzo ważne.... 553 Definicja komunikowania się str. Komunikacja ustna . Menedżerowie na całym świecie są zgodni co do tego. Komunikowanie się a praca menedżera . w jaki sposób wraz z całą organizacją mogą oni zwiększyć skuteczność działania. str. str. oraz tego.menedżerów. chodzi o komunikację pionową i poziomą. . 553 str. 557 str. 555 Formy komunikacji interpersonalnej str. że sprzyja to skutecznej komunikacji firmy z jej klientami1.. 559 str.) Komunikacja pionowa . Inne formy komunikowania się w organizacji zostaną omówione w następnej części rozdziału.2. (.. jednakże każda sięga do szerokich wzorców komunikacji w całej organizacji... . Każda z nich wymaga komunikacji ustnej lub pisemnej. by pomóc im w wyrobieniu sobie tej umiejętności. Crawford robi wiele dla utrzymania drożnych kanałów komunikowania się. Prócz tego. .. Na przykład... . Crawford twierdzi i w tym przypadku. 563 . 558 str. aby przekazać im swoją wizję i cele stawiane przed organizacją. często sam prowadzi programy szkoleniowe dla nowych pracowników. przy czym chodzi o sztukę słuchania zarówno pracowników. 562 Komunikacja pozioma Sieci komunikacyjne str. gdyż pozwala na lepsze zrozumienie tego.. 17... dlatego właśnie te dwie formy zostaną tu omówione łącznie. 554 Rola komunikowania się w zarządzaniu Proces komunikowania się str. 557 Menedżerowie muszą rozumieć różne rodzaje komunikacji.. Komunikowanie się ustne i pisemne ma głównie charakter interpersonalny... Pozwala mu to na osobiste zaprezentowanie „historii” firmy i udzielenie odpowiedzi na ważne pytania. str. często towarzyszy również przedstawicielom handlowym w ich wizytach u klientów. . sieci komunikacyjne oraz winorośl. Jak pokazano na rys.

. str. sens i interpretację. w jaki sposób maksymalizować potencjalne korzyści w komunikacji i minimalizować potencjalne problemy. Częścią każdego systemu komunikacji w organizacji mogą być również dwa dalsze ważne elementy behawioralne – percepcja i komunikacja pozawerbalna. 572 Kilka czynników może zakłócić proces komunikowania się lub służyć jako bariera do skutecznego komunikowania się.. która może przenikać całą organizacje. 574 Przy tak wielu czynnikach. tzn. powinien wiedzieć. Każdy z nas jest nieustannie bombardowany informacjami płynącymi z otoczenia.. . Menedżerowie powinni zacząć od uświadomienia sobie czynników. 564 Winorośl to nieformalna sieć komunikacyjna. które zakłócają proces komunikowania się.) Techniki dla nadawcy... menedżerowie mogą się na szczęście uciec do kilku technik poprawy jego skuteczności28.. Techniki dla odbiorcy. Bariery w komunikowaniu się str.2)27.. (. Winorośl str. 566 str. 570 Komunikacja pozawerbalna . Percepcja obejmuje nie tylko pięć zmysłów. Percepcja odgrywa istotną rolę w odbiorze i rozszyfrowaniu informacji.. . w jaki sposób skutecznie się komunikować26. Na każdym kroku spotykamy się z informacjami. str. że nie jesteśmy w stanie ich przetworzyć. Cechy nadawcy.. Cechy odbiorcy. i od poznania sposobów przeciwdziałania takim zakłóceniom. tablica 17. Są to: cechy nadawcy.. . (.. 567 Percepcja to zestaw procesów używanych przez ludzi do odbierania i interpretowania informacji płynących z otoczenia. . Przezwyciężanie barier w komunikowaniu się str.. odbiorcę lub obu...) Inne formy komunikowania się . Jak pokazano w tablicy 17. Percepcja str. 567 Behawioralne elementy komunikacji W pewnej mierze winorośl. techniki te mogą być wykorzystane przez nadawcę.. Poprawa skuteczności komunikowania się str. i to w takiej ilości. . 571 Menedżer świadomy znaczenia komunikacji i jej wszechobecności w pracy.. ale również świadomość.. cechy odbiorcy.) Zarządzanie w praktyce .. które mogą zakłócić komunikację..3... (. 568 str. ..... Dynamika interpersonalna. dynamika interpersonalna pomiędzy nadawcą i odbiorcą oraz czynniki leżące po stronie otoczenia (zob. zarządzanie „w ruchu” i komunikacja nieformalna mają charakter behawioralny.

Proces komunikowania się składa się z kodowania treści przez nadawcę i przekazywania jej jednemu lub kilku odbiorcom. 576 str. zarówno w górę jak i w dół... Można tego dokonać przez wprowadzenie formalnych systemów informacyjnych oraz przez wykorzystanie możliwości stwarzanych przez komunikację elektroniczną. Istnieje duża rozmaitość form komunikowania się w organizacji. intonację. 576 Komunikacja elektroniczna Spojrzenie globalne Podsumowanie str. Cały proces w dowolnym swym odcinku może zostać zakłócony przez różne czynniki. wybierając stosowny środek komunikacji. Skuteczna komunikacja jest procesem wysyłania wiadomości w taki sposób. Percepcja składa się z procesów wykorzystywanych przez jednostkę do odbierania i interpretowania informacji dopływających z otoczenia. str.. ale także mogą wpływać na poprawę skuteczności systemu komunikowania się w organizacji. 578 Komunikacja jest procesem przekazywania informacji od jednej osoby do drugiej. Komunikacja interpersonalna koncentruje się na komunikacji w niewielkim gronie osób. kontakt fizyczny. którzy otrzymują wiadomość i rozszyfrowują jej treść. W układzie pionowym komunikacja może się odbywać pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. Komunikowanie się jest wszechobecną. gesty. .. Formalne systemy informacyjne .Techniki dla nadawcy i odbiorcy. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacji str. . Kierowanie procesem komunikowania się wymaga rozpoznania barier dla . toteż menedżer powinien starannie rozważyć jedne i drugie.. . Komunikacja pozawerbalna obejmuje wyraz twarzy. Komunikacja w poziomie obejmuje osoby na równorzędnych stanowiskach. 576 str. chociaż na ogół bardziej wskazana jest komunikacja obustronna. by treść wiadomości odebranej była możliwie jak najbardziej zbliżona do treści wiadomości zamierzonej. ważną częścią pracy menedżera. Obie ważne formy komunikacji interpersonalnej – ustna i pisemna – wykazują charakterystyczne zalety i wady.. Członkowie grupy powiązani są ze sobą według powtarzalnego wzorca zwanego siecią komunikacyjną. Nieformalną sieć komunikacyjną pomiędzy członkami organizacji określamy mianem „winorośli”.. 576 Menedżerowie nie tylko mogą być osobiście dobrymi komunikatorami. przy czym role nadawcy i odbiorcy ulegają odwróceniu. W procesie dwustronnego komunikowania się czynności te powtarzają się. Ważnymi elementami procesu percepcji są percepcja selektywna oraz organizacja percepcji. ruchy ciała.. Dwoma behawioralnymi elementami komunikacji są percepcja i komunikacja pozawerbalna.

582 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Ćwiczenia 8.... Przykład międzynarodowy 17.......1.... 6..... 2. 3. Pytania 1.. Pytania 1... Zarówno nadawca.......... znaczeniem.... . 4...... .... 584 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę kontrolowania w organizacjach.. 3.. • Zidentyfikować i wyjaśnić główne formy kontroli operacji i opisać przyczyny. w jaki sposób możliwe jest ich przezwyciężenie............ 3..... 10... W nadchodzących latach rozwój komunikacji kierowniczej i organizacyjnej dokonywać się będzie pod przemożnym wpływem komunikacji elektronicznej w postaci sieci komputerowych........ obszarami.... telefaksów itp... 2. Część VI PROCES KONTROLOWANIA Rozdział 18 Istota Kontrolowania Cele str................ ... • Zidentyfikować i wyjaśnić ogólne kroki w procesie kontrolowania... jak i operacyjne.... dla których organizacje korzystają z wielorakich systemów kontrolnych. 9. Przykład 17. 2. • Omówić dwa ogólne podejścia do kontroli w organizacji.. Przykłady i pytania str........ .... Organizacje wykorzystują w kierowaniu komunikacją zarówno podejście menedżerskie... systemów przetwarzania tekstów..... 7.. włącznie z jego celem.. jak i odbiorca mogą poznać i opanować skuteczne techniki poprawy komunikacji..2..... . • Opisać kontrolę strategiczną.. odpowiedzialnością za kontrolę oraz powiązaniem planowania i kontrolowania.. ..skutecznej komunikacji i zrozumienia. Pytania analityczne 5.... 579 .... telefonów komórkowych...

Etapy procesu kontrolowania str... . 3. przynajmniej w Polsce. osiągnęli spory sukces.. 584 Bombay Co.. założyło w 1975 r. .. Częstokroć od kontroli realizacji planu. Zbyt dobra jest jeszcze pamięć o starych błędach (i ich skutkach) w planowaniu i kontroli wykonania planów. 586 Znaczenie kontroli str. Przykład wprowadzający str. Funkcjonowanie organizacji wymaga ciągłego przechodzenia od planowania do kontrolowania i na odwrót. przekroczyły 12 mln dol.. (. (1.. 591 . Funkcje organizowania i przewodzenia pozwalają organizacji wykonywać jej właściwe zadania. . Mierzenie wyników. dol. Z. 590 Niezależnie od typu czy liczby systemów kontrolnych.. planowanie jest zazwyczaj pierwszą częścią procesu zarządzania. 589 Menedżerowie powinni ściśle wiązać planowanie i kontrolowanie... Firma rejestruje obroty znacznie przekraczające 100 ml.. (. Menedżer sporządza plan i następnie wykorzystuje system kontrolny do obserwowania postępu na rzecz wykonania tego planu. Ocena wyników – utrzymanie status quo. 4.) Kontrolowanie w organizacjach str. Porównywanie wyników z normami. Cel kontrolowania str. 2.U.. między innymi zależnie od tego. Różne też mogą być wnioski. Ustalanie norm str. • Opisać główne problemy wyboru stylu kontrolowania. (Uwagi: Oj.. w jaki sposób menedżerowie mogą skutecznie kierować procesem kontrolowania. Temat wymaga obszernego rozwinięcia. Ustalanie norm. Przewija się on na wielu moich stronach.) Menedżerowie Bombay Co. jakich potrzebuje organizacja. jej zyski w 1990 r. 589 Powiązanie planowania i kontrolowania str. korekta odchyleń. natomiast kontrolowanie wiąże się bezpośrednio z planowaniem. każdy proces kontroli powinien objąć cztery ogólne etapy9.. zmiana norm. lepsza jest porządna analiza. 585 .. . 18..) Dzisiaj pasaże handlowe w całej Ameryce Północnej mieszczą kilkaset sklepów Bombay Co. Co było przyczyną sukcesu Bombay? (. ostrożnie i fachowo trzeba z tym. co i jak planujemy. 587 Odpowiedzialność za kontrolę str. dwóch przedsiębiorców jako firmę sprzedaży wysyłkowej. Jak to powiązano w rozdziale 1. z wyspecyfikowaniem odpowiednich zagadnień. . Pokazano je na rys.• Opisać. Lepiej ich nie powtarzać..2.). 586 Obszary kontroli str. poczynając od „konkretyzacji”...

. Formy kontroli organizacyjnej str.. że jest najgorszą z możliwych teorii organizacji... Mówiąc ogólnie o biurokracji.. podejście biurokratyczne w negatywnym rozumieniu tego słowa. 597 . Moim zdaniem. (. W zarządzaniu gospodarczym. chyba zazwyczaj polega na niedostatku wiedzy zarządzających. Czasami sprawy są oczywiste niemal dla każdego..” . które były wypróbowane. Ocena ta w dużej mierze opiera się na analitycznych i diagnostycznych umiejętnościach menedżera.) * * Mówiąc dosadnie. w tym tzw.. tzw. ... . na słabość kontroli gospodarczego zarządzania i słabość analiz gospodarczych wpłynęła wtedy zdecydowanie słabość narzędzi ekonomicznych.. w języku potocznym.. 597 Kontrola biurokratyczna jest formą kontroli organizacyjnej odznaczającą się formalnymi i mechanistycznymi rozwiązaniami strukturalnymi. Niemal idealnym tego przykładem była tu gospodarka „realnego socjalizmu”. nie przesądzają jednak o wartości całego systemu: „Parafrazując ironiczną uwagę Churchilla na temat demokracji. o których mowa w rozdziale 1...) Formy kontroli operacji str... Kontrola biurokratyczna str.. poza tymi. „Biurokracja jest to bezmyślne stosowanie się do przepisów/zasad równie bezmyślnie ustalonych”...... 594 . złośliwość i subiektywne osądy cechujące praktykę kierowniczą pierwszego okresu rewolucji przemysłowej. choć w wielu przypadkach zupełnie oczywiste.. Porównywanie wyników z normami str. Zwykle prowadzi to do całego szeregu negatywnych zjawisk.. 592 . że „Model machiny biurokratycznej powstał w reakcji na osobiste uzależnienie.. a nonsensów nie można legalnie zmienić z powodu zwykłej siły bezwładu albo uporu kogoś zaślepionego. (. 593 Końcowym etapem w procesie kontroli jest ocena wyników. można powiedzieć o biurokracji. .Mierzenie wyników str. Po dokonaniu tej oceny zazwyczaj podejmowane jest jedno z trzech działań.. będącymi dziełem specjalistów od kontroli zatrudnionych w aparacie zarządzającym. 596 Kontrola końcowa str. okrucieństwo... warto jednak pamiętać. „negatywne dostosowanie się społeczeństwa”. i następnie podjęcie stosownych działań. Kontrola wstępna str.” Późniejsze wady tego systemu. 596 Wielorakie systemy kontrolne str. 593 Ocena i reagowanie str. . nepotyzm. Sprawy są jednak złożone a ocena stanu faktycznego i przyczyn jest kontrowersyjna. 597 .. 595 Kontrola równoległa str.

Zarządzanie w praktyce str... musi zrozumieć etapy i szczeble kontroli.. a także jak przezwyciężać pojawiający się niekiedy opór przeciw kontroli. Nagradzanie nieefektywności . Do powszechnie występujących przyczyn takiego stanu rzeczy należą: nadmierna rozbudowa kontroli. Zarządzanie procesami kontroli str... terminowe i obiektywne... Integracja z planowaniem . Obiektywizm . ale mimo to wielu ludzi może się przeciwstawiać kontroli. poz... Spojrzenie globalne str. Elastyczność ... Przezwyciężanie oporu wobec kontroli str.. Nadmiernie rozbudowana kontrola . Dokładność .. nagradzanie nieefektywności i odpowiedzialność za podejmowane działania. Opracowanie skutecznych systemów kontrolnych str. Aktualność .Oba powyższe cytaty pochodzą z książki: Zachowanie człowieka w organizacji.. 603 Co się składa na skuteczny system kontrolny? Systemy kontroli są na ogół najbardziej skuteczne wówczas. 599 . 599 .. 58 prezentowanej literatury. Wykorzystanie zarządzania przez cele . 606 Tworzenie skutecznej kontroli .. Niewłaściwa koncentracja ... Kontrola strategiczna str. str. 600 ... dokładne... niewłaściwa koncentracja kontroli. gdy zostaną zintegrowane z planowaniem i są przy tym elastyczne.... 605 Właściwie zaprojektowane systemy kontroli są przydatne i skuteczne.. Wybór stylu kierowania str... 607 .... 602 Jeżeli menedżer naprawdę pragnie skutecznie kontrolować. Pobudzanie współuczestnictwa . jak zbudować skuteczny system kontrolny. Menedżerowie muszą również wiedzieć.. Co na ten temat można powiedzieć dzisiaj? Anonimus Kontrola angażująca pracowników str. Zrozumienie oporu wobec kontroli str.. 440. Wykorzystanie zapisów kontrolnych i bilansów . Odpowiedzialność za wyniki .. 602 ..

608. (str. jaką powinien zastosować menedżer. Każda reprezentuje pewien typ skrajny. Pytania. 18.5 ilustruje. Większa część wysiłków kontroli strategicznej nakierowana jest na jedną lub kilka metod wdrażania strategii. koncentrując się na elementach poprawiających skuteczność kontroli. koncentruje się na samym procesie przekształcania. a większość organizacji stosuje jakąś pośrednią formę kontroli organizacyjnej..W jaki sposób menedżer powinien dopracować się własnego stylu kontroli? Jedno z podejść do wyboru stylu kontroli opiera się na czterech czynnikach: stylu zarządzania. Kontrola wstępna koncentruje się na nakładach wchodzących do sytemu. tablica 18. jest ona skierowana na zasoby finansowe. 610 Kontrola jest to regulowanie działalności organizacji w taki sposób. wywołany przerostem kontroli. Ogólnie rzecz biorąc. ludzkie i informacyjne.. stylu organizowania. porównanie wyników z normami oraz podjęcie stosownych działań. Kontrolę strategiczną podejmuje się. dostarcza ona informacji dla przyszłego planowania i nagradzania pracowników. Podsumowanie str. Menedżerowie mogą ułatwić przezwyciężenie tego oporu.1 wynika forma kontroli organizacyjnej. Dodatkowo. miernikach osiągnięć i pragnieniu współuczestnictwa przejawianego przez pracowników. . w jaki sposób różne odpowiedzi prowadzą do różnych typów kontroli. aktualny i obiektywny. toteż kontrola ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu organizacji. kontrolera a także – w coraz szerszym zakresie – pracowników wykonawczych.. Celem kontroli jest prowadzenie organizacji ku wytyczonym celom. Proces kontroli obejmuje cztery podstawowe etapy: ustalanie norm oczekiwanych osiągnięć.1). Większość organizacji wymaga wielorakich systemów kontroli. aby zapewnić osiągniecie celów strategicznych. mogą dopuścić szersze współuczestnictwo pracowników. Drzewo decyzyjne pokazane na rys. Istnieją dwie podstawowe formy kontroli organizacyjnej: kontrola biurokratyczna i angażująca pracowników. Wielu pracowników stawia opór kontroli organizacyjnej. należy zapewnić pełną integrację planowania i kontroli. by ułatwić osiągnięcie celów. być może najbardziej skuteczna forma kontroli.. a także wprowadzić system zapisów kontrolnych i bilansów. przypadkami nagradzania nieefektywności oraz obawą przed odpowiedzialnością za rezultaty. Kontrola równoległa. wykorzystywać zarządzanie przez cele. ścisły. System kontroli powinien również być możliwie elastyczny. Istnieją trzy podstawowe formy kontroli operacji. rzeczowe. Z odpowiedzi na pytania w tablicy 18. Aby zwiększyć skuteczność kontroli. Kontrola końcowa koncentruje się na efektach procesu przekształcania. Odpowiedzialność za kontrolę obciąża menedżerów. Planowanie i kontrolowanie są ze sobą ściśle powiązane. mierzenie faktycznych wyników. które należy sobie zadać przy wyborze strategii kontroli. jej niewłaściwym nakierowaniem. .

. 4. 2. . 2. .Wyjaśnić znaczenie zarządzania wydajnością. . Przykłady i pytania str.. 3. Rozdział 19 Zarządzanie Jakością.. 3.1.Zidentyfikować i omówić składowe wykorzystanie systemów operacyjnych i scharakteryzować zarządzanie działalnością operacyjną jako kontrolę. styl organizacji. . 614 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .. Pytania 1. Ćwiczenia 8. Na tej podstawie menedżerowie mogą przyjąć biurokratyczne podejście do kontroli albo podejście angażujące pracowników bądź też jakieś połączenie obu form. 7. Przykład 18.. . Pytania 1. . .. 2.Wytyczenie właściwej strategii kontroli będzie łatwiejsze.2. 6.. jeżeli określone zostaną następujące cztery czynniki sytuacyjne: styl zarządzania. 614 .. Przykład wprowadzający str. Pytania analityczne 5. dokładność mierników osiągnięć oraz chęć pracowników do współuczestniczenia w podejmowaniu decyzji. tendencje oraz sposoby jej poprawy.. 10.Wyjaśnić istotę zarządzania działalnością operacyjną. Przykład międzynarodowy 18..613 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 611 .Wyjaśnić znaczenie jakości i kompleksowego zarządzania jakością. jego znaczenie i rolę w strategii..Zidentyfikować i omówić składowe projektowanie systemów operacyjnych. 3. Wydajnością I Działalnością Operacyjną Cele str. 9. .

Poziomy wydajności.Zarządzanie jakością str. W konsekwencji większość organizacji uznaje za bardziej przydatne liczenie cząstkowych współczynników wydajności. która ujmuje wartość produkcji na jednostkę nakładów użytych do jej wytworzenia9. a nie celem samym w sobie... Zaangażowanie pracowników . Strategiczne zaangażowanie . 618 Najszersze podejście do zarządzania jakością nazwano kompleksowym zarządzaniem jakością. 615 Jakość stała się centralnym problemem współczesnego zarządzania organizacjami. Kompleksowe zarządzanie jakością str.. które. Metody . Wydajność (produktywność) całkowita (wieloczynnikowa) jest określona następującą formułą: produktywność = produkcja/nakłady... Technologia ..... Największy problem z wydajnością wieloczynnikową polega na konieczności wyrażenia wszystkich składowych we wspólnych jednostkach.) Uwagi. Po prostu. mogą być zarówno trafne. Istota jakości str. Koszty .. nie zawsze w pełni zauważalne.. pożyteczne praktycznie lub nie. (. Istota wydajności str. zwłaszcza ekspansja japońskich przedsiębiorstw międzynarodowych. jak i nie.. 621 W sensie ogólnym wydajność jest ekonomiczną miarą efektywności. Istnieje wiele różnych form wydajności. Zarządzanie wydajnością str. w kontekście celu głównego... wydajność zazwyczaj jest tylko jednym z elementów osiągnięcia celu głównego. są spore.. 615 Amerykańskie Towarzystwo Kontroli Jakości definiuje jakość jako ogól cech produktu i usługi decydujących o ich zdolności do zaspokojenia stwierdzonych lub potencjalnych potrzeb1. albo wręcz mylące.. Katalizatorem jej pojawienia się jako pierwszoplanowego przedmiotu zainteresowania zarządzania było umiędzynarodowienie gospodarki. szczególnie. że mogą być one wykorzystywane do . Wydajność . 617 ... Materiały ... Wydajność można definiować na setki różnych sposobów. Wydajność może być oceniana na różnych poziomach analizy i w różnych formach.. Zarządzanie w praktyce str. 621 ... Znaczenie jakości str. Są też. zależnie od kontekstu. Formy wydajności. Przez poziom wydajności rozumiemy jednostki analizy (podmioty) używane do wyliczania lub definiowania wydajności.. problemy z trafnością mierników wydajności. 616 Konkurencja .

. a niemieccy – 82%. koszty pracy itp. żeby dało się wszystko „poszufladkować”.. 627 Rola działalności operacyjnej w strategii organizacji str. np.. rynek zbytu. Znaczenie operacji str. (.) Na marginesie: przenoszenie produkcji.. 623 Stany Zjednoczone mają najwyższy poziom wydajności na świecie.. Struktura produkcji i usług str. Na przykład japońscy robotnicy produkują tylko 73% tego. tylko jakość. co robotnicy amerykańscy. 628 Z tego.. jeśli nakłady na wysoką wydajność przekraczają korzyści z uzyskania tej wydajności. że zarządzanie działalnością operacyjną jest bardzo ważnym zadaniem każdej organizacji. Zresztą. niekoniecznie zgodnych z celami całej organizacji. Anonimus) Tendencje wydajności str.. Po prostu firma musi podchodzić kompleksowo i racjonalnie do wszystkich istotnych elementów wypracowania odpowiedniej rentowności. 625 . . (Niekoniecznie.) Projektowanie systemów operacyjnych str. . wymaga szerokiego rozwinięcia. także z wioskami na dzisiaj. 630 .działań dla grupowych celów. można i tak zdefiniować wydajność.. tam gdzie taniej. Jest to podstawowy determinant poziomu rentowności organizacji. Anonimus Znaczenie wydajności str. a w żadnym wypadku do każdego z nich w oderwaniu od innych.... 622 Z wielu powodów menedżerowie przywiązują dużą wagę do utrzymywania przez firmę wysokiego poziomu wydajności. 626 Wytwarzanie i produkcja str. dla jego przedstawienia. Fatalnie „wpadł” na tym centralny system zarządzania w byłej gospodarce socjalistycznej. Temat. Po co rozwijać! Anonimus Poprawa wydajności str... co powiedziano.. (. 630 . 626 Operacje usługowe str.... i metodami tradycyjnymi.. jasno wynika. . że jej poprawa faktycznie będzie oznaczała poprawę rentowności. np. (. Po prostu gospodarka była zbyt złożona. jeśli „gardłowym” problemem nie jest wydajność. skontrolować i przeanalizować.) Zarządzanie jakością i wydajnością poprzez zarządzanie działalnością operacyjną str. albo. 624 W jaki sposób jednostka gospodarcza albo gałąź może podnieść swą wydajność? Liczne sugestie ekspertów można ogólnie podzielić na dwie szerokie kategorie: poprawy działalności operacyjnej oraz zwiększenia zaangażowania pracowników.

(.. pod „pięknymi hasłami”. .. Zarządzanie operacyjne jako kontrola str.. 636 Zarządzanie zapasami str. zdolności produkcyjne. Do kwestii jakości i wydajności często podchodzi się poprzez zarządzanie operacjami. .. 637 Techniki kontroli operacji str.. 641 Współcześnie nie ma menedżerów. Zaprojektowane i wprowadzone w życie systemy operacyjne odgrywają ważną rolę w procesie kontroli... W „realnym socjalizmie”.in. wydajność i koszty. . zarządzania zaopatrzeniem i zapasami. Również wydajność* jest przedmiotem żywego zainteresowania menedżerów. .. 631 Spojrzenie globalne str.. Punktem wyjścia w zarządzaniu działalnością operacyjną jest zaprojektowanie systemów informacji.. Stosowanie systemów operacyjnych może dotyczyć m. Kompleksowe zarządzanie jakością to obejmujący całą organizację wysiłek mający na celu podniesienie jakości przy zastosowaniu różnych metod działania. które jest zestawem czynności kierowniczych stosowanych przez organizacje w wytwarzaniu produktów i usług..) Podsumowanie str. Wydajność pozwala zmierzyć efektywność wykorzystania przez organizację jej zasobów do wytwarzania produktów lub usług. Zarządzanie operacjami jest ważną częścią zarządzania zarówno organizacjami przemysłowymi. jednakże dystans w stosunku do innych krajów uprzemysłowionych zmniejsza się. * Na marginesie. . oficjalnie liczona wydajność zbyt często zamieniała się w jej karykaturę.. 635 Zarządzanie zaopatrzeniem str.... Menedżerowie w trakcie kontroli operacji mogą się posłużyć kilkoma wyspecjalizowanymi technikami. Odgrywa też ważną rolę w strategii organizacji. 630 Obiekty str.. Zdolności produkcyjne str. 638 Dla ułatwienia kontroli operacji opracowano kilka wyspecjalizowanych technik. 635 .. . i „naukowymi modelami”. . jak i usługowymi. obiekty i technika. Jej znaczenie wynika z jej wpływu na konkurencyjność. którzy nie zajmowaliby się sprawą jakości. Główne obszary zainteresowania to projekt produktu i usługi. Stany Zjednoczone nadal zajmują czołowe miejsce w świecie pod względem wydajności. 634 Wykorzystanie systemów operacyjnych str...

1. 3. . 4. ale z jakimś bardziej wnikliwym „życiowo” podejściem do wielu tematów. 645 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .2. zarówno władze jak i wspierający ich teoretycy.Przykładów jest sporo na wielu moich stronach. 6. 3. . Pytania 1. potrafili to ignorować.Opisać. Jakość przez ameby . 3.Omówić technikę i organizację i opisać przykłady techniki dotyczącej produkcji i usług. właściwie przechodzi „ludzkie pojęcie”. poczynając od „konkretyzacji”. Rozdział 20 Zarządzanie Techniką I Innowacjami Cele str. . 9.. zanadto uogólniając znane mi przypadki? Anonimus Przykłady i pytania str. Chyba. że faktycznie nauki ekonomiczne są opóźnione w rozwoju o jakieś sto lat (chyba przesadzam: może jedynie z pięćdziesiąt). 2. Pytania analityczne 5. przez dziesiątki lat.. Pytania 1.. Przykład międzynarodowy 19. dla których organizacjom nie udają się innowacje. 2. Przykład 19. Może też przesadzam. Jakim „cudem”. zasadnicze problemy są nie tylko z wydajnością. w jaki sposób organizacje mogą promować innowacje. General Motors ciągle szuka recepty na sukces . Naturalnie. Ćwiczenia 8. 7. 10.Omówić cechy twórczych jednostek i opisać etapy procesu twórczego. 2. zarówno w skali mikro jak i makro. 641 . . formy innowacji oraz powody.644 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Jak jest na „dzień dzisiejszy!”..Opisać proces innowacji.

. (. 645 Od momentu założenia w 1946 r.. Zarządzanie w praktyce str.. Innowacje organizacyjne str... 658 . Technika usługowa str. która by promowała nowe pomysły oraz nowe sposoby projektowania i wytwarzania wyrobów elektroniki użytkowej. Inkubacja . 659 Organizacje dysponujące twórczymi pracownikami często mają liczne pomysły na nowych produktów i usług. (Czyżby w „późnych latach dojrzałych” nie można już było zdobywać doświadczenia? Anonimus). które weryfikują .. 653 Organizacja. Robotyzacja.. że dana osoba jest twórcza? W jaki sposób ludzie nabywają umiejętności tworzenia? Doświadczenie życiowe. niezależności i autonomii. Osobowość. Twórczość i innowacja str.. Komputery i produkcja.. Mówiąc o doświadczeniach życiowych. 652 . 658 Jeśli organizacja chce pomyślnie wprowadzać nowe produkty i usługi. mamy na myśli to. . 655 Przygotowanie .. musi mieć twórczych pracowników. wysoki poziom energii.. zamiłowanie do złożoności. . która chce wprowadzać na rynek nowe. duża pewność siebie i silne przekonanie o własnym twórczym charakterze..Przykład wprowadzający str.) Technika i organizacja str. 652 Twórczość jest to zdolność jednostki do wytwarzania nowych idei czy pomysłów lub do nowego spojrzenia na znane już idee. 646 Technika produkcji str. musi wiązać indywidualną twórczość z innowacją.. Przełomowe odkrycie . Proces twórczy str. Innowacyjne organizacje mogą przyciągać i rozwijać twórczych pracowników i potem korzystać z tworzonych przez nich nowych produktów i usług. . Dla większości ludzi twórczych charakterystyczne są szerokie zainteresowania... Twórcza jednostka str. Zdolności poznawcze... a także kilka prototypowych produktów. Zdolność danej osoby do inteligentnego myślenia i skutecznego analizowania sytuacji i danych. podstawowym celem firmy Sony była innowacja.. 646 Automatyzacja. Proces innowacji str. Co decyduje o tym. co człowiek przeżywa w dzieciństwie i wczesnych latach dojrzałych. Założyciele firmy – trzech japońskich inżynierów – pragnęli stworzyć organizację.... ciekawe produkty. Weryfikacja .

.. zapewniając finansowe i niefinansowe nagrody osobom i grupom rozwijającym innowacyjne idee. ostatnie amerykańskie poszukiwania źródeł japońskich sukcesów gospodarczych często prowadzą z powrotem na drugą stronę Pacyfiku. W samej naturze procesu twórczego i procesu innowacji leży to. Podczas gdy firmy amerykańskie tradycyjnie nie paliły się do wykorzystania czy choćby zbadania technologii opracowanych poza Stanami Zjednoczonymi. Inne konkretne sposoby promocji innowacji opisano w dalszej części rozdziału. by zachęcić pracowników do pewnych zachowań i odstręczać od innych. Kiedy członkowie organizacji zrozumieją.. Wspieranie innowacji w organizacjach str.. Niepowodzenia w rozpoznaniu możliwości.. a także produktowe lub procesowe.) Formy innowacji str. (.. Menedżerowie mogą również wykorzystać system nagradzania do popierania twórczości i innowacji. Organizacje nie tylko muszą nagradzać zachowania twórcze. 665 Na przestrzeni lat opracowano ogromną ilość pomysłów dotyczących promocji innowacji w organizacjach. że wiele pomysłów na nowy produkt po prostu nie sprawdza się na rynku.twórcze rozwiązania tych pracowników. System nagradzania str.. 669 .. 667 (. 666 Organizacja używa swego systemy nagradzania. Japończycy od dawna zrozumieli wartość przyciągania najlepszych pomysłów. Opór wobec zmian. techniczne albo kierownicze. (. tj. W „Spojrzeniu globalnym” omawiamy zabiegi firm amerykańskich o wykorzystanie japońskich innowacji. 661 Innowacje mogą być radykalne albo stopniowe.) Kultura organizacyjna str.) Spojrzenie globalne str. Niepowodzenia innowacji str. lecz również powinny unikać karania pracowników za to.. że działalność twórcza wiąże się z nagrodami. (. 668 (.) Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna str. że ich twórcze pomysły nie zawsze dają w rezultacie pomyślne innowacje.. 664 Mogą być przynajmniej trzy przyczyny takich niepowodzeń: Niedostatek zasobów. niezależnie od tego. w jakim języku myślą ich autorzy. do Stanów Zjednoczonych. 668 Podłączyć się do japońskich prac B + R Jak na ironię.) Podsumowanie str. będą bardziej skłonni do twórczej pracy.

jakich wymagają innowacje. system nagradzania. Proces innowacji obejmuje sześć etapów: rozwój. sponsora. takie jak bankowość. albo produktowe i procesowe. wzrost. techniczne lub kierownicze. Innowacje produktowe i procesowe są chyba najważniejsze.in. ochrona zdrowia czy komunikacja. Są to m.Organizacja musi odpowiednio zarządzać zarówno techniką. 670 . Przełomy techniczne dotyczą zarówno przemysłu jak i usług. Technika produkcyjna obejmuje automatyzację. Innowacja to kierowany wysiłek organizacji mający na celu opracowanie nowych produktów lub usług i nowych zastosowań dla produktów lub usług już istniejących. Zarówno twórczość. W późniejszych fazach na znaczeniu zyskują innowacje procesowe. 4. w których ich zdolności zostały odpowiednio dostrzeżone i nagrodzone. Technika to zestaw procesów i systemów wykorzystywanych przez organizacje do przekształcania zasobów w produkty lub usługi.672 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna oraz kultura organizacji. Wiele twórczych jednostek wywodzi się ze środowisk. orędownika produktu. uruchomienie. 3. dojrzałość i schyłek. Wśród najważniejszych jest zdolność do myślenia analitycznego i syntetycznego. Innowacje mogą być radykalne lub stopniowe. Organizacje te mogą cierpieć ba niedostatek potrzebnych zasobów (takich jak twórczy pracownicy i środki finansowe). Wielu organizacjom nie udaje się wprowadzić nowych produktów lub usług. elastyczne systemy wytwarzania oraz zastosowania robotów. systemy komputerowego wspomagania projektowania i produkcji (CAD/CFAM lub CIM). inkubacji. jeżeli pragnie osiągać wytyczone cele. przełomowego odkrycia i weryfikacji. Twórczość to zdolność jednostki do wymyślania nowych idei lub do nowego spojrzenia na pomysły już przez kogoś wysunięte. Branże usługowe. również doznają zmian spowodowanych postępami techniki. Wykorzystując przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjną organizacje powinny pobudzać kształtowanie ról wynalazcy. zastosowanie. We wczesnych fazach procesu innowacji największy wpływ na wyniki organizacji mają innowacje produktowe. Często wykazują one wspólne cechy osobowości i umiejętności poznawcze. Organizacje mogą sięgnąć po wiele po wiele różnych instrumentów. mogą nie dostrzegać pojawiających się możliwości lub opierać się zmianom. Proces twórczy jest złożony. Organizacja musi łączyć indywidualną twórczość z organizacyjnym aspektem procesu innowacji. jak i innowacja mają duże znaczenie w nowoczesnych organizacjach. 2. Przykłady i pytania str. . jak i innowacjami. by problemy te przezwyciężyć. jednakże często daje się w nim wyróżnić cztery etapy: przygotowania pomysłu. tylko bowiem w ten sposób może wprowadzać nowe produkty i usługi.

. Interpretacja. . .Pytania analityczne 5. Przykład międzynarodowy 20. . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . 3. 6. Jej znaczenie jednak.Opisać rolę i znaczenie informacji w pracy menedżera. Rola informacji w pracy menedżera str. Przykład 20. 2.. Rozdział 21 Zarządzanie Systemami Informacyjnymi 673 str. 9. Pytania 1. . Ćwiczenia 8. 7.Opisać podstawowe rodzaje systemów informacyjnych wykorzystywanych przez organizację. 674 Informacja była zawsze integralną częścią pracy każdego menedżera.. w jaki sposób systemy informacyjne wpływają na organizacje.Omówić. zarządzanie i informacja muszą być ze sobą ściśle związane.. coraz szybciej wzrasta. Dane to nie obrobione (surowe) liczby i fakty odzwierciedlające jakiś jeden aspekt rzeczywistości.. że informacja jest ważną częścią komunikacji.Omówić podstawowe czynniki określające potrzeby organizacji w zakresie systemu informacyjnego. Informacja natomiast to dane przedstawione w sposób mający jakieś znaczenie.2. 2. w jaki sposób można zarządzać systemami informacyjnymi.Zidentyfikować najnowsze postępy w zarządzaniu informacją. . . . Główną częścią przetwarzania informacji jest rozróżnienie pomiędzy danymi i informacjami.Opisać. Pytania 1.. 674 W rozdziałach 1 i 17 naświetliliśmy rolę komunikacji w pracy menedżera. Jej rosnące znaczenie wynika z coraz większej złożoności otoczenia. Rower stworzony dla Ciebie . 10. danych stanowi informację. Zważywszy.Zidentyfikować podstawowe elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych..1. Informacja a menedżer str.. Cierpliwość się opłaca ... 3.

683 Jest to pierwsza. stosowana przez wiele przedsiębiorstw. aktualna. nic ująć pod warunkiem. … Systemy wspomagania decyzji str. którego zadaniem jest załatwianie rutynowych i powtarzalnych transakcji w przedsiębiorstwie.U. SWD jest szczegółowym i potężnym systemem. System przetwarzania danych transakcyjnych… to system. systemy wspomagania decyzji i systemy informacji najwyższego kierownictwa11. rentowność poszczególnych wyrobów podajemy „perfekcyjnie” z dokładnością dwóch znaków po przecinku. Podstawowe rodzaje systemów informacyjnych str. skomputeryzowana forma systemu informacyjnego. że „dokładność” nie przerodzi się w „perfekcyjne liczenie groszy” przy braku szacunku do spraw merytorycznych (skutkujących milionami). albo. 685 Coraz bardziej rozpowszechnia się ostatnio system informacyjny nazywany systemem wspomagania decyzji (SWD). 683 Organizacje używające systemów informacyjnych.dostarcza wiarygodnego odzwierciedlenia rzeczywistości Uwagi.Cechy użytecznej informacji str. a czasami i kilkadziesiąt procent. Ich opracowanie wymaga znacznych nakładów czasu i zasobów. by skutecznie zarządzać posiadaną informacją. często stwierdzają. abstrahując jedynie od „drobiazgu”. kilkanaście. Systemy przetwarzania danych transakcyjnych str. historycznie rzecz biorąc. przetwarzać i sumować informacje potrzebne menedżerom do podejmowania konkretnych decyzji. 684 Następny etap w ewolucji zarządzania informacją jest na ogół nazywany systemem informacji kierownictwa (SIK). Z. użyteczna informacja jest dokładna. Nic dodać. organizujący i sumujący je w formie przydatnej dla menedżerów funkcjonalnych i następnie zaopatrujący tych menedżerów w informacje niezbędne do ich pracy. na czym firma może tracić nawet miliony. głównie w rachunku kosztów. że on w każdej chwili może ulec zmianie o kilkaset tysięcy. … Systemy informacji kierownictwa str. że potrzebują kilka rodzajów systemów. systemy informacji kierownictwa. faktycznie nie panujemy nawet nad poprawnością wyliczeń kierunków opłacalności poszczególnych asortymentów. Np. zwłaszcza organizacje duże. rzędu po kilka. wynik finansowy możemy w informacji podawać z dokładnością do przysłowiowego jednego grosza. Wydaje się. Informacja dokładna . 676 Ogólnie rzecz biorąc. nie informując jedynie. równie czasochłonne i kosztowne jest utrzymywanie systemu i przyuczenie menedżerów do jego skutecznego wykorzystania. Jest to system gromadzący kompleksowe dane. … Systemy wspomagania decyzji są niezwykle złożone. Do najbardziej ogólnych rodzajów systemów informacyjnych zaliczamy systemy przetwarzania danych transakcyjnych. . pełna i odpowiednia. który może automatycznie wyszukiwać. iż w systemach tych kryją się duże możliwości poprawy jakości informacji dostępnej menedżerom podejmującym ważne decyzje. że na skutek różnych umownych rozwiązań.

że często takim menedżerom brakuje podstawowych umiejętności w obchodzeniu się z komputerem. Tak zapewne jest. systemy te skonstruowano bowiem w postaci „przyjaznej użytkownikowi”. Mówiąc krótko: przy odpowiednich kwalifikacjach odpowiednich osób. gdy na „niższych szczeblach” wszystko jest prawidłowo dopracowane. informatycy nie wiedzą. naturalnie. 687 Systemy informacji najwyższego kierownictwa (SINK) są najnowszą formą systemu informacyjnego. tym groźniejsze. jak i łatwości obsługi. dochodzą powszechne dezinformacje z rachunku kosztów i wyników. że oparte na słabo rozumianych przez menedżerów systemach informatycznych. konkretnego podejścia do tematów. są przyjmowane bezkrytycznie jako wyrafinowana wiedza. finanse i w ogóle nowoczesne zarządzanie. Najczęściej takie systemy wykorzystują „ikony” i symbole i wymagają niewielu komend. zamiast ją szczegółowo analizować. potrafili posługiwać się systemem. a nawet analizowania. . problem można rozwiązać skutecznie i tanio. Czy to naprawdę jest tak szalenie trudne do porządnego dopracowania? Gdyby nie przeogromna siła bezwładu! Anonimus. nie za bardzo znają ekonomikę. zbyt często zawodzi zarówno wiedza ekonomiczna. Zbyt dużo w nich pozornej ogólnikowej „perfekcji”. Niestety. to wysoce specjalistyczna informacja niedostępna w innych typach systemów. przynajmniej w niektórych branżach. zwyczajnie. by skorzystać z SINK. Formalne. powszechnie stosowane systemy podnoszenia kwalifikacji. jak i interdyscyplinarna współpraca przy budowie systemu. Anonimus Systemy informacji najwyższego kierownictwa str. by zaspokoić szczególne potrzeby menedżerów najwyższego szczebla w zakresie przetwarzania informacji. mogą całkiem łatwo. Proponuję zajrzeć na moją stronę branżową „mleczarstwo”. tylko bardzo powierzchownie rozpoznała ekonomikę branży. Dostarczana przez nie informacja pozwala menedżerom pominąć szczegóły i dotrzeć bezpośrednio do ogólnych tendencji i wzorców. główny problem tkwi w uzyskaniu tych kwalifikacji. podobnie jak i dane rachunkowości o kosztach. a za mało wnikliwego. raczej niechętnie sięgają oni do systemów informacyjnych organizacji. Podają również informację przykrojoną do specyficznych potrzeb menedżera14 . Jest to system zaprojektowany tak. że osoby „kompetentne” do podejmowania decyzji. mają „problemy z komputerem”. traktując ją poważnie. a ekonomika branży. po prostu. Uwagi. czego potrzebują. Ze względu na to. Systemy te raczej syntetyzują informację. Ja utknąłem na problemie. Menedżerowie najwyższego szczebla nie potrzebują wiedzy technicznej. można stworzyć bardzo trafny system SWD. a to. które mogą mieć wpływ na podejmowanie strategicznych decyzji. W dodatku rachunkowość serwuje dezinformacyjny rachunek kosztów. Gdy nie jest. przekształcić się w systemy „dezinformacji naczelnego kierownictwa”. Bez wielkich słów i kosztów. Niestety. normalnie. Do tego. w Polsce. te systemy „informacji naczelnego kierownictwa”. Problemem jest tylko.Uwagi. Wykazują więc nad innymi systemami przewagę zarówno pod względem możliwości. a dane bazowe były prawdziwe. raczej nie napawają optymizmem. czego. żeby menedżerowie posiadali odpowiednią wiedzę merytoryczną.

(.. przeważnie tworzy się grupę zadaniową. Wpływ na organizację . 691 Sprawdzianem wartości systemu informacyjnego jest jego praktyczne zastosowanie... tzn. Ograniczenia systemu informacyjnego str.. Wpływ systemów informacyjnych na organizacje str. rzecz jasna ważną częścią większości nowoczesnych organizacji. na samą organizację. Ich wpływ przejawia się na wiele różnych sposobów.. 688 Z dotychczasowych rozważań wynika.. 694 Menedżerowie powinni sobie również zdać sprawę z ograniczeń systemów . posługiwanie się nim nie powinno wymagać szczególnej wiedzy w dziedzinie komputerów. Pierwszy polega na określeniu potrzeb informacyjnych organizacji i ustaleniu.) Zastosowanie systemów informacyjnych str. a także na ludzi należących do tej organizacji.. W jaki sposób opracowuje się takie systemy i jak są one wykorzystywane w codziennej praktyce. ■ System informacyjny firmy powinien być łatwo dostępny dla każdego. Jeśli się już podejmuje decyzję o opracowaniu i zainstalowaniu systemu informacyjnego.) Integracja systemów informacyjnych str. Należy jednak odpowiedzieć jeszcze na kilka ważnych pytań.. jakie cele proponowany system ma realizować.Zarządzanie systemami informacyjnymi str. W szczególności. kto potrzebuje z niego skorzystać. Tworzenie systemów informacyjnych str. Wpływ na zachowanie . Absolutnie konieczne.. systemy informacyjne wpływają na wyniki. W takiej grupie muszą być odpowiednio reprezentowani docelowi użytkownicy systemu. Integracja może obejmować powiązanie różnych systemów informacyjnych w ramach tej samej organizacji lub systemów należących do zupełnie różnych organizacji17.. o ile projekt ma przynieść pozytywne wyniki. 690 W dużych i złożonych organizacjach powstaje też problem integracji systemów informacyjnych.. jest uzyskanie dlań pełnego poparcia i odpowiedniego zaangażowania finansowego najwyższego kierownictwa. której celem jest nadzorowanie całości.. Wpływ na wyniki . 688 Tworzenie systemu informacyjnego obejmuje kilka podstawowych kroków. (. jak wielka jest wartość i znaczenie systemów informacyjnych. Idealny system informacyjny powinien być prosty w użyciu i nietechniczny. 692 Systemy informacyjne są.

. Czasami/ często . Jak trafnie zauważyło wielu: „informacja fałszywa jest gorsza od żadnej. Tym gorsza.także niedostatek odpowiednich kwalifikacji.) Systemy informacyjne do pewnych zadań czy problemów po prostu się nie nadają. Jeśli jednak wyjściowe informacje były obarczone błędem. Podsumowanie str. pełna i odpowiednia. a nie jedynie pod jakimś formalnym kątem.U. Osobiście bym podkreślił. Żeby informacja mogła być użyteczna. Na koniec trzeba powiedzieć. Uwagi Prawdopodobnie największym ograniczeniem systemu informacyjnego. jeszcze bardziej wyrafinowanych podejść do zarządzania informacją. że fałszywa. Na marginesie nie tylko socjalizm miał monopol na przeinaczanie prawdy. terminowa. przynajmniej w sprawach złożonych. Z. Telekomunikacja . że tylko dlatego. Choć mogą one występować w różnych formach. im trudniej poznać.. . jakby się mogło wydawać.” Temat wymaga bardzo szerokiego rozwinięcia. odpowiedź musi być poprawna – zwłaszcza jeśli zostaje wyliczona z dokładnością do kilku miejsc po przecinku.. Systemy informacyjne zawierają pięć podstawowych składowych: urządzenie wprowadzające (wejściowe).. 697 Informacja jest żywotnie ważną częścią pracy każdego menedżera. jakie otwierają systemy informacyjne. Anonimus Najnowsze postępy w zarządzaniu informacją str. że informacja powinna być także prawdziwa. Potrzeby organizacji w zakresie zarządzania informacją są określane od strony organizacyjnej przez jej otocznie i wielkość.. musi być dokładna. Sieci i systemy eksperckie .). aktualna.. Ludzie zwykle myślą. urządzenie wyjściowe i system kontrolny. iż obliczenia wykonano za pomocą komputera. przenosi się on oczywiście na wszelkie otrzymane wyniki. Na zarządzanie informacją najlepiej patrzeć jako na część procesu kontroli. (Uwagi. urządzenie przechowujące informacje. Planowanie systemu informacyjnego musi uwzględniać każdy z tych czynników. zarówno ręczne jak i skomputeryzowane systemy informacyjne obejmują wszystkie te składowe.. pełna i odpowiednia. 695 Ze względu na niezwykle perspektywy.. procesor. a od strony kierowniczej przez pole działania menedżera i jego szczebel organizacji. prowadzone są ciągle prace nad odkryciem nowych.. W tej części pokazano niektóre najciekawsze spośród nich. (. jest niedostateczna współpraca interdyscyplinarna różnych specjalistów tworzących i obsługujących system. (.) Informacja może nie być tak ścisła. Prawdziwa obiektywnie. a pomimo pewnych ich ograniczeń. że system informacyjny może być przedmiotem sabotażu..informacyjnych25.

2. 2. Przykład międzynarodowy 21. Jak taki system można wykorzystać dla dobra organizacji? 4. Każdy z nich dostarcza pewnych typów informacji i ma szczególną wartość dla określonego typu menedżerów.Podstawowymi rodzajami systemów informacyjnych są systemy: przetwarzania danych transakcyjnych. Co to jest system ekspercki? Czy takie systemy mają jakieś poważniejsze perspektywy zastosowania w organizacjach gospodarczych? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Pytania analityczne 5. Pytania 1. to dlaczego? Ćwiczenia 8.1. Potem następuje integracja systemów. 10. Przykład 21. Jakie są cechy użytecznej informacji? W jaki sposób zarządzanie informacją może wspomóc kontrolę w organizacji? 2. można tu wykorzystać szeroki zestaw konkretnych działań i kroków. Najnowsze postępy w systemach informacyjnych obejmują przełomy w telekomunikacji. Oczywiście. i nie wiązać z nimi nierealistycznych oczekiwań. Systemy informacyjne oddziałują na organizacje w rozmaity sposób. Jakie są elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych? Jak są one ze sobą powiązane? 3. Jakie są przesłanki takiego poglądu? Dlaczego mogłoby to być jednak stwierdzenie przesadne? 7. 698 . Pod jakimi względami system informacyjny przypomina system kontroli zapasów czy system kontroli produkcji? W czym się od nich różni? 6. Wschodząca supergwiazda handlu detalicznego . Co to jest system informacji kierowniczej. Każda z tych możliwości otwiera przed organizacją obiecującą perspektywę bardziej skutecznego zarządzania informacją. Systemy informacyjne kluczem do zwycięstwa w walce . to w jaki sposób można by temu zapobiec? Jeśli nie. 9. że systemy informacyjne mają swoje ograniczenia.701 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.. Zarządzanie systemami informacyjnymi obejmuje przede wszystkim decyzje o sposobie ich wprowadzania. że dyrektor naczelny do spraw informacji zgromadzi w swym ręku nadmierną władzę? Jeśli tak. Przykłady i pytania str.. Menedżerowie powinni również mieć świadomość. Wreszcie – menedżerowie powinni umieć posługiwać się systemem. wspomagania decyzji oraz informacji najwyższego kierownictwa. 3. że dokonująca się rewolucja informacyjna przypomina rewolucję przemysłową pod względem wpływu na organizacje i społeczeństwo. Czy może zdarzyć się tak. na samą organizację i na zachowania jej członków. Podstawowe kierunki oddziaływań to wpływ na wyniki. podstawowych informacji kierowniczych. Mówi się. wykorzystanie sieci i systemów eksperckich.

706 ....... 2. 709 Czynnik etniczny str..... Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .. Istota kulturowej różnorodności str......... ale i w wielu innych krajach.. 711 ............. 710 Inne wymiary różnorodności str.. i to nie tylko w Stanach Zjednoczonych.....Opisać indywidualne i organizacyjne strategie podejścia do rozwiązywania problemu różnorodności. .. Pytania 1. jej znaczenie i związane z nią tendencje...... Znaczenie kulturowej różnorodności str....... Płeć str.... pochodzenie etniczne i inne wymiary różnorodności...... płeć. 706 . 705 Kulturowa różnorodność urosła do rangi ważnego problemu w wielu organizacjach.......Omówić istotę kulturowej różnorodności.... W niniejszym fragmencie omawiamy wiek..... .......... .............Omówić sześć cech charakterystycznych w pełni wielokulturowej organizacji...... ... Przyczyny kulturowej różnorodności str. . 704 .. 3.................Zidentyfikować i opisać główne wymiary różnorodności w organizacjach...... Rozkład według wieku str... Część VII SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22 Zarządzanie Kulturową Różnorodnością 704 str. 708 Jak już wskazano..konkurencyjnej w branży dostaw paczek ..... 708 .... Przykład wprowadzający str.. ... • Pęd w kierunku globalizacji.. do scharakteryzowania organizacji można wykorzystać wiele różnych wymiarów różnorodności.. .. Wymiary różnorodności str..

.Wpływ różnorodności na organizacje str.) Konflikt może być również wynikiem innych elementów zróżnicowania.. Jaki jest jednak wpływ tej różnorodności na organizacje? Jak widzimy. W kolejnych fragmentach rozdziału omawiamy wpierw indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności. Załóżmy np..... Różnorodność w innych krajach str. w ostatnich latach wiele uwagi przywiązuje się do poprawy kierowania różnorodnością przez jednostki i organizacje18. które mogą prowadzić do potencjalnie szkodliwego konfliktu17. lecz proste dążenie organizacji do „poprawy statystyki” w kadrze kierowniczej. Kierowanie różnorodnością w organizacjach str. jak i wyzwania. iż podstawą decyzji kadrowej (przyjęcia pracownika. który może zaistnieć z rozmaitych powodów. U wielu ludzi nadal wielką rolę odgrywają osobiste uprzedzenia i tendencyjność w ocenie. 713 Różnorodność jako siła napędowa zmian społecznych str. 711 Nie ulega kwestii. (. 717 .. Źródłem konfliktu mogą być również nieporozumienia czy trudności wynikające podczas kontaktowania się ze sobą przedstawicieli różnych grup.. takie wyróżnienie może wywołać u pracownika uczucie wstydu i zażenowania. Załóżmy np. że organizacje stają się coraz bardziej różnorodne.. ani do całej organizacji. stwarza ona dla organizacji zarówno możliwości. 711 .. gdy ktoś sądzi... 715 Różnorodność jako źródło konfliktu str. że podstawą tego awansu nie są wyższe kwalifikacje tej osoby. a następnie organizacyjne podejścia do zarządzania różnorodnością. że takie uznanie jest istotnym elementem nagradzania.. jak również ze względu na możliwe następstwa konfliktu związanego z różnorodnością. nie będzie przyjaźnie nastawiony ani do swojej koleżanki.. Spojrzenie globalne str. Poza tym we współczesnych organizacjach różnorodność odgrywa kilka ważnych ról. 717 Ze względu na ogromne możliwości zwiększenia przewagi konkurencyjnej. że amerykański menedżer publicznie wychwala znakomitą pracę swojego pracownika – Japończyka. awansu lub zwolnienia) jest odmienność danej osoby. Ponieważ jednak kultura japońska znacznie wyżej ceni lojalność grupową i tożsamość grupową niż osiągnięcia indywidualne. tkwiące w różnorodności. w jakiś sposób odmiennych. Jeśli jest przekonany. 716 Niekiedy różnorodność w organizacji może się również stać ważnym źródłem konfliktu. . Może się on pojawić wtedy. nieufnością albo osobistymi uprzedzeniami. 714 Różnorodność jako element przewagi konkurencyjnej str. Działanie tego menedżera wynika z panującego w amerykańskiej kulturze przekonania. . że kierownik traci awans na rzecz swej koleżanki. Indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności str.) Ludzie mogą również po prostu nie być skłonni do zaakceptowania innych. W ten sposób działanie podjęte w najlepszej intencji może nieoczekiwanie wywołać skutki odwrotne od zamierzonych. . Konflikt może być również spowodowany obawą. (.

W .. Menedżerowie amerykańscy preferują bardziej harmonijny sposób prowadzenia interesów i konflikt ten stopniowo budził ich zniecierpliwienie.. Przy poparciu najwyższego kierownictwa. jeśli nie będą głęboko przekonani.. nie stanie się ona integralną częścią organizacji.. menedżerowie muszą zrozumieć.. co menedżerowie mówią lub piszą. ale są skłonni tolerować ten styl pracy jako podstawową różnicę kulturową.. (Mnie się wydaje.Poszczególne jednostki mogą współuczestniczyć w wysiłku organizacji na rzecz odpowiedniego kierowania różnorodnością. Niektórzy menedżerowie doprowadzili do zupełnie niepotrzebnej skrajności podstawowe pojęcie równych szans zatrudnienia. Kultura organizacji Ostatecznym sprawdzianem zaangażowania organizacji w kierowanie różnorodnością jest jej kultura... 719 Polityka organizacji . Niezależnie od tego. Szkolenie w zakresie różnorodności . że różnorodność jest ideą wartą kultywowania. Wiedzą. Ludzie nie są przecież tacy sami. Idąc tym tropem mogą dojść do przekonania . Dopóki tego typu wymiana poglądów przebiega w atmosferze przyjaznej i nieagresywnej. czy pewne jego zachowanie nie jest czasem dla kogoś obraźliwe. pracowników po prostu lubi się kłócić i uznaje spory za część procesu pracy. by menedżerowie zrozumieli. Praktyki organizacji .. Organizacja. Jeśli ktoś zastanawia się. Amerykańscy pracownicy firmy nie gustują w ciągłych sporach. Organizacyjne podejście do kierowania różnorodnością str. by w sposób niedwuznaczny akcentowała zaangażowanie najwyższego kierownictwa na rzecz różnorodności we wszystkich jej formach i we wszystkich częściach organizacji. wzmocnionym jasnym i spójnym zestawem środków polityki i praktycznych działań organizacji. By komunikacja mogła spełnić swoje zadanie. że wielu . tolerancję i komunikację oraz umiejętność wczuwania się w sytuację innych19... W stronę organizacji wielokulturowej str. 722 Wiele współczesnych organizacji boryka się z problemami kulturalnej różnorodności. musi tak ukształtować swoją kulturę. Zrozumienie. i że z tymi różnicami trzeba się pogodzić Wczuwanie się. że prawo im dyskryminować ludzi ze względu na takie cechy. wykazując zrozumienie. Anonimus) Komunikacja. że tolerancja powinna być obustronna i prowadzić do racjonalnych rozwiązań. która rzeczywiście pragnie promować różnorodność. Wreszcie po poważnych i długich rozmowach okazało się. różnorodność może się stać podstawowym elementem organizacji. Ci ostatni sprzeczali się o każdy powstały problem. że w rzeczywistości różnice pomiędzy ludźmi naprawdę istnieją. że czynniki kulturowe sprawiają... Podobnie osoba. że wszyscy zasługują na identyczne traktowanie Przekonanie takie może powodować problemy. która się czuje obrażona... jeśli je przełożyć na zachowania zatrudnionych ludzi w miejscu pracy. a w konkretnym przypadku. musi być obustronna. Tolerancja.. Ze zrozumieniem wiąże się wczuwanie się: ludzie powinni próbować zrozumieć punkt widzenia innych. a drudzy nieco powściągnąć swoje „zamiłowanie do kłótni”. powinien się po prostu o to spytać. iż ludzie zachowują się różnie. jak płeć czy kolor skóry. do obustronnych ustępstw: jedni powinni starać się zrozumieć intencje i racje „lubiących się kłócić”. że doświadcza poważnego konfliktu pomiędzy pracownikami amerykańskimi i . pewna organizacja podała ostatnio. chociaż należy im się sprawiedliwe i uczciwe traktowanie. Na przykład. Jest więc ważne.

naciskiem ustawodawstwa i wzrostem globalizacji. Ponadto pracę zawodową podejmuje coraz większa liczba kobiet. Podsumowanie str. Wiele organizacji zaczyna rozumieć. istnieje tylko niewiele organizacji prawdziwie wielokulturowych. Współcześnie zachodzi ogólne zjawisko starzenia się siły roboczej. dążeniem organizacji do poprawy jakości siły roboczej. Różnorodność ma kilka podstawowych wymiarów. Wreszcie różnorodność może być również źródłem konfliktu. Do głównych podejść organizacyjnych zaliczamy środki polityki. W Stanach Zjednoczonych następuje również stopniowy spadek udziału białych w łącznej sile roboczej i wzrost udziału ludności pochodzenia latynoskiego. Przykłady i pytania str. są: pluralizm. Trzy najważniejsze to wiek. płeć i narodowość. tolerancję i komunikację. gdy jej członkowie różnią się pod pewnymi względami. to jest ich naprawdę niewiele. Kierowanie różnorodnością w organizacjach może być dziełem zarówno jednostek. mimo pogłębiania się różnorodności organizacji. w wielu jednak sytuacjach mamy do czynienia ze zjawiskiem „szklanego sufitu”. Podstawowymi cechami. 3. . wczuwanie się w położenie innych.rozdziale 5 zauważyliśmy. który można przypisać różnorodności. brak luki w identyfikacji organizacyjnej opartej na grupowej tożsamości kulturowej oraz niski poziom konfliktu międzygrupowego.. że organizacje zróżnicowane mają przewagę konkurencyjną. jak i samych organizacji. pełna integracja sieci nieformalnych.. Różnorodność jest także siłą napędową zmian społecznych. że chociaż wiele organizacji nabiera coraz bardziej globalnego charakteru. Jakie są przyczyny wzrostu różnorodności w wielu współczesnych organizacjach? 2. 725 . 724 . pełna integracja strukturalna. Omów cztery podstawowe podejścia indywidualne i cztery główne pode3jścia organizacyjne do kierowania różnorodnością. Wskaż główne wymiary różnorodności i omów najnowsze tendencje dla każdego z nich. przyjęte praktyki organizacji. Różnorodność wywiera wieloraki wpływ na organizacje. 4. Podobnie. Jeżeli w ogóle istnieją już organizacje prawdziwie wielokulturowe.. Ważnym czynnikiem jest tu potrzeba zrozumienia różnorodności w innych krajach. szkolenie w zakresie różnorodności i kulturę organizacji. którymi odznaczają się organizacje osiągające taki stan. We współczesnych organizacjach następuje wzrost różnorodności spowodowany zmianami demograficznymi. brak uprzedzeń i dyskryminacji..) Zarządzanie w praktyce str. (. 724 W grupie czy organizacji mamy do czynienia z kulturową różnorodnością. nie istnieje jeszcze organizacja prawdziwie globalna.728 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Podsumuj podstawowy wpływ różnorodności na organizację. Do indywidualnych podejść do różnorodności zaliczamy zrozumienie.

. Jakie są podstawowe wymiary różnorodności.. 732 Co to jest małe przedsiębiorstwo? W praktyce stosuje się najrozmaitsze definicje.) . (.2.. W tekście rozdziału zarysowano wiele różnych korzyści. jakie organizacja może czerpać z różnorodności. Istota przedsiębiorczości str.. . Przedsiębiorcą jest ktoś. 729 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . 729 .Zidentyfikować główne przyczyny sukcesu i porażki małego przedsiębiorstwa.. Powolny wzrost liczby pracujących kobiet w Japonii . 730 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. które przygotują cię do skutecznej kariery zawodowej w otoczeniu zróżnicowanej siły roboczej? Ćwiczenia 8.. 3..1. 2. Czy potrafisz wymienić jakieś skutki negatywne? 6.. nie jest przedsiębiorcą.Pytania analityczne 5.Omówić przedsiębiorczość w dużych firmach. W tym świetle właściciel przedsiębiorstwa.. Pytania 1.. 10. które wywierają największy wpływ na twoją osobistą sytuację? 7. 2. Przykład międzynarodowy 22. Przykład wprowadzający str. który zatrudnia zawodowego menedżera do jego prowadzenia.. Pytania 1. Jakie umiejętności powinieneś pozyskać w czasie nauki..Omówić pojęcie drobnego przedsiębiorstwa i jego rolę w gospodarce. . prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowania związanego z nią ryzyka2. Znaczenie małych przedsiębiorstw str.Omówić główne elementy zarządzania małym przedsiębiorstwem. kto podejmie działanie określone mianem przedsiębiorczości. Monsanto uczy się cenić różnorodność . Rozdział 23 Przedsiębiorczość I Tworzenie Nowych Przedsiębiorstw Cele str. Przykład 22. . 3. sam zaś oddaje się innym zainteresowaniom.. .Scharakteryzować istotę przedsiębiorczości. 9..

. wielkim biznesem. 739 Przedsiębiorcy muszą bardzo szczegółowo planować.. W niniejszym fragmencie omawiamy rozpowszechnione przyczyny sukcesów i porażek małych przedsiębiorstw.. 736 Chociaż wiele przedsiębiorstw spośród tych. (. a także szczęście13.) Małe przedsiębiorstwa a gospodarka globalna Wielu ludzi stawia znak równości pomiędzy przedsiębiorstwem międzynarodowym i tzw. (. .. W rzeczywistości jednak wiele małych firm rozwijało się dzięki temu. Ponad 99% z 17 mln amerykańskich przedsiębiorstw to firmy małe.Wpływ małych przedsiębiorstw Małe przedsiębiorstwo odgrywa ważną rolę w gospodarce Stanów Zjednoczonych. (. rosnąca złożoność technologii.. słabe systemy kontrolne oraz niedostateczne wyposażenie w środki finansowe16.. wśród najczęściej wymienianych są jednak: ciężka praca. Często natomiast nie sprawdzają się w produkcji. zanim pochłonie ono czas i pieniądze. 741 .. które są uruchamiane co roku. Plan biznesowy str. małe przedsiębiorstwa na ogół dobrze sobie radzą w sferze usług.. rynków i innych czynników otoczenia wymaga poświęcenia wielkiej uwagi planowaniu. po prostu nie szczędząc sił i czasu w pracy. kompetencja kierownicza. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę..) Sukcesy i porażki małych przedsiębiorstw str.. zaniedbanie. Rozpowszechnione przyczyny niepowodzeń Do podstawowych przyczyn niepowodzeń małych przedsiębiorstw należą: brak kompetencji kierowniczej lub odpowiedniego doświadczenia. Sam akt przygotowania planu biznesowego zmusza przyszłych przedsiębiorców do skrystalizowania swego poglądu na skuteczne uruchomienie przedsięwzięcia – od momentu podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności aż po uruchomienie nowego przedsiębiorstwa. (.) Główne dziedziny działania małych przedsiębiorstw Ogólnie rzecz biorąc. Chociaż oba czynniki nadal mają niemałe znaczenie. Plan biznesowy jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w ramach przygotowań do uruchomienia nowego przedsiewziecia18. handlu detalicznego i hurtowego. Powszechne przyczyny sukcesu Na sukces małego przedsiębiorstwa składa się wiele elementów. by przekształcić ideę produktu czy usługi w praktyczną działalność. W zasadzie plan biznesowy zmusza ich do opracowania całego przedsięwzięcia na papierze. że zdołały sobie wykroić niszę w gospodarce globalnej.. pragnienie osiągnięć. pęd do rozwoju i zdolność do poświęceń. . jeszcze więcej ponosi fiasko. Kiedyś można było osiągnąć sukces. odnosi sukcesy.) Problemy własności str..

. Różne podejścia do uruchamiania przedsięwzięcia Pierwszą sprawą. ... przez które będzie przechodzić mała firma. Jego otoczenie jest z reguły znacznie mniej złożone: przedsiębiorstwo takie ma zazwyczaj do czynienia z niewielu tylko regulatorami .. jest ciągłe uaktualnianie planu biznesowego. Spółka osobowa . gdyż zaniedbanie planowania może zagrozić potencjalnemu sukcesowi ich przedsięwzięcia. łatwiej przychodzi mu zidentyfikować otoczenie docelowe.. Zarządzanie małymi przedsiębiorstwami str. stała aktualizacja planu finansowego uczuli przedsiębiorców na problemy z gotówką.. Źródła finansowania . jeśli pojęcia te mają się odnosić do małych przedsiębiorstw. a te z kolei dyktują odmienne podejście do zarządzania. Oznacza to konieczność innego spojrzenia na planowanie. ale jednocześnie żadna chyba funkcja nie jest tak niedoceniana. 745 Planowanie ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu przedsiębiorcy.. którą musi podjąć przedsiębiorca przy planowaniu przedsięwzięcia. Ponadto plany taktyczne. przewodzenie i kontrolowanie. organizowanie. jakie towarzyszą wzrostowi . a horyzont planistyczny jest nieco krótszy. Inne formy własności .. gdyż zwraca uwagę na ewentualne przyszłe niedobory środków płynnych25. czy też założyć zupełnie nowe. Podstawowy kontekst planistyczny jest dla typowego drobnego przedsiębiorstwa znacznie prostszy niż ten.W okresie uruchamiania przedsięwzięcia należy rozwiązać wiele bardzo ważnych problemów. czy przedsiębiorstwo będzie zupełnie niezależne.. jak zorganizować własność przedsiębiorstwa i jak zdobyć fundusze – są to wszystko problemy wymagające decyzji.) Najlepszym sposobem stawiania czoła problemom. (. (. Szczególnie przydatnym narzędziem jest tu budżet pieniężny. Przedsiębiorcy muszą się starannie wystrzegać takich sądów. czy kupić istniejące przedsiębiorstwo... Formy własności Własność jednoosobowa .) (. jest rozstrzygnięcie.. plany działania i plany awaryjne będą mniejsze i łatwiej będzie nimi kierować.. z którym mają do czynienia wielkie firmy.. że koncepcje i podejścia zarządzania znajdują zastosowanie do wszelkich przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości.. nim jeszcze w ogóle zacznie ono działać. Planowanie w małym przedsiębiorstwie str. Obecnie jednak uważa się powszechnie. Wielu przedsiębiorców uważa. Prócz tego trzeba określić...) Przedsiębiorca musi sporządzać swoje plany dla poszczególnych cyklów życia. czy też będzie powiązane umownie z jakąś siecią. że przedsiębiorca kierujący małym przedsiębiorstwem napotyka zupełnie odmienne warunki działania. Spółka akcyjna .. Na przykład. że planowanie jest wyłącznie sprawą olbrzymich korporacji. Czy można zaczynać od zera. 745 Jeszcze przed kilku laty wśród menedżerów i naukowców panowało przekonanie.

Przewodzenie w małym przedsiębiorstwie str. Z. Tylko przez taką procedurę mogą zapewnić. niewielu przedsiębiorców dysponuje kwalifikacjami niezbędnymi do odniesienia sukcesu wyłącznie własnymi siłami.. który ma ambicję być skutecznym przywódcą. Tablica 23. Tablica 23. by skutecznie odgrywać . Do II wojny światowej życie gospodarcze było krepowane tylko nielicznymi przepisami i podatkami. Mogą przy tym skorzystać z kilku metod.. Nieliczne były również sprawozdania a komputerów w ogóle nie było. Przedsiębiorca musi wyznaczać ton. Źródła pomocy dla przedsiębiorców .2. zarówno w dobrych jak i w złych czasach. Jednym ze sposobów. Organizowanie w małym przedsiębiorstwie str.. a nie przedsiębiorcy. podobnie jak trenerzy muszą być blisko swoich graczy.. często je uzyskują. . Identyfikacja zapotrzebowania na kwalifikacje .U. który motywuje do najwyższej jakości pracy.(Zapowiedź uwag.. Mimo że nie stać ich na zaangażowanie pełnoetatowego księgowego lub analityka rynku. Poza motywowaniem pracowników do osiągania celujących wyników przedsiębiorcy muszą również pomagać pracownikom w osiąganiu ich osobistych celów przy jednoczesnym wypełnianiu obowiązków wobec organizacji. jakby takim specjalistom dysponowali. w jaki sposób traktują swoich pracowników. Po pierwsze. w jaki przedsiębiorcy mogą motywować pracowników do wyróżniania się w pracy. jakie powinien wykazywać przedsiębiorca. Tylko wysoko motywowani pracownicy mogą wytwarzać i sprzedawać lepsze produkty. Prawdziwie lojalny pracownik pracuje na miarę swych możliwości i dąży do doskonałości w swojej pracy.. 752 Wśród wszystkich cech. muszą zorganizować swoje przedsiębiorstwo tak.. by pracownicy byli lojalni wobec przedsiębiorstwa. Charakterystyki stanowisk pracy ... jest stawianie przed nimi wysokich oczekiwań. przedsiębiorcy powinni pomóc swym pracownikom w psychicznym nastawieniu się na dokonania. na pierwsze miejsce wysuwa się chęć osiągnięcia doskonałości w każdym przepracowanym dniu. 747 Przy wysokim stopniu niepewności otoczenia. Przedsiębiorcy. Od tego czasu jednak prostota ustąpiła miejsca złożoności.). powinni się jednak wystrzegać oczekiwania ślepej lojalności. które pomagają wykreować lojalność klientów wobec przedsiębiorstwa. Pomoc w zarządzaniu . Przedsiębiorcy na ogół również pragną. Przy ograniczonych zasobach przedsiębiorcom często nie pozostaje nic innego jak określić organizację raczej w kategoriach kwalifikacji niż w kategoriach osób. grono wielkich konkurentów również było nieliczne. którzy oczekują od pracowników celujących wyników. W istocie prawdziwa lojalność jest lojalnością wobec pracy.3.. by niezbędne kwalifikacje nie zostały przeoczone. niezależnej od tego. Określenie potrzeb w zakresie kwalifikacji. Po drugie. charakterystycznym dla współczesnej działalności gospodarczej.

ale również weryfikowanie zasadności celów i działań oraz – w razie potrzeby – ich korektę. jako przywódcy. Przedsiębiorcy. ponieważ trener stworzył atmosferę rzetelności. a następnie organizowanie i przewodzenie. czego się od nich oczekuje. Gracze wykonują powierzone im zadania dokładnie. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy może być przekonanie. czy odpowiada także potrzebom konkretnego zarządzania. czy wytyczone cele zostały zrealizowane. (. Przy takim podejściu nie może dziwić. aby doprowadzić do ich realizacji. przedsiębiorcy sami mogą podnieść swoje walory jako przywódcy. która pozwala przedsiębiorstwom porównać wyniki faktycznie osiągnięte z planowanymi. W dużych a nawet średnich firmach . mogą pomóc pracownikom osiągnąć odpowiedni status i uzyskać pozytywną opinię o nich samych i o ich pracy. jak przekazać tę wiedzę graczom. Nie ma dwóch graczy – czy też pracowników – dokładnie takich samych.. na ile skutecznie wykonywane są te funkcje. którzy znają się na swojej pracy i wiedzą. mają trenerów. niż ci. Pomimo wielkiego znaczenia kontroli wielu przedsiębiorców często z niej rezygnuje. Potrzebują do tego informacji. np. Po trzecie. Wiedzą. by pomóc im dać z siebie możliwie jak najwięcej.) Kluczowym elementem procesu kontroli jest informacja. Stworzenie takiej atmosfery pracy nie jest rzeczą łatwą. której użyteczność może się przejawiać na różne sposoby.rolę przywódcy. To. rachunku kosztów. Drużyny. że księgowość odpowiada urzędowym standardom. Nie wystarczy ustalenie celów. Informacja ta pozwala im nie tylko mierzenie osiągnięć. Ponieważ każdy pracownik jest skomplikowany i niepowtarzalny. 753 Omówienie spraw kontroli zamyka cały cykl. Przedsiębiorcy muszą systematycznie mierzyć osiągnięte postępy i dokonywać korekt na podstawie wyników tych pomiarów. czy ona czegoś nie zniekształca. Uwagi. przedsiębiorcy muszą zrozumieć ich potrzeby.. Informacja księgowa jest niewątpliwie ważna. którzy tego nie robią. Szczególnie ważna jest informacja księgowa. przedsiębiorcy. może innych odstręczać. Gracze widzą jasno swoje zadania. To. ponieważ trener dokładnie rozpracował plan meczu i sposoby walki z konkurencją. Mogą tego dokonać przez przekazanie pracownikom części odpowiedzialności za podejmowanie decyzji i przez obdarzanie pracowników większą odpowiedzialnością. organizowanie i przewodzenie – są pozbawione znaczenia. że kontrola jest funkcją wykonywaną wyłącznie w wielkich przedsiębiorstwach. zaufania i przyjacielskiej współpracy. które stale wygrywają. Kontrolowanie w małym przedsiębiorstwie str. ponieważ trener pozwala im zrozumieć. ponieważ tylko przez kontrolę przedsiębiorcy mogą określić. i w jakim zakresie jej informacje są jeszcze aktualne. że tak wielu przedsiębiorców od początku prześladują kłopoty. która pozwoli się im zorientować. powinni także brać sobie do serca pomysły i sugestie pracowników oraz oceniać pracowników ściśle według zasług i odpowiednio ich nagradzać. Warto się jednak upewnić. co jednych pociąga. wcale jeszcze nie przesądza faktu. mają większe szanse na sukces. tak też przedsiębiorcy muszą być blisko swoich pracowników. Umacniając w pracownikach poczucie własnej wartości o poprawiając ich pozycję. Bez kontroli pozostałe trzy funkcje menedżerskie – planowanie. w jaki sposób wykonywać powierzone im zadania. którzy stosują się do tych wskazówek. kiedy tylko będą gotowi na jej przyjęcie.

zaniedbanie. a tym samym wrażliwa na próby przejęcia lub atak konkurencji. przedsiębiorczość wymaga. zapał i poświęcenie przedsiębiorcy.temat jest już dość dobrze znany. Wiele małych przedsiębiorstw działa w usługach. by sam przedsiębiorca był osobą prowadzącą firmę. nowych rodzajów działalności i wkład do rozwoju wielkich przedsiębiorstw. że innowator wewnątrzorganizacyjny pracuje w szerszym kontekście. Małe przedsiębiorstwo to takie. to i nagrody są wysokie. nie można się ograniczyć tylko do prostego porównania z planem. Małe przedsiębiorstwa mają duże znaczenie ze względu na swoje wyniki finansowe.) Kierownicy sklepów są osobiście odpowiedzialni za wyniki swoich placówek. Menedżerowie zrozumieli.. jednakże w ostatnich latach notuje się duże zainteresowanie zaszczepianiem ducha przedsiębiorczości w dużych organizacjach29. innowacje. prowadzenia i podejmowania ryzyka w odniesieniu do przedsięwzięcia gospodarczego. kto podejmuje działania objęte definicją przedsiębiorczości. Przedsiębiorca to ktoś.. 755 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. Nowe przedsiębiorstwo założone przez przedsiębiorcę może szybko wzrastać. Naturalnie. Organizacje często posuwają się bardzo daleko w próbach utrzymania ducha przedsiębiorczości w okresie wzrostu.kogoś. W rozdziale 20 opisaliśmy koncepcję innowatora wewnątrzorganizacyjnego . Cztery powszechnie występujące czynniki powodzenia małych przedsiębiorstw to: ciężka praca. Największa różnica merytoryczna polega na tym. a jeśli są one dobre. Celem tych działań jest stworzenie poczucia przynależności raczej do sieci setek drobnych przedsiębiorstw niż do jednego wielkiego30. tworzenie miejsc pracy. Cztery podstawowe przyczyny porażki to: niekompetencja lub brak doświadczenia w pracy kierowniczej. kompetencje menedżerskie i szczęście. Anonimus Zarządzanie w praktyce . że organizacja stała się senna i ociężała. utrzymywać stałe rozmiary lub też kurczyć się (zamierać). mniej ich jest w przemyśle przetwórczym.. a przedsiębiorca bierze na siebie większy zakres osobistego ryzyka. 755 Mówiąc ściśle. słabość systemów kontrolnych i niedostateczne wyposażenie w kapitał (niedoinwestowanie).. które ma niezależnego właściciela i niezależne kierownictwo i które ma względnie niewielki wpływ na swoje otoczenie. Podsumowanie str. kto rozwija ideologię przedsiębiorczości w kontekście dużej organizacji. . handlu hurtowym i detalicznym. (. str. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. Dla małych może być czasami zaskoczeniem. 754 Przedsiębiorczość w wielkich firmach str. Porównanie z planem – sprawa oczywista. Role innowatora wewnątrzorganizacyjnego i przedsiębiorcy są podobne.

Przy uruchomianiu przedsiębiorstwa przedsiębiorca musi rozważyć szereg problemów, włącznie z przygotowaniem dobrze przemyślanego planu biznesowego
(który jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w toku przygotowań do otwarcia nowego przedsiębiorstwa) i podjęciem decyzji w przedmiocie własności. Inne ważne względy obejmują problemy ewentualnego franchisingu oraz wybór pomiędzy zakupem istniejącego przedsiębiorstwa i uruchomieniem nowego. Przedsiębiorcy muszą planować, organizować, przewodzić i kontrolować, dokładnie tak jak ich odpowiednicy w większych przedsiębiorstwach. Każda funkcja kierownicza ma tu jednak niepowtarzalne aspekty odnoszące się do małych przedsiębiorstw.

Przykłady i pytania str. 756 – 759 Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7.
Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 23.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 23.2

Sogeti i przyszłość oprogramowania

str. 758

Większość ludzi myśląc o oprogramowaniu komputerowym wyobraża sobie programy do przetwarzania tekstów typu WordPerfect, arkusze kalkulacyjne typu 1-2-3 oraz firmy takie jak Microsoft Corp. i Lotus Development Corp. Kiedy jednak analitycy powiadają, że światowe wydatki na oprogramowanie przekraczają dziś wydatki na sprzęt, nie mają na myśli gotowych programów, jakie się kupuje dla dowolnego komputera. Większość oprogramowania, jakie powstaje na całym świecie, przygotowywana jest z myślą o konkretnych firmach i niepowtarzalnych potrzebach w tym zakresie.
...

Pytania 1. 2. 3.

Załącznik 1 Kariery Menedżerów

str. 760

Być może najważniejszą różnicą pomiędzy pracą i karierą jest poziom psychicznego zaangażowania pracownika. Kiedy pracownik myśli o swojej pracy tylko w kategoriach codziennych czynności wykonywanych między godziną 8 a 17 i o wysokości zapłaty, a nie obchodzi go, co będzie robił za rok albo za dwa lata, ani nie zastanawia się, na ile ważna

jest dla niego sama praca, to znaczy, że traktuje ją tylko jako „robotę”. Kiedy jednak patrzy na swoją pracę w kontekście kariery, wykazuje znacznie żywsze zaangażowanie. Patrzy na swoją karierę w perspektywie długookresowej i dostrzega, że składa się na nią szereg etapów, które łącznie pochłoną całe jego aktywne zawodowo życie. Mimo, że pieniądze są ważne, są one tylko jednym z wielu elementów (obok możliwości awansu, uznania i osobistego zadowolenia), które wpływają na zachowanie tej osoby. ...

Załącznik 2 Narzędzia Kontroli Budżetowej I Finansowej
str. 769

W niniejszym załączniku badamy szereg narzędzi kontroli budżetowej i finansowej. Najpierw dajemy przegląd technik i metod kontroli. Następnie omawiamy budżety i kontrole budżetową oraz inne narzędzia kontroli finansowej. Kontrola budżetowa str. 769 Sporządzanie budżetu jest procesem wyrażającym zestaw planowanych czynności w jakimś przyszłym okresie w wielkościach liczbowych; budżet jest wiec planem wyrażonym w liczbach1. Organizacje mogą budować budżety dla grup roboczych, wydziałów, oddziałów lub dla całej organizacji. Zwykle okresem budżetowym jest rok, chociaż powszechne są ujęcia budżetowe w przekroju kwartalnym lub miesięcznym. Budżety są na ogół wyrażane w kategoriach finansowych, jednakże niekiedy mogą być również wyrażane w jednostkach produkcji, czasu lub w innych mierzalnych czynnikach. Budżety są podstawą większości systemów kontrolnych. Typy budżetów str.770 Większość organizacji opracowuje i wykorzystuje trzy różne rodzaje budżetów – finansowy, operacyjny i niepieniężny. Budżet finansowy Ukazuje w skrócie, skąd organizacja spodziewa się uzyskać środki pieniężne na jakiś przyszły okres i w jaki sposób planuje je wykorzystać. Budżet przepływów pieniężnych albo budżet pieniężny Prognoza wszystkich przychodów i wydatków pieniężnych – miesięcznych, tygodniowych a nawet dziennych. Stałe i zmienne koszty w budżetach str. 773
Niezależnie od celu, większość budżetów musi uwzględnić trzy rodzaje kosztów stałe, zmienne i częściowo zmienne. Koszty stałe to wydatki ponoszone przez

organizację niezależnie od tego, czy ona w ogóle funkcjonuje. Koszty zmienne koszty zmieniające się wraz z zakresem działalności operacyjnej. Koszty częściowo zmienne - koszty, które zmieniają się, choć nie w bezpośrednim związku ze skalą działalności operacyjnej. Koszty zmienne to koszty zmieniające się w zależności od skali działalności operacyjnej. Najlepszym przykładem kosztu zmiennego jest koszt surowców wykorzystywanych w produkcji. Koszty częściowo zmienne również ulegają zmianom, ale w mniej bezpośredni sposób. Na przykład, koszty działalności reklamowej zmieniają się w zależności od sezonu i konkurencji. Inne ważne pozycje kosztów częściowo zmiennych

obejmują pracę bezpośrednią, naprawy sprzętu i urządzeń fabrycznych oraz konserwacje. Przy opracowaniu budżetu menedżerowie muszą precyzyjnie uwzględniać wszystkie trzy rodzaje kosztów. Zwykle najłatwiej poradzić sobie z kosztami stałymi. Czynsz np. jest niemal zawsze regulowany umową najmu i nie podlega zmianom do wygaśnięcia umowy. Koszty zmienne często mogą być przedmiotem prognozy - chociaż z mniejszą precyzją - na podstawie prognozowanych operacji. Koszty częściowo zmienne są najtrudniejsze do przewidzenia, ponieważ ulegają zmianom, chociaż nie w bezpośrednim związku z działalnością operacyjną. Menedżer często musi się tu opierać na doświadczeniu i ocenie. Na koniec należy zauważyć, że wiele firm amerykańskich dokonuje powtórnej oceny sposobu przypisywania kosztów do różnych produktów. Historycznie rzecz biorąc, większość kosztów stałych przypisywano na podstawie materiałów i roboczogodzin potrzebnych do wytworzenia danego produktu. Niestety, procedury takie wprowadzają błąd do szacunków kosztów poszczególnych produktów. Opracowywanie budżetów str. 775 Tradycyjnie budżety były opracowywane przez najwyższe kierownictwo i kontrolera, a następnie przekazywane do wykonania menedżerom niższego stopnia. Niektóre organizacje nadal idą tym tropem, jednakże wiele współczesnych organizacji dopuszcza menedżerów niższego szczebla do uczestnictwa w omawianym procesie. … (...) To „oddolne” podejście do ustalania budżetu ma dwie główne mocne strony, które podkreślają jego zwolennicy. Po pierwsze, menedżerowie poszczególnych jednostek z pewnością najlepiej znają swoje potrzeby. Mogą oni zwrócić uwagę na szczególne sytuacje, które czasem umykają uwadze najwyższego kierownictwa, i prawdopodobnie uwzględnią wszystkie ważne elementy opracowując własne budżety. Po drugie, prawdopodobieństwo zaangażowania menedżerów w realizację budżetu będzie wyższe, jeśli będą oni uczestniczyć w jego opracowaniu.
(Uwagi. Menedżerowie poszczególnych jednostek niewątpliwie lepiej znają swoje potrzeby, ale też wcale nie muszą być zainteresowani, aby je obiektywnie przedstawiać. Ponadto, lepiej znając swoje potrzeby, z reguły słabiej orientują się w potrzebach całości. Sytuacja doskonale znana, począwszy od problemów „centralnego planowania” aż po współczesne ustalanie budżetu przy „deficycie środków”. Różnie też próbuje się z tego wybrnąć. Ogólnie można powiedzieć, że im lepsza organizacja i większa wiedza, tym łatwiej znaleźć lepsze rozwiązania. Anonimus).

Budżety zerowe str. 777 Pionierem budowy budżetów zerowych (zero-base budgeting - ZBB) była w 1990 r. firma Texas Instruments Incorporated. Zostały one spopularyzowane przez prezydenta Jimmy Cartera w zastosowaniu do administracji federalnej w końcu lat siedemdziesiątych4. Pomysł leżący u podstaw ZBB jest zupełnie prosty. W ramach konwencjonalnego systemu przygotowania budżetu wychodzi się od budżetu za ubiegły rok, skorygowanego w górę ( w większości wypadków) lub w dół. Menedżerowie koncentrują się na uzasadnieniu każdego proponowanego wzrostu wydatków. Bieżący

Informacje ze sprawozdań finansowych są używane do wyliczenia szeregu różnych wskaźników. Następnie zestawy decyzyjne są szeregowane według ważności. w użyciu są również inne narzędzia. Nie dostrzegają. Przypisując wartości pieniężne operacjom menedżer może je lepiej śledzić i określać dziedziny. analizę wskaźnikową i rewizję finansową. O ile bilans stanowi „fotografię” sytuacji finansowej organizacji na określony moment. Powoduje to konieczność uzasadnienia całego budżetu. Istnieją pewne powszechnie przyjęte i wymagane sposoby przygotowania i prezentacji sprawozdań finansowych7. Budżety pozwalają również na zapis wyników organizacji. Mocne i słabe strony budżetów str. że najbardziej rozpowszechnionymi środkami kontroli finansowej są budżety. Inne narzędzia kontroli finansowej str. Z drugiej strony. Dwoma sprawozdaniami finansowymi przygotowywanymi i używanymi przez niemal wszystkie organizacje są bilans i rachunek wyników. Bilans. Wreszcie – budżety mogą ograniczać innowacje i zmiany. a nie tylko propozycji korekt w roku bieżącym. rachunek wyników ujmuje wyniki w pewnym okresie. że zmiana warunków może usprawiedliwiać korektę budżetu. właścicielom i innym zainteresowanym podmiotom. który zbiega się z rokiem finansowym firmy. Obejmują one sprawozdania finansowe. 781 Sprawozdania finansowe organizacji dostarczają pożytecznych informacji menedżerom. niektórzy menedżerowie stosują budżety w sposób nadmiernie sztywny. 779 Mimo. Ponadto budżety ułatwiają koordynacje i komunikacje pomiędzy wydziałami. Suma aktywów bieżących i trwałych musi być równa sumie wszystkich zobowiązań.budżet jest traktowany jako dany. Każdy zestaw reprezentuje jakąś działalność lub zestaw działalności i wyszczególnia koszty. zwykle koniec roku finansowego organizacji. łatwości ich zamiany na . Analiza wskaźnikowa str. pozwalających na jeszcze bardziej dokładny wgląd w sytuację finansową firmy. Wreszcie – budżety są naturalnym uzupełnieniem planowania. a dyskusja toczy się wokół zalet proponowanych zmian. korzyści oraz konsekwencje jego niezatwierdzenia. 778 Budżety zapewniają szereg korzyści. 779 Sprawozdanie finansowe jest to dokument odzwierciedlający jakiś aspekt warunków finansowych organizacji. Rachunek wyników. Natomiast w ramach systemu ZBB każda jednostka sporządzająca budżet zaczyna co roku od „czystego konta”. Po stronie plusów można zapisać ułatwianie skutecznej kontroli. Sprawozdania finansowe str. Pierwszym krokiem w przygotowaniu ZBB jest rozbicie działań organizacji na „zestawy decyzyjne”. Bilans jest wykazem aktywów i zobowiązań organizacji ujętych na określony moment. Poza tym proces opracowywania budżetów może być bardzo pracochłonny. w których mogą się pojawić problemy. jednakże mają również potencjalne wady. Wskaźniki płynności Do poznania stopnia płynności aktywów organizacji (tzn. Tym okresem dla rachunku wyników jest zwykle jeden rok. Na koniec do każdego zestawu przydziela się środki w zależności od jego względnej rangi.

w którym firma zabiega o kredyt. Wskaźnik rentowności Trzecim ważnym wskaźnikiem finansowym jest wskaźnik rentowności aktywów (return on assets – ROA)..21). Menedżerowie i inwestorzy interesują się również innymi wskaźnikami. Podobnie jak dobry młotek i piła mogą pomóc cieśli w budowie domu.gotówkę) służy kilka wskaźników płynności. zadłużenia i rentowności są szeroko wykorzystywanymi formami analizy finansowej. Rewizje są to niezależne oceny systemu księgowego. Innym często używanym wskaźnikiem jest wskaźnik opłacalności inwestycji (return on investmen – ROI). jak wyglądają bieżące aktywa i zobowiązania. Na przykład. Skuteczne wykorzystanie technik kontroli finansowej str. Wskaźniki płynności. który z kilku alternatywnych wariantów inwestycyjnych jest najbardziej zyskowny. Przypisy str. Powszechnie stosowaną formułą służącą do obliczania ROA jest: dochód netto ---------------. . Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki zadłużenia odzwierciedlają zdolność organizacji do pokrywania jej długookresowych zobowiązań finansowych..= ROA aktywa łącznie Inne wskaźniki. Rewizja zewnętrzna. Wskaźnik ten przedstawia zysk inwestora na każdy dolar kapitału własnego. ROA jest wyrażonym w procentach zyskiem inwestorów na 1 dolara posiadanych aktywów. Rozpowszechnionym wskaźnikiem zadłużenia jest stosunek łącznych zobowiązań do łącznych aktywów. Pełni on dla inwestorów i menedżerów funkcje miernika pozwalającego określić.813 Indeks rzeczowy str. gdy mogą przetwarzać informację finansową i dostarczać ją z powrotem do menedżerów. finansowego i operacyjnego organizacji. 814 – 827 . że są to tylko narzędzia. Najbardziej rozpowszechniony – wskaźnik bieżący – uzyskiwany jest przez podzielenie bieżących aktywów przez bieżące zobowiązania. jeśli zostanie zintegrowana z innymi narzędziami informacyjnymi (por. Dwoma podstawowymi typami takiej kontroli są kontrola zewnętrzna i kontrola wewnętrzna. rewizje (auditis) są wykorzystywane niemal wyłącznie do kontroli. Informacja finansowa jest często ważnym materiałem dla innych systemów informacyjnych. Przede wszystkim nie powinni zapominać. (. a te systemy z kolei są najbardziej skuteczne wówczas... rozdz. . dobry system informacyjny może powiedzieć menedżerowi dokładnie. Rewizja wewnętrzna. 783 O ile większość technik kontrolnych ma również inne cele.) Rewizje finansowe str. ROI jest obliczany za pomocą podzielenia dochodu netto przez kapitał własny. tak też dobry system kontroli finansowej może pomóc menedżerowi w skutecznym działaniu. 785 . Taka uaktualniona informacja może być następnie przekazana bankowi. 784 Aby skutecznie posługiwać się budżetami i innymi technikami kontroli finansowej menedżerowie muszą pamiętać o kilku sprawach. Ponadto kontrola finansowa spisuje się najlepiej...

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful