Ricky W.

Griffin:
Podstawy Zarządzania Organizacjami
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 Przekład Michał Rusiński =========================================================== ===== Cytuję wybrane fragmenty. Strona w budowie. Inną czcionką i inicjałami „Z.U.” lub pseudonimem „Anonimus”, oznaczyłem uwagi własne : =========================================================== =====

SPIS TREŚCI (skrócony. Z.U.)
Przedmowa do wydania polskiego ......... 21 Przedmowa ......... 25

CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA
Rozdział 1. Zarządzanie i praca menedżera ........ 34 Istota zarządzania ........ 36 Proces zarządzania ......... 39 Rodzaje menedżerów ......... 45 Główne role i umiejętności ........ 52 Zakres zarządzania ......... 58 Podsumowanie ......... 61 Pytania kontrolne ......... 62 Przykład 1.1. Klęska urodzaju dla State Farm ......... 62 Przykład międzynarodowy 1.2. Interesy z republikami b. ZSRR ......... 63 Rozdział 2. Zarządzanie i praca menedżera ........ 65 Rola teorii i historii w zarządzaniu ........ 66 Spojrzenie klasyczne ......... 73 Spojrzenie behawioralne ......... 78 Spojrzenie ilościowe ........ 83 Podejścia integrujące ......... 86 Współczesna myśl w dziedzinie zarządzania ......... 91 Podsumowanie ......... 95 Pytania kontrolne ......... 96 Przykład 2.1. UPS: gigant, który walczy z konkurencją ......... 94 Przykład międzynarodowy 2.2. Lloyd's ciągle się rozwija ......... 97

CZĘŚĆ II. ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA
Rozdział 3. Otoczenie organizacji a skuteczność ........ 100 Charakter otoczenia organizacji ........ 101 Otoczenie zewnętrzne ......... 103 Otoczenie wewnętrzne ......... 115 Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem ........ 118 Skuteczność organizacji ......... 126 Podsumowanie ......... 129 Pytania kontrolne ......... 130 Przykład 3.1. Rozkręcanie Colemana ......... 131 Przykład międzynarodowy 3.2. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie Nintendo w sprawie ustalania cen? ......... 132 Rozdział 4. Etyczny i społeczny kontekst zarządzania ........ 134

Etyka indywidualna w organizacjach ........ 135 Odpowiedzialność społeczna a organizacje ......... 143 Państwo a społeczna odpowiedzialność ......... 154 Kierowanie społeczną odpowiedzialnością ........ 158 Podsumowanie ......... 162 Pytania kontrolne ......... 163 Przykład 4.1. Herman Miller: produkcja mebli i budowanie przyszłości ......... 163 Przykład międzynarodowy 4.2. Przegrupowanie priorytetów w Body Shop ......... 164 Rozdział 5. Globalny kontekst zarządzania ........ 166 Istota międzynarodowej działalności gospodarczej ........ 167 Struktura gospodarki globalnej ......... 178 Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego ......... 182 Konkurowanie w gospodarce globalnej ........ 188 Podsumowanie ......... 193 Pytania kontrolne ......... 193 Przykład 5.1. Whirpoll i przemysł urządzeń gospodarstwa domowego wchodzi na rynki zagraniczne ......... 194 Przykład międzynarodowy 5.2. Budowa globalnych samolotów ......... 195

CZĘŚĆ III. PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI

Rozdział 6. Zarządzanie celami organizacji i planowanie ........ 198 Proces planowania ........ 199 Cele organizacji ......... 200 Planowanie w organizacji ......... 206 Planowanie taktyczne ........ 214 Planowanie operacyjne ......... 216 Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi ......... 221 Podsumowanie ......... 227 Pytania kontrolne ......... 228 Przykład 6.1. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta ......... 229 Przykład międzynarodowy 6.2. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony ......... 230 Rozdział 7. Zarządzanie strategią i planowanie strategiczne ........ 232 Charakter zarządzania strategicznego ........ 233 Formułowanie strategii ......... 238 Strategia na poziomie przedsiębiorstwa ......... 241 Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej ........ 247 Strategie funkcjonalne ......... 256 Wdrażanie strategii ......... 259 Podsumowanie ......... 262 Pytania kontrolne ......... 263 Przykład 7.1. Odgrzewane zupki Campbella ......... 263 Przykład międzynarodowy 7.2. Strategia „lokalizacji” Hondy ......... 264 Rozdział 8. Podejmowanie decyzji kierowniczych ........ 266 Istota podejmowania decyzji ........ 267 Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji ......... 272 Behawioralne aspekty podejmowania decyzji ......... 279 Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach ........ 286 Podsumowanie ......... 291 Pytania kontrolne ......... 291 Przykład 8.1. Firma techniczna wychodzi na rynek ......... 292 Przykład międzynarodowy 8.2. Sprzedaż zabawek do Japonii ......... 293 Rozdział 9. Narzędzia zarządzania służące do planowania i podejmowania decyzji

........ 295 Prognozowanie ........ 296 Inne techniki planistyczne ......... 305 Narzędzia podejmowania decyzji ......... 314 Silne i słabe strony narzędzi planistycznych ........ 321 Podsumowanie ......... 323 Pytania kontrolne ......... 324 Przykład 9.1. Układanie harmonogramu wykorzystania lotniczego personelu pokładowego ......... 324 Przykład międzynarodowy 9.2. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ......... 326

CZĘŚĆ IV. PROCES ORGANIZOWANIA

Rozdział 10. Elementy struktury organizacyjnej ........ 328 Rozdział 11. Zarządzanie projektowaniem organizacji ......... 360 Rozdział 12. Kierowanie zmianami organizacyjnymi ......... 392 Rozdział 13. Gospodarowanie zasobami ludzkimi ......... 418

CZĘŚĆ V. PROCES PRZYWÓDZTWA

Rozdział 14. Motywowanie pracownika do pracy ........ 456 Istota motywowania ......... 457
Znaczenie motywowania do pracy ......... 458 Wcześniejsze podejścia do motywowania ......... 459

Podejście do motywowania od strony treści ......... 460
Podejście od strony hierarchii potrzeb ......... 460 Spojrzenie globalne. Rosyjscy robotnicy mają jeszcze jedną szansę ......... 464 Teoria dwuczynnikowa ......... 465 Jednostkowe potrzeby ludzkie ......... 467

Podejście do motywowania od strony procesu ......... 468
Teoria oczekiwań ......... 469 Teoria sprawiedliwości ......... 473

Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia ......... 475
Rodzaje wzmocnień w organizacjach ......... 475 Tworzenie wzmocnień w organizacjach ......... 477

Nowe podejścia do motywowania ......... 479
Teoria ustalania celów ......... 479 Podejście japońskie ......... 480 Popularne strategie motywacji ......... 480

Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji ......... 483
Wpływ nagradzania w organizacji ......... 483 Projektowanie skutecznych systemów nagradzania ......... 484 Nowe podejścia do nagradzania pracowników ......... 485

Podsumowanie ......... 486 Pytania kontrolne ......... 487
Przykład 14.1. Jak obudzić BankAmerica? ......... 487 Przykład międzynarodowy 14.2. Jak słuchają i jak się troszczą w Hitachi? ......... 488

Rozdział 15. Przywództwo i proces oddziaływania ......... 490 Rozdział 16. Zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi ......... 522 Rozdział 17. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacjach ......... 552

CZĘŚĆ VI. PROCES KONTROLOWANIA

Rozdział 18. Istota kontrolowania ........ 584 Rozdział 19. Zarządzanie jakością, wydajnością i działalnością operacyjną ......... 614 Rozdział 20. Zarządzanie techniką i innowacjami ......... 645 Rozdział 21. Zarządzanie systemami informacyjnymi ......... 673

. a zyski stale rosną. Ze względu na niskie ceny biletów Southwest nie może sobie pozwolić. 785 Indeks rzeczowy . .CZĘŚĆ VII... Przedsiębiorczość i tworzenie nowych przedsiębiorstw ... Kariery menedżerów . kiedy to nastąpił wzrost cen paliwa do odrzutowców.. Jednym z prawdziwych wyzwań. 814 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Część I WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA Rozdział 1 Zarządzanie i Praca Menedżera Cele str.W podsumowaniu określić zakres zarządzania w organizacjach... Żaden z lotów Southwest nie trwa dłużej niż 2 godziny... 769 Przypisy . a także scharakteryzować ich znaczenie dla organizacji. Jednym z kanonów polityki Kellehera jest zapewnienie... nie prowadzą też miejsc pierwszej klasy ani numerowanych.. by pokryć zwiększony rachunek za paliwo. W branży gnębionej od dawna problemami z silą roboczą Kelleher jest nazywany przez swych swoich pracowników ciepłym mianem „wujaszka Herbie”.. że żaden pracownik nie zostanie zwolniony nawet w naprawdę trudnych czasach. Są jednocześnie przewoźnikiem o jednej z pewniejszych pozycji finansowych w branży..Opisać istotę zarządzania. przy czym niektóre bilety kosztują zaledwie 29 dolarów..... na swoich pokładach nie podają posiłków. .... 34 Linie lotnicze Southwest Airlines CO.. zadlużenie jest niewielkie. Na przykład w czasie wojny w Zatoce Perskiej...... Pod kierownictwem dyrektora naczelnego Herberta Kellehera linie Southwest utrzymały swą zyskowność zapewniając częste krótkodystansowe połączenia pomiędzy miastami amerykańskimi. 34 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . 729 Załącznik 1.. w jaki ktoś staje się menedżerem. by samoloty linii stały bezczynnie albo by wyrzucać pieniądze na różne fanaberie. nie przekazują również bagaży pasażerów innym liniom. a wiele z nich krócej niż godzinę. więcej niż jedna trzecia załogi Southwest liczącej 8 600 ludzi zgodziła się na dobrowolne obniżki płac... nie prowadzą rejsów międzynarodowych... Southwest dysponuje 120 samolotami (wszystkie Boeing 737) i obsługuje 32 miasta w 14 stanach.. 704 Rozdział 23.. W wielu liniach sprzątniecie i przygotowanie samolotu do kole4jnego lotu zajmuje .. Narzędzia kontroli budżetowej i finansowej .... przed którymi staje Kelleher w Southwest. Zarządzanie kulturową różnorodnością . Ich roczny przychód przekracza 1 mld dol. zdefiniować pojęcie zarządzania i menedżerów.Określić i krótko wyjaśnić cztery podstawowe funkcje zarządzania w organizacjach. .... Jego troska i przywiązanie do pracowników zostały wielokrotnie nagrodzone. 760 Załącznik 2.. jest powstrzymanie wzrostu kosztów. SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22...Opisać różne rodzaje menedżerów z punktu widzenia szczebla i dziedziny organizacji oraz omówić sposób. w latach 1990 – 1991. Na przykład pomiędzy Dallas i Houston odbywają się 83 loty Southwest dziennie... Przykład wprowadzający str. nie uczestniczą w jakimkolwiek komputerowym systemie rezerwacji miejsc..

jego wymiary i wyzwania. Organizacja. przewodzenie. pieniądze. omawiamy proces zarządzania i przedstawiamy ogólny przegląd całej książki. (. Zasoby ludzkie obejmują uzdolnienia kierownicze i siłę roboczą. Dobrze to czy źle. aby osiągnąć pewien zestaw celów. Wyjaśniamy pojęcia zarządzania i menedżerów. kierowanie ludźmi. jak i długofalowego funkcjonowania. Również koszty eksploatacyjne firmy są znacznie niższe niż u innych przewoźników. a następnie dopilnowanie. Opisujemy różne role i umiejętności menedżerów. zarządzanie można zdefiniować następująco: * zarządzanie Zestaw działań (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. Teoria systemów. którzy współpracują ze sobą w sposób uporządkowany i skoordynowany.1. jak i z historycznego punktu widzenia. Zasoby informacyjne wreszcie to wszelkiego typu użyteczne dane niezbędne do skutecznego podejmowania decyzji. że wszelkie organizacje wykorzystują cztery podstawowe rodzaje nakładów czy zasobów ze swego otoczenia: ludzi. której pełniejszy opis znajduje się w rozdziale 2. by wykonali to w najlepszy i najtańszy sposób”3. W rozdziale 2 opisujemy ewolucję praktyki i teorii zarządzania. która pozwalałaby lepiej uchwycić istotę tej złożoności i płynących z niej wyzwań. znacznie bardziej złożonym.godzinę. rzeczy i informacje. Zarządzanie jest jednak złożonym procesem. że Southwest Airlines będą latały jeszcze przez długie lata1. finansowe. w której autor określa zarządzanie jako „dokładne poznanie tego. organizowanie. niż to sugeruje taka prosta definicja4. Zasoby pieniężne to kapitał finansowy wykorzystywany przez organizację do finansowania zarówno bieżącego. W rozdziale 1 badamy ogólną istotę zarządzania. pomieszczenia biurowe i produkcyjne oraz sprzęt. wyróżniamy wreszcie różne typy menedżerów. Być może najlepiej można ją zrozumieć z punktu widzenia teorii systemów. Konieczne jest zatem opracowanie takiej definicja zarządzania. sugeruje. przedstawiając zarządzanie zarówno ze współczesnego. zgodnie z rysunkiem 1. organizowanie. Przykładem może być jedna ze starszych definicji. menedżerowie ze swoimi organizacjami wywarli silny wpływ na nasze społeczeństwo2. Część z nich jest stosunkowo zwięzła i uproszczona.) W jaki sposób menedżerowie łączą i koordynują różne rodzaje zasobów? Otóż dokonują oni tego wykonując cztery podstawowe funkcje lub działania kierownicze: planowanie i podejmowanie decyzji. badamy zakres zarządzania we współczesnych organizacjach.1. przewodzenie albo kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. Biorąc to wszystko pod uwagę można się spodziewać... Grupa ludzi. i kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. Przykłady zasobów używanych w czterech bardzo różnych rodzajach organizacji podano w tablicy 1. Tak więc. czego oczekuje się od ludzi. 36 Definicje zarządzania są zapewne równie liczne jak książki na ten temat. . w Southwest na ogół załatwia się to w kwadrans. Książka ta traktuje o menedżerach i ich pracy. Istota zarządzania str. Zasoby rzeczowe obejmują surowce. tj. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny. W sumie więc oba pierwsze rozdziały przynoszą wprowadzenie w problematykę.

Ze względu na to. to zdefiniowanie terminu menedżer staje się względnie proste. które występują w większości sytuacji. Na dobrą sprawę konkretne przypadki pracy menedżerskiej dzieli tyle różnic. organizuje. zaznaczając. że w dowolnym momencie menedżer będzie uczestniczył jednocześnie w kilku różnych typach działalności. motywowanie ludzi jest częścią przewodzenia. że rysunek ten jest rozszerzoną wersją środkowej części rys. W następnych fragmentach rozdziału zbadamy po kolei te formy działalności. rzeczowe i informacyjne. organizowania. Jest wielce prawdopodobne. 40 W najprostszej formie planowanie oznacza wytyczanie celów organizacji i określanie sposobu ich najlepszej realizacji. budowanie organizacji jest częścią organizowania. część procesu planowania. W szczególności menedżerem jest ktoś. W części II zajmiemy się szczegółowo środowiskowym kontekstem zarządzania. Proces zarządzania str. Planowanie i podejmowanie decyzji pomagają utrzymać sprawność zarządzania. Ustalenie celów jest częścią planowania. dostarczając wskazówek do przyszłych działań. Kluczowe różnice obejmują rozłożenie akcentów. Wróćmy do naszego przykładu Herba Kellehera. Planowanie i podejmowanie decyzji str. (zauważmy. kieruje i kontroluje zasoby ludzkie. Cztery rozdziały tworzące część III książki zostały poświęcone planowaniu i podejmowaniu decyzji. kolejność i implikacje poszczególnych faz7. ile łączy podobieństw.1. finansowe. Wiele cech składających się na złożoność i niepewność zarządzania wynika z otoczenia. Uważnie obserwuje również bieżące wyniki swego przedsiębiorstwa. Stworzył sprawną organizację. 1.2. że funkcje te stanowią nić przewodnią tej książki.zapewnienie sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. natomiast rozdziały 4 i 5 traktują szerzej o dwóch specyficznych aspektach otoczenia: rozdział 4 dotyczy etycznego i społecznego kontekstu zarządzania. gdzie są one omawiane w pełniejszym zakresie. Menedżer to ktoś. Podstawowe definicje i wzajemne powiązania pokazano na rysunku 1.Ostatnia część naszej definicji zarządzania ma szczególnie ważne znaczenie.2. 39 Zauważyliśmy już. w rozdziale 5 zaś badamy globalny kontekst zarządzania. obejmuje wybór trybu działania spośród dostępnych możliwości. kto odpowiada przede wszystkim za realizację procesu zarządzania. przewodzenia oraz kontrolowania. 1. które artykułują jego wyobrażenie o pożądanym kształcie Southwest. Podobieństwa. kto planuje i podejmuje decyzje. Poza tym Kelleher zwraca baczną uwagę na ludzi pracujących w Southwest. akcentuje bowiem podstawowy cel zarządzania . że zarządzanie obejmuje cztery podstawowe funkcje: planowania i podejmowania decyzji. są fazami procesu zarządzania. Po przestudiowaniu obu tych rozdziałów będziecie lepiej przygotowani do analizy podstawowych typów działań składających się na proces zarządzania. wzbogaconą o dodatkowe szczegóły). w tym miejscu dokonamy ich ogólnej prezentacji. Rozdział 6 przedstawia bardziej szczegółowo cele organizacji i sam proces planowania. obserwacja wyników należy do funkcji kontrolnej. w jakim funkcjonują organizacje. Podejmowanie decyzji. Sformułował on jasny zestaw celów. Jeżeli w ten sposób rozumiemy zarządzanie. W rozdziale 3 omawia się ogólnie otoczenie organizacji i efektywność. Rozdział 7 koncentruje się na strategii i planowaniu . Każdy z tych typów działań można zaliczyć do jednej z czterech podstawowych funkcji kierowniczych przedstawionych na rys. która ma pomóc wcielić tę wizję w życie.

Rozdział 9 zawiera podsumowującą prezentację kilku pożytecznych narzędzi wykorzystywanych przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji.B. Owe cechy odgrywały decydującą rolę w jego najnowszym przedsięwzięciu. które dodały firmie skrzydeł. jak sam chętnie przyznaje.. wielki przełom w jego życiu nastąpił wtedy. Hunt ma zawsze w głowie sto pomysłów. A jednak jego wyczucie i dążenie do wykorzystania każdej okazji interesu pozwalało mu kierować. Podziwiając swój czteropiętrowy budynek. np. udzielać odpowiednich pełnomocnictw i służyć przykładem dla pracowników. że i tym razem Hunt „trafił w dziesiątkę”. przez 21 lat był kierowcą ciężarówki. kiedy jego normalna 20-procentowa marża zysku zaczęła się kurczyć. Jako szef przedsiębiorstwa przewozowego J. zawdzięcza swoim świetnym pomysłom dotyczącym branży transportu samochodowego – wykorzystania umundurowanych. nie zrzeszonych w związkach kierowców i takiej organizacji tras i ładunków. Hunt uważa. zapewniającym kombinowane przewozy kolejowo-samochodowe.B. które większość ludzi nabywa tylko poprzez wieloletnią naukę i doświadczenie. Zainwestował w zbytkownie urządzoną siedzibę firmy 15 mln dol. Jednocześnie zawsze był dusigroszem. powstały w zespole. doczepia do kolejnej ciężarówki Hunta i transportuje do miejsca przeznaczenia. że sam nie może prowadzić firmy. Kiska Thompsona. Quantum. 41 J. wkrótce jednak i inne spółki pospieszyły z własną obsługą przewozów kombinowanych. ponieważ był przekonany. by zapewnić niemal pełne wykorzystanie ładowności taboru. przewozi do innej centrali. Hunt zamiast walczyć z największym konkurentem transportu samochodowego – koleją – podjął z nim współpracę. Hunt nadal świetnie prosperuje J.. Cała ta koncepcja spotkała się ze sceptycznym przyjęciem w branży transportowej. Inne pomysły – np.strategicznym. że musi zatrudniać dobrych ludzi i dzielić się z nimi odpowiedzialnością. gdy wpadł na pomysł wykorzystania rozkładających się łusek ryżu jako podściółki dla drobiu. co prawda czasem zwariowanych. To. wszystkie opony kupuje od jednego dostawcy. . nadwyżka potencjału przewozowego w branży i stagnacja stawek przewozowych groziły jej dalszym spadkiem. co potwierdza. Nie ma tytułu magistra zarządzania – w rzeczywistości opuścił szkołę w wieku 12 lat. że w jego przypadku brak wykształcenia może być atutem. a nie tylko w głowie Hunta. Zarządzanie w praktyce str. by zaoszczędzić pół centa na milę. w którym kolejowym partnerem jest Santa Fe Pacific Corporation. Chicago. a wzrost kosztów robocizny. Według dyrektora naczelnego. Hunt dysponuje jednak wszelkimi podstawowymi umiejętnościami kierowniczymi. W rozdziale 8 zawarto szczegółową analizę decyzji kierowniczych. wykazującego najszybszy wzrost w skali całego kraju. oczami wyobraźni widzi już drapacze chmur. jego być może najbardziej zaskakującym przymiotem kierowniczym jest zdolność do realizacji napiętych działań na podstawie precyzyjnego harmonogramu i starannego planowania. ponieważ wiadomo. Kansas City czy Forst Worth. produkcji ropy ze zużytych opon – skutecznie „uziemili” jego kierownicy. Przyczepę ładuje na platformę kolejową Santa Fe. W 1990 r. że bardzo szybko stał się bardzo bogaty. że sztuczne palmy i włoska glazura przyciągną właściwych klientów. Hunt nie jest typowym menedżerem czy przedsiębiorcą. Jeśli zważyć pochodzenie Hunta. Hunt odbiera ładunki i dostarcza je do jednej z central Santa Fe w Kalifornii. Hunt Transport Services Inc. nawet te pomysły.B.

Rozdział 21 wreszcie . Żartuję.. Kontrolowanie: obserwowanie i ocena działań str. Omówione one zostały w części V. albo inaczej . Autor zapomina. Rozdział 10 wprowadza podstawowe składowe organizowania. Określenie sposobu grupowania działań i zasobów jest procesem organizowania. Anonimus). czy dotarła ona do celu. Szczegółową analizę innych ważnych dziedzin kontroli zarządczej .jest opisane w rozdziale 20. Rozdział 14 traktuje o motywowaniu pracowników. która pozwoli ten plan zrealizować. stosunki władcze.inny ważny element kontroli . zakres kontroli. Rozdział 18 wychodzi od ogólnego charakteru procesu kontroli.Źródła: . że lotem rakiety na Marsa nie kieruje „niewidzialna ręka rynku”. podział na wydziały. Dobrym porównaniem byłby przykład wyprawy na Marsa. że jest ono nie tylko najważniejszym ale i najbardziej ambitnym rodzajem działalności kierowniczej. Musi się zwłaszcza upewnić. a rozdział 15 przedstawia samo kierowanie działaniami ludzkimi i wysiłki kierujących na rzecz wywarcia wpływu na innych.. Rozdział 11 wyjaśnia. (Na marginesie.zarządzanie operacjami. Przedmiotem rozważań w rozdziale 16 jest zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi. kolejnej ważnej części kierowania. W miarę jak organizacja dąży do osiągnięcia swych celów. role liniowe i sztabowe. jej kierownictwo musi na bieżąco obserwować uzyskiwane postępy. 43 Trzecią podstawową funkcją zarządzania jest przewodzenie. Organizowanie: koordynacja działań i zasobów str. Niektórzy uważają.. następną fazą zarządzania będzie taka organizacja zasobów ludzkich i innych. Trudno sobie wyobrazić. by utrzymać go na zaplanowanej trajektorii. Zarządzanie techniką i innowacją . iż każdy z szefów autonomicznych jednostek powinien mieć znaczną swobodę w prowadzeniu działalności.obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu jej celów. by NASA miała po prostu wystrzelić rakietę w ogólnym kierunku planety i dopiero po czterech miesiącach sprawdzić. tworząc z nich ogólny schemat organizacyjny. Kontrolowanie pozwala zapewnić sprawność niezbędną do skutecznego zarządzania. Organizowanie jest przedmiotem rozważań w części IV. takie jak projektowanie stanowisk pracy. a gospodarką kieruje. Przewodzenie: kierowanie ludźmi str. z uwzględnieniem rosnącego znaczenia kontroli strategicznej. 44 Końcową fazą procesu zarządzania jest kontrolowanie. Mniejsza z tym z kogo/czego. 42 Kiedy menedżer opracuje już wykonalny plan. Welch zmienił również wiele z biurokratycznych przepisów i procedur firmy. Rozdział 17 wreszcie poświęcony jest komunikowaniu się. NASA niemalże w trybie ciągłym obserwuje lot statku kosmicznego i wprowadza wszelkie niezbędne poprawki kursu.. tak jakby były one odrębnymi firmami.) W General Electric Welch zdecydował. Kierowanie ludźmi (przewodzenie) obejmuje szereg różnych procesów i czynności. (. w jaki sposób menedżerowie łączą te elementy i pojęcia... Przewodzenie jest zespołem procesów wykorzystywanych w celu skłonienia ludzi do współpracy na rzecz interesów organizacji. Dlatego też szefowie 20 jednostek tworzących GE dysponują znaczną autonomią.zawiera rozdział 19. wydajnością i jakością . W rozdziale 13 wreszcie opisane zostały procesy związane z naborem kadr i przypisywaniem im określonych ról w organizacji. Przedmiotem rozdziału 12 są zmiany organizacyjne. Funkcje kontrolne badamy w części VI. że uzyskiwane wyniki pozwolą dotrzeć do punktu docelowego w wyznaczonym czasie.

Posługują się tytułami: prezesa.. organizowanie.. Oczywiście. kryterium zróżnicowania może być np. średni oraz szczebel menedżerów pierwszej linii. Menedżerowie pierwszej linii nadzorują i koordynują działania pracowników wykonawczych. wiceprezesa i dyrektora naczelnego.. a także politykę operacyjną. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie.. że menedżerami mogą być ludzie z najrozmaitszych organizacji.poświęcony jest zarządzaniu informacją. 46 Menedżerów możemy podzielić w zależności od szczebla w organizacji. Mimo że dla wielkich organizacji typowe jest zarządzanie wieloszczeblowe. kierownik eksploatacji (operacji). Powszechnie występujące w tej grupie tytuły służbowe to kierownik zakładu. które coraz silniej zaprzątają uwagę każdego menedżera i są dla niego coraz bardziej doniosłe. 45 We wcześniejszych rozważaniach tego rozdziału wskazaliśmy. Menedżerowie najwyższego szczebla. Przeważnie noszą tytuł brygadzisty. Menedżerowie średniego szczebla odpowiadają przede wszystkim za realizację polityki i planów opracowanych na najwyższym szczeblu oraz za nadzorowanie i koordynację działań menedżerów niższego szczebla. jakie dla menedżera wynikają z kulturowego zróżnicowania w miejscu pracy. nadzorcy lub kierownika biura . jej ogólną strategię. najbardziej rozpowszechnione ujęcie wyróżnia trzy szczeble podstawowe: najwyższy. Menedżerowie tego szczebla wyznaczają cele organizacji. Rozdział 22 poświęcono coraz ważniejszej dziedzinie zarządzania kulturową różnorodnością. Menedżerowie pierwszej linii. Rozdział 22 poświęcono problemom. Poza tymi funkcjami jednak jest jeszcze szeroka gama szczególnych wyzwań.) Menedżerowie średniego szczebla. (. menedżerowie mogą pracować w różnych obszarach organizacji.3 pokazuje sposób wyróżnienia różnych typów menedżerów w danej organizacji przy użyciu kryterium szczebla i obszaru. W części VII omówiono dwa takie szczególnie istotne wyzwania.. Kierownictwo średniego szczebla jest prawdopodobnie najliczniejszą grupą menedżerów w większości organizacji.W przeciwieństwie do menedżerów najwyższego i średniego szczebla menedżerowie pierwszej linii spędzają większą część swego czasu na nadzorowaniu pracy podwładnych14. jest też wiele rodzajów menedżerów. Stanowią oni względnie niewielką grupę kadry kierowniczej kontrolującej organizację. Reprezentują również oficjalnie organizację w kontaktach zewnętrznych. na które menedżerowie muszą być wrażliwi i na które myszą odpowiednio reagować. Praca menedżerów najwyższego szczebla na ogół jest złożona i zróżnicowana. (. typ organizacji. 47 Niezależnie od szczebla. Podział według obszarów działania str. szef wydziału. Zmiany demograficzne obrazu kraju spowodowały poważne zmiany w środowisku pracy. Rodzaje menedżerów str. natomiast rozdział 23 omawia istotę przedsiębiorczości oraz zarządzanie małymi i średnimi przedsiębiorstwami.. Jak pokazują jednak przykłady. która jest kolejnym decydującym obszarem kontroli organizacji. W danej firmie na wszystkich szczeblach mogą występować menedżerowie . Rysunek 1. Tak więc wyglądają cztery główne funkcje zarządzania: planowanie i podejmowanie decyzji.) Zróżnicowanie według szczebla zarządzania str.

lokalnie. (.. trwających od kilku dni do kilku tygodni. zwłaszcza w Europie. (. że student może przechodzić rozbudowany program nauczania.) Menedżerowie administracyjni. (. promocję i dystrybucję. by uczestniczyć w programach rozwoju kadr kierowniczych. w Polsce. a teoretyków żeby byli łaskawi zapoznać się nieco z konkretnymi problemami konkretnej praktyki. a „doświadczeni” nie są skłonni do zmiany swoich doświadczeń. w jaki sposób się to odbywa. Wielu czytelników zapoznaje się z tą książką dlatego. zaznajamiając się ze współczesnymi badaniami i poglądami na zarządzanie. występująca w tyluż odmianach.. Wielu menedżerów średniego i najwyższego szczebla okresowo wraca do uczelni..) Menedżerowie eksploatacji (operacji). najczęściej się dobrze nie sprosta niczemu”. Wprawdzie niedostatek wiedzy ma wyrównywać doświadczenie. Dziedzina ta obejmuje rozwój nowych wyrobów..) Jak zostać menedżerem? str. (Uwagi. Wielu słuchaczy koledżów może całkowicie poświęcić nauce swoją energię i uwagę. jaki w praktyce zarządzania wokół widać. (. zasoby ludzkie. praktycznej wiedzy. (. Po ukończeniu kursu (i przestudiowaniu niniejszej książki) uzyskają podstawę do rozwoju umiejętności kierowniczych w ramach wyższych kursów. administrację i inne dziedziny. pokazano.) Menedżerowie zasobów ludzkich. aby zechcieli „odświeżyć” nieco swoją wiedzę teoretyczną..) Inne typy menedżerów..4. Wśród dyrektorów naczelnych 1000 największych korporacji amerykańskich 916 ma dyplom ukończenia koledżu21. usiłowałem przekonać praktyków. spowodowany koniecznością sprostania potrzebom bardzo zróżnicowanego audytorium. Prócz tego.. obejmuje pewne powiązanie wykształcenia i doświadczenia... by stać się menedżerem osiągającym powodzenie w swojej pracy? Najbardziej rozpowszechniona droga. Rola wykształcenia. Główna przewaga kształcenia jako źródła kwalifikacji kierowniczych polega na tym. coraz więcej studentów chce zdobyć choćby niższy stopień wykształcenia w zakresie biznesu i zarządzania30. „Chcąc ogólnie dobrze sprostać wszystkiemu. sprawy zaczynają przybierać obrót taki. Menedżerowie finansów. Rzeczywiście. że uczestniczy w kursie zarządzania w koledżu czy uniwersytecie.. ale jeśli doświadczenie jest złe. W ostatnich latach mnożą się zapisy do szkół i koledżów zarządzania. ukończenie koledżu stało się niemal warunkiem kariery w biznesie. Kierownicy marketingu pracują w dziedzinach związanych z funkcją marketingu – pozyskiwaniem konsumentów i klientów dla nabycia produktów i usług organizacji. Kiedyś. Programy magisterskie zapewniające tytuł magistra zarządzania również notują szybki wzrost. Studenci nabywają kwalifikacje kierownicze w zorganizowanym systemie edukacyjnym...odpowiedzialni za marketing. Menedżerowie marketingu. Ujemną stroną kształcenia w zarządzaniu jest jego bardzo ogólny charakter. lecz ich praktyczna ocena i zrozumienie możliwe są tylko w praktycznym doświadczeniu. Dla większości przyszłych menedżerów uzyskanie stopnia nie jest na ogół końcem kształcenia . ale startowałem ze . 49 W jaki sposób uzyskuje się umiejętności konieczne do tego. eksploatację. Na rys. wiele aspektów pracy kierowniczej można wprawdzie omówić w książce. ilu jest menedżerów. 1. zaczyna oferować programy akademickie z zakresu zarządzania.. finanse. Coraz więcej uniwersytetów zagranicznych.. co z kolei może utrudniać zdobycie bardziej wyspecjalizowanej.

menedżerowie muszą dobrze poznać kraj. Spojrzenie globalne str. obie strony z oburzeniem odrzuciły. rozdz. 311 – poz. że aby prowadzić interesy w Rzymie. Anonimus. poczynając od tej najwyższej. nawet jeśli nie jest to zarządzanie. których nie można nauczyć się z książki. z czym wiąże się gotowość do poszukiwania zasobów i rynków na całym świecie. Anonimus). jakie kiedykolwiek powstały. W toku kariery menedżera w organizacji jego praktyczne doświadczenie może być uzupełniane okazjonalną „aktualizacją” wykształcenia.) Rola doświadczenia. i odpowiadając na rozliczne wyzwania. Większość menedżerów awansowała na swoje obecne stanowiska z innych stanowisk. Podstawą są zazwyczaj jakieś studia. Rezultaty „odrzucenia” też dobitnie widać. 11 „Szkolenia i rozwój zawodowy”. 51 Większość amerykańskich przedsiębiorstw pogodziła się już dziś z koniecznością myślenia w skali globalnej. W ten sposób menedżer uczy się w praktyce. w jaki sposób różnice kulturowe mogą wpływać na funkcjonowanie organizacji. że większość korporacji amerykańskich nadal nie zapewnia ludziom. Nie trzeba chyba tego uzasadniać. Większość dobrych menedżerów zdobywa swoje kwalifikacje poprzez pewne połączenie wykształcenia i praktyki. Żyjąc w ciągłym napięciu. opracowała programy szkolenia kierowniczego dla swoich przyszłych menedżerów. Jes6t jednak rzeczą zaskakującą. Dlatego właśnie większość dużych firm. zgodnie z teorią Parkinsona. że to. szczególnie przy samokształceniu. str. trzeba się nauczyć robienia interesów po rzymsku. 14 prezentowanej literatury. nie musi się sprawdzać w Pradze. że solidne i skuteczne szkolenie kadry menedżerskiej. jakie jest udziałem każdego menedżera. jednakże większość z nich będzie osiągać dobre wyniki tylko pod warunkiem dodatkowego specjalistycznego szkolenia czy praktyki. . Menedżerowie amerykańscy pracujący [poza krajem muszą dysponować wieloma takimi samymi atutami jak ich koledzy pozostający w kraju. a także spośród menedżerów pierwszej linii lub pracowników wykonawczych danej organizacji. 50 praktycznych modeli rozwiązań” . Ludzie ci systematycznie powoływani są na różne stanowiska. szkolenia uwzględniającego różnice kulturowe. jakie stawia praca kierownicza. Pierwszym wymaganiem stawianym menedżerowi globalnemu jest zrozumienie. Zatrudniani pracownicy przychodzą z uczelni. Po pewnym czasie stykają się z większością głównych aspektów organizacji. którzy mają być wysłani za granicę. Godząc się z ogólną zasadą. np. co się sprawdza w Peorii.zbyt niskiego szczebla przekonywania. i moje sugestie. Nawet jednak gdybyście byli w stanie zapamiętać każde słowo wszystkich podręczników zarządzania. Od siebie dodam. tym bardziej by się przydało w polskich firmach. Chyba jednak „coś” i „gdzieś” trzeba inaczej . że bardzo dużą rolę może tu odegrać Internet.* (* Problemy szkolenia menedżerów dość szeroko analizuje Tom Lambert w swojej książce „Problemy zarządzania. Sądzę również. Osiąganymi rezultatami nie jest zachwycony. podobnie jak wiele małych. w ramach programów rozwoju kadr kierowniczych. w którym przyjdzie im działać. Niniejsza książka pomoże czytelnikom w zdobyciu solidnych podstaw kwalifikacji kierowniczych. Dlaczego? Otóż kwalifikacje kierownicze muszą być również pozyskiwane w praktyce. nie mielibyście gwarancji natychmiastowego powodzenia na wyższym stanowisku kierowniczym. z innych organizacji. zanim się nauczyły. Następnie taka osoba uczestniczy w początkowej praktyce zawodowej i przechodzi przez całą gamę różnych sytuacji kierowniczych. Wiele firm amerykańskich zebrało solidne cięgi. pozyskujemy wiedzę i umiejętności.

a następnie omówimy umiejętności niezbędne do ich skutecznego wypełniania. Menedżerowie mogą też wypełniać rolę łącznika.. Role menedżerskie str. przywódcy i łącznika. 52 Jakie właściwie umiejętności rozwijają menedżerowie w toku kształcenia i zdobywania doświadczeń praktycznych? Kwalifikacje kierownicze są talentami niezbędnymi do skutecznego wykonywania zadań. aby wystąpił jako przywódca – angażując.. menedżer jest proszony. przekazując odpowiednie informacje innym. Na przykład. propagatora informacji i rzecznika. Po pierwsze. • role informacyjne Role menedżera jako obserwatora.. szkoląc i motywując pracowników. oczekiwania i założenia nowych klientów? Główne role i umiejętności str. • role interpersonalne Role kierownicze reprezentanta. Na podstawie swoich obserwacji doszedł do wniosku. Role informacyjne.. które wymagają przetwarzania informacji. jak to czynią Amerykanie. dosłownie śledząc każdy ich krok i odnotowując wszystkie ich czynności. międzygrupowych albo międzyorganizacyjnych. Obserwował on blisko codzienną działalność grupy dyrektorów naczelnych. że menedżerowie odgrywają dziesięć różnych ról. Trzecia rola decyzyjna to rola dysponenta zasobów. czy też takie podejście może się wydać prostackie.Wyposażeni w taką podstawową wiedzę o kulturze danego kraju menedżerowie mogą kontynuować zdobywanie wiedzy. które można zaliczyć do trzech podstawowych kategorii: interpersonalnej. Menedżer jest także propagatorem. Często należy do niej koordynowanie lub inicjowanie więzi międzyludzkich. Pierwszą z ról informacyjnych jest rola obserwatora. właściwe pracy kierowniczej.. które przewidują kontakty z innymi ludźmi.. Istnieją trzy role interpersonalne.. zgłębiając charakterystyczne praktyki gospodarcze danej kultury. Czwartą rolą decyzyjną jest rola negocjatora. Druga rola decyzyjna (. Po pierwsze. Role decyzyjne. 52 Wiele interesujących spostrzeżeń na temat charakteru ról kierowniczych podaje Henry Mintzberg22. . menedżer odgrywa rolę przedsiębiorcy.. który aktywnie poszukuje wartościowych informacji. Proces wykonywania tych ról daje menedżerowi strategiczną pozycję z punktu widzenia gromadzenia i upowszechniania informacji. Trzy role informacyjne opisane przez Mintzberga wynikają w sposób naturalny z opisanych wyżej ról interpersonalnych. by wystąpić jako postać reprezentacyjna. W poniższym fragmencie przyjrzymy się najpierw podstawowym rolom odgrywanym przez menedżerów. czy właściwe jest „przechodzenie od razu do rzeczy”. jak to jest faktycznie odbierane przez Japończyków? Jakie są priorytety.) Menedżer odgrywa rolę przeciwdziałającego zakłóceniom .Są to działania bardziej ceremonialne i symboliczne niż merytoryczne. Role interpersonalne. informacyjnej i decyzyjnej. Menedżera często prosi się również. Zazwyczaj role informacyjne menedżera prowadzą do ról decyzyjnych.

58 . by osiągnąć powodzenie w swojej pracy. który pozwoli im zrozumieć ogólne funkcjonowanie organizacji i jej otoczenia. Podejmowanie krytycznych decyzji w warunkach silnego napięcia i nawału pracy (a przy tym decyzji trafnych!) może być głównym źródłem wewnętrznego zadowolenia z pracy. menedżerowie muszą również dysponować konkretnymi kwalifikacjami. materialnymi. interpersonalne (społeczne) i koncepcyjne.• role decyzyjne Role menedżera jako przedsiębiorcy. finansowymi lub informacyjnymi wymaga uprawiania zarządzania. dysponenta zasobów i negocjatora. które trzeba podjąć. 58 Właściwie każda grupa dwóch lub więcej ludzi współpracujących ze sobą dla osiągnięcia pewnego celu i dysponujących zasobami ludzkimi. Jedno z klasycznych studiów na temat menedżerów wskazuje na trzy typy umiejętności kierowniczych: techniczne. w szerokiej skali i podejmować na tej podstawie decyzje służące organizacji jako całości. Pozwala im to myśleć strategicznie. posiada również umiejętności diagnostyczne i analityczne. Umiejętności techniczne Umiejętności techniczne są to umiejętności niezbędne do wykonywania pracy lub zrozumienia sposobu. przede wszystkim odnoszą się one do decyzji. Z oczywistych więc powodów menedżer musi być wyposażony również w umiejętności interpersonalne (społeczne) . Umiejętności interpersonalne (społeczne) Menedżerowie spędzają dużo czasu na stosunkach z ludźmi. Przeciwnie: praca menedżera pełna jest niepewności. Lekarz stawia diagnozę analizując symptomy choroby pacjenta i określając ich prawdopodobną przyczynę. uchwycić sposób. Menedżerowie muszą mieć potencjał intelektualny. jak i poza nią. któremu się powiodło. rozumienia ich i motywowania. czyli umiejętności umożliwiające mu zaprojektowanie najwłaściwszej reakcji w danej sytuacji. Umiejętności menedżerskie str. Na wiele jednak sposobów właśnie te cechy pracy kierowniczej decydują o jej bogactwie i sensie. Zakres zarządzania str. zarówno wewnątrz organizacji. Zarządzanie w organizacjach nastawionych na zysk str. w jaki poszczególne części organizacji łączą się w jedną całość. Umiejętności diagnostyczne i analityczne są również przesłanką powodzenia w pracy kierowniczej. i patrzeć na samą organizację właśnie w sposób całościowy. nieciągłości i słabo ze sobą powiązanych działań. badając jego symptomy i przygotowując na tej podstawie stosowne rozwiązanie. Poza tym menedżerowie są na ogół dobrze opłacani. Umiejętności koncepcyjne Umiejętności koncepcyjne zależą od zdolności menedżera do myślenia abstrakcyjnego. przeciwdziałającego zakłóceniom. w jaki wykonywana jest konkretna praca w ramach organizacji. zmian. Istota pracy kierowniczej str. Umiejętności diagnostyczne i analityczne Menedżer. Podobnie menedżer może diagnozować i analizować problem w organizacji. 57 Zauważyliśmy już. 55 Oprócz wykonywania rozlicznych ról. że praca menedżera nie rozkłada się w jakimś uporządkowanym.w zdolność do nawiązywania łączności z jednostkami i grupami. systematycznym wzorcu na przestrzeni całego tygodnia.

. Anonimus).. 61 Zarządzanie to zestaw czynności (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. . wyróżniamy menedżerów najwyższego i średniego szczebla oraz menedżerów pierwszej linii. Mimo. eksploatacji. propagatora i rzecznika) oraz cztery role decyzyjne (przedsiębiorcy. Zarządzanie w układach nietradycyjnych. że w zarządzaniu powinna dominować ciągła improwizacja. skuteczne zarządzanie ma również zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw małych. diagnostyczne i analityczne. Menedżerów można podzielić na typy według szczebla i dziedziny. zależnie od sytuacji.. Głębszą prezentację zarządzania międzynarodowego zawiera rozdział 4. ponieważ ich egzystencja od dawna zależy od sprawności i skuteczności. administracji oraz menedżerach wyspecjalizowanych... kierowanie (zarządzanie ludźmi) i kontrolowanie (obserwowanie i ocena działalności organizacji). Zarządzanie w organizacjach nie nastawionych na zysk (niekomercyjnych) str. Autor na pewno nie miał na myśli. Większość naszej wiedzy o zarządzaniu pochodzi z dużych organizacji nastawionych na przynoszenie zysku. Podstawowymi działaniami składającymi się na proces zarządzania są: planowanie i podejmowanie decyzji (określanie trybu działania). Skuteczni menedżerowie na ogół wyposażeni są w umiejętności techniczne. dysponenta zasobów i negocjatora). W podziale według obszarów działania mówimy o menedżerach marketingu. W każdym razie. . czasami tak. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. które odgrywają ważną rolę w gospodarce kraju. Działania te nie są wykonywane według systematycznego i możliwego do przewidzenia harmonogramu. trzy role informacyjne (obserwatora.. * (* Czasami nie. koncepcyjne. . organizowanie (koordynowanie działalności i zasobów). Małe i początkujące przedsiębiorstwa. i co przez to rozumiemy.. Ostatnio obserwujemy dynamiczny rozwój zarządzania międzynarodowego.Duże przedsiębiorstwa. Instytucje ochrony zdrowia. Używając kryterium szczebla.. iż wielu ludziom zarządzanie kojarzy się głównie z dużymi przedsiębiorstwami. 60 Organizacje rządowe. finansowe. Podsumowanie str. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. przywódcy i łącznika). finansów. interpersonalne (społeczne). Menedżerowie odgrywają dziesięć podstawowych ról: trzy role interpersonalne (reprezentanta. Większość zdobywa swoje umiejętności i stanowiska dzięki wykształceniu i doświadczeniu.. zasobów ludzkich. organizowanie. Zarządzanie międzynarodowe. . przeciwdziałającego zakłóceniom. Organizacje edukacyjne.

Wybierz się do biblioteki i sprawdź. Stabilność ta dotyczy również innych menedżerów najwyższego szczebla. którym usiłują sprostać inne spółki. Firma jest mocno związana do tradycji wolnorynkowej. Wymień różne umiejętności menedżerów. Firma zajmuje się ubezpieczonymi przy pomocy 17 500 . Większość menedżerów State Farm całą swoją karierę zawodową związała ze spółką. a za główne źródło jej sukcesu można uznać mocne związanie kierownictwa firmy z jej wiejskimi korzeniami oraz wypróbowaną filozofię.. Przypomnij sobie ostatni projekt lub zadanie grupowe.Procesy zarządzania można stosować w różnych sytuacjach. gdy przed wielu laty Mecherle przekonywał miejscowych farmerów do sprzedawanych przez siebie polis. a także w organizacjach niekomercyjnych (organizacje rządowe. w jaki sposób wykonuje on każdą z funkcji zarządzania. a jej kultura organizacyjna jest tak spokojna i nie podlegająca zmianom.64) Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Ponieważ State Farm jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. czasami nawet wywołuje wściekłość konkurentów swoją niechęcią do wchodzenia w pragmatyczne przetargi z rządowymi politykami. małe i początkujące przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa międzynarodowe). 10. ustalającą standardy. 62 . Podaj przykład każdej z nich. Równie proste są wizja i cel State Farm. instytucje ochrony zdrowia oraz organizacje nietradycyjne)). Przykłady i pytania (str. Obejrzyj program telewizyjny. które wnosili ich krewni w Chicago. Czy kwalifikacje niezbędne do wykonywania pewnych ról różnią się od kwalifikacji potrzebnych do wykonywania innych ról? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 7... State Farm jest uważana za najlepiej zarządzaną spółkę w branży. Opisz krótko dziesięć ról kierowniczych podanych przez Mintzberga.1. która mogłaby zaoferować ludności wiejskiej niższe składki niż te. największą i najbogatszą firmą w swojej branży. spółka nie wypuszcza akcji w publicznej emisji. State Farm Insurance Company. w ciągu 70 lat w fotelu dyrektora naczelnego zasiadało tylko pięć osób. jakie rolę odgrywa. Pytania analityczne 5. jakby nie liczyć. w organizacjach nastawionych na zysk (duże. 6. Pomyśl o różnych rolach i kwalifikacjach menedżerów. Przykład 1.. w których pracują? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Ćwiczenia 8. założył w 1922 r. Dowiedz się. edukacyjne. Czy wszyscy kierownicy najwyższego szczebla wykonują te same role i wykorzystują te same kwalifikacje niezależnie od wielkości i typu organizacji. Przeprowadź rozmowę z menedżerem miejscowej organizacji. 4. którzy wykupili naszą polisę”. Klęska urodzaju dla State Farm Kiedy George Mecherle. „Naszym celem jest troska o tych. W siedemdziesiąt lat później mała spółka Mecherle jest. Chociaż jej podejście do podstawowej działalności niewiele się zmieniło od czasu. jakich umiejętności potrzebuje w swojej pracy. Jej siedziba nadal mieści się w małym Bloomington. Wyjaśnij. emerytowany farmer z Illinois. Podaj przykład na każdą z nich. w jaki sposób wykonywana jest każda z czterech podstawowych funkcji kierowniczych. posiadacze polisy są jednocześnie jego właścicielami.. Podaj różne typy menedżerów według szczebla i dziedziny organizacji. jak płaski krajobraz otaczający Bloomington. Częścią tajemnicy tego sukcesu jest stabilność na najwyższych szczeblach kierowniczych: State Farm od początku była kierowana przez dwie rodziny.. w stanie Illinois. 3. 9. Jakie podstawowe działania obejmuje proces zarządzania? W jaki sposób są one wzajemnie powiązane? 2. w którego wykonaniu brałeś udział. jego celem było stworzenie „uczciwej malej spółki ubezpieczeniowej”. mawia dyrektor naczelny.

Pytania 1. w tym ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne.agentów. 65 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Uzasadnić znaczenie historii i teorii zarządzania. . State Farm włożyła wiele wysiłku w zatrudnienie kobiet i przedstawicieli mniejszości. Po czterech latach 80% nowych agentów State Farm nadal pracuje dla firmy... z którymi mają do czynienia. W okresie. Interesy z republikami b.. Biura regionalne angażują nowych agentów – z ogromną starannością i wielkim powodzeniem. wyjaśnić historyczny kontekst zarządzania. jakie mogą się pojawić w trakcie zagospodarowywania przez zachodnie firmy zasobów naturalnych w b. ponieważ nigdy od swoich korzeni nie odeszła. ruch stosunków międzyludzkich oraz zachowania organizacyjne. a badania ankietowe wśród klientów potwierdzają. State Farm sprawia kwitnące wrażenie. że jest to działanie skuteczne.. z wyraźnym wyprzedzeniem w kategoriach składek. co jest wysokim odsetkiem w porównaniu ze średnią dla branży wynoszącą 30%. jak i lokalnym State Farm dąży do utrzymania wizerunku „dobrego sąsiada” z reklam. • Podsumować i ocenić spojrzenie klasyczne na zarządzanie. Jakich szczególnych umiejętności i postaw powinny oczekiwać firmy zachodnie od menedżerów wysyłanych do robienia interesów w republikach b. Zarówno na szczeblu regionalnym. Muszą się przygotować na to. a także omówić prekursorów współczesnej teorii zarządzania. Pytania 1. realizując zyski porównywalne jedynie ze znacznie mniejszymi spółkami. Na jakie kwestie etyczne musiała być wrażliwa spółka kontrolowana od wielu lat przez jedną rodzinę? Przykład międzynarodowy 1.) Jednakże chyba najważniejsze jest to. przy czym wszyscy oni są raczej niezależnymi przedstawicielami niż pracownikami firmy. Jakie zachęty mogą przyciągnąć dobrego menedżera do pracy w b. • Zidentyfikować i opisać współczesną myśl w dziedzinie zarządzania i współczesne wyzwania zarządzania. Jakie atuty w sferze zarządzania utrzymały State Farm w czołówce branży? 2. ZSRR? 2. Czy możesz sobie wyobrazić problemy etyczne. State Farm wspomaga ich poprzez 28 w znacznej mierze samodzielnych biur regionalnych. ogólnie rzecz biorąc. • Podsumować i ocenić spojrzenie ilościowe na zarządzanie. że zamiast pozornie podobnych do siebie „rosyjskich” biurokratów mają za partnerów przedstawicieli narodów i kultur tak samo zróżnicowanych jak narody Europy Zachodniej. Jej ostrożna polityka inwestycyjna i nieuleganie pokusom wejścia do innych dziedzin działalności uchroniły ją przed niszczącym wpływem wstrząsów finansowych z końca lat osiemdziesiątych. Jakie korzyści i niekorzyści możesz dostrzec w przyjętym przez State Farm systemie. kiedy wielkie firmy redukują swoją działalność i powracają do swych korzeni. ZSRR? 3. • Omówić systemowe i sytuacyjne podejście do zarządzania i wyjaśnić ich możliwości integrowania innych dziedzin zarządzania. State Farm zamknęła okres lat siedemdziesiątych wzrostem dwukrotnie szybszym niż przeciętny dla całej branży. by spółki zachodnie poznały ludzi. w którym agenci są raczej niezależnymi kontrahentami firmy niż jej pracownikami? 3.2. ZSRR? Rozdział 2 Cele Ewolucja Zarządzania str. w tym badania Hawthorne. Nauczona tym doświadczeniem. ZSRR (. W latach siedemdziesiątych firma była pozywana do sądu i obwiniana o dyskryminację kobiet w polityce zatrudnienia.

Siły społeczne są to normy i warunki. Następnie omówimy trzy tradycyjne spojrzenia na zarządzanie – klasyczne. 66 Ten fragment ma wykazać. Robotnicy w większych organizacjach często byli traktowani z pogardą. Na przestrzeni lat nastąpiły ogromne zmiany w umowie społecznej pomiędzy robotnikami i przedsiębiorstwami.Przykład wprowadzający str. W podobny sposób również siły ekonomiczne. Historyczny kontekst zarządzania str. że historia nie ma żadnego odniesienia do współczesnego społeczeństwa. iż znajomość teorii. jednakże przed laty była ona odzwierciedleniem siły i postawy biznesu w społeczeństwie. We wczesnym okresie amerykańskiej przedsiębiorczości właściciele na ogół sami zarządzali swoimi firmami. Dlaczego historia? Zrozumienie historycznego kontekstu zarządzania daje poczucie ciągłości historycznego dziedzictwa i może pomóc menedżerom w unikaniu błędów popełnionych przez innych. do ich prowadzenia zaczęto zatrudniać zawodowych menedżerów. dla których pracowali.) Rozdział niniejszy przedstawia przegląd historii i ewolucji myśli w dziedzinie zarządzania. Na koniec omawiamy popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych i niektóre współczesne wyzwania zarządzania. robotnicy są chronieni rozmaitymi prawami federalnymi. na podstawie której można planować działania. W miarę jednak rozrastania się przedsiębiorstw. który i wam pozwoli na lepszą ocenę znaczenia historii we współczesnym życiu gospodarczym. gospodarcze i polityczne nadal wpływają na współczesną teorię zarządzania.. Potem przedstawimy systemowe oraz sytuacyjne podejścia do teorii zarządzania. same zaś organizacje stają się coraz bardziej wrażliwe na potrzeby robotników9. Rola teorii i historii w zarządzaniu str. Trudno sobie wyobrazić. jak i historii może być przydatna dla praktyków zarządzania. wyzbytą praktycznej użyteczności. 65 ( . Dlaczego teoria? Teoria dostarcza po prostu ram pojęciowych dla wiedzy. 66 Niektórzy ludzie podają w wątpliwość wartość historii i teorii. Zrozumienie sił ekonomicznych. albo czynniki związane z systemami gospodarczymi i ogólnymi warunkami i tendencjami . Owe siły społeczne. którymi odznacza się dana kultura.. Ich argumenty są zwykle oparte na założeniu. głosił: „Opinia publiczna? Do diabła z opinią publiczną”. w tym też okresie zaczęła się organizować siła robocza. behawioralne i ilościowe. a zaciekłe strajki dzieliły pracowników i kierownictwa firm. Zrozumienie sił społecznych. Rozpoczynamy od określenia historycznego kontekstu zarządzania. a teoria jest wiedzą abstrakcyjną. Vanderbilt np. Znaczenie teorii i historii str. by dziś taka arogancja mogła być tolerowana. Dzisiejsi robotnicy poczynili jednak wielkie postępy. Idee wolności i sprawiedliwości w zakładzie pracy coraz bardziej się upowszechniają. 68 Myśl w dziedzinie zarządzania kształtowała się przez całe wieki pod wpływem trzech głównych zespołów sił. które pomagają zintegrować trzy tradycyjne spojrzenia. Ustalamy następnie historyczny kontekst zarządzania i ukazujemy ważnych prekursorów teorii zarządzania. Z początku robotnicy otrzymywali symboliczną płacę i w swej pracy byli całkowicie zdani na łaskę i niełaskę pracodawcy.

Na przykład antropolog Julian Orr zapragnął zbadać. . Antropolodzy mogą dostrzec takie sprawy dotyczące kultury korporacji. jak i konkretny wpływ na teorię zarządzania. Autsajderzy.radykalnej zmiany motywacji i sposobu ich funkcjonowania . a czasopisma naukowe z tej dziedziny pełne są świeżych idei i teorii pokazujących. a jednak sektor prywatny zatrudnia rekordową wprost ich liczbę.w gospodarce. Siły polityczne obejmują instytucje sprawujące władzę polityczną. A jednak często najbardziej radykalne zmiany w dziedzinie zarządzania są wynikiem wkładu wielu ludzi spoza tej dziedziny. jak przekonanie trybunału upadłościowego. którzy całe życie poświęcili studiowaniu zarządzania i zachowań organizacyjnych. jak najlepiej pracować z ludźmi i kierować nimi w organizacjach. który ma przepis na to.. że organizacje przyszłości muszą się koncentrować na ludziach i przyjąć spojrzenie systemowe. antropolodzy są dość często stereotypowo postrzegani jako badacze. Prekursorzy teorii zarządzania str..została zakwestionowana przez myślicieli z dyscyplin tak różnorodnych jak fizyka kwantowa. Źródła: . wpłynęły na kształt teorii zarządzania. Spostrzeżenie to powinno pomóc Xeroxowi w poprawieniu programu szkoleniowego. którzy nawołują do „nowego paradygmatu” amerykańskich organizacji . (. Zarządzanie w starożytności. Tak np. uznające wszechstronne wzajemne powiązania wszystkich aspektów środowiska. które leżą u podstaw głównej części teorii zarządzania.są na ogół zgodni. mogą czasami zakwestionować te założenia. a technikom obsługi w lepszym zaspokajaniu potrzeb klientów.. że firma fałszywie przedstawia przyczyny swego bankructwa.) Zrozumienie sił politycznych.pogoń za zyskiem . W tej części rozdziału opisujemy zarządzanie w starożytności i wskazujemy ważnych pionierów zarządzania. jak lepiej zarządzać zmianami i organizacją przyszłości.. 69 Wkład spoza dyscypliny Są teoretycy. nowych podejść do zarządzania. występując w obronie cennych. nieobciążeni tradycjami i założeniami. zarządzanie uprawiano od tysiącleci. że ich dyscyplina może się przyczynić do poprawy kondycji finansowej firmy. a na wyjaśnianiu klientom sposobu jego obsługi. Przy tak szybkich zmianach rynków i środowiska gospodarczego nikt nie może sobie pozwolić na ignorowanie poważnego wizjonera z jakiejkolwiek specjalności. (. że technicy spędzają znaczną część swojego czasu pracy nie na naprawie sprzętu. którzy lepiej się czują studiując egzotyczne kultury niż amerykańskie życie gospodarcze. 70 Mimo iż duże przedsiębiorstwa istnieją zaledwie kilkaset lat. Czynniki te wywierają zarówno ogólny. ci. Mimo znacznych różnic dzielących te podejścia.. Również i filozofowie dowiedli. W szerszej skali sama podstawa funkcjonowania większości przedsiębiorstw amerykańskich . które mogły umknąć uwadze ludzi pracujących w tej kulturze od lat. cybernetyka i religia. Doktor filozofii pracujący w firmie doradztwa gospodarczego wykorzystuje swoje wykształcenie w dziedzinie logiki do takich praktycznych celów. a także ogólną politykę i postawę rządu wobec działalności gospodarczej. w jaki sposób Xerox mógłby poprawić swój długotrwały i kosztowny program szkoleniowy dla techników serwisu.. Po przejściu takiego właśnie kursu Orr zaczął załatwiać zgłoszenia serwisowe i stwierdził.) Zarządzanie w praktyce str.

który dostrzegł znaczenie zasobów ludzkich organizacji. Babbage wiązał wielkie nadzieje z podziałem pracy i był orędownikiem zastosowania matematyki do takich problemów. Deming był orędownikiem nowego podejścia do zarządzania. importując takie elementy azjatyckiego stylu zarządzania. Waltera Shewharta. angielski matematyk. był przekonany. koncentrował uwagę na efektywności produkcji. Powoli jednak zachodni menedżerowie przekonywali się.1871).. że robotnicy mają prawo do poszanowania i godności. Jedną z głównych postaci. jego idee zostały później rozwinięte w behawioralnym podejściu do zarządzania. brytyjski przemysłowiec i reformator. Jak na ironię. Niektóre aspekty dalekowschodniego zarządzania można prześledzić wstecz aż do Konfucjusza. Babbage dostrzegał jednak również element ludzki.. Aleksander Wielki posługiwał się sztabową organizacją w koordynacji działań w toku swoich kampanii wojennych. zakorzenionej zarówno w czasach bardzo odległych.e.. Na temat praktyk i koncepcji zarządzania wypowiadał się Sokrates w 400 roku p. Tajwan.e. dlatego też był zwolennikiem takich rozwiązań. jak efektywne wykorzystanie pomieszczeń i materiałów. Robert Owen (1771 . 72 Powstanie zarządzania na Dalekim Wschodzie W latach osiemdziesiątych tego stulecia Korea Pd. który żył około 500 lat p.. że najwyższym zaszczytem dla firmy japońskiej jest zdobycie Nagrody Deminga.n. Charles Babbage (1792 . chińskiego urzędnika. jak kółka jakości czy obozy szkoleniowe dla kadry kierowniczej. Rozumiał. że większa troska o robotnika zaowocuje zwiększoną produkcją. Wychodził z założenia.. który sam był właścicielem fabryk.. Pionierzy zarządzania... organizowanie i kontrolowanie. że harmonijne stosunki pomiędzy kierownictwem i siłą roboczą mogą przynosić korzyści obu stronom. dr W. by pomóc odbudować japońską gospodarkę. Platon w 350 p.n. W sferach gospodarczych Zachodu z podziwem obserwowano zwycięski pochód „pięciu smoków” z jednej gałęzi do drugiej. Do jego czasów na robotników fabrycznych patrzono w bardzo podobny sposób jak na maszyny czy sprzęt.1858). opartego na statystycznych koncepcjach innego Amerykanina. był amerykański statystyk. Deming przekonywał japońskich przedsiębiorców by skoncentrowali się na ciągłej poprawie swoich działań poprzez rozpoznanie i usuwanie marnotrawstwa w każdym aspekcie pracy.e. przekazywanych do Stanów Zjednoczonych. Cesarstwo rzymskie rozwinęło dobrze wykształconą strukturę organizacyjną. jak i ilościowe spojrzenie na zarządzanie. Alfarabii wyliczył kilka cech przywództwa w 900 roku n. Owen.n. niektóre nowocześniejsze elementy zarządzania dalekowschodniego zrodziły się w Stanach Zjednoczonych. Poważniejsze badania nad zarządzaniem zaczęły się rozwijać dopiero w XIX wieku. a także idei w dziedzinie zarządzania. Spojrzenie globalne str. był jednym z pierwszych menedżerów. Mimo że firmy zachodnie dopiero niedawno zaczęły zwracać uwagę na prace Deminga. opisał specjalizację pracy. jak systemy udziału w zyskach. W tym sensie jego praca wyprzedziła zarówno klasyczne.Egipcjanie stosowali przy budowie piramid takie funkcje zarządzania. Mimo że nie znalazł naśladowców wśród sobie współczesnych. która po drugiej wojnie światowej pojechała do Japonii. nazwanej . jego idee wywarły tak wielki wpływ na Dalekim Wschodzie. Pod wieloma względami Babbage był twórcą nowoczesnej teorii i praktyki zarządzania. Edwards Deming. jak planowanie.e. Początkowo niektóre firmy zachodnie próbowały dorównać sukcesom swoich dalekowschodnich rywali. lecz w całej filozofii. jak i we współczesności. że tajemnica sukcesu „pięciu smoków” nie tkwi w jakiejś szczególnej technice. Hongkong i Singapur dołączyły do Japonii jako ważne źródło wyrobów.

). Henry Gantta (1861-1919) i Harringtona Emersona (1853-1931)14. Idee te stanowią pierwsze dobrze rozwinięte ramy teoretyczne zarządzania. 15 prezentowanej literatury. Określił. Do wczesnych orędowników naukowego zarządzania zaliczamy Fredericka W. ucząc się. Po opuszczeniu Midvale Taylor pracował jako konsultant dla kilku firm. pełniej. co powinien wytwarzać robotnik. Naukowe zarządzanie str. Przyp. w jaki sposób menedżerowie z Dalekiego Wschodu łączą stare i nowe nauki. Taylora (1856-1915). co . Franka Gilbretha (1868-1924). które nazwał spowalnianiem pracy. Gospodarka się rozwijała.jego imieniem. Lilian Gilbreth (1878-1972). że nie mogą osiągnąć postępu przez proste kopiowanie technik. kapitał był łatwo dostępny. • podejście klasyczne Składa się z dwóch wyodrębnionych gałęzi: naukowego zarządzania i zarządzania administracyjnego (klasycznej teorii organizacji). Ich praca doprowadziła do powstania naukowego zarządzania. (Uwagi: Nieco inaczej.. Właśnie w Midvale obserwował on zjawisko. jak i wynikiem ewolucji wielkich przedsiębiorstw i praktyki zarządzania. • naukowe zarządzanie Podejście do zarządzania zajmujące się poprawą wyników osiąganych przez poszczególnych robotników. 73 Wydajność jako poważny problem gospodarczy pojawiła się w ciągu kilku pierwszych lat naszego stulecia. przedstawia koncepcje Deminga John Bank w swojej książce „Zarządzanie Przez Jakość” – poz. które zdają się sprawdzać w przypadku „pięciu smoków”.U. Główną rolę odgrywał Taylor.) Zdobywając te doświadczenia. ale jednocześnie panował niedobór rąk do pracy. . Reagując na tę potrzebę.. Ich pojawienie się było zarówno naturalnym przedłużeniem wspominanych przed chwilą pionierskich prac. którzy mieli te funkcje wykonywać. Być może jednak zachodni menedżerowie będą mogli zacząć nadrabiać zaległości. Przedsiębiorstwa zachodnie nauczyły się już. 73 Spojrzenie klasyczne na zarządzanie wykształciło się w pierwszych latach naszego stulecia. Potem wprowadził akordowy system wynagrodzeń..spowalnianie pracy Pracownicy celowo pracują w tempie wolniejszym od możliwego.. Wprowadził liczne innowacje w sposobie projektowania stanowisk pracy i w sposobach szkolenia pracowników. Dlatego menedżerowie zaczęli poszukiwać sposobów bardziej efektywnego wykorzystywania siły roboczej. Innowacje te przyniosły poprawę jakości wyrobów i lepsze morale pracowników. Klasyczne spojrzenie na zarządzanie obejmuje dwa różne podejścia: „naukowe zarządzanie” Taylora i „zarządzanie administracyjne” Fayola (klasyczną teorię organizacji).. Z. Jedną z pierwszych posad Taylora była praca brygadzisty w Midvale Steel Company w Filadelfii. Taylor badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników stalowni.. Spojrzenie klasyczne str. sformułował podstawowe idee. Taylor sformułował również podstawowe idee naukowego zarządzania. a następnie zaprojektował najbardziej efektywny sposób wykonywania poszczególnych elementów danego zadania. eksperci zaczęli się koncentrować na sposobach poprawy wyników osiąganych przez pojedynczych robotników. (. ■ Fryderyk Taylor był pionierem w dziedzinie wydajności pracy. które złożyły się na to.

. że funkcje te trafnie odzwierciedlają treść procesu zarządzania... Autorytet . że koleje mogłyby zaoszczędzić 1 mln dol. Ład .. Gilbrethowie i Grant. Zasady sprawnego zarządzania według Fayola (wyciąg) Podział pracy . by dać wskazówki innym menedżerom. Centralizacja . Zarządzanie administracyjne str. Dyscyplina . Innym twórcą naukowego zarządzania był Henry Gant. Później. Głównymi twórcami kierunku administracyjnego byli Henri Fayol (1841-1925). Wynagrodzenie . jeden przełożony .. Stabilizacja personelu . Jedno z najbardziej interesujących osiągnięć Franka Gilbretha dotyczyło sztuki układania cegieł.... nazwaną „wykresem Granta”.. dziennie.. również Harrington Emerson był doradcą organizacyjnym... stosując naukowe zarządzanie. Esprit de corps (harmonia) . jak i oddzielnie... Emerson utrzymywał. Lyndall Urwick (1891-1983). 75 Podczas gdy naukowe zarządzanie zajmuje się pracą poszczególnych pracowników.. Po zakończeniu kariery jako oficer armii9 brytyjskiej.18..... specjalizacja . Max Weber (1864-1920) i Chester Barnard (1886-1961).. Stosując jego zasady. przewodzenia i kontrolowania. Jako francuski przemysłowiec.. zarządzanie administracyjne koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją..) Również i Lilian Gilbreth wniosła ważny wkład do kilku różnych dziedzin pracy.... Henri Fayol był najwybitniejszym rzecznikiem kierunku administracyjnego w zarządzaniu.. przetłumaczonej na angielski w 1930 r. Fayol przez dłuższy czas nie był znany amerykańskim menedżerom i uczonym.. sprawiedliwe . Fayol jako pierwszy określił specyficzne funkcje kierownicze planowania.) Małżeństwo współczesnych Taylorowi Franka i Lilian Gilbrethów tworzyło zespół inżynierów przemysłowych.. Administracja przemysłowa i ogólna.. przyczyniła się do ukształtowania psychologii przemysłu... Jako biegły. opracował inne techniki poprawy rezultatów pracy robotnika. Do dziś stosuje się jedną z nich.. organizowania. Był przekonany... Czerpiąc ze swych doświadczeń w pracy kierowniczej próbował on usystematyzować praktykę zarządzania. Współpracował on z Taylorem w firmach Midvale.) Podobnie jak Taylor. (. Prace Taylora wywarły wielki wpływ na przemysł Stanów Zjednoczonych... wiele organizacji osiągnęło przyrost sprawności. Jedność kierownictwa .. Byli jednak i tacy. duch zespołu. aż do wydania jego najważniejszej pracy. (. Inicjatywa ... Gilbrethowie opracowali liczne techniki i strategie eliminacji nieefektywności. Był on również orędownikiem wyspecjalizowanych kół kierowniczych.. wniosła również sporo do kierowania personelem.nazwano później naukowym zarządzaniem. Pracując zarówno wspólnie. Lyndall Urwick stał się uznanym .. Tablica 2. Jedność rozkazodawstwa . Hierarchia ..1.. jeden kierownik .. Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu .. Sprawiedliwość . którzy umniejszali jego zasługi. pracując już samodzielnie. praca zespołowa.. (.

Urwick jest ceniony nie tyle za własne oryginalne osiągnięcia. w swojej książce The Functions of the Executive (Funkcje dyrektora)20. Stworzyło podstawy do dalszego rozwoju teorii zarządzania. .19. Wybitnymi teoretykami kierunku administracyjnego było Henri Fayol. Ograniczenia. Spojrzenie behawioralne str. oparta jest na racjonalnym zestawie wytycznych do kształtowania struktury organizacji w sposób najbardziej efektywny. były prezes New Jersey Bell Telephone Co.. na której rozwinęły się wszystkie późniejsze teorie.2. Osiągnięcia. Trafność spostrzeżeń Barnarda wzmacnia jego doświadczenie w pracy na najwyższych szczeblach kierowniczych. Twórcy ujęcia klasycznego pierwsi skupili uwagę na zarządzaniu jako znaczącym polu badań. Spojrzenie klasyczne jest podstawą. Uznanymi pionierami naukowego zarządzania byli Frederick Taylor. Od 1895 r. Należy jednak również zdawać sobie sprawę z ograniczeń klasycznej perspektywy. 77 Osiągnięcia i ograniczenia klasycznego podejścia zostały ujęte zbiorczo we tablicy 2. jako narzędziem obniżki kosztów i zwiększenia wydajności. jest zdolny je wykonać i uważa je za właściwe. Rolę tę w sposób znacznie pełniejszy ujmuje podejście behawioralne. Kierunek administracyjny koncentrował się na całej organizacji i na sposobach uczynienia jej bardziej sprawną i skuteczną.. nieodpowiednie w pewnych sytuacjach. Teoria ta zajmowała się stabilnymi. ponowne zainteresowanie tym podejściem w ostatnich latach.2.. Mimo że Max Weber żył i pracował w tym samym okresie co Fayol i Taylor . a jego najważniejsza praca została przetłumaczona na angielski dopiero w 1947 r. Bardziej odpowiednie dla stabilnych i prostych organizacji niż dla organizacji współczesnych. Praca Webera na temat biurokracji stworzyła podwaliny współczesnej teorii organizacji. organizowania i kontrolowania. omówionej szczegółowo w rozdziale 11. Trzecie ograniczenie klasycznej teorii zarządzania polega na słabości roli jednostki w organizacjach. funkcje i umiejętności kierownicze. Weber był niemieckim socjologiem. planowania. organizowania i kontrolowania. jego wkład został dostrzeżony i uznany dopiero po latach. Przyczynił się również do postępu nowoczesnego myślenia na temat funkcji planowania.. (wyciąg) Ogólne podsumowanie. Wskazało kluczowe procesy. 78 Pierwsi zwolennicy kierunku klasycznego w zasadzie patrzyli na organizację i stanowiska pracy z mechanicznego punktu widzenia: organizacja była dla nich maszyną a . które nie pasują do każdej organizacji. prostymi organizacjami. Polecenie zostanie zaakceptowane. czy je zaakceptować. . ile za syntezę i interpretację prac innych. Ważny wkład do zarządzania wniósł Chester Barnard. jak o tym będzie jeszcze mowa.teoretykiem i konsultantem zarządzania. Spojrzenie klasyczne obejmowało dwa główne kierunki. które i dziś są uznawane za istotne. Tablica 2. że podwładni oceniają zasadność poleceń przełożonego i następnie decydują. Często zalecało uniwersalne procedury. do połowy lat trzydziestych XX wieku. Połączył on naukowe zarządzanie z dorobkiem Fayola i innych teoretyków kierunku administracyjnego. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia klasycznego str. Twierdził on. Koncepcja biurokracji. Okres największego zainteresowania. Naukowe zarządzanie koncentrowało się na pracownikach organizacji i na sposobach podniesienia ich wydajności. Kilka aspektów ujęcia klasycznego ma ważne znaczenie dla dalszego omówienia w tej książce np. a wiele spostrzeżeń tego ujęcia zachowuje do dziś aktualność.. obecne organizacje są często bardzo złożone i podlegają nieustannym zmianom. w której zaproponował ważną teorię akceptacji autorytetu. Zaproponowała też uniwersalne wytyczne. dynamicznych i złożonych. jeśli podwładny je rozumie.

stosująca pojęcia psychologii do środowiska przemysłowego. Dochodząc do tego poziomu.) Inne badania.. że grupy być może po raz pierwszy były obiektem szczególnej uwagi i przychylnego zainteresowania nadzoru. ■ Badania w Hawthorne były cyklem pierwszych eksperymentów koncentrujących się na zachowaniu w pracy. Za ojca psychologii przemysłowej uchodzi Hugo Münstberg (1863-1916). jak zmienia się wydajność pod wpływem zmian warunków pracy. nazywano „dłubaczami” [chisters]. doprowadziły Mayo i jego współpracowników do wniosku. iż płace okazały się mniej istotnym bodźcem określającym wielkość produkcji niż społeczna akceptacja.. które wytwarzały mniej.. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich (human relations) str. Pracownice. Zgodnie z wcześniejszymi teoriami. prowadzone były przez Eltona Mayo i jego współpracowników23. W jednym z eksperymentów badacze starali się odpowiedzieć na pytanie. Badania te i późniejsze eksperymenty doprowadziły naukowców do wniosku. O dziwo. Na przykład w eksperymencie z manipulowaniem oświetleniem uzyskane wyniki powiązano z faktem. Mimo. że większość teoretyków kierunku klasycznego uznawała rolę jednostek. Innym ważnym orędownikiem behawioralnego podejścia do zarządzania była Mary Parker Follet. 79 Z pewnością zarówno Münstberg. po zwiększeniu oświetlenia dla jednej grupy rosła wydajność obu. w tym program wywiadów obejmujący kilka tysięcy robotników. Spojrzenie behawioralne rozwijane było przez wielu autorów i przedstawicieli różnych kierunków teoretycznych.. 80 . które te wewnętrzne normy przekraczały. Krótko mówiąc. Badania. by uniknąć nadprodukcji. wytwarzając możliwie najwięcej jednostek produktu. że element ludzki ma w pracy ogromne znaczenie. koncentrowali się oni jednak na kontrolowaniu i standaryzacji zachowania tych jednostek. te zaś. która pracowała przy niezmienionym oświetleniu.robotnicy – jej trybami. że ludzkie zachowanie w miejscu pracy ma znacznie większe znaczenie. jednakże pierwotnym jego katalizatorem był cykl badań przeprowadzonych w pobliżu Chicago w zakładzie Hawthorne firmy Western Electric w latach 1927 – 1932. początkowo wspierane przez General Electric Co. Jednym z takich kierunków była psychologia przemysłowa. zwalniały tempo. procesy indywidualne i społeczne odgrywały poważną rolę w kształtowaniu postaw i zachowań robotników24. Robotnice starały się utrzymywać w przyjętej normie. (. że sama grupa nieformalnie ustaliła właściwy poziom produkcji dla swych członków. Akordowe systemy płac nie działały dlatego. dostrzegając znaczenie procesów behawioralnych w miejscu pracy. Tymczasem Mayo i jego współpracownicy stwierdzili. Eksperymenty Hawthorne str. wybitny psycholog niemiecki. Mayo był pracownikiem naukowym i konsultantem w Uniwersytecie Harvarda. jak i Follet wnieśli ważny wkład do rozwoju behawioralnego podejścia do zarządzania. niż dotąd sądzono. by uzyskać akceptację grupy. otrzymywały miano „naganiaczy” [rate busters]. Natomiast spojrzenie behawioralne kładło znacznie większy nacisk na indywidualne postawy i zachowania oraz procesy grupowe. (.) Inny eksperyment polegał na ustaleniu akordowego planu zachęt płacowych dla grupy dziesięciu robotników montujących końcówki dla central telefonicznych. Pierwsze badanie obejmowało zmianę oświetlenia miejsca pracy wybranej grupy robotników i porównanie jej konsekwencji dla wydajności z wydajnością innej grupy. Ten wzrost wydajności utrzymywał się nawet po powrocie do poprzednich warunków oświetlenia. pracownik powinien zawsze dążyć do maksymalizacji swojej płacy..

... Ludzie nie są głupi.. Ludzie są wewnętrznie motywowani do osiągania celów. 3.. 81 Münsterberg...... Ludzie zdolni są do nowatorskiego podejścia do rozwiązywania problemów organizacji. że człowiek jest motywowany przez potrzeby. Ludzie nie lubią pracować i starają się unikać pracy.. to raczej zadowolenie pojawia się na skutek dobrych wyników. 5........ praca jest naturalną częścią ich życia......... Podstawowe założenie tego ruchu polegało na przyjęciu....... którzy walnie przyczynili się do rozwoju tego kierunku... że teoria X najlepiej przedstawia poglądy naukowego zarządzania.. postawił tezę.. Teorię X i teorię Y opracował Douglas McGregor. Jednakże współcześni teoretycy zauważyli.. układające się w hierarchię i obejmujące bodźce pieniężne oraz społeczną akceptację26.. interdyscyplinarnej podstawy psychologii...... W 1943 r.. że robotnicy reagują przede wszystkim na społeczny kontekst pracy. 2.. Ludzie są przywiązani do celów w stopniu odpowiadającym osobistym nagrodom. ...... Współczesne behawioralne spojrzenie na zarządzanie jest znane jako podejście od strony zachowania organizacyjnego.... by nimi kierowano...... włączając w to przygotowanie społeczne.. ... Wyciąg z tablicy 2. założenie.... Twierdził on.. Jeżeli już. normy grupowe oraz dynamikę kontaktów międzyludzkich.......... Założenia teorii Y 1.... 4..........Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich..... Ich ambicje są niewielkie. Maslow...... przedstawiono szczegółowo w rozdziale 14. nie jest ich warunkiem (Problemy te są omawiane w rozdziale 14).. że troska menedżera o robotników doprowadzi do wzrostu zadowolenia. pragną też bezpieczeństwa........ 3........3)27.... niżby mogli sądzić zwolennicy ruchu nas rzecz stosunków międzyludzkich. podczas gdy teoria Y reprezentuje podejście od strony stosunków międzyludzkich... jeśli w ogóle było trafne28... socjologii..... Dziedzina zachowania organizacyjnego czerpie z szerokiej...... muszą ich kontrolować...... należeli Abraham Maslow i Douglas McGregor... która jest być może najbardziej znaną teorią w ramach kierunku stosunków międzyludzkich.. Maslow wysunął teorię sugerującą............. tablica 2... We właściwych warunkach ludzie dążą do odpowiedzialności oraz ją podejmują. Hierarchię Maslowa.. iż zadowolenie robotnika prowadzi do poprawy wyników. który zrodził się na gruncie eksperymentów Hawthorne i który przez wiele lat był popularnym podejściem do zarządzania........ Ludzie nie wykazują przyrodzonej awersji do pracy. Na przykład. Pojawienie się zachowania organizacyjnego str. Był przekonany... 6......... kierować nimi i grozić im karami.. Ludzie wolą. ale w najczęstszych warunkach organizacyjnych ich możliwości intelektualne są wykorzystywane tylko częściowo. że zachowanie jest czymś znacznie bardziej złożonym...... antropologii.. menedżerowie............. by skłonić ich do pracy na rzecz realizacji celów organizacji.. że wiele twierdzeń zwolenników podejścia od strony stosunków międzyludzkich miało uproszczony charakter i niewłaściwie opisywało zachowanie w procesie pracy. do których są przywiązani.... okazało się mało istotne. Do autorów. jakie otrzymują za osiągnięcie tych celów....... 2. które z kolei zaowocuje poprawą wyników25.... zmuszać..... Ponieważ ludzie nie lubią pracować..... pragną unikać odpowiedzialności..... że teoria Y jest najlepszą filozofią dla wszystkich menedżerów. Teoria X i teoria Y założenia teorii X 1.. McGregor i inni wnieśli wartościowy wkład do zarządzania........ ekonomii i medycyny.. Istotę ruchu na rzecz stosunków międzyludzkich najlepiej pokazać na przykładzie modelu teorii X i teorii Y Douglasa McGregora (zob.. ....... Uznaje ono.. Mayo.......3......

dynamika grupowa. konflikt międzyludzki oraz struktura i projekt organizacji30. urzędników państwowych i pracowników naukowych. przywództwo. 83 Najnowszą z trzech głównych szkół myślenia o zarządzaniu jest spojrzenie ilościowe. To. motywacja.4.4. ale i cenne zasoby. Nie zawsze spotyka się z akceptacją i zrozumieniem menedżerów praktyków. Osiągnięcia szkoły behawioralnej nadal czekają na pełne spożytkowanie. . Procesy te są istotnymi elementami współczesnej teorii zarządzania. W czasie wojny zarówno w Anglii. współczesne odgałęzienie kierunku behawioralnego. i upowszechniło przekonanie. czerpie z interdyscyplinarnej podstawy i dostrzega złożoność ludzkiego zachowania w układzie organizacyjnym. Współczesne rezultaty badań uczonych rozwijających kierunek behawioralny często nie docierają do menedżerów praktyków w formie dla nich zrozumiałej. . 82 Tabela 2. podejście behawioralne zaczęło wyłaniać się w latach dwudziestych i trzydziestych.17). Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. polityka organizacyjna.Okres największego zainteresowania Stosunki międzyludzkie cieszyły się szczytowym zainteresowaniem w okresie od 1931 r. że pracownicy są narzędziem.Ograniczenia Złożoność zachowania indywidualnego utrudnia jego trafne przewidywanie. powstało pod silnym wpływem koncepcji zachowania organizacyjnego. jak i w Stanach Zjednoczonych uformowano zespoły składające się z menedżerów. Wiele koncepcji behawioralnych nie zostało dotąd w ogóle wprowadzonych w życie ze względu na niechęć menedżerów. Tablica 2. co mamy do powiedzenia na temat organizowania (rozdziały 10 . pobudzony narodzinami psychologii przemysłowej. grupowych i organizacyjnych29. Kierunek zachowania organizacyjnego powstał w końcu lat pięćdziesiątych i jest obecnie przedmiotem wielkiego zainteresowania badaczy i menedżerów . Spojrzenie ilościowe str. Głównymi przedstawicielami tego ruchu byli Elton Mayo. Podważyło pogląd. Obecnie menedżerowie chętniej uznają znaczenie procesów behawioralnych. Jednocześnie zachowanie organizacyjne jest nadal koncepcją bardzo nieprecyzyjną jako narzędzie przewidywania zachowania. dynamiki grupowej i innych procesów interpersonalnych w organizacjach. traktując pracowników już nie tylko jako narzędzia. Ważnymi tematami są: zadowolenie z pracy. w jaki podejście to zmieniało sposób myślenia menedżerów. Zachowanie organizacyjne. (wyciąg) . . natomiast spojrzenie ilościowe rozwinęło się w pełni dopiero w czasie II wojny światowej. Abraham Maslow oraz Douglas McGregor. Główne osiągnięcia wiążą się ze sposobem. Podejście klasyczne zrodziło się w pierwszych latach naszego wieku. stres. Dziedzinę tę cechuje też zorientowanie sytuacyjne (omówione w dalszej części rozdziału).Kierunek ten przyjmuje całościowe spojrzenie na zachowanie i odnosi się do procesów indywidualnych.Osiągnięcia Podejście to przyniosło ważne wnioski badawcze w dziedzinie motywacji. zastąpił kierunek naukowego zarządzania w roli dominującego podejścia do zarządzania w latach trzydziestych i czterdziestych. że są oni raczej cennym zasobem. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia behawioralnego str. do końca lat czterdziestych.Ogólne podsumowanie Spojrzenie behawioralne koncentruje się na zachowaniu pracownika w kontekście organizacyjnym.13) i przewodzenia (rozdziały 14 . zawiera skrótową prezentację spojrzenia behawioralnego i wylicza osiągnięcia i ograniczenia tego podejścia. których zadaniem była pomoc armii w bardziej sprawnym i skutecznym wykorzystywaniu zasobów do prowadzenia działań wojennych.

5. jak . Ilościowa teoria zarządzania Ilościowa teoria zarządzania koncentruje się zwłaszcza na opracowywaniu modeli matematycznych. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia ilościowego str. Techniki zarządzania operacyjnego zajmują się.. które mogą oddalać model teoretyczny od rzeczywistych warunków. ogólnie rzecz biorąc. (. marketing i zarządzanie zasobami ludzkimi. Ponadto modele matematyczne wymagają zazwyczaj przyjęcia zestawu pewnych założeń. Podejście ilościowe ma dwie gałęzie: ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. Zarządzanie operacyjne Zarządzanie operacyjne jest nieco mniej zmatematyzowane i mniej skomplikowane statystycznie niż ilościowa teoria zarządzania i może być zastosowane bezpośrednio do sytuacji kierowniczych. ale i pewne ograniczenia. 85 Podobnie jak inne podejścia do zarządzania. Szczególnie użyteczne okazało się w dziedzinie planowania i kontrolowania..Po wojnie niektóre firmy konsultacyjne.. wspomaganiem organizacji w bardziej efektywnym wytwarzaniu produktów lub usług i można je zastosować do szerokiej gamy problemów33. Właściwie zarządzanie operacyjne można traktować jako formę zastosowania ilościowej teorii zarządzania. efektywności ekonomicznej. Tablica 2. Skrótowo przedstawiono je w tabeli 2. (wyciąg) . Ilościowa teoria zarządzania zajmuje się opracowywaniem modeli . Model matematyczny jest uproszczonym przedstawieniem systemu. również podejście ilościowe ma ważne osiągnięcia.5. wyboru lokalizacji zakładów produkcyjnych i planowania magazynów. Niewątpliwie dostarczyło ono menedżerom wielkiej liczby narzędzi i technik podejmowania decyzji.. Ich wykorzystanie omawiamy szerzej w rozdziale 19. wraz z upowszechnieniem się komputerów osobistych. modelach matematycznych oraz wykorzystaniu komputerów. procesu lub relacji. równaniach i podobnych formach odzwierciedlania rzeczywistości. Tak więc w zasadzie podejście to zajmuje się zastosowaniem metod ilościowych w zarządzaniu. mogą wykorzystywać realistyczną symulację komputerową do badań nad zachowaniem się konstrukcji samochodów w czasie kolizji. techniki wywodzące się z ilościowej teorii zarządzania stały się bardziej wyrafinowane. W początkowych latach swego rozwoju ilościowa teoria zarządzania skupiała się na modelach. że czas strawiony na dopracowaniu się biegłości w technikach ilościowych zmniejsza jednocześnie tempo nabywania innych umiejętności kierowniczych. zarządzanie ilościowe koncentruje się na podejmowaniu decyzji. które zwiększyły zrozumienie ogólnych procesów organizacyjnych. Niektórzy sądzą.Ogólne podsumowanie Spojrzenie ilościowe koncentruje się na zastosowaniu modeli i procesów matematycznych do sytuacji kierowniczych.. Jednakże modele matematyczne nie mogą w pełni wyjaśnić indywidualnych zachowań i postaw. Na przykład. W ostatnich latach. Konkretniej.. zaczęły używać tych technik do rozmieszczenia pracowników. tacy producenci samochodów jak .. są one jednak również pomocne w takich dziedzinach jak finanse.) Wszystkie te techniki i procedury stosowane są bezpośrednio do operacji. Daje im to dokładniejszą informację i pozwala uniknąć kosztów związanych z niszczeniem samochodów w toku „prawdziwych prób”32.

) Spojrzenie systemowe akcentuje również znaczenie podsystemów . produkcji i finansów .. Pierwszy element . Podejście ilościowe było bardzo użyteczne w procesie planowania i kontrolowania. funkcje marketingu. 2. że klasyczne. mogą się one również wzajemnie uzupełniać..nakłady . Spojrzenie systemowe Spojrzenie systemowe wprowadziliśmy pokrótce w rozdziale 1. System jest wzajemnie powiązanym zespołem elementów funkcjonujących jako całość34. Właściwie całkowite zrozumienie zarządzania wymaga doceniania wszystkich trzech podejść.. są jednak również podsystemami w ramach całej organizacji. 86 Warto zauważyć. Modele mogą wymagać nierealistycznych lub bezzasadnych założeń. Synergia Dwa współpracujące podsystemy produkujące więcej.. że choć podsystemami organizacji można zarządzać do pewnego stopnia autonomicznie. Systemy informowania kierownictwa są systemami opracowanymi dla celów informowania menedżerów. . Zastosowanie modeli zwiększyło świadomość i zrozumienie złożonych procesów i sytuacji organizacyjnych. behawioralne i ilościowe podejścia do zarządzania nie muszą być ze sobą sprzeczne lub wzajemnie się wykluczać. We współczesnej Europie banki i spółki ubezpieczeniowe łączą swe wysiłki w celu sprzedaży szerokiej gamy instrumentów finansowych.Okres największego zainteresowania Od lat czterdziestych do chwili obecnej.systemów w ramach szerszego systemu. finansowych i informacyjnych pobieranych przez organizację z otoczenia.Ograniczenia Podejście ilościowe nie jest w stanie wyjaśnić czy przewidzieć ludzkich zachowań w organizacjach. Na przykład. Gdy . Spojrzenia systemowe i sytuacyjne pomogą nam zintegrować opisane podejścia i rozszerzyć naszą wiedzę na ten temat.matematycznych jako pomocy w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów. niż wynosiłaby łączna suma produkcji każdego z nich. wyniki i sprzężenie zwrotne.3. że jednostki organizacyjne (albo podsystemy) mogą często działać bardziej skutecznie pracując razem niż oddzielnie. Synergia jest ważnym pojęciem dla menedżerów. (. kładzie bowiem nacisk na znaczenie zgodnej i skoordynowanej współpracy. . są samodzielnymi systemami. ludzkich.składa się z zasobów rzeczowych. Zarządzanie operacyjne koncentruje się bardziej bezpośrednio na zastosowaniu ilościowej teorii zarządzania w organizacjach. Podejścia integrujące str. Matematyczne wyrafinowanie może być osiągane kosztem innych potrzebnych umiejętności. nie należy jednak zapominać o ich współzależności. procesy transformacji. . Synergia sugeruje.Osiągnięcia Opracowanie skomplikowanych technik ilościowych służących pomocą w podejmowaniu decyzji. Mimo że każde z tych trzech spojrzeń przyjmuje odmienne założenia i daje inne prognozy. Menedżerowie muszą więc pamiętać. patrząc na organizację jako na system możemy zidentyfikować cztery podstawowe elementy: nakłady. gdyby pracowały osobno. Ze względu na ich współzależność zmiana w jednym podsystemie może również wpłynąć na inne podsystemy. których oddzielna sprzedaż mogłaby natrafić na trudności36. Entropia wreszcie jest normalnym procesem prowadzącym do rozpadu systemu. przedstawiając definicję zarządzania. Jak pokazano na rys.

Spojrzenie sytuacyjne Innym ważnym wkładem w nowoczesne myślenie o zarządzaniu jest podejście sytuacyjne. pojęć i teorii podejścia klasycznego. Schemat integrujący Zauważyliśmy. przewodzenie. 2.organizacja nie obserwuje sprzężenia zwrotnego z otoczeniem i nie wprowadza odpowiednich korekt. powinien próbować ocenić ich wpływ na inne dziedziny organizacji. Podejścia klasyczne. a także potrzebę reakcji na niepowtarzalne cechy każdej sytuacji. technik. jako że próbowały one określić najlepszą metodę zarządzania organizacjami. prócz tego produkcja może być hamowana przez normy grupowe) lub zarządzania operacyjnego (rozkład pomieszczeń może być nieodpowiedni. menedżerowie mogą nadal wykorzystywać wiele podstawowych technik naukowego zarządzania. Inaczej to ujmując. Schemat integrujący różne podejścia do zarządzania pokazano na rys. że skuteczne zachowanie kierownicze w danej sytuacji nie zawsze może być uogólniane na inne sytuacje. musi dostrzec współzależność jednostek składających się na organizację. Zanim przystąpi do realizacji jakichkolwiek planów poprawy. Menedżerowie nie powinni jednak polegać wyłącznie na tych technikach. że menedżer.. komunikowanie się i procesy grupowe. wpływ. 2. zachowania organizacyjnego (motywacja robotników może być niska. Spojrzenie sytuacyjne sugeruje natomiast. Wyjściową przesłanką tej konstrukcji jest uznanie. Rozwój i wykorzystanie modeli ilościowej teorii zarządzania i zastosowanie metod zarządzania operacyjnego mogą pomóc menedżerom w zwiększeniu ich sprawności i skuteczności. Takich szerszych rozwiązań dostarcza ujęcie systemowe i sytuacyjne. Aby rozwiązać problem spadku wydajności. Szczególne znaczenie mają motywacja. ponieważ każda organizacja jest jedyna w swoim rodzaju. że spojrzenia klasyczne. właściwymi tylko tej sytuacji37. Menedżer powinien niebawem zrozumieć. behawioralnego i ilościowego. Sięgając do współczesnych idei zachowania organizacyjnego. Wychodząc z tych podstawowych przesłanek. Również spojrzenie behawioralne może być przydatne dla współczesnych menedżerów. że uniwersalne teorie nie mają zastosowania.. . menedżer może sięgnąć do naukowego zarządzania (być może same stanowiska pracy są zaprojektowane nieefektywnie lub też robotnicy są nieodpowiednio wyszkoleni). menedżer musi używać różnych narzędzi. Współczesne myśli w dziedzinie zarządzania str. W wielu współczesnych sytuacjach naukowe badanie sytuacji roboczych i technik produkcji może wpłynąć na zwiększenie wydajności. kiepska gospodarka magazynowa może powodować braki materiałowe). nim się weźmie za próbę zastosowania którejś z koncepcji czy idei podpowiadanych przez któreś z trzech podejść. 91 . Jak pokazuje schemat integracyjny na rys. można powiedzieć. stosowanie technik zaczerpniętych z kilku szkół sprawdza się lepiej niż próba rozwiązania wszelkich problemów w ramach jednego ujęcia. menedżer może lepiej ocenić rolę potrzeb pracownika i jego zachowań w miejscu pracy.4. że potrzeba mu szerszej perspektywy. Podejście ilościowe z kolei dostarcza menedżerowi wielu użytecznych narzędzi i technik. Na przykład. a zachowanie kierownicze w danej sytuacji jest uwarunkowane elementami niepowtarzalnymi.4. behawioralne i ilościowe mogą się wzajemnie uzupełniać oraz że podejścia systemowe i sytuacyjne mogą pomóc w ich zintegrowaniu. jaki na nią wywiera otoczenie. nie powinni również ignorować elementu ludzkiego. może ponieść fiasko. behawioralne i ilościowe można nazwać podejściami uniwersalnymi.

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie teorią i praktyką zarządzania. Zainteresowanie to znajduje odbicie we wzroście sprzedaży na masowym rynku książek poświęconych tej tematyce i w fascynacji takimi charyzmatycznymi dyrektorami, jak Lee Iacocca. W tej części rozdziału podsumujemy niektóre popularne teorie i określimy współczesne wyzwania zarządzania. Popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych str. 92 Wielu pisarzy próbowało rozwinąć nowe, wizjonerskie modele i teorie zarządzania. Choć jest jeszcze zbyt wcześnie na ocenę ich wartości, prace takich autorów, jak William Ouchi, Thomas Peters i Robert Waterman, przyciągnęły uwagę wielu menedżerów. Model typu Z. Model typu Z, zgodnie z poglądem Williama Ouchi'ego z 1981 r., jest próbą zintegrowania różnych praktyk gospodarczych rozpowszechnionych w Stanach Zjednoczonych i w Japonii w jeden model pośredni. ... Troska o doskonałość. Inną popularną teorią zarządzania jest tzw. ruch na rzecz doskonałości. Podejście to, po raz pierwszy przedstawione przez Thomasa J. Petersa i Roberta H. Watermana Jr., sugeruje, że „doskonałe” firmy, albo te, które mają długą, znaczoną sukcesami historię, robią pewne rzeczy w sposób systematyczny, który odróżnia je od innych firm. Podstawowy zespół cech, który - jak się zakłada - prowadzi do doskonałości, obejmuje: 1) terminowe załatwianie spraw, 2) ścisły kontakt z klientem, 3) popieranie autonomii i przedsiębiorczości, 4) makymalizację wydajności pracy, 5) wykorzystanie bezpośredniego podejścia do kierowania, 6) zajmowanie się tym, na czym firma zna się najlepiej, 7) utrzymywanie prostej, mało rozczłonkowanej struktury organizacyjnej, 8) jednoczesne popieranie zarówno decentralizacji, jak i centralizacji. Ruch na rzecz doskonałości był również ważnym źródłem inspiracji dla innych teoretyków i naukowców, zajmujących się zarządzaniem, chociaż i on nie ustrzegł się krytyki. Współczesne wyzwania zarządzania str. 93 Sprawą, która czyni pracę menedżera tak emocjonalną, jest nieustanne pojawianie się wciąż nowych wyzwań. W tej części rozdziału wskazujemy i pokrótce omawiamy szereg współczesnych wyzwań, przed którymi stają dziś wszyscy menedżerowie.
• Współczesne wyzwania zarządzania

obejmują globalizację działalności gospodarczej, jakość i wydajność, zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcję personelu, problemy własności, etyki i odpowiedzialności społecznej, a także różnorodność siły roboczej. Globalizacja działalności gospodarczej W rozdziale 1 zaznaczyliśmy, że znaczenie międzynarodowej działalności gospodarczej nieustannie wzrasta. Drobni detaliści handlują towarami z całego świata. Firma w dowolnym kraju może uzyskać fundusze od dowolnego kredytodawcy z Nowego Jorku, Tokio czy Londynu. Międzynarodowe wyzwania stojące przed menedżerami badamy w rozdziale 5. Jakość i wydajność. Innym obszarem zainteresowania, który wyłonił się w ostatnich latach, jest jakość i wydajność. Firmy amerykańskie, próbując zrozumieć tajemnicę sukcesu firm japońskich i zachodnioniemieckich, przekonały się, że ich zagraniczni odpowiednicy mają przewagę w

jakości. Do problemów tych ustosunkujemy się w kilku rozdziałach, zwłaszcza w rozdziale 19. Zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcja personelu. Problemy redukcji i cięć omawiamy w rozdziale 12. Własność. (...) Omawiamy te problemy w rozdziałach 3 i 7. Etyka i społeczna odpowiedzialność. Kwestie te są omawiane w rozdziale 4. W tym samym rozdziale porusza się pokrewny kompleks zagadnień, związanych z zagrożeniem i ochroną środowiska. Różnorodność siły roboczej. Ostatnia wreszcie grupa problemów, przed którymi stają współcześni menedżerowie, dotyczy różnorodności siły roboczej. Pod wpływem rozmaitych czynników - globalizacji, procesu starzenia się ludności, a także napływu robotników do nowych zajęć i zawodów ukształtowała się siła robocza, której wewnętrzne zróżnicowanie nie ma równego sobie w historii. Menedżerowie w każdej organizacji stwierdzają, że muszą się nauczyć większej wrażliwości na potrzeby, sposób percepcji i aspiracje wielu różnych typów robotników. Różnorodność siły roboczej omawiamy bardziej szczegółowo w rozdziale 22.

Podsumowanie

str. 95

Teorie są ważnym narzędziem porządkowania wiedzy oraz podstawą działania. Zrozumienie historycznego kontekstu oraz poznanie prekursorów zarządzania i organizacji daje poczucie historycznego dziedzictwa, pomaga również menedżerom uniknąć powtarzania błędów innych. Są dowody wskazujące, iż zainteresowanie zarządzaniem sięga tysięcy lat wstecz, jednakże naukowe podejście do zarządzania pojawiło się dopiero w ostatnim stuleciu. W ciągu kilku pierwszych dziesięcioleci tego wieku wyłoniły się trzy główne podejścia do zarządzania. Nazywamy je spojrzeniem klasycznym, behawioralnym i ilościowym. Ujęcie klasyczne miało dwa główne odgałęzienia: naukowe zarządzanie i zarządzanie administracyjne. Naukowe zarządzanie zajmowało się poprawą efektywności i metod pracy pojedynczego robotnika. Zarządzanie administracyjne interesowało się przede wszystkim najlepszą wewnętrzną strukturą organizacji, sprzyjającą sprawnemu jej funkcjonowaniu. Obie gałęzie niewiele uwagi poświęcały roli robotnika. Spojrzenie behawioralne, które cechuje zainteresowanie zachowaniem indywidualnym i grupowym, wyłoniło się przede wszystkim w wyniku badań w zakładach Hawthorne. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich uznał znaczenie i potencjał procesów behawioralnych w organizacjach, jednakże przyjął wiele nadmiernie optymistycznych założeń co do charakteru tych procesów. Koncepcja zachowania organizacyjnego, bardziej realistyczna wersja podejścia behawioralnego, jest przedmiotem zainteresowania wielu współczesnych menedżerów. Spojrzenie ilościowe i dwa składające się na nie kierunki: ilościowa teoria zarządzania i zarządzanie operacyjne, próbują zastosować techniki ilościowe do podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Dziedziny te również mają wielkie znaczenie dla współczesnych menedżerów. Do ich rozwoju przyczyniło się ogromne rozpowszechnienie komputerów osobistych. Wszystkie te ujęcia trzeba uznać za wzajemnie się uzupełniające, a nie sprzeczne.

Każde z nich ma coś do zaoferowania. Najważniejsze jest zrozumienie, w jaki sposób można się nimi sprawnie posługiwać. Wydaje się też, że dwa nowsze ujęcia, systemowe i sytuacyjne, kryją w sobie wielkie możliwości, jeśli chodzi zarówno o podejście do zarządzania, jak i ramy pozwalające na integrację innych ujęć. Wśród nowych popularnych przyczynków do teorii zarządzania na szczególną uwagę zasługuje podejście typu Z oraz troska o doskonałość. Do głównych wyzwań, przed którymi stają współcześni menedżerowie, należą: globalizacja działalności gospodarczej, znaczenie jakości i wydajności, redukcje i cięcia, problemy własności, etyka i społeczna odpowiedzialność, a wreszcie różnorodność siły roboczej. Przykłady i pytania str.96 - 98
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. Podsumuj skrótowo klasyczne, behawioralne i ilościowe podejście do zarządzania i wskaż główne osoby, które przyczyniły się do ich rozwoju. 2. Podsumuj skrótowo eksperyment Hawthorne. Do jakich głównych wniosków doszli autorzy? 3. Opisz ujęcie sytuacyjne i naszkicuj jego przydatność dla studiów i praktyki zarządzania. 4. Jakie współczesne wyzwania napotykają menedżerowie? Pytania analityczne 5. Jakie warunki społeczne, polityczne i ekonomiczne mogły wpłynąć na rozwój każdego z głównych podejść do zarządzania? Dlaczego? 6. Jakie są główne atuty i ograniczenia czy niedostatki każdego z głównych spojrzeń na zarządzanie? Dlaczego? 7. Jakie wydane ostatnio popularne książki gospodarce miały szczególne powodzenie? Wymień niektóre czołowe postacie życia gospodarczego, których idee spotkały się z szerokim zainteresowaniem i akceptacją. Ćwiczenia 8. Wybierz się do biblioteki i znajdź materiał o Konfucjuszu. Opisz krótko jego główne idee. Które z nich twoim zdaniem nadawałyby się do zastosowania w zarządzaniu we współczesnych Stanach Zjednoczonych? 9. Wskaż miejscową firmę, która istnieje od dawna. Przeprowadź rozmowę z obecnym właścicielem na temat historii przedsiębiorstwa i przekonaj się, czy znajomość przeszłości pozwoli ci lepiej zrozumieć jego obecne praktyki. 10. Przeczytaj historię wybranej firmy. Przygotuj dla grupy ćwiczeniowej krótkie sprawozdanie wskazujące wpływ historii firmy na jej obecną działalność.

Przykład 2.1.
UPS: gigant który walczy z konkurencją

...
Pytania 1. Dlaczego UPS rozszerza swoją działalność na cały świat i wchodzi na rynek innych usług, a nie trzyma się wyłącznie dziedziny, którą już dawno opanowała? 2. Jakie zmiany w myśleniu o zarządzaniu od czasu pojawienia się naukowego zarządzania mogły zmusić UPS do zmiany jej postawy wobec robotników? 3.

Przykład międzynarodowy 2.2.
Lloyd’s ciągle się rozwija ... Pytania 1. Czy dziś byłoby możliwe powołanie organizacji o strukturze Lloyda? 2. 3.

........................................................................................................................

. Carnival Cruise Lines zachowały jednak swą sprawność dzięki jasnemu rozeznaniu charakteru swoich klientów i sprytnemu pielęgnowaniu swego wizerunku. który ... Czynniki ekonomiczne i międzynarodowe. albo nie byłoby ich na to stać....... Carnival przyciągnęły wielu klientów...... nadal podróżowali... Szczególnie dotknięta została branża rejsów wycieczkowych........ jakby było ono gładką tonią sadzawki.. Dodatkowo. 100 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić charakter otoczenia organizacji i określić trzy rodzaje otoczenia interesujące większość organizacji........ klienci oraz konkurenci to jedynie niektóre z wielu elementów otoczenia.. Carnival skupiły swą główną uwagę na klientach w wieku 25 – 39 lat. (... że jeszcze więcej ludzi odłożyło lub opóźniło swoje rejsy.. Głównymi czynnikami były wojna w Zatoce Perskiej i recesja. które oddziałują nie tylko na Carnival.Część II ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA Rozdział 3 Otoczenie Organizacji A Skuteczność Cele str... Żeby odzyskać klientów. Pozwoliły one zapełnić puste kabiny.... ale jednocześnie zredukowały marżę zysku...... którzy w przeciwnym razie albo nie byliby zainteresowani rejsem. wskazać składowe otoczenia ogólnego i celowego oraz omówić ich wpływ na organizację..... 100 Branża turystyczna w 1991 r...... w którym funkcjonują oni i ich organizacje. menedżerowie muszą dysponować głębokim zrozumieniem i umiejętnością oceny środowiska...... Jak zauważyliśmy w rozdziale 1.) Branża rejsów wycieczkowych została dotknięta czynnikami ekonomicznymi i wstrząsami międzynarodowymi.... Przez wiele lat większość linii wycieczkowych kierowała swój wysiłek marketingowy na starszych i zamożnych klientów... Carnival dąży do ekspansji.. że wielu urlopowiczów nie oddalało się zbytnio od domu... Carnival Lines kontrolują ponad 26% rynku i planują strategię agresywnej ekspansji skierowaną na pozyskanie jeszcze większego udziału.. Oferując krótkie rejsy w cenie zaledwie kilkuset dolarów... Tymczasem Carnival wybudowały dla siebie trwałą nisze rynkową wśród młodszych klientów......... które łącznie przyczyniły się do tego..... • Wskazać i opisać. jak można je wykorzystać łącznie.. W okresie. nie zrażeni ryzykiem. • Wskazać składowe otoczenia wewnętrznego i omówić ich wpływ na organizację.... Przykład wprowadzający str...... A właśnie oni. • Omówić podstawowe modele skuteczności organizacji i opisać......... Bez takiego zrozumienia przypominaliby jeden ze statków Carnival.... . Firmą............... Reklamy są pokazywane w kasynach okrętowych i na pokładach. zebrała srogie cięgi.. w jaki sposób otoczenie wpływa na organizację i jak organizacje reagują na swe otoczenie. były jednak Carnival Cruise Lines Inc... • Opisać zewnętrzne otoczenie organizacji. która żeglowała po tym wzburzonym morzu niemalże tak... zatonięcie greckiego statku wycieczkowego w sierpniu sprawiło... kiedy inne linie wycieczkowe ograniczają działalność. Ich reklamy akcentują zabawę – w przeciwieństwie do wypoczynku – a występują w nich popularne postacie branży rozrywkowej. ale i na każdą organizację we współczesnym świecie. większość linii żeglugowych organizujących takie rejsy zaczęła oferować głębokie zniżki.

. że wpływ ogólnego otoczenia jest często niejasny i długofalowy. Otoczenie celowe może obejmować konkurentów. Organizacje mają otoczenie zarówno zewnętrzne. Rozdział niniejszy jest jednym z trzech poświęconych środowiskowemu kontekstowi zarządzania. techniczny. w którym działa organizacja2. Ze względu na to. Charakter otoczenia organizacji str. Wymiar techniczny. stopy procentowe. . 3. Rys.. zamkniemy nasze rozważania omówieniem modeli efektywności. Ogólne otoczenie większości organizacji ma wymiar ekonomiczny. związki zawodowe. Organizacja i jej otoczenie ... Do szczególnie ważnych czynników ekonomicznych należą inflacja. Jeśli jednak zrozumie je niewłaściwie. Wymiar ekonomiczny ogólnego otoczenia organizacji to ogólna kondycja systemu gospodarczego. które mogą wpływać na organizację. ... Jeśli oceni te elementy właściwie.. inaczej – skuteczności organizacji. a otoczenie rzekę. prawnopolityczny i międzynarodowy.. by mogła wśród nich prawidłowo manewrować. Otoczenie zewnętrzne składa się z dwóch warstw: jednej nazywanej otoczeniem ogólnym i drugiej zwanej otoczeniem celowym. Organizacja musi rozumieć podstawowe elementy swego otoczenia. wśród których działa organizacja i które mogą wywierać wpływ na jej działania. właścicieli i sojuszników strategicznych. jak i wewnętrzne. Wymiar prawno-polityczny.. 103 Każdy wymiar ogólnego otoczenia zawiera warunki i wydarzenia. Otoczenie zewnętrzne str. .1. .traci ster i dryfuje bez możliwości manewru czy zmiany kursu. bezrobocie i popyt. 103 Ze względu na to. przeszkody a także odległość. Wymiar socjokulturowy. Po przedstawieniu charakteru otoczenia organizacji opisujemy otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. Musi on przed wypłynięciem ocenić szybkość prądu. . Otoczenie celowe składa się z konkretnych organizacji lub grup. Otoczenie ogólne organizacji obejmuje niezbyt wyraźnie określone wymiary i siły. Następnie zajmiemy się relacjami pomiędzy organizacją i otoczeniem. które mogą na wiele ważnych sposobów oddziaływać na organizacje. . że sposób kierowania tymi relacjami w znacznej mierze określa skuteczność organizacji. Elementy te nie muszą być związane z innymi konkretnymi organizacjami.. Organizacja przypomina pływaka. 103 Jak zauważyliśmy przed chwilą. 101 W celu zilustrowania wagi otoczenia dla organizacji rozważmy analogie z pływakiem przeprawiającym się przez rzekę. Otoczenie ogólne str. ... klientów... dostawców. dotrze do zamierzonego miejsca na drugim brzegu rzeki. Otoczenie celowe str. socjokulturowy.. otoczenie zewnętrzne organizacji składa się z dwóch warstw. tj. Wymiar ekonomiczny. Wymiar międzynarodowy..

Siła robocza.. Zakłócenia w otoczeniu. które mogą kontrolować.. . Znaczenie kultury. dostarcza więcej użytecznych informacji niż otoczenie ogólne. 3... Jak otoczenie oddziałuje na organizacje? Do opisu sposobu oddziaływania otoczenia na organizacje można użyć trzech podstawowych charakterystyk: zmienności i złożoności otoczenia. albowiem menedżer może rozpoznać czynniki otoczenia szczególnie interesujące organizację. Niemniej jednak odgrywa ona ważną rolę w kształtowaniu zachowania menedżerów19 jako podstawa wewnętrznego otoczenia organizacji. 118 W dotychczasowych rozważaniach nazywaliśmy i opisywaliśmy rozmaite wymiary otoczenia organizacji... Dostawcy.większość organizacji koncentruje się raczej na otoczeniu celowym. na wiele różnych sposobów wchodzą w interakcje z tymi różnymi wymiarami. . 115 Jak to już pokazano na rys. . Pięć sił konkurencji. . Ze względu na to.. że organizacje są systemami otwartymi.. sił konkurencyjnych oraz zakłóceń otoczenia. zagrożenie substytutami... . które wymyka się obiektywnemu pomiarowi czy obserwacji. jak pracuje. . Chociaż jest ono również dość złożone.... regulować lub w inny sposób oddziaływać na politykę i praktyki organizacji. Jednostki.. Kierowanie kulturą organizacji.. Inną podstawową formą regulatora jest grupa interesu. Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem str.. . które pomagają jej członkom zrozumieć. Konkurenci. Regulatorzy.. . Otoczenie wewnętrzne str. . w jaki sposób otoczenie oddziałuje na organizacje.. Przenieśmy teraz naszą uwagę na te właśnie wzajemne oddziaływania. Zagrożenie ze strony nowych konkurentów. Zmienność i złożoność otoczenia.. ... próby wymanewrowania rywali. pracowników i kulturę.... Pracownicy Kultura Kultura organizacji jest to zestaw wartości.. Zarząd . . Omówimy przede wszystkim . Kultura jest pojęciem nieuprzedmiotowionym. Sojusznicy strategiczni. siła nabywców. organizacje mają również otoczenie wewnętrzne. za czym organizacja się opowiada.. Czynniki określające kulturę. Właściciele. .1. a nie zajmować się bardziej abstrakcyjnymi wymiarami otoczenia ogólnego. Klienci. ... następnie wymienimy kilka sposobów reakcji organizacji na ich otoczenie. obejmujące ich zarząd.. . siła dostawców. co uważa za ważne.

.) Podsumowanie str. Na otoczenie zewnętrzne składają się dwie warstwy: otoczenie ogólne i otoczenie celowe. Spojrzenie globalne Próba odzyskania dawnego blasku Nazwisko Mikimoto było kiedyś lepiej znane w Japonii niż Honda czy Sony.. Ze względu na poważne problemy z zanieczyszczeniem wód. Każda organizacja ma otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. omawiamy w rozdziale 4. mógłby wykorzystać renomę swej firmy do przeniesienia operacji do innej dziedziny.. gdy Kokichi Michimoto opracował w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku nową metodę hodowli pereł. Rysunek 3. Jeżeli rozpatrywać to w kontekście wzajemnego oddziaływania organizacji i ich środowiska. i dopiero po przejęciu steru przez byłego bankiera w 1984 r.. zakupy. Projektowanie organizacji. przejęcia.. . .. podejście celowe. podejście strategicznego „elektoratu”. • modele skuteczności organizacji Podejście systemowo-zasobowe. firma zaczęła poważnie rozszerzać swój asortyment i reagować na zmiany gustów. . Otoczenie ogólne obejmuje elementy bliżej nie sprecyzowane. Zarządzanie informacją. Sprawność oznacza mądre zastosowanie zasobów bez niepotrzebnego marnotrawstwa.. która nie reaguje na zmiany w otoczeniu. sojusze. pokazuje. że skuteczność jest związana z tym. Skuteczność organizacji str.. Jedną z nich. na ile dobrze organizacja rozumie. odpowiedzialność społeczną.129 Otoczenie odgrywa ważną rolę jako czynnik sukcesu czy porażki firmy. reaguje i wpływa na swoje otoczenie. przeszkód i możliwości kryjących się w jej otoczeniu? Oczywiście każda organizacja musi ocenić swoją sytuacje i reagować stosownie do wiedzy i osądu swojego wyższego kierownictwa28. nie związanej z perłami. skuteczność oznacza robienie właściwych rzeczy.. . podejście od strony procesów wewnętrznych. że mało kto dziś kojarzy nazwisko Mikimoto. wśród których działa organizacja.5 ilustruje sześć podstawowych sposobów reakcji organizacji na jej otoczenie. Spadkobiercy Mikomoto prowadzący firmę do lat osiemdziesiątych pozostali wierni produktowi założyciela firmy.. stanowią obecnie zaledwie 10% sprzedaży całej branży w Japonii. To. .... (.. 126 W rozdziale 1 odnotowaliśmy różnicę pomiędzy sprawnością i skutecznością organizacji. a które mogą wpływać na jej działania.. Gdyby Mikomoto dostrzegł te tendencje i odpowiednio zareagował. Fuzje. co się może stać z firmą. choć niekoniecznie jego innowacyjności. a kobiety na całym świecie z dumą obnosiły jego produkt – perły. Należy do nich . Odpowiedź strategiczna. Poza tym perły utraciły część swojego blasku na rynku biżuterii. okazuje się. hodowla pereł w Japonii stała się ryzykownym przedsięwzięciem. Bezpośredni wpływ na otoczenie.Jak organizacje reagują na swe otoczenie? Jak organizacja powinna reagować na tę mnogość problemów. Perły Mikimoto zapełniały szkatułki od Szanghaju po Paryż od czasu.

W jaki sposób każdy z elementów celowego otoczenia organizacji oraz otoczenia wewnętrznego może oceniać skuteczność organizacji? Czy organizacja może być równie skuteczna dla każdej z tych grup? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Ćwiczenia 8. fuzje. Jakie są główne siły wpływające na stosunki organizacji i otoczenia? Opisz je. Czasami też próbują wywierać wpływ na szersze elementy swojego otoczenia ogólnego. Organizacje i ich otoczenie wywierają na siebie nawzajem wieloraki wpływ. Skuteczna organizacja z powodzeniem pozyskuje zasoby. jest poziom jej skuteczności. jak organizacja radzi sobie w stosunkach z otoczeniem. wpływy bezpośrednie i odpowiedzialność społeczną. wśród których działa organizacja i które najpewniej będą wpływać na te działania. osiąga wytyczone cele i zaspokaja potrzeby swojego „elektoratu”. 6. które nie są omówione w tekście? Wskaż ich powiązania z już omówionymi. 2. odpowiednio nimi zarządza. 9. Organizacje ze swej strony oddziałują na swe otoczenie celowe. socjokulturowy. siłach konkurencji i zaburzeniach. Pytania analityczne 5. jej pracowników i kultury. 130 .pięć wymiarów: ekonomiczny. prawno-polityczny i międzynarodowy. W jaki sposób charakter częściowej własności komplikuje relacje pomiędzy organizacją i otoczeniem? 7. zakupy. Szczegółowo opisz poszczególne wymiary i podaj konkretne przykłady ilustrujące wpływ każdego z wymiarów na twoją instytucję. reakcje strategiczne. Co to jest ogólne otoczenie organizacji? Wskaż i omów każdy z głównych wymiarów ogólnego otoczenia. Szczególnie ważnym elementem jest kultura. Określ jej poziom skuteczności według każdego z czterech podstawowych modeli. sojusze. Wybierz się do biblioteki i zbadaj jakąś firmę. właściciele. Niektóre organizacje stają się częściowymi właścicielami innych firm poprze fuzje i zakupy. dostawcy. Jest siedem takich elementów: konkurenci. Kluczowym kryterium pozwalającym ocenić. Co to jest celowe otoczenie organizacji? Jakie są główne wymiary tego otoczenia? 3.133 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Wpływ otoczenia na organizację może się wyrażać w niepewności. klienci. 4. Czy potrafisz sobie wyobrazić wymiary otoczenia celowego. Czy w czasie wywiadu zostały wskazane wszystkie główne wymiary. siła robocza. Przykłady i pytania str. projektowanie struktury organizacji. Dlaczego tak albo nie? 10. Otoczenie celowe składa się z konkretnych elementów. Opisz pokrótce kilka elementów otoczenia twojego koledżu czy uniwersytetu. wykorzystując zarządzanie informacją. celowego i wewnętrznego. strategiczni sojusznicy. Otoczenie wewnętrzne składa się z zarządu organizacji. Menedżerowie muszą rozumieć nie tylko jej znaczenie. ale i czynniki ją określające i sposób kierowania nią. . Co to jest skuteczność organizacji? Jak się ją bada i ocenia. regulatorzy. Zaprezentuj uzyskane wyniki w grupie ćwiczeniowej. przejęcia. techniczny. Kluczowym czynnikiem skuteczności jest odpowiednie planowanie. Przeprowadź wywiad z menedżerem miejscowej organizacji na temat otoczenia jego organizacji – ogólnego.

że stało się prawie rzeczownikiem pospolitym. 134 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić kształtowanie się etyki indywidualnej i opisać trzy dziedziny specjalnej troski etycznej menedżerów. Zaczęto stosować techniki wytwarzania oparte na systemie zapasów dokładnie na czas. Przejście z systemu akordowego na stawki godzinowe . a nad podłogą jej wielkiego zakładu o powierzchni 350 000 stóp kwadratowych wisiały wieszaki wypełnione częściami. które on przez długi ukrywał.. Podniesiono wydajność o 35%. a koszty utrzymania zapasów spadły o 10 mln dol. Pytania 1. 3. wyraźniej ukazały się problemy. przeważają w oświetleniu amerykańskich kempingów.... Ogromne zapasy skrywały problemy w procesie montażu. Rozdział 4 Etyczny I Społeczny Kontekst Zarządzania str. Przykład międzynarodowy 3.) Pytania 1. nowi właściciele firmy sprowadzili konsultantów. (. 3.. Obniżenie poziomu zapasów . Wszystkie te części obrastające kurzem na wieszakach przedstawiały sobą w istocie ogromne ilości zamrożonej gotówki.. obecnie latarnie Coleman Co. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie w Nintendo w sprawie ustalania cen? .. • Wyjaśnić związki pomiędzy państwem i organizacjami w odniesieniu do odpowiedzialności społecznej.. albowiem takie podejście niemal na pewno wywołałoby opór i zwiększyło błędy..1... 2. (. co można by nazwać „zahamowanie”. jednym z pierwszych zadań firmy było puszczenie tego kapitału w ruch. . co spowodowało drastyczne ich zmniejszenie. Jednej rzeczy konsultanci na pewno nie zrobili: nie wywierali nacisku na szybszą pracę robotników..) Zmiany u Colemana były ogromne.. Dlaczego radykalne zmiany u Colemana wymagały pomocy zewnętrznych konsultantów? 2. Firma potrzebowała całych dwóch miesięcy na dostawę towaru do wielkich detalistów. którzy mieli nadać firmie nowy napęd. Coleman zaczął sprzedawać latarnie sklepikarzom w 1900 r. Inc. • Wskazać i opisać cztery typy podejścia organizacji do odpowiedzialności społecznej.C. Przy wizerunku firmy tak silnie związanym z tradycją nie powinno dziwić. zaczynając od ogromnych zapasów firmy. (..) (. W 1989 r.Przykład 3. Kieszonkowa latarka Colemana była jednym z najwierniejszych przyjaciół żołnierzy amerykańskich w czasie drugiej wojny światowej.) Nastąpiły również zmiany w innych częściach firmy. Konsultanci zajęli się natomiast marnotrawstwem. • Prześledzić rozwój koncepcji społecznej odpowiedzialności i określić. Założyciel W.. Rozkręcanie Colemana Nazwisko Colemana jest tak dobrze znane.. Kiedy ustąpił ten zalew zapasów. że Coleman w latach osiemdziesiątych został dotknięty czymś....2. jednocześnie zmniejszając odpady o 69%. wobec kogo lub wobec jakiej organizacji dana organizacja może być uważana za odpowiedzialną.

Etyka zarządzania str. w jaki sposób same organizacje mogą bardziej skutecznie działać na tym polu. 136 Wpływ rodziny.. Zachowanie menedżerów określa normy etyczne. Definicja ta przekazuje istotę treści tego pojęcia. zaczęło rozumieć. zwykle odwołuje się jednak do zachowania mieszczącego się w ramach pewnych ogólnie przyjętych norm społecznych. zgodnie z którymi firma traktuje swoich pracowników. na szczególną uwagę zasługują trzy obszary specjalnego zainteresowania. Czynniki sytuacyjne. pobudzonych wznoszącą się falą ruchu ochrony środowiska i świadomości społecznej w ciągu ostatnich kilku lat. organizacje jej nie mają. że etyka może być zdefiniowana w kontekście jednostkowym – to ludzie mają etykę. Przykład wprowadzający str. a następnie badamy. Nie widzę więc powodów. Osobiste wartości i normy moralne.) W rozdziale niniejszym badamy szczegółowo podstawowe problemy etyki i społecznej odpowiedzialności. zakres tego. żeby od zasad tej etyki odstępować przy ocenie postępowania całej organizacji..* Po drugie. a potem rozszerzamy nasze rozważania na sporny w pewnej mierze problem społecznej odpowiedzialności. etyka jest względna. 134 Wiele przedsiębiorstw. Wpływ kolegów. (. jest różny u poszczególnych osób. Doświadczenia życiowe. Po trzecie.. Ludzie mają jakąś tam etykę.. a nie absolutna. Najpierw analizujemy etykę jednostkową i jej kontekst organizacyjny. Omawiamy niektóre sposoby. 135 Etykę definiujemy jako osobiste przekonania jednostki dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego2..... Chociaż etyka może na wiele różnych sposobów wpływać na pracę kierowniczą. które nie spełnia takich powszechnie przyjętych norm społecznych. Chociaż zachowanie etyczne zawsze jest takie właśnie w czyimś postrzeganiu. Obejmuje to takie . Organizacje składają się z ludzi. Anonimus Kształtowanie się etyki indywidualnej str. co uznaje się za zachowania etyczne. Po pierwsze trzeba pamiętać. jednakże przynajmniej trzy jej implikacje usprawiedliwiają szerszą dyskusję.. Zachowanie nieetyczne zatem to zachowanie ..: Stosunek firmy do jej pracowników. Etyka indywidualna w organizacjach str. 137 Etyka zarządzania obejmuje normy zachowania kierujące poszczególnymi menedżerami w ich pracy. jakie mogą podejmować organizacje w celu kierowania społeczną odpowiedzialnością.. że dbanie o środowisko jest równocześnie dbaniem o interes firmy. * Mam wątpliwości.. które wykorzystuje państwo próbując przekonać organizacje do przyjęcia praktyk uwzględniających warunek społecznej odpowiedzialności..• Opisać niektóre typy działań..

by produkty spełniały wymogi bezpieczeństwa. gdy w rzeczywistości firma oczekuje zysków. to najczęściej przyznaje go temu dostawcy. mimo że inny dostawca oferuje firmie lepsze warunki. Menedżerowie powinni być również uczciwi i rzetelni w stosunkach z dostawcami. iż niezbędne są znaczne upusty6 cenowe. Miał on jakoby wprowadzić zmiany w zapisach finansowych. jest pojęciem węższym od społecznej odpowiedzialności wobec otoczenia. że pracownik cierpi na AIDS albo że ma niedozwolony romans. ochrony środowiska naturalnego. Zachowanie etyczne w stosunku do otoczenia. Za nieetyczne pogwałcenie sfery prywatności pracownika uznaje się na ogół np. poufności. (Osobiście dodał bym: stosunek firmy do całego otoczenia. a . zwłaszcza odnoszące się do konfliktu interesów. Nieetyczne jest przekonywani9e dostawcy. były opatrzone informacją na temat ich cech. tak by wyglądało. Etyka zarządzania wchodzi również w grę w stosunkach pomiędzy firmą i innymi podmiotami gospodarczymi.. rozpuszczanie pogłoski. jeżeli menedżer odpowiedzialny za wybór dostawcy przyjmuje prezenty od jakiegoś dostawcy zabiegającego o kontrakt. społeczności lokalnej. Niestety. inwestorom przedstawiał firmę jako wysoce zyskowną. że firma dysponuje większymi niż w rzeczywistości rezerwami finansowymi. został ostatnio oskarżony o naruszenie przepisów Komisji Papierów Wartościowych i Giełdy. Anonimus) Etyka w kontekście organizacyjnym str. Zachowanie przyzwoite wcale nie musi oznaczać jakiegoś zasadniczego konfliktu pomiędzy zyskiem a etyką. sztuczne zaniżanie cen w celu wyparcia konkurenta z rynku) czy oczernianie konkurentów (zamieszczanie w reklamach fałszywych sugestii dotyczących produktów konkurencji) są przykładem nieetycznego traktowania konkurentów. w tym w stosunku do danego kraju. Na ów etyczny kontekst organizacji składają się działania innych równorzędnych menedżerów oraz menedżerów wyższego szczebla. wielu ludzi uzna za nieetyczne postępowanie menedżera. a także miały rozsądną cenę6. albo związków zawodowych – że konieczne są ustępstwa płacowe wobec grożących rzekomo strat. Konflikt interesów powstaje wówczas. warunki płacy i pracy. że etyczne bądź nieetyczne działania konkretnych menedżerów nie zachodzą w próżni8. jak nabór i zwalnianie pracowników. Stosunek firmy do innych podmiotów gospodarczych.. Normalna etyka gospodarcza w stosunkach z klientami sugeruje. Na przykład. Normy etyczne wymagają również uczciwości menedżerów w stosunku do akcjonariuszy. a także uczciwości w rozliczaniu wydatków. a także uznawanie prywatnej sfery życia pracowników. sposobu użycia oraz ograniczeń zakresu użycia.dziedziny. gdy decyzja korzystna dla danej jednostki przynosi jednocześnie uszczerbek organizacji. chyba jakieś wynaturzenie powoduje. Stosunek pracowników do firmy. Na przykład. Również stosunek pracownika do firmy rodzi liczne problemy etyczne. podczas gdy w rzeczywistości ponosiła straty7. który zatrudnia członka rodziny albo bliskiego krewnego albo który zwalania kogoś z racji jego religii (zresztą to ostatnie działanie jest w Stanach Zjednoczonych nie tylko nieetyczne. Dyrektor naczelny . Również zachowanie menedżerów podyktowane jest normami etycznymi – nierzetelne praktyki gospodarcze (np. Po prostu firma powinna zachowywać się przyzwoicie w stosunku do wszystkich i wszystkiego. że etyka zbyt często i w zbyt wielu sprawach przegrywa z zyskiem i egoizmem. 139 Koniecznie trzeba zauważyć. pośrednikami (dealerami) i związkami zawodowymi. poszanowania dóbr wspólnych itp. omawianej przez Autora w dalszej części. W rzeczywistości przeważnie zdarzają się one w sprzyjającym kontekście organizacyjnym. ale również nielegalne).

W Japonii sukces menedżera jest często zależny od różnych powiązań menedżera z ważnymi osobami. jednakże każda próba wzmocnienia etycznego aspektu postępowania pracowników powinna przede wszystkim dotyczyć najwyższego kierownictwa. do końca lat trzydziestych. częściowo pod wpływem ostatniej serii skandali etycznych. o ile leżą one w interesie firmy. era przedsiębiorców. w którym funkcjonuje15. Społeczna odpowiedzialność to zestaw zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania społeczeństwa. Akcentowanie tego elementu przybiera rozmaite formy. który często narzuca dylematy i wymaga decyzji etycznych. I tak np. kiedy to nieliczni właściciele przedsiębiorstw (tzw. To przecież właśnie ta grupa buduje kulturę organizacji i określa. kiedy to przedsiębiorstwa obciążono odpowiedzialnością za problemy społeczne i domagano się od nich ich rozwiązania. .. jakie znaczenie ma zachowanie etyczne i nieetyczne. era wielkiego kryzysu. W ewolucji podejścia do tego problemu możemy wyróżnić trzy krytyczne podejścia zwrotne16. 141 Koszmarna historia implantów firmy Dow Corning . Niektórzy wolą narazić się raczej na ryzyko osobistych kłopotów lub wręcz utraty pracy. w etykę wyposażone są jednostki. Zarządzanie w praktyce str. 140 Wiele organizacji. kapitanowie przemysłu) zbudowali olbrzymie imperia w różnych branżach. Sytuacja taka powstała w kontekście organizacyjnym akcentującym przede wszystkim dorabianie się i kontrolę informacji. kładzie ostatnio ponownie większy nacisk na postawę etyczną pracowników32. 144 W ciągu ostatnich stu lat zaszły ogromne zmiany w poglądach organizacji. Odpowiedzialność społeczna a organizacje str.. Ostatni skandal na Wall Street dotyczył firmy .także kultura organizacji. 143 Jak się przekonaliśmy.. rządu i szerokiej opinii publicznej na społeczną odpowiedzialność. a w części z poczucia zwiększonej świadomości.. Niektórzy zaś łatwiej ulegają wpływom nieetycznego zachowania innych oraz związków sytuacyjnych i mogą być gotowi popełnić nawet poważne przestępstwo dla kariery lub korzyści materialnych. jakie zachowania będą akceptowane. Kierowanie zachowaniem etycznym str. Historyczne poglądy na społeczną odpowiedzialność str. Również otoczenie organizacji kształtuje kontekst zachowania etycznego. w gałęzi wysoce konkurencyjnej lub regulowanej menedżer może odczuwać silniejszą presję na uzyskanie wysokich wyników. Okres od 1929 r. niż zrobić coś nieetycznego. zamieszanej w nielegalne transakcje na rynku obligacji. Same organizacje nie mają wprawdzie etyki. Punktem wyjścia zrozumienia etycznego kontekstu zarządzania są jednostkowe normy etyczne. Niektóre organizacje otwarcie dopuszczają nieetyczne praktyki gospodarcze. Okres w końcu XIX wieku. jednakże wchodzą w stosunki ze swoim otoczeniem w sposób. a jakie nie. Okres wielkich społecznych niepokojów lat sześćdziesiątych. era społeczna. w których opinia publiczna obciążała kręgi gospodarcze winą za problemy gospodarcze i dążyła do państwowej regulacji działalności gospodarczej w celu uniknięcia takich problemów w przyszłości.

Te fakty wskazują. odciągając działalność gospodarczą od podstawowego powołania. Argumenty przeciwnika. Drugim krytycznym obszarem społecznej odpowiedzialności jest stosune3k do środowiska społecznego. szanuje godność swych pracowników i dostawców. firma posunęła się jednak zbyt daleko. . Elektorat organizacji. Niektórzy sądzą. cieszy się szacunkiem konkurentów..) Firma uczestnicząca w społecznie nieodpowiedzialnych praktykach wobec któregoś z uczestników jej „elektoratu” sama się prosi o kłopoty. (.4% swoich dochodów przed opodatkowaniem na cele społeczne. (. twierdzą.. Na przykład menedżerowie. które polega na przysparzaniu zysku właścicielom... a inne przedstawiono w dalszej części rozdziału. W rzeczywistości jednak przeciwnicy tej szerszej interpretacji społecznej odpowiedzialności dysponują kilkoma przekonującymi argumentami26.. Niemalże wszystko. Negatywne skutki takiej polityki uderzyły w innych uczestników „elektoratu” firmy – inwestorów. że konflikty interesów osłabiły zdolność dyrekcji do oceny sytuacji. wykorzystywanych dowolnie przez członków jej kierownictwa. przeznacza na cele socjalne albo charytatywne. że poza odpowiedzialnym podejściem do „elektoratu” i środowiska organizacje gospodarcze powinny również wspierać ogólny dobrobyt społeczny... gdzie mieli być przyjmowani klienci.. prócz tego łoży na programy stypendialne koledżów i uniwersytetów. Firma wydaje 2.) Rozpatrzmy teraz drugi przykład: Levi Straussa. co firma robi.) Ogólny dobrobyt społeczny..Obszary społecznej odpowiedzialności str. odpady produkcyjne i śmieci. (... Bliższa analiza wyników.. Niektóre najistotniejsze argumenty obu stron tej aktualnej dyskusji podsumowano w tablicy 4. że stosowano niewłaściwe metody księgowania. sądownictwo (ostatecznie nieprawidłowości w firmie stały się przedmiotem postępowania sądowego) i pracowników...) Argumenty za i przeciw społecznej odpowiedzialności str. Udzielała również wysokich pożyczek pracownikom. w tamtym okresie wykazała. (. Jeszcze niedawno wiele organizacji bez żadnych ograniczeń usuwało ścieki. wobec środowiska przyrodniczego oraz wobec ogólnego dobrobytu społecznego. wydali pół miliona dolarów na zakup luksusowego domu w. że rozszerzenie interpretacji społecznej odpowiedzialności może zagrażać gospodarce amerykańskiej. w tym słynny ekonomista Milton Friedman. Na przykład środki.. które Chewron Corporation albo General Electric Co. odgrywa ważną rolę w stowarzyszeniach handlowych.. 146 Organizacje mogą być społecznie odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. ma wpływ na interesy ludzi... Niektórzy.. że menedżerowie ukrywali przed akcjonariuszami istotne informacje. że firma wydawała zbyt dużo na przywileje dyrektorów. Szerzył się nepotyzm w polityce zatrudnienia.2.. oprocentowanych na 2%. że menedżerowie Levi Straussa doskonale sobie radzą z utrzymaniem dobrych stosunków z „elektoratem” firmy.. a także że zarząd zaniedbał kontrolowania poczynań menedżerów najwyższego szczebla. utrzymuje dobre stosunki z państwowymi agencjami regulacyjnymi.. Środowisko przyrodnicze. Chociaż zabawianie gości i podróże są normalną częścią prowadzenia interesów. 149 Pozornie wydaje się.. nie jest obciążona większymi skandalami etycznymi. mogłyby być rozdzielone pomiędzy właścicieli w postaci dywidendy. rząd. że panuje dość daleko posunięta zgodność poglądów co do potrzeby społecznie odpowiedzialnego postępowania organizacji. Firma utrzymywała również pięć dyspozycyjnych odrzutowców. którzy są właścicielami lub inwestują w organizację.

która przyjmuje postawę społecznej reakcji. organizacje świadczące w sposób jasny i dostrzegalny na cele społeczne mogą poprawić swoją reputację i pozyskać większy udział w rynku dla swoich wyrobów. Spojrzenie globalne Międzynarodowa filantropia korporacji . Twierdzą również. Ci. Najwyższy poziom społecznej odpowiedzialności.4. Społeczna reakcja. którzy wypowiadają się za społeczną odpowiedzialnością. jaki może wykazywać firma. wypełnia swoje obowiązki prawne i etyczne. że rola ta i tak jest już zbyt duża.. iż korporacje są osobami prawnymi wyposażonymi w większość tych samych przywilejów co prywatni obywatele. 154 W przeglądzie historycznym pokazaliśmy już rosnący udział państwa w kształtowaniu roli organizacji we współczesnym społeczeństwie. . Państwo a społeczna odpowiedzialność str. rząd i organizacje wykorzystują różne metody w dążeniu do uzyskania wzajemnego wpływu. Te nieliczne organizacje. które przyjmują postawę oporu wobec społecznej odpowiedzialności. Firmy stosujące takie podejście biorą sobie do serca argumenty na rzecz większej społecznej odpowiedzialności. takich jak zanieczyszczenie atmosfery i wód oraz wyczerpywanie zasobów. powinny one odegrać ważną rolę w ich rozwiązywaniu. Podejście do kwestii społecznej odpowiedzialności str.. występuje w przypadku postawy społecznego wkładu. sięgając od najmniejszego do największego zakresu społecznie odpowiedzialnych praktyk.. Argumenty za. Uznają się za odpowiedzialnych członków społeczeństwa i aktywnie poszukują możliwości wniesienia swojego wkładu. i nic poza tym. 4. Twierdzą.. Krytycy przekonują wreszcie że organizacjom brak doświadczenia niezbędnego do właściwej oceny i podejmowania decyzji dotyczących wartościowych programów społecznych. Na przykład. W jaki sposób państwo oddziałuje na organizacje? . zazwyczaj robią możliwie niewiele dla rozwiązania problemów społecznych lub ekologicznych.) organizacja może przyjąć cztery typy postawy wobec swoich społecznych zobowiązań. Odmienną postawą jest postawa społecznego obowiązku. czego od niej wymaga prawo. że choćby dlatego. Podczas gdy każdy ze skrótowo tu przedstawionych argumentów jest wyraźnym usprawiedliwieniem społecznie odpowiedzialnych zachowań organizacji. Stosunki pomiędzy organizacjami i państwem są jednak ulicą dwukierunkową.Kolejne argumenty przeciwko odpowiedzialności społecznej koncentrują się na możliwości konfliktu interesów. Społeczny obowiązek. Opór. Firma.. iż organizacje gospodarcze wywołują wiele problemów.. 151 Jak się przekonaliśmy. Społeczny wkład. niektórzy skłonni byliby powierzyć organizacjom szerszą rolę społeczną. (. dalszym podstawowym argumentem za postawą społecznej odpowiedzialności są same względy zysku. a w wybranych przypadkach gotowa jest wyjść poza nie. Typową ich reakcją w przypadku przekroczenia etycznej lub prawnej granicy dzielącej praktyki akceptowane od nie akceptowanych jest wypieranie się odpowiedzialności lub tuszowanie sprawy. nie powinny się uchylać od obowiązków obywatelskich. Jak pokazano na rys. inni natomiast twierdzą. kiedy to organizacja gotowa jest zrobić wszystko. że z uwagi na to.

. Komitety działań politycznych. Federalna Komisja Handlu oraz Zarząd Żywności i Leków. Do formalnych wymiarów organizacji. iż system wolnego rynku ostatecznie i tak zrealizuje te same cele. Krajowa Rada Stowarzyszeń Pracowniczych oraz Zarząd Bezpieczeństwa Pracy i Zdrowia. którym służy regulacja.. (. Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy. to już ich zmartwienie! Anonimus) Jak organizacje wpływają na rząd? Kontakty osobiste..) W ostatnich latach przyjęto liczne przepisy mające na celu zwalczanie nielegalnych praktyk i określające. tj...Regulacja bezpośrednia... Są to specjalne organizacje powołane do zabiegania o pieniądze i następnie do rozdzielania ich pomiędzy kandydatów politycznych. Regulacja pośrednia. że Rząd pragnie. Lobby. jednakże istnieje znacznie więcej agencji bardziej wyspecjalizowanych. Komisja ds.) Formalne wymiary organizacji Pewne wymiary kierowania społeczną odpowiedzialnością . są obecnie ostrzejsze niż kiedykolwiek przedtem. by organizacje więcej łożyły na szkolenie osób długotrwale bezrobotnych. Wpływają więc na działania rządu poprzez komitety działań politycznych.. stanowienie prawa i przepisów.. jak i dla państwa. Wykorzystywanie pewnych osób czy grup do formalnego reprezentowania organizacji.. W rezultacie może wpływać na sposób wydatkowania środków przeznaczonych przez firmy na cele społeczne.... jeśli chcą być w zgodzie z prawem. jakie rodzaje usług organizacje mogą świadczyć na rzecz urzędników państwowych. Wielu dyrektorów firm i przywódców politycznych obraca się w tych samych kręgach społecznych. Same firmy nie mogą świadczyć bezpośrednio na rzecz kampanii politycznych. . że już dziś zakres regulacji jest nadmierny.. Na przykład.. (. z tym że po niższym koszcie zarówno dla organizacji..są formalną i planowaną działalnością organizacji.. zarówno na szczeblu federalnym jak i stanowym. Stosowanie prawa. co organizacje mogą... rząd może pośrednio oddziaływać na społeczną odpowiedzialność organizacji za pomocą ustawodawstwa podatkowego.. ... Inne formy regulacji mają charakter pośredni.. Rząd najczęściej oddziałuje na organizacje poprzez regulacje.. To może zachęcić firmy do większej aktywności na tym polu. stosowanie norm etycznych oraz działalność filantropijną35.. a czego nie mogą robić. Stosowanie norm etycznych.. (A że po wyższym koszcie dla bezrobotnych. Kongres może przyjąć ustawę przewidującą bodźce podatkowe dla firm inwestujących w infrastrukturę szkoleniową. zaliczamy stosowanie prawa.. W celu egzekwowania tych aktów prawnych państwo tworzy specjalne agencje mające nadzorować i kontrolować pewne aspekty działalności gospodarczej. Kierowanie społeczną odpowiedzialnością str. a jakich im świadczyć nie wolno. Równych Szans Zatrudnienia. Wymieniliśmy tu główne agencje regulacyjne. Przypuśćmy. nakładane na współczesne organizacje przez coraz bardziej doświadczoną i wykształconą opinię publiczną. Na przykład Agencja Ochrony Środowiska. 158 Wymagania większej społecznej odpowiedzialności. które mogą pomóc w kierowaniu społeczną odpowiedzialnością. Nieformalne wymiary organizacji . Działalność filantropijna. Oczywiście są krytycy przekonani. . Utrzymują oni. Przysługi.

W końcu zwrócił się do środków masowego przekazu. W kierowaniu zachowaniem etycznym organizacja wykorzystuje przywództwo. Odpowiedzialność społeczna jest zespołem obowiązków spoczywających na organizacji. a także czynników sytuacyjnych. Szef potraktował go nieprzychylnie.. Oznacza to ujawnienie przez pracownika nielegalnego czy nieetycznego postępowania innych członków organizacji. kulturę. jak reaguje na przypadki zachowania wątpliwego etycznie lub prawnie. a ich wysiłki mogą się nawet skończyć zwolnieniem z pracy. Jeśli nie spowoduje to żadnych skutków. w której organizacja . Uruchomienie dzwonka alarmowego. Wiele organizacji wymaga. zbiory zasad (kodeksy postępowania) i wytyczne. Czy natychmiast się nimi zajmuje? Czy zamieszani w sprawę ponoszą karę.. osobiste przekonania dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego.. o ile taki istnieje. który odkrył fałszerstwo. co doprowadziło wreszcie do wszczęcia śledztwa. (. by jej wysiłki w tym względzie przyniosły pożądane korzyści. aby pracownicy i kandydaci do pracy zapoznali się z wytycznymi albo kodeksem etycznym i następnie podpisali oświadczenie o gotowości przestrzegania tych zasad. Wśród bardziej skutecznych sposobów wyjaśniania podejścia organizacji do społecznej odpowiedzialności można wymienić dwa: zapewnienie odpowiedniego przywództwa i kultury oraz dopuszczenie „dzwonka alarmowego”. która ma poważny stosunek do sprawy społecznej odpowiedzialności. Na przykład skandal. nie znalazł też zrozumienia u prezesa firmy.. Sposób reagowania organizacji na tę praktykę jest często wskaźnikiem jej postawy wobec problemu odpowiedzialności społecznej. Poza tym niektóre organizacje od czasu do czasu przeprowadzają analizę społecznego zachowania firmy. może następnie poinformować menedżerów wyższego szczebla albo komitet ds. osobistych wartości i zasad. Ważnymi obszarami troski o etykę są w przypadku menedżerów: stosunek firmy do pracowników. Jednakże wiele organizacji sprzyja takiemu działaniu. zgłasza taki przypadek przede wszystkim swojemu przełożonemu. Osoby ujawniające nieprawidłowości. Pewien menedżer w dziale badań i rozwoju firmy zaczął podejrzewać. Na etyczny kontekst organizacji składa się indywidualna etyka poszczególnych menedżerów oraz to. muszą czasem przejść złożoną.. Etyka kształtuje się pod wpływem rodziny i rówieśników. Ocena społecznej odpowiedzialności Każda organizacja. co wynika z praktyk organizacji. A może stosuje się taktykę odwlekania i tuszowania sprawy? Odpowiedź na te pytania może pomóc organizacji w wyrobieniu sobie poglądu na jej podejście do sprawy społecznej odpowiedzialności. która zauważy podejrzane zachowanie. które sprawę odpowiednio nagłośniły. doświadczenia życiowego. Zazwyczaj osoba. . wielokanałową procedurę.) Podsumowanie str. W zasadzie wymaga to zastosowania pojęcia kontroli społecznej odpowiedzialności. Przywództwo i kultura organizacji. etyki. dotyczących ochrony i umacniania społeczności. Menedżer.Poza formalnymi wymiarami kierowania społeczną odpowiedzialnością istnieją również wymiary nieformalne. szkolenie. musi dopilnować. że sok wcale nie jest „stuprocentowy”. Organizacja powinna również ocenić. aby zostały wysłuchane. 162 Etyka to indywidualne.. Czasami osoba taka znajduje posłuch dopiero w agencji regulacyjnej lub w środkach masowego przekazu38. stosunek pracowników do firmy oraz stosunki firmy z innymi podmiotami gospodarczymi.

Przykład 4. Państwo oddziałuje na organizacje przez regulacje. 3. Co to jest etyka? W jaki sposób kształtuje się etyka jednostkowa? 2. Pytania analityczne 5. jak i przeciw społecznej odpowiedzialności.ta funkcjonuje. . 7. Nieformalnymi środkami kierowania społeczną odpowiedzialnością są: przywództwo.. . aż po społeczny wkład. Podejście przyjęte przez organizację wobec społecznej odpowiedzialności może odpowiadać mniejszemu lub większemu zaangażowaniu – poczynając od oporu.. Przykłady i pytania str.. Jaki jest związek pomiędzy prawem i zachowaniem etycznym? Czy zachowanie bezprawne może być etyczne? 6. Organizacje mogą być uważane za odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. 4. komitety działań politycznych i różnego rodzaju przysługi. 163 . . „dzwonek alarmowy”). tj. stosowanie norm etycznych i działalność filantropijną. Organizacje w formalnym kierowaniu społeczną odpowiedzialnością wykorzystują trzy typy działalności: stosowanie prawa. Ćwiczenia 8. co przedsiębiorstwu wolno. 2. wobec środowiska przyrodniczego i wobec ogólnego dobrobytu społecznego.. Jednakże w poszczególnych organizacjach można napotkać silne argumenty zarówno za.165 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 3... Pytania 1. stanowienie praw i przepisów określających. Ze swej strony organizacje starają się wpływać na decyzje rządu poprzez kontakty osobiste. .1.2.. a czego nie wolno w objętej nimi dziedzinie.. przez społeczny obowiązek. Poglądy na społeczną odpowiedzialność rozwijały się począwszy od ery przedsiębiorców przez epokę wielkiego kryzysu i erę społeczną aż do dzisiejszych czasów. 10. Organizacje powinny oceniać efektywność swoich praktyk dotyczących społecznej odpowiedzialności tak samo jak efektywność każdej innej strategii. 2. 9. kultura i dopuszczenie możliwości zgłaszania przez pracowników dostrzeżonych nieprawidłowości (tzw. Przykład międzynarodowy 4. . 3. społeczną reakcję. Pytania 1.

jako wyzwań kierowniczych w gospodarce globalnej. większość współczesnych dużych firm działa jako przedsiębiorstwa międzynarodowe lub wielonarodowe. w tym znaczenie pojęcia. Przedsiębiorstwo krajowe. Przedsiębiorstwo: • krajowe • międzynarodowe • wielonarodowe • globalne • Rzeczywiście. które nabywa całość swoich zasobów i sprzedaje całość swoich produktów i usług w jednym kraju. przewodzenia i kontrolowania. w której nie istnieje organizacja zupełnie odizolowana od wpływu rynków zagranicznych i zagranicznej konkurencji. 167 Przedsiębiorstwa rozrzucone po całym świecie wywierają silny wpływ na nasze życie codzienne. Walka toczy się pomiędzy producentami przetworów zbożowych. następnie omawiamy struktury rynku globalnego w kategoriach różnych gospodarek i różnych systemów gospodarczych. Wyciąg z rys. Naprawdę. najnowsze tendencje. 5.. • Omówić strukturę gospodarki globalnej i jej wpływ na międzynarodowe zarządzanie. (.. Rozpoczynamy od opisu istoty przedsiębiorstwa międzynarodowego. Istota międzynarodowej działalności gospodarczej str. 168 Istniej wiele różnych form i szczebli przedsiębiorstwa międzynarodowego. Znaczenie pojęcia przedsiębiorstwa międzynarodowego str. organizowania. 166 W Europie dojrzewa poważne starcie. Jego uczestnikami nie są państwa albo armie. Linie rozgraniczające są w tym przypadku być może dość arbitralne. jednakże pozwalają one wyróżnić cztery formy przedsiebiorstw3.1. Dalej wprowadzamy i omawiamy podstawowe środowiskowe wyzwania zarządzania. • Rozpoznać i omówić środowiskowe wyzwania zarządzania międzynarodowego. 166 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter międzynarodowej działalności gospodarczej. • Opisać podstawowe problemy wynikające z konkurencji w gospodarce globalnej. W dalszych rozważaniach koncentrujemy się na problemach konkurencji w gospodarce globalnej. Rozdział zamyka charakterystyka funkcji kierowniczych: planowania. . zarządzanie międzynarodowe oraz zarządzanie na rynku międzynarodowym. staliśmy się częścią globalnej wioski i mamy gospodarkę globalną. Co oznacza ten termin i jak doszło do wykształcenia się takiej struktury? Na początek zajmiemy się tymi właśnie problemami.) W niniejszym rozdziale analizujemy globalny kontekst zarządzania.Rozdział 5 Globalny Kontekst Zarządzania Cele str. Przedsiębiorstwo. Od stopnia najniższego do najwyższego. Przykład wprowadzający str. Coraz więcej firm uważa się za firmy międzynarodowe albo wielonarodowe2.

171 Menedżerowie powinni również zrozumieć.. . musimy na chwilę spojrzeć w przeszłość. lecz pozyskuje znaczną część swoich zasobów lub dochodów z innych krajów.. Ameryka Południowa i Środkowa oraz Afryka – nie były jeszcze na tyle silne ekonomicznie. . Niemal wszystkie kraje europejskie były zniszczone przez wojnę. rozwijanie zasobów ludzkich. W obu przypadkach menedżer odpowiada za pozyskiwanie zasobów i materiałów. Po podjęciu decyzji o zwiększeniu zakresu swej działalności międzynarodowej organizacja może przyjąć.Przedsiębiorstwo międzynarodowe.. reklamę czy nadzorowanie przepływów pieniężnych. Przedsiębiorstwo globalne. Licencja. Przedsiębiorstwo. .. które nabywa surowce. 170 Aby zrozumieć przyczyny pojawiania się tych różnych poziomów w umiędzynarodowionej działalności gospodarczej. Kilka alternatywnych strategii. W pewnym sensie praca menedżera w międzynarodowym przedsiębiorstwie nie musi się zbytnio różnić od pracy menedżera w przedsiębiorstwie ograniczającym się do jednego kraju. ale jednak różne rodzaje wyzwań. Jeden występuje wtedy. firma zamierzająca przejść ze statusu firmy międzynarodowej do wielonarodowej musi odpowiednio pokierować tym procesem zmian. gdy organizacja decyduje się na zmianę poziomu swego międzynarodowego zaangażowania. Działalność importowa i eksportowa. Na przykład. Wspólne przedsięwzięcia/sojusze strategiczne. jej menedżerowie odpowiadają za jej skuteczne funkcjonowanie przy danym poziomie międzynarodowego zaangażowania. Miejsca nie dotknięte zniszczeniami – Kanada. gdy firma nie dąży aktywnie do zwiększenia pożądanego zakresu umiędzynarodowienia. wytwarzanie produktów czy świadczenie usług.. które przekracza granice państwowe i nie jest przywiązane do jednego kraju macierzystego. Najbardziej podstawowe pokazano na rys.. zaciąga pożyczki. że globalny kontekst ich działania dyktuje dwa związane ze sobą. . Po II Wojnie Światowej Stany Zjednoczone były dominującą siłą gospodarczą w świecie... . Zarządzanie procesem umiędzynarodowienia str... w zasadzie miał tylko jedną możliwość – Stany Zjednoczone. Innego rodzaju wyzwania pojawiają się wówczas. Inwestycje bezpośrednie... produkuje swoje wyroby i sprzedaje je na rynku o zasięgu światowym. W tej części rozdziału pokazano pierwszą grupę wyzwań. które zlokalizowane jest głównie w jednym kraju. 5. gdy organizacja osiągnęła już pożądany zakres międzynarodowego zaangażowania i w tym otoczeniu musi skutecznie funkcjonować. następna wprowadza drugi typ. kiedy ktoś chciał na świecie kupić samochody. Przedsiębiorstwo wielonarodowe. by zagrozić dominacji Stanów Zjednoczonych. sprzęt elektroniczny albo obrabiarki..2. Przed czterdziestu laty. Przedsiębiorstwo. Przedsiębiorstwo. . 176 Nawet wtedy.. Większości krajów Azji nie wiodło się wcale lepiej. Jednocześnie zaś każda z tych dziedzin może się w przypadku firmy międzynarodowej cechować znacznie większą złożonością. . Tendencje w międzynarodowej działalności gospodarczej str. . Zarządzanie na rynku międzynarodowym str.

Indonezję. . Jak pokazuje rys.. Przez systemy rynkowe rozumiemy grupy krajów utrzymujących wysoki poziom wzajemnych obrotów handlowych. słaba waluta. 5. Malezję. Francja np. Kanada i Meksyk są dla siebie poważnymi partnerami handlowymi. Gospodarka globalna . chociaż akurat ten wymiar dopuszcza pewną zmienność. Dojrzałe gospodarki i systemy rynkowe str. Jest to gospodarka względnie nisko rozwinięta i niedojrzała. Chiny... Jednym z takich rejonów nie objętych wymienionymi kategoriami są naftowe kraje Bliskiego Wschodu. stosunkowo ubodzy konsumenci. Inną cechą jest własność prywatna.. Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego 182 str. jak podaż i popyt. 178 Gospodarka rynkowa oparta jest na prywatnej własności przedsiębiorstwa. Jeszcze innym dojrzałym systemem rynkowym jest tzw.Spojrzenie globalne .. Koreę Południową. Obrzeże Pacyfiku.. obejmuje ono Japonię. Inne gospodarki str...3. na dłuższą metę jednak nowe rynki Wschodu mogą uczynić Europę jeszcze ważniejszą częścią gospodarki światowej.. Wielka Brytania. Do dojrzałych gospodarek rynkowych należą: Stany Zjednoczone. Gospodarka krajów rozwijających się str. 5. 181 Istnieją również w świecie systemy gospodarcze. rys.. Mimo niepowtarzalności każdego kraju. Niemcy.) spowolniło i skomplikowało działalność gospodarczą na Zachodzie. Wspaniałym przykładem systemu rynkowego jest Unia Europejska. a strategia przedsiębiorstwa jest określana przez czynniki rynkowe. Tajlandię. dojrzałych gospodarek rynkowych inne kraje mają gospodarkę określoną mianem rozwijającej się. Innym dojrzałym systemem rynkowym jest Europa. Singapur. gospodarki krajów rozwijających się i inne gospodarki. Szwecja. 180 W przeciwieństwie do opisanych wysoko rozwiniętych. . a właściwie nawet i różnych regionów w danym kraju. Struktura gospodarki globalnej str.3. Francja. które nie poddają się klasyfikacji na dojrzałe gospodarki rynkowe czy kraje rozwijające się... Jednym z takich dojrzałych systemów rynkowych jest Ameryka Północna. .3 ukazuje trzy względnie dojrzałe systemy rynkowe. Kraje te łączy kilka rzeczy. Filipiny i Australię. Mapa na rys. 178 Menedżerom pragnącym działać w globalnym otoczeniu z pewnością pomocne okaże się zrozumienie struktury gospodarki globalnej. Do niedawna była ona podzielona na dwa różne obszary gospodarcze.. Japonia. ma wśród gospodarek rynkowych względnie wysoki udział własności państwowej.U. Przyp. Z. W pewien sposób pojawienie się tych krajów (z Europy Wschodniej. . Na przykład alokacja zasobów. Stany Zjednoczone. Hongkong. . Tajwan. 5. możemy jednak zauważyć pewne zasadnicze podobieństwa i różnice. Dokonuje się tam poprzez siły rynkowe.. Opiszemy tu trzy różne elementy gospodarki globalnej: dojrzałe systemy i gospodarki rynkowe. Cechuje ją na ogół słaby przemysł.

Organizacje wielonarodowe. Globalizacja a wielkość organizacji str.. Wyzwania kierownicze w gospodarce globalnej str.. .. w tym od wielkości organizacji. że zarządzanie w kontekście globalnym stawia przed menedżerami dodatkowe wyzwania. Otoczenie ekonomiczne str.. na dodatkowe zbadanie zasługują zwłaszcza trzy grupy wyzwań stawianych przez otoczenie międzynarodowe – otoczenie ekonomiczne. 190 Planowanie w gospodarce globalnej. . Organizowanie w gospodarce globalnej.. ... Infrastruktura.. Małe organizacje.. 5. Kontrola handlu międzynarodowego. 193 Przedsiębiorstwo międzynarodowe stało się jedną z najważniejszych cech . Ponadto zarządzanie międzynarodowe ma również implikacje dla podstawowych funkcji planowania.Zauważyliśmy już.. . ... Otoczenie kulturowe str.. Jak pokazano na rys. Konkurowanie w gospodarce globalnej str.. są jednak pewne podstawowe różnice w wyzwaniach i możliwościach napotykanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe.. .. Przewodzenie w gospodarce globalnej. Otoczenie polityczno-prawne str.. 188 Chociaż na rynkach międzynarodowych mogą ze sobą konkurować organizacje o każdej wielkości... .. .. organizowania. 188 Konkurowanie w gospodarce globalnej jest zarówno wielkim wyzwaniem. Organizacje o średniej wielkości. Podsumowanie str. organizacje o średniej wielkości oraz organizacje małe. Kontrolowanie w gospodarce globalnej. 186 Wartości. Zachęty dla handlu międzynarodowego.. . 182 System gospodarczy.... Wspólnoty gospodarcze.. . wierzenia. .4. .. ... symbole.. Charakter tych wyzwań zależy od rozmaitych czynników. jak i obszarem wielkich możliwości dla współczesnego życia gospodarczego. przewodzenia i kontrolowania. .. 184 Stabilność rządu. .. Zasoby naturalne. otoczenie polityczno-prawne oraz otoczenie kulturowe. . Język.

Chodzi tu zarówno o ekonomiczne. organizowania. czy organizacja jest przedsiębiorstwem wielonarodowym....... 3....... Ameryki Południowej i Afryki...... Pytania 1....... Pytania analityczne 5.. Przykład 5. jak i sposób zarządzania przy różnych poziomach umiędzynarodowienia działalności gospodarczej.. Przykład międzynarodowy 5........... W organizacjach międzynarodowych w specyficzny sposób wykonywane są podstawowe funkcje kierownicze planowania..... Po to. Przedsiębiorstwa mogą mieć zasięg głównie krajowy.......... 3.... Duże znaczenie mają również kraje Bliskiego Wschodu – eksporterzy ropy...... Nabycie umiejętności poruszania się w gospodarce światowej jest ważnym wyzwaniem.... . przewodzenia (kierowania ludźmi) oraz kontrolowania. międzynarodowy. 6. 2..... . W przyszłości większą rolę mogą odegrać rozwijające się gospodarki Europy Wschodniej...... 3..2................. Pytania 1. przed którym staje wielu współczesnych menedżerów..... menedżerowie muszą rozumieć jej strukturę... 2..... 2....... Szczególnie ważne są Ameryka Północna. jak i polityczno-prawne oraz kulturowe otoczenie zarządzania międzynarodowego. Dojrzale gospodarki i systemy rynkowe dominują we współczesnej gospodarce globalnej... Wiele wyzwań kierowniczych w kontekście globalnym dotyczy niepowtarzalnych problemów z międzynarodowym otoczeniem. Ćwiczenia 8.. Podstawowe problemy konkurowania w gospodarce globalnej zmieniają się w zależności od tego.. 4.....gospodarki światowej..... Menedżerowie muszą rozumieć zarówno procesy umiędzynarodowienia. by konkurować w gospodarce globalnej........ 7... . Budowa globalnych samolotów .. Przykłady i pytania str...... 10. 9.. wielonarodowy lub globalny....... ...... 193 – 196 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. organizacją średniej wielkości czy wręcz małą........1. Europa i obrzeże Pacyfiku...

Przed kilku laty najwyższe kierownictwo w HP ustaliło cel zmniejszenia ogólnych wydatków na naprawy gwarancyjne o 90% w ciągu 5 lat. • Omówić zadania celów organizacji. Do jego realizacji przystąpiono w podobny sposób. by ten cel w praktyce osiągnąć. wskazać różne rodzaje celów. Firma miała znacząco poprawić wszystkie aspekty swego funkcjonowania i zająć pozycję światowego lidera w sprawach jakości. Wszyscy pracownicy dowiedzieli się również. jego konkurent ogłosił poważny spadek dochodu i masowe zwolnienia pracowników1. sposób ich przezwyciężania przez organizacje oraz wykorzystywanie zarządzania poprzez cele do realizacji planów. . Celu tego nie podano do wiadomości pracowników. podejściem do planowania. w jednej z głównych firm konkurencyjnych na najwyższym szczeblu kierowniczym sformułowano jeszcze śmielszy zamiar. • Omówić sposób opracowywania i realizacji planów taktycznych. Chociaż Hewlett-Packard i jego konkurent są pod pewnymi względami podobni. że firma będzie płacić premie w postaci udziału w zysku w razie osiągnięcia celu. kto planuje. i opisać sposób zarządzania wielorakimi celami. Mniej więcej w tym samym czasie. i opisać planowanie sytuacji nieprzwidzialnych (planowanie awaryjne). Różnią się np. 198 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać w skrócie proces planowania. 198 Zastanówmy się nad różnymi doświadczeniami Hewlett-Packard Co. Każdy pracownik organizacji otrzymał na piśmie charakterystykę tego celu i opis sposobów jego osiągnięcia. Mniej więcej w tym samym czasie. omówić kto te cele wyznacza. Przykład wprowadzający str. Wkrótce potem najwyższe kierownictwo ogłosiło inny cel – zmniejszenie o 90% częstości występowania defektów oprogramowania. co firma robi. pod innymi jednak dzielą ich poważne różnice. kiedy HP zapowiedział swój cel zmniejszenia kosztów napraw gwarancyjnych. i jednej z konkurencyjnych firm.Część III PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI Rozdział 6 Zarządzanie Celami Organizacji I Planowanie str. Wybranym menedżerem w każdym wydziale powierzono odpowiedzialność za nadzorowanie procesu dochodzenia do tego celu. nie przedstawiono również żadnych wytycznych do jego realizacji. kiedy HP osiągnął swój pierwszy cel. • Określić główne bariery w ustalaniu celów i planowaniu. Jak na razie HP osiąga i w tym przypadku bardzo dobre wyniki. Ostatecznie realizacja tych zamierzeń wymagała czasu krótszego niż 5 lat. • Opisać podstawowe typy planów operacyjnych wykorzystywanych przez organizacje. niewiele jednak było mowy o tym. niektórzy nawet skarżyli się na jej spadek. Klienci firmy nadal donosili o braku poprawy jakości produktów. W ciągu następnych kilku lat publikacje firmy wspominały o jej zaangażowaniu w sprawę poprawy jakości. omówić. • Określić różne rodzaje planów organizacji oraz ich różny horyzont.

Cele dają wreszcie skuteczny mechanizm oceny i kontroli. które by to robiły w sposób identyczny. jako pierwszy krok w planowaniu. Z powołania (misji) firmy wypływają równoległe strumienie celów i planów. W niniejszym rozdziale omawiamy cele oraz plany taktyczne i operacyjne. Po trzecie. założenia. Opierając się na zrozumieniu otoczenia. a ono z kolei ułatwia ustalanie celów w przyszłości. HP wyznacza jasne i dokładne cele. Po drugie. Rodzaje celów str. Te cele oraz odpowiednie plany taktyczne określają plany operacyjne. każda ma swoje niuanse i odmiany. 200 Cele mają kluczowe znaczenie dla skuteczności organizacji i spełniają szereg zadań (funkcji). Z kolei strategiczne cele i plany są podstawowymi elementami do opracowania planów taktycznych. stanowią wskazówkę i nadają jednolity kierunek działaniom ludzi pracujących w organizacji. Cele organizacji str. planowanie odbywa się w kontekście określonego otoczenia. nie angażuje pracowników i jest znacznie mniej skuteczny. menedżerowie muszą następnie ustalić. Jeśli menedżerowie tego kontekstu nie rozumieją. wartości i kierunki. Poprzednie trzy rozdziały obejmowały wiele podstawowych problemów środowiskowych. Dlatego też zrozumienie otoczenia ma podstawowe znacznie . Mimo. zapewnia sobie aktywny udział pracowników i na ogół działa w tym zakresie skutecznie. 201 Organizacje ustalają wiele różnych celów. Proces planowania str. Rysunek 6.1. Funkcje celów str. 200 Cele w organizacji spełniają cztery ważne funkcje3. że większość firm stosuje te ogólne ramy. przywiązuje niewiele uwagi do sposobu ich osiągania. 199 Planowanie jest działalnością uniwersalną. cele mogą być źródłem motywacji dla pracowników organizacji4. nie będą w stanie opracować skutecznych planów.Różnią się również sposobem wytyczania i osiągania celów. Cele te i misja wspólnie pomagają określić plany strategiczne. Po pierwsze.cele i plany każdego szczebla mogą być również wykorzystywane jako podstawa przyszłej działalności na wszystkich szczeblach. co jest ogólnym posłannictwem (misją) firmy. Ustalanie celów wymaga zaangażowania różnego rodzaju menedżerów.1 daje ogólny obraz procesu planowania. Organizacje mogą mieć również kilka różnych rodzajów celów i trzeba tak zarządzać. nie ma jednak dwóch organizacji. Skuteczne wytyczenie celów sprzyja dobremu planowaniu. Powołanie firmy wyznacza cel organizacji. decyduje o najlepszych celach ich realizacji. W rozdziale 7 jest natomiast mowa o planach strategicznych. Konkurent natomiast ustala cele mało przejrzyste i nieprecyzyjne. Ogólnie rzecz biorąc. Z tego powołania bezpośrednio wynikają cele strategiczne. wyznaczający wzorzec. Uprawiają ją wszystkie organizacje. które wywierają wpływ na organizację i na sposób jej planowania. Jak pokazuje rys. 6. który próbuje realizować wiele organizacji. praktyka ustalania celów wpływa na planowanie. aby wszystkie je osiągnąć. Na koniec . cele te różnią się . Plany taktyczne wraz z celami taktycznymi kształtują cele operacyjne.

taktyczne i operacyjne.. Nike zdołała odzyskać swoją pozycje w branży. Ramy czasowe. Plan taktyczny. Dokładniej mówiąc. taktyczne i operacyjne. kiedy Reebok International Ltd. Każdy menedżer odpowiada jednak na ogół za wyznaczanie celów na swoim szczeblu w organizacji. Wreszcie menedżerowie średniego i niższego szczebla wspólnie odpowiadają za ustalanie celów operacyjnych. zwrócimy teraz uwagę ku różnym pojęciom i problemom związanym z samym planowaniem. Cele są ustalane na różnych szczeblach i dla różnych szczebli w ramach organizacji. dystrybucji zasobów. Plany strategiczne. nastawiony na osiągnięcie celów taktycznych. Odpowiedzialność za ustalanie celów str. ramy czasowe planowania. zaczął robić buty dobrej jakości i do tego modne. Dziedzina. 206 Organizacje przyjmują plany różnego typu. przeżywała problemy związane z niespójnością celów. pomiędzy którymi czasem dochodzi do sprzeczności lub konfliktów. które jednak nie było szczególnie modne (cel marketingowy). Jak zauważyliśmy wcześniej. 205 Kto ustala cele? W rzeczywistości odpowiedź jest całkiem prosta: wszyscy menedżerowie powinni uczestniczyć w procesie wytyczania celów. Aby rozwiązać takie problemy. na ogół mają dłuższy horyzont czasowy i odnoszą się do kwestii zasięgu. W „Spojrzeniu globalnym” pokazujemy dodatkowo ustalanie celów i sporządzanie planów w Japonii. Plany strategiczne to plany opracowywane dla realizacji celów strategicznych. Planowanie w organizacji str. umiejscowienie odpowiedzialności za planowanie oraz planowanie sytuacji nieprzewidzianych. W rezultacie firma poniosła poważne straty udziału w rynku.. Rodzaje planów w organizacji str. kiedy niespójność celów została rozpoznana i skorygowana8. cztery podstawowe szczeble celów obejmują misję oraz cele strategiczne. plan strategiczny to ogólny plan zawierający decyzje dotyczące alokacji zasobów. dziedziną i ramami czasowymi. Przed kilku laty np. Plany taktyczne. Firma wytwarzała wysokiej jakości obuwie (cel produkcyjny). 205 Organizacje ustalają wiele różnych celów. 206 Pamiętając o oczywistym powiązaniu celów i planów organizacji. menedżerowie muszą rozumieć koncepcje optymalizacji. Plany te ustalane są przez zarząd i najwyższe kierownictwo. Zarządzanie wielorakimi celami str.. jest . Dalsze omówienie planowania strategicznego zawiera rozdział 7. Optymalizacja wymaga równoważenia i godzenia możliwych konfliktów pomiędzy różnymi celami. W tej części rozdziału omówimy zwłaszcza rodzaje planów.szczeblem. Powołanie organizacji i cele strategiczne są na ogół określane przez zarząd i menedżerów najwyższego szczebla. Szczebel. . . priorytetów i działań niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych10. Na szczeblu ogólnym obejmują plany strategiczne. przewagi konkurencyjnej i synergii. Następnie menedżerowie najwyższego i średniego szczebla wspólnie opracowują cele taktyczne.. Firma Nike Inc.

opracowywany dla realizacji określonych części planu strategicznego. Plany taktyczne na ogół angażują wyższy i średni szczebel zarządzania, mają horyzont czasowy nieco krótszy niż plany strategiczne i koncentrują się na konkretnych sprawach. Plany taktyczne zajmują się więc bardziej realizacją zadań niż ich stawianiem. Plany operacyjne. Plan operacyjny koncentruje się na realizacji planów taktycznych dla osiągnięcia celów operacyjnych. Opracuje go kadra średniego i niższego szczebla kierowniczego. Plany operacyjne koncentrują się na krótkim okresie i mają stosunkowo wąski zasięg. Ramy czasowe planowania str. 208 Jak już zauważyliśmy, plany strategiczne koncentrują się raczej na długim okresie, plany taktyczne – na średnim, a plany operacyjne – na krótkim. Plany długookresowe. Plan długookresowy obejmuje swym zasięgiem okres wieloletni, być może nawet kilka dziesięcioleci. Wielkie firmy, takie jak General Motors Corp...., zazwyczaj opracowują plany na okresy 10-20 letnie. Plany średniookresowe. Plan średniookresowy jest nieco mniej hipotetyczny i mniej narażony na zmiany niż plan długookresowy. Plany średniookresowe zwykle obejmują okresy od roku do pięciu lat i mają szczególne znaczenie dla menedżerów średniego szczebla i pierwszej linii. Plany krótkookresowe. Menedżer opracowuje również plan krótkookresowy, nastawiony na okres roku lub krótszy. Takie plany w znacznym stopniu wpływają na codzienne życie menedżera.
Spojrzenie globalne str. 209

Najpotężniejsze sojusze gospodarcze świata
Gdyby istniały w Stanach Zjednoczonych, zostałyby rozszarpane skargami o naruszanie ustawodawstwa antymonopolowego, składanymi przez agencje rządowe i konkurentów. W Japonii jednak sojusze gospodarcze, znane pod nazwą keiretsu, nie tylko są tolerowane, ale wręcz uznawane za niezbędny czynnik stabilności Japonii i wyprzedzenia w stosunku do konkurentów na świecie. Członków keiretsu łączą więzi zarówno poziome, jak i pionowe. Toyota jest częścią keiretsu, który obejmuje 175 jej głównych dostawców i 4 000 poddostawców. (...)

Odpowiedzialność w zakresie planowania str. 210 Opisaliśmy już pokrótce rozkład odpowiedzialności za wyznaczanie celów. Obecnie możemy rozszerzyć nieco tamto spojrzenie i zbadać bardziej szczegółowo sposób, w jaki różne części organizacji uczestniczą w ogólnym procesie planowania. Personel planistyczny. Niektóre duże organizacje dopracowują się profesjonalnego personelu planistycznego. Organizacje mogą sięgać po takie rozwiązania z najrozmaitszych powodów. W szczególności personel planistyczny może zmniejszyć obciążenie pracą poszczególnych menedżerów, pomóc skoordynować ich działalność planistyczną, zastosować do jakiegoś problemu wiele różnych narzędzi i technik, spojrzeć na sprawę z szerszej perspektywy niż indywidualny menedżer i wznieść się ponad osobiste gusta i patriotyzm wydziałowy. Planistyczny zespól zadaniowy. Organizacje czasami używają do opracowania planów planistycznej grupy roboczej (zespołu zadaniowego). Taki zespól często składa się z menedżerów pierwszej linii szczególnie zainteresowanych odpowiednią dziedziną planowania. Zespół zadaniowy może również obejmować członków personelu planistycznego, o ile organizacja takim dysponuje. Najczęściej planistyczny zespół zadaniowy powołuje się wtedy, gdy organizacja pragnie zareagować na pewne szczególne

okoliczności. Zarząd. Zarząd oprócz innych swoich obowiązków ustala również misję i strategię firmy. W niektórych firmach zarząd odgrywa aktywną rolę w procesie planowania. W innych firmach zarząd wybiera kompetentnego dyrektora naczelnego i jemu właśnie powierza planowanie. Dyrektor naczelny. Dyrektor naczelny jest zwykle prezesem zarządu. Jest on zapewne najważniejszym ogniwem w procesie planowania w każdej organizacji. Odgrywa główną rolę w procesie planistycznym i odpowiada za realizację strategii. Komitet dyrektorów. Komitet dyrektorów składa się zwykle z grupy współpracujących ze sobą kierowników najwyższego szczebla. Zazwyczaj odbywają oni regularne spotkania. W toku tych spotkań opracowywane są materiały dla dyrektora naczelnego odnoszące się do propozycji, które dotyczą jednostek kierowanych przez poszczególnych menedżerów, a także analizowane są plany strategiczne opracowane na ich podstawie. Kierownictwo pierwszej linii. Ostatnim wreszcie przedmiotem działań planistycznych większości organizacji jest kierownictwo pierwszej linii. Menedżerami pierwszej linii są osoby wyposażone w formalną władzę i odpowiedzialność za kierowanie organizacją. Ich ważna rola w procesie planowania w organizacji wynika z dwóch przesłanek. Po pierwsze, są oni cennym źródłem wewnętrznej informacji dla innych menedżerów w trakcie formowania i realizacji planów. Po drugie, to właśnie menedżerowie liniowi średniego i niższego szczebla w organizacji muszą realizować plany opracowane przez kierownictwo najwyższego szczebla. Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (planowanie awaryjne) str. 212 Innym ważnym typem planowania jest opracowywanie planów na wypadek sytuacji nieprzewidzianych (awaryjnych). Chodzi tu o określenie alternatywnych kierunków działań, które zostaną podjęte, jeżeli zamierzony plan działania zostanie nieoczekiwanie zakłócony lub zdezaktualizowany w wyniku nowych okolicznoci19. Dlatego też firma opracowuje dwa plany zapasowe oparte na założeniu zmian wyjątkowo korzystnych i wyjątkowo niekorzystnych. Mechanizm planowania awaryjnego pokazano na rys. 6.3. (...) Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (budowanie planów „na wszelki wypadek”) nabiera coraz większego znaczenia dla większości organizacji, zwłaszcza dla tych, które działają w szczególnie złożonym lub dynamicznym otoczeniu. Planowanie awaryjne jest użyteczną techniką pozwalającą menedżerom skutecznie zmagać się z niepewnością i zmiennością20. Planowanie taktyczne str. 214 Jak zauważyliśmy wcześniej, celem opracowywania planów taktycznych jest realizacja pewnej części planu strategicznego. Pewnie słyszeliście kiedyś powiedzenie: „wygrać bitwę, ale przegrać wojnę”. Plany taktyczne przygotowują bitwy, strategia natomiast wytycza plan wojny. Plan taktyczny jest więc zorganizowanym szeregiem posunięć, mających doprowadzić do realizacji planów strategicznych. Strategia koncentruje się na zasobach, otoczeniu i misji firmy, podczas gdy taktyka zajmuje się głównie ludźmi i działaniem21. Opracowywanie planów taktycznych Chociaż skuteczne planowanie taktyczne zależy od wielu czynników zmieniających się w zależności od sytuacji, mimo to jednak można wskazać na pewne podstawowe wytyczne,

które trzeba uwzględnić. Po pierwsze, menedżer musi pamiętać, że planowanie taktyczne powinno się odnosić do szeregu celów taktycznych wynikających z szerszego celu strategicznego. Po drugie, podczas gdy strategie są często formułowane w kategoriach ogólnych, taktyka zajmuje się konkretnymi zasobami i kwestiami czasu. Planowanie taktyczne wymaga wreszcie użycia zasobów ludzkich. Menedżerowie uczestniczący w planowaniu taktycznym spędzają znaczną część swego czasu na pracy z ludźmi. Muszą umieć przyjmować informacje płynące zarówno z samej organizacji, jak i spoza niej, przetwarzać je możliwie najefektywniej i przekazywać swoim potencjalnym użytkownikom. Realizacja planów taktycznych Niezależnie od jakości formułowanego planu taktycznego, ostateczne powodzenie zależy od sposobu jego realizacji. Z kolei pomyślna realizacja zależy od mądrego wykorzystania zasobów, skutecznego podejmowania decyzji i przemyślanych posunięć, które sprawią, że właściwe rzeczy zostaną zrobione we właściwym czasie i we właściwy sposób. Menedżer może mieć doskonały pomysł, który jednak może się skończyć fiaskiem, jeśli zabraknie odpowiedniego wykonania. Właściwe wykonanie planu zależy od wielu czynników. (...) W szczególności należy zapewnić łączność pionową i poziomą oraz integrację działań...

Planowanie operacyjne

str. 216

Kolejnym elementem skutecznego planowania w organizacji jest opracowanie i realizacja planów operacyjnych. Są one wyprowadzane z planów taktycznych, a ich zadaniem jest realizacja celów operacyjnych. Plany operacyjne są więc skoncentrowane na węższym zakresie spraw, mają stosunkowo krótki horyzont czasowy i angażują menedżerów niższego szczebla.

Plany jednorazowe

str. 216

Plan jednorazowy jest opracowywany w celu przeprowadzenia działań, które w przyszłości najprawdopodobniej nie będą powtarzane. Dwiema najbardziej rozpowszechnionymi formami planów jednorazowych są programy i projekty. Programy. Program jest planem jednokrotnego użytku dla szerszego zestawu działań. Może obejmować procedury potrzebne do wprowadzenia nowego asortymentu, uruchomienia nowego zakładu czy punktu sprzedaży bądź też zmiany powołania firmy. Projekty. Projekt przypomina program, różni się od niego jednak węższym zakresem i mniejszą złożonością. Projekt może być częścią szerszego programu, może to być jednak również samodzielny plan jednokrotnego użytku.

Plany ciągłe (trwale obowiązujące)

str. 218

Podczas gdy plany jednorazowe stosowane są w sytuacjach niepowtarzalnych, plan ciągły wykorzystywany jest do działań powtarzających się regularnie co pewien czas. Plany ciągłe mogą walnie poprawić efektywność poprzez standaryzację procesu decyzyjnego. Podstawowymi rodzajami takich planów są wytyczne polityki, standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły postępowania.

Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi str. którzy świadomie lub nieświadomie próbują uniknąć takiej odpowiedzialności. W rozmaitych sytuacjach odgrywają one rolę bezpośredniej podstawy. jeśli zbyt wielki akcent kładą na jeden typ celów. Najwęższy rodzaj planów ciągłych to przepisy i reguły postępowania. czy ten cel osiągnął. Bariery w ustalaniu celów i planowaniu str.3. Wytyczne polityki. najprawdopodobniej będą hamować wysiłek planistyczny firmy. Opisują one dokładnie sposób wykonywania określonych działań.. energii i niezachwianej wiary w jego znaczenie. to bez trudu będzie można sprawdzić. pokazano w tablicy 6. menedżerowie mogą przeoczyć problemy długookresowe. Niewłaściwy system nagradzania. Niewłaściwe cele mogą wystąpić w różnych formach.) Jeśli organizacja kładzie zbyt wielki nacisk na krótkookresowe wyniki. że na drodze skutecznego ustalania celów i planowania pojawiają się niekiedy bariery. Określają one ogólną reakcję organizacji na określony problem lub sytuację. Powszechnie występuje niedobór zasobów. ludzie na ogół stawiają opór zmianom. Czynnikiem ograniczającym jest również czas. (. Bardzo łatwo powiedzieć: „Jestem dzisiaj zbyt zajęty. techniczne innowacje oraz intensywna konkurencja mogą utrudniać organizacji właściwą ocenę przyszłych możliwości i zagrożeń. zaprzątnięci ustalaniem celów i formułowaniem planów uzyskania wyższych zysków w krótszym okresie.) Organizacje same proszą się o kłopoty. Inną barierą w procesie skutecznego planowania jest obserwowana u niektórych menedżerów niechęć do ustalania celów dla siebie i podległych jednostek. W pewnych warunkach nieodpowiedni system wynagradzania działa jak bariera dla ustalania celów i planowania. Jej przyczyną może być brak wiary w sukces albo obawa przed niepowodzeniem.) Niewłaściwe cele. wszystkie omówione dotąd elementy ustalania celów i planowania zakładają jakąś formę zarządzania tym procesem.. . Szybkie zmiany. które bardzo utrudniają cały proces.. sformułowany zwięźle i umiejscowiony w czasie. Jak pokażemy to w rozdziale 12... 221 Rzecz jasna. opisuje bowiem sposób postępowania w określonych warunkach. (. Niechęć do ustalania celów. zaniedbując inne. zajmę się tym jutro”.Wytyczne polityki. jako ogólna wskazówka. Standardowe procedury działania. Dynamiczne i złożone otoczenie. Charakter otoczenia organizacji jest również barierą dla skutecznego ustalania celów i planowania. Dlatego tak ważne jest poznanie sposobów przezwyciężania tych barier. Prócz tego jednak dobrze byłoby zrozumieć. występujące najbardziej powszechnie. restrykcje polityki rządu i silna konkurencja. Innym typem planu ciągłego jest standardowa procedura działania. Niektóre z nich. Ograniczenia. Skuteczne planowanie wymaga czasu. żeby planować.. są najbardziej ogólną formą planu ciągłego. 221 Rolę barier w procesie skutecznego ustalania celów i planowania mogą spełniać różne okoliczności. Przepisy i reguły postępowania. Opór wobec zmian. Kolejną poważną przeszkodą w procesie planowania są różne ograniczenia swobody działania.. Jeśli menedżer wyznaczy cel konkretny.. Inną barierą w ustalaniu celów i planowaniu jest opór wobec zmian. Jest ona bardziej konkretna niż wytyczna polityki. Menedżerowie. (. Z samej swej istoty planowanie oznacza jakieś zmiany w organizacji.

(. Niektóre z nich zamieszczono w tablicy 6. ludzi należy nagradzać zarówno za skuteczne stawianie celów i planowanie. 223 Na szczęście można podać kilka wskazówek ułatwiających skuteczne ustalanie celów i planowania. zapewniającą ich skuteczność. Ogólnie rzecz biorąc. Spójność pionowa oznacza wymaganie uzgodnienia celów na różnych szczeblach – strategicznym. w jaki sposób będą one integrowane i koordynowane. Spójność. by ludzie odpowiedzialni za realizację celów i planów od samego początku uczestniczyli w ich opracowywaniu. należy dopilnować. jak i za ich pomyślną realizację. które należy przestrzegać za wszelką cenę. Planowanie nie jest żadnym panaceum. istotą zarządzania przez cele jest wspólne . muszą zostać doprowadzone do wszystkich jej członków. Ze względu na to. jak wyglądają różne strategie funkcjonalne.. Mimo że zarówno cele jak i plany mogą brać początek na wyższych szczeblach organizacji. Charakter i zadania zarządzania przez cele.* (*Warto sankcji nie mylić ze skutkami nieudanych przedsięwzięć. których wykonania oczekuje się od nich w określonym czasie. iż nieosiągnięcie celu nie zawsze musi się wiązać z sankcjami. że niepowodzenie jest czasami rezultatem czynników leżących poza możliwością wpływu menedżera.3.. Chodzi tu o wciągnięcie podwładnych w proces wytyczania celów i planowania oraz jasne i wyraźne postawienie przed nimi zadań.) Mimo ogromnego znaczenia podstawowych celów i planów organizacji opracowanych na najwyższym szczeblu. Ryzyko może obejmować nie tylko właścicieli. jak i pionową spójność celów. Główne bariery: Niewłaściwe cele Niewłaściwy system nagradzania Dynamiczne i złożone otoczenie Niechęć do ustalania celów Opór wobec zmian Przeszkody Przezwyciężanie barier: Zrozumienie roli i celów planowania Komunikacja i współuczestnictwo Spójność. przegląd i aktualizacja. jest zarządzanie przez cele. Komunikacja i uczestnictwo. na czym polega nadrzędna strategia organizacji. nie jest też żelaznym zestawem procedur. Wszyscy uczestnicy procesu planowania powinni wiedzieć. Anonimus) Wykorzystanie zarządzania przez cele do realizacji planów str. że są granice skutecznego ustalania celów i planowania. Również ważne jest. taktycznym i operacyjnym. by ludzie czuli. które rozwiąże wszelkie problemy organizacyjne. Organizacja powinna również zauważyć.Przezwyciężanie barier str. rewizja i aktualizacja Skuteczne systemy nagradzania Zrozumieć znaczenie celów i planów. Skuteczny system nagradzania. Spójność pozioma oznacza potrzebę ustalenia niesprzecznych celów w przekroju całej organizacji. Jednym z najlepszych sposobów ułatwienia procesu wyznaczania celów i planowania jest rozpoznanie ich podstawowych zadań. Należy zapewnić zarówno poziomą. 225 Szeroko wykorzystywaną metodą równoległego zarządzania procesami ustalania celów i planowania .

Następnie menedżerowie odbywają spotkania ze swymi podwładnymi..ustalanie celów i planów. Do procesu ustalania celów należy włączyć wszystkich menedżerów organizacji. których celem jest wypracowanie zestawu celów i planów dla każdego podwładnego.) W trakcie przybliżania się podwładnych do osiągania celów dobrze byłoby dokonywać okresowych przeglądów. która musi być wykonywana w organizacjach. Proces dyskusji i współpracy sprzyja również komunikacji. (. komitety dyrektorów i kierownictwo liniowe. Cele są ściśle związane z planowaniem. (. a stopień realizacji celu jest podstawą nagradzania pracownika. skuteczne w sytuacji bezrobocia. . Można wyróżnić poszczególne rodzaje celów w zależności od szczebla. (. że firma będzie istniała. dziedziny i ram czasowych..) Z drugiej strony jednak zastosowanie zarządzania przez cele może się niekiedy zakończyć niepowodzeniem.. ta forma zarządzania ma zarówno zalety jak i wyraźne słabości.. jest to tylko pewne minimum.. inspirują motywację i wsparcie oraz sprzyjają ocenie i kontroli. zarządy. by można je było możliwie dokładnie zweryfikować (skwantyfikować).. jakie ustalono cele i plany dla organizacji i podległych im jednostek. używa jakieś formy zarządzania przez cele. o ile realizacja programu była niewłaściwa. Powinni oni poświęcić szczególną uwagę zarządzaniu wielorakimi celami poprzez optymalizację i inne podejścia. Następnie cele są precyzowane tak. Po pierwsze. Plany opracowuje się w różnych przekrojach czasowych. Naturalnie. Rozumiejąc kontekst otoczenia menedżerowie opracowują szereg różnych typów planów. Do podstawowych typów planów należą plany strategiczne. średniookresowe i krótkookresowe.) Na koniec okresu. Wśród głównych członków organizacji odpowiedzialnych za skuteczne planowanie można wymienić personel planistyczny. Po opracowaniu planów menedżer musi określić sposób ich realizacji. przy ograniczeniu niebezpieczeństwa sądów arbitralnych i subiektywnych. i bez absolutnej konieczności nie będzie redukować miejsc pracy ani obcinać wynagrodzeń. Temu . dyrektorów naczelnych. i nie wszystkich może skłonić do lojalności. taktyczne i operacyjne. 227 Proces planowania jest pierwszą podstawową funkcją kierowniczą. Badane są przyczyny zarówno sukcesów jak i porażek. Planowanie awaryjne pomaga menedżerom zabezpieczyć się na wypadek nieoczekiwanych zmian... Owa współpraca odbywa się w kilku wyraźnych fazach. Poprzez dokładne określenie stawianych przed nimi oczekiwań i dopuszczenie ich do współkształtowania celów i zadań. Możliwa jest bardziej obiektywna ocena wyników. mamy więc plany długookresowe. ułatwiają planowanie. a także poprzez oparcie systemu nagradzania na stopniu realizacji tych oczekiwań organizacja tworzy potężny system motywacyjny dla swoich pracowników. (. Anonimus)... wspólnie i z pełnym obustronnym poparciem. Być może najważniejszą przyczyną fiaska bywa brak poparcia kierownictwa najwyższego szczebla. Główną korzyścią jest lepsza motywacja pracowników. menedżerowie informują podwładnych o tym. planistyczne zespoły zadaniowe. Skuteczność zarządzania przez cele. Wiele organizacji. Jak można się spodziewać.. (warto w tym miejscu pamiętać o jasnym i uczciwym przedstawieniu motywacji dla pracowników: choćby tylko takiej.) Podsumowanie str.. Cele spełniają cztery podstawowe role: dają wskazówki i ukierunkowanie.

Opisz istotę celów organizacji. Upewnij się. dynamiczne i złożone otoczenie. Mogą to być niewłaściwe cele. standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły działania. Na jakie bariery może natrafić ustalanie celów i planowanie? Jak je można przezwyciężyć? Czy możesz sobie wyobrazić jakieś sposoby przezwyciężania barier inne niż podane w tekście? Pytania analityczne 5. Plany taktyczne opracowuje się w celu realizacji określonych części planu strategicznego.. Przykładem planów jednorazowych są programy i projekty. Ćwiczenia 8. w szkole. Jakiego typu plan organizacja powinna przygotować najpierw – taktyczny czy operacyjny? Dlaczego? Czy kolejność przygotowania rzeczywiście ma znaczenie. Plany taktyczne opracowywane są na średnich szczeblach kierowniczych. Plany operacyjne powstają na niższych szczeblach organizacji. opór stawiany zmianom oraz różne ograniczenia. Czym jest planowanie taktyczne? Co to jest planowanie operacyjne? Jakie są pomiędzy nimi podobieństwa i różnice? 3. Skuteczne wyznaczanie celów i planowanie może napotkać różne bariery.. Wynikają z planu taktycznego. Bariery te można przezwyciężać poprzez zrozumienie roli celów i planów. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta . Pytania 1. mają krótszy horyzont czasowy i węższy zakres tematyczny. spójność planów. dotyczyć konkretnych problemów zasobów i czasu oraz zasobów ludzkich. Przykład 6. niechęć do ustalania celów. proces wspólnego ustalania celów i planowania. przeglądy i aktualizację. Muszą wynikać ze strategii. organizacje nigdy nie osiągają wszystkich swoich celów. Do planów stałych należą wytyczne polityki. mają średni horyzont czasowy i średni zasięg tematyczny. Głównymi typami planów operacyjnych są plany jednokrotnego użytku i plany ciągłe. że nie pominąłeś roli i typów celów. Co to jest planowanie awaryjne (zapasowe)? Czy elastyczność w przygotowaniu i realizacji jest równoznaczna z planowaniem awaryjnym? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. które prawdopodobnie jeszcze nie raz się powtórzą. Plany jednorazowe mają wytyczać działanie. Szczególnie użyteczną techniką zarządzania jest zarządzanie przez cele. a nawet w życiu osobistym. Plany ciągłe natomiast wytyczają działania. Dlaczego? 6. jeśli i tak opracowuje się oba typy planów? 7. 10. tj. Niemal z definicji. które najpewniej w przyszłości się nie powtórzy. 228 – 231 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 2. Równie ważna jest skuteczna realizacja planów taktycznych. a ich zadaniem jest osiągnięcie jednego lub większej liczby celów operacyjnych. jaki wykorzystywaliście w pracy. 9.służą plany taktyczne i operacyjne. 3. a także skuteczny system nagradzania. Przykłady i pytania str. . nieodpowiedni system nagradzania. komunikację i współuczestnictwo wszystkich pracowników.1. Pomyślcie o przykładach każdego planu operacyjnego. 2.

pewien ekonomista. jedna z najbardziej nowoczesnych firm japońskich.Przykład międzynarodowy 6. poszukując tam odpowiednich scen i muzyki do wykorzystania w grach wideo. firma Sony nie jest czasem nieuczciwa wobec swych akcjonariuszy? Rozdział 7 Zarządzanie Strategią I Planowanie Strategiczne str. Wejście firmy do przemysłu usług rozrywkowych może być wynikiem jednej z ważnych porażek w produkcji sprzętu (odtwarzacz Betamax). że firma wykroczyła w swym długofalowym planowaniu poza racjonalne granice? Firma Sony oparła swój dokonany w 1989 r. której wyrazem był zakup Columbia Pictures? 2. by jej się opłacała inwestycja? Krytycy amerykańskich praktyk gospodarczych – w tym japońscy dyrektorzy – uważają. Na przykład w czasie kręcenia filmu „Hook” szef oddziału publikacji elektronicznych firmy niejednokrotnie wizytował plan zdjęciowy. że daje to dobrą pozycję wyjściową w konfrontacji z następną rewolucją w kinie lub rozrywce domowej. na które postawiła firma. Innymi słowy. gdy ograniczała się tylko do produkcji sprzętu. iż każdy właściciel restauracji powinien mieć również wielkie gospodarstwo. iż Hollywood zaczął produkować filmy w formacie VHS. Benjamin Stein. ta ostatnia przyjęła się jako branżowy standard. W produkcji płyt do gier Sony oprze się na swoich kosztownych nabytkach.5 mld dol. Jakie czynniki utrudniają wielu amerykańskim menedżerom koncentracje na długim okresie? 3. że „oprogramowanie” rozrywki nakręca rynek sprzętu dla tej branży. CBS Record i Columbia Pictures. Play Station wykorzystuje płyty kompaktowe. Właśnie w tę firmę Sony. porównuje je do pomysłu. Choć jest to rozumowanie nie pozbawione sensu. jak i o grach. Pod wpływem tej krytyki wielu przedstawicieli amerykańskiego biznesu ze szczególną uwagą firmy Columbia Pictures Enetertainment Inc. że inwestycja w Columbii szybko się zwróci. Sony ma nadzieję. Chociaż wejście firmy Sony na rynek VCR wykazywało pod pewnymi względami wyższość nad konkurencyjną technologią VHS. że wielu miłośników Nintendo przerzuci się na tę bardziej wyrafinowaną ofertę. Krytycy ci sądzą. które aktualnie nie przynosi znacznych zysków. ludzie kupujący odtwarzacze video to ci. Dlaczego Sony nie obawiała się przyjęcia tak długotrwałej perspektywy. grafikę. Zamiast kaset podobnych do używanych w grach Nintendo. że taka krótkookresowa zachęta do grania według schematu „szybkiego wzbogacenia się” i zaniedbywania tych inwestycji w badania i rozwój. Czy oznacza to. W 1950 r. od studia do salonu. muzykę i efekty specjalne. że przedsiębiorstwa amerykańskie zbyt często opierają swoje decyzje na przewidywanym bilansie firmy na koniec kwartału czy roku. Gry łączą film. które mogą doprowadzić do rzeczywistego długofalowego wzrostu. zainwestowała 6. wyprodukowała pierwszy japoński magnetofon. Sony może inscenizować i robić zdjęcia zarówno z myślą o kinie. zakup największej hollywoodzkiej wytwórni na przekonaniu. Pytania 1. jak może wyglądać w przyszłości integracja hardware i software. którzy chcą oglądać filmy w domu. Z pewnością firma Sony osiągała bardzo dobre wyniki. w części dlatego.2. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony Jak długo firma może czekać. Nowa Play Station pokazuje. Czy pakując pieniądze w przedsiębiorstwo. Na razie jednak Sony nie zamierza się spieszyć i chce poprawić jakość swoich zakładów w przekonaniu. i jak na razie nie uzyskała z tego żadnego namacalnego zysku. Tak więc obecnie Sony może kontrolować produkcję rozrywki od początku do końca. Pewna synergia pomiędzy poszczególnymi elementami rozrywkowego imperium firmy Sony nie sprawi oczywiście. a w następnych latach wielokrotnie wpływała na światową listę przełomowych innowacji technicznych. 232 .

Przykład wprowadzający str. Jak dotąd wszystko wskazuje na to. Wybrali więc drogę agresywnej ekspansji i wzrostu. Heinz podjął skuteczne zarządzanie strategiczne. chrzanu i innych przypraw. Agresywnie wdziera się też na rynki zagraniczne. marynat.. Rozszerzenie działalności o te nabytki dało Heinzowi duży udział w różnych segmentach rynku. Po to. ciągłym procesem zarządzania nastawionym na . w jakich przyszło działać Heinzowi. i przesunął fundusze na reklamę z produktów dobrze już usadowionych na rynku (jak keczup) ku wyrobom napotykającym silniejszą konkurencję (jak żywność dla kotów). priorytety o działania niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych. Firma kupiła . broniąc osiągniętego udziału w rynku i wprowadzonego nań asortymentu – głównie keczupu.. W 1979 r. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej.. Heinz Company – podjęła decyzję o wejściu na nowe rynki i sięgniecie po czołowe miejsce w branży. Badamy ogólny charakter zarządzania strategicznego. dyrektorem naczelnym firmy został . W warunkach. • Opisać główne sposoby wdrażania strategii. autonomicznej jednostki gospodarczej i funkcjonalny. Od razu wyznaczył on cele wymagające jeszcze szybszego wzrostu. Krótko mówiąc. Przez blisko stulecie rodzina Heinz zadawalała się utrzymywaniem stałego wzrostu i stabilnymi zyskami. Opisujemy również trzy podstawowe poziomy zarządzania strategicznego – przedsiębiorstwa. Charakter zarządzania strategicznego str... stały wzrost nie jest skutecznym sposobem zarządzania na coraz bardziej konkurencyjnym i dynamicznym rynku.Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter zarządzania strategicznego. że powolny. Na koniec omawiamy faktyczny sposób realizacji strategii. 233 W rozdziale 6 opisaliśmy plan strategiczny jako ogólny plan wyznaczający decyzje dotyczące alokacji zasobów. Jest to sposób myślenia o zarządzaniu – i sposób podejścia do możliwości i wyzwań gospodarczych. • Wymienić i omówić główne typy strategii na poziomie funkcjonalnym. że wysiłki.. 232 W latach sześćdziesiątych jedna z najpomyślniej rozwijających się firm w branży przetwórstwa żywności – H. Nie wszystkie firmy zdolne są osiągnąć taki wzrost jak Heinz. w których firma miała mniejsze sukcesy. obrane podejście było – jak się wydaje – prawidłowe. by je osiągnąć. zresztą wcale nie każda firma musi wzrastać w takim tempie.J. opłacają się. Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie przedsiębiorstwa. W niniejszym rozdziale poddajemy szczegółowemu badaniu zarządzanie strategiczne. Następnie omawiamy sposób formułowania strategii. Zarządzanie strategiczne to jednak coś więcej. pozbył się produktów. Przed kilku laty menedżerowie u Heinza zrozumieli. • Opisać sposób formułowania strategii.

Zasięg.. Do pełnego zrozumienia praktycznego funkcjonowania zarządzania strategicznego konieczne jest przede wszystkim zrozumienie składowych strategii.. a także rozróżnienie pomiędzy formułowaniem u realizacją strategii... analizowania otoczenia.. W tej części koncentrujemy się na dwóch dominujących podejściach do strategii na poziomie . . dobrze pomyślana strategia koncentruje się na czterech podstawowych dziedzinach: zasięgu.. na jakich rynkach organizacja będzie konkurować. jednostki lub poziomie funkcjonalnym. wyróżniającej kompetencji i synergii3. analizowania organizacji i próby wzajemnego dopasowania organizacji i jej otoczenia.Na rys. większość z nich jednak wykorzystuje ogólne ramy składające się z czterech kroków: ustalenia celów strategicznych.. Poziom strategii Przedsiębiorstwo może formułować strategie na poziomie techniki. Strategia na poziomie autonomicznej jednostki gospodarczej.. autonomicznej jednostki gospodarczej (jednostki operacyjnej) oraz funkcjonalnym.. Synergia odnosi się do sposobu. Strategia powinna określić dziedziny. różnych szczebli strategii. . Zasięg strategii określa. działania składające się na formułowaniu strategii w ramach organizacji odbywają się na trzech podstawowych poziomach: przedsiębiorstwa. Dystrybucja zasobów. .. Wzajemne dopasowanie organizacji i otoczenia . Cele strategiczne . 238 Chociaż każda organizacja ma swe własne niepowtarzalne podejście do formułowania strategii. Strategia na poziomie funkcjonalnym. 241 Jak już zauważyliśmy. Formułowanie i realizacja strategii Warto również dokonać rozróżnienia pomiędzy formułowaniem i wdrażaniem strategii7.. w których firma ma szczególne kompetencje. Strategia powinna obejmować zarys projektowanej alokacji zasobów organizacji pomiędzy różne zastosowania.... . Analiza organizacji . Wyróżniająca kompetencja. Synergia. Formułowanie strategii str. dające jej przewagę nad konkurentami.. Analiza otoczenia . Strategia na poziomie firmy. 7. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa str. dystrybucji zasobów. w jaki różne obszary działalności firmy uzupełniają lub wspomagają inne dziedziny.1 pokazano powiązania pomiędzy formułowaniem i realizacją strategii na wszystkich trzech poziomach. Składowe strategii Co właściwie jest przedmiotem strategii? Na jakie pytania próbuje ona odpowiedzieć? Ogólnie rzecz biorąc.formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających wyższemu stopniowi zgodności organizacji i jej otoczenia oraz osiągnięciu celów strategicznych2..

) Selektor jednostek GE. Rozpowszechnionym narzędziem używanym do zarządzania działalnością zdywesyfikowaną jest podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa. stabilizacji oraz cięć. niezależna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na obszary nie powiązane z aktualną działalnością firmy.. wielka strategia Ogólne ramy działań rozwijanych na poziomie firmy. kiedy jest zdywersyfikowana). choć użyteczna. (. pokrewna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na ten sam rynek lub rynki pokrewne w stosunku do tego. średnie i niskie. strategie konkurencyjne Portera oraz cykl życia produktu. nazwaną selektorem jednostek23. Metoda macierzy BCG. na którym organizacja aktualnie działa. Dlatego właśnie w General Eletric zastosowano ostatnio macierz bardziej skomplikowaną. którą mogą wybrać firmy: wzrostu. Kiedy natomiast działa w wielu różnych dziedzinach (tzn.. atutami i słabościami konkurencyjnymi. określoną na podstawie takich czynników jak tempo wzrostu. Druga zaś wyznacza siłę danej jednostki. ... Najbardziej rozpowszechnione podejście do strategii na poziomie jednostki to model adaptacyjny. „Wielka” strategia „Wielka” strategia tworzy ogólne ramy dla działalności opracowanych na poziomie całej firmy. gdy firma ma tylko kilka związanych ze sobą jednostek (dziedzin działania). Macierz BCG. Są trzy podstawowe rodzaje „wielkiej” strategii. z których każda może mieć swą konkurencyjną strategię. lecz dziewięć pól. Nawet jeśli organizacja konkuruje tylko na jednym rynku.przedsiębiorstwa – „wielkiej” strategii oraz portfelu przedsiębiorstwa. stopa zysku. określoną udziałem w rynku. Atrakcyjność gałęzi i atuty jednostki są określone jako wysokie. strategia cięć Zakłada ograniczenie skali aktualnych operacji. Podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa Ogólna „wielka” strategia jest przydatna wówczas.) Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej str. 247 Po określeniu strategii przedsiębiorstwa menedżerowie muszą opracować strategie na poziomie każdej jednostki operacyjnej24.. jakością zarządzania i podobnymi czynnikami. Macierz ma więc nie cztery. Na jednej osi macierzy zaznaczono atrakcyjność gałęzi. Zakłada ono spojrzenie na firmę jako zbiór jednostek. strategia stabilizacji Strategia zakładająca utrzymanie status quo. Metoda ta została pierwotnie opracowana dla General Electric przez Boston Consulting Group (Bostońską Grupę Konsultingową)21.. Macierz BCG klasyfikuje poszczególne strategiczne jednostki operacyjne według stopy wzrostu ich rynku (wysokiej lub niskiej) oraz względnego udziału w rynku w rynku (wysokiego lub niskiego). a zwłaszcza kiedy nie są to dziedziny pokrewne. musi zastosować odmienne podejście. redukcje w różnych dziedzinach albo całkowite pozbycie się nierentownych operacji. . sezonowość i technika. jest jednak dość uproszczona. strategia wzrostu Strategia przewidująca wzrost przedsiębiorstwa w jednym lub w kilku wymiarach. Strategiczne jednostki operacyjne albo samodzielne jednostki gospodarcze. Strategia na poziomie jednostki pozwala odpowiedzieć na pytanie o najlepszy sposób konkurowania na danym rynku. musi opracować własną strategię konkurencyjną dla tego rynku. (.

. W szczególności model ten sugeruje. Wdrażanie strategii str. Wdrażanie przez przywództwo . przywództwa pod względem kosztów albo koncentracji na niszy rynkowej. że jednostka powinna szczegółowo analizować swoją branżę i następnie zdefiniować niszę konkurencyjną...5. badawczo-rozwojową oraz strategię zasobów ludzkich... która legła cyklu życia produktu. 7.. produkcyjną. Strategia produkcyjna ..Model adaptacyjny Model adaptacyjny opiera się na przekonaniu. Strategie funkcjonalne str.... Strategia dotycząca zasobów ludzkich . Koncentrują się one na sposobie podejścia przez organizację do jej podstawowych działań funkcjonalnych... Cykl życia produktu Sam cykl życia produktu nie jest prawdziwą strategią... . finansową. Po wprowadzeniu nowego produktu zazwyczaj musi upłynąć jakiś czas... Zróżnicowanie. Strategia finansowa .. Wiele organizacji opracowuje strategię marketingową. natomiast stwarza przydatny schemat. Celem jest wypracowanie przewagi konkurencyjnej.. zanim ten produkt się przyjmie. 256 Jeszcze inny podstawowy poziom planowania strategicznego obejmuje opracowanie strategii funkcjonalnych. Strategia badawczo-rozwojowa .. . pokazano na rys. które – jak sądzi – nadają się do szerokiej gamy organizacji w różnych gałęziach27. Następnie może on przeżywać okres szybkiego wzrostu. . W końcu jednak popyt nań słabnie i rynek danego produktu osiąga dojrzałość.. . Strategie konkurencyjne Portera Michael Porter opisuje trzy konkurencyjne strategie.. że menedżerowie powinni próbować dopasować strategię jednostki do0 podstawowych warunków panujących w jej otoczeniu25. . który menedżerowie mogą wykorzystywać przy budowie strategii.. Przywództwo pod względem kosztów. Wdrażanie przez strukturę . Koncentracja na niszy rynkowej. Strategia analityka... Strategia poszukiwacza. Na koniec produkt może wejść w fazę spadku.. przyjmując jedną z trzech strategii: zróżnicowania.... Podstawową myśl.. która będzie najlepiej służyła danej jednostce28.. Strategia biernej reakcji. że różne stopnie złożoności otoczenia i jego zmienności wymagają różnych form strategii. Porter sugeruje. Strategia marketingowa . Strategia obrony.. . .. . 259 . .

Jego składowe obejmują zasięg. 262 Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym i ciągłym procesem kierowniczym. 2. systemów informacyjno-kontrolnych. Rozróżnij strategię na poziomie przedsiębiorstwa. Model adaptacyjny sugeruje uzgodnienie strategii z warunkami otoczenia poprzez przyjęcie postawy (strategii) obrońcy. 3. jednostki i funkcjonalnym... Omówić istotę zarządzania strategicznego. Strategie konkurencyjne Portera obejmują zróżnicowanie.265 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Następnie przeprowadza się analizę otoczenia. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa odpowiada na pytanie o właściwe dziedziny działalności firmy. W jaki sposób organizacja może zapewnić wysoką jakość planowania strategicznego? Czy organizacja będzie w każdych warunkach gotowa podjąć planowanie strategiczne? Dlaczego tak lub dlaczego nie? . Przykłady i pytania str. Czy organizacja może mieć wszystkie trzy? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. którego celem jest formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających nadrzędnemu priorytetowi zgodności organizacji z jej otoczeniem i osiągnięciu celów strategicznych. aby opracować ostateczną strategię.. Formułowanie strategii składa się z czterech ogólnych kroków.. Co oznacza formułowanie strategii? Opisz realizację strategii. Wielkie strategie obejmują strategię wzrostu. 263 . Podsumowanie str. zasobów ludzkich oraz strategia badawczo-rozwojowa. wyróżniającą kompetencję i synergię. Są one zazwyczaj opracowywane dla każdej jednostki operacyjnej przedsiębiorstwa. Konieczna jest również analiza samej organizacji. Pomyślne wdrożenie strategii zależy od struktury organizacji.Wdrażanie przez systemy informacyjne i kontrolne . cykl życia produktu oraz dowolne dwie strategie funkcjonalne. cięć i stabilizacji. jak i poziomy strategii. Odróżnij formułowanie strategii od jej wdrażania. Pięć podstawowych strategii funkcjonalnych to strategia marketingowa. poszukiwacza albo analityka. Po pierwsze. że omówiłeś zarówno składowe. model adaptacyjny. finansowa. zasobów ludzkich oraz techniki. Na koniec atuty i słabości organizacji dopasowuje się do szans i zagrożeń tkwiących w otoczeniu. produkcyjna. Upewnij się. ogólne przywództwo pod względem kosztów oraz koncentrację na niszy rynkowej. Zarządzanie portfelem przedsiębiorstwa obejmuje określenie strategicznych jednostek operacyjnych i następnie ich klasyfikację przy użyciu macierzy lub selektora jednostek. opracowywane są cele strategiczne. Opisz krótko: portfel jednostek. strategie konkurencyjne Portera. Pytania analityczne 5. Wdrażanie przez zasoby ludzkie . Wdrażanie przez technikę .. Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej zajmuje się sposobami konkurowania w danej dziedzinie działania firmy. przywództwa. dystrybucję zasobów..

zainwestowała np. 1990. Honda przewodzi w globalnej lokalizacji i po rynku amerykańskim zmierza tę samą strategię zastosować w Europie. Przykład 7. zwiększając w produkcie udział wartości dodanej wytworzonej przez miejscowych robotników i wykorzystując miejscowych dostawców i części.. a swoją strategię nazywa „lokalizacją”. Honda zbudowała swój pierwszy zakład produkcji samochodów w Stanach Zjednoczonych w 1982 r. poszukują przede wszystkim szybkości i mocy silnika. Przykład międzynarodowy 5. która wspiera zarówno wzrost firmy jak i kraju przyjmującego.6. realizując swoją strategie lokalizacji. w Los Angeles utworzono American Honda Motor i można to uznać za pierwszy krok na drodze do „lokalizacji” Hondy. którego mogłaby uniknąć po prostu importując samochody wyprodukowane w Japonii do Stanów Zjednoczonych? . Na długo przed pierwszym kryzysem naftowym Honda dostrzegła zainteresowanie niektórych konsumentów oszczędnym środkiem transportu. Czy powinna być scentralizowana i wytwarzać standardowy system wyrobów. Aby sprostać tym różnym wymaganiom Honda przeznacza 5% swojego zysku brutto na badania i rozwój. Honda lokalizuje również zyski w przekonaniu. Ta sam filozofia legła u podstaw lokalizacji produkcji. Na jakie ryzyko może natrafić Honda. 78). 1. a zwłaszcza ograniczenia importowe i ataki na firmy japońskie. Honda inwestuje więc w Stanach Zjednoczonych zyski American Honda. Odgrzewane zupki Cambella . 2. Pytania 1. jest już dość zaawansowana w drodze do uzyskania odpowiedzi na to pytanie. zaprojektowano i zbudowano w całości w Stanach Zjednoczonych model Accord. Pierwszym elementem tej strategii lokalizacji jest więc lokalizacja produktu. s.2.7 mld dol. że „firma inwestująca za granicą musi się uważać za firmę miejscową i próbować łączyć swe losy na dobre i złe z krajem lokalizacji” (H. po dziesięciu latach sprzedawała auta zrobione w Ohio na rynku japońskim. nim pojawi się zgoda co do tego.. Jak organizacja może zapewnić. Honda osiąga ten cel.. który stał się obiektem potężnej kampanii reklamowej. 3. podsycane przez nerwowych amerykańskich producentów samochodów. w zakład w Ohio.1. W 1991 r. Sigura.. Od tego czasu doszły jeszcze inne czynniki przemawiające za taką strategią. wreszcie australijscy pasterze interesują się transportem raczej powolnym. który mógłby być modyfikowany w celu dopasowania do lokalnych gustów. Honda twierdzi jednak. w tym wahania kursów walutowych. W 1959 r. Jaki jest wpływ organizacji na jej strukturę? Dlaczego? Jaki wpływ może mieć strategia organizacji na typ przywództwa reprezentowanego przez wyższych menedżerów organizacji? Dlaczego? Ćwiczenia 8. natomiast w Azji Południowo-Wschodniej poszukiwany jest na ogół tani w eksploatacji. niezawodny środek transportu. czy też powinna być raczej luźną konfederacją autonomicznych jednostek lokalnych? Honda Motor Co. kupując motor. że „lokalizacja” jest po prostu dobrą strategią gospodarczą. by wszystkie strategie opracowane na różnych poziomach organizacji były wzajemnie zgodne? 7. 9. Strategia „lokalizacji” Hondy Mogą upłynąć jeszcze lata. 10. w jaki sposób korporacja globalna powinna ukształtować swą strukturę i jak powinna postępować. Na przykład amerykańscy motocykliści. Pytania 1. Ltd. Obecnie Honda uzyskuje ponad 60% dochodów ze sprzedaży na rynkach zagranicznych i wytwarza w 77 zakładach w 40 krajach.

272 Wielu menedżerów lubi o sobie myśleć jako o kimś. 266 str.. kto podejmuje decyzje racjonalne. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednego wariantu spośród pewnego ich zestawu.. wybór wariantu „najlepszego” i wprowadzenie go w życie2. że osoba podejmująca decyzję musi uznać. Jeden z kroków w tym procesie może np. w jakich te decyzje są podejmowane. Proces podejmowania decyzji obejmuje zatem rozpoznanie i zdefiniowanie istoty sytuacji decyzyjnej.2. włącznie z zaletami i wadami grupowego decydowania. czy próbowałbyś ruszyć z lokalizacją wszystkich czterech elementów (produkcji. polegać na tym. 266 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zdefiniować podejmowanie decyzji oraz omówić typy decyzji i warunki podejmowania decyzji. produktu i zarządzania) jednocześnie. Warunki podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji w warunkach pewności... • Omówić racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji. w . i zidentyfikować zestaw realnych możliwości wyboru. i sposoby skutecznego nim zarządzania. bądź też do ogólnego procesu. . . Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji str. Podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka. Proces decyzyjny jest jednak czymś więcej. czy też wybrałbyś któryś na początek? 3.) Tak więc jako punkt wyjścia w zrozumieniu podejmowania decyzji musimy najpierw zbadać jego istotę. Czy dla Hondy lokalizacja zysków i ogólniej – pomoc krajowi lokaty ma sens ekonomiczny... włącznie z etapami podejmowania decyzji. że jakaś decyzja jest niezbędna. Definicja podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji może się odnosić to do konkretnego aktu. zidentyfikowanie alternatywnych możliwości. Decyzje nie zaprogramowane.. zysków.. Gdybyś miał budować plan strategiczny dla Hondy.. mającego na celu ograniczenie zastrzeżeń pod adresem coraz większej obecności Hondy w Stanach Zjednoczonych? Rozdział 8 Podejmowanie Decyzji Kierowniczych Cele str.. Klasyczny model podejmowania decyzji Klasyczny model podejmowania decyzji jest podejściem normatywnym . .. a także typy decyzji i warunki. że ten element lokalizacji ma po prostu charakter zabiegu propagandowego.. Przykład wprowadzający . Typy decyzji Menedżerowie muszą podejmować wiele różnych typów decyzji. • Opisać behawioralny charakter podejmowanych decyzji. • Omówić grupowy proces podejmowania decyzji. Decyzje zaprogramowane.. większość decyzji mieści się w jednej z dwóch kategorii: zaprogramowanych i niezaprogramowanych4. str.. Ogólnie rzecz biorąc jednak. sugerującym. czy też sądzisz może. . . 267 Istota podejmowania decyzji (.

* W publikacji „elektronicznej” (internetowej).. .. Jednakże decyzje są często podejmowane z niewielkim uznaniem dla logiki i racjonalności.. Wdrażanie wybranego wariantu. intuicję i narastanie zaangażowania. powinien próbować przejść kroki opisane w tablicy 8. Obawiając się o swój kiepski angielski. mimo wszystko może się ona okazać prawidłowa. wędrowny handlarz i emigrant z Polski. Zakłada logiczną i racjonalną naturę menedżera.* Natomiast czasami. Identyfikowanie alternatywnych wariantów. Po upływie stulecia roczne obroty firmy Marks & Spencer osiągają 10 mld dol.. ocenić każdy z nich z punktu widzenia wykonalności.. Nawet wtedy. firmy konsultingowej z siedzibą w Princeton. Spojrzenie globalne W 1984 r. . nie zawsze im się to faktycznie udaje. . Na przykład menedżerowie w Coca-Coli postanowili zmienić formułę Coce po czterech latach szerokich badań marketingowych.jaki sposób menedżer powinien podjąć decyzję. Rozeznanie i zdefiniowanie sytuacji decyzyjnej. • etapy racjonalnego podejmowania decyzji Rozpoznać i zdefiniować sytuację decyzyjną. Według Kepner-Tregoe. wystarczalności i konsekwencji. Tablica 8... Behawioralne aspekty podejmowania decyzji str. obserwować i ocenić rezultaty wybranego wariantu. iż podejmowane przezeń decyzje zawsze leżą w interesie organizacji.1. Obserwacja i ocena wyników.. wybrać wariant najlepszy. analiz gustów i racjonalnych rozważań – a jednak ich decyzja była zła.. Wybór wariantu..” Taki był początek jednego z najlepszych i najbardziej szanowanych brytyjskich przedsiębiorstw handlu detalicznego. Główną składową działania tych sił jest behawioralny aspekt podejmowania decyzji17. gdy organizacje próbują decydować logicznie. wywiesił tabliczkę z napisem: „Nie pytaj o cenę. Model administracyjny lepiej odzwierciedla te subiektywne względy. byłoby więcej udanych decyzji. Owe etapy racjonalnego podejmowania decyzji pomogą skoncentrować się na faktach i logice oraz uchronić się przed nieuzasadnionymi założeniami i pułapkami.. Firma jedną nogą mocno stoi na gruncie brytyjskiej przeszłości. . Etapy racjonalnego podejmowania decyzji Menedżer. kiedy decyzję podejmuje się bez specjalnego odwoływania się do logiki. zidentyfikować właściwe warianty. skłonność do podejmowania ryzyka oraz etykę. Ocena wariantów.. wyłożył swój towar na małym straganie na miejskim rynku. wszystko kosztuje pensa. nie jesteśmy praktycznie ograniczeni „objętością” publikacji.1.. Inne aspekty behawioralne obejmują czynniki polityczne. a drugą śmiało wkracza w gwałtownie wzrastającą gospodarkę globalną przyszłości. który rzeczywiście chce podejść do decyzji racjonalnie i logicznie. jak to opisano w poprzedniej części rozdziału. Etapy procesu racjonalnego podejmowania decyzji . . Dla zainteresowanych „szczegółami” możemy tematy . .. wdrożyć wybrany wariant. . 279 Gdyby do wszystkich decyzji podchodzić tak logicznie. przyjmuje również. amerykańskie firmy w mniej w mniej niż 20% przypadków używają racjonalnych technik podejmowania decyzji16.. Michael Marks..

z reguły znanych konkretnie tylko „wtajemniczonym”).4. że menedżerowie: 1) dysponują niepełną i niedoskonałą informacją. sprawy są bardziej złożone) zniekształceń. Punktem wyjścia wnioskowania logicznego i racjonalnego są uznane fakty. opisuje faktyczny sposób ich podejmowania. w jaki sposób menedżerowie mogą przynajmniej próbować podchodzić do swoich decyzji w sposób bardziej racjonalny i logiczny. Zamiast dyskutować. nie do końca rozpoznane w ekonomii (ekonomice). Który jest bardziej poprawny? Właściwie wszystkie mogą być wykorzystane do lepszego zrozumienia mechanizmu podejmowania decyzji kierowniczych. jego podejście do procesu podejmowania decyzji. 8. 3) są skłonni zadawalać się przy podejmowaniu decyzji pierwszym dopuszczalnym rozwiązaniem. że model klasyczny i administracyjny przedstawiają zupełnie odmienny obraz procesu podejmowania decyzji. kogo to interesuje. Później został wyróżniony nagrodą Nobla w ekonomii. W następnych fragmentach opisujemy dokładniej inne czynniki behawioralne wpływające na decyzje. o czym się później zapomina. którzy zauważyli. Wszystko byłoby „pięknie”. jak należy podejmować decyzje. Nic więc dziwnego. Model klasyczny ma charakter normatywny: wyjaśnia. rachunkowości i statystyce (abstrahując od zniekształceń celowych. Przypadek „Coca-Coli” aż „się prosi do przykładowej konkretyzacji”: . nie do końca są pełne. Do tego jeszcze dochodzą świadomie uproszczone modele (dla łatwiejszego zrozumienia zasad). Na moich stronach jest już sporo zarysowanych takich masowych. z pożytkiem dla ogółu? Anonimus Model administracyjny Jednym z pierwszych. Model administracyjny może być wykorzystany przez menedżerów w celu dopracowania się lepszego zrozumienia ich wewnętrznych skłonności myślowych i ograniczeń. nie do końca są jednakowo interpretowane. o dużym ciężarze gatunkowym dla jakości zarządzania i podejmowania decyzji. Podsumowując można powiedzieć. zwane dziś modelem administracyjnym.na czym to polegało? . nawet nie z formalnej niekompetencji. systemowych (nie ze złej woli. gdyby nie „drobiazg”: uznane fakty bardzo często nie do końca są prawdziwe.czy można było uniknąć złej decyzji? .rozwijać. 2) są ograniczeni w swojej racjonalności. w modelu zakłada się. W ekonomii i zarządzaniu aż się „roi” od takich „faktów”. był Herbert A. że intuicja dość często wygrywa z taką „logiką i racjonalnością”. do dalszych poziomów konkretnego rozwinięcia danego „przypadku” (tematu). Jak to „odkręcić”.co na tym zaważyło? .dlaczego decyzja była zła (o ile faktycznie była zła)? . Jak pokazano na rys. .jakie wnioski wyciągnięto na przyszłość? Na marginesie „logiki” i „racjonalności”. że decyzje nie zawsze są podejmowane zgodnie z zasadami racjonalności i logiki. traktując je jako metody „uniwersalne i ostateczne”.Simon18. odsyłając. Całość „faktów niekoniecznie prawdziwych” uzupełniają przeróżne systemowe zniekształcenia. w formie „drzewa”.

) Korzyści grupowego podejmowania decyzji Zalety i wady grupowego podejmowania decyzji w porównaniu z indywidualnym podsumowano w tablicy 8.. .. które wykraczają poza logikę i racjonalność. tj. Grupa interaktywna jest najbardziej rozpowszechnioną formą grupowego podejmowania decyzji.. przy czym podjęcie decyzji zleca się już istniejącej lub nowo powołanej grupie.. Potem następuje powiązanie i „uśrednienie” otrzymanych poglądów. Polityka organizacji zostanie omówiona w rozdziale 15. Narastanie zaangażowania. są intuicja i narastanie zaangażowania w wybranym kierunku działania. Etyka a podejmowanie decyzji Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach str. Nowo powołane grupy robocze mogą być komitetami ad hoc. Tylko nominalnie jednak są grupą – nie ma tu możliwości swobodniej dyskusji jak w grupie interaktywnej. Intuicja i narastanie zaangażowania Dwoma kolejnymi procesami behawioralnymi wpływającymi na podejmowanie decyzji...) Grupy delfickie. Intuicja. . (... (.) Po wyliczeniu wszystkich wariantów ma miejsce bardziej otwarta dyskusja. Metoda ta została opracowana przez Rand Corp. koalicjach. .) Grupy nominalne. Koalicja Nieformalny sojusz jednostek lub grup powołany dla osiągnięcia wspólnego celu.. grupy delfickie oraz grupy nominalne. .. (. regularne grupy robocze albo stałe komitety. (. 286 W coraz większej liczbie współczesnych organizacji ważne decyzje są podejmowane nie przez jednostki.. w której uczestnicy grupy nie kontaktują się ze sobą.. Jedną z korzyści grupowego podejmowania decyzji jest po prostu to. W przeciwieństwie do metody delfickiej. . Skłonność do podejmowania ryzyka a podejmowanie decyzji .. Grupa delficka jest wykorzystywana czasami do uzgodnienia wspólnej opinii ekspertów.. Formy grupowego podejmowania decyzji Najbardziej rozpowszechnionymi metodami grupowego podejmowania decyzji są grupy interaktywne.. Takimi już istniejącymi grupami mogą być wydziały funkcyjne.. członkowie grupy nominalnej spotykają się. że w grupie nagromadzona jest większa ilość informacji – zgodnie ze starym . W tym miejscu warto wspomnieć o szczególnie ważnym dla podejmowania decyzji elemencie polityki. zespołami zadaniowymi lub zespołami roboczymi. Grupy nominalne są najczęściej wykorzystywane do opracowania twórczych i innowacyjnych i innowacyjnych rozwiązań i pomysłów. wyrażoną w ich własnym imieniu. Grupy interaktywne. Zaklada ona zwrócenie się do grupy niezależnych od siebie ekspertów o opinię..Siły polityczne w podejmowaniu decyzji Czynniki polityczne są kolejnym ważnym elementem składającym się na behawioralny charakter podejmowania decyzji. lecz przez grupy...2..

intuicja menedżerów. Aby zapobiec pojawieniu się myślenia grupowego. Decyzje mogą być podejmowane w warunkach pewności. Wady grupowego podejmowania decyzji Być może największym mankamentem grupowego podejmowania decyzji jest czasochłonność i – co za tym idzie – konieczność poniesienia wyższych kosztów. na którym każdy członek grupy.. Innym ważnym aspektem behawioralnym podejmowania decyzji jest . Proces podejmowania decyzji obejmuje rozpoznanie i zdefiniowanie charakteru sytuacji decyzyjnej. Ważną rolę odgrywa również działalność polityczna koalicji. Po to. przywódca nie powinien zbyt wcześnie ujawnić własnego poglądu. Przede wszystkim muszą oni być świadomi zalet i wad tego rozwiązania. Myślenie grupowe. 2) zdefiniowanie alternatywnych rozwiązań. będzie miał możliwość ponownego wyrażenia swojej opinii. zidentyfikowanie alternatywnych wariantów. by członkowie grupy zaprezentowali różne stanowiska. każdy członek grupy powinien krytycznie ocenić wszystkie możliwe rozwiązania. Podsumowanie str. Decyzje występują powszechnie w dwóch typach: decyzji zaprogramowanych i nie zaprogramowanych. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednej możliwości spośród ich zestawu. a także ich skłonność do coraz większego przywiązywania się do przyjętego kierunku działania. gdy dążenie grupy do konsensusu i spójności przeważa nad dążeniem do osiągnięcia możliwie najlepszej decyzji. wybór rozwiązania "najlepszego" i w końcu jego praktyczne zastosowanie. 5) wdrożenie wybranego rozwiązania i 6) śledzenie i ocena skuteczności wdrożonego rozwiązania. ryzyka i niepewności. Zarządzanie procesami grupowego podejmowania decyzji Menedżerowie w rozmaity sposób mogą się przyczynić do wzrostu skuteczności grupowego podejmowania decyzji. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji opiera się na modelu klasycznym. Przynajmniej jednemu członkowi grupy należy powierzyć rolę advocatus diaboli. .powiedzeniem: co dwie głowy. to nie jedna. Model administracyjny uznaje również koncepcję ograniczonej odpowiedzialności i zadawalania się pierwszym wystarczającym rozwiązaniem.. że menedżerowie wyposażeni są pełną informację i że postępują racjonalnie. 3) ocena wariantów. 4) wybór najlepszego rozwiązania. który tego zapragnie. jednakże największe znaczenie mają dla procesu planowania. Po ustaleniu wstępnej decyzji grupa powinna odbyć jeszcze jedno spotkanie. Model ten zakłada. 291 Decyzje są integralną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. że menedżerom może zabraknąć pełnej informacji i że nie zawsze będą się oni zachowywać racjonalnie. Model ten zakłada. Sytuacja taka powstaje. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji opierają się na modelu administracyjnym. Głównymi krokami w racjonalnym podejmowaniu decyzji są: 1) rozpoznanie i zdefiniowanie sytuacji. Decyzje grupowe mogą również stanowić niepożądany kompromis30.

. 295 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać podstawowe typy prognozowania stosowane przez większość organizacji. Przykład 8. 295 Dayton-Hudson Corp. • Zidentyfikować i przedyskutować używane przez menedżerów techniki planistyczne. 2. Pytania 1. • Zidentyfikować i opisać rozpowszechnione narzędzia podejmowania decyzji wykorzystywane w organizacjach. • Omówić silne i słabe strony ilościowych narzędzi planowania i podejmowania decyzji. W celu zwiększenia skuteczności podejmowania decyzji menedżerowie często wykorzystują grupy interaktywne. Ogólnie rzecz biorąc. 4.294 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. jest jednym z największych detalistów w Stanach Zjednoczonych. Rozdział 9 Narzędzia Zarządzania Służące Do Planowania I Podejmowania Decyzji Cele str. 3. ale i mankamenty w porównaniu z decyzjami indywidualnymi. Przykład międzynarodowy 8. 10.. Sprzedaż zabawek dla Japonii .. Pytania 1.2. Ćwiczenia 8. metodę delficką oraz grupy nominalne.skłonność do podejmowania ryzyka.. 9. Przykłady i pytania str. 2. .. 7. 6. grupowe podejmowanie decyzji ma pewne zalety. 3. Ponadto także etyka wpływa na sposób podejmowania decyzji kierowniczych. 3. Pytania analityczne 5. 2... Przykład wprowadzający str.1. . 291 .

). z przyczyn naturalnych. Prognozowanie sprzedaży i dochodów Jak sugeruje sam termin. wiedzący „źle”. Następnie zaprezentujemy inne instrumenty odnoszące się bardziej do podejmowania decyzji. popyt klientów i podobne czynniki1.Jedną z najbardziej zyskownych jednostek należących do Dayton-Hudson jest Target. Każdy z tych czynników jest wyliczony za pomocą różnych procedur statystycznych. o czym zazwyczaj. uwzględniając takie zmienne jak odległość od głównych tras przelotowych. jeden z głównych konkurentów Target. Prognozowanie jest procesem opracowywania założeń lub przesłanek dotyczących przyszłości.. Zamkniemy nasze rozważania oceną silnych i słabych stron różnych narzędzi i technik. jak i przyszłej działalności operacyjnej niezbędne są zasoby pieniężne (uzyskiwane głównie ze sprzedaży).. znajomość przyszłego kształtowania się sprzedaży ma doniosłe znaczenie. Po pierwsze. Przyjmując te liczby menedżerowie Target wykorzystują następnie inny zestaw procedur do oceny różnych lokalizacji na potencjalnym rynku. Prognozowanie str. to bywa bardzo różnie. . uwzględniając takie czynniki jak liczba klientów i ich średni wiek oraz dochód. W odróżnieniu jednak od starodawnych wróżbitów. z interdyscyplinarną znajomością istotnych szczegółów w ich wzajemnym powiązaniu. które mogą być wykorzystywane przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji2. Muszą opracować prognozy prawdopodobnych przyszłych warunków. że działalność jest tak prosta. sieć sklepów sprzedaży półhurtowej. . chyba . • prognozowanie dochodu . nie zdają sobie sprawy.. Zawsze gdy dyrektorzy rozważają otwarcie nowego sklepu. menedżerowie muszą przyjmować założenia dotyczące przyszłych wypadków. Starannie oceniają również konkurencję. raczej przeważnie źle (chyba... prognozowanie sprzedaży zajmuje się przewidywaniami przyszłej wielkości sprzedaży. Podczas gdy Wal-Mart. przechodzą systematyczny ciąg kroków.. Po ustaleniu lokalizacji menedżerowie wykorzystują jeszcze inne modele matematyczne do określenia optymalnych rozmiarów nowego sklepu. • prognozowanie sprzedaży .. Praktycy. niezwykle ważne narzędzie. samo podejście konkretyzacyjne muszą stosować.. że z jednej strony jest to temat trudny. rozwija się szybko.. Po podjęciu decyzji o rozmiarach sklepu menedżerowie określają niezbędną liczbę stanowisk kasowych. które uwzględniają koszty ponoszone przez organizację. ale już z tą znajomością istotnych... które mają zapewnić przedsięwzięciu maksimum szans powodzenia. ich przybliżoną przepustowość. liczbę zatrudnionych osób oraz wielkość magazynu. które mogą być wykorzystane przez menedżerów do podniesienia skuteczności i sprawności planowania i podejmowania decyzji. poczynając od tego.. Ponieważ do finansowania zarówno bieżącej. Najpierw opiszemy prognozowanie. starannie analizują rozmiary potencjalnego rynku.. ekspansja Target jest powolna i metodyczna. Uwagi W działalności praktycznej celowe jest podejście konkretyzacyjne. Przy wykorzystaniu skomplikowanych modeli prognostycznych. a potem omówimy kilka innych technik planistycznych. opłaty komunalne i stawki podatkowe... Na ich usprawiedliwienie można dużo powiedzieć. planiści nie mogą po prostu patrzeć w szklaną kulę. W rozdziale niniejszym omawiamy podstawowe narzędzia i techniki. że nie wymaga znajomości. 296 Aby planować.

że „z dawien dawna” niemal wszyscy go sobie lekceważą. . gdy trzeba osiągnąć jakiś cel (np.1... planowanie to coś więcej niż zwykłe prognozowanie. „Przykładowy konkretny przykład” trochę już zamarkowałem na swojej stronie „mleczarstwo”.. z szeregu przyczyn. Prognozy zasobów określają przyszłe zapotrzebowanie organizacji na zasoby ludzkie.. które mogą być wprowadzone przez rząd w okresie objętym prognozą.. Inne typy prognozowania Dla wielu organizacji równie ważne są także inne typy prognozowania. a z drugiej. o jakich wspomniano. Niektóre organizacje podejmują prognozy ludnościowe i dotyczące rozmiarów rynku.. Inne narzędzia i techniki pomocne w realizacji różnorodnych zadań planistycznych to programowanie liniowe. surowcowe i inne oraz ich dostępność. choć inaczej. Podsumowanie prognostycznych technik modelowania przyczynowego . niż nawet najbardziej zmatematyzowane ogólnoteoretyczne rozważania. kwotę sprzedaży czy pewien poziom produkcji) przy pewnym zestawie warunków ograniczających (takich jak ograniczony budżet na reklamę lub ograniczone możliwości produkcyjne).. Właściwie niemal każda składowa otoczenia organizacji może być odpowiednim terenem prognozowania. a przykład wyjściowy daje „ogólnoteoretyczna teoria”. 305 Oczywiście. i utknąłem w jego rozwinięciu.. menedżerowie wykorzystują kilka różnych technik.. Jest to procedura obliczania optymalnej kombinacji zasobów i czynności11. Dwiema rozpowszechnionym technikami ilościowymi są analiza szeregów czasowych oraz modelowanie przyczynowe.nawet trudniejszy.. Prognozy gospodarcze rysują przyszłe warunki ogólnoekonomiczne. . Jakościowe techniki prognostyczne. Analiza szeregów czasowych. analiza punktu krytycznego i symulacje. Techniki prognostyczne Do sporządzania różnorodnych prognoz. Modelowanie przyczynowe. . . . Jej stosowanie ma uzasadnienie wówczas. Inne techniki planistyczne str. Tablica 9. poczynając od niedostatków własnej wiedzy... inne próbują prognozować przyszłą politykę fiskalną rządu i różne regulacje. jakie technologie mogą się pojawić w przyszłości i kiedy będą się one nadawać do realizacji z ekonomicznego punktu widzenia. . Anonimus Prognozowanie rozwoju techniki Prognozowanie rozwoju techniki koncentruje się na przewidywaniu. Programowanie liniowe Programowanie liniowe jest jednym z najszerzej wykorzystywanych ilościowych narzędzi planowania10.

które wywierają wpływ na cały projekt.. Opracować sieć ukazującą relacje pomiędzy działaniami i zdarzeniami. Udoskonalić sieć. Opracowany został przez amerykańską marynarkę wojenną w celu koordynacji działań 3 000 wykonawców opracowujących projekt nuklearnej łodzi podwodnej Polaris.Analiza punktu krytycznego Programowanie liniowe jest nazywane procedurą normatywną. Do powszechnie wykorzystywanych narzędzi należą macierze wypłat i drzewa decyzji. Można jej użyć do analizy wpływu na zyski różnych kombinacji cen i produkcji albo też różnych rozmiarów produkcji13.. jednakże symulacja jest bardziej przydatna w sytuacjach złożonych. ponieważ zaleca optymalne rozwiązanie problemu. . 314 Menedżerowie wykorzystują również szereg narzędzi. jakie mogą być wykonane. Celem PERT jest ukazanie krytycznych odcinków czasu. a złożoność symulacji prawie zawsze wymaga użycia komputera. . Załóżmy. że menedżer marketingu. Opracowanie skomplikowanych modeli symulacyjnych może wymagać doświadczenia zewnętrznych specjalistów lub konsultantów. Narzędzia podejmowania decyzji str. i zdarzenia. Wyliczyć czas niezbędny do wystąpienia każdego zdarzenia i od przejścia od jednego zdarzenia do następnego. która prowadzi do realizacji projektu. Jest ona nazywana ścieżką krytyczną. Jego zastosowaniu przypisuje się skrócenie o dwa lata pracy nad projektem17. 2. podejmowanie decyzji pozostawia menedżerowi. 5.. Analizę punktu krytycznego możemy zdefiniować jako procedurę identyfikacji punktu. 4. Symulacja Symulacja organizacyjna jest modelem sytuacji z prawdziwego życia. w którym dochody zaczynają pokrywać związane z nimi koszty. 6.. PERT PERT (skrót od Program Evaluation and Review Technique) wykorzystuje sieć do planowania projektów obejmujących liczne działania i ich powiązania. odznaczających się rozmaitymi ograniczeniami i możliwościami. Zidentyfikować w ramach sieci najdłuższą ścieżkę. w którym można manipulować w celu wykrycia sposobu jego działania (słowo symulować oznacza powielać lub przedstawiać). którymi zajmuje się programowanie liniowe.. albowiem po prostu opisuje relacje pomiędzy zmiennymi. Następnie był on w najrozmaitszy sposób wykorzystywany przez wielkie firmy. Użyć sieci do kontroli projektu. Problemy symulacji są pod pewnymi względami podobne do tych. Z tych powodów symulacja najprawdopodobniej będzie wykorzystywana jako technika planowania w dużych organizacjach. Zidentyfikować działania. które związane są bardziej z podejmowaniem decyzji niż z planowaniem. Analiza punktu krytycznego jest natomiast procedurą opisową. Procedura PERT obejmuje 6 podstawowych kroków: 1. dysponujących wymaganymi zasobami16. 3. które będą oznaczać ich zakończenie. Macierz wypłat ..

że nie zawsze dokładnie odzwierciedlają one rzeczywistość. Model dystrybucji. najpowszechniejszą i najbardziej szkodliwą słabością narzędzi planowania i podejmowania decyzji. Drzewo decyzyjne Drzewa decyzyjne przypominają macierze wypłat w tym sensie. gdy menedżerowie są zmuszeni polegać na specjalistach wykorzystujących skomplikowane modele. Sztuczna inteligencja. Problemu nie rozwiążą nawet najpotężniejsze komputery i najbardziej wyrafinowane modele matematyczne.. wiele innych metod ilościowych20. Nawet przy najbardziej skomplikowanej technice. Wreszcie mogą się pojawić problemy. Do rozwiązania chyba większości „słabych stron”. albowiem ważne ich elementy są nieuchwytne lub nie poddają się kwantyfikacji. Inne narzędzia podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji ułatwia. Słabości i problemy Jedną ze słabości narzędzi planowania i podejmowania decyzji omawianych w niniejszym rozdziale jest to.. pewne wydatki zawsze trzeba ponosić.. Model kolejki. Uwagi Wg mnie.. poza macierzami wypłat i drzewami decyzyjnymi. .. Teoria gier. Eksperci „wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych” powinni współpracować z praktykami znającymi wystarczająco dobrze całokształt danego zagadnienia. jeśli w konkretnych sprawach pominie się istotne elementy. .. jest zwykła. 321 Podobnie jak w przypadku innych problemów zarządzania. a wiele opisywanych technik nie znajduje jeszcze powszechnego zastosowania. że zwiększają zdolności menedżera do oceny alternatywnych wariantów. że . Modele zapasów. po prostu trzeba przede wszystkim innego podejścia w myśleniu. . Na przykład tylko wielkie firmy mogą sobie pozwolić na opracowanie własnych modeli ekonometrycznych. wykorzystując oczekiwane wartości. Wiele problemów nie nadaje się do analizy ilościowej. Eksperci wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych mogą nie zrozumieć lub nie doceniać innych aspektów zarządzania. Użycie tych narzędzi i technik może być ponadto dość kosztowne. gdy trzeba kolejno podjąć szereg decyzji. ... Problem rozbija się przeważnie o to. niedostateczna znajomość konkretnych zagadnień w ich kompleksowym interdyscyplinarnym powiązaniu.Macierz wypłat określa prawdopodobną wartość różnych wariantów decyzji zależną od różnych możliwych wyników związanych z każdym z nich18. opisane tu narzędzia planistyczne mają zarówno mocne strony jak i słabości. Mimo że eksplozja komputerów zwiększyła dostępność narzędzi ilościowych. Takim ważnym czynnikiem decyzji kierowniczych jest np. Silne i słabe strony narzędzi planistycznych str.. zadowolenie i morale pracownika... . wspomaganej komputerami o dużej mocy. Nadają się one jednak najlepiej wtedy. . rzeczywistość zawsze jest w jakiś sposób uproszczona... ..

teoria gier i sztuczna inteligencja. modele dystrybucji. Ważnymi ilościowymi technikami prognozowania są: analiza szeregów czasowych i modelowanie przyczynowe. Wreszcie metoda PERT pomaga planować czas niezbędny do realizacji projektu. modele kolejek. menedżer musi zauważyć. w innych zaś elektrycznej. że dany model może być w pewnych sytuacjach użyteczny. Cechą wyróżniającą dobrego menedżera jest umiejętność dostrzegania tej różnicy. natomiast specjaliści-praktycy zazwyczaj orientują się (też nie zawsze dobrze) tylko w jakimś wąskim wycinku. Podobnie jak stolarz używa w pewnych sytuacjach piły ręcznej. z każdą techniką oraz ich wykorzystywaniem przez menedżera wiążą się rozmaite atuty i słabości. Zwłaszcza w sytuacjach poddających się kwantyfikacji umożliwiają one wykorzystanie złożonych procesów matematycznych w planowaniu i podejmowaniu decyzji. Praca zespołowa.) Tak więc racjonalne narzędzia i techniki planistyczne zmuszają menedżera do wzniesienia się ponad osobiste uprzedzenia i predyspozycje.. Rozszerzeniu oczekiwanych wartości na wiele decyzji służy drzewo decyzyjne. gdyż wymagają one odmiennego podejścia. (. Kluczem do sukcesu jest wiedza o tym. 323 Menedżerowie wykorzystują rozmaite narzędzia i techniki przy opracowywaniu planów i podejmowaniu decyzji. Programowanie liniowe pomaga zoptymalizować zasoby i czynności. Anonimus Mocne strony i korzyści Narzędzia planistyczne i decyzyjne dają jednak również wiele korzyści. symulacje pomagają modelować rzeczywistość. z kolei napotyka na bariery konkurencji. Poza tym występuje naturalna tendencja do „biurokratyzowania”. eksplozja komputerów gwałtownie zwiększa dostępność skomplikowanych technik planistycznych. Podsumowanie str. W podejmowaniu decyzji przydają się inne narzędzia i techniki. Menedżerowie korzystają też w różnych okolicznościach z innych narzędzi i technik planistycznych.zarządzający znają zwykle całokształt zagadnienia – ale tylko ogólnikowo i niekoniecznie trafnie. Na przykład budowa macierzy wypłat pomaga menedżerowi lepiej ocenić oczekiwaną wartość różnych wariantów. Z każdym z tych narzędzi. szeroko wykorzystuje się również techniki jakościowe. . jeśli się nie rozumie całości. analiza punktu krytycznego pomaga zidentyfikować wielkość sprzedaży produktów czy usług pozwalającą na pokrycie kosztów. a nie celem samym w sobie. Wreszcie. w znacznie szerszych układach niż kiedykolwiek przedtem. w innych zaś nie. Właściwie zaprojektowane modele i formuły pomagają podejmującym decyzje w racjonalnym myśleniu. Jedną z szeroko stosowanych metod jest prognozowanie.. Należy przy tym pamiętać o podstawowej sprawie: narzędzia i techniki planistyczne są środkiem do celu. Do innych popularnych narzędzi i technik decyzyjnych należą modele zapasów. a także umiejętność odczytywania wyników i ich zastosowania w praktyce. kiedy którą technikę można i należy stosować.

3.... 4.Przykłady i pytania str. • Omówić rozmieszczenie uprawnień decyzyjnych w organizacjach. • Opisać podstawowe sposoby zróżnicowania stanowisk w ramach organizacji..... Przykład międzynarodowy 9........... Pytania analityczne 5.. opuścił IBM... założył Electronic Data System Inc. 324 .. 3. (w skrócie EDS)...... 9... 2. EDS rozwijała się bardzo pomyślnie i wkrótce doszła do wielomiliardowych obrotów............... ...... .. Ross Perot.. • Omówić przesłanki i najbardziej rozpowszechnione podstawy grupowania stanowisk pracy w wydziały............... 3...1... 2.. Podstawową usługą świadczoną przez firmę były zlecone przez inne firmy prace komputerowe.. • Opisać alternatywne podejścia do projektowania stanowisk pracy......... 6. 7.....326 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Zatrudniał dobrych .. Pytania 1....... Przykład wprowadzający str. Od początku Perot kierował EDS żelazną ręką: swoim menedżerom pozostawiał niewiele swobody i autonomii w podejmowaniu decyzji bez uprzedniego konsultowania się z nim..... 328 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zidentyfikować podstawowe elementy struktury organizacyjnej..... który w 1962 r... Część IV PROCES ORGANIZOWANIA Rozdział 10 Elementy Struktury Organizacyjnej Cele str. 2. Przykład 9. • Omówić podstawowe działania koordynacyjne podejmowane przez organizacje. Pytania 1. Wprowadził również ścisłe instrukcje dotyczące sposobu ubierania się... .. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii .... 328 H...... • Opisać podstawowe elementy ustalania stosunków służbowej podległości......... 10.. Ćwiczenia 8....2.....

które mogą być kontrolowane przez menedżerów. skupia się na odpowiedzi na pytanie. Jego pierwszym ważnym zadaniem była pełna integracja EDS ze strukturą organizacyjną GM. a ten opuścił firmę. Perot postanowił większą ich część zarezerwować dla siebie. często krytykował strategię firmy i podejście do prowadzenia interesów. niż to robił Perot. Po dwóch latach nieustannego konfliktu GM wykupił udziały Perota w EDS. wiele wysiłku włożył w zaskarbienie sobie (a nie wymuszenie) lojalności pracowników EDS. jest to tylko jeden z wielu problemów. hojnie ich wynagradzał. Les Alberthal. W niniejszym rozdziale omawiamy wiele kluczowych elementów struktury organizacji. Dodatkowym efektem był ogromny spadek rozmiarów fluktuacji personelu w EDS1. firma EDS została zakupiona przez General Motors Corp. Niezależnie od rezultatu tego wyboru. Przy konstruowaniu organizacji menedżerowie mogą wykorzystać sześć podstawowych działań konstrukcyjnych: projektowanie stanowisk pracy. W dalszych fragmentach badamy podstawowe elementy konstrukcyjne wykorzystywane przez menedżerów do budowy organizacji. i wszystko przemawia za tym. a jaką powierzyć innym. którą musi podjąć każdy dyrektor naczelny: jaką część uprawnień decyzyjnych zachować dla siebie. Alberthal natomiast zdecydował przekazać znaczną ich część swoim menedżerom. przedmiot części IV. Zarówno Ross Perot.) Specjalizacja stanowisk pracy str. grupowanie stanowisk pracy. 331 . Jest on pierwszym z czterech rozdziałów poświęconych organizowaniu – drugiej podstawowej funkcji kierowniczej zidentyfikowanej w rozdziale 1.) Korzyści i ograniczenia specjalizacji str. co należy robić. że robi to bardzo sprawnie. Następca Perota. jak to robić. 331 Specjalizacja stanowisk pracy wyrosła z koncepcji podziału pracy. Poza tym zliberalizował wymagania dotyczące ubioru menedżerów. w jaki sposób możliwie najlepiej pogrupować działania i zasoby organizacji. Jednocześnie Perot chciał współdecydować o sposobie kierowania GM. a Perot wszedł do zarządu GM. szybko zabrał się do przekształcania organizacji.ludzi.. decydowanie o tym. (. Alberthal zaczął również szerzej delegować uprawnienia decyzyjne. W 1984 r. jak i Les Alberthal musieli podjąć decyzję. tj. Alberthala opłaciły się sowicie: od momentu odejścia Perota roczne dochody EDS wzrosły o ponad 25%.. (. Kontrakt przewidywał przejęcie przez EDS operacji komputerowych GM. Zaczynamy nasze rozważania od omówienia pojęcia struktury organizacyjnej. Elementy konstrukcyjne organizacji str.. przed jakimi stają menedżerowie decydujący o strukturze organizacyjnej firmy. Organizowanie. Firma uzyskała również pełną kontrolę nad operacjami komputerowymi GM. koordynację czynności pomiędzy stanowiskami oraz zróżnicowanie stanowisk pracy. W części III opisaliśmy planowanie. co okazało się zadaniem znacznie trudniejszym.. niżby się można było spodziewać. oczekując od nich w zamian poświecenia i lojalności. 329 Organizowanie to decydowanie o tym. Projektowanie stanowisk pracy str.. rozdzielanie uprawnień decyzyjnych pomiędzy poszczególne stanowiska. 330 Pierwszym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest projektowanie stanowisk pracy. ustalanie hierarchicznej zależności (stosunków służbowej podległości) pomiędzy poszczególnymi stanowiskami.

których zadaniem jest nadzór nad pracą innych. a drugiego do spraw produkcji.) Alternatywy dla specjalizacji str. menedżer może stosunkowo niewielkim kosztem przyuczyć następnego kandydata. Schemat pokazuje. wzbogacenie pracy. 337 Na rys.2. (. im węziej określimy zadania pracownika na danym stanowisku. (. Po pierwsze. że Apex wykorzystuje w procesie grupowania wszystkie cztery najbardziej rozpowszechnione kryteria: produkt. które pozwoliłyby na lepsze wzajemne zrównoważenie wymagań organizacji w zakresie sprawności i wydajności oraz indywidualnych potrzeb twórczości i autonomii. Po drugie.. Załóżmy np. 10. rozszerzenie stanowisk pracy.. (. 336 W małych organizacjach właściciel-menedżer może osobiście nadzorować zatrudnionych pracowników. W miarę jednak wzrostu organizacji taki osobisty nadzór staje siew coraz trudniejszy. Po ustaleniu podstawowych przyczyn grupowania stanowisk pracy wskażemy pewne wspólne podstawy tworzenia działów i wydziałów.. menedżerowie poszukiwali innych podejść do projektowania stanowisk pracy.. Jednocześnie zaś specjalizacja może mieć również ujemne skutki. Uzasadnienie grupowania str. która wytwarza i sprzedaje komputery i oprogramowanie. hipotetycznej firmy. Rozpowszechnione podstawy grupowania str.. Do alternatywnych podejść należy rotacja pracowników między stanowiskami. wiele organizacji rozszerzyło podstawowe elementy specjalizacji na pracowników kierowniczych i fachowych5. 332 By przeciwdziałać negatywnym skutkom specjalizacji. Przedmiotem głównej krytyki jest wpływ wykonywania wysoce wyspecjalizowanej pracy na znużenie i niezadowolenie pracownika.. że właścicielmenedżer drobnego przedsiębiorstwa właśnie przyjął dwóch nowych pracowników: jednego. Choć mówiąc o specjalizacji myślimy na ogół w kategoriach stanowisk wykonawczych. przedstawiono część schematu organizacyjnego Apex Computers. który będzie zajmował się marketingiem. którym będzie się on posługiwał. tym łatwiej można opracować wyspecjalizowany sprzęt. w razie nieobecności lub odejścia z pracy pracownika wykonującego wysoce wyspecjalizowaną pracę. Czy .. 336 Drugim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest grupowanie stanowisk organizacyjnych według pewnego logicznego układu. Po czwarte. Po trzecie.) Ustalanie relacji podporządkowania str.Specjalizacja przynosi organizacji cztery korzyści4. podejście oparte na cechach pracy oraz zespoły robocze. funkcję. robotnik wykonujący wąskie. skraca się czas przechodzenia od jednego zadania do drugiego. W konsekwencji tworzone są nowe stanowiska kierownicze. klientów i lokalizację. proste zadanie prawdopodobnie osiągnie w tym dużą wprawę.) Grupowanie stanowisk pracy str. 341 Dalszym elementem konstrukcyjnym organizacji jest ustalanie stosunków podporządkowania pomiędzy różnymi stanowiskami.

Autorzy wcześniejszych prac na ten temat twierdzili. w jaki sposób rozpiętość zarządzania wpływa na ogólną strukturę organizacji.. W dalszej części rozdziału podsumujemy pewne ważne zmienne. czy też obaj będą bezpośrednio podporządkowani właścicielowi-menedżerowi? Pytania te odzwierciedlają podstawowe problemy. które oznacza. Sugeruje ona. o ile dodatkowe obowiązki staną się nadmierne19. 343 Jaka to różnica. A poza tym wywołuje problemy z komunikacją (ze względu na większą liczbę osób. nasze modele struktury organizacyjnej z powodzeniem naruszają tę przesłankę). Jednakże nie istnieją uniwersalne recepty na rozpiętość optymalną lub idealną17. 342 Ustalenie relacji podporządkowania zakłada również określenie liczby osób podlegających jednemu menedżerowi. sugeruje. że wszystkie stanowiska w organizacji powinny zostać powiązane jasnymi i wyraźnymi liniami podległości.kierownik marketingu będzie podlegał kierownikowi produkcji. Roebuck and Co. Określenie właściwej rozpiętości zarządzania str. że struktura wysmukła jest kosztowniejsza (ze względu na większą liczbę menedżerów niezbędnych do jej obsługi). które wpływają na właściwą rozpiętość zarządzania w szczególnych sytuacjach. szeroka rozpiętość zarządzania w strukturze spłaszczonej może obciążyć menedżerów dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi (bo jest ich mniej) oraz szerszymi obowiązkami z tytułu nadzoru (ponieważ każdemu menedżerowi podlega większa liczba podwładnych). że rozpiętość zarządzania jest decydującym czynnikiem kształtującym strukturę organizacyjną. (. czy struktura organizacji jest wysmukla. Organizacje wysmukłe czy spłaszczone str. Druga. Dowiedziono również. 341 . popularność zyskało sobie w początku naszego wieku. czy spłaszczona? Jedno z pierwszych badań firmy Sears. nazywana zasadą skalarną. Całe lata menedżerowie i badacze próbowali określić optymalną rozpiętość zarządzania. Zarządzanie w praktyce str. że od najniższego do najwyższego stanowiska w organizacji powinna przebiegać wyraźna i nieprzerwana linia władzy... W ten sposób zostaje ustalona rozpiętość zarządzania (czasem nazwana również zasięgiem kontroli). 345 W jaki sposób menedżerowie określają właściwą rozpiętość dla swoich niepowtarzalnych . potwierdziło.. że każda osoba w organizacji powinna zostać powiązana stosunkiem podporządkowania z jednym i tylko jednym szefem (jak przekonamy się w rozdziale 11. Z drugiej strony. Wąska czy szeroka rozpiętość zarządzania? str. W rzeczywistości hierarchia podporządkowania obejmuje dwie składowe: pierwsza nazywa się jednością rozkazodawstwa. Przede wszystkim jednak opiszemy. które trzeba rozwiązać przy ustalaniu stosunków służbowych zależności oraz przy wyjaśnianiu hierarchii zależności i zakresu zarządzania. Hierarchia podporządkowania str. przez które musi przechodzić informacja). że struktura spłaszczona prowadzi do wyższego poziomu morale i wydajności pracownika18.) Dziś wiemy. 341 Pojecie hierarchii podporządkowania jest nienowe. że ktoś w organizacji musi ponosić ostateczną odpowiedzialność za każdą decyzję. Z tej myśli wyprowadzono popularne powiedzonko „dalej nie ma na kogo spychać”. Struktura spłaszczona może ucierpieć.

w jaki sposób ma zostać rozłożona władza pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. które do wykonywania swoich funkcji wymagają jednak . 5. które wpływają na rozpiętość zarządzania w konkretnych warunkach21. tym szerszy potencjalny zasięg). tym większa tendencja do decentralizacji. Decentralizacja jest procesem systematycznego delegowania władzy i autorytetu formalnego w ramach organizacji na menedżerów niższego i średniego szczebla. tym szersza jest potencjalna rozpiętość). również w całych organizacjach wykształcają się struktury władzy wiążące różne stanowiska i wydziały. 7.sytuacji? Choć nie istnieje doskonała formuła. występującym powszechnie. 4. Układ władzy w organizacji str.1. Podobieństwo nadzorowanych zadań (im są one bardziej podobne. 6. Zakres pracy menedżera innej niż nadzorcza (im jej więcej. tym węższy potencjalny zasięg). 347 Kolejnym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest określenie. Fizyczne rozproszenie podwładnych (im jest ono większe.1. 351 Piątym głównym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest koordynacja • koordynacja Proces integrowania działań różnych wydziałów organizacji. Centralizacja jest procesem systematycznego utrzymywania władzy i autorytetu w rękach menedżerów wyższego szczebla. Kompetencja przełożonych i podwładnych (im jest ona większa. Decentralizacja i centralizacja str. Zazwyczaj im większa złożoność i niepewność otoczenia. Zakres występowania standardowych procedur (im ich więcej. Tablica 10. Działalność koordynacyjna str. w toku którego menedżer powierza innym część swych obowiązków i uprawnień. tym węższy potencjalny zasięg). 2. Niektóre z tych czynników wyliczono w tablicy 10. Częstość występowania nowych problemów (im większa. badacze wskazywali na zestaw czynników. Potrzeba koordynacji str. Jakie czynniki decydują o faktycznym zakresie decentralizacji czy centralizacji w organizacji? Jednym z nich. 3. Preferencje przełożonych i podwładnych. tym węższy potencjalny zasięg). Proces delegowania str. jest zewnętrzne otoczenie organizacji. 349 Podobnie jak jedne osoby mogą delegować swoją władzę na innych. tym węższa jest potencjalna rozpiętość). Czynniki wywierające wpływ na rozpiętość zarządzania 1. tym szerszy potencjalny zasięg). 347 • delegowanie Proces. 351 Podstawowym argumentem za potrzebą koordynacji jest fakt istnienia niezależnych wydziałów i grup roboczych. Stopień pożądanej interakcji (im jej więcej. 8.

353 Ostatnim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej. reguły i procedury. Ze względu na różne niedostatki specjalizacji stanowisk pracy menedżerowie eksperymentowali z rotacją stanowisk. Do najbardziej przydatnych narzędzi utrzymania koordynacji współzależnych jednostek zaliczamy hierarchię organizacyjną. podejściem od strony cech stanowiska pracy i zespołami roboczymi jako alternatywnymi podejściami. funkcja. koordynacja działań i zróżnicowanie stanowisk. 355 Organizacje zbudowane są z wielu elementów konstrukcyjnych. dla niskiej intensywności administracyjnej właściwe są względnie liczne stanowiska liniowe. zespoły zadaniowe i wydziały integracyjne29. 355 Organizacje niekiedy próbują wyważyć względne znaczenie stanowisk liniowych i sztabowych w kategoriach intensywności administracyjnej. klient i . Najbardziej rozpowszechnione kryteria takiego grupowania to wyrób. Wypracowano przy tym wiele technik zapewniających spełnienie jej wymagań. role łącznikowe. Projektowanie stanowisk pracy jest to określanie obowiązków poszczególnych jednostek w procesie pracy. w jakim stanowiska kierownicze koncentrują się w części sztabowej. Najbardziej powszechną formą jest specjalizacja stanowisk pracy. • stanowiska sztabowe Mają za zadanie służyć doświadczeniem..zarówno informacji. ustalanie stosunków podporządkowania. 352 W większości organizacji koordynacja jest niezbędna. rozkład władzy. który wymaga omówienia. Organizacja o wysokiej intensywności administracyjnej to taka. ich grupowanie. Po zaprojektowaniu stanowisk pracy są one grupowane w wydziały. w której stanowiska sztabowe występują względnie licznie w stosunku do liczby stanowisk liniowych. Istnieją jednak i inne różnice. Różnice pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi str. reguły i procedury. podczas gdy menedżerowie sztabowi doradzają i wspierają. Intensywność administracyjna to stopień. (. Różnicowanie stanowisk str. jest rozróżnienie pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi. Podsumowanie str.. odpowiedzialne za osiągniecie celów organizacji. 354 Najbardziej oczywistą różnicą pomiędzy linią i sztabem jest cel – menedżerowie liniowi pracują bezpośrednio nad osiągnięciem celów organizacji. Strukturalne techniki koordynacji str. Najbardziej powszechne to: projektowanie stanowisk pracy. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. jak i zasobów z innych jednostek. rozszerzaniem i wzbogacaniem pracy. • stanowiska liniowe Stanowiska na bezpośredniej linii podporządkowania.) Intensywność administracyjna str.

. Stanowisko liniowe to stanowisko na bezpośredniej linii podporządkowania. Charakter projektu organizacji str. że specjalizacja stanowisk pracy i rozpiętość zarządzania należą do typowych elementów konstrukcyjnych struktury organizacyjnej.Opisać problemy wyłaniające się w projektowaniu organizacji. Rozpiętość zarządzania częściowo określa.. Intensywność administracyjna to zakres. sekwencyjnej i wzajemnej. Stanowisko sztabowe natomiast służy wiedzą fachową. W ostatnich latach występowała tendencja do struktur bardziej spłaszczonych. Przykład wprowadzający . . Głównym powodem koordynacji jest istnienie pomiędzy wydziałami współzależności: sumującej się.Zidentyfikować i wyjaśnić różne elementy wpływu czynników sytuacyjnych na projekt organizacji. Centralizacja natomiast oznacza zachowanie władzy i autorytetu formalnego na najwyższym szczeblu organizacji. Systematyczne delegowanie obowiązków i uprawnień w całej organizacji przybiera postać decentralizacji. Właściwy zakres decentralizacji kształtuje się pod wpływem wielu czynników.Zidentyfikować i wyjaśnić dwa podstawowe uniwersalne spojrzenia na projekt organizacji. Na idealną rozpiętość wpływa wiele czynników sytuacyjnych.Opisać rozpowszechnione podstawowe formy projektu organizacji. 361 Co to jest projekt organizacji? W rozdziale 10 zauważyliśmy.359 .. Przykłady i pytania str. Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. 356 . odpowiedzialne za osiąganie celów organizacji.Opisać podstawową istotę projektu organizacji. czy spłaszczona. w jakim stanowiska kierownicze są skoncentrowane w części sztabowej. .lokalizacja. Każde kryterium ma zalety i wady. Większe organizacje stosują wielorakie podstawy grupowania na różnych szczeblach. czy struktura organizacji jest względnie wysmukła. Koordynacja jest procesem jest procesem wiązania czynności różnych wydziałów organizacji. Uzyskanie odpowiedniej koordynacji wymaga od menedżerów stosowania różnych technik. Rozdział 11 Zarządzanie Projektowaniem Organizacji 360 str. jak może się zmieniać właściwy poziom . Rozkład władzy wychodzi od jej delegowania.. w toku którego menedżer przekazuje część swoich obowiązków innym. Ustalenie relacji służbowego podporządkowania rozpoczyna się od wytyczenia linii podległości. Delegowanie jest procesem. Opisaliśmy tam również. .

Model biurokratyczny W rozdziale 2 wspominaliśmy o pionierskiej roli w klasycznej teorii organizacji wpływowego niemieckiego socjologa Maxa Webera. Weber mawiał. Wielu ludzi wiąże biurokrację z „biurokratyczną mitręgą”. Menedżerowie powinni prowadzić przedsiębiorstwo w sposób bezosobowy i utrzymywać odpowiedni dystans z podwładnymi. 58 prezentowanej literatury. Według Webera idealna biurokracja wykazuje pięć podstawowych cech. 4. a podejścia sytuacyjne sugerują. 444. racjonalna i sprawna. Podstawą naszej dzisiejszej wiedzy na temat projektu organizacji są wczesne podejścia uniwersalne: model biurokratyczny i model behawioralny. * Później jednak sam trochę w to zwątpił: Zachowanie człowieka w organizacji. poz. że niektóre jego elementy (takie jak oparcie się na regułach i zatrudnianie na podstawie wiedzy fachowej) rzeczywiście często poprawiają sprawność. Centralną częścią rozważań Webera był biurokratyczny model organizacji4. 2. Tak więc projekt organizacji jest środkiem wdrażania strategii i realizacji planów osiągania celów organizacji. że właściwie zachowanie menedżera w danej sytuacji zależy od niepowtarzalnych elementów tej sytuacji3. Pamiętamy. Przyjmowanie pracowników i awansowanie w organizacji powinno być oparte na technicznej wiedzy fachowej. że biurokratyczna forma organizacji jest logiczna. 1. skostnieniem i spychaniem odpowiedzialności na innych. 362 W rozdziale 2 wprowadziliśmy rozróżnienie pomiędzy sytuacyjnym i uniwersalnym podejściem do rozwiązywania problemów zarządzania. str. a każde stanowisko powinno być zajęte przez eksperta. Organizacja powinna stworzyć spójny zestaw zasad w celu zapewnienia jednolitego wykonywania zadań. dążenie do osiągnięcia biurokracji idealnej może dać pewne niepożądane skutki. Projekt organizacji to ogólny wzorzec strukturalnych składowych i rozwiązań używanych do zarządzania całą organizacją. Głównym atutem modelu biurokratycznego jest fakt. Niestety. Natomiast nie wspomnieliśmy właściwie o możliwych wzajemnych relacjach obu tych elementów.* Jego model miał być wzorcem. Zgodnie z ujęciem Webera biurokracja jest modelem struktury organizacyjnej opartej na zalegalizowanej władzy formalnej. a pracownicy powinni być chronieni przed arbitralnym zwolnieniem. do którego powinny dążyć wszystkie organizacje. „jedyną najlepszą metodą działania. Organizacja powinna ustalić hierarchię stanowisk dla urzędów tworzącą linię podporządkowania od góry do samego dołu organizacji. Organizacja powinna przyjąć wyraźny podział pracy. 3. Anonimus Model behawioralny . że podejścia uniwersalne próbują wskazać jeden najlepszy sposób zarządzania organizacją.specjalizacji i właściwa rozpiętość zarządzania. takie jak nieelastyczność oraz zaniedbywanie ludzi i procesów społecznych. Uniwersalne spojrzenie na projekt organizacji str. 5.

które wykorzystywały model behawioralny. nazwana przez niego projektem systemu 1. kontroli i końcowych wyników. by określić. a nawet to. co się sprawdza w jednej organizacji. Strategia a projekt organizacji str.. nazywanej systemem 4 i opartej na modelu behawioralnym. były raczej mniej skuteczne niż te. 366 Spojrzenie sytuacyjne na projekt organizacji oparty jest na założeniu. motywacji. Likert opracował ramy koncepcyjne opisujące organizacje w kategoriach ośmiu kluczowych procesów: przywództwa.1. że te spośród wybranych przezeń organizacji. W następnej części rozdziału identyfikujemy szereg czynników. co się sprawdza dla jednej organizacji. 372 . które uwzględniają czynniki sytuacyjne. że istnieje jeden najlepszy sposób projektowania organizacji – w tym przypadku taki jak w systemie 4. może się zmienić wraz ze zmianą jej sytuacji. Stwierdził. Dlatego też modele uniwersalne. że nie istnieje jedno najlepsze podejście do projektu organizacji9. które wykorzystywały biurokratyczny model struktury. podejmowania decyzji. otoczenie. To. również twierdzą. interakcji. który rozwijał się równolegle do szkoły stosunków międzyludzkich w myśli o zarządzaniu. Otoczenie . co decyduje o tym. że projekt optymalny dla danej organizacji zależy od całego zestawu czynników sytuacyjnych10..) Podobnie jak model biurokratyczny. że wiele przemawia za tym. podobnie jak biurokratycznego. również i podejście behawioralne ma zarówno mocne jak i słabe strony. Cykl życia organizacji . które pomagają określić najlepszy projekt organizacji w danej sytuacji. rozmiary i cykl życia organizacji.. że podstawowa biurokratyczna forma organizacji. że jedne są sprawniejsze od innych7.. Wpływ sytuacji na projekt organizacji str. że każdą organizację można ulokować w zestawie wymiarów opisujących te elementy... Likert i jego współpracownicy utorowali w ten sposób drogę do bardziej humanistycznego podejścia do projektowania organizacji. przedstawiciele podejścia behawioralnego. komunikacji. Główną mocną jego stroną jest akcentowanie zachowania ludzi poprzez podkreślanie wartości pracowników organizacji. Badacz zarządzania Rensis Likert obserwował kilka wielkich organizacji. W tablicy tej przedstawiono również cechy charakterystyczne drugiej skrajnej formy projektu organizacji opisanej przez Likerta. zostały zastąpione nowszymi modelami. nie musi sprawdzać się dla innej.Innym uniwersalnym modelem projektu organizacji był model behawioralny. te aktywniejsze zwracały większą uwagę na rozwój grup roboczych i wykazywały większą troskę o procesy interpersonalne. Cechy charakterystyczne organizacji systemu 1 w ramach zaproponowanych przez Liberta zebrano w tablicy 11. ustalania celów. zakotwiczona jest na jednym końcu każdego wymiaru. Likert był przekonany. jak biurokracja i system 4. Wielkość organizacji . Niestety.. Technika podstawowa .. Tu omówimy cztery takie czynniki – technikę. Twierdził. Widzimy jednak.. W następnej części rozdziału omawiamy wpływ strategii. (..

. Podejście to jest oparte w sposób luźny na grupowaniu stanowisk pracy według wyrobu. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa .) Struktura konglomeratowa (struktura typu H) Inną rozpowszechnioną formą struktury organizacyjnej jest podejście konglomeratowe albo typu H22. Pewne dziedziny są zdecentralizowane na szczeblu jednostki. Większość z nich można jednak podciągnąć pod którąś z następujących czterech podstawowych kategorii. Ekonomista Oliver E. (. również wykorzystuje się podział według wyrobu. inne . (.. takich jak wydział marketingu czy produkcji. która powstała w wyniku niezależnej dywersyfikacji. W tym rozwiązaniu członkowie organizacji są grupowani w wydziałach funkcjonalnych. jak i strategia jednostki operacyjnej oraz strategia funkcjonalna. Struktura ta powstaje w wyniku dywersyfikacji pokrewnej. Forma H (od : holding) jest zasadniczo spółką holdingową. Struktura funkcjonalna (forma U) Struktura funkcjonalna jest rozwiązaniem opartym na funkcjonalnym podejściu do strukturyzacji. struktura unitarna. Do sprawnego funkcjonowania organizacji niezbędny jest znaczny stopień koordynacji pomiędzy poszczególnymi wydziałami. 375 Ze względu na to. albo uniwersalna)21. wielkość i cykl życia organizacji oraz jej strategia. Tak więc struktura wielobranżowa albo typu M (od: multidivisional). iż organizacje przyjmują rozmaite struktury organizacyjne...) Struktura wielobranżowa (typu M) W strukturze wielobranżowej. Strategia na poziomie funkcjonalnym . trzech lub wszystkich czterech form podstawowych. opisanym szczegółowo w rozdziale 10.. Strategia na poziomie jednostki . spójna.... Zarządzanie w praktyce . jednakże w przeciwieństwie do formy H samodzielne jednostki są tu jednak ze sobą powiązane. na projekt organizacji wywiera wpływ zarówno strategia na poziomie przedsiębiorstwa. jednolita.. otoczenie. Ogólnie rzecz biorąc... która staje się coraz bardziej popularna. Williamson nazwał ją mianem struktury typu U (od: unitary structure. oparta jest na licznych samodzielnych jednostkach organizacyjnych w powiązanych ze sobą obszarach w ramach szerszej organizacji. Struktura konglomeratowa jest wykorzystywana przez organizację składającą się z szeregu nie powiązanych ze sobą jednostek.. że na projekt organizacji wywierają wpływ takie czynniki jak technika. Inne są pewnymi hybrydami opartymi na połączeniu dwóch. nie powinno dziwić.Innym ważnym czynnikiem wpływającym na projekt organizacji jest strategia przyjęta przez jej najwyższe kierownictwo20. Podstawowe formy struktury organizacyjnej str.

Jedną z najważniejszych korzyści z organizacji przedsiębiorstwa w formie M jest możliwość koordynacji i wspólnego wykorzystania zasobów. Organizacje globalne . opartym na nakładających się dwóch kryteriach26. na których czele stoją wicedyrektorzy ds. produkcji. Struktura macierzowa Struktura macierzowa jest kolejnym rozpowszechnionym podejściem do projektu organizacji. jak i jednemu lub kilku kierownikom projektu. Menedżerowie mają coraz większą świadomość tego. Jedna z konsekwencji dotyczy rozpiętości zarządzania i liczby szczebli w organizacji. 383 Jak zauważyliśmy w rozdziale 3. które organizacja musi przetworzyć. finansów i marketingu.. że owe wymagania i możliwości przetwarzania informacji wpływają na strukturę organizacyjną. rodzaju struktur wykorzystywanych przez organizacje globalne oraz znaczenia elastyczności organizacji. otoczenie organizacji staje się coraz bardziej burzliwe. technicznego) i zespołu projektu. złożone i niepewne. Problemy pojawiające się w projektowaniu organizacji str. Z boku schematu organizacyjnego mamy szereg stanowisk określonych mianem kierownika projektu. Spojrzenie globalne . 386 . Następnie na wydziały funkcjonalne nakłada się zestaw grup wyodrębnionych według wyrobu albo wydziałów tymczasowych.. Struktury hybrydowe Niektóre organizacje wykorzystują strukturę będącą połączeniem dwóch lub większej liczby rozpowszechnionych form struktury organizacyjnej.. Najważniejsze z nich dotyczą sposobu wykorzystania przez organizacje ich struktury do zarządzania informacją. Innowacje w technice informacyjnej umożliwiają menedżerowi utrzymywanie kontaktu z coraz większą liczbą kolegów i podwładnych. 383 Przez lata pojawiały się różne problemy związane z projektem organizacji. Zarządzanie informacją str. Z rysunku widać. Pracownicy są w ramach struktury macierzowej jednocześnie członkami wydziału funkcjonalnego (np. Każdy z nich stoi na czele grupy projektu złożonej z przedstawicieli pracowników wydziałów funkcjonalnych. Podstawą macierzy jest zestaw wydziałów funkcjonalnych.. Dostosowanie organizacji str. techniki. Jednocześnie przełomowe postępy w technice informacyjnej pozwalają menedżerom na przetworzenie większych ilości informacji w sposób coraz bardziej efektywny.natomiast scentralizowane na poziomie przedsiębiorstwa. że macierz jest odzwierciedleniem struktury wielokrotnego podporządkowania – każdy członek organizacji może podlegać zarówno przełożonemu funkcjonalnemu. Na najwyższym szczeblu organizacji mamy jednostki funkcjonalne. W miarę wzrostu niepewności wzrasta ilość informacji.

. Jak już zauważyliśmy. Pierwszymi uniwersalnymi modelami projektu organizacji były: model biurokratyczny i model behawioralny..Opisać istotę zmian organizacyjnych włącznie z czynnikami działającymi na rzecz zmian i zmianami planowanymi a zmianami dostosowawczymi. By więc uniknąć tych problemów. otoczenie..Omówić założenia. .Zidentyfikować i opisać główne obszary zmian organizacyjnych. . W ukształtowaniu projektu organizacji pomocna jest również jej strategia. 392) Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . maksymalizujące ich zdolność dostosowania się do zmiennych warunków i zmieniającego się otoczenia. że projekt optymalny jest funkcją czynników sytuacyjnych. konglomeratowy. Takimi czteroma ważnymi czynnikami są technika. 392 . Modele te próbowały określić normatywnie właściwy sposób projektowania wszelkich organizacji. projektowanie przedsiębiorstw międzynarodowych oraz maksymalizację zdolności dostosowawczej organizacji. unikając zbytniego rozczłonkowania i nadmiernej sztywności.. organizacje próbują możliwie silnie odróżniać się od typowych biurokracji . Podsumowanie str.391 . Rozdział 12 Kierowanie Zmianami Organizacyjnymi (str. Współcześnie wiele organizacji przyjmuje jeden z czterech podstawowych projektów: funkcjonalny. Inne organizacje wykorzystują projekty hybrydowe. powolne i nieelastyczne. . Wśród problemów pojawiających się przy projektowaniu organizacji można wymienić: wykorzystanie projektu organizacji do zarządzania informacją.. techniki i skuteczność rozwoju organizacji. wyprowadzone z dwóch lub większej liczby podstawowych wariantów. że wiele organizacji tworzy dziś swoje własne projekty struktury.przyjmując względnie nieliczne formuły. wielobranżowy oraz macierzowy.Omówić potrzebę podejścia do ożywienia organizacji.. biurokratyczne organizacje są oporne wobec zmian.Na koniec trzeba wspomnieć. ogólne opisy stanowisk pracy itd. Sytuacyjne spojrzenie na projekt organizacji oparte jest na założeniu. Dotyczy to w różny sposób strategii na poziomie przedsiębiorstwa. wielkość i cykl życia organizacji. Przykład wprowadzający str. Próbują tego dokonać. 388 Projekt organizacji jest ogólnym wzorcem składowych i rozwiązań strukturalnych wykorzystywanych w zarządzaniu całą organizacją. jednostki operacyjnej i funkcjonalnym. 389 . Przykłady i pytania str.

Menedżer nie może tak po prostu skinąć czarodziejską różdżką i wprowadzić niczym magik planowanych zmian. Kroki w procesie zmian .. gdy zamierzone lub realizowane przezeń zmiany napotykają opór.. przynajmniej niektóre techniki mogą pomóc w przezwyciężaniu tego oporu.. a także umieć sobie radzić z oporem pracowników7.. Przezwyciężenie oporu stawianego zmianom str. Ogólnie jednak większość przypadków zmian dotyczy strategii organizacji. Uczucie straty. Odmienne postrzeganie. . Aby ułatwić wprowadzenie zmian. . ... Choć nie ma stuprocentowo pewnych recept. że zmiany mogą obejmować niemal wszystkie części organizacji.. Zmiana planowana czy zmiana dostosowawcza? . Ułatwianie. techniki i operacji lub ludzi17. Analiza pola siłowego.Charakter zmian organizacyjnych str. ........ Zagrożenie osobistych interesów.. Uświadamianie i komunikacja... o ile mają one mieć szanse powodzenia.. menedżerowie muszą zrozumieć.. menedżerowie powinni wyjść od sporządzenia wykazu sił nie sprzyjających zmianom i następnie próbować je neutralizować lub przynajmniej ograniczyć ich wpływ.) Zmiana struktury i projektu organizacji (.. . Do wszelkich zmian trzeba podchodzić w sposób systematyczny i logiczny. Obszary zmian w organizacji str. 401 Zauważyliśmy już. 398 Po to. . by skutecznie kierować zmianami. Przyczyny oporu stawianego zmianom str. 393 .. Aby realizować zmiany... że zmiany często natrafiają na opór. Menedżerowie muszą wiedzieć. jej struktury i projektu.) Zmiana techniki i operacji (. Siły działające na rzecz zmian . 399 Menedżer nie powinien poddawać się rezygnacji. Zarządzanie zmianami w organizacjach str. menedżer musi rozumieć kroki niezbędne do ich skutecznego wprowadzenia.. Współuczestnictwo... .. Zmiana strategii (.) . Niepewność.. dlaczego ludzie bywają niechętni zmianom i jak można przezwyciężyć ich opór. 396 Zmiany organizacyjne są zjawiskiem złożonym.

.) Zmiany organizacyjne mogą się również koncentrować na sposobie postrzegania i oczekiwaniach. techniki i ludzi.. Przykłady i pytania str. Doskonalenie organizacji str. Podsumowanie str. Przesłanki doskonalenia organizacji Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. umocnienie (konsolidacja) i ekspansja.. struktury i projektu. Podstawą ożywienia może być dowolna zmiana organizacyjna lub działalność rozwojowa. 405 Inny obszar zmian w organizacji dotyczy zasobów ludzkich. percepcji zachowań i oczekiwań. by przezwyciężyć entropię. Wykorzystuje się wiele różnych technik zmian lub interwencji. Ludzie wykazują skłonność do stawiania oporu zmianom. 406 Zmiana w organizacji i doskonalenie organizacji są ze sobą powiązane. co jest spowodowane związaną z nimi niepewnością.Zmiany ludzi str. Zmiana może być wywołana siłami działającymi wewnątrz organizacji lub poza nią. zagrożeniem osobistego interesu. Najbardziej rozpowszechnione dotyczą zmian strategii. Na przykład organizacja może zdecydować o zmianie poziomu kwalifikacji swojej siły roboczej. żywotności i siły. lepsza jest zmiana planowana niż dostosowawcza (relatywna). Ożywienie organizacji str. Ożywienie oznacza wlanie w organizację nowej energii. 414 . Podstawowymi krokami w ożywieniu organizacji są: kurczenie działalności.. W wielu współczesnych organizacjach menedżerowie próbują odchodzić od nieprzyjaznych stosunków z robotnikami i zastępować je stosunkami współpracy. Skuteczne wykorzystanie tego podejścia opiera się na kilku ważnych przesłankach. Zmiany mogą być również ukierunkowane na postawy i wartości pracowników. Z kolei kierownictwo może. Taki zastrzyk jest czasami potrzebny. (. Ogólnie rzecz biorąc. sposobu postrzegania. kształcenie i komunikację... Model Lewina daje ogólne spojrzenie na kroki składające się na ten proces. zachowań i oczekiwań. Panują sprzeczne opinie co do skuteczności technik OD.. ułatwianie i analizę pola siłowego.. odmiennym ich postrzeganiem i uczuciem straty.. Metody przezwyciężenia tego oporu obejmują współuczestnictwo. chociaż zwykle bardziej skuteczny jest model kompleksowy. Zarządzanie procesem zmian ma wielkie znaczenie. Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw.. Pracownicy mogą mieć poczucie.417 . 411 .. . 413 Zmiana organizacyjna to każda istotna modyfikacja jakiejkolwiek części organizacji..

Utrzymanie zasobów ludzkich str... .. Przykład wprowadzający str. . . ocenę wyników i ich omówienie z zainteresowanym pracownikiem (informację zwrotną).. Strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi Zasoby ludzkie mają ogromne znaczenie dla skutecznego funkcjonowania organizacji. Rozwój zasobów ludzkich str.. w tym sposoby powoływania związków zawodowych i mechanizm negocjacji zbiorowych.. .Opisać. Trzema szczególnie ważnymi składowymi tego kontekstu są: strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi oraz prawne i społeczne otoczenie. włączając ustalenie systemów wynagrodzeń i świadczeń oraz planowanie karier. 428 . w jaki sposób organizacje rozwijają zasoby ludzkie. 418 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: ..Rozdział 13 Gospodarowanie Zasobami Ludzkimi Cele str. (.Omówić. 444 . 418 .. Zmiany społeczne a gospodarowanie zasobami ludzkimi . Przyciąganie zasobów ludzkich str. Gospodarowanie zasobami ludzkimi (albo – jak się je niekiedy nazywa – zarządzanie personelem) w wielu organizacjach bywało spychane do klasy zadań drugorzędnych. jak również rozpowszechnione metody selekcji.. 436 . włącznie z jego strategicznym znaczeniem i jego związkiem z czynnikami prawnymi i społecznymi.) Prawne otoczenie gospodarowania zasobami ludzkimi . Zarządzanie w praktyce Molestowanie seksualne w miejscu pracy . Gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia str. naborem i selekcją. jednakże w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci jesteśmy świadkami gwałtownego wzrostu jego znaczenia.. włącznie z ich planowaniem.Opisać stosunki pracownicze...Omówić przyciąganie przez organizację zasobów ludzkich. w jaki sposób organizacje utrzymują zasoby ludzkie. 419 Gospodarowanie zasobami ludzkimi odbywa się w kontekście złożonego i nieustannie zmieniającego się otoczenia. włączając w to szkolenie i rozwój...Opisać gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia.

a także na planowaniu programów. Podsumowanie str. Stawki płac muszą zostać ustalone w odpowiedniej proporcji do innych stanowisk w ramach organizacji oraz do stawek na takim samym lub podobnym stanowisku w innych organizacjach na rynku pracy. Szkolenie personelu i doskonalenie kadr kierowniczych umożliwia pracownikom właściwe wykonywanie powierzonej im pracy i przygotowanie się do pracy na innych stanowiskach w przyszłości. Ma ono znaczenie strategiczne oraz znajduje się pod wpływem otoczenia prawnego i społecznego. . Wiarygodność poszczególnych metod wykorzystywanych w toku selekcji kandydatów musi zostać odpowiednio sprawdzona. albowiem niełatwo jest trafnie ocenić różne aspekty jakiejś osoby na danym stanowisku. a dobry program świadczeń pozapłacowych może się przyczynić do łatwiejszego przyciągnięcia i utrzymania pracowników. a następnie koncentruje się na prognozowaniu przyszłego zapotrzebowania organizacji na pracowników zarówno spośród już zatrudnionych w organizacji jak i spoza niej. doskonalenie i utrzymywanie potrzebnych organizacji zasobów ludzkich. Właściwie zaprojektowane systemy płac. Planowanie kadr wychodzi od analizy stanowisk pracy. Ocena wyników ma istotne znaczenie dla określenia potrzeb szkoleniowych. 446 .. jak i orzekające metody oceny.. Zawsze należy pamiętać o problemie wartości informacji pochodzących z takich ocen. Kierowanie stosunkami pracowniczymi str. Kierownictwo ma obowiązek prowadzenia ze związkiem zawodowym negocjacji zbiorowych... mogą zachęcić do lepszej pracy. których celem jest uzgodnienie umowy zbiorowej. Po uzgodnieniu umowy spory pracowników z kierownictwem rozstrzygane są w ramach procedury rozpatrywania i załatwiania skarg. mają oni prawo do reprezentacji związkowej. Można stosować zarówno obiektywne. W toku procesu doboru kadr następuje przyciągnięcie. rozmowy kwalifikacyjne oraz środki oceny. ocena i ostateczne zaangażowanie kandydatów ubiegających się o pracę. sprawdziany. 451 Przedmiotem gospodarowania zasobami ludzkimi jest pozyskiwanie. Do metod oceny kandydatów należą formularze podań o przyjęcie do pracy. Ważną częścią funkcji gospodarowania zasobami ludzkimi jest przyciąganie zasobów ludzkich. Organizacje muszą również pracować nad doskonaleniem swoich zasobów ludzkich. podejmowania decyzji o podwyżkach i awansach oraz zapewnienia pracownikom odpowiedniej zwrotnej informacji.. Równie ważne jest utrzymanie zasobów ludzkich. dobry system przeważnie wykorzystuje kilka metod. Ważnym aspektem gospodarowania zasobami ludzkimi jest również planowanie kariery. działające bodźcowo lub związane z wynikami i zasługami w pracy. Jeżeli takie będzie życzenie większości pracowników firmy na stanowiskach niekierowniczych. których zadaniem jest zapewnienie we właściwym momencie odpowiedniej liczby i typu pracowników.

................ jako specjalne nagrody na koniec roku przyznawane są premie.. przeżył bez strat prawie 60 lat i od ponad 40 lat nie musiał zwalniać ludzi.. jak funkcjonuje system bodźców u Lincolna. ilości wyprodukowanych wyrobów i ich jakości..Przykłady i pytania str.... włącznie z jego znaczeniem i podstawowymi wcześniejszymi podejściami do zagadnienia. Inni wyjeżdżają kręcąc głową i twierdząc............ • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony procesu.......... . Odpowiedź tkwi w motywacji pracownika...... jego podstawowe założenia są wykorzystywane po dziś dzień: im więcej wysiłku wkłada w pracę pracownik Lincolna............ najwyższe kierownictwo firmy wprowadziło bodźcowy system płac. Przykład wprowadzający str... Sukces Lincolna nie przeszedł niezauważony. • Omówić podejścia do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia....... Nie trudno zrozumieć... Tylko w ciągu ostatnich siedmiu lat niemal 4 000 menedżerów z innych firm odwiedziło obiekty Lincolna w Cleveland........ Po drugie. Jak działa ten system? Po pierwsze. a także popularne strategie motywowania.. Mimo że w ciągu tych wszystkich lat system ten był rozwijany i doskonalony... tym więcej zarabia. Część V PROCES PRZYWÓDZTWA Rozdział 14 Motywowanie Pracownika Do Pracy Cele str. • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony treści..... dlaczego tak jest.. produkujący przemysłowe silniki elektryczne i sprzęt spawalniczy..... W 1934 r.... • Opisać rolę systemów nagradzania w motywowaniu... • Zidentyfikować i opisać nowe spojrzenie na motywowanie.. Początkowe podejście było proste. Trudniej wszakże zrozumieć. Na koniec roku każdy pracownik podlega ocenie z punktu widzenia solidności...454 . że u nich taki system nie zda egzaminu1.... 452 .. by się nauczyć czegoś o sposobie motywowania robotników do pracy. że Lincoln Electric w Cleveland w stanie Ohio ma najwyżej motywowanych robotników z wszystkich współczesnych firm amerykańskich i że robotnicy ci są trzykrotnie bardziej wydajni niż ich koledzy w innych firmach. 456 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Scharakteryzować istotę motywowania. Niemal każda . Sukcesy firmy Lincoln Electric w stosunkach z pracownikami nie są wynikiem jakiejś fanaberii czy nowego podejścia.. 456 Nie bez racji można twierdzić....... W dodatku Lincoln... Wielu z nich zdobyło nowe spojrzenie na sposób przekonywania robotników przez organizację do osiągania lepszych wyników.. którego celem było wzmocnienie motywacji pracowników......... pomysłów. podstawowe wynagrodzenie każdego pracownika jest związane bezpośrednio z jednostkową wydajnością.... stworzyć pracownikom urozmaicone szanse uzyskania większych zarobków za cięższą pracę..

. i zakładał. 457 Motywowanie jest zestawem sił. zwolennicy podejścia tradycyjnego ujmowali rolę wynagrodzenia pieniężnego bardzo wąsko i nie dostrzegali innych czynników motywacyjnych.... (. Dzisiejsi menedżerowie muszą wychodzić od znacznie bardziej złożonego spojrzenia na ludzkie pragnienia.. 458 Wyniki osiągane przez indywidualnego pracownika określone są ogólnie przez motywację (pragnienie pracy). materiały.. rozwój teorii motywacji przebiegał od podejścia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania) do podejścia od strony zasobów ludzkich. Znaczenie motywacji polega więc na tym. Jak zauważyliśmy w rozdziale 2. że kierownictwo ma bogatszą wiedzę na temat pracy na poszczególnych stanowiskach niż sami robotnicy. Trudniejsza sytuacja powstaje wtedy. że ludzie zachowują się w określony sposób2. Zachowanie jednostki jest złożonym procesem. by program tak jak u Lincolna sprawdził się również u nich. Podejście tradycyjne. a jednocześnie jest czymś nieuchwytnym. Chociaż rola pieniądza jako czynnika motywacyjnego nie podlega dyskusji.. menedżer może poddać go szkoleniu lub zastąpić innym pracownikiem. W dowolnym dniu roboczym pracownik może dać z siebie maksimum wysiłku w wykonywanej pracy albo pracować tylko na tyle intensywnie. a menedżerowie mieli całe dziesięciolecia na jego doskonalenie.. licząc się z pewną przyganą. a menedżer może mieć trudności z ustaleniem przyczyn niedostatecznej motywacji i doprowadzenie do zmiany zachowania..) Wcześniejsze podejścia do motywowania . Podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania). Tamten program był inicjowany w prostszych czasach. Do ich podstawowych założeń . Najlepszym przykładem tradycyjnego podejścia do motywacji pracownika jest praca Fredericka W. Menedżerowie organizacji muszą jednak wymyślić. Był przekonany. a także informację niezbędną do wykonywania pracy). Znaczenie motywacji do pracy ... będących owocem działań prowadzonych w zakładach Western Electric5. Istota motywowania str.. które powodują.. jak to zrobić... Podejście od strony stosunków międzyludzkich (zarysowane również w rozdziale 2) wywodzi się z prac Eltona Mayo i jego współpracowników. Jeżeli pracownikowi brak zdolności do wykonywania danej pracy.. gdy problemem jest niedostateczna lub niewłaściwa motywacja do pracy. by uniknąć reprymendy. 459 Nasza wiedza na temat motywowania może wychodzić od przeglądu wcześniejszych podejść. Ogólnie rzecz biorąc. że określa ona wyniki pracy. Taylor sugerował używanie bodźcowego systemu płac. Celem menedżera jest maksymalizowanie częstotliwości występowania pierwszego typu zachowania i minimalizowanie występowania postaw ostatniego typu. że powszechną siłą motywacyjną jest pieniądz. Taylora4. Podejście tradycyjne zakładało również. że dla większości ludzi praca jest czymś nieprzyjemnym i że dochód pieniężny jest dla pracowników ważniejszy od charakteru samej pracy.. by skłonić ich do osiągnięcia lepszych wyników w pracy.. Zwolennicy tego podejścia kładli nacisk na rolę procesów społecznych w środowisku pracy. albo ograniczyć swój wysiłek do minimum. możliwości (zdolności do wykonywania danej pracy) oraz środowisko pracy (narzędzia.organizacja może mieć właściwie motywowaną siłę roboczą.

zapewniając pracownikom szerszą autonomię i większą odpowiedzialność. że złudzenie wkładu i współuczestnictwa wzmocni motywację. Oba te poglądy są przykładem spojrzenia na motywowanie od strony treści.. i żeby pozwolili im na pewien zakres samodzielności i samokontroli w wykonywaniu codziennych obowiązków. by być użytecznym i ważnym. Przywódcy związkowi często twierdzą. Podejście to przyjmuje.. Podejście do motywowania od strony treści str. że motywacje można wzmocnić.. 460 W teorii tej przyjmuje się. Potrzeby te muszą zostać zaspokojone.. że złudzenie współuczestnictwa i ważności zaspokoi podstawowe potrzeby społeczne robotników i w rezultacie stworzy silniejszą motywację do pracy. zanim w ogóle weźmie się pod uwagę inne potrzeby. 460 Podejście do motywowania od strony treści koncentruje się na pierwszej części procesu motywowania – na potrzebach i związanym z ich niezaspokojeniem poczuciu niedostatku. szacunku dla samego siebie oraz potrzebę uznania i szacunku w oczach innych. twierdził.) U samego dołu hierarchii są potrzeby fizjologiczne. a nie tylko pozornego. Dopuszczenie symbolicznych form współuczestnictwa miało wzmóc motywację..) . ---------hierarchia potrzeb Maslowa Teoria sugerująca... choć w istocie był to udział iluzoryczny. Najbardziej znana jest hierarchia potrzeb Maslowa oraz teoria ERG.. jak i dla organizacji. podejście od strony zasobów ludzkich zakłada. że sam udział ma wartość zarówno dla pracowników. aby pracownicy czuli się ważni.należała teza. ---------Hierarchia potrzeb Maslowa. Oczekiwano. szacunku i samorealizacji. Hierarchię potrzeb zaproponowanych przez Maslowa pokazano na rys. Obejmują one potrzebę miłości i przywiązania oraz akceptacji ze strony kolegów. (. że ludzie dążą do zaspokojenia pięciu poziomów potrzeb6. Z kolei eksperci sugerują.. Potrzeby szacunku w rzeczywistości obejmują dwa różne zespoły potrzeb: potrzebę pozytywnego obrazu we własnych oczach. bezpieczeństwa. Maslow sugerował. Potrzeby przynależności odnoszą się do procesów społecznych. Podejście od strony hierarchii potrzeb .. (. Dwoma szeroko znanymi podejściami do motywowania od strony treści jest teoria hierarchii potrzeb i teoria dwuczynnikowa. że pracownik odczuwa potrzebę. psycholog reprezentujący kierunek stosunków międzyludzkich. które można uszeregować według hierarchii ważności. że ludzie mają rozmaite potrzeby. Dokładniej. Zwolennicy podejścia od strony stosunków międzyludzkich radzili menedżerom. Następne w kolejności są potrzeby stabilnego środowiska psychicznego i emocjonalnego – potrzeby bezpieczeństwa. że ludzie mają potrzebę uczestnictwa i są zdolni do udziału prawdziwego. Abraham Maslow. że ma silne potrzeby społeczne i że potrzeby te są ważniejsze dla motywacji niż pieniądze. żeby działali tak. że ludzie muszą zaspokajać pięć kolejnych potrzeb – fizjologicznych. Podejście od strony zasobów ludzkich.2.. krótszym czasem pracy i lepszymi warunkami pracy.. 14. O ile przedstawiciele szkoły stosunków międzyludzkich byli przekonani. że robotników można motywować wyższą płacą. przynależności. podejście od strony treści próbuje odpowiedzieć na pytanie: „Jakie czynniki motywują ludzi do pracy?”. że pięć kategorii potrzeb ludzkich układa się w pewną hierarchię.

wierniejszym objaśnianiem motywacji w organizacjach9. Co więcej. że tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy jest niepełne.Zaproponowana przez Maslowa koncepcja hierarchii potrzeb ma pewną intuicyjną logikę i została przyjęta przez wielu menedżerów.. tj.. Potrzeba kontaktów społecznych koncentruje się na związkach ludzi z ich otoczeniem społecznym (Maslowa potrzeby przynależności i szacunku odnoszą się do pozyskiwania szacunku innych).. R. W reakcji na podobne głosy krytyczne Clayton Alderfer w swojej teorii motywacji ERG zaproponował odmienną hierarchię potrzeb8. Spostrzeżenie to doprowadziło Herzberga do wniosku.. Potrzeba wzrostu (czy rozwoju). ---------Chociaż teoria ERG przyjmuje. Po drugie. teoria ERG obejmuje element frustracji i regresji.. by dowiedzieć się czegoś więcej o motywacji do pracy fachowców i relacji pomiędzy zadowoleniem i niezadowoleniem. że motywowanie zachowania układa się w hierarchię w sposób nieco podobny do zaproponowanego przez Maslowa. Prosił ich o przypomnienie sobie sytuacji. że ktoś może wskazywać na „niską płacę” jako źródło niezadowolenia. i G oznaczają egzystencję (existence). a dwóch różnych wymiarów: jednego sięgającego od zadowolenia do jego braku i drugiego sięgającego od niezadowolenia do jego braku. potrzeby niższego rzędu mają na Haiti tak zasadnicze znaczenie. 465 Tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy zakładało. Teoria dwuczynnikowa . Menedżerowie nie powinni oczywiście zbyt mocno polegać na jakimkolwiek jednym podejściu w swoim myśleniu o motywowaniu pracowników. że zadowolenie i niezadowolenie są skrajnymi stanami pewnego kontinuum. związek. jednakże badania zdają się wskazywać. przedstawiciele różnych kultur mogą mieć różne kategorie i hierarchie potrzeb. że „wysoka płaca” będzie powodem do zadowolenia. związku i wzrostu. Spojrzenie takie nazywamy teorią dwuczynnikową10. Badania ujawniły jednak słabość i braki tej teorii: nie zawsze u pracowników organizacji występuje pięć poziomów potrzeb. Na przykład. którego brakuje w koncepcji hierarchii potrzeb Maslowa. ---------teoria ERG Teoria motywacji sugerująca.. niezadowoleni albo odczuwać coś pośredniego. oraz sytuacji przeciwnych. Przeprowadzone przezeń wywiady wykazały istnienie nie jednego. Po pierwsze. że potrzeby wyższego rzędu na dobrą sprawę w ogóle się nie liczą. że może być ona lepszym. . Teoria ta rozbiła hierarchię potrzeb Maslowa na trzy szczeble.. nie zawsze też ich kolejność odpowiada postulowanej przez Maslowa7.. teoria ERG sugeruje. obie koncepcje dzielą jednak dwie ważne różnice. Frederick Herzberg przeprowadził 200 rozmów z księgowymi i inżynierami. Po to. kiedy byli zadowoleni ze swej pracy i czuli silną motywację. obejmuje potrzeby szacunku dla samego siebie i samorealizacji.. że z zadowoleniem i niezadowoleniem związane były różne zestawy czynników – tzn. Teoria ERG. co niekoniecznie musi oznaczać. i wzrost albo rozwój (growth). że ludzkie działanie może być wywołane jednocześnie przez kilka kategorii potrzeb. Ludzie mogą być zadowoleni. Litery E. najwyższy szczebel w schemacie Alderfera. że potrzeby ludzkie są ułożone w trzech nakładających się kategoriach – egzystencji. Potrzeby egzystencji odpowiadają potrzebom fizjologicznym i potrzebom bezpieczeństwa u Maslowa. kontakty społeczne (relatedness). Ku swemu zaskoczeniu stwierdził.) Teoria ERG jest stosunkowo nowa w zestawieniu z hierarchią potrzeb Maslowa.. (. gdy niezadowoleniu towarzyszył brak motywacji.

. (. W pierwszym menedżerowie muszą dopilnować właściwych czynników higieny psychicznej. McClelland. potrzeba afiliacji jest pragnieniem ludzkiego towarzystwa i akceptacji. afiliacji i władzy wnikają w sprawę czynników sprawczych. że jedynie około 10% ludności w Stanach Zjednoczonych wykazuje silnie potrzebę osiągnięć. ---------Na podstawie tych obserwacji Herzberg twierdzi. będą też zajmowały stanowiska związane z nadzorowaniem pracy innych. które również odgrywają ważną rolę w organizacjach: osiągnięć. Na podobieństwo potrzeby przynależności Maslowa.. Jednostkowe potrzeby ludzkie . Hierarchia potrzeb Maslowa. że główne podejścia do motywowania od strony treści koncentrują się na potrzebach indywidualnych. że zadowolenie i niezadowolenie ludzi z pracy kształtują się pod wpływem dwóch niezależnych zestawów czynników – czynników motywacji i czynników higieny psychicznej. Inny zarzut podnosi niereprezentatywność badanej próbki dla całej populacji oraz fakt. który pierwszy zidentyfikował tę potrzebę.. Dawid O..---------teoria dwuczynnikowa Teoria motywacji sugerująca. Zamiast próbować identyfikować lub wyliczać bodźce motywacyjne. Wywarła ona jednak poważny wpływ na menedżerów i odegrała dużą rolę w uświadomieniu znaczenia motywacji do pracy. zazwyczaj będą sprowadzali swój wysiłek w pracy do niezbędnego minimum... Jeden z kierunków krytyki wskazuje na możliwość rozmaitych interpretacji wyników uzyskanych przez Herzberga w rozmowach z pracownikami. Ludzie o silnie wykształconej potrzebie afiliacji na ogół będą preferowali pracę wymagającą szerokich społecznych interakcji i otwierającą możliwości nawiązywania przyjaźni. Potrzeba władzy jest pragnieniem wywierania wpływu na grupę i kontrolowania zachowań innych. teoria ERG. 468 Spojrzenie od strony procesu zajmuje się sposobem powstawania motywacji. twierdzi. Podsumowując można powiedzieć. podejście od strony procesu koncentruje się na wyjaśnianiu. ma ona jednak również swoich krytyków. Podejście do motywowania od strony procesu str. że proces motywowania pracowników składa się z dwóch etapów. Badania wykazały. że późniejsze badania nie zawsze zdołały potwierdzić tę teorię11. jak wola osiągnięć..) Pracownicy.. (. dlaczego ludzie wybierają pewne zachowania. psycholog. Jest to pragnienie realizacji celu lub zadania w sposób bardziej skuteczny niż w przeszłości. Do popularnych podejść do motywowania od strony procesu zaliczmy teorię oczekiwań oraz teorię sprawiedliwości. Obecnie teoria Herzberga nie cieszy się zbyt wielkim szacunkiem wśród badaczy przedmiotu. których menedżerowie próbują „zadowolić” tylko poprzez czynniki higieniczne.) Mimo że teoria dwuczynnikowa Herzberga zdobyła sobie wielu zwolenników wśród menedżerów. Potrzeba osiągnięć jest najbardziej znana. przynoszą jednak niewiele wyjaśnień dotyczących samego procesu motywowania. teoria dwuczynnikowa oraz teorie potrzeby osiągnięć.. i jak oceniają zaspokojenie tych potrzeb po osiągnięciu celów.. afiliacji i władzy12. by zaspokoić swoje potrzeby... że osoby o silnie wykształconej potrzebie władzy prawdopodobnie będą uzyskiwały lepsze wyniki. 467 Poza tymi teoriami badania koncentrowały się na specyficznych jednostkowych potrzebach ludzkich. Menedżerowie powinni więc przejść do drugiego etapu: dać pracownikom okazję do odczucia takich czynników motywacyjnych..

. Jego teoria motywacji oparta na sprawiedliwości głosi. Pracownicy zarabiają więcej niż poprzednio.) Implikacje dla menedżerów. a jednocześnie sklepy osiągają wyższą zyskowność19.. muszą być odbierane jako rzetelne i sprawiedliwe.. Mimo że jest ona pomyślana sensownie i uzyskała ogólne potwierdzenie w badaniach empirycznych. że cały system jest sprawiedliwy (równy dla wszystkich)18. Znaczna część współczesnego myślenia o sprawiedliwości została ukształtowana przez teorię motywacji opracowaną przez J. by nagrody miały odpowiednią wysokość. Żeby rzeczywiście w całości wykorzystać ją w miejscu pracy.. 475 .. jakie rodzaje i jaki poziom osiągnięć przyczynia się do realizacji celów organizacji. że menedżerowie muszą brać pod uwagę charakter „innych”. ---------teoria oczekiwań Teoria sugerująca.. Opiszemy tu tylko jej formę najbardziej podstawową. ---------(. Trzeba się też upewnić co do istnienia związku pomiędzy pożądanym poziomem wyników (albo nagród) z pożądanymi osiągnięciami. Najważniejszym wnioskiem wynikającym dla menedżerów z teorii sprawiedliwości jest stwierdzenie. jak potrzeby uruchomiły proces motywacji i wybrany został sposób działania. jej zastosowanie jest dość trudne20.. Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia str. że ludzie dążą do sprawiedliwości społecznej w postaci nagród uzyskiwanych w związku z ich osiągnięciami w pracy21. Na koniec należałoby się upewnić.. Teoria sprawiedliwości ... menedżer musi zidentyfikować wszystkie potencjalne wyniki dla każdego pracownika. W sklepach A&P w Filadelfii pracownicy zgodzili się na 25-procentową obniżkę płacy. Każdy pracownik wie. Po drugie.. 469 Teoria motywacji oparta na koncepcji oczekiwań jest znana w wielu różnych formach i pod różnymi szyldami. Firma A&P ze sporym powodzeniem zastosowała u siebie teorię oczekiwań. Zacząć trzeba od odgadnięcia. jakich wyników (tj... wdrażające podstawowe idee teorii oczekiwań. jednostka ocenia rzetelność albo sprawiedliwość uzyskanego wyniku. Teoria ta ma jednak również pewne ograniczenia. 473 Po tym. by pożądany poziom osiągnięć był możliwy do uzyskania. Również system bodźcowy w firmie Lincoln Electric w sposób oczywisty jest zgodny z teorią oczekiwań.. z którymi dany pracownik się porównuje. Drugi wniosek sugeruje... Następnie należałoby dopilnować.) Implikacje dla menedżerów. Następnie należałoby poddać całą sytuację analizie z punktu widzenia ewentualnej sprzeczności oczekiwań i zapewnić. jednakże uzyskali jednocześnie możliwość wyższych premii za lepszą pracę.. Stacy Adamsa. Sprawiedliwość to indywidualnie postrzegane traktowanie danej osoby w porównaniu z innymi. żeby uzyskać premię. Menedżerowie pragnący poprawić motywację swoich podwładnych mogą podjąć kolejne kroki. należy zdecydować.Teoria oczekiwań .. co trzeba robić. nagród) pragnęliby poszczególni pracownicy. oparte na zasadzie równości. od którego oczekuje się ich zaspokojenia. że motywacja zależy od siły naszego pragnienia i oczekiwanego prawdopodobieństwa jego zaspokojenia.. że jeżeli nagrody mają motywować pracowników. (. określić wszystkie odpowiednie wielkości oczekiwane i następnie jakoś to wszystko zbilansować e celu maksymalizowania motywacji pracownika..

.. że menedżer i podwładny powinni wspólnie i w sposób systematyczny ustalać cele dla podwładnego. która zdobywa sobie coraz większą popularność. teoria ustalania celów i podejście japońskie.. 477 Ważny jest nie tylko rodzaj wzmocnienia.. 475 Menedżerowie mogą w układzie organizacyjnym korzystać z czterech podstawowych rodzajów wzmocnienia: wzmocnienia pozytywnego. ---------• teoria wzmocnienia Podejście do motywacji... 480 Tak zwane podejście japońskie właściwie nie jest żadną teorią czy modelem.. Podstawowym celem podejścia japońskiego jest doprowadzenie do wytworzenia się partnerskich stosunków między kierownictwem firmy i robotnikami. że teoria ustalania celów będzie sobie zdobywała coraz większą popularność w organizacjach.. 479 Teoria ustalania celów sugeruje. Teoria ustalania celów pomaga menedżerom dopasować nagrody do indywidualnych potrzeb. Podejście japońskie .. lecz raczej filozofią zarządzania... Pod wielu względami wyrasta ona z ujęcia od strony zasobów ludzkich... ---------- Rodzaje wzmocnień w organizacjach . zgodnie z którym zachowanie wywołujące nagrody będzie prawdopodobnie powtarzane. a spojrzenie od strony procesu wyjaśnia. (. W Japonii natomiast menedżerowie i . wyjaśnić oczekiwania. by oczekiwać....... Cele te powinny wykazywać umiarkowany stopień trudności.... Menedżerowie powinni bezpośrednio wiązać nagrody z osiąganiem przez podwładnego wyznaczonych celów. a przy tym takie... spojrzenie od strony treści zajmuje się potrzebami... Jak się przekonaliśmy.. 479 Poza rozpowszechnionymi tradycyjnymi metodami i teoriami motywowania wyłaniają się ostatnio inne obiecujące podejścia. a prawdopodobieństwo powtórzenia się zachowań pociągających za sobą kary jest mniejsze. Są wszelkie dane po temu.Trzeci element procesu motywacyjnego odnosi się do problemu trwałości niektórych zachowań w czasie i zmienności innych. Stwarza więc ona całościowe ramy dla zintegrowania innych podejść. W ujęciu historycznym widzimy w Stanach Zjednoczonych całą gamę takich stosunków . unikania... karania i eliminacji26. żeby pracownik był skłonny je zaakceptować i zaangażować się w ich realizację....od antagonistycznych po zaledwie obojętne. zapewnić sprawiedliwość i utrzymać systematyczne wzmocnienie... powinny też być konkretne.. ale również wybór odpowiedniego momentu i częstotliwości wzmocnienia.) Nowe podejścia do motywowania str. (. jakie się z tymi zachowaniami wiążą.) Tworzenie wzmocnień w organizacjach . Teoria ustalania celów .. jak np. dlaczego ludzie wybierają różne zachowania prowadzące do zaspokojenia potrzeb i w jaki sposób oceniają sprawiedliwość nagród.

.) Projektowanie skutecznych systemów nagradzania .. ponieważ motywacja.. .. (.... Motywowanie jest ważnym zadaniem dla menedżerów... że ludzie zachowują się w pewien sposób..... Nowe podejścia do nagradzania pracowników .. System nagradzania w organizacji są to formalne i nieformalne mechanizmy.) Wpływ nagradzania na zachowanie. obok indywidualnych możliwości i uzdolnień oraz czynników po stronie otoczenia..484 .... Popularne teorie treści motywacji obejmują hierarchię potrzeb Maslowa... (. Podejście do motywowania ewoluowało od spojrzenia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich do podejścia od strony zasobów ludzkich. za pomocą których definiuje się... teorię ERG oraz teorię dwuczynnikową Herzberga. 485 .... 486 Motywacja to zestaw sił.. (. Podejście do motywowania od strony procesu zajmuje się samym mechanizmem motywacyjnym. (. Popularne strategie motywacji . afiliacji (przynależności) i władzy. że ludzie są motywowani do pracy........ wyprowadzane z jednej lub kilku teorii omawianych w poprzednich częściach rozdziału... Podsumowanie str.. 483 Nagradzanie w organizacji może wpłynąć na postawy. 480 Menedżerowie. 483 Poza opisanymi strategiami podstawowym narzędziem wpływania na motywację pracowników jest system nagradzania w organizacji. Podejście do motywowania od strony treści zajmuje się czynnikami sprawczymi motywacji. zachowania i motywację.. Teoria oczekiwań sugeruje.) • modyfikacja zachowania Technika stosowania teorii wzmocnienia w układzie organizacji • modyfikowany tydzień roboczy Strategia motywacji Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji . ocenia i nagradza osiągnięcia pracownika.. mogą zastosować konkretne strategie motywacyjne.) Wpływ systemów nagradzania na motywację..... Menedżerowie muszą więc dokładnie zrozumieć i ocenić jego znaczenie. czego rezultatem jest duże zaangażowanie i motywacja wszystkich uczestników.... Wpływ nagradzania na postawy... Inne ważne potrzeby to potrzeba osiągnięć... decyduje o indywidualnych osiągnięciach pracownika..robotnicy postrzegają siebie jako jedną grupę. które sprawiają.. Wpływ nagradzania w organizacji . którzy chcą motywować swoich pracowników..

mającą swą siedzibę w słynnej Dolinie Krzemowej. że zachowanie pociągające za sobą nagrody (skutki pozytywne) będzie powtarzane. że ludzie mają motywację do osiągnięcia i utrzymania sprawiedliwości społecznej. Ponadto dokłada wszelkich wysiłków. podczas gdy zachowanie wywołujące skutki negatywne . Rozdział 15 Przywództwo i Proces Oddziaływania Cele str. Do nowych ujęć motywowania pracowników należą teoria ustalania celów i podejście japońskie. że ich wysiłek zaowocuje wyższymi osiągnięciami. stałym stosunku lub stosunku zmiennym. W ciągu pierwszego roku działania Cypress osiągnął .raczej nie. Przykłady i pytania str. przeprojektowanie pracy i programy współuczestnictwa. Przykład wprowadzający str. • Omówić i ocenić modele przywództwa koncentrując się na zachowaniach. zastosowane jako element wzmacniający motywację. jest szybko rozwijającą się firmą elektroniczną. Popularne strategie motywacyjne obejmują modyfikację zachowania. W tym celu zachęca on ludzi do podejmowania ryzyka i sowicie ich wynagradza. Spojrzenie oparte na teorii wzmocnienia koncentruje się na sposobie podtrzymywania motywacji.489 .jeżeli są przekonani. że jego głównym zadaniem jest stworzenie środowiska pracy sprzyjającego pełnemu rozwojowi jednostek twórczych i mających motywację do pracy. 487 . Wzmocnienie może przybrać formę wzmocnienia pozytywnego. Teoria sprawiedliwości oparta jest na założeniu. Rozkład aktów wzmocnienia może przybrać postać schematu o stałej częstotliwości. zmiennej częstotliwości.. który założył w 1983 r. • Omówić polityczne zachowanie w organizacjach i możliwości kierowania nim. które w jego mniemaniu legły u podstaw kiepskich wyników osiąganych przez inne przedsiębiorstwa. Systemy nagradzania w organizacji są głównym mechanizmem wykorzystywanym przez menedżerów w kierowaniu motywacją. 490 Thurman John Rodgers. karania i eliminacji. Właściwie zaprojektowane systemy mogą poprawić postawy. gdy im się powiedzie. Współczesne systemy nagradzania obejmują systemy związane z osiągnięciami (zasługami) oraz różne typy systemów bodźcowych. Cypress Semiconductor Corp. jest przekonany. że te osiągnięcia będą prowadziły do nagród i że pozytywne aspekty wyników przeważą nad aspektami negatywnymi. w wieku 35 lat Cypress Semiconductor. 490 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę przywództwa i odróżnić przywództwo od zarządzania. motywację i zachowania. Podstawowe jego założenie mówi. spełniając przy tym wymagane sprawiedliwości nagradzania.. Skuteczne systemy nagradzania muszę zapewnić wystarczające nagrody na poziomie jednostkowym. by uniknąć biurokratycznych przeszkód i innych cech organizacji. unikania. zmodyfikowany tydzień roboczy. • Omówić i ocenić podejście do przywództwa według cech. • Zidentyfikować i opisać główne sytuacyjne podejście do przywództwa.

sprzedaż w wysokości około 3 mln dol. Do 1992 r. sprzedaż firmy wzrosła do ponad 300 mln dol., co przekształciło ją w jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się firm świata. W swojej roli dyrektora naczelnego jest bez wątpienia menedżerem. Ustala cele dla firmy, nadzoruje jej strukturę, motywuje pracowników i utrzymuje odpowiednią kontrolę. Prowadząc swą firmę na coraz wyższy poziom, Rodgers wychodzi jednak daleko poza te podstawowe funkcje kierownicze. Opracował szczegółowo system informacyjny, który pozwala mu nadzorować wyniki każdego z 1 500 pracowników w przekroju tygodniowym. Twierdzi, że nie chodzi mu o karanie ludzi. Zamiast tego identyfikuje pracowników, którzy nie osiągają odpowiednich rezultatów i następnie spotyka się z nimi, by stwierdzić, w jaki sposób może im pomóc w osiągnięciu poprawy. Chociaż nie wszystkich taki system zadawala, większość pracowników w Cypress jest przekonana, że Rodgers jest świetnym menedżerem. Dostrzegają również, że jego zachowanie daleko wykracza poza zachowanie typowego menedżera. Właściwie wolą go nazywać przywódcą niż szefem1.

Dyrektor T.J. Rodgers wykazuje stosunkowo rzadkie połączenie umiejętności, które wyróżnia go spośród wielu innych: jest zarówno mądrym przywódcą, jak i wytrawnym menedżerem, który dostrzega wyzwania niezbędne do odgrywania obu ról. Wie, kiedy podejmować twarde decyzje, kiedy przewodzić, kiedy przewodzić i zachęcać pracowników, a kiedy powstrzymywać się od ingerencji i pozwolić im robić swoje. Jak dotychczas firma wiele skorzystała z jego wysiłków. W niniejszym rozdziale dokładniej przyglądamy się takim ludziom jak Rodgers, koncentrując się na przywództwie i jego roli w zarządzaniu. Charakteryzujemy istotę przywództwa i śledzimy trzy główne podejścia do badania przywództwa – według cech, zachowania i sytuacji. Po rozpatrzeniu nowo pojawiających się spojrzeń na przywództwo, kończymy rozdział, opisując inne podejście do oddziaływania na innych – polityczne zachowanie w organizacjach.

Istota przywództwa

str. 491

W rozdziale 14 opisaliśmy motywację pracownika. Z punktu widzenia menedżera próba motywowania ludzi jest równoznaczna z próbą wpływania na zachowania innych. W tej części rozdziału podajemy najpierw definicję przywództwa, by następnie odróżnić je od zarządzania i na zakończenie odnieść je do problemu władzy.

Znaczenie przywództwa

str. 491

Przywództwo jest zarówno procesem, jak i pewną właściwością2. Jako proces przywództwo polega na użyciu wpływu, bez sięgania po środki przymusu... Jako właściwość przewodzenie jest zestawem cech przypisywanych jednostkom, które są postrzegane jako przywódcy.

Przywództwo a zarządzanie

str. 492

Z podanych definicji powinno jasno wynikać, że przywództwo i zarządzanie, choć ze sobą powiązane, nie pokrywają się. Ktoś może być menedżerem albo przywódcą, albo i tym, i tym, albo ani jednym, ani drugim4. Niektóre podstawowe różnice zestawiono w tablicy 15.1. (...)

Władza a przywództwo
...

str. 493

W poszukiwaniu cech przywódczych
...

str. 498

Zachowania przywódców
... ... ... ...

str. 499 str. 499 str. 500

Badania Uniwersytetu w Michigan Badania Uniwersytetu stanu Ohio Siatka kierownicza
... ... ... ... ... ...
str. 501

Sytuacyjne podejście do przywództwa Teoria NLW
str. 504 str. 507 str. 509 str. 510

str. 502

Teoria ścieżki do celu

Zarządzanie w praktyce

Model Vrooma-Yettona-Jago Inne podejście sytuacyjne
... ... ...

str. 513 str. 514

Nowe spojrzenie na przywództwo Substytuty przywództwa
str. 514 str. 515

Przywództwo transformacyjne
... ... ...

Zachowanie polityczne w organizacjach Najczęściej spotykane zachowania polityczne Kierowanie zachowaniem politycznym Podsumowanie
str. 518 str. 517

str. 516 str. 517

Jako proces, przywództwo jest wykorzystaniem nie polegającego na przymusie wpływu do kształtowania celów grupy (zespołu) albo organizacji, motywowania zachowań sprzyjających osiągnięciu tych celów i łatwiejszego zdefiniowania kultury grupy lub organizacji. Rozumiane jako właściwość, przywództwo jest zestawem cech przypisywanych osobom postrzeganym jako przywódcy. Przywództwo i zarządzanie są często ze sobą związane, są to jednak dwie różne sprawy. Menedżerowie i przywódcy wykorzystują władzę formalną, władzę nagradzania, władzę przymusu, władzę odniesienia oraz władzę ekspercką. Podejście do przywództwa od strony cech zakłada, że przywódców wyróżnia wśród innych pewna podstawowa cecha lub zestaw cech. Podejście od strony zachowań przywódczych zakłada, że zachowanie skutecznych przywódców czymś się różni od zachowania innych ludzi. W wyniku badań przeprowadzonych na uniwersytecie w

Michigan i uniwersytecie stanowym w Ohio zidentyfikowano dwie podstawowe formy zachowania przywódczego: jedną zorientowaną na pracę i wyniki oraz drugą zorientowaną na dobrobyt i poparcie pracownika. Z pomocą siatki kierowniczej próbuje się szkolić menedżerów, by wykazywali wysoki poziom w ramach obu form zachowania. Przedstawiciele podejścia sytuacyjnego do przywództwa dostrzegają, że właściwe formy zachowania przywódczego nie mogą być stosowane uniwersalnie, i próbują określić sytuacje, w których właściwe będą określone zachowania. Teoria NLW sugeruje, że zachowania przywódcze powinny być orientowane na zadania albo na stosunki międzyludzkie w zależności od stopnia korzystności sytuacji. Teoria ścieżki do celu sugeruje, że właściwe zachowanie przywódcze może mieć charakter nakazowy, wspierający, partycypacyjny albo zorientowany na dokonania, w zależności od osobistych cech podwładnych i otoczenia. Model Vrooma-Yettona – Jago utrzymuje, że przywódcy powinni zmieniać zakres, w jakim pozwalają podwładnym współuczestniczyć w podejmowaniu decyzji, w zależności od cech problemu. Model pionowo powiązanych par oraz teoria cyklu życia należą do nowszych teorii sytuacyjnych. Nowe spojrzenie na przywództwo obejmuje koncepcję substytutów przywództwa oraz rolę przywództwa transformacyjnego w organizacjach. Zachowanie polityczne jest innym typem procesu wywierania wpływu, często wykorzystywanym w organizacjach. Menedżerowie mogą podejmować kroki na rzecz ograniczenia skutków zachowania politycznego. Przykłady i pytania str. 519 - 521
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7. Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 15.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 15.2. Prezes Kim odzyskuje kontrolę ... Pytania 1. 2. 3.

Zaczynamy od charakterystyki interpersonalnego charakteru organizacji. Żeby odzyskać utracony teren. innowacyjnymi sposobami jeszcze skuteczniejszego konkurowania i obniżania kosztów. że pomysł jest niewykonalny. oraz etapy kształtowania grup. Pracownicy Federal Express. rozmów telefonicznych i podobnych działań. 522 Frederik Smith po raz pierwszy zaproponował pomysł prywatnej dostawy poczty w terminie jednodniowym w swojej pracy semestralnej. działają teraz jako członkowie grupy. Rzeczywiście. Niniejszy rozdział traktuje o procesach prowadzących do takich działań jak opisane przedsięwzięcia Federal Express i wynikających z takich działań... Przytoczony poniżej rozkład dnia jest typowym zapisem . Smith kontynuował swoje plany i w 1973 r. co wielu ekspertów coraz częściej uznaje za olbrzymi zasób każdej organizacji – siłę grupy. menedżerowie większą część swego czasu spędzają na kontaktach i wzajemnym oddziaływaniu z innymi ludźmi w organizacji i poza nią. uruchomił Federal Ezpress Corp. Przykład wprowadzający str.. że praca menedżera z planowanych i nie planowanych spotkań. Po raczej powolnym starcie Federal Express wykazywał systematyczny wzrost i stał się wielonarodową organizacją dysponującą własnym zestawem 255 samolotów i 34 000 skomputeryzowanych samochodów dostawczych i biur na całym świecie.Rozdział 16 Zarządzanie Procesami Interpersonalnymi i Grupowymi Cele str.) Menedżerowie w Federal Express dostrzegli i wykorzystali to. Członkowie grupy sami ustalają godziny pracy. W ostatnich jednak latach wzrost Federal Express uległ pewnemu zwolnieniu w warunkach połączonego nacisku konkurentów. Kończymy omówieniem konfliktu interpersonalnego i grupowego. • Omówić interpersonalne i międzygrupowe konflikty w organizacjach.. Jego profesor w Yale. dla których ludzie łączą się w grupy. firma zaczęła się rozglądać za nowymi. • Wyjaśnić. 523 W rozdziale 1 zauważyliśmy. Roczne obroty firmy przekraczają 5 mld dol. i jest ona uważana za jedną z najlepiej zarządzanych organizacji w Stanach Zjednoczonych.. zamiast jak poprzednio działać jako jednostki odpowiadające przed przełożonym. zwłaszcza telefaksów. oraz nowej technologii. • Zidentyfikować i omówić cztery podstawowe cechy dojrzałych grup. Taką poważną nową inicjatywą Federal Express było stworzenie setek zespołów roboczych. Interpersonalny charakter organizacji str. (. • Zdefiniować i zidentyfikować typy grup w organizacjach i omówić powody. w jaki sposób organizacje tworzą zespoły i kierują nimi. 522 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać interpersonalny charakter organizacji. Następnie wprowadzamy podstawowe koncepcje dynamiki grup. stwierdził. Potem wyjaśniamy cechy dojrzałych grup i wykorzystanie zasobów w organizacjach.. powierzają sobie zadania do wykonania i nabierają nowych umiejętności w drodze rotacji pomiędzy różnymi stanowiskami. Nie zrażony tym pesymizmem.

pomimo setek roboczogodzin spędzonych co tydzień na zebraniach. 525 Zachowania interpersonalne mogą pociągać za sobą najrozmaitsze zdarzenia.. że jego styl komunikacji wiele zawdzięcza nie- . na których ogół pracowników omawia przepisy firmy. (. Mianem grupy określamy co najmniej dwie osoby. jak gdyby zostało stworzone przez badacza zachowań organizacyjnych. 525 Grupy są wszechobecną częścią życia organizacji i podstawą wykonania znacznej części pracy. Wykształcają się one zarówno wewnątrz. którzy nie udzielają sobie wzajemnie wsparcia i którzy ze sobą nie umieją pracować. spotkaniach menedżerów dla formułowania strategii. żywią do siebie wzajemny szacunek i przywiązanie oraz lubią utrzymywać ze sobą kontakty. Stosunki interpersonalne mogą być osobiste i pozytywne. Pracownicy decydują również o rym. spotkaniach tygodniowych. ODS zajmuje się badaniami. pracownicy mogą np.. mimo że wiele pomysłów jej założyciela.. Takahiro Yamaguchi.dnia prezesa firmy. Wyniki zachowań interpersonalnych str. 250 pracowników firmy może dyskutować oceny we wszystkich siedmiu kategoriach pracy i osobowości. jak i poza normalnymi strukturalnymi granicami organizacji. (. zwłaszcza dotyczących komunikacji. kłóci się z japońską tradycją gospodarczą i kulturą. oraz na spotkaniach-maratonach każdego kwietnia i października. który pragnie badać procesy grupowe. tak samo jak różni są poszczególni członkowie organizacji. Wydaje się..) Większość stosunków mieści się gdzieś pomiędzy tymi skrajnymi przypadkami.. (. Ludzie.. Chociaż Yamaguchi nie przeczy. gdy ich uczestnicy wzajemnie się znają. 526 ODS – eksperyment w sprawach grupowych Czasami życie w japońskiej ODS Corporation sprawia wrażenie. Firma osiągnęła sukces i z tego powodu cieszy się powszechnym szacunkiem w Japonii.. Spojrzenie globalne str. może też zmieniać te oceny. kogo powołać w skład zarządu firmy i jak rozdzielić zyski.) Dobre stosunki interpersonalne w całej organizacji mogą być nawet źródłem synergii.. kiedy posiedzenia ciągną się do późnej nocy. reklamą i doradztwem dla innych firm. które wchodzą ze sobą w regularne stosunki dla osiągnięcia wspólnego celu4. Dzieje się tak wówczas. przekonywać. że oni czy ich współpracownicy zostali ocenieni zbyt nisko w czasie ostatniej kwalifikacji płacowej. stosunki interpersonalne przenikają wszelkie organizacje i są żywotną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. Grupy w organizacjach str. zebraniach sekcji do omówienia sprzedaży. 524 Charakter stosunków interpersonalnych w organizacji może być różny.) Rzecz jasna. którzy się nawzajem wspierają i którym się ze sobą dobrze pracuje. ale negatywna. że tematyka spotkań pokrywa wszystkie aspekty życia firmy. A firma rzeczywiście te zyski przynosi. Pracownicy ODS spędzają aż siedem godzin w tygodniu na zebraniach – zebraniach zespołów dotyczących konkretnych projektów. Dynamika interpersonalna str. Na corocznym trzydniowym spotkaniu w sprawie płac.. mogą zdziałać znacznie więcej niż ludzie. Dynamika interpersonalna może jednak również być osobista. projektowaniem wyrobów i tworzeniem znaków firmowych dla takich gigantów jak Sony Corp.

I to właśnie jego filozofia.) Grupy nieformalne mogą być potężną siłą. Etapy kształtowania się grup str. 532 . przyciąga klientów do ODS. . Jest przekonany. Jego pracownicy mówią. Grupa nieformalna albo grupa interesu jest tworzona przez członków dla celów. 529 . Zaspokajanie potrzeb. zarządzanie musi być elastyczne i podatne. w równym stopniu jak badania i twórcze umiejętności jego firmy. 533 . (. Grupa zadaniowa to grupa stworzona przez organizację dla realizacji stosunkowo wąskiego zakresu zadań (celów). które właśnie zebrały się. i inną grupę.. Korzyści instrumentalne. niczym dobrze smarowany mechanizm.. . tak jak w ODS. iż jego celem jest zrealizowanie pomysłów. grupy zadaniowe oraz grupy nieformalne lub grupy interesu6. są przykładami grup funkcjonalnych. Ford Motor Co. Cele grupowe. 527 Ogólnie rzecz biorąc. która funkcjonuje od lat... (. da się urzeczywistnić tylko wtedy... Kiedy projektowanie zostało zakończone... które nie muszą mieć związku z celami organizacji. z których duża część jest niezadowolona. powiada Yamaguchi... co jest dobre dla firmy. o których inne japońskie firmy tylko mówią. że Yamaguchi żyje według własnej filozofii. str...Japończykom. Wydział marketingu... Grupy zadaniowe. że to.. zespól zadaniowy został rozwiązany. Działania grupowe. Firmy japońskie wsławiły się swoim partycypacyjnym zarządzaniem i wpajaniem robotnikom poczucia. 530 Wyobraźmy sobie różnice dzielące zbiór pięciu osób... Typy grup str. upiera się. . gdy konflikty są ujawniane. Jeżeli robotnicy naprawdę mają utożsamiać swoje szczęście z sukcesem firmy... .. że izolują się od swoich pracowników. Na przykład. że interpersonalna harmonia . jest również dobre dla robotnika..) Cechy dojrzałych grup str.. Przyciąganie interpersonalne.. .. Grupa funkcjonalna to grupa stworzona przez organizację dla realizacji pewnej liczby bieżących celów organizacji w nieokreślonym horyzoncie czasowym.. Grupy nieformalne albo grupy interesu.. Dlaczego ludzie łączą się w grupy? str. wykorzystał zespół zadaniowy do zaprojektowania swojego modelu Taurusa. której menedżerowie nie powinni ignorować.. z której znani są japońscy robotnicy. Grupy funkcjonalne... organizacje obejmują grupy funkcjonalne. Struktura ról . A jednak Yamaguchi oskarża japońskich przywódców przedsiębiorstw o to. Źródła. wydział zarządzania. oraz personel pielęgniarski. poświęcając pracownikom swój czas i energię. by stworzyć grupę.

Na marginesie. 541 W organizacji zespół to grupa pracowników funkcjonujących jako jednostka. zespoły nie są rozwiązaniem pasującym do każdej sytuacji.. który sprzyja najwyższemu poziomowi wyników. Punktem wyjścia jest zrozumienie konfliktu.... . Przestrzeganie norm. nieprzyjemnością i sprzecznością poglądów. którego należy unikać24. np. pewne jego typy mogą się okazać korzystne. Menedżerowie muszą znaleźć i utrzymać optymalny poziom konfliktu. . Upowszechnianie norm. .. gdy zadania. . 540 str. jakie trzeba wykonać.. są złożone i reprezentują wysoki stopień współzależności: sam zespól służy jako mechanizm rozwiązywania takiej złożonej sytuacji i kierowania wspólzależnością21. Odmian szkodliwych konfliktów sprowokowanych przez „górę” menedżerską. 536 . 538 str. Wykorzystanie zespołów w organizacjach Tworzenie zespołów roboczych str. a „rozproszeni” właściciele (i niezbyt kompetentni ich przedstawiciele) po prostu się nie znają na niuansach zarządzania. Abstrahuję.. Wnioski. str. gdy szkodliwy konflikt wywołują sami menedżerowie. . . swoją niekompetencją i prywatą. w tym .. Kierowanie zespołami roboczymi str... Konflikty interpersonalne i międzygrupowe str.. wykonująca funkcje organizacyjne.. Przy braku konfliktu mogą się wkradać samozadowolenie i stagnacja.. że chociaż konflikt może być poważnym problemem. Konflikt ról.. Normy zachowań str. Właściwie większość ludzi. Umiarkowany poziom konfliktu może wyzwolić motywację.. 543 Większość ludzi wiąże konflikt z antagonizmem. tradycyjnie traktowała konflikt jako problem. innowacje i inicjatywę.. Problemem może być. takie jak wrogość i brak współpracy. Spójność wewnętrzna . W ostatnich latach jednak coraz częściej rozumiemy. kreatywność. w tym menedżerów i teoretyków zarządzania. najbardziej przydatne są wtedy.. co może się negatywnie odbić na wynikach. Tak więc menedżerowie muszą się troszczyć o kierowaniem konfliktem w swoich organizacjach.... .. Zmiany norm.. 541 Przywództwo nieformalne .Niejasność roli. Nadmierne natężenie konfliktu może wytworzyć niepożądane wyniki. Ogólnie. Pierwsze formy zespołów stanowiły samodzielne grupy robocze i kółka jakości. jest sporo. . Przeciążenie roli. wrogością. Obecnie mówi się czasami o zespołach samokierujących się. często przy niewielkim nadzorze lub całkowitym jego braku. zespołach międzyfunkcjonalnych lub zespołach wysokich osiągnięć. 542 Oczywiście.

zwłaszcza w dziedzinie maszyn do wyrobu kształtek plastykowych.. oraz że trzeba ją przygotować w rok. której trudno nie dostrzec. Grupa robocza rozpoczęła pracę od dokonania przeglądu przyszłych klientów i rozglądając się za konkurencyjnymi maszynami. W połowie lat osiemdziesiątych jednak. zapasów. akcjonariusze. kadra kierownicza.. sensownych metod ich składania.. produkcji i obsługi mechanicznej. jakie cechy powinna posiadać maszyna. gdyby musiały przechodzić przez normalne kanały wydziałowe. kiedy firmy amerykańskie były wypierane z rynku. Decyzje te mogłyby zostać odrzucone.. a nie – jak to się normalnie odbywało – w dwa lata. pracownicy. by przyszłe zespoły mogły się uczyć na ich sukcesach i porażkach. czasami dodatkowo spotęgowanej osobistą prywatą lub cechami charakteru. Jako grupa spotykali się tylko raz na tydzień. . od konfliktów wynikających z ewentualnych sprzeczności interesów grupowych (np. Na przykład zdecydowano pracować w systemie miar metrycznych. Kolejnym posunięciem w walce konkurencyjnej była nowa maszyna o nazwie Vista oraz nowy sposób opracowywania produktu – praca zespołowa.5-krotnie przewyższyła sprzedaż poprzedniczki już w pierwszym roku produkcji.). a nie angielskich.. a sami członkowie zespołu odpowiadali bezpośrednio przed wiceprezesem. Jej członkowie podejmowali decyzje kierując się zdrowym rozsądkiem. by decyzje były podejmowane szybko. Wynik? Sprzedaż Visty 2. Przyczyny konfliktu str... Źródła.. dwaj dyrektorzy firmy postanowili wspólnie zastanowić się. . inne odnoszą się do jednostki lub grupy. Dynamika interpersonalna. marketingu. by nie narażać się na śmieszność przy sugerowaniu pomysłów spoza swojej „działki”. szukano tanich. Jednakże japońska konkurencja i reakcja Milacron – rezygnacja z wytwarzania niektórych prostych pozycji asortymentu – wkrótce zagroziła udziałowi w rynku i reputacji firmy. o 40% szybsza i sprawniejsza. która mogłaby skutecznie konkurować z produktami japońskimi. starano się też wykorzystać łatwo dostępne części amerykańskie i ograniczyć do minimum ich liczbę. ścisła. spółdzielcy. Uzgodnili. . Zdecydowali. . że nie będą mówić o projekcie z osobami postronnymi. Milacron stworzył dziesięcioosobowy zespół składający się z przedstawicieli działów zaopatrzenia. 545 Niektóre z przyczyn konfliktu w organizacjach wynikają z projektu organizacji.. w miarę pojawiania się problemów.. Prowadzili zapis czynności roboczych. 544 Łączenie się w zespoły dla uratowania produktu Stany Zjednoczone zawsze przewodziły w światowej produkcji obrabiarek. Konkurencja o zasoby. Współzależność.miejscu. Biura tych osób zlokalizowano obok siebie. „Dzienniki pokładowe zespołu pozostawiły Milacron spuściznę. Różnice celów. ograniczając się tylko do skutków czystej niekompetencji. że nowa maszyna musiałaby być o 40% tańsza niż jej poprzedniczki. Maszyna wykorzystuje o 50% mniej części i jest o 40% tańsza w produkcji. unikając podejmowania decyzji w czasie zebrań. . Pragnęli. udziałowcy itp. Zamiast szukać tanich części. Sprzedaż maszyn do wyrobu kształtek plastykowych szła pomyślnie. a firma Cincinnati Milacron zawsze plasowała się w amerykańskiej czołówce. Anonimus Zarządzanie w praktyce str.

zadaniowe oraz nieformalne albo grupy interesu. 2. menedżer musi go stymulować w konstruktywny sposób. Konflikt może być konstruktywną albo destrukcyjną siłą w organizacjach. Interakcje z innymi ludźmi mogą powodować zaspokojenie potrzeb. Spoistość grup to zakres. Normy grupowe to standardy zachowań członków grupy. Powody łączenia się w grupy nieformalne albo grupy interesu obejmują wzajemną akceptację. Menedżerowie mogą w pewnych sytuacjach stymulować konstruktywne formy konfliktu. 546 Żeby sobie najskuteczniej poradzić z konfliktem. których wybrali sami członkowie grupy. albo negatywna i osobista. Możliwe jest również unikanie lub rozwiązywanie konfliktu przez użycie kilku technik.. . 548 – 551 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Pobudzanie konfliktu. spoistość (zwartość) grupy i przywództwo nieformalne. synergię. 548 W całej organizacji występuje dynamika interpersonalna. Przywódcy nieformalni to tacy przywódcy. często bez przełożonego lub z niewielkim zakresem nadzoru. komunikację i podejmowanie decyzji. Idealne zespoły powinny być zwarte i przyjmować normy wysokich osiągnięć. Struktury ról definiują specjalistów od zadania oraz specjalistów socjoemocjonalnych i mogą być dotknięte niejasnością roli.Kierowanie konfliktem str.. . Przykłady i pytania str. Szczególnie ważna jest zależność pomiędzy normami osiągnięć i spoistością. poparcie społeczne. wykonująca funkcje organizacyjne. Zespół to grupa pracowników funkcjonująca jako jednostka. Może ona być pozytywna i osobista. Ludzie łączą się w grupy funkcjonalne albo zadaniowe dla realizacji kariery. . motywację i wydajność oraz kontrolę i organizację. . normy grupowe... Czterema ważnymi cechami grup dojrzałych są struktury ról. Ograniczanie konfliktu. może zapobiec jego powstawaniu oraz rozwiązywać go. Coraz więcej organizacji wykorzystuje zespoły.. konfliktem ról lub przeciążeniem roli.. Spoistość grup może wzrastać lub maleć pod wpływem wielu czynników. W organizacjach tworzą się następujące ogólne typy grup: funkcjonalne. Podsumowanie str. konflikt i kształtowanie się grup. skoro już do niego dojdzie26. Rozwiązywanie konfliktu. w jakim członkowie grupy są lojalni w stosunku do siebie i grupy oraz zaangażowani w jej sprawy. Grupa to co najmniej dwie osoby wchodzące ze sobą w regularne wzajemne oddziaływania dla osiągnięcia wspólnego celu lub wykonania wspólnego zadania. bezosobowa i profesjonalna. Wprowadzenie zespołów jest formą zmiany organizacyjnej.

• Opisać. Bob Crawford.3.? Dyrektor Naczelny Brook Furniture Rental. Przykład 16. Brook jest szybko rozwijającą się firmą wynajmującą meble do mieszkań i biur.. w jaki sposób można zarządzać komunikowaniem się w organizacji. Rozdział 17 Zarządzanie Komunikowaniem Się W Organizacjach Cele str. kwestionować decyzje podejmowane przez innych. Crawford potrafi też docenić umiejętność słuchania. Pytania 1.. że pracownicy są najlepszym źródłem nowych idei w każdej organizacji i pragnie zapewnić.. . W szczególności Crawford dokłada wszelkich starań. 10. w której pracownicy mogą się swobodnie wypowiadać. . Twierdzi.. Regularnie organizuje seminaria dla . . że zdolność słuchania jest jedną z najważniejszych umiejętności kierowniczych. Ćwiczenia 8. w jaki sposób można usprawnić proces komunikowania się. • Opisać. by idee te ujrzały światło dzienne. • Zidentyfikować podstawowe formy komunikacji interpersonalnej. 552 Czy zasadnicza troska o komunikowanie się może przynieść dochody rzędu 50 mln dol. aby wytworzyć kulturę.. 9. że jego koncentracja na komunikowaniu się ma podstawowe znaczenie dla powodzenia firmy.. podać ich zalety i wady. Pytania analityczne 5. Crawford jest przekonany.2. . 2. 3. 7. zgłaszać sugestie i krytykę. Pytania 1. • Omówić behawioralne elementy komunikowania się. że tak. • Zidentyfikować ogóle formy komunikacji grupowej i organizacyjnej oraz podać ich cechy. 3. 2. 4. Sądzi. Przykład wprowadzający str.. Przykład międzynarodowy 16.1.. 552 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać rolę i znaczenie komunikowania się w pracy menedżera. sądzi. której stopa zysku przekracza odpowiednie wskaźniki dla innych firm branży. 6.

562 Komunikacja pozioma Sieci komunikacyjne str. . 555 Formy komunikacji interpersonalnej str. w jaki sposób wraz z całą organizacją mogą oni zwiększyć skuteczność działania. Jak pokazano na rys. Również dla innych pracowników komunikowanie się z menedżerami jest bardzo ważne... by pomóc im w wyrobieniu sobie tej umiejętności.. co się dzieje w otoczeniu.. str. Na przykład.. gdyż pozwala na lepsze zrozumienie tego. 563 . . . (.. Crawford twierdzi i w tym przypadku. przy czym chodzi o sztukę słuchania zarówno pracowników. że większą część swego czasu spędzają na komunikowaniu się. że sprzyja to skutecznej komunikacji firmy z jej klientami1. oraz tego. str. 17. 558 str.. Komunikowanie się a praca menedżera . 560 Komunikacja pisemna Wybór właściwej formy Formy komunikacji grupowej i organizacyjnej Poza obu opisanymi przed chwilą czystymi formami komunikacji interpersonalnej menedżerowie zajmują się innymi odmianami komunikowania się w organizacji. 554 Rola komunikowania się w zarządzaniu Proces komunikowania się str. jak i klientów. chodzi o komunikację pionową i poziomą.2. . 553 str..menedżerów. Każda z nich wymaga komunikacji ustnej lub pisemnej. aby przekazać im swoją wizję i cele stawiane przed organizacją. .. Komunikacja ustna . Komunikowanie się ustne i pisemne ma głównie charakter interpersonalny. 557 Menedżerowie muszą rozumieć różne rodzaje komunikacji.. 553 Definicja komunikowania się str. Pozwala mu to na osobiste zaprezentowanie „historii” firmy i udzielenie odpowiedzi na ważne pytania. Inne formy komunikowania się w organizacji zostaną omówione w następnej części rozdziału. często towarzyszy również przedstawicielom handlowym w ich wizytach u klientów. Prócz tego. często sam prowadzi programy szkoleniowe dla nowych pracowników... Menedżerowie muszą komunikować się z innymi. Menedżerowie na całym świecie są zgodni co do tego. jednakże każda sięga do szerokich wzorców komunikacji w całej organizacji.. str. dlatego właśnie te dwie formy zostaną tu omówione łącznie.... 560 str.. Crawford robi wiele dla utrzymania drożnych kanałów komunikowania się... 559 str. 557 str. sieci komunikacyjne oraz winorośl. ..) Komunikacja pionowa .

Percepcja str..) Inne formy komunikowania się ..) Zarządzanie w praktyce ... Menedżerowie powinni zacząć od uświadomienia sobie czynników. 568 str.. 564 Winorośl to nieformalna sieć komunikacyjna. Poprawa skuteczności komunikowania się str. 574 Przy tak wielu czynnikach. które mogą zakłócić komunikację. (..3. odbiorcę lub obu. Są to: cechy nadawcy. techniki te mogą być wykorzystane przez nadawcę. Dynamika interpersonalna. 572 Kilka czynników może zakłócić proces komunikowania się lub służyć jako bariera do skutecznego komunikowania się.. powinien wiedzieć. że nie jesteśmy w stanie ich przetworzyć.. 570 Komunikacja pozawerbalna . .. 571 Menedżer świadomy znaczenia komunikacji i jej wszechobecności w pracy... tablica 17. Cechy odbiorcy. Na każdym kroku spotykamy się z informacjami. Cechy nadawcy.. (. Percepcja obejmuje nie tylko pięć zmysłów. cechy odbiorcy.. zarządzanie „w ruchu” i komunikacja nieformalna mają charakter behawioralny. sens i interpretację.. Częścią każdego systemu komunikacji w organizacji mogą być również dwa dalsze ważne elementy behawioralne – percepcja i komunikacja pozawerbalna.. . Przezwyciężanie barier w komunikowaniu się str.. Każdy z nas jest nieustannie bombardowany informacjami płynącymi z otoczenia. Jak pokazano w tablicy 17. Bariery w komunikowaniu się str. .. (. w jaki sposób skutecznie się komunikować26. które zakłócają proces komunikowania się. . 567 Behawioralne elementy komunikacji W pewnej mierze winorośl.. . i to w takiej ilości.) Techniki dla nadawcy.. .. ale również świadomość. która może przenikać całą organizacje.. i od poznania sposobów przeciwdziałania takim zakłóceniom. Percepcja odgrywa istotną rolę w odbiorze i rozszyfrowaniu informacji. Winorośl str. 567 Percepcja to zestaw procesów używanych przez ludzi do odbierania i interpretowania informacji płynących z otoczenia.. w jaki sposób maksymalizować potencjalne korzyści w komunikacji i minimalizować potencjalne problemy.2)27. str.. menedżerowie mogą się na szczęście uciec do kilku technik poprawy jego skuteczności28. tzn. 566 str.. str.. Techniki dla odbiorcy. dynamika interpersonalna pomiędzy nadawcą i odbiorcą oraz czynniki leżące po stronie otoczenia (zob.

ruchy ciała. Komunikowanie się jest wszechobecną. str. Formalne systemy informacyjne . .. przy czym role nadawcy i odbiorcy ulegają odwróceniu. chociaż na ogół bardziej wskazana jest komunikacja obustronna. 576 str.. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacji str. kontakt fizyczny. toteż menedżer powinien starannie rozważyć jedne i drugie. Proces komunikowania się składa się z kodowania treści przez nadawcę i przekazywania jej jednemu lub kilku odbiorcom. Nieformalną sieć komunikacyjną pomiędzy członkami organizacji określamy mianem „winorośli”. Dwoma behawioralnymi elementami komunikacji są percepcja i komunikacja pozawerbalna. 576 Komunikacja elektroniczna Spojrzenie globalne Podsumowanie str. Członkowie grupy powiązani są ze sobą według powtarzalnego wzorca zwanego siecią komunikacyjną. . Ważnymi elementami procesu percepcji są percepcja selektywna oraz organizacja percepcji... Komunikacja w poziomie obejmuje osoby na równorzędnych stanowiskach. 576 str. Obie ważne formy komunikacji interpersonalnej – ustna i pisemna – wykazują charakterystyczne zalety i wady. Komunikacja interpersonalna koncentruje się na komunikacji w niewielkim gronie osób. ważną częścią pracy menedżera.. intonację. Istnieje duża rozmaitość form komunikowania się w organizacji.Techniki dla nadawcy i odbiorcy. 576 Menedżerowie nie tylko mogą być osobiście dobrymi komunikatorami. zarówno w górę jak i w dół. Można tego dokonać przez wprowadzenie formalnych systemów informacyjnych oraz przez wykorzystanie możliwości stwarzanych przez komunikację elektroniczną. . Percepcja składa się z procesów wykorzystywanych przez jednostkę do odbierania i interpretowania informacji dopływających z otoczenia. wybierając stosowny środek komunikacji. gesty. Cały proces w dowolnym swym odcinku może zostać zakłócony przez różne czynniki. którzy otrzymują wiadomość i rozszyfrowują jej treść. Komunikacja pozawerbalna obejmuje wyraz twarzy. W procesie dwustronnego komunikowania się czynności te powtarzają się. ale także mogą wpływać na poprawę skuteczności systemu komunikowania się w organizacji. 578 Komunikacja jest procesem przekazywania informacji od jednej osoby do drugiej.. Kierowanie procesem komunikowania się wymaga rozpoznania barier dla .. by treść wiadomości odebranej była możliwie jak najbardziej zbliżona do treści wiadomości zamierzonej. Skuteczna komunikacja jest procesem wysyłania wiadomości w taki sposób.. W układzie pionowym komunikacja może się odbywać pomiędzy przełożonymi i podwładnymi.

.. obszarami. 584 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę kontrolowania w organizacjach....... 3. Przykład międzynarodowy 17. ... Ćwiczenia 8.. Zarówno nadawca..... 3.. . ... 3.. 4.. Część VI PROCES KONTROLOWANIA Rozdział 18 Istota Kontrolowania Cele str..... ......... włącznie z jego celem...... 6. jak i operacyjne..582 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Pytania analityczne 5.. w jaki sposób możliwe jest ich przezwyciężenie. Przykłady i pytania str... Pytania 1... 2.. dla których organizacje korzystają z wielorakich systemów kontrolnych...... 2..skutecznej komunikacji i zrozumienia... telefonów komórkowych.. • Opisać kontrolę strategiczną. W nadchodzących latach rozwój komunikacji kierowniczej i organizacyjnej dokonywać się będzie pod przemożnym wpływem komunikacji elektronicznej w postaci sieci komputerowych........ telefaksów itp... • Zidentyfikować i wyjaśnić główne formy kontroli operacji i opisać przyczyny.... znaczeniem.. 2.... jak i odbiorca mogą poznać i opanować skuteczne techniki poprawy komunikacji. • Omówić dwa ogólne podejścia do kontroli w organizacji...1... ... • Zidentyfikować i wyjaśnić ogólne kroki w procesie kontrolowania. Przykład 17............. 9..... Organizacje wykorzystują w kierowaniu komunikacją zarówno podejście menedżerskie......... 579 ... 7... 10..... .................. Pytania 1..2. systemów przetwarzania tekstów... odpowiedzialnością za kontrolę oraz powiązaniem planowania i kontrolowania.

586 Obszary kontroli str. Ustalanie norm. (. Etapy procesu kontrolowania str... . co i jak planujemy. 590 Niezależnie od typu czy liczby systemów kontrolnych. osiągnęli spory sukces. (1. . 591 . Ustalanie norm str. 4.. . • Opisać główne problemy wyboru stylu kontrolowania.. 589 Menedżerowie powinni ściśle wiązać planowanie i kontrolowanie.• Opisać.. z wyspecyfikowaniem odpowiednich zagadnień. przynajmniej w Polsce. . przekroczyły 12 mln dol. 586 Znaczenie kontroli str. poczynając od „konkretyzacji”.. lepsza jest porządna analiza. dol. (Uwagi: Oj.. Jak to powiązano w rozdziale 1... Menedżer sporządza plan i następnie wykorzystuje system kontrolny do obserwowania postępu na rzecz wykonania tego planu. zmiana norm. Różne też mogą być wnioski. Częstokroć od kontroli realizacji planu... Funkcje organizowania i przewodzenia pozwalają organizacji wykonywać jej właściwe zadania.) Dzisiaj pasaże handlowe w całej Ameryce Północnej mieszczą kilkaset sklepów Bombay Co.. Pokazano je na rys. Temat wymaga obszernego rozwinięcia.2. Lepiej ich nie powtarzać. (. Przykład wprowadzający str. Przewija się on na wielu moich stronach.. Z.) Menedżerowie Bombay Co. . dwóch przedsiębiorców jako firmę sprzedaży wysyłkowej. natomiast kontrolowanie wiąże się bezpośrednio z planowaniem. 18. 584 Bombay Co. Mierzenie wyników. Cel kontrolowania str. jakich potrzebuje organizacja.). każdy proces kontroli powinien objąć cztery ogólne etapy9. Porównywanie wyników z normami. korekta odchyleń. 587 Odpowiedzialność za kontrolę str. ostrożnie i fachowo trzeba z tym.) Kontrolowanie w organizacjach str. Firma rejestruje obroty znacznie przekraczające 100 ml. 2.U. jej zyski w 1990 r. Funkcjonowanie organizacji wymaga ciągłego przechodzenia od planowania do kontrolowania i na odwrót. 585 ... w jaki sposób menedżerowie mogą skutecznie kierować procesem kontrolowania.... Ocena wyników – utrzymanie status quo. założyło w 1975 r. Co było przyczyną sukcesu Bombay? (.. między innymi zależnie od tego. 3. Zbyt dobra jest jeszcze pamięć o starych błędach (i ich skutkach) w planowaniu i kontroli wykonania planów. 589 Powiązanie planowania i kontrolowania str. planowanie jest zazwyczaj pierwszą częścią procesu zarządzania.

Sprawy są jednak złożone a ocena stanu faktycznego i przyczyn jest kontrowersyjna. złośliwość i subiektywne osądy cechujące praktykę kierowniczą pierwszego okresu rewolucji przemysłowej.. które były wypróbowane.. Zwykle prowadzi to do całego szeregu negatywnych zjawisk... w tym tzw. . o których mowa w rozdziale 1. 596 Wielorakie systemy kontrolne str.” .) Formy kontroli operacji str. Moim zdaniem. na słabość kontroli gospodarczego zarządzania i słabość analiz gospodarczych wpłynęła wtedy zdecydowanie słabość narzędzi ekonomicznych.. .) * * Mówiąc dosadnie... poza tymi. Niemal idealnym tego przykładem była tu gospodarka „realnego socjalizmu”.... (.Mierzenie wyników str. Kontrola wstępna str. W zarządzaniu gospodarczym. . i następnie podjęcie stosownych działań... można powiedzieć o biurokracji.. będącymi dziełem specjalistów od kontroli zatrudnionych w aparacie zarządzającym. 594 . Porównywanie wyników z normami str. warto jednak pamiętać. 596 Kontrola końcowa str. nie przesądzają jednak o wartości całego systemu: „Parafrazując ironiczną uwagę Churchilla na temat demokracji. tzw. Kontrola biurokratyczna str. choć w wielu przypadkach zupełnie oczywiste. w języku potocznym.” Późniejsze wady tego systemu. „Biurokracja jest to bezmyślne stosowanie się do przepisów/zasad równie bezmyślnie ustalonych”. Czasami sprawy są oczywiste niemal dla każdego. 593 Ocena i reagowanie str. .. 597 Kontrola biurokratyczna jest formą kontroli organizacyjnej odznaczającą się formalnymi i mechanistycznymi rozwiązaniami strukturalnymi. Ocena ta w dużej mierze opiera się na analitycznych i diagnostycznych umiejętnościach menedżera... Formy kontroli organizacyjnej str. 597 . „negatywne dostosowanie się społeczeństwa”.. a nonsensów nie można legalnie zmienić z powodu zwykłej siły bezwładu albo uporu kogoś zaślepionego.. podejście biurokratyczne w negatywnym rozumieniu tego słowa... Mówiąc ogólnie o biurokracji. okrucieństwo. Po dokonaniu tej oceny zazwyczaj podejmowane jest jedno z trzech działań. 593 Końcowym etapem w procesie kontroli jest ocena wyników. chyba zazwyczaj polega na niedostatku wiedzy zarządzających.. że „Model machiny biurokratycznej powstał w reakcji na osobiste uzależnienie..... że jest najgorszą z możliwych teorii organizacji... 592 . nepotyzm. 595 Kontrola równoległa str. (.. 597 .

Co na ten temat można powiedzieć dzisiaj? Anonimus Kontrola angażująca pracowników str. Pobudzanie współuczestnictwa . Dokładność .. Integracja z planowaniem ..Oba powyższe cytaty pochodzą z książki: Zachowanie człowieka w organizacji.. Zarządzanie procesami kontroli str.. ale mimo to wielu ludzi może się przeciwstawiać kontroli. Obiektywizm . jak zbudować skuteczny system kontrolny.. Wybór stylu kierowania str.. a także jak przezwyciężać pojawiający się niekiedy opór przeciw kontroli. niewłaściwa koncentracja kontroli.. poz. Elastyczność . 607 . 599 ...... Wykorzystanie zarządzania przez cele ... 606 Tworzenie skutecznej kontroli . 600 . Aktualność . terminowe i obiektywne. Opracowanie skutecznych systemów kontrolnych str. 602 Jeżeli menedżer naprawdę pragnie skutecznie kontrolować. Nagradzanie nieefektywności . Przezwyciężanie oporu wobec kontroli str. 603 Co się składa na skuteczny system kontrolny? Systemy kontroli są na ogół najbardziej skuteczne wówczas. Odpowiedzialność za wyniki .... Niewłaściwa koncentracja ..... dokładne.. Zrozumienie oporu wobec kontroli str... Nadmiernie rozbudowana kontrola ... Do powszechnie występujących przyczyn takiego stanu rzeczy należą: nadmierna rozbudowa kontroli. gdy zostaną zintegrowane z planowaniem i są przy tym elastyczne. str. Wykorzystanie zapisów kontrolnych i bilansów . 602 . Kontrola strategiczna str... nagradzanie nieefektywności i odpowiedzialność za podejmowane działania... Zarządzanie w praktyce str. 605 Właściwie zaprojektowane systemy kontroli są przydatne i skuteczne.. 58 prezentowanej literatury.. 440. 599 .... Menedżerowie muszą również wiedzieć. Spojrzenie globalne str. musi zrozumieć etapy i szczeble kontroli.

stylu organizowania. System kontroli powinien również być możliwie elastyczny. 18.. Aby zwiększyć skuteczność kontroli. jest ona skierowana na zasoby finansowe. Większość organizacji wymaga wielorakich systemów kontroli. Większa część wysiłków kontroli strategicznej nakierowana jest na jedną lub kilka metod wdrażania strategii. Każda reprezentuje pewien typ skrajny. wywołany przerostem kontroli. . jej niewłaściwym nakierowaniem. Planowanie i kontrolowanie są ze sobą ściśle powiązane. Menedżerowie mogą ułatwić przezwyciężenie tego oporu. by ułatwić osiągnięcie celów. koncentruje się na samym procesie przekształcania.1 wynika forma kontroli organizacyjnej.. Wielu pracowników stawia opór kontroli organizacyjnej. 610 Kontrola jest to regulowanie działalności organizacji w taki sposób. mogą dopuścić szersze współuczestnictwo pracowników. w jaki sposób różne odpowiedzi prowadzą do różnych typów kontroli. . aktualny i obiektywny. należy zapewnić pełną integrację planowania i kontroli. a także wprowadzić system zapisów kontrolnych i bilansów. Ogólnie rzecz biorąc. aby zapewnić osiągniecie celów strategicznych.1). Podsumowanie str. Dodatkowo. Istnieją trzy podstawowe formy kontroli operacji.5 ilustruje. ludzkie i informacyjne. ścisły.W jaki sposób menedżer powinien dopracować się własnego stylu kontroli? Jedno z podejść do wyboru stylu kontroli opiera się na czterech czynnikach: stylu zarządzania. toteż kontrola ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu organizacji. Kontrolę strategiczną podejmuje się. Celem kontroli jest prowadzenie organizacji ku wytyczonym celom. Z odpowiedzi na pytania w tablicy 18. Kontrola równoległa. Istnieją dwie podstawowe formy kontroli organizacyjnej: kontrola biurokratyczna i angażująca pracowników. miernikach osiągnięć i pragnieniu współuczestnictwa przejawianego przez pracowników. Drzewo decyzyjne pokazane na rys. wykorzystywać zarządzanie przez cele. (str. mierzenie faktycznych wyników. Odpowiedzialność za kontrolę obciąża menedżerów. Proces kontroli obejmuje cztery podstawowe etapy: ustalanie norm oczekiwanych osiągnięć. które należy sobie zadać przy wyborze strategii kontroli.608.. Pytania. jaką powinien zastosować menedżer. być może najbardziej skuteczna forma kontroli. przypadkami nagradzania nieefektywności oraz obawą przed odpowiedzialnością za rezultaty. Kontrola wstępna koncentruje się na nakładach wchodzących do sytemu. rzeczowe. a większość organizacji stosuje jakąś pośrednią formę kontroli organizacyjnej. koncentrując się na elementach poprawiających skuteczność kontroli. kontrolera a także – w coraz szerszym zakresie – pracowników wykonawczych. porównanie wyników z normami oraz podjęcie stosownych działań.. Kontrola końcowa koncentruje się na efektach procesu przekształcania. dostarcza ona informacji dla przyszłego planowania i nagradzania pracowników. tablica 18.

. Przykład wprowadzający str. Przykład międzynarodowy 18. 2. Na tej podstawie menedżerowie mogą przyjąć biurokratyczne podejście do kontroli albo podejście angażujące pracowników bądź też jakieś połączenie obu form. dokładność mierników osiągnięć oraz chęć pracowników do współuczestniczenia w podejmowaniu decyzji. Przykłady i pytania str.. 614 . 611 . 6..Zidentyfikować i omówić składowe wykorzystanie systemów operacyjnych i scharakteryzować zarządzanie działalnością operacyjną jako kontrolę. .1. . 2. Ćwiczenia 8. 10.Wyjaśnić znaczenie jakości i kompleksowego zarządzania jakością. 3.613 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 7. 4.. jeżeli określone zostaną następujące cztery czynniki sytuacyjne: styl zarządzania.Zidentyfikować i omówić składowe projektowanie systemów operacyjnych. Pytania analityczne 5. 2.. 614 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Rozdział 19 Zarządzanie Jakością. 9. Wydajnością I Działalnością Operacyjną Cele str. . Pytania 1. 3. Pytania 1.Wyjaśnić znaczenie zarządzania wydajnością... . . jego znaczenie i rolę w strategii. ..Wyjaśnić istotę zarządzania działalnością operacyjną..Wytyczenie właściwej strategii kontroli będzie łatwiejsze. Przykład 18. styl organizacji.2.. .. 3. tendencje oraz sposoby jej poprawy. .

zależnie od kontekstu. które. która ujmuje wartość produkcji na jednostkę nakładów użytych do jej wytworzenia9. problemy z trafnością mierników wydajności...... Wydajność można definiować na setki różnych sposobów. 615 Jakość stała się centralnym problemem współczesnego zarządzania organizacjami. 617 .) Uwagi. a nie celem samym w sobie. Istnieje wiele różnych form wydajności. Formy wydajności.. Zarządzanie w praktyce str.. Katalizatorem jej pojawienia się jako pierwszoplanowego przedmiotu zainteresowania zarządzania było umiędzynarodowienie gospodarki.. Technologia .. w kontekście celu głównego. Znaczenie jakości str. W konsekwencji większość organizacji uznaje za bardziej przydatne liczenie cząstkowych współczynników wydajności. pożyteczne praktycznie lub nie. Metody . Wydajność . nie zawsze w pełni zauważalne. Poziomy wydajności. zwłaszcza ekspansja japońskich przedsiębiorstw międzynarodowych. Koszty ... 618 Najszersze podejście do zarządzania jakością nazwano kompleksowym zarządzaniem jakością. Kompleksowe zarządzanie jakością str. Zaangażowanie pracowników . są spore. wydajność zazwyczaj jest tylko jednym z elementów osiągnięcia celu głównego... Strategiczne zaangażowanie . szczególnie. 615 Amerykańskie Towarzystwo Kontroli Jakości definiuje jakość jako ogól cech produktu i usługi decydujących o ich zdolności do zaspokojenia stwierdzonych lub potencjalnych potrzeb1.. jak i nie. Przez poziom wydajności rozumiemy jednostki analizy (podmioty) używane do wyliczania lub definiowania wydajności. 621 . 616 Konkurencja .. 621 W sensie ogólnym wydajność jest ekonomiczną miarą efektywności.. Zarządzanie wydajnością str. albo wręcz mylące. Wydajność (produktywność) całkowita (wieloczynnikowa) jest określona następującą formułą: produktywność = produkcja/nakłady. Są też.Zarządzanie jakością str. Istota wydajności str. Wydajność może być oceniana na różnych poziomach analizy i w różnych formach. mogą być zarówno trafne.... Materiały . Istota jakości str.. Po prostu. (. że mogą być one wykorzystywane do ..... Największy problem z wydajnością wieloczynnikową polega na konieczności wyrażenia wszystkich składowych we wspólnych jednostkach.

. Struktura produkcji i usług str. a w żadnym wypadku do każdego z nich w oderwaniu od innych.) Na marginesie: przenoszenie produkcji. 628 Z tego. Anonimus) Tendencje wydajności str.) Projektowanie systemów operacyjnych str. jasno wynika. niekoniecznie zgodnych z celami całej organizacji... można i tak zdefiniować wydajność.. Fatalnie „wpadł” na tym centralny system zarządzania w byłej gospodarce socjalistycznej. (.. Na przykład japońscy robotnicy produkują tylko 73% tego. że zarządzanie działalnością operacyjną jest bardzo ważnym zadaniem każdej organizacji.. 624 W jaki sposób jednostka gospodarcza albo gałąź może podnieść swą wydajność? Liczne sugestie ekspertów można ogólnie podzielić na dwie szerokie kategorie: poprawy działalności operacyjnej oraz zwiększenia zaangażowania pracowników. Zresztą. np. żeby dało się wszystko „poszufladkować”.. że jej poprawa faktycznie będzie oznaczała poprawę rentowności. 626 Operacje usługowe str.. tylko jakość. i metodami tradycyjnymi. a niemieccy – 82%. jeśli nakłady na wysoką wydajność przekraczają korzyści z uzyskania tej wydajności. co robotnicy amerykańscy.. Po prostu gospodarka była zbyt złożona.. jeśli „gardłowym” problemem nie jest wydajność. Po co rozwijać! Anonimus Poprawa wydajności str. Temat. np.. 630 .. (. 626 Wytwarzanie i produkcja str. 622 Z wielu powodów menedżerowie przywiązują dużą wagę do utrzymywania przez firmę wysokiego poziomu wydajności. 625 . albo. 627 Rola działalności operacyjnej w strategii organizacji str.działań dla grupowych celów. koszty pracy itp.. dla jego przedstawienia... (. 623 Stany Zjednoczone mają najwyższy poziom wydajności na świecie. co powiedziano. . Znaczenie operacji str. . 630 .. Anonimus Znaczenie wydajności str. także z wioskami na dzisiaj. Po prostu firma musi podchodzić kompleksowo i racjonalnie do wszystkich istotnych elementów wypracowania odpowiedniej rentowności..) Zarządzanie jakością i wydajnością poprzez zarządzanie działalnością operacyjną str. wymaga szerokiego rozwinięcia.. skontrolować i przeanalizować.. (Niekoniecznie. tam gdzie taniej. Jest to podstawowy determinant poziomu rentowności organizacji. rynek zbytu.

. Zaprojektowane i wprowadzone w życie systemy operacyjne odgrywają ważną rolę w procesie kontroli. (. . . W „realnym socjalizmie”. 630 Obiekty str.. zarządzania zaopatrzeniem i zapasami. ...) Podsumowanie str. Menedżerowie w trakcie kontroli operacji mogą się posłużyć kilkoma wyspecjalizowanymi technikami.in.. 638 Dla ułatwienia kontroli operacji opracowano kilka wyspecjalizowanych technik.. Stany Zjednoczone nadal zajmują czołowe miejsce w świecie pod względem wydajności. zdolności produkcyjne. Kompleksowe zarządzanie jakością to obejmujący całą organizację wysiłek mający na celu podniesienie jakości przy zastosowaniu różnych metod działania. Odgrywa też ważną rolę w strategii organizacji. Wydajność pozwala zmierzyć efektywność wykorzystania przez organizację jej zasobów do wytwarzania produktów lub usług. 635 Zarządzanie zaopatrzeniem str. . Jej znaczenie wynika z jej wpływu na konkurencyjność. * Na marginesie. obiekty i technika.. 635 . 631 Spojrzenie globalne str. 636 Zarządzanie zapasami str. Zarządzanie operacjami jest ważną częścią zarządzania zarówno organizacjami przemysłowymi. 637 Techniki kontroli operacji str.. jak i usługowymi.. Zdolności produkcyjne str. Stosowanie systemów operacyjnych może dotyczyć m. i „naukowymi modelami”. jednakże dystans w stosunku do innych krajów uprzemysłowionych zmniejsza się.. wydajność i koszty.. 641 Współcześnie nie ma menedżerów.. oficjalnie liczona wydajność zbyt często zamieniała się w jej karykaturę. . pod „pięknymi hasłami”. .. Do kwestii jakości i wydajności często podchodzi się poprzez zarządzanie operacjami... Główne obszary zainteresowania to projekt produktu i usługi. które jest zestawem czynności kierowniczych stosowanych przez organizacje w wytwarzaniu produktów i usług. Punktem wyjścia w zarządzaniu działalnością operacyjną jest zaprojektowanie systemów informacji... 634 Wykorzystanie systemów operacyjnych str.. . którzy nie zajmowaliby się sprawą jakości.. Zarządzanie operacyjne jako kontrola str. Również wydajność* jest przedmiotem żywego zainteresowania menedżerów.

zarówno w skali mikro jak i makro. . Jakim „cudem”. 3. 7. Chyba. 3. w jaki sposób organizacje mogą promować innowacje. Może też przesadzam. 641 . Pytania analityczne 5.Przykładów jest sporo na wielu moich stronach. poczynając od „konkretyzacji”. że faktycznie nauki ekonomiczne są opóźnione w rozwoju o jakieś sto lat (chyba przesadzam: może jedynie z pięćdziesiąt).. ale z jakimś bardziej wnikliwym „życiowo” podejściem do wielu tematów. 3. formy innowacji oraz powody. Pytania 1. dla których organizacjom nie udają się innowacje.. Pytania 1.Opisać.. 2. Ćwiczenia 8. 2. Przykład 19. 10. .Omówić technikę i organizację i opisać przykłady techniki dotyczącej produkcji i usług. zarówno władze jak i wspierający ich teoretycy.644 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. . potrafili to ignorować. . 2. właściwie przechodzi „ludzkie pojęcie”. Rozdział 20 Zarządzanie Techniką I Innowacjami Cele str. Przykład międzynarodowy 19. General Motors ciągle szuka recepty na sukces .Opisać proces innowacji. Jakość przez ameby .. Naturalnie. 6. przez dziesiątki lat. 9. zasadnicze problemy są nie tylko z wydajnością. zanadto uogólniając znane mi przypadki? Anonimus Przykłady i pytania str.Omówić cechy twórczych jednostek i opisać etapy procesu twórczego.1.2. 4. 645 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Jak jest na „dzień dzisiejszy!”.

Twórcza jednostka str. 645 Od momentu założenia w 1946 r. a także kilka prototypowych produktów.. niezależności i autonomii. 658 Jeśli organizacja chce pomyślnie wprowadzać nowe produkty i usługi. Co decyduje o tym. (. Przełomowe odkrycie . 646 Technika produkcji str. Weryfikacja . co człowiek przeżywa w dzieciństwie i wczesnych latach dojrzałych. Proces innowacji str... ciekawe produkty. 653 Organizacja..... duża pewność siebie i silne przekonanie o własnym twórczym charakterze. podstawowym celem firmy Sony była innowacja. Osobowość. .Przykład wprowadzający str. Zdolność danej osoby do inteligentnego myślenia i skutecznego analizowania sytuacji i danych. 659 Organizacje dysponujące twórczymi pracownikami często mają liczne pomysły na nowych produktów i usług. 658 .. mamy na myśli to.) Technika i organizacja str. 652 . która chce wprowadzać na rynek nowe. wysoki poziom energii. . zamiłowanie do złożoności. Innowacje organizacyjne str. Komputery i produkcja. Proces twórczy str. że dana osoba jest twórcza? W jaki sposób ludzie nabywają umiejętności tworzenia? Doświadczenie życiowe. 655 Przygotowanie . Twórczość i innowacja str.. Technika usługowa str. Innowacyjne organizacje mogą przyciągać i rozwijać twórczych pracowników i potem korzystać z tworzonych przez nich nowych produktów i usług. Założyciele firmy – trzech japońskich inżynierów – pragnęli stworzyć organizację..... . Dla większości ludzi twórczych charakterystyczne są szerokie zainteresowania.. Inkubacja . 652 Twórczość jest to zdolność jednostki do wytwarzania nowych idei czy pomysłów lub do nowego spojrzenia na znane już idee.. (Czyżby w „późnych latach dojrzałych” nie można już było zdobywać doświadczenia? Anonimus). które weryfikują . musi mieć twórczych pracowników. musi wiązać indywidualną twórczość z innowacją. Mówiąc o doświadczeniach życiowych. Zdolności poznawcze. która by promowała nowe pomysły oraz nowe sposoby projektowania i wytwarzania wyrobów elektroniki użytkowej...... Robotyzacja.. Zarządzanie w praktyce str. 646 Automatyzacja.

tj. że działalność twórcza wiąże się z nagrodami.... 665 Na przestrzeni lat opracowano ogromną ilość pomysłów dotyczących promocji innowacji w organizacjach. a także produktowe lub procesowe. 669 . by zachęcić pracowników do pewnych zachowań i odstręczać od innych. System nagradzania str. (. zapewniając finansowe i niefinansowe nagrody osobom i grupom rozwijającym innowacyjne idee. Kiedy członkowie organizacji zrozumieją. 668 Podłączyć się do japońskich prac B + R Jak na ironię. że ich twórcze pomysły nie zawsze dają w rezultacie pomyślne innowacje.. (. (.) Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna str. 668 (. 661 Innowacje mogą być radykalne albo stopniowe. Podczas gdy firmy amerykańskie tradycyjnie nie paliły się do wykorzystania czy choćby zbadania technologii opracowanych poza Stanami Zjednoczonymi. Niepowodzenia w rozpoznaniu możliwości. Inne konkretne sposoby promocji innowacji opisano w dalszej części rozdziału. lecz również powinny unikać karania pracowników za to.) Kultura organizacyjna str.. niezależnie od tego. Niepowodzenia innowacji str. techniczne albo kierownicze. będą bardziej skłonni do twórczej pracy.) Spojrzenie globalne str. Japończycy od dawna zrozumieli wartość przyciągania najlepszych pomysłów. W „Spojrzeniu globalnym” omawiamy zabiegi firm amerykańskich o wykorzystanie japońskich innowacji. 667 (....) Formy innowacji str. 664 Mogą być przynajmniej trzy przyczyny takich niepowodzeń: Niedostatek zasobów.) Podsumowanie str. W samej naturze procesu twórczego i procesu innowacji leży to.. w jakim języku myślą ich autorzy. że wiele pomysłów na nowy produkt po prostu nie sprawdza się na rynku. Opór wobec zmian. do Stanów Zjednoczonych. Wspieranie innowacji w organizacjach str.twórcze rozwiązania tych pracowników. Organizacje nie tylko muszą nagradzać zachowania twórcze. ostatnie amerykańskie poszukiwania źródeł japońskich sukcesów gospodarczych często prowadzą z powrotem na drugą stronę Pacyfiku. Menedżerowie mogą również wykorzystać system nagradzania do popierania twórczości i innowacji.. 666 Organizacja używa swego systemy nagradzania.

ochrona zdrowia czy komunikacja. przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna oraz kultura organizacji. jeżeli pragnie osiągać wytyczone cele. jak i innowacjami. dojrzałość i schyłek. tylko bowiem w ten sposób może wprowadzać nowe produkty i usługi. inkubacji. system nagradzania. Organizacje mogą sięgnąć po wiele po wiele różnych instrumentów. sponsora. Często wykazują one wspólne cechy osobowości i umiejętności poznawcze. albo produktowe i procesowe. Przełomy techniczne dotyczą zarówno przemysłu jak i usług. przełomowego odkrycia i weryfikacji. Branże usługowe. techniczne lub kierownicze. Technika to zestaw procesów i systemów wykorzystywanych przez organizacje do przekształcania zasobów w produkty lub usługi. 4. Twórczość to zdolność jednostki do wymyślania nowych idei lub do nowego spojrzenia na pomysły już przez kogoś wysunięte. jednakże często daje się w nim wyróżnić cztery etapy: przygotowania pomysłu. jak i innowacja mają duże znaczenie w nowoczesnych organizacjach. Organizacje te mogą cierpieć ba niedostatek potrzebnych zasobów (takich jak twórczy pracownicy i środki finansowe). takie jak bankowość. Technika produkcyjna obejmuje automatyzację. mogą nie dostrzegać pojawiających się możliwości lub opierać się zmianom. również doznają zmian spowodowanych postępami techniki. Są to m. Proces twórczy jest złożony. . 670 . Innowacje produktowe i procesowe są chyba najważniejsze.672 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. systemy komputerowego wspomagania projektowania i produkcji (CAD/CFAM lub CIM). uruchomienie. W późniejszych fazach na znaczeniu zyskują innowacje procesowe. Przykłady i pytania str. jakich wymagają innowacje. zastosowanie. We wczesnych fazach procesu innowacji największy wpływ na wyniki organizacji mają innowacje produktowe. Wielu organizacjom nie udaje się wprowadzić nowych produktów lub usług. w których ich zdolności zostały odpowiednio dostrzeżone i nagrodzone. Zarówno twórczość.in. Wiele twórczych jednostek wywodzi się ze środowisk. 3. orędownika produktu. Wśród najważniejszych jest zdolność do myślenia analitycznego i syntetycznego.Organizacja musi odpowiednio zarządzać zarówno techniką. wzrost. 2. Innowacja to kierowany wysiłek organizacji mający na celu opracowanie nowych produktów lub usług i nowych zastosowań dla produktów lub usług już istniejących. elastyczne systemy wytwarzania oraz zastosowania robotów. Proces innowacji obejmuje sześć etapów: rozwój. Organizacja musi łączyć indywidualną twórczość z organizacyjnym aspektem procesu innowacji. Wykorzystując przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjną organizacje powinny pobudzać kształtowanie ról wynalazcy. Innowacje mogą być radykalne lub stopniowe. by problemy te przezwyciężyć.

.. coraz szybciej wzrasta..Omówić.Opisać. Rower stworzony dla Ciebie . Informacja natomiast to dane przedstawione w sposób mający jakieś znaczenie. . zarządzanie i informacja muszą być ze sobą ściśle związane. ... 9. Główną częścią przetwarzania informacji jest rozróżnienie pomiędzy danymi i informacjami.Zidentyfikować najnowsze postępy w zarządzaniu informacją. Informacja a menedżer str.. w jaki sposób można zarządzać systemami informacyjnymi. danych stanowi informację.Opisać podstawowe rodzaje systemów informacyjnych wykorzystywanych przez organizację. Rozdział 21 Zarządzanie Systemami Informacyjnymi 673 str. 2.1.. . .. Jej rosnące znaczenie wynika z coraz większej złożoności otoczenia.Zidentyfikować podstawowe elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych. .2. Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . 7. Dane to nie obrobione (surowe) liczby i fakty odzwierciedlające jakiś jeden aspekt rzeczywistości. Zważywszy. 10. Ćwiczenia 8. .Opisać rolę i znaczenie informacji w pracy menedżera. 674 Informacja była zawsze integralną częścią pracy każdego menedżera. Jej znaczenie jednak. Przykład 20. 2. Pytania 1. Przykład międzynarodowy 20. Interpretacja. 6. że informacja jest ważną częścią komunikacji. w jaki sposób systemy informacyjne wpływają na organizacje.Omówić podstawowe czynniki określające potrzeby organizacji w zakresie systemu informacyjnego. 674 W rozdziałach 1 i 17 naświetliliśmy rolę komunikacji w pracy menedżera.. 3.. Pytania 1. Cierpliwość się opłaca . Rola informacji w pracy menedżera str.Pytania analityczne 5. . 3.

676 Ogólnie rzecz biorąc. Informacja dokładna . że na skutek różnych umownych rozwiązań. pełna i odpowiednia. Z. iż w systemach tych kryją się duże możliwości poprawy jakości informacji dostępnej menedżerom podejmującym ważne decyzje. zwłaszcza organizacje duże. często stwierdzają. równie czasochłonne i kosztowne jest utrzymywanie systemu i przyuczenie menedżerów do jego skutecznego wykorzystania. Ich opracowanie wymaga znacznych nakładów czasu i zasobów. Nic dodać. który może automatycznie wyszukiwać. System przetwarzania danych transakcyjnych… to system. Jest to system gromadzący kompleksowe dane. … Systemy informacji kierownictwa str. kilkanaście. historycznie rzecz biorąc. że on w każdej chwili może ulec zmianie o kilkaset tysięcy. skomputeryzowana forma systemu informacyjnego. by skutecznie zarządzać posiadaną informacją. przetwarzać i sumować informacje potrzebne menedżerom do podejmowania konkretnych decyzji. Np. 683 Organizacje używające systemów informacyjnych. użyteczna informacja jest dokładna. SWD jest szczegółowym i potężnym systemem. systemy informacji kierownictwa. stosowana przez wiele przedsiębiorstw. Systemy przetwarzania danych transakcyjnych str. aktualna. organizujący i sumujący je w formie przydatnej dla menedżerów funkcjonalnych i następnie zaopatrujący tych menedżerów w informacje niezbędne do ich pracy. abstrahując jedynie od „drobiazgu”. a czasami i kilkadziesiąt procent. … Systemy wspomagania decyzji są niezwykle złożone. Wydaje się.U. którego zadaniem jest załatwianie rutynowych i powtarzalnych transakcji w przedsiębiorstwie. systemy wspomagania decyzji i systemy informacji najwyższego kierownictwa11. albo. Do najbardziej ogólnych rodzajów systemów informacyjnych zaliczamy systemy przetwarzania danych transakcyjnych. … Systemy wspomagania decyzji str. faktycznie nie panujemy nawet nad poprawnością wyliczeń kierunków opłacalności poszczególnych asortymentów. na czym firma może tracić nawet miliony. rzędu po kilka. rentowność poszczególnych wyrobów podajemy „perfekcyjnie” z dokładnością dwóch znaków po przecinku. nic ująć pod warunkiem. .dostarcza wiarygodnego odzwierciedlenia rzeczywistości Uwagi. 683 Jest to pierwsza. wynik finansowy możemy w informacji podawać z dokładnością do przysłowiowego jednego grosza. 684 Następny etap w ewolucji zarządzania informacją jest na ogół nazywany systemem informacji kierownictwa (SIK). 685 Coraz bardziej rozpowszechnia się ostatnio system informacyjny nazywany systemem wspomagania decyzji (SWD). głównie w rachunku kosztów.Cechy użytecznej informacji str. nie informując jedynie. Podstawowe rodzaje systemów informacyjnych str. że potrzebują kilka rodzajów systemów. że „dokładność” nie przerodzi się w „perfekcyjne liczenie groszy” przy braku szacunku do spraw merytorycznych (skutkujących milionami).

Proponuję zajrzeć na moją stronę branżową „mleczarstwo”. Menedżerowie najwyższego szczebla nie potrzebują wiedzy technicznej. informatycy nie wiedzą. Formalne. Ze względu na to. Jest to system zaprojektowany tak. podobnie jak i dane rachunkowości o kosztach. raczej niechętnie sięgają oni do systemów informacyjnych organizacji. Zbyt dużo w nich pozornej ogólnikowej „perfekcji”. mogą całkiem łatwo. są przyjmowane bezkrytycznie jako wyrafinowana wiedza. a to. naturalnie. że osoby „kompetentne” do podejmowania decyzji. czego potrzebują. czego. Ja utknąłem na problemie. można stworzyć bardzo trafny system SWD. te systemy „informacji naczelnego kierownictwa”. 687 Systemy informacji najwyższego kierownictwa (SINK) są najnowszą formą systemu informacyjnego. żeby menedżerowie posiadali odpowiednią wiedzę merytoryczną. konkretnego podejścia do tematów. zbyt często zawodzi zarówno wiedza ekonomiczna. mają „problemy z komputerem”. Niestety. że często takim menedżerom brakuje podstawowych umiejętności w obchodzeniu się z komputerem. tylko bardzo powierzchownie rozpoznała ekonomikę branży. po prostu. Anonimus Systemy informacji najwyższego kierownictwa str. przekształcić się w systemy „dezinformacji naczelnego kierownictwa”. a nawet analizowania. zwyczajnie. jak i łatwości obsługi. Uwagi. problem można rozwiązać skutecznie i tanio. systemy te skonstruowano bowiem w postaci „przyjaznej użytkownikowi”. potrafili posługiwać się systemem. przynajmniej w niektórych branżach. jak i interdyscyplinarna współpraca przy budowie systemu. traktując ją poważnie. główny problem tkwi w uzyskaniu tych kwalifikacji. Podają również informację przykrojoną do specyficznych potrzeb menedżera14 . nie za bardzo znają ekonomikę. Tak zapewne jest. że oparte na słabo rozumianych przez menedżerów systemach informatycznych. Systemy te raczej syntetyzują informację. by skorzystać z SINK. które mogą mieć wpływ na podejmowanie strategicznych decyzji. Dostarczana przez nie informacja pozwala menedżerom pominąć szczegóły i dotrzeć bezpośrednio do ogólnych tendencji i wzorców. a dane bazowe były prawdziwe. Gdy nie jest. normalnie. w Polsce. . to wysoce specjalistyczna informacja niedostępna w innych typach systemów. tym groźniejsze. raczej nie napawają optymizmem. Najczęściej takie systemy wykorzystują „ikony” i symbole i wymagają niewielu komend. zamiast ją szczegółowo analizować. a za mało wnikliwego. finanse i w ogóle nowoczesne zarządzanie. Mówiąc krótko: przy odpowiednich kwalifikacjach odpowiednich osób. Czy to naprawdę jest tak szalenie trudne do porządnego dopracowania? Gdyby nie przeogromna siła bezwładu! Anonimus. a ekonomika branży. gdy na „niższych szczeblach” wszystko jest prawidłowo dopracowane. Niestety. dochodzą powszechne dezinformacje z rachunku kosztów i wyników. Problemem jest tylko. Do tego.Uwagi. by zaspokoić szczególne potrzeby menedżerów najwyższego szczebla w zakresie przetwarzania informacji. powszechnie stosowane systemy podnoszenia kwalifikacji. W dodatku rachunkowość serwuje dezinformacyjny rachunek kosztów. Wykazują więc nad innymi systemami przewagę zarówno pod względem możliwości. Bez wielkich słów i kosztów.

W jaki sposób opracowuje się takie systemy i jak są one wykorzystywane w codziennej praktyce. Tworzenie systemów informacyjnych str. o ile projekt ma przynieść pozytywne wyniki. systemy informacyjne wpływają na wyniki... 691 Sprawdzianem wartości systemu informacyjnego jest jego praktyczne zastosowanie. 690 W dużych i złożonych organizacjach powstaje też problem integracji systemów informacyjnych.Zarządzanie systemami informacyjnymi str. 688 Z dotychczasowych rozważań wynika. rzecz jasna ważną częścią większości nowoczesnych organizacji. Wpływ systemów informacyjnych na organizacje str.. ■ System informacyjny firmy powinien być łatwo dostępny dla każdego. na samą organizację. posługiwanie się nim nie powinno wymagać szczególnej wiedzy w dziedzinie komputerów. W takiej grupie muszą być odpowiednio reprezentowani docelowi użytkownicy systemu. Idealny system informacyjny powinien być prosty w użyciu i nietechniczny. Wpływ na zachowanie .. której celem jest nadzorowanie całości. a także na ludzi należących do tej organizacji. W szczególności.. Ograniczenia systemu informacyjnego str... Pierwszy polega na określeniu potrzeb informacyjnych organizacji i ustaleniu. tzn. 694 Menedżerowie powinni sobie również zdać sprawę z ograniczeń systemów .. Należy jednak odpowiedzieć jeszcze na kilka ważnych pytań. jakie cele proponowany system ma realizować. 688 Tworzenie systemu informacyjnego obejmuje kilka podstawowych kroków.. (. 692 Systemy informacyjne są. Absolutnie konieczne.. kto potrzebuje z niego skorzystać.. Integracja może obejmować powiązanie różnych systemów informacyjnych w ramach tej samej organizacji lub systemów należących do zupełnie różnych organizacji17.. jest uzyskanie dlań pełnego poparcia i odpowiedniego zaangażowania finansowego najwyższego kierownictwa. przeważnie tworzy się grupę zadaniową.) Integracja systemów informacyjnych str. (. Wpływ na organizację . Jeśli się już podejmuje decyzję o opracowaniu i zainstalowaniu systemu informacyjnego. jak wielka jest wartość i znaczenie systemów informacyjnych. Ich wpływ przejawia się na wiele różnych sposobów.) Zastosowanie systemów informacyjnych str. Wpływ na wyniki .

aktualna. Na zarządzanie informacją najlepiej patrzeć jako na część procesu kontroli.. Planowanie systemu informacyjnego musi uwzględniać każdy z tych czynników. Choć mogą one występować w różnych formach.) Informacja może nie być tak ścisła. Podsumowanie str.. przenosi się on oczywiście na wszelkie otrzymane wyniki. zarówno ręczne jak i skomputeryzowane systemy informacyjne obejmują wszystkie te składowe. Czasami/ często . Tym gorsza. jest niedostateczna współpraca interdyscyplinarna różnych specjalistów tworzących i obsługujących system. Potrzeby organizacji w zakresie zarządzania informacją są określane od strony organizacyjnej przez jej otocznie i wielkość. musi być dokładna. że informacja powinna być także prawdziwa.także niedostatek odpowiednich kwalifikacji. a nie jedynie pod jakimś formalnym kątem. im trudniej poznać. Z. urządzenie wyjściowe i system kontrolny. 695 Ze względu na niezwykle perspektywy. W tej części pokazano niektóre najciekawsze spośród nich. prowadzone są ciągle prace nad odkryciem nowych.. terminowa.. Telekomunikacja . Na marginesie nie tylko socjalizm miał monopol na przeinaczanie prawdy. a pomimo pewnych ich ograniczeń. że tylko dlatego. iż obliczenia wykonano za pomocą komputera. urządzenie przechowujące informacje. pełna i odpowiednia. Anonimus Najnowsze postępy w zarządzaniu informacją str. 697 Informacja jest żywotnie ważną częścią pracy każdego menedżera. jakie otwierają systemy informacyjne... pełna i odpowiednia.” Temat wymaga bardzo szerokiego rozwinięcia. (. Na koniec trzeba powiedzieć. Systemy informacyjne zawierają pięć podstawowych składowych: urządzenie wprowadzające (wejściowe). Żeby informacja mogła być użyteczna... (Uwagi. Sieci i systemy eksperckie . Uwagi Prawdopodobnie największym ograniczeniem systemu informacyjnego.. procesor.) Systemy informacyjne do pewnych zadań czy problemów po prostu się nie nadają. jakby się mogło wydawać. że system informacyjny może być przedmiotem sabotażu. ..). Prawdziwa obiektywnie. że fałszywa. Jeśli jednak wyjściowe informacje były obarczone błędem.U.informacyjnych25. przynajmniej w sprawach złożonych. (. Osobiście bym podkreślił. Jak trafnie zauważyło wielu: „informacja fałszywa jest gorsza od żadnej. Ludzie zwykle myślą. odpowiedź musi być poprawna – zwłaszcza jeśli zostaje wyliczona z dokładnością do kilku miejsc po przecinku. a od strony kierowniczej przez pole działania menedżera i jego szczebel organizacji. jeszcze bardziej wyrafinowanych podejść do zarządzania informacją.

Przykłady i pytania str. Każda z tych możliwości otwiera przed organizacją obiecującą perspektywę bardziej skutecznego zarządzania informacją. 2. Podstawowe kierunki oddziaływań to wpływ na wyniki. Mówi się.1.Podstawowymi rodzajami systemów informacyjnych są systemy: przetwarzania danych transakcyjnych. Przykład 21. Menedżerowie powinni również mieć świadomość. że systemy informacyjne mają swoje ograniczenia. 9.. Czy może zdarzyć się tak. że dyrektor naczelny do spraw informacji zgromadzi w swym ręku nadmierną władzę? Jeśli tak. Najnowsze postępy w systemach informacyjnych obejmują przełomy w telekomunikacji. Wreszcie – menedżerowie powinni umieć posługiwać się systemem. Jakie są przesłanki takiego poglądu? Dlaczego mogłoby to być jednak stwierdzenie przesadne? 7. Jakie są elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych? Jak są one ze sobą powiązane? 3. to dlaczego? Ćwiczenia 8. Zarządzanie systemami informacyjnymi obejmuje przede wszystkim decyzje o sposobie ich wprowadzania. wspomagania decyzji oraz informacji najwyższego kierownictwa. wykorzystanie sieci i systemów eksperckich. 10.701 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Systemy informacyjne kluczem do zwycięstwa w walce . 3. Jak taki system można wykorzystać dla dobra organizacji? 4. Jakie są cechy użytecznej informacji? W jaki sposób zarządzanie informacją może wspomóc kontrolę w organizacji? 2. na samą organizację i na zachowania jej członków. Przykład międzynarodowy 21. podstawowych informacji kierowniczych. i nie wiązać z nimi nierealistycznych oczekiwań. Potem następuje integracja systemów. Wschodząca supergwiazda handlu detalicznego . Każdy z nich dostarcza pewnych typów informacji i ma szczególną wartość dla określonego typu menedżerów. Pod jakimi względami system informacyjny przypomina system kontroli zapasów czy system kontroli produkcji? W czym się od nich różni? 6. że dokonująca się rewolucja informacyjna przypomina rewolucję przemysłową pod względem wpływu na organizacje i społeczeństwo. Co to jest system informacji kierowniczej. to w jaki sposób można by temu zapobiec? Jeśli nie. 698 . Oczywiście. Systemy informacyjne oddziałują na organizacje w rozmaity sposób. można tu wykorzystać szeroki zestaw konkretnych działań i kroków.2.. Pytania 1. Co to jest system ekspercki? Czy takie systemy mają jakieś poważniejsze perspektywy zastosowania w organizacjach gospodarczych? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Pytania analityczne 5.

.... .Opisać indywidualne i organizacyjne strategie podejścia do rozwiązywania problemu różnorodności.......... Znaczenie kulturowej różnorodności str...konkurencyjnej w branży dostaw paczek ... 704 ... i to nie tylko w Stanach Zjednoczonych... ale i w wielu innych krajach..... jej znaczenie i związane z nią tendencje.... .... Płeć str............ . ........ Przykład wprowadzający str.... Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .. Wymiary różnorodności str... • Pęd w kierunku globalizacji.... 709 Czynnik etniczny str......... ..... 705 Kulturowa różnorodność urosła do rangi ważnego problemu w wielu organizacjach...... 706 .... pochodzenie etniczne i inne wymiary różnorodności..... W niniejszym fragmencie omawiamy wiek... 708 Jak już wskazano... Istota kulturowej różnorodności str.. 2...... płeć.. 708 ... Przyczyny kulturowej różnorodności str..... Rozkład według wieku str........ ......... 711 . .. Pytania 1.... 710 Inne wymiary różnorodności str.. 3.Omówić sześć cech charakterystycznych w pełni wielokulturowej organizacji... 706 ..........Omówić istotę kulturowej różnorodności... Część VII SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22 Zarządzanie Kulturową Różnorodnością 704 str...Zidentyfikować i opisać główne wymiary różnorodności w organizacjach. do scharakteryzowania organizacji można wykorzystać wiele różnych wymiarów różnorodności....

w ostatnich latach wiele uwagi przywiązuje się do poprawy kierowania różnorodnością przez jednostki i organizacje18. Załóżmy np. (. że kierownik traci awans na rzecz swej koleżanki. Konflikt może być również spowodowany obawą. 711 Nie ulega kwestii.) Ludzie mogą również po prostu nie być skłonni do zaakceptowania innych.. Kierowanie różnorodnością w organizacjach str. Różnorodność w innych krajach str. . Ponieważ jednak kultura japońska znacznie wyżej ceni lojalność grupową i tożsamość grupową niż osiągnięcia indywidualne. takie wyróżnienie może wywołać u pracownika uczucie wstydu i zażenowania. 713 Różnorodność jako siła napędowa zmian społecznych str. Spojrzenie globalne str.. Indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności str. Działanie tego menedżera wynika z panującego w amerykańskiej kulturze przekonania. 717 .. które mogą prowadzić do potencjalnie szkodliwego konfliktu17. . jak również ze względu na możliwe następstwa konfliktu związanego z różnorodnością. Źródłem konfliktu mogą być również nieporozumienia czy trudności wynikające podczas kontaktowania się ze sobą przedstawicieli różnych grup. który może zaistnieć z rozmaitych powodów. nieufnością albo osobistymi uprzedzeniami. 711 ... Jeśli jest przekonany. 716 Niekiedy różnorodność w organizacji może się również stać ważnym źródłem konfliktu.. . Poza tym we współczesnych organizacjach różnorodność odgrywa kilka ważnych ról. gdy ktoś sądzi.) Konflikt może być również wynikiem innych elementów zróżnicowania. że organizacje stają się coraz bardziej różnorodne. 717 Ze względu na ogromne możliwości zwiększenia przewagi konkurencyjnej. iż podstawą decyzji kadrowej (przyjęcia pracownika. Załóżmy np... W ten sposób działanie podjęte w najlepszej intencji może nieoczekiwanie wywołać skutki odwrotne od zamierzonych. jak i wyzwania. nie będzie przyjaźnie nastawiony ani do swojej koleżanki. Jaki jest jednak wpływ tej różnorodności na organizacje? Jak widzimy. U wielu ludzi nadal wielką rolę odgrywają osobiste uprzedzenia i tendencyjność w ocenie... że podstawą tego awansu nie są wyższe kwalifikacje tej osoby.Wpływ różnorodności na organizacje str. tkwiące w różnorodności. (. 714 Różnorodność jako element przewagi konkurencyjnej str... ani do całej organizacji. w jakiś sposób odmiennych.. lecz proste dążenie organizacji do „poprawy statystyki” w kadrze kierowniczej. awansu lub zwolnienia) jest odmienność danej osoby. a następnie organizacyjne podejścia do zarządzania różnorodnością. że takie uznanie jest istotnym elementem nagradzania. Może się on pojawić wtedy. 715 Różnorodność jako źródło konfliktu str.. W kolejnych fragmentach rozdziału omawiamy wpierw indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności. stwarza ona dla organizacji zarówno możliwości. że amerykański menedżer publicznie wychwala znakomitą pracę swojego pracownika – Japończyka.

chociaż należy im się sprawiedliwe i uczciwe traktowanie. Wreszcie po poważnych i długich rozmowach okazało się. 719 Polityka organizacji . tolerancję i komunikację oraz umiejętność wczuwania się w sytuację innych19... Ze zrozumieniem wiąże się wczuwanie się: ludzie powinni próbować zrozumieć punkt widzenia innych. i że z tymi różnicami trzeba się pogodzić Wczuwanie się. Tolerancja. W . Amerykańscy pracownicy firmy nie gustują w ciągłych sporach. jeśli je przełożyć na zachowania zatrudnionych ludzi w miejscu pracy. która się czuje obrażona. Organizacja. Wiedzą. Menedżerowie amerykańscy preferują bardziej harmonijny sposób prowadzenia interesów i konflikt ten stopniowo budził ich zniecierpliwienie. jak płeć czy kolor skóry. że prawo im dyskryminować ludzi ze względu na takie cechy.. Przy poparciu najwyższego kierownictwa. że wielu . że tolerancja powinna być obustronna i prowadzić do racjonalnych rozwiązań. różnorodność może się stać podstawowym elementem organizacji. która rzeczywiście pragnie promować różnorodność. czy pewne jego zachowanie nie jest czasem dla kogoś obraźliwe. jeśli nie będą głęboko przekonani.. Praktyki organizacji . że różnorodność jest ideą wartą kultywowania. pewna organizacja podała ostatnio.. Niektórzy menedżerowie doprowadzili do zupełnie niepotrzebnej skrajności podstawowe pojęcie równych szans zatrudnienia. Organizacyjne podejście do kierowania różnorodnością str. powinien się po prostu o to spytać.. Jest więc ważne. Niezależnie od tego... wzmocnionym jasnym i spójnym zestawem środków polityki i praktycznych działań organizacji. menedżerowie muszą zrozumieć. a w konkretnym przypadku. Ci ostatni sprzeczali się o każdy powstały problem.. do obustronnych ustępstw: jedni powinni starać się zrozumieć intencje i racje „lubiących się kłócić”. Dopóki tego typu wymiana poglądów przebiega w atmosferze przyjaznej i nieagresywnej.. by menedżerowie zrozumieli. Idąc tym tropem mogą dojść do przekonania . że czynniki kulturowe sprawiają. musi tak ukształtować swoją kulturę. a drudzy nieco powściągnąć swoje „zamiłowanie do kłótni”. Kultura organizacji Ostatecznym sprawdzianem zaangażowania organizacji w kierowanie różnorodnością jest jej kultura...Poszczególne jednostki mogą współuczestniczyć w wysiłku organizacji na rzecz odpowiedniego kierowania różnorodnością. W stronę organizacji wielokulturowej str. 722 Wiele współczesnych organizacji boryka się z problemami kulturalnej różnorodności. Na przykład. że w rzeczywistości różnice pomiędzy ludźmi naprawdę istnieją. iż ludzie zachowują się różnie. (Mnie się wydaje. Anonimus) Komunikacja. wykazując zrozumienie.. Podobnie osoba. Zrozumienie.. pracowników po prostu lubi się kłócić i uznaje spory za część procesu pracy... Szkolenie w zakresie różnorodności . musi być obustronna. by w sposób niedwuznaczny akcentowała zaangażowanie najwyższego kierownictwa na rzecz różnorodności we wszystkich jej formach i we wszystkich częściach organizacji. By komunikacja mogła spełnić swoje zadanie. że wszyscy zasługują na identyczne traktowanie Przekonanie takie może powodować problemy. Jeśli ktoś zastanawia się. ale są skłonni tolerować ten styl pracy jako podstawową różnicę kulturową. że doświadcza poważnego konfliktu pomiędzy pracownikami amerykańskimi i . nie stanie się ona integralną częścią organizacji. Ludzie nie są przecież tacy sami. co menedżerowie mówią lub piszą.

Podstawowymi cechami.. W Stanach Zjednoczonych następuje również stopniowy spadek udziału białych w łącznej sile roboczej i wzrost udziału ludności pochodzenia latynoskiego. mimo pogłębiania się różnorodności organizacji. Jakie są przyczyny wzrostu różnorodności w wielu współczesnych organizacjach? 2. który można przypisać różnorodności.. 725 . dążeniem organizacji do poprawy jakości siły roboczej. brak luki w identyfikacji organizacyjnej opartej na grupowej tożsamości kulturowej oraz niski poziom konfliktu międzygrupowego. to jest ich naprawdę niewiele. Trzy najważniejsze to wiek. pełna integracja sieci nieformalnych. gdy jej członkowie różnią się pod pewnymi względami.rozdziale 5 zauważyliśmy. że chociaż wiele organizacji nabiera coraz bardziej globalnego charakteru. Różnorodność wywiera wieloraki wpływ na organizacje. (.. nie istnieje jeszcze organizacja prawdziwie globalna. istnieje tylko niewiele organizacji prawdziwie wielokulturowych. Do indywidualnych podejść do różnorodności zaliczamy zrozumienie. wczuwanie się w położenie innych. Podsumowanie str. szkolenie w zakresie różnorodności i kulturę organizacji. Do głównych podejść organizacyjnych zaliczamy środki polityki. tolerancję i komunikację. pełna integracja strukturalna. Podsumuj podstawowy wpływ różnorodności na organizację. że organizacje zróżnicowane mają przewagę konkurencyjną. 4.728 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 724 . Wreszcie różnorodność może być również źródłem konfliktu. Podobnie.. Przykłady i pytania str. Wskaż główne wymiary różnorodności i omów najnowsze tendencje dla każdego z nich. Kierowanie różnorodnością w organizacjach może być dziełem zarówno jednostek. naciskiem ustawodawstwa i wzrostem globalizacji. płeć i narodowość. Omów cztery podstawowe podejścia indywidualne i cztery główne pode3jścia organizacyjne do kierowania różnorodnością. brak uprzedzeń i dyskryminacji. jak i samych organizacji. są: pluralizm. w wielu jednak sytuacjach mamy do czynienia ze zjawiskiem „szklanego sufitu”. We współczesnych organizacjach następuje wzrost różnorodności spowodowany zmianami demograficznymi. Jeżeli w ogóle istnieją już organizacje prawdziwie wielokulturowe. Współcześnie zachodzi ogólne zjawisko starzenia się siły roboczej. przyjęte praktyki organizacji. Ponadto pracę zawodową podejmuje coraz większa liczba kobiet.) Zarządzanie w praktyce str. Różnorodność jest także siłą napędową zmian społecznych. Różnorodność ma kilka podstawowych wymiarów. 724 W grupie czy organizacji mamy do czynienia z kulturową różnorodnością. 3. Ważnym czynnikiem jest tu potrzeba zrozumienia różnorodności w innych krajach. . Wiele organizacji zaczyna rozumieć. którymi odznaczają się organizacje osiągające taki stan.

które przygotują cię do skutecznej kariery zawodowej w otoczeniu zróżnicowanej siły roboczej? Ćwiczenia 8. Rozdział 23 Przedsiębiorczość I Tworzenie Nowych Przedsiębiorstw Cele str. Przedsiębiorcą jest ktoś.. Przykład 22. . jakie organizacja może czerpać z różnorodności. 732 Co to jest małe przedsiębiorstwo? W praktyce stosuje się najrozmaitsze definicje.. 9.Omówić główne elementy zarządzania małym przedsiębiorstwem. prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowania związanego z nią ryzyka2. 2. Istota przedsiębiorczości str.. (. Czy potrafisz wymienić jakieś skutki negatywne? 6.....1. . Monsanto uczy się cenić różnorodność .2. 730 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. kto podejmie działanie określone mianem przedsiębiorczości. Znaczenie małych przedsiębiorstw str. W tym świetle właściciel przedsiębiorstwa. 729 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .) . nie jest przedsiębiorcą. 3. Jakie umiejętności powinieneś pozyskać w czasie nauki.. Przykład wprowadzający str.. Jakie są podstawowe wymiary różnorodności. Pytania 1.Zidentyfikować główne przyczyny sukcesu i porażki małego przedsiębiorstwa. Przykład międzynarodowy 22.. ... Pytania 1. . 2. 729 . sam zaś oddaje się innym zainteresowaniom. 10.Scharakteryzować istotę przedsiębiorczości.Pytania analityczne 5. .. które wywierają największy wpływ na twoją osobistą sytuację? 7.Omówić pojęcie drobnego przedsiębiorstwa i jego rolę w gospodarce. który zatrudnia zawodowego menedżera do jego prowadzenia. W tekście rozdziału zarysowano wiele różnych korzyści. Powolny wzrost liczby pracujących kobiet w Japonii .Omówić przedsiębiorczość w dużych firmach. 3.

handlu detalicznego i hurtowego. rosnąca złożoność technologii.) Małe przedsiębiorstwa a gospodarka globalna Wielu ludzi stawia znak równości pomiędzy przedsiębiorstwem międzynarodowym i tzw. Plan biznesowy str. 736 Chociaż wiele przedsiębiorstw spośród tych. zaniedbanie.. kompetencja kierownicza... wielkim biznesem. a także szczęście13.. W rzeczywistości jednak wiele małych firm rozwijało się dzięki temu. Plan biznesowy jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w ramach przygotowań do uruchomienia nowego przedsiewziecia18. Sam akt przygotowania planu biznesowego zmusza przyszłych przedsiębiorców do skrystalizowania swego poglądu na skuteczne uruchomienie przedsięwzięcia – od momentu podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności aż po uruchomienie nowego przedsiębiorstwa.. . że zdołały sobie wykroić niszę w gospodarce globalnej. Kiedyś można było osiągnąć sukces.) Główne dziedziny działania małych przedsiębiorstw Ogólnie rzecz biorąc. 739 Przedsiębiorcy muszą bardzo szczegółowo planować.Wpływ małych przedsiębiorstw Małe przedsiębiorstwo odgrywa ważną rolę w gospodarce Stanów Zjednoczonych.. W niniejszym fragmencie omawiamy rozpowszechnione przyczyny sukcesów i porażek małych przedsiębiorstw. słabe systemy kontrolne oraz niedostateczne wyposażenie w środki finansowe16.) Problemy własności str. Chociaż oba czynniki nadal mają niemałe znaczenie. Często natomiast nie sprawdzają się w produkcji. Rozpowszechnione przyczyny niepowodzeń Do podstawowych przyczyn niepowodzeń małych przedsiębiorstw należą: brak kompetencji kierowniczej lub odpowiedniego doświadczenia. odnosi sukcesy. Ponad 99% z 17 mln amerykańskich przedsiębiorstw to firmy małe.) Sukcesy i porażki małych przedsiębiorstw str.. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. pragnienie osiągnięć. W zasadzie plan biznesowy zmusza ich do opracowania całego przedsięwzięcia na papierze. Powszechne przyczyny sukcesu Na sukces małego przedsiębiorstwa składa się wiele elementów. .. by przekształcić ideę produktu czy usługi w praktyczną działalność. jeszcze więcej ponosi fiasko. małe przedsiębiorstwa na ogół dobrze sobie radzą w sferze usług.. (. (. po prostu nie szczędząc sił i czasu w pracy.. (. które są uruchamiane co roku. pęd do rozwoju i zdolność do poświęceń. (. 741 ... wśród najczęściej wymienianych są jednak: ciężka praca. zanim pochłonie ono czas i pieniądze. rynków i innych czynników otoczenia wymaga poświęcenia wielkiej uwagi planowaniu.

Źródła finansowania . łatwiej przychodzi mu zidentyfikować otoczenie docelowe.W okresie uruchamiania przedsięwzięcia należy rozwiązać wiele bardzo ważnych problemów. przez które będzie przechodzić mała firma. Spółka akcyjna .) Przedsiębiorca musi sporządzać swoje plany dla poszczególnych cyklów życia.. Szczególnie przydatnym narzędziem jest tu budżet pieniężny.. Inne formy własności .. przewodzenie i kontrolowanie.. gdyż zaniedbanie planowania może zagrozić potencjalnemu sukcesowi ich przedsięwzięcia. czy też będzie powiązane umownie z jakąś siecią. Przedsiębiorcy muszą się starannie wystrzegać takich sądów. Zarządzanie małymi przedsiębiorstwami str. a te z kolei dyktują odmienne podejście do zarządzania. stała aktualizacja planu finansowego uczuli przedsiębiorców na problemy z gotówką. jak zorganizować własność przedsiębiorstwa i jak zdobyć fundusze – są to wszystko problemy wymagające decyzji. którą musi podjąć przedsiębiorca przy planowaniu przedsięwzięcia. Planowanie w małym przedsiębiorstwie str.. Prócz tego trzeba określić.. Formy własności Własność jednoosobowa .. czy przedsiębiorstwo będzie zupełnie niezależne. (..) Najlepszym sposobem stawiania czoła problemom. Na przykład. Jego otoczenie jest z reguły znacznie mniej złożone: przedsiębiorstwo takie ma zazwyczaj do czynienia z niewielu tylko regulatorami . 745 Jeszcze przed kilku laty wśród menedżerów i naukowców panowało przekonanie. z którym mają do czynienia wielkie firmy. Ponadto plany taktyczne... jeśli pojęcia te mają się odnosić do małych przedsiębiorstw. czy też założyć zupełnie nowe. (. Różne podejścia do uruchamiania przedsięwzięcia Pierwszą sprawą...) (. nim jeszcze w ogóle zacznie ono działać. gdyż zwraca uwagę na ewentualne przyszłe niedobory środków płynnych25.. plany działania i plany awaryjne będą mniejsze i łatwiej będzie nimi kierować. Oznacza to konieczność innego spojrzenia na planowanie. Wielu przedsiębiorców uważa. jest ciągłe uaktualnianie planu biznesowego. Czy można zaczynać od zera.. Obecnie jednak uważa się powszechnie. jest rozstrzygnięcie. organizowanie. 745 Planowanie ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu przedsiębiorcy. że planowanie jest wyłącznie sprawą olbrzymich korporacji. ale jednocześnie żadna chyba funkcja nie jest tak niedoceniana. czy kupić istniejące przedsiębiorstwo. jakie towarzyszą wzrostowi . że przedsiębiorca kierujący małym przedsiębiorstwem napotyka zupełnie odmienne warunki działania.... Spółka osobowa . a horyzont planistyczny jest nieco krótszy. Podstawowy kontekst planistyczny jest dla typowego drobnego przedsiębiorstwa znacznie prostszy niż ten. że koncepcje i podejścia zarządzania znajdują zastosowanie do wszelkich przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości.. .

Tablica 23. Określenie potrzeb w zakresie kwalifikacji. którzy oczekują od pracowników celujących wyników. Identyfikacja zapotrzebowania na kwalifikacje . który motywuje do najwyższej jakości pracy. Źródła pomocy dla przedsiębiorców . jakie powinien wykazywać przedsiębiorca.. Charakterystyki stanowisk pracy ..3.. na pierwsze miejsce wysuwa się chęć osiągnięcia doskonałości w każdym przepracowanym dniu. 752 Wśród wszystkich cech. by pracownicy byli lojalni wobec przedsiębiorstwa. Przy ograniczonych zasobach przedsiębiorcom często nie pozostaje nic innego jak określić organizację raczej w kategoriach kwalifikacji niż w kategoriach osób. w jaki sposób traktują swoich pracowników. Do II wojny światowej życie gospodarcze było krepowane tylko nielicznymi przepisami i podatkami. . Nieliczne były również sprawozdania a komputerów w ogóle nie było. powinni się jednak wystrzegać oczekiwania ślepej lojalności. Organizowanie w małym przedsiębiorstwie str. a nie przedsiębiorcy. Przedsiębiorcy. Po drugie.. Jednym ze sposobów. charakterystycznym dla współczesnej działalności gospodarczej. w jaki przedsiębiorcy mogą motywować pracowników do wyróżniania się w pracy.. Poza motywowaniem pracowników do osiągania celujących wyników przedsiębiorcy muszą również pomagać pracownikom w osiąganiu ich osobistych celów przy jednoczesnym wypełnianiu obowiązków wobec organizacji. Przewodzenie w małym przedsiębiorstwie str. Przedsiębiorca musi wyznaczać ton.).. Z. jakby takim specjalistom dysponowali. grono wielkich konkurentów również było nieliczne.. podobnie jak trenerzy muszą być blisko swoich graczy. Od tego czasu jednak prostota ustąpiła miejsca złożoności. 747 Przy wysokim stopniu niepewności otoczenia. Przedsiębiorcy na ogół również pragną. jest stawianie przed nimi wysokich oczekiwań. zarówno w dobrych jak i w złych czasach. Po pierwsze.. Tylko przez taką procedurę mogą zapewnić. które pomagają wykreować lojalność klientów wobec przedsiębiorstwa. Mimo że nie stać ich na zaangażowanie pełnoetatowego księgowego lub analityka rynku. by niezbędne kwalifikacje nie zostały przeoczone.(Zapowiedź uwag.2. który ma ambicję być skutecznym przywódcą. Prawdziwie lojalny pracownik pracuje na miarę swych możliwości i dąży do doskonałości w swojej pracy. często je uzyskują.. by skutecznie odgrywać . Mogą przy tym skorzystać z kilku metod. przedsiębiorcy powinni pomóc swym pracownikom w psychicznym nastawieniu się na dokonania. Pomoc w zarządzaniu . Tylko wysoko motywowani pracownicy mogą wytwarzać i sprzedawać lepsze produkty.U. W istocie prawdziwa lojalność jest lojalnością wobec pracy. Tablica 23.. muszą zorganizować swoje przedsiębiorstwo tak. niewielu przedsiębiorców dysponuje kwalifikacjami niezbędnymi do odniesienia sukcesu wyłącznie własnymi siłami. niezależnej od tego.

ponieważ trener dokładnie rozpracował plan meczu i sposoby walki z konkurencją. że kontrola jest funkcją wykonywaną wyłącznie w wielkich przedsiębiorstwach. czy ona czegoś nie zniekształca. powinni także brać sobie do serca pomysły i sugestie pracowników oraz oceniać pracowników ściśle według zasług i odpowiednio ich nagradzać. Bez kontroli pozostałe trzy funkcje menedżerskie – planowanie. Nie wystarczy ustalenie celów. na ile skutecznie wykonywane są te funkcje. aby doprowadzić do ich realizacji. To. ponieważ trener pozwala im zrozumieć. wcale jeszcze nie przesądza faktu. To. którzy znają się na swojej pracy i wiedzą. Gracze widzą jasno swoje zadania. Uwagi. co jednych pociąga. Stworzenie takiej atmosfery pracy nie jest rzeczą łatwą. przedsiębiorcy muszą zrozumieć ich potrzeby. mogą pomóc pracownikom osiągnąć odpowiedni status i uzyskać pozytywną opinię o nich samych i o ich pracy. rachunku kosztów. którzy tego nie robią. Przedsiębiorcy muszą systematycznie mierzyć osiągnięte postępy i dokonywać korekt na podstawie wyników tych pomiarów. przedsiębiorcy. (. przedsiębiorcy sami mogą podnieść swoje walory jako przywódcy.rolę przywódcy. której użyteczność może się przejawiać na różne sposoby.) Kluczowym elementem procesu kontroli jest informacja. Szczególnie ważna jest informacja księgowa. w jaki sposób wykonywać powierzone im zadania. niż ci. ale również weryfikowanie zasadności celów i działań oraz – w razie potrzeby – ich korektę. Wiedzą. która pozwoli się im zorientować. czego się od nich oczekuje. Mogą tego dokonać przez przekazanie pracownikom części odpowiedzialności za podejmowanie decyzji i przez obdarzanie pracowników większą odpowiedzialnością. jak przekazać tę wiedzę graczom. mają trenerów. Warto się jednak upewnić. że tak wielu przedsiębiorców od początku prześladują kłopoty. W dużych a nawet średnich firmach . i w jakim zakresie jej informacje są jeszcze aktualne. organizowanie i przewodzenie – są pozbawione znaczenia. Kontrolowanie w małym przedsiębiorstwie str. Ponieważ każdy pracownik jest skomplikowany i niepowtarzalny. które stale wygrywają. którzy stosują się do tych wskazówek. mają większe szanse na sukces. by pomóc im dać z siebie możliwie jak najwięcej. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy może być przekonanie. może innych odstręczać. Pomimo wielkiego znaczenia kontroli wielu przedsiębiorców często z niej rezygnuje. czy odpowiada także potrzebom konkretnego zarządzania. Potrzebują do tego informacji. tak też przedsiębiorcy muszą być blisko swoich pracowników. 753 Omówienie spraw kontroli zamyka cały cykl. że księgowość odpowiada urzędowym standardom. ponieważ tylko przez kontrolę przedsiębiorcy mogą określić. czy wytyczone cele zostały zrealizowane. ponieważ trener stworzył atmosferę rzetelności. np. Nie ma dwóch graczy – czy też pracowników – dokładnie takich samych.. Umacniając w pracownikach poczucie własnej wartości o poprawiając ich pozycję. Drużyny. Przedsiębiorcy. zaufania i przyjacielskiej współpracy. Gracze wykonują powierzone im zadania dokładnie. Informacja ta pozwala im nie tylko mierzenie osiągnięć. Po trzecie. kiedy tylko będą gotowi na jej przyjęcie. Informacja księgowa jest niewątpliwie ważna. a następnie organizowanie i przewodzenie. Przy takim podejściu nie może dziwić.. która pozwala przedsiębiorstwom porównać wyniki faktycznie osiągnięte z planowanymi. jako przywódcy.

które ma niezależnego właściciela i niezależne kierownictwo i które ma względnie niewielki wpływ na swoje otoczenie. Dla małych może być czasami zaskoczeniem. kompetencje menedżerskie i szczęście. Porównanie z planem – sprawa oczywista. nowych rodzajów działalności i wkład do rozwoju wielkich przedsiębiorstw. słabość systemów kontrolnych i niedostateczne wyposażenie w kapitał (niedoinwestowanie). że organizacja stała się senna i ociężała.. handlu hurtowym i detalicznym.. zapał i poświęcenie przedsiębiorcy. innowacje. Naturalnie. tworzenie miejsc pracy. zaniedbanie. by sam przedsiębiorca był osobą prowadzącą firmę.kogoś. str. kto rozwija ideologię przedsiębiorczości w kontekście dużej organizacji. to i nagrody są wysokie. Małe przedsiębiorstwa mają duże znaczenie ze względu na swoje wyniki finansowe. Celem tych działań jest stworzenie poczucia przynależności raczej do sieci setek drobnych przedsiębiorstw niż do jednego wielkiego30. utrzymywać stałe rozmiary lub też kurczyć się (zamierać). Cztery powszechnie występujące czynniki powodzenia małych przedsiębiorstw to: ciężka praca. a jeśli są one dobre. Małe przedsiębiorstwo to takie.. 754 Przedsiębiorczość w wielkich firmach str. Role innowatora wewnątrzorganizacyjnego i przedsiębiorcy są podobne. a tym samym wrażliwa na próby przejęcia lub atak konkurencji. 755 Mówiąc ściśle. W rozdziale 20 opisaliśmy koncepcję innowatora wewnątrzorganizacyjnego . Organizacje często posuwają się bardzo daleko w próbach utrzymania ducha przedsiębiorczości w okresie wzrostu. (. że innowator wewnątrzorganizacyjny pracuje w szerszym kontekście. prowadzenia i podejmowania ryzyka w odniesieniu do przedsięwzięcia gospodarczego. Nowe przedsiębiorstwo założone przez przedsiębiorcę może szybko wzrastać. Podsumowanie str. Cztery podstawowe przyczyny porażki to: niekompetencja lub brak doświadczenia w pracy kierowniczej. Anonimus Zarządzanie w praktyce . mniej ich jest w przemyśle przetwórczym.. a przedsiębiorca bierze na siebie większy zakres osobistego ryzyka. Największa różnica merytoryczna polega na tym. Wiele małych przedsiębiorstw działa w usługach. Menedżerowie zrozumieli. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. przedsiębiorczość wymaga. 755 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania.) Kierownicy sklepów są osobiście odpowiedzialni za wyniki swoich placówek. kto podejmuje działania objęte definicją przedsiębiorczości. nie można się ograniczyć tylko do prostego porównania z planem. . Przedsiębiorca to ktoś.temat jest już dość dobrze znany. jednakże w ostatnich latach notuje się duże zainteresowanie zaszczepianiem ducha przedsiębiorczości w dużych organizacjach29.

Przy uruchomianiu przedsiębiorstwa przedsiębiorca musi rozważyć szereg problemów, włącznie z przygotowaniem dobrze przemyślanego planu biznesowego
(który jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w toku przygotowań do otwarcia nowego przedsiębiorstwa) i podjęciem decyzji w przedmiocie własności. Inne ważne względy obejmują problemy ewentualnego franchisingu oraz wybór pomiędzy zakupem istniejącego przedsiębiorstwa i uruchomieniem nowego. Przedsiębiorcy muszą planować, organizować, przewodzić i kontrolować, dokładnie tak jak ich odpowiednicy w większych przedsiębiorstwach. Każda funkcja kierownicza ma tu jednak niepowtarzalne aspekty odnoszące się do małych przedsiębiorstw.

Przykłady i pytania str. 756 – 759 Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7.
Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 23.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 23.2

Sogeti i przyszłość oprogramowania

str. 758

Większość ludzi myśląc o oprogramowaniu komputerowym wyobraża sobie programy do przetwarzania tekstów typu WordPerfect, arkusze kalkulacyjne typu 1-2-3 oraz firmy takie jak Microsoft Corp. i Lotus Development Corp. Kiedy jednak analitycy powiadają, że światowe wydatki na oprogramowanie przekraczają dziś wydatki na sprzęt, nie mają na myśli gotowych programów, jakie się kupuje dla dowolnego komputera. Większość oprogramowania, jakie powstaje na całym świecie, przygotowywana jest z myślą o konkretnych firmach i niepowtarzalnych potrzebach w tym zakresie.
...

Pytania 1. 2. 3.

Załącznik 1 Kariery Menedżerów

str. 760

Być może najważniejszą różnicą pomiędzy pracą i karierą jest poziom psychicznego zaangażowania pracownika. Kiedy pracownik myśli o swojej pracy tylko w kategoriach codziennych czynności wykonywanych między godziną 8 a 17 i o wysokości zapłaty, a nie obchodzi go, co będzie robił za rok albo za dwa lata, ani nie zastanawia się, na ile ważna

jest dla niego sama praca, to znaczy, że traktuje ją tylko jako „robotę”. Kiedy jednak patrzy na swoją pracę w kontekście kariery, wykazuje znacznie żywsze zaangażowanie. Patrzy na swoją karierę w perspektywie długookresowej i dostrzega, że składa się na nią szereg etapów, które łącznie pochłoną całe jego aktywne zawodowo życie. Mimo, że pieniądze są ważne, są one tylko jednym z wielu elementów (obok możliwości awansu, uznania i osobistego zadowolenia), które wpływają na zachowanie tej osoby. ...

Załącznik 2 Narzędzia Kontroli Budżetowej I Finansowej
str. 769

W niniejszym załączniku badamy szereg narzędzi kontroli budżetowej i finansowej. Najpierw dajemy przegląd technik i metod kontroli. Następnie omawiamy budżety i kontrole budżetową oraz inne narzędzia kontroli finansowej. Kontrola budżetowa str. 769 Sporządzanie budżetu jest procesem wyrażającym zestaw planowanych czynności w jakimś przyszłym okresie w wielkościach liczbowych; budżet jest wiec planem wyrażonym w liczbach1. Organizacje mogą budować budżety dla grup roboczych, wydziałów, oddziałów lub dla całej organizacji. Zwykle okresem budżetowym jest rok, chociaż powszechne są ujęcia budżetowe w przekroju kwartalnym lub miesięcznym. Budżety są na ogół wyrażane w kategoriach finansowych, jednakże niekiedy mogą być również wyrażane w jednostkach produkcji, czasu lub w innych mierzalnych czynnikach. Budżety są podstawą większości systemów kontrolnych. Typy budżetów str.770 Większość organizacji opracowuje i wykorzystuje trzy różne rodzaje budżetów – finansowy, operacyjny i niepieniężny. Budżet finansowy Ukazuje w skrócie, skąd organizacja spodziewa się uzyskać środki pieniężne na jakiś przyszły okres i w jaki sposób planuje je wykorzystać. Budżet przepływów pieniężnych albo budżet pieniężny Prognoza wszystkich przychodów i wydatków pieniężnych – miesięcznych, tygodniowych a nawet dziennych. Stałe i zmienne koszty w budżetach str. 773
Niezależnie od celu, większość budżetów musi uwzględnić trzy rodzaje kosztów stałe, zmienne i częściowo zmienne. Koszty stałe to wydatki ponoszone przez

organizację niezależnie od tego, czy ona w ogóle funkcjonuje. Koszty zmienne koszty zmieniające się wraz z zakresem działalności operacyjnej. Koszty częściowo zmienne - koszty, które zmieniają się, choć nie w bezpośrednim związku ze skalą działalności operacyjnej. Koszty zmienne to koszty zmieniające się w zależności od skali działalności operacyjnej. Najlepszym przykładem kosztu zmiennego jest koszt surowców wykorzystywanych w produkcji. Koszty częściowo zmienne również ulegają zmianom, ale w mniej bezpośredni sposób. Na przykład, koszty działalności reklamowej zmieniają się w zależności od sezonu i konkurencji. Inne ważne pozycje kosztów częściowo zmiennych

obejmują pracę bezpośrednią, naprawy sprzętu i urządzeń fabrycznych oraz konserwacje. Przy opracowaniu budżetu menedżerowie muszą precyzyjnie uwzględniać wszystkie trzy rodzaje kosztów. Zwykle najłatwiej poradzić sobie z kosztami stałymi. Czynsz np. jest niemal zawsze regulowany umową najmu i nie podlega zmianom do wygaśnięcia umowy. Koszty zmienne często mogą być przedmiotem prognozy - chociaż z mniejszą precyzją - na podstawie prognozowanych operacji. Koszty częściowo zmienne są najtrudniejsze do przewidzenia, ponieważ ulegają zmianom, chociaż nie w bezpośrednim związku z działalnością operacyjną. Menedżer często musi się tu opierać na doświadczeniu i ocenie. Na koniec należy zauważyć, że wiele firm amerykańskich dokonuje powtórnej oceny sposobu przypisywania kosztów do różnych produktów. Historycznie rzecz biorąc, większość kosztów stałych przypisywano na podstawie materiałów i roboczogodzin potrzebnych do wytworzenia danego produktu. Niestety, procedury takie wprowadzają błąd do szacunków kosztów poszczególnych produktów. Opracowywanie budżetów str. 775 Tradycyjnie budżety były opracowywane przez najwyższe kierownictwo i kontrolera, a następnie przekazywane do wykonania menedżerom niższego stopnia. Niektóre organizacje nadal idą tym tropem, jednakże wiele współczesnych organizacji dopuszcza menedżerów niższego szczebla do uczestnictwa w omawianym procesie. … (...) To „oddolne” podejście do ustalania budżetu ma dwie główne mocne strony, które podkreślają jego zwolennicy. Po pierwsze, menedżerowie poszczególnych jednostek z pewnością najlepiej znają swoje potrzeby. Mogą oni zwrócić uwagę na szczególne sytuacje, które czasem umykają uwadze najwyższego kierownictwa, i prawdopodobnie uwzględnią wszystkie ważne elementy opracowując własne budżety. Po drugie, prawdopodobieństwo zaangażowania menedżerów w realizację budżetu będzie wyższe, jeśli będą oni uczestniczyć w jego opracowaniu.
(Uwagi. Menedżerowie poszczególnych jednostek niewątpliwie lepiej znają swoje potrzeby, ale też wcale nie muszą być zainteresowani, aby je obiektywnie przedstawiać. Ponadto, lepiej znając swoje potrzeby, z reguły słabiej orientują się w potrzebach całości. Sytuacja doskonale znana, począwszy od problemów „centralnego planowania” aż po współczesne ustalanie budżetu przy „deficycie środków”. Różnie też próbuje się z tego wybrnąć. Ogólnie można powiedzieć, że im lepsza organizacja i większa wiedza, tym łatwiej znaleźć lepsze rozwiązania. Anonimus).

Budżety zerowe str. 777 Pionierem budowy budżetów zerowych (zero-base budgeting - ZBB) była w 1990 r. firma Texas Instruments Incorporated. Zostały one spopularyzowane przez prezydenta Jimmy Cartera w zastosowaniu do administracji federalnej w końcu lat siedemdziesiątych4. Pomysł leżący u podstaw ZBB jest zupełnie prosty. W ramach konwencjonalnego systemu przygotowania budżetu wychodzi się od budżetu za ubiegły rok, skorygowanego w górę ( w większości wypadków) lub w dół. Menedżerowie koncentrują się na uzasadnieniu każdego proponowanego wzrostu wydatków. Bieżący

Sprawozdania finansowe str. łatwości ich zamiany na . zwykle koniec roku finansowego organizacji. jednakże mają również potencjalne wady. Wskaźniki płynności Do poznania stopnia płynności aktywów organizacji (tzn. niektórzy menedżerowie stosują budżety w sposób nadmiernie sztywny. Następnie zestawy decyzyjne są szeregowane według ważności. właścicielom i innym zainteresowanym podmiotom. Istnieją pewne powszechnie przyjęte i wymagane sposoby przygotowania i prezentacji sprawozdań finansowych7. a dyskusja toczy się wokół zalet proponowanych zmian. Analiza wskaźnikowa str. a nie tylko propozycji korekt w roku bieżącym. Rachunek wyników. Suma aktywów bieżących i trwałych musi być równa sumie wszystkich zobowiązań. Bilans. Natomiast w ramach systemu ZBB każda jednostka sporządzająca budżet zaczyna co roku od „czystego konta”. Po stronie plusów można zapisać ułatwianie skutecznej kontroli. O ile bilans stanowi „fotografię” sytuacji finansowej organizacji na określony moment. pozwalających na jeszcze bardziej dokładny wgląd w sytuację finansową firmy. 779 Sprawozdanie finansowe jest to dokument odzwierciedlający jakiś aspekt warunków finansowych organizacji. Wreszcie – budżety mogą ograniczać innowacje i zmiany. Tym okresem dla rachunku wyników jest zwykle jeden rok. który zbiega się z rokiem finansowym firmy. Wreszcie – budżety są naturalnym uzupełnieniem planowania. Obejmują one sprawozdania finansowe. w których mogą się pojawić problemy. Inne narzędzia kontroli finansowej str. 781 Sprawozdania finansowe organizacji dostarczają pożytecznych informacji menedżerom. w użyciu są również inne narzędzia. 779 Mimo. że najbardziej rozpowszechnionymi środkami kontroli finansowej są budżety. Informacje ze sprawozdań finansowych są używane do wyliczenia szeregu różnych wskaźników. Poza tym proces opracowywania budżetów może być bardzo pracochłonny. Każdy zestaw reprezentuje jakąś działalność lub zestaw działalności i wyszczególnia koszty. Dwoma sprawozdaniami finansowymi przygotowywanymi i używanymi przez niemal wszystkie organizacje są bilans i rachunek wyników. Budżety pozwalają również na zapis wyników organizacji. Powoduje to konieczność uzasadnienia całego budżetu. Bilans jest wykazem aktywów i zobowiązań organizacji ujętych na określony moment. 778 Budżety zapewniają szereg korzyści. analizę wskaźnikową i rewizję finansową. Przypisując wartości pieniężne operacjom menedżer może je lepiej śledzić i określać dziedziny. Pierwszym krokiem w przygotowaniu ZBB jest rozbicie działań organizacji na „zestawy decyzyjne”. rachunek wyników ujmuje wyniki w pewnym okresie. Mocne i słabe strony budżetów str. Ponadto budżety ułatwiają koordynacje i komunikacje pomiędzy wydziałami. Nie dostrzegają. Z drugiej strony.budżet jest traktowany jako dany. Na koniec do każdego zestawu przydziela się środki w zależności od jego względnej rangi. korzyści oraz konsekwencje jego niezatwierdzenia. że zmiana warunków może usprawiedliwiać korektę budżetu.

gotówkę) służy kilka wskaźników płynności. Skuteczne wykorzystanie technik kontroli finansowej str. gdy mogą przetwarzać informację finansową i dostarczać ją z powrotem do menedżerów. Przypisy str. że są to tylko narzędzia. Podobnie jak dobry młotek i piła mogą pomóc cieśli w budowie domu. Innym często używanym wskaźnikiem jest wskaźnik opłacalności inwestycji (return on investmen – ROI). . ROI jest obliczany za pomocą podzielenia dochodu netto przez kapitał własny. jeśli zostanie zintegrowana z innymi narzędziami informacyjnymi (por. 784 Aby skutecznie posługiwać się budżetami i innymi technikami kontroli finansowej menedżerowie muszą pamiętać o kilku sprawach. Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki zadłużenia odzwierciedlają zdolność organizacji do pokrywania jej długookresowych zobowiązań finansowych. Rozpowszechnionym wskaźnikiem zadłużenia jest stosunek łącznych zobowiązań do łącznych aktywów. Taka uaktualniona informacja może być następnie przekazana bankowi. Pełni on dla inwestorów i menedżerów funkcje miernika pozwalającego określić. a te systemy z kolei są najbardziej skuteczne wówczas. Wskaźniki płynności. Menedżerowie i inwestorzy interesują się również innymi wskaźnikami. tak też dobry system kontroli finansowej może pomóc menedżerowi w skutecznym działaniu. 785 ..) Rewizje finansowe str. (.21).. Wskaźnik ten przedstawia zysk inwestora na każdy dolar kapitału własnego. Rewizja zewnętrzna. rewizje (auditis) są wykorzystywane niemal wyłącznie do kontroli. 814 – 827 . Przede wszystkim nie powinni zapominać. który z kilku alternatywnych wariantów inwestycyjnych jest najbardziej zyskowny. Rewizja wewnętrzna. Informacja finansowa jest często ważnym materiałem dla innych systemów informacyjnych. finansowego i operacyjnego organizacji. Ponadto kontrola finansowa spisuje się najlepiej. w którym firma zabiega o kredyt. jak wyglądają bieżące aktywa i zobowiązania.. Rewizje są to niezależne oceny systemu księgowego. rozdz.. dobry system informacyjny może powiedzieć menedżerowi dokładnie... ROA jest wyrażonym w procentach zyskiem inwestorów na 1 dolara posiadanych aktywów. Najbardziej rozpowszechniony – wskaźnik bieżący – uzyskiwany jest przez podzielenie bieżących aktywów przez bieżące zobowiązania. Powszechnie stosowaną formułą służącą do obliczania ROA jest: dochód netto ---------------. Dwoma podstawowymi typami takiej kontroli są kontrola zewnętrzna i kontrola wewnętrzna. Na przykład. 783 O ile większość technik kontrolnych ma również inne cele. Wskaźnik rentowności Trzecim ważnym wskaźnikiem finansowym jest wskaźnik rentowności aktywów (return on assets – ROA).813 Indeks rzeczowy str.= ROA aktywa łącznie Inne wskaźniki. . zadłużenia i rentowności są szeroko wykorzystywanymi formami analizy finansowej.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful