Ricky W.

Griffin:
Podstawy Zarządzania Organizacjami
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 Przekład Michał Rusiński =========================================================== ===== Cytuję wybrane fragmenty. Strona w budowie. Inną czcionką i inicjałami „Z.U.” lub pseudonimem „Anonimus”, oznaczyłem uwagi własne : =========================================================== =====

SPIS TREŚCI (skrócony. Z.U.)
Przedmowa do wydania polskiego ......... 21 Przedmowa ......... 25

CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA
Rozdział 1. Zarządzanie i praca menedżera ........ 34 Istota zarządzania ........ 36 Proces zarządzania ......... 39 Rodzaje menedżerów ......... 45 Główne role i umiejętności ........ 52 Zakres zarządzania ......... 58 Podsumowanie ......... 61 Pytania kontrolne ......... 62 Przykład 1.1. Klęska urodzaju dla State Farm ......... 62 Przykład międzynarodowy 1.2. Interesy z republikami b. ZSRR ......... 63 Rozdział 2. Zarządzanie i praca menedżera ........ 65 Rola teorii i historii w zarządzaniu ........ 66 Spojrzenie klasyczne ......... 73 Spojrzenie behawioralne ......... 78 Spojrzenie ilościowe ........ 83 Podejścia integrujące ......... 86 Współczesna myśl w dziedzinie zarządzania ......... 91 Podsumowanie ......... 95 Pytania kontrolne ......... 96 Przykład 2.1. UPS: gigant, który walczy z konkurencją ......... 94 Przykład międzynarodowy 2.2. Lloyd's ciągle się rozwija ......... 97

CZĘŚĆ II. ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA
Rozdział 3. Otoczenie organizacji a skuteczność ........ 100 Charakter otoczenia organizacji ........ 101 Otoczenie zewnętrzne ......... 103 Otoczenie wewnętrzne ......... 115 Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem ........ 118 Skuteczność organizacji ......... 126 Podsumowanie ......... 129 Pytania kontrolne ......... 130 Przykład 3.1. Rozkręcanie Colemana ......... 131 Przykład międzynarodowy 3.2. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie Nintendo w sprawie ustalania cen? ......... 132 Rozdział 4. Etyczny i społeczny kontekst zarządzania ........ 134

Etyka indywidualna w organizacjach ........ 135 Odpowiedzialność społeczna a organizacje ......... 143 Państwo a społeczna odpowiedzialność ......... 154 Kierowanie społeczną odpowiedzialnością ........ 158 Podsumowanie ......... 162 Pytania kontrolne ......... 163 Przykład 4.1. Herman Miller: produkcja mebli i budowanie przyszłości ......... 163 Przykład międzynarodowy 4.2. Przegrupowanie priorytetów w Body Shop ......... 164 Rozdział 5. Globalny kontekst zarządzania ........ 166 Istota międzynarodowej działalności gospodarczej ........ 167 Struktura gospodarki globalnej ......... 178 Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego ......... 182 Konkurowanie w gospodarce globalnej ........ 188 Podsumowanie ......... 193 Pytania kontrolne ......... 193 Przykład 5.1. Whirpoll i przemysł urządzeń gospodarstwa domowego wchodzi na rynki zagraniczne ......... 194 Przykład międzynarodowy 5.2. Budowa globalnych samolotów ......... 195

CZĘŚĆ III. PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI

Rozdział 6. Zarządzanie celami organizacji i planowanie ........ 198 Proces planowania ........ 199 Cele organizacji ......... 200 Planowanie w organizacji ......... 206 Planowanie taktyczne ........ 214 Planowanie operacyjne ......... 216 Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi ......... 221 Podsumowanie ......... 227 Pytania kontrolne ......... 228 Przykład 6.1. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta ......... 229 Przykład międzynarodowy 6.2. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony ......... 230 Rozdział 7. Zarządzanie strategią i planowanie strategiczne ........ 232 Charakter zarządzania strategicznego ........ 233 Formułowanie strategii ......... 238 Strategia na poziomie przedsiębiorstwa ......... 241 Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej ........ 247 Strategie funkcjonalne ......... 256 Wdrażanie strategii ......... 259 Podsumowanie ......... 262 Pytania kontrolne ......... 263 Przykład 7.1. Odgrzewane zupki Campbella ......... 263 Przykład międzynarodowy 7.2. Strategia „lokalizacji” Hondy ......... 264 Rozdział 8. Podejmowanie decyzji kierowniczych ........ 266 Istota podejmowania decyzji ........ 267 Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji ......... 272 Behawioralne aspekty podejmowania decyzji ......... 279 Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach ........ 286 Podsumowanie ......... 291 Pytania kontrolne ......... 291 Przykład 8.1. Firma techniczna wychodzi na rynek ......... 292 Przykład międzynarodowy 8.2. Sprzedaż zabawek do Japonii ......... 293 Rozdział 9. Narzędzia zarządzania służące do planowania i podejmowania decyzji

........ 295 Prognozowanie ........ 296 Inne techniki planistyczne ......... 305 Narzędzia podejmowania decyzji ......... 314 Silne i słabe strony narzędzi planistycznych ........ 321 Podsumowanie ......... 323 Pytania kontrolne ......... 324 Przykład 9.1. Układanie harmonogramu wykorzystania lotniczego personelu pokładowego ......... 324 Przykład międzynarodowy 9.2. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ......... 326

CZĘŚĆ IV. PROCES ORGANIZOWANIA

Rozdział 10. Elementy struktury organizacyjnej ........ 328 Rozdział 11. Zarządzanie projektowaniem organizacji ......... 360 Rozdział 12. Kierowanie zmianami organizacyjnymi ......... 392 Rozdział 13. Gospodarowanie zasobami ludzkimi ......... 418

CZĘŚĆ V. PROCES PRZYWÓDZTWA

Rozdział 14. Motywowanie pracownika do pracy ........ 456 Istota motywowania ......... 457
Znaczenie motywowania do pracy ......... 458 Wcześniejsze podejścia do motywowania ......... 459

Podejście do motywowania od strony treści ......... 460
Podejście od strony hierarchii potrzeb ......... 460 Spojrzenie globalne. Rosyjscy robotnicy mają jeszcze jedną szansę ......... 464 Teoria dwuczynnikowa ......... 465 Jednostkowe potrzeby ludzkie ......... 467

Podejście do motywowania od strony procesu ......... 468
Teoria oczekiwań ......... 469 Teoria sprawiedliwości ......... 473

Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia ......... 475
Rodzaje wzmocnień w organizacjach ......... 475 Tworzenie wzmocnień w organizacjach ......... 477

Nowe podejścia do motywowania ......... 479
Teoria ustalania celów ......... 479 Podejście japońskie ......... 480 Popularne strategie motywacji ......... 480

Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji ......... 483
Wpływ nagradzania w organizacji ......... 483 Projektowanie skutecznych systemów nagradzania ......... 484 Nowe podejścia do nagradzania pracowników ......... 485

Podsumowanie ......... 486 Pytania kontrolne ......... 487
Przykład 14.1. Jak obudzić BankAmerica? ......... 487 Przykład międzynarodowy 14.2. Jak słuchają i jak się troszczą w Hitachi? ......... 488

Rozdział 15. Przywództwo i proces oddziaływania ......... 490 Rozdział 16. Zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi ......... 522 Rozdział 17. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacjach ......... 552

CZĘŚĆ VI. PROCES KONTROLOWANIA

Rozdział 18. Istota kontrolowania ........ 584 Rozdział 19. Zarządzanie jakością, wydajnością i działalnością operacyjną ......... 614 Rozdział 20. Zarządzanie techniką i innowacjami ......... 645 Rozdział 21. Zarządzanie systemami informacyjnymi ......... 673

więcej niż jedna trzecia załogi Southwest liczącej 8 600 ludzi zgodziła się na dobrowolne obniżki płac... Pod kierownictwem dyrektora naczelnego Herberta Kellehera linie Southwest utrzymały swą zyskowność zapewniając częste krótkodystansowe połączenia pomiędzy miastami amerykańskimi. 769 Przypisy ... 814 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Część I WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA Rozdział 1 Zarządzanie i Praca Menedżera Cele str. a zyski stale rosną.. kiedy to nastąpił wzrost cen paliwa do odrzutowców..Określić i krótko wyjaśnić cztery podstawowe funkcje zarządzania w organizacjach.. nie prowadzą rejsów międzynarodowych.. 785 Indeks rzeczowy ... Narzędzia kontroli budżetowej i finansowej . a także scharakteryzować ich znaczenie dla organizacji. Na przykład w czasie wojny w Zatoce Perskiej. nie przekazują również bagaży pasażerów innym liniom.. nie uczestniczą w jakimkolwiek komputerowym systemie rezerwacji miejsc... na swoich pokładach nie podają posiłków. że żaden pracownik nie zostanie zwolniony nawet w naprawdę trudnych czasach..Opisać różne rodzaje menedżerów z punktu widzenia szczebla i dziedziny organizacji oraz omówić sposób.. Przykład wprowadzający str. a wiele z nich krócej niż godzinę.. by samoloty linii stały bezczynnie albo by wyrzucać pieniądze na różne fanaberie. Przedsiębiorczość i tworzenie nowych przedsiębiorstw .. ..CZĘŚĆ VII.. przy czym niektóre bilety kosztują zaledwie 29 dolarów.. W branży gnębionej od dawna problemami z silą roboczą Kelleher jest nazywany przez swych swoich pracowników ciepłym mianem „wujaszka Herbie”. Ze względu na niskie ceny biletów Southwest nie może sobie pozwolić.. Jego troska i przywiązanie do pracowników zostały wielokrotnie nagrodzone..Opisać istotę zarządzania...W podsumowaniu określić zakres zarządzania w organizacjach. w latach 1990 – 1991.. Zarządzanie kulturową różnorodnością . nie prowadzą też miejsc pierwszej klasy ani numerowanych..... Na przykład pomiędzy Dallas i Houston odbywają się 83 loty Southwest dziennie. Southwest dysponuje 120 samolotami (wszystkie Boeing 737) i obsługuje 32 miasta w 14 stanach.... .. W wielu liniach sprzątniecie i przygotowanie samolotu do kole4jnego lotu zajmuje . Kariery menedżerów .. Ich roczny przychód przekracza 1 mld dol...... Żaden z lotów Southwest nie trwa dłużej niż 2 godziny. 760 Załącznik 2.. 34 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .... by pokryć zwiększony rachunek za paliwo. Jednym z prawdziwych wyzwań. 34 Linie lotnicze Southwest Airlines CO. jest powstrzymanie wzrostu kosztów. Jednym z kanonów polityki Kellehera jest zapewnienie. 729 Załącznik 1. Są jednocześnie przewoźnikiem o jednej z pewniejszych pozycji finansowych w branży. . SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22. przed którymi staje Kelleher w Southwest..... zadlużenie jest niewielkie. zdefiniować pojęcie zarządzania i menedżerów.. w jaki ktoś staje się menedżerem. 704 Rozdział 23.

czego oczekuje się od ludzi.. Dobrze to czy źle. W sumie więc oba pierwsze rozdziały przynoszą wprowadzenie w problematykę. która pozwalałaby lepiej uchwycić istotę tej złożoności i płynących z niej wyzwań. organizowanie. i kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. wyróżniamy wreszcie różne typy menedżerów.. W rozdziale 1 badamy ogólną istotę zarządzania. sugeruje. Grupa ludzi. W rozdziale 2 opisujemy ewolucję praktyki i teorii zarządzania. (. Zasoby rzeczowe obejmują surowce. menedżerowie ze swoimi organizacjami wywarli silny wpływ na nasze społeczeństwo2. Konieczne jest zatem opracowanie takiej definicja zarządzania. finansowe. jego wymiary i wyzwania. pieniądze. przewodzenie albo kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie.1. Tak więc. kierowanie ludźmi. Książka ta traktuje o menedżerach i ich pracy. w Southwest na ogół załatwia się to w kwadrans. niż to sugeruje taka prosta definicja4. Część z nich jest stosunkowo zwięzła i uproszczona. Organizacja. Zasoby informacyjne wreszcie to wszelkiego typu użyteczne dane niezbędne do skutecznego podejmowania decyzji. jak i z historycznego punktu widzenia. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny. badamy zakres zarządzania we współczesnych organizacjach.) W jaki sposób menedżerowie łączą i koordynują różne rodzaje zasobów? Otóż dokonują oni tego wykonując cztery podstawowe funkcje lub działania kierownicze: planowanie i podejmowanie decyzji. Również koszty eksploatacyjne firmy są znacznie niższe niż u innych przewoźników. którzy współpracują ze sobą w sposób uporządkowany i skoordynowany. 36 Definicje zarządzania są zapewne równie liczne jak książki na ten temat. której pełniejszy opis znajduje się w rozdziale 2. Wyjaśniamy pojęcia zarządzania i menedżerów. Przykłady zasobów używanych w czterech bardzo różnych rodzajach organizacji podano w tablicy 1. Być może najlepiej można ją zrozumieć z punktu widzenia teorii systemów. Przykładem może być jedna ze starszych definicji. Zasoby pieniężne to kapitał finansowy wykorzystywany przez organizację do finansowania zarówno bieżącego. rzeczy i informacje. znacznie bardziej złożonym. Teoria systemów. Opisujemy różne role i umiejętności menedżerów. Biorąc to wszystko pod uwagę można się spodziewać. aby osiągnąć pewien zestaw celów. organizowanie. jak i długofalowego funkcjonowania. . przedstawiając zarządzanie zarówno ze współczesnego. Zarządzanie jest jednak złożonym procesem. przewodzenie. tj. Istota zarządzania str.godzinę. zgodnie z rysunkiem 1. Zasoby ludzkie obejmują uzdolnienia kierownicze i siłę roboczą. omawiamy proces zarządzania i przedstawiamy ogólny przegląd całej książki. zarządzanie można zdefiniować następująco: * zarządzanie Zestaw działań (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. w której autor określa zarządzanie jako „dokładne poznanie tego.1. pomieszczenia biurowe i produkcyjne oraz sprzęt. że wszelkie organizacje wykorzystują cztery podstawowe rodzaje nakładów czy zasobów ze swego otoczenia: ludzi. by wykonali to w najlepszy i najtańszy sposób”3. a następnie dopilnowanie. że Southwest Airlines będą latały jeszcze przez długie lata1.

kto odpowiada przede wszystkim za realizację procesu zarządzania. że zarządzanie obejmuje cztery podstawowe funkcje: planowania i podejmowania decyzji. Menedżer to ktoś. W części II zajmiemy się szczegółowo środowiskowym kontekstem zarządzania. Ze względu na to. rzeczowe i informacyjne. kolejność i implikacje poszczególnych faz7. przewodzenia oraz kontrolowania. 40 W najprostszej formie planowanie oznacza wytyczanie celów organizacji i określanie sposobu ich najlepszej realizacji. 1. motywowanie ludzi jest częścią przewodzenia.2. natomiast rozdziały 4 i 5 traktują szerzej o dwóch specyficznych aspektach otoczenia: rozdział 4 dotyczy etycznego i społecznego kontekstu zarządzania. Poza tym Kelleher zwraca baczną uwagę na ludzi pracujących w Southwest. Wróćmy do naszego przykładu Herba Kellehera. 39 Zauważyliśmy już. w tym miejscu dokonamy ich ogólnej prezentacji. W szczególności menedżerem jest ktoś. dostarczając wskazówek do przyszłych działań. wzbogaconą o dodatkowe szczegóły). które występują w większości sytuacji. Każdy z tych typów działań można zaliczyć do jednej z czterech podstawowych funkcji kierowniczych przedstawionych na rys.1. Kluczowe różnice obejmują rozłożenie akcentów. Podobieństwa. W następnych fragmentach rozdziału zbadamy po kolei te formy działalności. finansowe. w jakim funkcjonują organizacje. kto planuje i podejmuje decyzje. Stworzył sprawną organizację. Jeżeli w ten sposób rozumiemy zarządzanie. obserwacja wyników należy do funkcji kontrolnej. obejmuje wybór trybu działania spośród dostępnych możliwości. W rozdziale 3 omawia się ogólnie otoczenie organizacji i efektywność. Rozdział 7 koncentruje się na strategii i planowaniu . Sformułował on jasny zestaw celów. to zdefiniowanie terminu menedżer staje się względnie proste. ile łączy podobieństw. która ma pomóc wcielić tę wizję w życie.2. (zauważmy. że w dowolnym momencie menedżer będzie uczestniczył jednocześnie w kilku różnych typach działalności. organizowania. Po przestudiowaniu obu tych rozdziałów będziecie lepiej przygotowani do analizy podstawowych typów działań składających się na proces zarządzania. Proces zarządzania str. Ustalenie celów jest częścią planowania. akcentuje bowiem podstawowy cel zarządzania . Planowanie i podejmowanie decyzji str. gdzie są one omawiane w pełniejszym zakresie. Wiele cech składających się na złożoność i niepewność zarządzania wynika z otoczenia. są fazami procesu zarządzania. Podstawowe definicje i wzajemne powiązania pokazano na rysunku 1. Podejmowanie decyzji. Planowanie i podejmowanie decyzji pomagają utrzymać sprawność zarządzania. Cztery rozdziały tworzące część III książki zostały poświęcone planowaniu i podejmowaniu decyzji. zaznaczając. Uważnie obserwuje również bieżące wyniki swego przedsiębiorstwa. budowanie organizacji jest częścią organizowania. Jest wielce prawdopodobne. w rozdziale 5 zaś badamy globalny kontekst zarządzania. część procesu planowania. kieruje i kontroluje zasoby ludzkie.Ostatnia część naszej definicji zarządzania ma szczególnie ważne znaczenie. 1. że rysunek ten jest rozszerzoną wersją środkowej części rys. Na dobrą sprawę konkretne przypadki pracy menedżerskiej dzieli tyle różnic.zapewnienie sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. które artykułują jego wyobrażenie o pożądanym kształcie Southwest. Rozdział 6 przedstawia bardziej szczegółowo cele organizacji i sam proces planowania. że funkcje te stanowią nić przewodnią tej książki. organizuje.

że w jego przypadku brak wykształcenia może być atutem. wielki przełom w jego życiu nastąpił wtedy. nawet te pomysły. by zaoszczędzić pół centa na milę. przewozi do innej centrali. a nie tylko w głowie Hunta. jego być może najbardziej zaskakującym przymiotem kierowniczym jest zdolność do realizacji napiętych działań na podstawie precyzyjnego harmonogramu i starannego planowania. Inne pomysły – np. nadwyżka potencjału przewozowego w branży i stagnacja stawek przewozowych groziły jej dalszym spadkiem. Przyczepę ładuje na platformę kolejową Santa Fe. Cała ta koncepcja spotkała się ze sceptycznym przyjęciem w branży transportowej. przez 21 lat był kierowcą ciężarówki. Jeśli zważyć pochodzenie Hunta. Owe cechy odgrywały decydującą rolę w jego najnowszym przedsięwzięciu. że i tym razem Hunt „trafił w dziesiątkę”. jak sam chętnie przyznaje. Hunt uważa. oczami wyobraźni widzi już drapacze chmur. Hunt nie jest typowym menedżerem czy przedsiębiorcą.B. że musi zatrudniać dobrych ludzi i dzielić się z nimi odpowiedzialnością. co prawda czasem zwariowanych. Zainwestował w zbytkownie urządzoną siedzibę firmy 15 mln dol. Hunt zamiast walczyć z największym konkurentem transportu samochodowego – koleją – podjął z nim współpracę. Kansas City czy Forst Worth. Jednocześnie zawsze był dusigroszem. a wzrost kosztów robocizny. Jako szef przedsiębiorstwa przewozowego J. by zapewnić niemal pełne wykorzystanie ładowności taboru. ponieważ wiadomo. zawdzięcza swoim świetnym pomysłom dotyczącym branży transportu samochodowego – wykorzystania umundurowanych. Hunt dysponuje jednak wszelkimi podstawowymi umiejętnościami kierowniczymi. wykazującego najszybszy wzrost w skali całego kraju. doczepia do kolejnej ciężarówki Hunta i transportuje do miejsca przeznaczenia. wszystkie opony kupuje od jednego dostawcy.. Według dyrektora naczelnego. że sam nie może prowadzić firmy.B. że sztuczne palmy i włoska glazura przyciągną właściwych klientów. To. kiedy jego normalna 20-procentowa marża zysku zaczęła się kurczyć. Zarządzanie w praktyce str.. Kiska Thompsona. które większość ludzi nabywa tylko poprzez wieloletnią naukę i doświadczenie. Chicago. produkcji ropy ze zużytych opon – skutecznie „uziemili” jego kierownicy. wkrótce jednak i inne spółki pospieszyły z własną obsługą przewozów kombinowanych. zapewniającym kombinowane przewozy kolejowo-samochodowe. 41 J. gdy wpadł na pomysł wykorzystania rozkładających się łusek ryżu jako podściółki dla drobiu. np. W 1990 r. które dodały firmie skrzydeł. A jednak jego wyczucie i dążenie do wykorzystania każdej okazji interesu pozwalało mu kierować. Hunt odbiera ładunki i dostarcza je do jednej z central Santa Fe w Kalifornii.B. Hunt Transport Services Inc.strategicznym. co potwierdza. Rozdział 9 zawiera podsumowującą prezentację kilku pożytecznych narzędzi wykorzystywanych przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji. Podziwiając swój czteropiętrowy budynek. W rozdziale 8 zawarto szczegółową analizę decyzji kierowniczych. Nie ma tytułu magistra zarządzania – w rzeczywistości opuścił szkołę w wieku 12 lat. Hunt nadal świetnie prosperuje J. Hunt ma zawsze w głowie sto pomysłów. w którym kolejowym partnerem jest Santa Fe Pacific Corporation. powstały w zespole. nie zrzeszonych w związkach kierowców i takiej organizacji tras i ładunków. . Quantum. udzielać odpowiednich pełnomocnictw i służyć przykładem dla pracowników. że bardzo szybko stał się bardzo bogaty. ponieważ był przekonany.

Kierowanie ludźmi (przewodzenie) obejmuje szereg różnych procesów i czynności. która pozwoli ten plan zrealizować. Dobrym porównaniem byłby przykład wyprawy na Marsa. (.jest opisane w rozdziale 20. role liniowe i sztabowe. Określenie sposobu grupowania działań i zasobów jest procesem organizowania. iż każdy z szefów autonomicznych jednostek powinien mieć znaczną swobodę w prowadzeniu działalności. tak jakby były one odrębnymi firmami.. kolejnej ważnej części kierowania. tworząc z nich ogólny schemat organizacyjny. wydajnością i jakością . Omówione one zostały w części V. stosunki władcze. Mniejsza z tym z kogo/czego. Rozdział 10 wprowadza podstawowe składowe organizowania. że jest ono nie tylko najważniejszym ale i najbardziej ambitnym rodzajem działalności kierowniczej. że uzyskiwane wyniki pozwolą dotrzeć do punktu docelowego w wyznaczonym czasie. Niektórzy uważają. 43 Trzecią podstawową funkcją zarządzania jest przewodzenie.. Rozdział 14 traktuje o motywowaniu pracowników. 42 Kiedy menedżer opracuje już wykonalny plan. by NASA miała po prostu wystrzelić rakietę w ogólnym kierunku planety i dopiero po czterech miesiącach sprawdzić.obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu jej celów. Rozdział 17 wreszcie poświęcony jest komunikowaniu się. Żartuję.) W General Electric Welch zdecydował. by utrzymać go na zaplanowanej trajektorii. W rozdziale 13 wreszcie opisane zostały procesy związane z naborem kadr i przypisywaniem im określonych ról w organizacji. Welch zmienił również wiele z biurokratycznych przepisów i procedur firmy. Szczegółową analizę innych ważnych dziedzin kontroli zarządczej ..Źródła: . zakres kontroli. Przedmiotem rozdziału 12 są zmiany organizacyjne. NASA niemalże w trybie ciągłym obserwuje lot statku kosmicznego i wprowadza wszelkie niezbędne poprawki kursu. następną fazą zarządzania będzie taka organizacja zasobów ludzkich i innych.zarządzanie operacjami. (Na marginesie.zawiera rozdział 19. Rozdział 21 wreszcie . Funkcje kontrolne badamy w części VI. Przewodzenie jest zespołem procesów wykorzystywanych w celu skłonienia ludzi do współpracy na rzecz interesów organizacji.. że lotem rakiety na Marsa nie kieruje „niewidzialna ręka rynku”. albo inaczej . Kontrolowanie pozwala zapewnić sprawność niezbędną do skutecznego zarządzania. Rozdział 18 wychodzi od ogólnego charakteru procesu kontroli. Organizowanie jest przedmiotem rozważań w części IV. Rozdział 11 wyjaśnia. takie jak projektowanie stanowisk pracy.inny ważny element kontroli .. Musi się zwłaszcza upewnić. czy dotarła ona do celu. Trudno sobie wyobrazić. W miarę jak organizacja dąży do osiągnięcia swych celów. Dlatego też szefowie 20 jednostek tworzących GE dysponują znaczną autonomią. podział na wydziały. z uwzględnieniem rosnącego znaczenia kontroli strategicznej. Anonimus).. Kontrolowanie: obserwowanie i ocena działań str. Przedmiotem rozważań w rozdziale 16 jest zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi. Organizowanie: koordynacja działań i zasobów str. 44 Końcową fazą procesu zarządzania jest kontrolowanie. Autor zapomina. jej kierownictwo musi na bieżąco obserwować uzyskiwane postępy. a gospodarką kieruje. Zarządzanie techniką i innowacją . a rozdział 15 przedstawia samo kierowanie działaniami ludzkimi i wysiłki kierujących na rzecz wywarcia wpływu na innych. Przewodzenie: kierowanie ludźmi str. w jaki sposób menedżerowie łączą te elementy i pojęcia.

szef wydziału. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. Posługują się tytułami: prezesa. natomiast rozdział 23 omawia istotę przedsiębiorczości oraz zarządzanie małymi i średnimi przedsiębiorstwami.. W danej firmie na wszystkich szczeblach mogą występować menedżerowie . Menedżerowie średniego szczebla odpowiadają przede wszystkim za realizację polityki i planów opracowanych na najwyższym szczeblu oraz za nadzorowanie i koordynację działań menedżerów niższego szczebla. wiceprezesa i dyrektora naczelnego. jej ogólną strategię..W przeciwieństwie do menedżerów najwyższego i średniego szczebla menedżerowie pierwszej linii spędzają większą część swego czasu na nadzorowaniu pracy podwładnych14. Praca menedżerów najwyższego szczebla na ogół jest złożona i zróżnicowana. jakie dla menedżera wynikają z kulturowego zróżnicowania w miejscu pracy. typ organizacji. (. menedżerowie mogą pracować w różnych obszarach organizacji. jest też wiele rodzajów menedżerów.poświęcony jest zarządzaniu informacją. na które menedżerowie muszą być wrażliwi i na które myszą odpowiednio reagować. Podział według obszarów działania str. Powszechnie występujące w tej grupie tytuły służbowe to kierownik zakładu. Mimo że dla wielkich organizacji typowe jest zarządzanie wieloszczeblowe. kierownik eksploatacji (operacji). W części VII omówiono dwa takie szczególnie istotne wyzwania. że menedżerami mogą być ludzie z najrozmaitszych organizacji. najbardziej rozpowszechnione ujęcie wyróżnia trzy szczeble podstawowe: najwyższy. 45 We wcześniejszych rozważaniach tego rozdziału wskazaliśmy. Poza tymi funkcjami jednak jest jeszcze szeroka gama szczególnych wyzwań. nadzorcy lub kierownika biura . które coraz silniej zaprzątają uwagę każdego menedżera i są dla niego coraz bardziej doniosłe. Jak pokazują jednak przykłady. Rozdział 22 poświęcono coraz ważniejszej dziedzinie zarządzania kulturową różnorodnością.3 pokazuje sposób wyróżnienia różnych typów menedżerów w danej organizacji przy użyciu kryterium szczebla i obszaru..) Zróżnicowanie według szczebla zarządzania str. Zmiany demograficzne obrazu kraju spowodowały poważne zmiany w środowisku pracy. (. średni oraz szczebel menedżerów pierwszej linii. Stanowią oni względnie niewielką grupę kadry kierowniczej kontrolującej organizację. Kierownictwo średniego szczebla jest prawdopodobnie najliczniejszą grupą menedżerów w większości organizacji. Menedżerowie pierwszej linii nadzorują i koordynują działania pracowników wykonawczych. Menedżerowie tego szczebla wyznaczają cele organizacji. organizowanie. Tak więc wyglądają cztery główne funkcje zarządzania: planowanie i podejmowanie decyzji. Rozdział 22 poświęcono problemom.. Rodzaje menedżerów str. 47 Niezależnie od szczebla.. Rysunek 1.. Oczywiście. a także politykę operacyjną. Menedżerowie pierwszej linii. która jest kolejnym decydującym obszarem kontroli organizacji. kryterium zróżnicowania może być np. Menedżerowie najwyższego szczebla. Przeważnie noszą tytuł brygadzisty. 46 Menedżerów możemy podzielić w zależności od szczebla w organizacji.) Menedżerowie średniego szczebla. Reprezentują również oficjalnie organizację w kontaktach zewnętrznych.

odpowiedzialni za marketing. Coraz więcej uniwersytetów zagranicznych. zaznajamiając się ze współczesnymi badaniami i poglądami na zarządzanie.) Jak zostać menedżerem? str. zaczyna oferować programy akademickie z zakresu zarządzania. Studenci nabywają kwalifikacje kierownicze w zorganizowanym systemie edukacyjnym.. Wprawdzie niedostatek wiedzy ma wyrównywać doświadczenie.) Menedżerowie eksploatacji (operacji). Po ukończeniu kursu (i przestudiowaniu niniejszej książki) uzyskają podstawę do rozwoju umiejętności kierowniczych w ramach wyższych kursów... spowodowany koniecznością sprostania potrzebom bardzo zróżnicowanego audytorium..) Menedżerowie zasobów ludzkich. Menedżerowie marketingu.. najczęściej się dobrze nie sprosta niczemu”. 1. Wielu słuchaczy koledżów może całkowicie poświęcić nauce swoją energię i uwagę. Wielu menedżerów średniego i najwyższego szczebla okresowo wraca do uczelni. „Chcąc ogólnie dobrze sprostać wszystkiemu. Na rys. promocję i dystrybucję. praktycznej wiedzy. Ujemną stroną kształcenia w zarządzaniu jest jego bardzo ogólny charakter. (. Programy magisterskie zapewniające tytuł magistra zarządzania również notują szybki wzrost. ukończenie koledżu stało się niemal warunkiem kariery w biznesie. by uczestniczyć w programach rozwoju kadr kierowniczych. jaki w praktyce zarządzania wokół widać. finanse. zasoby ludzkie. w Polsce. (. wiele aspektów pracy kierowniczej można wprawdzie omówić w książce. Rzeczywiście. Dla większości przyszłych menedżerów uzyskanie stopnia nie jest na ogół końcem kształcenia . Wśród dyrektorów naczelnych 1000 największych korporacji amerykańskich 916 ma dyplom ukończenia koledżu21.. Główna przewaga kształcenia jako źródła kwalifikacji kierowniczych polega na tym. (. usiłowałem przekonać praktyków. (Uwagi. W ostatnich latach mnożą się zapisy do szkół i koledżów zarządzania.. trwających od kilku dni do kilku tygodni. że uczestniczy w kursie zarządzania w koledżu czy uniwersytecie. (. aby zechcieli „odświeżyć” nieco swoją wiedzę teoretyczną. że student może przechodzić rozbudowany program nauczania. zwłaszcza w Europie. (. pokazano..) Menedżerowie administracyjni. ale jeśli doświadczenie jest złe. 49 W jaki sposób uzyskuje się umiejętności konieczne do tego. ale startowałem ze .. Rola wykształcenia. Kiedyś. występująca w tyluż odmianach. Prócz tego.) Inne typy menedżerów. Menedżerowie finansów. a teoretyków żeby byli łaskawi zapoznać się nieco z konkretnymi problemami konkretnej praktyki. eksploatację. Kierownicy marketingu pracują w dziedzinach związanych z funkcją marketingu – pozyskiwaniem konsumentów i klientów dla nabycia produktów i usług organizacji. sprawy zaczynają przybierać obrót taki.. a „doświadczeni” nie są skłonni do zmiany swoich doświadczeń. lokalnie. coraz więcej studentów chce zdobyć choćby niższy stopień wykształcenia w zakresie biznesu i zarządzania30. lecz ich praktyczna ocena i zrozumienie możliwe są tylko w praktycznym doświadczeniu. ilu jest menedżerów. co z kolei może utrudniać zdobycie bardziej wyspecjalizowanej... administrację i inne dziedziny. w jaki sposób się to odbywa. by stać się menedżerem osiągającym powodzenie w swojej pracy? Najbardziej rozpowszechniona droga. obejmuje pewne powiązanie wykształcenia i doświadczenia. Dziedzina ta obejmuje rozwój nowych wyrobów... Wielu czytelników zapoznaje się z tą książką dlatego.4.

pozyskujemy wiedzę i umiejętności. Większość menedżerów awansowała na swoje obecne stanowiska z innych stanowisk. Anonimus). Od siebie dodam. Sądzę również. że to. Ludzie ci systematycznie powoływani są na różne stanowiska. Nie trzeba chyba tego uzasadniać. zgodnie z teorią Parkinsona. których nie można nauczyć się z książki. Podstawą są zazwyczaj jakieś studia. Anonimus. 311 – poz. i moje sugestie. Spojrzenie globalne str. którzy mają być wysłani za granicę. Dlatego właśnie większość dużych firm. jakie jest udziałem każdego menedżera. tym bardziej by się przydało w polskich firmach. Następnie taka osoba uczestniczy w początkowej praktyce zawodowej i przechodzi przez całą gamę różnych sytuacji kierowniczych. obie strony z oburzeniem odrzuciły. Godząc się z ogólną zasadą. że większość korporacji amerykańskich nadal nie zapewnia ludziom. co się sprawdza w Peorii. Zatrudniani pracownicy przychodzą z uczelni. jednakże większość z nich będzie osiągać dobre wyniki tylko pod warunkiem dodatkowego specjalistycznego szkolenia czy praktyki. w jaki sposób różnice kulturowe mogą wpływać na funkcjonowanie organizacji. podobnie jak wiele małych. rozdz.* (* Problemy szkolenia menedżerów dość szeroko analizuje Tom Lambert w swojej książce „Problemy zarządzania. nawet jeśli nie jest to zarządzanie. menedżerowie muszą dobrze poznać kraj. poczynając od tej najwyższej. że solidne i skuteczne szkolenie kadry menedżerskiej. Dlaczego? Otóż kwalifikacje kierownicze muszą być również pozyskiwane w praktyce. w ramach programów rozwoju kadr kierowniczych. Jes6t jednak rzeczą zaskakującą. Rezultaty „odrzucenia” też dobitnie widać. a także spośród menedżerów pierwszej linii lub pracowników wykonawczych danej organizacji. W toku kariery menedżera w organizacji jego praktyczne doświadczenie może być uzupełniane okazjonalną „aktualizacją” wykształcenia. w którym przyjdzie im działać. Żyjąc w ciągłym napięciu. 50 praktycznych modeli rozwiązań” . 11 „Szkolenia i rozwój zawodowy”. Menedżerowie amerykańscy pracujący [poza krajem muszą dysponować wieloma takimi samymi atutami jak ich koledzy pozostający w kraju. opracowała programy szkolenia kierowniczego dla swoich przyszłych menedżerów. Osiąganymi rezultatami nie jest zachwycony. Chyba jednak „coś” i „gdzieś” trzeba inaczej . nie musi się sprawdzać w Pradze. . W ten sposób menedżer uczy się w praktyce.) Rola doświadczenia. 14 prezentowanej literatury. Wiele firm amerykańskich zebrało solidne cięgi. szkolenia uwzględniającego różnice kulturowe. Większość dobrych menedżerów zdobywa swoje kwalifikacje poprzez pewne połączenie wykształcenia i praktyki. Niniejsza książka pomoże czytelnikom w zdobyciu solidnych podstaw kwalifikacji kierowniczych. Pierwszym wymaganiem stawianym menedżerowi globalnemu jest zrozumienie. nie mielibyście gwarancji natychmiastowego powodzenia na wyższym stanowisku kierowniczym. str. trzeba się nauczyć robienia interesów po rzymsku. jakie stawia praca kierownicza. Nawet jednak gdybyście byli w stanie zapamiętać każde słowo wszystkich podręczników zarządzania.zbyt niskiego szczebla przekonywania. jakie kiedykolwiek powstały. szczególnie przy samokształceniu. i odpowiadając na rozliczne wyzwania. że aby prowadzić interesy w Rzymie. że bardzo dużą rolę może tu odegrać Internet. np. z czym wiąże się gotowość do poszukiwania zasobów i rynków na całym świecie. zanim się nauczyły. 51 Większość amerykańskich przedsiębiorstw pogodziła się już dziś z koniecznością myślenia w skali globalnej. z innych organizacji. Po pewnym czasie stykają się z większością głównych aspektów organizacji.

które wymagają przetwarzania informacji. że menedżerowie odgrywają dziesięć różnych ról. Istnieją trzy role interpersonalne. Role menedżerskie str. dosłownie śledząc każdy ich krok i odnotowując wszystkie ich czynności. aby wystąpił jako przywódca – angażując. a następnie omówimy umiejętności niezbędne do ich skutecznego wypełniania.Wyposażeni w taką podstawową wiedzę o kulturze danego kraju menedżerowie mogą kontynuować zdobywanie wiedzy.. czy też takie podejście może się wydać prostackie. Po pierwsze. • role informacyjne Role menedżera jako obserwatora. W poniższym fragmencie przyjrzymy się najpierw podstawowym rolom odgrywanym przez menedżerów. informacyjnej i decyzyjnej.. Role interpersonalne.) Menedżer odgrywa rolę przeciwdziałającego zakłóceniom . Na przykład... przywódcy i łącznika. przekazując odpowiednie informacje innym. • role interpersonalne Role kierownicze reprezentanta. który aktywnie poszukuje wartościowych informacji. Role informacyjne. Obserwował on blisko codzienną działalność grupy dyrektorów naczelnych. Druga rola decyzyjna (. Trzecia rola decyzyjna to rola dysponenta zasobów. Menedżer jest także propagatorem. międzygrupowych albo międzyorganizacyjnych. Czwartą rolą decyzyjną jest rola negocjatora. Zazwyczaj role informacyjne menedżera prowadzą do ról decyzyjnych.. Role decyzyjne.. 52 Jakie właściwie umiejętności rozwijają menedżerowie w toku kształcenia i zdobywania doświadczeń praktycznych? Kwalifikacje kierownicze są talentami niezbędnymi do skutecznego wykonywania zadań. Na podstawie swoich obserwacji doszedł do wniosku. właściwe pracy kierowniczej. oczekiwania i założenia nowych klientów? Główne role i umiejętności str. Często należy do niej koordynowanie lub inicjowanie więzi międzyludzkich.. Po pierwsze. czy właściwe jest „przechodzenie od razu do rzeczy”. 52 Wiele interesujących spostrzeżeń na temat charakteru ról kierowniczych podaje Henry Mintzberg22.Są to działania bardziej ceremonialne i symboliczne niż merytoryczne. propagatora informacji i rzecznika. jak to jest faktycznie odbierane przez Japończyków? Jakie są priorytety. Menedżerowie mogą też wypełniać rolę łącznika. szkoląc i motywując pracowników. które można zaliczyć do trzech podstawowych kategorii: interpersonalnej. zgłębiając charakterystyczne praktyki gospodarcze danej kultury. by wystąpić jako postać reprezentacyjna. Proces wykonywania tych ról daje menedżerowi strategiczną pozycję z punktu widzenia gromadzenia i upowszechniania informacji.. Menedżera często prosi się również. menedżer jest proszony. jak to czynią Amerykanie. menedżer odgrywa rolę przedsiębiorcy. Pierwszą z ról informacyjnych jest rola obserwatora. Trzy role informacyjne opisane przez Mintzberga wynikają w sposób naturalny z opisanych wyżej ról interpersonalnych. . które przewidują kontakty z innymi ludźmi.

czyli umiejętności umożliwiające mu zaprojektowanie najwłaściwszej reakcji w danej sytuacji. jak i poza nią. 57 Zauważyliśmy już. systematycznym wzorcu na przestrzeni całego tygodnia. przede wszystkim odnoszą się one do decyzji. Zakres zarządzania str. rozumienia ich i motywowania. Umiejętności interpersonalne (społeczne) Menedżerowie spędzają dużo czasu na stosunkach z ludźmi. Poza tym menedżerowie są na ogół dobrze opłacani. 55 Oprócz wykonywania rozlicznych ról. badając jego symptomy i przygotowując na tej podstawie stosowne rozwiązanie. 58 Właściwie każda grupa dwóch lub więcej ludzi współpracujących ze sobą dla osiągnięcia pewnego celu i dysponujących zasobami ludzkimi. w jaki wykonywana jest konkretna praca w ramach organizacji.• role decyzyjne Role menedżera jako przedsiębiorcy. nieciągłości i słabo ze sobą powiązanych działań. dysponenta zasobów i negocjatora. zarówno wewnątrz organizacji. 58 . materialnymi. Z oczywistych więc powodów menedżer musi być wyposażony również w umiejętności interpersonalne (społeczne) . Umiejętności menedżerskie str. Istota pracy kierowniczej str. Umiejętności koncepcyjne Umiejętności koncepcyjne zależą od zdolności menedżera do myślenia abstrakcyjnego. by osiągnąć powodzenie w swojej pracy. który pozwoli im zrozumieć ogólne funkcjonowanie organizacji i jej otoczenia. Podobnie menedżer może diagnozować i analizować problem w organizacji. posiada również umiejętności diagnostyczne i analityczne. Zarządzanie w organizacjach nastawionych na zysk str. Podejmowanie krytycznych decyzji w warunkach silnego napięcia i nawału pracy (a przy tym decyzji trafnych!) może być głównym źródłem wewnętrznego zadowolenia z pracy. Pozwala im to myśleć strategicznie. zmian. któremu się powiodło. przeciwdziałającego zakłóceniom. Przeciwnie: praca menedżera pełna jest niepewności. i patrzeć na samą organizację właśnie w sposób całościowy. uchwycić sposób.w zdolność do nawiązywania łączności z jednostkami i grupami. finansowymi lub informacyjnymi wymaga uprawiania zarządzania. Jedno z klasycznych studiów na temat menedżerów wskazuje na trzy typy umiejętności kierowniczych: techniczne. Lekarz stawia diagnozę analizując symptomy choroby pacjenta i określając ich prawdopodobną przyczynę. Umiejętności techniczne Umiejętności techniczne są to umiejętności niezbędne do wykonywania pracy lub zrozumienia sposobu. Umiejętności diagnostyczne i analityczne są również przesłanką powodzenia w pracy kierowniczej. Menedżerowie muszą mieć potencjał intelektualny. Na wiele jednak sposobów właśnie te cechy pracy kierowniczej decydują o jej bogactwie i sensie. w szerokiej skali i podejmować na tej podstawie decyzje służące organizacji jako całości. że praca menedżera nie rozkłada się w jakimś uporządkowanym. które trzeba podjąć. interpersonalne (społeczne) i koncepcyjne. Umiejętności diagnostyczne i analityczne Menedżer. menedżerowie muszą również dysponować konkretnymi kwalifikacjami. w jaki poszczególne części organizacji łączą się w jedną całość.

Mimo. 60 Organizacje rządowe... iż wielu ludziom zarządzanie kojarzy się głównie z dużymi przedsiębiorstwami. ponieważ ich egzystencja od dawna zależy od sprawności i skuteczności. Instytucje ochrony zdrowia. Podstawowymi działaniami składającymi się na proces zarządzania są: planowanie i podejmowanie decyzji (określanie trybu działania). W podziale według obszarów działania mówimy o menedżerach marketingu. Używając kryterium szczebla. że w zarządzaniu powinna dominować ciągła improwizacja. Menedżerów można podzielić na typy według szczebla i dziedziny... Ostatnio obserwujemy dynamiczny rozwój zarządzania międzynarodowego. kierowanie (zarządzanie ludźmi) i kontrolowanie (obserwowanie i ocena działalności organizacji).. propagatora i rzecznika) oraz cztery role decyzyjne (przedsiębiorcy.. diagnostyczne i analityczne. Większość zdobywa swoje umiejętności i stanowiska dzięki wykształceniu i doświadczeniu. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. organizowanie. finansów. Większość naszej wiedzy o zarządzaniu pochodzi z dużych organizacji nastawionych na przynoszenie zysku..Duże przedsiębiorstwa. . Menedżerowie odgrywają dziesięć podstawowych ról: trzy role interpersonalne (reprezentanta. przywódcy i łącznika). przeciwdziałającego zakłóceniom. W każdym razie. czasami tak. eksploatacji. Zarządzanie w organizacjach nie nastawionych na zysk (niekomercyjnych) str. Autor na pewno nie miał na myśli. Działania te nie są wykonywane według systematycznego i możliwego do przewidzenia harmonogramu. i co przez to rozumiemy. Zarządzanie międzynarodowe. Organizacje edukacyjne. . interpersonalne (społeczne). zasobów ludzkich. zależnie od sytuacji. . administracji oraz menedżerach wyspecjalizowanych. organizowanie (koordynowanie działalności i zasobów). Małe i początkujące przedsiębiorstwa. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. 61 Zarządzanie to zestaw czynności (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. . koncepcyjne. Zarządzanie w układach nietradycyjnych. Podsumowanie str. trzy role informacyjne (obserwatora. skuteczne zarządzanie ma również zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw małych. . Anonimus).. Skuteczni menedżerowie na ogół wyposażeni są w umiejętności techniczne. Głębszą prezentację zarządzania międzynarodowego zawiera rozdział 4. finansowe. dysponenta zasobów i negocjatora). wyróżniamy menedżerów najwyższego i średniego szczebla oraz menedżerów pierwszej linii. * (* Czasami nie. które odgrywają ważną rolę w gospodarce kraju.

Pytania analityczne 5.. w jaki sposób wykonuje on każdą z funkcji zarządzania. Przeprowadź rozmowę z menedżerem miejscowej organizacji. W siedemdziesiąt lat później mała spółka Mecherle jest. Ponieważ State Farm jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. Przypomnij sobie ostatni projekt lub zadanie grupowe. ustalającą standardy. największą i najbogatszą firmą w swojej branży. w organizacjach nastawionych na zysk (duże. instytucje ochrony zdrowia oraz organizacje nietradycyjne)). jakie rolę odgrywa.. założył w 1922 r. Podaj przykład każdej z nich. Podaj przykład na każdą z nich. gdy przed wielu laty Mecherle przekonywał miejscowych farmerów do sprzedawanych przez siebie polis. a także w organizacjach niekomercyjnych (organizacje rządowe.. Wybierz się do biblioteki i sprawdź. Podaj różne typy menedżerów według szczebla i dziedziny organizacji. Klęska urodzaju dla State Farm Kiedy George Mecherle. Równie proste są wizja i cel State Farm.. Chociaż jej podejście do podstawowej działalności niewiele się zmieniło od czasu. mawia dyrektor naczelny. Jej siedziba nadal mieści się w małym Bloomington. „Naszym celem jest troska o tych. Przykłady i pytania (str. którym usiłują sprostać inne spółki. a za główne źródło jej sukcesu można uznać mocne związanie kierownictwa firmy z jej wiejskimi korzeniami oraz wypróbowaną filozofię. Firma jest mocno związana do tradycji wolnorynkowej. Obejrzyj program telewizyjny. State Farm Insurance Company. jak płaski krajobraz otaczający Bloomington. małe i początkujące przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa międzynarodowe).. Dowiedz się. jego celem było stworzenie „uczciwej malej spółki ubezpieczeniowej”. 62 . Wyjaśnij. w których pracują? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Ćwiczenia 8. posiadacze polisy są jednocześnie jego właścicielami. które wnosili ich krewni w Chicago. w którego wykonaniu brałeś udział. State Farm jest uważana za najlepiej zarządzaną spółkę w branży. jakich umiejętności potrzebuje w swojej pracy.1. 4. Wymień różne umiejętności menedżerów. Stabilność ta dotyczy również innych menedżerów najwyższego szczebla. w stanie Illinois. Czy wszyscy kierownicy najwyższego szczebla wykonują te same role i wykorzystują te same kwalifikacje niezależnie od wielkości i typu organizacji.Procesy zarządzania można stosować w różnych sytuacjach. Jakie podstawowe działania obejmuje proces zarządzania? W jaki sposób są one wzajemnie powiązane? 2. w ciągu 70 lat w fotelu dyrektora naczelnego zasiadało tylko pięć osób. Firma zajmuje się ubezpieczonymi przy pomocy 17 500 . w jaki sposób wykonywana jest każda z czterech podstawowych funkcji kierowniczych. a jej kultura organizacyjna jest tak spokojna i nie podlegająca zmianom. która mogłaby zaoferować ludności wiejskiej niższe składki niż te. edukacyjne. 3. emerytowany farmer z Illinois. 6. Opisz krótko dziesięć ról kierowniczych podanych przez Mintzberga..64) Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Częścią tajemnicy tego sukcesu jest stabilność na najwyższych szczeblach kierowniczych: State Farm od początku była kierowana przez dwie rodziny. Czy kwalifikacje niezbędne do wykonywania pewnych ról różnią się od kwalifikacji potrzebnych do wykonywania innych ról? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 7. Pomyśl o różnych rolach i kwalifikacjach menedżerów. spółka nie wypuszcza akcji w publicznej emisji. 10. czasami nawet wywołuje wściekłość konkurentów swoją niechęcią do wchodzenia w pragmatyczne przetargi z rządowymi politykami. Większość menedżerów State Farm całą swoją karierę zawodową związała ze spółką. 9. jakby nie liczyć. Przykład 1. którzy wykupili naszą polisę”.

Muszą się przygotować na to. Nauczona tym doświadczeniem. jakie mogą się pojawić w trakcie zagospodarowywania przez zachodnie firmy zasobów naturalnych w b. realizując zyski porównywalne jedynie ze znacznie mniejszymi spółkami. 65 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Uzasadnić znaczenie historii i teorii zarządzania. wyjaśnić historyczny kontekst zarządzania. przy czym wszyscy oni są raczej niezależnymi przedstawicielami niż pracownikami firmy. • Podsumować i ocenić spojrzenie ilościowe na zarządzanie... ZSRR? Rozdział 2 Cele Ewolucja Zarządzania str. ZSRR? 2. Czy możesz sobie wyobrazić problemy etyczne.. Jakie korzyści i niekorzyści możesz dostrzec w przyjętym przez State Farm systemie. Interesy z republikami b. kiedy wielkie firmy redukują swoją działalność i powracają do swych korzeni. ZSRR? 3. . • Zidentyfikować i opisać współczesną myśl w dziedzinie zarządzania i współczesne wyzwania zarządzania. State Farm sprawia kwitnące wrażenie. co jest wysokim odsetkiem w porównaniu ze średnią dla branży wynoszącą 30%. State Farm zamknęła okres lat siedemdziesiątych wzrostem dwukrotnie szybszym niż przeciętny dla całej branży.2. by spółki zachodnie poznały ludzi.agentów. a badania ankietowe wśród klientów potwierdzają. • Omówić systemowe i sytuacyjne podejście do zarządzania i wyjaśnić ich możliwości integrowania innych dziedzin zarządzania.. w którym agenci są raczej niezależnymi kontrahentami firmy niż jej pracownikami? 3. że zamiast pozornie podobnych do siebie „rosyjskich” biurokratów mają za partnerów przedstawicieli narodów i kultur tak samo zróżnicowanych jak narody Europy Zachodniej. z wyraźnym wyprzedzeniem w kategoriach składek. że jest to działanie skuteczne. ruch stosunków międzyludzkich oraz zachowania organizacyjne. Na jakie kwestie etyczne musiała być wrażliwa spółka kontrolowana od wielu lat przez jedną rodzinę? Przykład międzynarodowy 1. State Farm włożyła wiele wysiłku w zatrudnienie kobiet i przedstawicieli mniejszości. w tym badania Hawthorne. Jakie atuty w sferze zarządzania utrzymały State Farm w czołówce branży? 2. jak i lokalnym State Farm dąży do utrzymania wizerunku „dobrego sąsiada” z reklam. w tym ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. Jakie zachęty mogą przyciągnąć dobrego menedżera do pracy w b. State Farm wspomaga ich poprzez 28 w znacznej mierze samodzielnych biur regionalnych. Zarówno na szczeblu regionalnym. ZSRR (. z którymi mają do czynienia. Jej ostrożna polityka inwestycyjna i nieuleganie pokusom wejścia do innych dziedzin działalności uchroniły ją przed niszczącym wpływem wstrząsów finansowych z końca lat osiemdziesiątych. W okresie. Jakich szczególnych umiejętności i postaw powinny oczekiwać firmy zachodnie od menedżerów wysyłanych do robienia interesów w republikach b. Biura regionalne angażują nowych agentów – z ogromną starannością i wielkim powodzeniem. a także omówić prekursorów współczesnej teorii zarządzania.) Jednakże chyba najważniejsze jest to. W latach siedemdziesiątych firma była pozywana do sądu i obwiniana o dyskryminację kobiet w polityce zatrudnienia. ogólnie rzecz biorąc. • Podsumować i ocenić spojrzenie klasyczne na zarządzanie. Pytania 1. ponieważ nigdy od swoich korzeni nie odeszła. Pytania 1. Po czterech latach 80% nowych agentów State Farm nadal pracuje dla firmy.

Historyczny kontekst zarządzania str. Owe siły społeczne. Dzisiejsi robotnicy poczynili jednak wielkie postępy. Zrozumienie sił ekonomicznych. Robotnicy w większych organizacjach często byli traktowani z pogardą. W podobny sposób również siły ekonomiczne. albo czynniki związane z systemami gospodarczymi i ogólnymi warunkami i tendencjami . Idee wolności i sprawiedliwości w zakładzie pracy coraz bardziej się upowszechniają. Z początku robotnicy otrzymywali symboliczną płacę i w swej pracy byli całkowicie zdani na łaskę i niełaskę pracodawcy. do ich prowadzenia zaczęto zatrudniać zawodowych menedżerów. a zaciekłe strajki dzieliły pracowników i kierownictwa firm. 65 ( . w tym też okresie zaczęła się organizować siła robocza. Znaczenie teorii i historii str. Ustalamy następnie historyczny kontekst zarządzania i ukazujemy ważnych prekursorów teorii zarządzania. jak i historii może być przydatna dla praktyków zarządzania. Potem przedstawimy systemowe oraz sytuacyjne podejścia do teorii zarządzania. Dlaczego teoria? Teoria dostarcza po prostu ram pojęciowych dla wiedzy. Zrozumienie sił społecznych. same zaś organizacje stają się coraz bardziej wrażliwe na potrzeby robotników9. że historia nie ma żadnego odniesienia do współczesnego społeczeństwa. W miarę jednak rozrastania się przedsiębiorstw. Siły społeczne są to normy i warunki. 68 Myśl w dziedzinie zarządzania kształtowała się przez całe wieki pod wpływem trzech głównych zespołów sił. głosił: „Opinia publiczna? Do diabła z opinią publiczną”.. który i wam pozwoli na lepszą ocenę znaczenia historii we współczesnym życiu gospodarczym.Przykład wprowadzający str. którymi odznacza się dana kultura. 66 Niektórzy ludzie podają w wątpliwość wartość historii i teorii. robotnicy są chronieni rozmaitymi prawami federalnymi. 66 Ten fragment ma wykazać. Vanderbilt np. We wczesnym okresie amerykańskiej przedsiębiorczości właściciele na ogół sami zarządzali swoimi firmami. które pomagają zintegrować trzy tradycyjne spojrzenia. by dziś taka arogancja mogła być tolerowana. Rola teorii i historii w zarządzaniu str. Na koniec omawiamy popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych i niektóre współczesne wyzwania zarządzania. Następnie omówimy trzy tradycyjne spojrzenia na zarządzanie – klasyczne. Dlaczego historia? Zrozumienie historycznego kontekstu zarządzania daje poczucie ciągłości historycznego dziedzictwa i może pomóc menedżerom w unikaniu błędów popełnionych przez innych. iż znajomość teorii. gospodarcze i polityczne nadal wpływają na współczesną teorię zarządzania. Ich argumenty są zwykle oparte na założeniu. behawioralne i ilościowe. wyzbytą praktycznej użyteczności.. Trudno sobie wyobrazić. dla których pracowali. na podstawie której można planować działania. a teoria jest wiedzą abstrakcyjną. jednakże przed laty była ona odzwierciedleniem siły i postawy biznesu w społeczeństwie. Na przestrzeni lat nastąpiły ogromne zmiany w umowie społecznej pomiędzy robotnikami i przedsiębiorstwami. Rozpoczynamy od określenia historycznego kontekstu zarządzania.) Rozdział niniejszy przedstawia przegląd historii i ewolucji myśli w dziedzinie zarządzania.

Źródła: . którzy lepiej się czują studiując egzotyczne kultury niż amerykańskie życie gospodarcze... W szerszej skali sama podstawa funkcjonowania większości przedsiębiorstw amerykańskich . mogą czasami zakwestionować te założenia. a jednak sektor prywatny zatrudnia rekordową wprost ich liczbę.. jak najlepiej pracować z ludźmi i kierować nimi w organizacjach. Siły polityczne obejmują instytucje sprawujące władzę polityczną. wpłynęły na kształt teorii zarządzania.) Zrozumienie sił politycznych.. Przy tak szybkich zmianach rynków i środowiska gospodarczego nikt nie może sobie pozwolić na ignorowanie poważnego wizjonera z jakiejkolwiek specjalności. a technikom obsługi w lepszym zaspokajaniu potrzeb klientów. że organizacje przyszłości muszą się koncentrować na ludziach i przyjąć spojrzenie systemowe.pogoń za zyskiem . nowych podejść do zarządzania. zarządzanie uprawiano od tysiącleci. Tak np. że technicy spędzają znaczną część swojego czasu pracy nie na naprawie sprzętu. . (. ci. które leżą u podstaw głównej części teorii zarządzania. Antropolodzy mogą dostrzec takie sprawy dotyczące kultury korporacji. jak przekonanie trybunału upadłościowego. którzy całe życie poświęcili studiowaniu zarządzania i zachowań organizacyjnych. jak lepiej zarządzać zmianami i organizacją przyszłości. a na wyjaśnianiu klientom sposobu jego obsługi. że firma fałszywie przedstawia przyczyny swego bankructwa.są na ogół zgodni. A jednak często najbardziej radykalne zmiany w dziedzinie zarządzania są wynikiem wkładu wielu ludzi spoza tej dziedziny. 69 Wkład spoza dyscypliny Są teoretycy. Po przejściu takiego właśnie kursu Orr zaczął załatwiać zgłoszenia serwisowe i stwierdził. Mimo znacznych różnic dzielących te podejścia. że ich dyscyplina może się przyczynić do poprawy kondycji finansowej firmy. 70 Mimo iż duże przedsiębiorstwa istnieją zaledwie kilkaset lat. nieobciążeni tradycjami i założeniami. występując w obronie cennych. Prekursorzy teorii zarządzania str. Doktor filozofii pracujący w firmie doradztwa gospodarczego wykorzystuje swoje wykształcenie w dziedzinie logiki do takich praktycznych celów.została zakwestionowana przez myślicieli z dyscyplin tak różnorodnych jak fizyka kwantowa. którzy nawołują do „nowego paradygmatu” amerykańskich organizacji . uznające wszechstronne wzajemne powiązania wszystkich aspektów środowiska..radykalnej zmiany motywacji i sposobu ich funkcjonowania . Na przykład antropolog Julian Orr zapragnął zbadać. antropolodzy są dość często stereotypowo postrzegani jako badacze. jak i konkretny wpływ na teorię zarządzania. Również i filozofowie dowiedli. cybernetyka i religia. W tej części rozdziału opisujemy zarządzanie w starożytności i wskazujemy ważnych pionierów zarządzania. Autsajderzy.. a także ogólną politykę i postawę rządu wobec działalności gospodarczej. Zarządzanie w starożytności. (. a czasopisma naukowe z tej dziedziny pełne są świeżych idei i teorii pokazujących. Czynniki te wywierają zarówno ogólny. które mogły umknąć uwadze ludzi pracujących w tej kulturze od lat. Spostrzeżenie to powinno pomóc Xeroxowi w poprawieniu programu szkoleniowego.) Zarządzanie w praktyce str.w gospodarce. w jaki sposób Xerox mógłby poprawić swój długotrwały i kosztowny program szkoleniowy dla techników serwisu. który ma przepis na to.

Rozumiał. był przekonany. by pomóc odbudować japońską gospodarkę.e. Deming był orędownikiem nowego podejścia do zarządzania.e. Mimo że firmy zachodnie dopiero niedawno zaczęły zwracać uwagę na prace Deminga.. jak i we współczesności. opisał specjalizację pracy. Babbage wiązał wielkie nadzieje z podziałem pracy i był orędownikiem zastosowania matematyki do takich problemów. Charles Babbage (1792 . brytyjski przemysłowiec i reformator. Poważniejsze badania nad zarządzaniem zaczęły się rozwijać dopiero w XIX wieku. Deming przekonywał japońskich przedsiębiorców by skoncentrowali się na ciągłej poprawie swoich działań poprzez rozpoznanie i usuwanie marnotrawstwa w każdym aspekcie pracy.. lecz w całej filozofii. angielski matematyk. Początkowo niektóre firmy zachodnie próbowały dorównać sukcesom swoich dalekowschodnich rywali. niektóre nowocześniejsze elementy zarządzania dalekowschodniego zrodziły się w Stanach Zjednoczonych. Wychodził z założenia. koncentrował uwagę na efektywności produkcji. przekazywanych do Stanów Zjednoczonych. Robert Owen (1771 ... był amerykański statystyk. Hongkong i Singapur dołączyły do Japonii jako ważne źródło wyrobów. że tajemnica sukcesu „pięciu smoków” nie tkwi w jakiejś szczególnej technice. Jak na ironię. jak planowanie. 72 Powstanie zarządzania na Dalekim Wschodzie W latach osiemdziesiątych tego stulecia Korea Pd. Do jego czasów na robotników fabrycznych patrzono w bardzo podobny sposób jak na maszyny czy sprzęt. który żył około 500 lat p. Alfarabii wyliczył kilka cech przywództwa w 900 roku n.e. Spojrzenie globalne str. chińskiego urzędnika. Owen. opartego na statystycznych koncepcjach innego Amerykanina. jego idee zostały później rozwinięte w behawioralnym podejściu do zarządzania. że większa troska o robotnika zaowocuje zwiększoną produkcją. był jednym z pierwszych menedżerów. zakorzenionej zarówno w czasach bardzo odległych. importując takie elementy azjatyckiego stylu zarządzania. Aleksander Wielki posługiwał się sztabową organizacją w koordynacji działań w toku swoich kampanii wojennych. że harmonijne stosunki pomiędzy kierownictwem i siłą roboczą mogą przynosić korzyści obu stronom. który dostrzegł znaczenie zasobów ludzkich organizacji. Cesarstwo rzymskie rozwinęło dobrze wykształconą strukturę organizacyjną. Waltera Shewharta. jak efektywne wykorzystanie pomieszczeń i materiałów. jak systemy udziału w zyskach. dr W. Tajwan. Na temat praktyk i koncepcji zarządzania wypowiadał się Sokrates w 400 roku p. Edwards Deming. W tym sensie jego praca wyprzedziła zarówno klasyczne. jak i ilościowe spojrzenie na zarządzanie. Niektóre aspekty dalekowschodniego zarządzania można prześledzić wstecz aż do Konfucjusza. Jedną z głównych postaci..n. Pod wieloma względami Babbage był twórcą nowoczesnej teorii i praktyki zarządzania.. Mimo że nie znalazł naśladowców wśród sobie współczesnych.. jak kółka jakości czy obozy szkoleniowe dla kadry kierowniczej. który sam był właścicielem fabryk.n.e. Babbage dostrzegał jednak również element ludzki. W sferach gospodarczych Zachodu z podziwem obserwowano zwycięski pochód „pięciu smoków” z jednej gałęzi do drugiej. nazwanej .n. Platon w 350 p.1858).1871).. Pionierzy zarządzania. że najwyższym zaszczytem dla firmy japońskiej jest zdobycie Nagrody Deminga. która po drugiej wojnie światowej pojechała do Japonii. dlatego też był zwolennikiem takich rozwiązań. jego idee wywarły tak wielki wpływ na Dalekim Wschodzie. Powoli jednak zachodni menedżerowie przekonywali się. organizowanie i kontrolowanie.Egipcjanie stosowali przy budowie piramid takie funkcje zarządzania. a także idei w dziedzinie zarządzania. że robotnicy mają prawo do poszanowania i godności.

. Wprowadził liczne innowacje w sposobie projektowania stanowisk pracy i w sposobach szkolenia pracowników. Franka Gilbretha (1868-1924). Lilian Gilbreth (1878-1972)..spowalnianie pracy Pracownicy celowo pracują w tempie wolniejszym od możliwego. pełniej. ucząc się. Główną rolę odgrywał Taylor. Ich praca doprowadziła do powstania naukowego zarządzania. Taylor sformułował również podstawowe idee naukowego zarządzania. Z. które złożyły się na to. Dlatego menedżerowie zaczęli poszukiwać sposobów bardziej efektywnego wykorzystywania siły roboczej. (Uwagi: Nieco inaczej. Taylora (1856-1915). Po opuszczeniu Midvale Taylor pracował jako konsultant dla kilku firm. a następnie zaprojektował najbardziej efektywny sposób wykonywania poszczególnych elementów danego zadania. Henry Gantta (1861-1919) i Harringtona Emersona (1853-1931)14. • naukowe zarządzanie Podejście do zarządzania zajmujące się poprawą wyników osiąganych przez poszczególnych robotników. które nazwał spowalnianiem pracy. 73 Spojrzenie klasyczne na zarządzanie wykształciło się w pierwszych latach naszego stulecia. Taylor badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników stalowni. . Przedsiębiorstwa zachodnie nauczyły się już.. Potem wprowadził akordowy system wynagrodzeń. (. które zdają się sprawdzać w przypadku „pięciu smoków”..jego imieniem. którzy mieli te funkcje wykonywać.U.) Zdobywając te doświadczenia. Gospodarka się rozwijała. Być może jednak zachodni menedżerowie będą mogli zacząć nadrabiać zaległości. co . sformułował podstawowe idee. przedstawia koncepcje Deminga John Bank w swojej książce „Zarządzanie Przez Jakość” – poz... ■ Fryderyk Taylor był pionierem w dziedzinie wydajności pracy. Reagując na tę potrzebę. w jaki sposób menedżerowie z Dalekiego Wschodu łączą stare i nowe nauki. kapitał był łatwo dostępny. Naukowe zarządzanie str. eksperci zaczęli się koncentrować na sposobach poprawy wyników osiąganych przez pojedynczych robotników. Do wczesnych orędowników naukowego zarządzania zaliczamy Fredericka W. Ich pojawienie się było zarówno naturalnym przedłużeniem wspominanych przed chwilą pionierskich prac. Innowacje te przyniosły poprawę jakości wyrobów i lepsze morale pracowników. Spojrzenie klasyczne str. 15 prezentowanej literatury. 73 Wydajność jako poważny problem gospodarczy pojawiła się w ciągu kilku pierwszych lat naszego stulecia. Klasyczne spojrzenie na zarządzanie obejmuje dwa różne podejścia: „naukowe zarządzanie” Taylora i „zarządzanie administracyjne” Fayola (klasyczną teorię organizacji). że nie mogą osiągnąć postępu przez proste kopiowanie technik. co powinien wytwarzać robotnik. • podejście klasyczne Składa się z dwóch wyodrębnionych gałęzi: naukowego zarządzania i zarządzania administracyjnego (klasycznej teorii organizacji). Idee te stanowią pierwsze dobrze rozwinięte ramy teoretyczne zarządzania. Określił. jak i wynikiem ewolucji wielkich przedsiębiorstw i praktyki zarządzania. Właśnie w Midvale obserwował on zjawisko.). ale jednocześnie panował niedobór rąk do pracy. Przyp. Jedną z pierwszych posad Taylora była praca brygadzisty w Midvale Steel Company w Filadelfii.

... sprawiedliwe .) Również i Lilian Gilbreth wniosła ważny wkład do kilku różnych dziedzin pracy.. (. Jedność rozkazodawstwa . wiele organizacji osiągnęło przyrost sprawności. Lyndall Urwick stał się uznanym . wniosła również sporo do kierowania personelem... Zasady sprawnego zarządzania według Fayola (wyciąg) Podział pracy . Gilbrethowie i Grant. Dyscyplina . 75 Podczas gdy naukowe zarządzanie zajmuje się pracą poszczególnych pracowników. Do dziś stosuje się jedną z nich.. Max Weber (1864-1920) i Chester Barnard (1886-1961). Był on również orędownikiem wyspecjalizowanych kół kierowniczych. aż do wydania jego najważniejszej pracy.. Później. pracując już samodzielnie.. Sprawiedliwość .... którzy umniejszali jego zasługi. Fayol jako pierwszy określił specyficzne funkcje kierownicze planowania.. Głównymi twórcami kierunku administracyjnego byli Henri Fayol (1841-1925).. Centralizacja .) Małżeństwo współczesnych Taylorowi Franka i Lilian Gilbrethów tworzyło zespół inżynierów przemysłowych....) Podobnie jak Taylor.... że koleje mogłyby zaoszczędzić 1 mln dol. Emerson utrzymywał. Innym twórcą naukowego zarządzania był Henry Gant. Autorytet . by dać wskazówki innym menedżerom. Pracując zarówno wspólnie.. duch zespołu.. Współpracował on z Taylorem w firmach Midvale. Tablica 2. Esprit de corps (harmonia) . Fayol przez dłuższy czas nie był znany amerykańskim menedżerom i uczonym.. Prace Taylora wywarły wielki wpływ na przemysł Stanów Zjednoczonych. Inicjatywa . dziennie. Gilbrethowie opracowali liczne techniki i strategie eliminacji nieefektywności. zarządzanie administracyjne koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją.1. Jedność kierownictwa . Administracja przemysłowa i ogólna.. Wynagrodzenie . Lyndall Urwick (1891-1983). Był przekonany. również Harrington Emerson był doradcą organizacyjnym. (. Stosując jego zasady. specjalizacja ... przyczyniła się do ukształtowania psychologii przemysłu. Jedno z najbardziej interesujących osiągnięć Franka Gilbretha dotyczyło sztuki układania cegieł.. praca zespołowa... przetłumaczonej na angielski w 1930 r.. Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu .. nazwaną „wykresem Granta”. Jako biegły. Hierarchia . Henri Fayol był najwybitniejszym rzecznikiem kierunku administracyjnego w zarządzaniu. jeden kierownik .... (. stosując naukowe zarządzanie. Ład . Jako francuski przemysłowiec.. jak i oddzielnie.. Po zakończeniu kariery jako oficer armii9 brytyjskiej..... jeden przełożony . że funkcje te trafnie odzwierciedlają treść procesu zarządzania.. Stabilizacja personelu ... opracował inne techniki poprawy rezultatów pracy robotnika.. Byli jednak i tacy..18. Zarządzanie administracyjne str.nazwano później naukowym zarządzaniem.. Czerpiąc ze swych doświadczeń w pracy kierowniczej próbował on usystematyzować praktykę zarządzania. organizowania. przewodzenia i kontrolowania.

Spojrzenie behawioralne str. Spojrzenie klasyczne jest podstawą. Koncepcja biurokracji. Twórcy ujęcia klasycznego pierwsi skupili uwagę na zarządzaniu jako znaczącym polu badań. Rolę tę w sposób znacznie pełniejszy ujmuje podejście behawioralne. jego wkład został dostrzeżony i uznany dopiero po latach. Teoria ta zajmowała się stabilnymi. a jego najważniejsza praca została przetłumaczona na angielski dopiero w 1947 r. jeśli podwładny je rozumie. ile za syntezę i interpretację prac innych. Urwick jest ceniony nie tyle za własne oryginalne osiągnięcia. które nie pasują do każdej organizacji. Przyczynił się również do postępu nowoczesnego myślenia na temat funkcji planowania. . w swojej książce The Functions of the Executive (Funkcje dyrektora)20. które i dziś są uznawane za istotne. na której rozwinęły się wszystkie późniejsze teorie.2. Twierdził on. jak o tym będzie jeszcze mowa. Mimo że Max Weber żył i pracował w tym samym okresie co Fayol i Taylor . Trzecie ograniczenie klasycznej teorii zarządzania polega na słabości roli jednostki w organizacjach. prostymi organizacjami. były prezes New Jersey Bell Telephone Co.. Osiągnięcia. Zaproponowała też uniwersalne wytyczne. funkcje i umiejętności kierownicze. Okres największego zainteresowania. Praca Webera na temat biurokracji stworzyła podwaliny współczesnej teorii organizacji. Wybitnymi teoretykami kierunku administracyjnego było Henri Fayol. Tablica 2. Naukowe zarządzanie koncentrowało się na pracownikach organizacji i na sposobach podniesienia ich wydajności. Kilka aspektów ujęcia klasycznego ma ważne znaczenie dla dalszego omówienia w tej książce np. oparta jest na racjonalnym zestawie wytycznych do kształtowania struktury organizacji w sposób najbardziej efektywny. dynamicznych i złożonych. Polecenie zostanie zaakceptowane. Należy jednak również zdawać sobie sprawę z ograniczeń klasycznej perspektywy. a wiele spostrzeżeń tego ujęcia zachowuje do dziś aktualność. Uznanymi pionierami naukowego zarządzania byli Frederick Taylor. .2. Bardziej odpowiednie dla stabilnych i prostych organizacji niż dla organizacji współczesnych. ponowne zainteresowanie tym podejściem w ostatnich latach.. Ograniczenia. Trafność spostrzeżeń Barnarda wzmacnia jego doświadczenie w pracy na najwyższych szczeblach kierowniczych. obecne organizacje są często bardzo złożone i podlegają nieustannym zmianom.19.. organizowania i kontrolowania. Kierunek administracyjny koncentrował się na całej organizacji i na sposobach uczynienia jej bardziej sprawną i skuteczną. Spojrzenie klasyczne obejmowało dwa główne kierunki. 77 Osiągnięcia i ograniczenia klasycznego podejścia zostały ujęte zbiorczo we tablicy 2. czy je zaakceptować. 78 Pierwsi zwolennicy kierunku klasycznego w zasadzie patrzyli na organizację i stanowiska pracy z mechanicznego punktu widzenia: organizacja była dla nich maszyną a . jako narzędziem obniżki kosztów i zwiększenia wydajności.. Połączył on naukowe zarządzanie z dorobkiem Fayola i innych teoretyków kierunku administracyjnego. Ważny wkład do zarządzania wniósł Chester Barnard. organizowania i kontrolowania. planowania. Od 1895 r. do połowy lat trzydziestych XX wieku. omówionej szczegółowo w rozdziale 11. jest zdolny je wykonać i uważa je za właściwe. Wskazało kluczowe procesy.. Weber był niemieckim socjologiem. Często zalecało uniwersalne procedury. że podwładni oceniają zasadność poleceń przełożonego i następnie decydują. (wyciąg) Ogólne podsumowanie. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia klasycznego str. Stworzyło podstawy do dalszego rozwoju teorii zarządzania.teoretykiem i konsultantem zarządzania. nieodpowiednie w pewnych sytuacjach. w której zaproponował ważną teorię akceptacji autorytetu.

■ Badania w Hawthorne były cyklem pierwszych eksperymentów koncentrujących się na zachowaniu w pracy.. 80 . Ten wzrost wydajności utrzymywał się nawet po powrocie do poprzednich warunków oświetlenia. które te wewnętrzne normy przekraczały. Innym ważnym orędownikiem behawioralnego podejścia do zarządzania była Mary Parker Follet.robotnicy – jej trybami.) Inny eksperyment polegał na ustaleniu akordowego planu zachęt płacowych dla grupy dziesięciu robotników montujących końcówki dla central telefonicznych. otrzymywały miano „naganiaczy” [rate busters]. Zgodnie z wcześniejszymi teoriami. Badania. początkowo wspierane przez General Electric Co. (. pracownik powinien zawsze dążyć do maksymalizacji swojej płacy. że ludzkie zachowanie w miejscu pracy ma znacznie większe znaczenie. Krótko mówiąc. po zwiększeniu oświetlenia dla jednej grupy rosła wydajność obu. zwalniały tempo. Robotnice starały się utrzymywać w przyjętej normie. doprowadziły Mayo i jego współpracowników do wniosku. jak zmienia się wydajność pod wpływem zmian warunków pracy. by uzyskać akceptację grupy. Na przykład w eksperymencie z manipulowaniem oświetleniem uzyskane wyniki powiązano z faktem. niż dotąd sądzono.. procesy indywidualne i społeczne odgrywały poważną rolę w kształtowaniu postaw i zachowań robotników24. Mayo był pracownikiem naukowym i konsultantem w Uniwersytecie Harvarda. Dochodząc do tego poziomu. jak i Follet wnieśli ważny wkład do rozwoju behawioralnego podejścia do zarządzania. w tym program wywiadów obejmujący kilka tysięcy robotników. Mimo. Eksperymenty Hawthorne str. koncentrowali się oni jednak na kontrolowaniu i standaryzacji zachowania tych jednostek. wybitny psycholog niemiecki.. dostrzegając znaczenie procesów behawioralnych w miejscu pracy. O dziwo. że sama grupa nieformalnie ustaliła właściwy poziom produkcji dla swych członków. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich (human relations) str. Spojrzenie behawioralne rozwijane było przez wielu autorów i przedstawicieli różnych kierunków teoretycznych. Pierwsze badanie obejmowało zmianę oświetlenia miejsca pracy wybranej grupy robotników i porównanie jej konsekwencji dla wydajności z wydajnością innej grupy. 79 Z pewnością zarówno Münstberg. (. nazywano „dłubaczami” [chisters]. iż płace okazały się mniej istotnym bodźcem określającym wielkość produkcji niż społeczna akceptacja. W jednym z eksperymentów badacze starali się odpowiedzieć na pytanie. Akordowe systemy płac nie działały dlatego. jednakże pierwotnym jego katalizatorem był cykl badań przeprowadzonych w pobliżu Chicago w zakładzie Hawthorne firmy Western Electric w latach 1927 – 1932. że większość teoretyków kierunku klasycznego uznawała rolę jednostek. prowadzone były przez Eltona Mayo i jego współpracowników23. Natomiast spojrzenie behawioralne kładło znacznie większy nacisk na indywidualne postawy i zachowania oraz procesy grupowe.. że grupy być może po raz pierwszy były obiektem szczególnej uwagi i przychylnego zainteresowania nadzoru. stosująca pojęcia psychologii do środowiska przemysłowego.. by uniknąć nadprodukcji. Jednym z takich kierunków była psychologia przemysłowa. która pracowała przy niezmienionym oświetleniu. które wytwarzały mniej. te zaś. Badania te i późniejsze eksperymenty doprowadziły naukowców do wniosku. Za ojca psychologii przemysłowej uchodzi Hugo Münstberg (1863-1916). Tymczasem Mayo i jego współpracownicy stwierdzili. wytwarzając możliwie najwięcej jednostek produktu.) Inne badania. że element ludzki ma w pracy ogromne znaczenie. Pracownice.

... którzy walnie przyczynili się do rozwoju tego kierunku..... pragną unikać odpowiedzialności.... pragną też bezpieczeństwa.. że robotnicy reagują przede wszystkim na społeczny kontekst pracy. jakie otrzymują za osiągnięcie tych celów.. Twierdził on...... socjologii....... ale w najczęstszych warunkach organizacyjnych ich możliwości intelektualne są wykorzystywane tylko częściowo..Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. zmuszać.. Ludzie są przywiązani do celów w stopniu odpowiadającym osobistym nagrodom..... że teoria X najlepiej przedstawia poglądy naukowego zarządzania. założenie. Maslow wysunął teorię sugerującą.. 81 Münsterberg.... Ludzie są wewnętrznie motywowani do osiągania celów... Maslow... włączając w to przygotowanie społeczne... Ponieważ ludzie nie lubią pracować.............. Pojawienie się zachowania organizacyjnego str. Współczesne behawioralne spojrzenie na zarządzanie jest znane jako podejście od strony zachowania organizacyjnego.... które z kolei zaowocuje poprawą wyników25.. Założenia teorii Y 1. należeli Abraham Maslow i Douglas McGregor....3)27.... to raczej zadowolenie pojawia się na skutek dobrych wyników.... układające się w hierarchię i obejmujące bodźce pieniężne oraz społeczną akceptację26....... kierować nimi i grozić im karami..... Do autorów.. menedżerowie.. przedstawiono szczegółowo w rozdziale 14.. Mayo. że teoria Y jest najlepszą filozofią dla wszystkich menedżerów. 5....... Dziedzina zachowania organizacyjnego czerpie z szerokiej....... Uznaje ono... że troska menedżera o robotników doprowadzi do wzrostu zadowolenia.. Ludzie zdolni są do nowatorskiego podejścia do rozwiązywania problemów organizacji. Ludzie nie wykazują przyrodzonej awersji do pracy...... 2.......... Istotę ruchu na rzecz stosunków międzyludzkich najlepiej pokazać na przykładzie modelu teorii X i teorii Y Douglasa McGregora (zob. że wiele twierdzeń zwolenników podejścia od strony stosunków międzyludzkich miało uproszczony charakter i niewłaściwie opisywało zachowanie w procesie pracy. nie jest ich warunkiem (Problemy te są omawiane w rozdziale 14).. ekonomii i medycyny. muszą ich kontrolować. praca jest naturalną częścią ich życia.... która jest być może najbardziej znaną teorią w ramach kierunku stosunków międzyludzkich.... Jednakże współcześni teoretycy zauważyli........ okazało się mało istotne... jeśli w ogóle było trafne28. normy grupowe oraz dynamikę kontaktów międzyludzkich. Był przekonany........ Ich ambicje są niewielkie..... Ludzie nie są głupi. niżby mogli sądzić zwolennicy ruchu nas rzecz stosunków międzyludzkich.... by skłonić ich do pracy na rzecz realizacji celów organizacji........... . .... McGregor i inni wnieśli wartościowy wkład do zarządzania. Wyciąg z tablicy 2..... 3. iż zadowolenie robotnika prowadzi do poprawy wyników..... by nimi kierowano...... W 1943 r........ do których są przywiązani.... Ludzie wolą... że zachowanie jest czymś znacznie bardziej złożonym. tablica 2..... antropologii.. Na przykład. interdyscyplinarnej podstawy psychologii.3.... Jeżeli już........ podczas gdy teoria Y reprezentuje podejście od strony stosunków międzyludzkich..... Teoria X i teoria Y założenia teorii X 1. Podstawowe założenie tego ruchu polegało na przyjęciu...... 4. 2....... We właściwych warunkach ludzie dążą do odpowiedzialności oraz ją podejmują..... 3. że człowiek jest motywowany przez potrzeby. Teorię X i teorię Y opracował Douglas McGregor... postawił tezę......... 6.. .......... Ludzie nie lubią pracować i starają się unikać pracy.... Hierarchię Maslowa....... który zrodził się na gruncie eksperymentów Hawthorne i który przez wiele lat był popularnym podejściem do zarządzania.

Kierunek ten przyjmuje całościowe spojrzenie na zachowanie i odnosi się do procesów indywidualnych. do końca lat czterdziestych. jak i w Stanach Zjednoczonych uformowano zespoły składające się z menedżerów. Obecnie menedżerowie chętniej uznają znaczenie procesów behawioralnych. stres.4. których zadaniem była pomoc armii w bardziej sprawnym i skutecznym wykorzystywaniu zasobów do prowadzenia działań wojennych. 82 Tabela 2. Dziedzinę tę cechuje też zorientowanie sytuacyjne (omówione w dalszej części rozdziału).13) i przewodzenia (rozdziały 14 . że pracownicy są narzędziem. zastąpił kierunek naukowego zarządzania w roli dominującego podejścia do zarządzania w latach trzydziestych i czterdziestych. Jednocześnie zachowanie organizacyjne jest nadal koncepcją bardzo nieprecyzyjną jako narzędzie przewidywania zachowania. natomiast spojrzenie ilościowe rozwinęło się w pełni dopiero w czasie II wojny światowej. Tablica 2. urzędników państwowych i pracowników naukowych. Zachowanie organizacyjne. motywacja. Podważyło pogląd. Procesy te są istotnymi elementami współczesnej teorii zarządzania. konflikt międzyludzki oraz struktura i projekt organizacji30. Główne osiągnięcia wiążą się ze sposobem. W czasie wojny zarówno w Anglii.4. traktując pracowników już nie tylko jako narzędzia. . Głównymi przedstawicielami tego ruchu byli Elton Mayo. Podejście klasyczne zrodziło się w pierwszych latach naszego wieku. . . i upowszechniło przekonanie. czerpie z interdyscyplinarnej podstawy i dostrzega złożoność ludzkiego zachowania w układzie organizacyjnym.Okres największego zainteresowania Stosunki międzyludzkie cieszyły się szczytowym zainteresowaniem w okresie od 1931 r. że są oni raczej cennym zasobem. Ważnymi tematami są: zadowolenie z pracy. zawiera skrótową prezentację spojrzenia behawioralnego i wylicza osiągnięcia i ograniczenia tego podejścia. Kierunek zachowania organizacyjnego powstał w końcu lat pięćdziesiątych i jest obecnie przedmiotem wielkiego zainteresowania badaczy i menedżerów . Osiągnięcia szkoły behawioralnej nadal czekają na pełne spożytkowanie. (wyciąg) .Ograniczenia Złożoność zachowania indywidualnego utrudnia jego trafne przewidywanie. co mamy do powiedzenia na temat organizowania (rozdziały 10 .Ogólne podsumowanie Spojrzenie behawioralne koncentruje się na zachowaniu pracownika w kontekście organizacyjnym. przywództwo. Spojrzenie ilościowe str. Nie zawsze spotyka się z akceptacją i zrozumieniem menedżerów praktyków. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia behawioralnego str. 83 Najnowszą z trzech głównych szkół myślenia o zarządzaniu jest spojrzenie ilościowe.17). pobudzony narodzinami psychologii przemysłowej. dynamika grupowa. Współczesne rezultaty badań uczonych rozwijających kierunek behawioralny często nie docierają do menedżerów praktyków w formie dla nich zrozumiałej. To. powstało pod silnym wpływem koncepcji zachowania organizacyjnego. Abraham Maslow oraz Douglas McGregor. dynamiki grupowej i innych procesów interpersonalnych w organizacjach. ale i cenne zasoby. Wiele koncepcji behawioralnych nie zostało dotąd w ogóle wprowadzonych w życie ze względu na niechęć menedżerów.Osiągnięcia Podejście to przyniosło ważne wnioski badawcze w dziedzinie motywacji. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. w jaki podejście to zmieniało sposób myślenia menedżerów. podejście behawioralne zaczęło wyłaniać się w latach dwudziestych i trzydziestych. polityka organizacyjna. współczesne odgałęzienie kierunku behawioralnego. grupowych i organizacyjnych29.

... Skrótowo przedstawiono je w tabeli 2. Techniki zarządzania operacyjnego zajmują się. Daje im to dokładniejszą informację i pozwala uniknąć kosztów związanych z niszczeniem samochodów w toku „prawdziwych prób”32. Zarządzanie operacyjne Zarządzanie operacyjne jest nieco mniej zmatematyzowane i mniej skomplikowane statystycznie niż ilościowa teoria zarządzania i może być zastosowane bezpośrednio do sytuacji kierowniczych. techniki wywodzące się z ilościowej teorii zarządzania stały się bardziej wyrafinowane. mogą wykorzystywać realistyczną symulację komputerową do badań nad zachowaniem się konstrukcji samochodów w czasie kolizji. W początkowych latach swego rozwoju ilościowa teoria zarządzania skupiała się na modelach. procesu lub relacji. zarządzanie ilościowe koncentruje się na podejmowaniu decyzji. które mogą oddalać model teoretyczny od rzeczywistych warunków. zaczęły używać tych technik do rozmieszczenia pracowników... Tak więc w zasadzie podejście to zajmuje się zastosowaniem metod ilościowych w zarządzaniu.. efektywności ekonomicznej. Niewątpliwie dostarczyło ono menedżerom wielkiej liczby narzędzi i technik podejmowania decyzji. (. jak .) Wszystkie te techniki i procedury stosowane są bezpośrednio do operacji. ale i pewne ograniczenia. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia ilościowego str. Konkretniej. Tablica 2. Jednakże modele matematyczne nie mogą w pełni wyjaśnić indywidualnych zachowań i postaw. Niektórzy sądzą. Ich wykorzystanie omawiamy szerzej w rozdziale 19. Model matematyczny jest uproszczonym przedstawieniem systemu. wyboru lokalizacji zakładów produkcyjnych i planowania magazynów. że czas strawiony na dopracowaniu się biegłości w technikach ilościowych zmniejsza jednocześnie tempo nabywania innych umiejętności kierowniczych. marketing i zarządzanie zasobami ludzkimi.5. Szczególnie użyteczne okazało się w dziedzinie planowania i kontrolowania.Po wojnie niektóre firmy konsultacyjne. tacy producenci samochodów jak .5. (wyciąg) . równaniach i podobnych formach odzwierciedlania rzeczywistości. wraz z upowszechnieniem się komputerów osobistych.Ogólne podsumowanie Spojrzenie ilościowe koncentruje się na zastosowaniu modeli i procesów matematycznych do sytuacji kierowniczych. Właściwie zarządzanie operacyjne można traktować jako formę zastosowania ilościowej teorii zarządzania. również podejście ilościowe ma ważne osiągnięcia. które zwiększyły zrozumienie ogólnych procesów organizacyjnych. wspomaganiem organizacji w bardziej efektywnym wytwarzaniu produktów lub usług i można je zastosować do szerokiej gamy problemów33. Ponadto modele matematyczne wymagają zazwyczaj przyjęcia zestawu pewnych założeń. Ilościowa teoria zarządzania zajmuje się opracowywaniem modeli . ogólnie rzecz biorąc. są one jednak również pomocne w takich dziedzinach jak finanse. Ilościowa teoria zarządzania Ilościowa teoria zarządzania koncentruje się zwłaszcza na opracowywaniu modeli matematycznych. Na przykład. W ostatnich latach. modelach matematycznych oraz wykorzystaniu komputerów. 85 Podobnie jak inne podejścia do zarządzania. Podejście ilościowe ma dwie gałęzie: ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne..

Matematyczne wyrafinowanie może być osiągane kosztem innych potrzebnych umiejętności.składa się z zasobów rzeczowych. Na przykład.. nie należy jednak zapominać o ich współzależności.matematycznych jako pomocy w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów. . behawioralne i ilościowe podejścia do zarządzania nie muszą być ze sobą sprzeczne lub wzajemnie się wykluczać. Podejścia integrujące str. których oddzielna sprzedaż mogłaby natrafić na trudności36. wyniki i sprzężenie zwrotne. finansowych i informacyjnych pobieranych przez organizację z otoczenia.nakłady ..Ograniczenia Podejście ilościowe nie jest w stanie wyjaśnić czy przewidzieć ludzkich zachowań w organizacjach. Spojrzenia systemowe i sytuacyjne pomogą nam zintegrować opisane podejścia i rozszerzyć naszą wiedzę na ten temat.3. Zarządzanie operacyjne koncentruje się bardziej bezpośrednio na zastosowaniu ilościowej teorii zarządzania w organizacjach.) Spojrzenie systemowe akcentuje również znaczenie podsystemów . Zastosowanie modeli zwiększyło świadomość i zrozumienie złożonych procesów i sytuacji organizacyjnych.Okres największego zainteresowania Od lat czterdziestych do chwili obecnej. kładzie bowiem nacisk na znaczenie zgodnej i skoordynowanej współpracy. Mimo że każde z tych trzech spojrzeń przyjmuje odmienne założenia i daje inne prognozy. są jednak również podsystemami w ramach całej organizacji. że klasyczne. System jest wzajemnie powiązanym zespołem elementów funkcjonujących jako całość34. produkcji i finansów . patrząc na organizację jako na system możemy zidentyfikować cztery podstawowe elementy: nakłady. . mogą się one również wzajemnie uzupełniać. . gdyby pracowały osobno. Systemy informowania kierownictwa są systemami opracowanymi dla celów informowania menedżerów.systemów w ramach szerszego systemu. przedstawiając definicję zarządzania. Synergia jest ważnym pojęciem dla menedżerów. Pierwszy element .Osiągnięcia Opracowanie skomplikowanych technik ilościowych służących pomocą w podejmowaniu decyzji. Ze względu na ich współzależność zmiana w jednym podsystemie może również wpłynąć na inne podsystemy. Entropia wreszcie jest normalnym procesem prowadzącym do rozpadu systemu. Synergia sugeruje. Spojrzenie systemowe Spojrzenie systemowe wprowadziliśmy pokrótce w rozdziale 1. że choć podsystemami organizacji można zarządzać do pewnego stopnia autonomicznie. Podejście ilościowe było bardzo użyteczne w procesie planowania i kontrolowania. niż wynosiłaby łączna suma produkcji każdego z nich.. (. Jak pokazano na rys. procesy transformacji. We współczesnej Europie banki i spółki ubezpieczeniowe łączą swe wysiłki w celu sprzedaży szerokiej gamy instrumentów finansowych. 2. funkcje marketingu. Synergia Dwa współpracujące podsystemy produkujące więcej. Gdy . Menedżerowie muszą więc pamiętać. ludzkich. Właściwie całkowite zrozumienie zarządzania wymaga doceniania wszystkich trzech podejść. Modele mogą wymagać nierealistycznych lub bezzasadnych założeń. że jednostki organizacyjne (albo podsystemy) mogą często działać bardziej skutecznie pracując razem niż oddzielnie.. są samodzielnymi systemami. 86 Warto zauważyć.

Współczesne myśli w dziedzinie zarządzania str. Schemat integrujący Zauważyliśmy. Spojrzenie sytuacyjne sugeruje natomiast. właściwymi tylko tej sytuacji37. wpływ. behawioralne i ilościowe mogą się wzajemnie uzupełniać oraz że podejścia systemowe i sytuacyjne mogą pomóc w ich zintegrowaniu.. Schemat integrujący różne podejścia do zarządzania pokazano na rys. W wielu współczesnych sytuacjach naukowe badanie sytuacji roboczych i technik produkcji może wpłynąć na zwiększenie wydajności. że uniwersalne teorie nie mają zastosowania. 2. Wyjściową przesłanką tej konstrukcji jest uznanie. że skuteczne zachowanie kierownicze w danej sytuacji nie zawsze może być uogólniane na inne sytuacje. Na przykład. Spojrzenie sytuacyjne Innym ważnym wkładem w nowoczesne myślenie o zarządzaniu jest podejście sytuacyjne. Szczególne znaczenie mają motywacja. a także potrzebę reakcji na niepowtarzalne cechy każdej sytuacji. prócz tego produkcja może być hamowana przez normy grupowe) lub zarządzania operacyjnego (rozkład pomieszczeń może być nieodpowiedni. Rozwój i wykorzystanie modeli ilościowej teorii zarządzania i zastosowanie metod zarządzania operacyjnego mogą pomóc menedżerom w zwiększeniu ich sprawności i skuteczności. musi dostrzec współzależność jednostek składających się na organizację. Wychodząc z tych podstawowych przesłanek. kiepska gospodarka magazynowa może powodować braki materiałowe). że menedżer. powinien próbować ocenić ich wpływ na inne dziedziny organizacji. jako że próbowały one określić najlepszą metodę zarządzania organizacjami. Menedżerowie nie powinni jednak polegać wyłącznie na tych technikach. stosowanie technik zaczerpniętych z kilku szkół sprawdza się lepiej niż próba rozwiązania wszelkich problemów w ramach jednego ujęcia. Aby rozwiązać problem spadku wydajności. jaki na nią wywiera otoczenie. można powiedzieć. że potrzeba mu szerszej perspektywy. menedżer może sięgnąć do naukowego zarządzania (być może same stanowiska pracy są zaprojektowane nieefektywnie lub też robotnicy są nieodpowiednio wyszkoleni). menedżer może lepiej ocenić rolę potrzeb pracownika i jego zachowań w miejscu pracy. Takich szerszych rozwiązań dostarcza ujęcie systemowe i sytuacyjne. Podejścia klasyczne. technik. menedżerowie mogą nadal wykorzystywać wiele podstawowych technik naukowego zarządzania. Jak pokazuje schemat integracyjny na rys.4. behawioralnego i ilościowego. Zanim przystąpi do realizacji jakichkolwiek planów poprawy. menedżer musi używać różnych narzędzi. nim się weźmie za próbę zastosowania którejś z koncepcji czy idei podpowiadanych przez któreś z trzech podejść. . komunikowanie się i procesy grupowe. że spojrzenia klasyczne. a zachowanie kierownicze w danej sytuacji jest uwarunkowane elementami niepowtarzalnymi. Menedżer powinien niebawem zrozumieć. 91 . behawioralne i ilościowe można nazwać podejściami uniwersalnymi.. pojęć i teorii podejścia klasycznego. Również spojrzenie behawioralne może być przydatne dla współczesnych menedżerów. może ponieść fiasko. 2. ponieważ każda organizacja jest jedyna w swoim rodzaju. zachowania organizacyjnego (motywacja robotników może być niska.4. Inaczej to ujmując. nie powinni również ignorować elementu ludzkiego. przewodzenie.organizacja nie obserwuje sprzężenia zwrotnego z otoczeniem i nie wprowadza odpowiednich korekt. Sięgając do współczesnych idei zachowania organizacyjnego. Podejście ilościowe z kolei dostarcza menedżerowi wielu użytecznych narzędzi i technik.

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie teorią i praktyką zarządzania. Zainteresowanie to znajduje odbicie we wzroście sprzedaży na masowym rynku książek poświęconych tej tematyce i w fascynacji takimi charyzmatycznymi dyrektorami, jak Lee Iacocca. W tej części rozdziału podsumujemy niektóre popularne teorie i określimy współczesne wyzwania zarządzania. Popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych str. 92 Wielu pisarzy próbowało rozwinąć nowe, wizjonerskie modele i teorie zarządzania. Choć jest jeszcze zbyt wcześnie na ocenę ich wartości, prace takich autorów, jak William Ouchi, Thomas Peters i Robert Waterman, przyciągnęły uwagę wielu menedżerów. Model typu Z. Model typu Z, zgodnie z poglądem Williama Ouchi'ego z 1981 r., jest próbą zintegrowania różnych praktyk gospodarczych rozpowszechnionych w Stanach Zjednoczonych i w Japonii w jeden model pośredni. ... Troska o doskonałość. Inną popularną teorią zarządzania jest tzw. ruch na rzecz doskonałości. Podejście to, po raz pierwszy przedstawione przez Thomasa J. Petersa i Roberta H. Watermana Jr., sugeruje, że „doskonałe” firmy, albo te, które mają długą, znaczoną sukcesami historię, robią pewne rzeczy w sposób systematyczny, który odróżnia je od innych firm. Podstawowy zespół cech, który - jak się zakłada - prowadzi do doskonałości, obejmuje: 1) terminowe załatwianie spraw, 2) ścisły kontakt z klientem, 3) popieranie autonomii i przedsiębiorczości, 4) makymalizację wydajności pracy, 5) wykorzystanie bezpośredniego podejścia do kierowania, 6) zajmowanie się tym, na czym firma zna się najlepiej, 7) utrzymywanie prostej, mało rozczłonkowanej struktury organizacyjnej, 8) jednoczesne popieranie zarówno decentralizacji, jak i centralizacji. Ruch na rzecz doskonałości był również ważnym źródłem inspiracji dla innych teoretyków i naukowców, zajmujących się zarządzaniem, chociaż i on nie ustrzegł się krytyki. Współczesne wyzwania zarządzania str. 93 Sprawą, która czyni pracę menedżera tak emocjonalną, jest nieustanne pojawianie się wciąż nowych wyzwań. W tej części rozdziału wskazujemy i pokrótce omawiamy szereg współczesnych wyzwań, przed którymi stają dziś wszyscy menedżerowie.
• Współczesne wyzwania zarządzania

obejmują globalizację działalności gospodarczej, jakość i wydajność, zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcję personelu, problemy własności, etyki i odpowiedzialności społecznej, a także różnorodność siły roboczej. Globalizacja działalności gospodarczej W rozdziale 1 zaznaczyliśmy, że znaczenie międzynarodowej działalności gospodarczej nieustannie wzrasta. Drobni detaliści handlują towarami z całego świata. Firma w dowolnym kraju może uzyskać fundusze od dowolnego kredytodawcy z Nowego Jorku, Tokio czy Londynu. Międzynarodowe wyzwania stojące przed menedżerami badamy w rozdziale 5. Jakość i wydajność. Innym obszarem zainteresowania, który wyłonił się w ostatnich latach, jest jakość i wydajność. Firmy amerykańskie, próbując zrozumieć tajemnicę sukcesu firm japońskich i zachodnioniemieckich, przekonały się, że ich zagraniczni odpowiednicy mają przewagę w

jakości. Do problemów tych ustosunkujemy się w kilku rozdziałach, zwłaszcza w rozdziale 19. Zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcja personelu. Problemy redukcji i cięć omawiamy w rozdziale 12. Własność. (...) Omawiamy te problemy w rozdziałach 3 i 7. Etyka i społeczna odpowiedzialność. Kwestie te są omawiane w rozdziale 4. W tym samym rozdziale porusza się pokrewny kompleks zagadnień, związanych z zagrożeniem i ochroną środowiska. Różnorodność siły roboczej. Ostatnia wreszcie grupa problemów, przed którymi stają współcześni menedżerowie, dotyczy różnorodności siły roboczej. Pod wpływem rozmaitych czynników - globalizacji, procesu starzenia się ludności, a także napływu robotników do nowych zajęć i zawodów ukształtowała się siła robocza, której wewnętrzne zróżnicowanie nie ma równego sobie w historii. Menedżerowie w każdej organizacji stwierdzają, że muszą się nauczyć większej wrażliwości na potrzeby, sposób percepcji i aspiracje wielu różnych typów robotników. Różnorodność siły roboczej omawiamy bardziej szczegółowo w rozdziale 22.

Podsumowanie

str. 95

Teorie są ważnym narzędziem porządkowania wiedzy oraz podstawą działania. Zrozumienie historycznego kontekstu oraz poznanie prekursorów zarządzania i organizacji daje poczucie historycznego dziedzictwa, pomaga również menedżerom uniknąć powtarzania błędów innych. Są dowody wskazujące, iż zainteresowanie zarządzaniem sięga tysięcy lat wstecz, jednakże naukowe podejście do zarządzania pojawiło się dopiero w ostatnim stuleciu. W ciągu kilku pierwszych dziesięcioleci tego wieku wyłoniły się trzy główne podejścia do zarządzania. Nazywamy je spojrzeniem klasycznym, behawioralnym i ilościowym. Ujęcie klasyczne miało dwa główne odgałęzienia: naukowe zarządzanie i zarządzanie administracyjne. Naukowe zarządzanie zajmowało się poprawą efektywności i metod pracy pojedynczego robotnika. Zarządzanie administracyjne interesowało się przede wszystkim najlepszą wewnętrzną strukturą organizacji, sprzyjającą sprawnemu jej funkcjonowaniu. Obie gałęzie niewiele uwagi poświęcały roli robotnika. Spojrzenie behawioralne, które cechuje zainteresowanie zachowaniem indywidualnym i grupowym, wyłoniło się przede wszystkim w wyniku badań w zakładach Hawthorne. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich uznał znaczenie i potencjał procesów behawioralnych w organizacjach, jednakże przyjął wiele nadmiernie optymistycznych założeń co do charakteru tych procesów. Koncepcja zachowania organizacyjnego, bardziej realistyczna wersja podejścia behawioralnego, jest przedmiotem zainteresowania wielu współczesnych menedżerów. Spojrzenie ilościowe i dwa składające się na nie kierunki: ilościowa teoria zarządzania i zarządzanie operacyjne, próbują zastosować techniki ilościowe do podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Dziedziny te również mają wielkie znaczenie dla współczesnych menedżerów. Do ich rozwoju przyczyniło się ogromne rozpowszechnienie komputerów osobistych. Wszystkie te ujęcia trzeba uznać za wzajemnie się uzupełniające, a nie sprzeczne.

Każde z nich ma coś do zaoferowania. Najważniejsze jest zrozumienie, w jaki sposób można się nimi sprawnie posługiwać. Wydaje się też, że dwa nowsze ujęcia, systemowe i sytuacyjne, kryją w sobie wielkie możliwości, jeśli chodzi zarówno o podejście do zarządzania, jak i ramy pozwalające na integrację innych ujęć. Wśród nowych popularnych przyczynków do teorii zarządzania na szczególną uwagę zasługuje podejście typu Z oraz troska o doskonałość. Do głównych wyzwań, przed którymi stają współcześni menedżerowie, należą: globalizacja działalności gospodarczej, znaczenie jakości i wydajności, redukcje i cięcia, problemy własności, etyka i społeczna odpowiedzialność, a wreszcie różnorodność siły roboczej. Przykłady i pytania str.96 - 98
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. Podsumuj skrótowo klasyczne, behawioralne i ilościowe podejście do zarządzania i wskaż główne osoby, które przyczyniły się do ich rozwoju. 2. Podsumuj skrótowo eksperyment Hawthorne. Do jakich głównych wniosków doszli autorzy? 3. Opisz ujęcie sytuacyjne i naszkicuj jego przydatność dla studiów i praktyki zarządzania. 4. Jakie współczesne wyzwania napotykają menedżerowie? Pytania analityczne 5. Jakie warunki społeczne, polityczne i ekonomiczne mogły wpłynąć na rozwój każdego z głównych podejść do zarządzania? Dlaczego? 6. Jakie są główne atuty i ograniczenia czy niedostatki każdego z głównych spojrzeń na zarządzanie? Dlaczego? 7. Jakie wydane ostatnio popularne książki gospodarce miały szczególne powodzenie? Wymień niektóre czołowe postacie życia gospodarczego, których idee spotkały się z szerokim zainteresowaniem i akceptacją. Ćwiczenia 8. Wybierz się do biblioteki i znajdź materiał o Konfucjuszu. Opisz krótko jego główne idee. Które z nich twoim zdaniem nadawałyby się do zastosowania w zarządzaniu we współczesnych Stanach Zjednoczonych? 9. Wskaż miejscową firmę, która istnieje od dawna. Przeprowadź rozmowę z obecnym właścicielem na temat historii przedsiębiorstwa i przekonaj się, czy znajomość przeszłości pozwoli ci lepiej zrozumieć jego obecne praktyki. 10. Przeczytaj historię wybranej firmy. Przygotuj dla grupy ćwiczeniowej krótkie sprawozdanie wskazujące wpływ historii firmy na jej obecną działalność.

Przykład 2.1.
UPS: gigant który walczy z konkurencją

...
Pytania 1. Dlaczego UPS rozszerza swoją działalność na cały świat i wchodzi na rynek innych usług, a nie trzyma się wyłącznie dziedziny, którą już dawno opanowała? 2. Jakie zmiany w myśleniu o zarządzaniu od czasu pojawienia się naukowego zarządzania mogły zmusić UPS do zmiany jej postawy wobec robotników? 3.

Przykład międzynarodowy 2.2.
Lloyd’s ciągle się rozwija ... Pytania 1. Czy dziś byłoby możliwe powołanie organizacji o strukturze Lloyda? 2. 3.

........................................................................................................................

100 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić charakter otoczenia organizacji i określić trzy rodzaje otoczenia interesujące większość organizacji.. (. • Opisać zewnętrzne otoczenie organizacji... Dodatkowo.... . Przykład wprowadzający str... Tymczasem Carnival wybudowały dla siebie trwałą nisze rynkową wśród młodszych klientów. A właśnie oni... Firmą. ale i na każdą organizację we współczesnym świecie.. W okresie.. Głównymi czynnikami były wojna w Zatoce Perskiej i recesja.. Czynniki ekonomiczne i międzynarodowe.. klienci oraz konkurenci to jedynie niektóre z wielu elementów otoczenia. Bez takiego zrozumienia przypominaliby jeden ze statków Carnival............... 100 Branża turystyczna w 1991 r... albo nie byłoby ich na to stać. którzy w przeciwnym razie albo nie byliby zainteresowani rejsem.......... Carnival Cruise Lines zachowały jednak swą sprawność dzięki jasnemu rozeznaniu charakteru swoich klientów i sprytnemu pielęgnowaniu swego wizerunku.. w jaki sposób otoczenie wpływa na organizację i jak organizacje reagują na swe otoczenie.... • Wskazać składowe otoczenia wewnętrznego i omówić ich wpływ na organizację... że wielu urlopowiczów nie oddalało się zbytnio od domu....... nadal podróżowali.... że jeszcze więcej ludzi odłożyło lub opóźniło swoje rejsy.... jak można je wykorzystać łącznie. większość linii żeglugowych organizujących takie rejsy zaczęła oferować głębokie zniżki... Carnival dąży do ekspansji.. zatonięcie greckiego statku wycieczkowego w sierpniu sprawiło. Carnival Lines kontrolują ponad 26% rynku i planują strategię agresywnej ekspansji skierowaną na pozyskanie jeszcze większego udziału.. która żeglowała po tym wzburzonym morzu niemalże tak...... były jednak Carnival Cruise Lines Inc...... Szczególnie dotknięta została branża rejsów wycieczkowych.. w którym funkcjonują oni i ich organizacje.. które łącznie przyczyniły się do tego. Żeby odzyskać klientów. Przez wiele lat większość linii wycieczkowych kierowała swój wysiłek marketingowy na starszych i zamożnych klientów........... ale jednocześnie zredukowały marżę zysku.. Jak zauważyliśmy w rozdziale 1........ jakby było ono gładką tonią sadzawki.... Ich reklamy akcentują zabawę – w przeciwieństwie do wypoczynku – a występują w nich popularne postacie branży rozrywkowej.. Oferując krótkie rejsy w cenie zaledwie kilkuset dolarów...... Pozwoliły one zapełnić puste kabiny....... nie zrażeni ryzykiem. wskazać składowe otoczenia ogólnego i celowego oraz omówić ich wpływ na organizację. które oddziałują nie tylko na Carnival..Część II ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA Rozdział 3 Otoczenie Organizacji A Skuteczność Cele str........ który ....... • Omówić podstawowe modele skuteczności organizacji i opisać. zebrała srogie cięgi. menedżerowie muszą dysponować głębokim zrozumieniem i umiejętnością oceny środowiska. kiedy inne linie wycieczkowe ograniczają działalność. Carnival skupiły swą główną uwagę na klientach w wieku 25 – 39 lat.) Branża rejsów wycieczkowych została dotknięta czynnikami ekonomicznymi i wstrząsami międzynarodowymi. Carnival przyciągnęły wielu klientów... • Wskazać i opisać. Reklamy są pokazywane w kasynach okrętowych i na pokładach..

prawnopolityczny i międzynarodowy. . Elementy te nie muszą być związane z innymi konkretnymi organizacjami. Jeśli oceni te elementy właściwie. Organizacja przypomina pływaka. otoczenie zewnętrzne organizacji składa się z dwóch warstw. Ze względu na to. wśród których działa organizacja i które mogą wywierać wpływ na jej działania. Otoczenie zewnętrzne str. . jak i wewnętrzne. Wymiar socjokulturowy...1. tj. socjokulturowy. Następnie zajmiemy się relacjami pomiędzy organizacją i otoczeniem.. .. w którym działa organizacja2. Otoczenie zewnętrzne składa się z dwóch warstw: jednej nazywanej otoczeniem ogólnym i drugiej zwanej otoczeniem celowym. by mogła wśród nich prawidłowo manewrować. inaczej – skuteczności organizacji. że sposób kierowania tymi relacjami w znacznej mierze określa skuteczność organizacji.. . 103 Każdy wymiar ogólnego otoczenia zawiera warunki i wydarzenia. Ogólne otoczenie większości organizacji ma wymiar ekonomiczny. . 103 Jak zauważyliśmy przed chwilą. Po przedstawieniu charakteru otoczenia organizacji opisujemy otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne... Organizacje mają otoczenie zarówno zewnętrzne.. Rozdział niniejszy jest jednym z trzech poświęconych środowiskowemu kontekstowi zarządzania. które mogą na wiele ważnych sposobów oddziaływać na organizacje. stopy procentowe.. które mogą wpływać na organizację... że wpływ ogólnego otoczenia jest często niejasny i długofalowy. Do szczególnie ważnych czynników ekonomicznych należą inflacja. przeszkody a także odległość. 103 Ze względu na to. techniczny.. zamkniemy nasze rozważania omówieniem modeli efektywności. Otoczenie celowe składa się z konkretnych organizacji lub grup. . 101 W celu zilustrowania wagi otoczenia dla organizacji rozważmy analogie z pływakiem przeprawiającym się przez rzekę. Wymiar techniczny. Otoczenie ogólne organizacji obejmuje niezbyt wyraźnie określone wymiary i siły.traci ster i dryfuje bez możliwości manewru czy zmiany kursu.. Organizacja i jej otoczenie .. . klientów. związki zawodowe. Charakter otoczenia organizacji str. a otoczenie rzekę. Otoczenie celowe str. dostawców. Rys. Jeśli jednak zrozumie je niewłaściwie. dotrze do zamierzonego miejsca na drugim brzegu rzeki. bezrobocie i popyt. Wymiar międzynarodowy. Musi on przed wypłynięciem ocenić szybkość prądu. Otoczenie ogólne str. Wymiar ekonomiczny. właścicieli i sojuszników strategicznych. Wymiar prawno-polityczny. Otoczenie celowe może obejmować konkurentów... 3. Wymiar ekonomiczny ogólnego otoczenia organizacji to ogólna kondycja systemu gospodarczego. Organizacja musi rozumieć podstawowe elementy swego otoczenia.

. Sojusznicy strategiczni. pracowników i kulturę... siła dostawców. 115 Jak to już pokazano na rys. .większość organizacji koncentruje się raczej na otoczeniu celowym.. że organizacje są systemami otwartymi. .... organizacje mają również otoczenie wewnętrzne. obejmujące ich zarząd. jak pracuje. Dostawcy. Jednostki. Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem str. które pomagają jej członkom zrozumieć. Inną podstawową formą regulatora jest grupa interesu.. . próby wymanewrowania rywali.... Zmienność i złożoność otoczenia. . dostarcza więcej użytecznych informacji niż otoczenie ogólne. na wiele różnych sposobów wchodzą w interakcje z tymi różnymi wymiarami. Niemniej jednak odgrywa ona ważną rolę w kształtowaniu zachowania menedżerów19 jako podstawa wewnętrznego otoczenia organizacji. Konkurenci. Zarząd . . Pracownicy Kultura Kultura organizacji jest to zestaw wartości. które wymyka się obiektywnemu pomiarowi czy obserwacji. . Regulatorzy. sił konkurencyjnych oraz zakłóceń otoczenia. Klienci... siła nabywców. a nie zajmować się bardziej abstrakcyjnymi wymiarami otoczenia ogólnego.. które mogą kontrolować. Ze względu na to. Pięć sił konkurencji. 3. Przenieśmy teraz naszą uwagę na te właśnie wzajemne oddziaływania. w jaki sposób otoczenie oddziałuje na organizacje... Zakłócenia w otoczeniu... albowiem menedżer może rozpoznać czynniki otoczenia szczególnie interesujące organizację. Omówimy przede wszystkim . co uważa za ważne. . Jak otoczenie oddziałuje na organizacje? Do opisu sposobu oddziaływania otoczenia na organizacje można użyć trzech podstawowych charakterystyk: zmienności i złożoności otoczenia. . . Czynniki określające kulturę.. 118 W dotychczasowych rozważaniach nazywaliśmy i opisywaliśmy rozmaite wymiary otoczenia organizacji. Siła robocza.. Właściciele. Znaczenie kultury.. Otoczenie wewnętrzne str. Zagrożenie ze strony nowych konkurentów... następnie wymienimy kilka sposobów reakcji organizacji na ich otoczenie. Chociaż jest ono również dość złożone.. regulować lub w inny sposób oddziaływać na politykę i praktyki organizacji... za czym organizacja się opowiada. zagrożenie substytutami. Kierowanie kulturą organizacji. .. .. Kultura jest pojęciem nieuprzedmiotowionym.. . ..1.

Jeżeli rozpatrywać to w kontekście wzajemnego oddziaływania organizacji i ich środowiska. Jedną z nich. Spadkobiercy Mikomoto prowadzący firmę do lat osiemdziesiątych pozostali wierni produktowi założyciela firmy. Odpowiedź strategiczna. Należy do nich . . że mało kto dziś kojarzy nazwisko Mikimoto. Sprawność oznacza mądre zastosowanie zasobów bez niepotrzebnego marnotrawstwa. Otoczenie ogólne obejmuje elementy bliżej nie sprecyzowane. podejście strategicznego „elektoratu”. . która nie reaguje na zmiany w otoczeniu.Jak organizacje reagują na swe otoczenie? Jak organizacja powinna reagować na tę mnogość problemów... Rysunek 3. omawiamy w rozdziale 4. • modele skuteczności organizacji Podejście systemowo-zasobowe. Spojrzenie globalne Próba odzyskania dawnego blasku Nazwisko Mikimoto było kiedyś lepiej znane w Japonii niż Honda czy Sony. To. .5 ilustruje sześć podstawowych sposobów reakcji organizacji na jej otoczenie. Projektowanie organizacji. Skuteczność organizacji str. firma zaczęła poważnie rozszerzać swój asortyment i reagować na zmiany gustów. hodowla pereł w Japonii stała się ryzykownym przedsięwzięciem. podejście celowe. zakupy. nie związanej z perłami. .. choć niekoniecznie jego innowacyjności.. pokazuje. . przejęcia. mógłby wykorzystać renomę swej firmy do przeniesienia operacji do innej dziedziny.. Bezpośredni wpływ na otoczenie. Ze względu na poważne problemy z zanieczyszczeniem wód. a które mogą wpływać na jej działania. Każda organizacja ma otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. sojusze. na ile dobrze organizacja rozumie.. reaguje i wpływa na swoje otoczenie. Gdyby Mikomoto dostrzegł te tendencje i odpowiednio zareagował. Perły Mikimoto zapełniały szkatułki od Szanghaju po Paryż od czasu. okazuje się. Na otoczenie zewnętrzne składają się dwie warstwy: otoczenie ogólne i otoczenie celowe. odpowiedzialność społeczną.. przeszkód i możliwości kryjących się w jej otoczeniu? Oczywiście każda organizacja musi ocenić swoją sytuacje i reagować stosownie do wiedzy i osądu swojego wyższego kierownictwa28.) Podsumowanie str. a kobiety na całym świecie z dumą obnosiły jego produkt – perły. Fuzje. że skuteczność jest związana z tym. skuteczność oznacza robienie właściwych rzeczy.. gdy Kokichi Michimoto opracował w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku nową metodę hodowli pereł. i dopiero po przejęciu steru przez byłego bankiera w 1984 r.. co się może stać z firmą.. Zarządzanie informacją. wśród których działa organizacja.... podejście od strony procesów wewnętrznych.129 Otoczenie odgrywa ważną rolę jako czynnik sukcesu czy porażki firmy. Poza tym perły utraciły część swojego blasku na rynku biżuterii. stanowią obecnie zaledwie 10% sprzedaży całej branży w Japonii. (. .. 126 W rozdziale 1 odnotowaliśmy różnicę pomiędzy sprawnością i skutecznością organizacji.

6. 130 . siłach konkurencji i zaburzeniach. przejęcia. Czy w czasie wywiadu zostały wskazane wszystkie główne wymiary. Pytania analityczne 5. które nie są omówione w tekście? Wskaż ich powiązania z już omówionymi. sojusze. reakcje strategiczne. Kluczowym kryterium pozwalającym ocenić. Otoczenie wewnętrzne składa się z zarządu organizacji. Kluczowym czynnikiem skuteczności jest odpowiednie planowanie. techniczny. jej pracowników i kultury. Przykłady i pytania str. jest poziom jej skuteczności. W jaki sposób każdy z elementów celowego otoczenia organizacji oraz otoczenia wewnętrznego może oceniać skuteczność organizacji? Czy organizacja może być równie skuteczna dla każdej z tych grup? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Ćwiczenia 8. właściciele. Wpływ otoczenia na organizację może się wyrażać w niepewności. Co to jest celowe otoczenie organizacji? Jakie są główne wymiary tego otoczenia? 3. socjokulturowy. regulatorzy. Jest siedem takich elementów: konkurenci. Zaprezentuj uzyskane wyniki w grupie ćwiczeniowej. Czy potrafisz sobie wyobrazić wymiary otoczenia celowego. Otoczenie celowe składa się z konkretnych elementów. Szczegółowo opisz poszczególne wymiary i podaj konkretne przykłady ilustrujące wpływ każdego z wymiarów na twoją instytucję. Dlaczego tak albo nie? 10. jak organizacja radzi sobie w stosunkach z otoczeniem. odpowiednio nimi zarządza. W jaki sposób charakter częściowej własności komplikuje relacje pomiędzy organizacją i otoczeniem? 7. siła robocza. ale i czynniki ją określające i sposób kierowania nią. celowego i wewnętrznego. Określ jej poziom skuteczności według każdego z czterech podstawowych modeli. wśród których działa organizacja i które najpewniej będą wpływać na te działania. osiąga wytyczone cele i zaspokaja potrzeby swojego „elektoratu”. Organizacje i ich otoczenie wywierają na siebie nawzajem wieloraki wpływ. Szczególnie ważnym elementem jest kultura. wykorzystując zarządzanie informacją. fuzje. wpływy bezpośrednie i odpowiedzialność społeczną. zakupy. dostawcy. Opisz pokrótce kilka elementów otoczenia twojego koledżu czy uniwersytetu.pięć wymiarów: ekonomiczny. strategiczni sojusznicy. Przeprowadź wywiad z menedżerem miejscowej organizacji na temat otoczenia jego organizacji – ogólnego.133 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Co to jest ogólne otoczenie organizacji? Wskaż i omów każdy z głównych wymiarów ogólnego otoczenia. 4. Menedżerowie muszą rozumieć nie tylko jej znaczenie. Wybierz się do biblioteki i zbadaj jakąś firmę. Skuteczna organizacja z powodzeniem pozyskuje zasoby. 2. 9. Czasami też próbują wywierać wpływ na szersze elementy swojego otoczenia ogólnego. . klienci. Co to jest skuteczność organizacji? Jak się ją bada i ocenia. Jakie są główne siły wpływające na stosunki organizacji i otoczenia? Opisz je. prawno-polityczny i międzynarodowy. Niektóre organizacje stają się częściowymi właścicielami innych firm poprze fuzje i zakupy. Organizacje ze swej strony oddziałują na swe otoczenie celowe. projektowanie struktury organizacji.

2. Rozdział 4 Etyczny I Społeczny Kontekst Zarządzania str.. że stało się prawie rzeczownikiem pospolitym. Ogromne zapasy skrywały problemy w procesie montażu. W 1989 r. Wszystkie te części obrastające kurzem na wieszakach przedstawiały sobą w istocie ogromne ilości zamrożonej gotówki.1. Podniesiono wydajność o 35%. Rozkręcanie Colemana Nazwisko Colemana jest tak dobrze znane. którzy mieli nadać firmie nowy napęd.) Pytania 1. jednym z pierwszych zadań firmy było puszczenie tego kapitału w ruch.. Dlaczego radykalne zmiany u Colemana wymagały pomocy zewnętrznych konsultantów? 2. Przykład międzynarodowy 3.. Konsultanci zajęli się natomiast marnotrawstwem. 3.. albowiem takie podejście niemal na pewno wywołałoby opór i zwiększyło błędy.. • Wskazać i opisać cztery typy podejścia organizacji do odpowiedzialności społecznej. (.) Nastąpiły również zmiany w innych częściach firmy. 134 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić kształtowanie się etyki indywidualnej i opisać trzy dziedziny specjalnej troski etycznej menedżerów. . obecnie latarnie Coleman Co. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie w Nintendo w sprawie ustalania cen? .. • Prześledzić rozwój koncepcji społecznej odpowiedzialności i określić. (.. co spowodowało drastyczne ich zmniejszenie. nowi właściciele firmy sprowadzili konsultantów. wyraźniej ukazały się problemy..) (. Coleman zaczął sprzedawać latarnie sklepikarzom w 1900 r.. Inc. a koszty utrzymania zapasów spadły o 10 mln dol.. co można by nazwać „zahamowanie”. Jednej rzeczy konsultanci na pewno nie zrobili: nie wywierali nacisku na szybszą pracę robotników.. Zaczęto stosować techniki wytwarzania oparte na systemie zapasów dokładnie na czas. Kieszonkowa latarka Colemana była jednym z najwierniejszych przyjaciół żołnierzy amerykańskich w czasie drugiej wojny światowej.. wobec kogo lub wobec jakiej organizacji dana organizacja może być uważana za odpowiedzialną.Przykład 3.. (..) Zmiany u Colemana były ogromne. Firma potrzebowała całych dwóch miesięcy na dostawę towaru do wielkich detalistów.. przeważają w oświetleniu amerykańskich kempingów. • Wyjaśnić związki pomiędzy państwem i organizacjami w odniesieniu do odpowiedzialności społecznej.. Obniżenie poziomu zapasów ..2. zaczynając od ogromnych zapasów firmy. które on przez długi ukrywał. a nad podłogą jej wielkiego zakładu o powierzchni 350 000 stóp kwadratowych wisiały wieszaki wypełnione częściami. 3. Kiedy ustąpił ten zalew zapasów..C. Przy wizerunku firmy tak silnie związanym z tradycją nie powinno dziwić. że Coleman w latach osiemdziesiątych został dotknięty czymś. Założyciel W. Pytania 1. jednocześnie zmniejszając odpady o 69%.. Przejście z systemu akordowego na stawki godzinowe .

organizacje jej nie mają. (.. że etyka może być zdefiniowana w kontekście jednostkowym – to ludzie mają etykę. 135 Etykę definiujemy jako osobiste przekonania jednostki dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego2. jest różny u poszczególnych osób. które nie spełnia takich powszechnie przyjętych norm społecznych. Ludzie mają jakąś tam etykę. Zachowanie menedżerów określa normy etyczne.. że dbanie o środowisko jest równocześnie dbaniem o interes firmy... 137 Etyka zarządzania obejmuje normy zachowania kierujące poszczególnymi menedżerami w ich pracy. Etyka indywidualna w organizacjach str.. Organizacje składają się z ludzi. * Mam wątpliwości. zakres tego. zgodnie z którymi firma traktuje swoich pracowników. a następnie badamy. żeby od zasad tej etyki odstępować przy ocenie postępowania całej organizacji. co uznaje się za zachowania etyczne. Definicja ta przekazuje istotę treści tego pojęcia. Etyka zarządzania str. Osobiste wartości i normy moralne. Przykład wprowadzający str. Chociaż zachowanie etyczne zawsze jest takie właśnie w czyimś postrzeganiu.. Doświadczenia życiowe. jakie mogą podejmować organizacje w celu kierowania społeczną odpowiedzialnością.. zwykle odwołuje się jednak do zachowania mieszczącego się w ramach pewnych ogólnie przyjętych norm społecznych. zaczęło rozumieć. a nie absolutna. a potem rozszerzamy nasze rozważania na sporny w pewnej mierze problem społecznej odpowiedzialności. Po pierwsze trzeba pamiętać. 134 Wiele przedsiębiorstw.. Obejmuje to takie . jednakże przynajmniej trzy jej implikacje usprawiedliwiają szerszą dyskusję. Po trzecie..* Po drugie. 136 Wpływ rodziny... Najpierw analizujemy etykę jednostkową i jej kontekst organizacyjny. Wpływ kolegów. Anonimus Kształtowanie się etyki indywidualnej str. Omawiamy niektóre sposoby.. które wykorzystuje państwo próbując przekonać organizacje do przyjęcia praktyk uwzględniających warunek społecznej odpowiedzialności. Nie widzę więc powodów. Zachowanie nieetyczne zatem to zachowanie . Czynniki sytuacyjne. Chociaż etyka może na wiele różnych sposobów wpływać na pracę kierowniczą.: Stosunek firmy do jej pracowników.) W rozdziale niniejszym badamy szczegółowo podstawowe problemy etyki i społecznej odpowiedzialności.• Opisać niektóre typy działań. pobudzonych wznoszącą się falą ruchu ochrony środowiska i świadomości społecznej w ciągu ostatnich kilku lat. na szczególną uwagę zasługują trzy obszary specjalnego zainteresowania. etyka jest względna.. w jaki sposób same organizacje mogą bardziej skutecznie działać na tym polu..

ale również nielegalne). tak by wyglądało. jest pojęciem węższym od społecznej odpowiedzialności wobec otoczenia. Anonimus) Etyka w kontekście organizacyjnym str. to najczęściej przyznaje go temu dostawcy. (Osobiście dodał bym: stosunek firmy do całego otoczenia. Konflikt interesów powstaje wówczas. Zachowanie etyczne w stosunku do otoczenia. który zatrudnia członka rodziny albo bliskiego krewnego albo który zwalania kogoś z racji jego religii (zresztą to ostatnie działanie jest w Stanach Zjednoczonych nie tylko nieetyczne. mimo że inny dostawca oferuje firmie lepsze warunki. albo związków zawodowych – że konieczne są ustępstwa płacowe wobec grożących rzekomo strat. a także miały rozsądną cenę6. Menedżerowie powinni być również uczciwi i rzetelni w stosunkach z dostawcami. sztuczne zaniżanie cen w celu wyparcia konkurenta z rynku) czy oczernianie konkurentów (zamieszczanie w reklamach fałszywych sugestii dotyczących produktów konkurencji) są przykładem nieetycznego traktowania konkurentów. iż niezbędne są znaczne upusty6 cenowe. były opatrzone informacją na temat ich cech. inwestorom przedstawiał firmę jako wysoce zyskowną. Normy etyczne wymagają również uczciwości menedżerów w stosunku do akcjonariuszy. omawianej przez Autora w dalszej części. jak nabór i zwalnianie pracowników. ochrony środowiska naturalnego. podczas gdy w rzeczywistości ponosiła straty7. Po prostu firma powinna zachowywać się przyzwoicie w stosunku do wszystkich i wszystkiego. Na przykład. chyba jakieś wynaturzenie powoduje. gdy decyzja korzystna dla danej jednostki przynosi jednocześnie uszczerbek organizacji. Nieetyczne jest przekonywani9e dostawcy. rozpuszczanie pogłoski. społeczności lokalnej. jeżeli menedżer odpowiedzialny za wybór dostawcy przyjmuje prezenty od jakiegoś dostawcy zabiegającego o kontrakt. a także uznawanie prywatnej sfery życia pracowników. Stosunek pracowników do firmy. Miał on jakoby wprowadzić zmiany w zapisach finansowych. a także uczciwości w rozliczaniu wydatków. wielu ludzi uzna za nieetyczne postępowanie menedżera. Również stosunek pracownika do firmy rodzi liczne problemy etyczne. poufności. Zachowanie przyzwoite wcale nie musi oznaczać jakiegoś zasadniczego konfliktu pomiędzy zyskiem a etyką. że pracownik cierpi na AIDS albo że ma niedozwolony romans. by produkty spełniały wymogi bezpieczeństwa. że etyczne bądź nieetyczne działania konkretnych menedżerów nie zachodzą w próżni8. Za nieetyczne pogwałcenie sfery prywatności pracownika uznaje się na ogół np.. 139 Koniecznie trzeba zauważyć. Stosunek firmy do innych podmiotów gospodarczych. gdy w rzeczywistości firma oczekuje zysków. a . sposobu użycia oraz ograniczeń zakresu użycia. Na ów etyczny kontekst organizacji składają się działania innych równorzędnych menedżerów oraz menedżerów wyższego szczebla. Etyka zarządzania wchodzi również w grę w stosunkach pomiędzy firmą i innymi podmiotami gospodarczymi. poszanowania dóbr wspólnych itp. zwłaszcza odnoszące się do konfliktu interesów. Na przykład. Dyrektor naczelny . w tym w stosunku do danego kraju. pośrednikami (dealerami) i związkami zawodowymi. że etyka zbyt często i w zbyt wielu sprawach przegrywa z zyskiem i egoizmem. że firma dysponuje większymi niż w rzeczywistości rezerwami finansowymi. Niestety. Normalna etyka gospodarcza w stosunkach z klientami sugeruje. W rzeczywistości przeważnie zdarzają się one w sprzyjającym kontekście organizacyjnym.dziedziny. Również zachowanie menedżerów podyktowane jest normami etycznymi – nierzetelne praktyki gospodarcze (np. warunki płacy i pracy.. został ostatnio oskarżony o naruszenie przepisów Komisji Papierów Wartościowych i Giełdy.

w których opinia publiczna obciążała kręgi gospodarcze winą za problemy gospodarcze i dążyła do państwowej regulacji działalności gospodarczej w celu uniknięcia takich problemów w przyszłości. 141 Koszmarna historia implantów firmy Dow Corning . era społeczna. Okres od 1929 r. jednakże każda próba wzmocnienia etycznego aspektu postępowania pracowników powinna przede wszystkim dotyczyć najwyższego kierownictwa. . 143 Jak się przekonaliśmy.. era przedsiębiorców.. jednakże wchodzą w stosunki ze swoim otoczeniem w sposób. Same organizacje nie mają wprawdzie etyki. 144 W ciągu ostatnich stu lat zaszły ogromne zmiany w poglądach organizacji. jakie znaczenie ma zachowanie etyczne i nieetyczne. To przecież właśnie ta grupa buduje kulturę organizacji i określa. Okres wielkich społecznych niepokojów lat sześćdziesiątych. w którym funkcjonuje15. Ostatni skandal na Wall Street dotyczył firmy . w gałęzi wysoce konkurencyjnej lub regulowanej menedżer może odczuwać silniejszą presję na uzyskanie wysokich wyników. o ile leżą one w interesie firmy. Niektórzy zaś łatwiej ulegają wpływom nieetycznego zachowania innych oraz związków sytuacyjnych i mogą być gotowi popełnić nawet poważne przestępstwo dla kariery lub korzyści materialnych. Niektóre organizacje otwarcie dopuszczają nieetyczne praktyki gospodarcze. kapitanowie przemysłu) zbudowali olbrzymie imperia w różnych branżach.. Niektórzy wolą narazić się raczej na ryzyko osobistych kłopotów lub wręcz utraty pracy. Zarządzanie w praktyce str. kiedy to nieliczni właściciele przedsiębiorstw (tzw.także kultura organizacji. W ewolucji podejścia do tego problemu możemy wyróżnić trzy krytyczne podejścia zwrotne16. Społeczna odpowiedzialność to zestaw zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania społeczeństwa. zamieszanej w nielegalne transakcje na rynku obligacji. Punktem wyjścia zrozumienia etycznego kontekstu zarządzania są jednostkowe normy etyczne. era wielkiego kryzysu. który często narzuca dylematy i wymaga decyzji etycznych. Również otoczenie organizacji kształtuje kontekst zachowania etycznego. I tak np. do końca lat trzydziestych. a jakie nie. Historyczne poglądy na społeczną odpowiedzialność str. Okres w końcu XIX wieku. Kierowanie zachowaniem etycznym str. kładzie ostatnio ponownie większy nacisk na postawę etyczną pracowników32. Akcentowanie tego elementu przybiera rozmaite formy. W Japonii sukces menedżera jest często zależny od różnych powiązań menedżera z ważnymi osobami. Odpowiedzialność społeczna a organizacje str. kiedy to przedsiębiorstwa obciążono odpowiedzialnością za problemy społeczne i domagano się od nich ich rozwiązania. Sytuacja taka powstała w kontekście organizacyjnym akcentującym przede wszystkim dorabianie się i kontrolę informacji. a w części z poczucia zwiększonej świadomości. w etykę wyposażone są jednostki. rządu i szerokiej opinii publicznej na społeczną odpowiedzialność. 140 Wiele organizacji. jakie zachowania będą akceptowane. częściowo pod wpływem ostatniej serii skandali etycznych.. niż zrobić coś nieetycznego.

a inne przedstawiono w dalszej części rozdziału. . które polega na przysparzaniu zysku właścicielom. że menedżerowie ukrywali przed akcjonariuszami istotne informacje.) Ogólny dobrobyt społeczny... Niektórzy sądzą. prócz tego łoży na programy stypendialne koledżów i uniwersytetów. 149 Pozornie wydaje się.. sądownictwo (ostatecznie nieprawidłowości w firmie stały się przedmiotem postępowania sądowego) i pracowników. odpady produkcyjne i śmieci. Chociaż zabawianie gości i podróże są normalną częścią prowadzenia interesów. Na przykład środki.2. firma posunęła się jednak zbyt daleko... Niektóre najistotniejsze argumenty obu stron tej aktualnej dyskusji podsumowano w tablicy 4. Firma utrzymywała również pięć dyspozycyjnych odrzutowców.. że poza odpowiedzialnym podejściem do „elektoratu” i środowiska organizacje gospodarcze powinny również wspierać ogólny dobrobyt społeczny. że panuje dość daleko posunięta zgodność poglądów co do potrzeby społecznie odpowiedzialnego postępowania organizacji.. (. Argumenty przeciwnika. że rozszerzenie interpretacji społecznej odpowiedzialności może zagrażać gospodarce amerykańskiej. Niemalże wszystko. którzy są właścicielami lub inwestują w organizację. twierdzą. oprocentowanych na 2%. rząd.4% swoich dochodów przed opodatkowaniem na cele społeczne. Środowisko przyrodnicze. Udzielała również wysokich pożyczek pracownikom.. że firma wydawała zbyt dużo na przywileje dyrektorów. co firma robi.. szanuje godność swych pracowników i dostawców.) Argumenty za i przeciw społecznej odpowiedzialności str.. Niektórzy. odgrywa ważną rolę w stowarzyszeniach handlowych. przeznacza na cele socjalne albo charytatywne.. mogłyby być rozdzielone pomiędzy właścicieli w postaci dywidendy. Szerzył się nepotyzm w polityce zatrudnienia.. Elektorat organizacji. Jeszcze niedawno wiele organizacji bez żadnych ograniczeń usuwało ścieki. Firma wydaje 2. że menedżerowie Levi Straussa doskonale sobie radzą z utrzymaniem dobrych stosunków z „elektoratem” firmy. w tym słynny ekonomista Milton Friedman. wydali pół miliona dolarów na zakup luksusowego domu w. Na przykład menedżerowie..... które Chewron Corporation albo General Electric Co.. (. że konflikty interesów osłabiły zdolność dyrekcji do oceny sytuacji. 146 Organizacje mogą być społecznie odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. a także że zarząd zaniedbał kontrolowania poczynań menedżerów najwyższego szczebla. Te fakty wskazują. (...) Firma uczestnicząca w społecznie nieodpowiedzialnych praktykach wobec któregoś z uczestników jej „elektoratu” sama się prosi o kłopoty. odciągając działalność gospodarczą od podstawowego powołania. W rzeczywistości jednak przeciwnicy tej szerszej interpretacji społecznej odpowiedzialności dysponują kilkoma przekonującymi argumentami26. gdzie mieli być przyjmowani klienci. ma wpływ na interesy ludzi. (.. wobec środowiska przyrodniczego oraz wobec ogólnego dobrobytu społecznego. utrzymuje dobre stosunki z państwowymi agencjami regulacyjnymi.Obszary społecznej odpowiedzialności str.. nie jest obciążona większymi skandalami etycznymi. Negatywne skutki takiej polityki uderzyły w innych uczestników „elektoratu” firmy – inwestorów.. Drugim krytycznym obszarem społecznej odpowiedzialności jest stosune3k do środowiska społecznego.) Rozpatrzmy teraz drugi przykład: Levi Straussa. że stosowano niewłaściwe metody księgowania. w tamtym okresie wykazała. cieszy się szacunkiem konkurentów. Bliższa analiza wyników. wykorzystywanych dowolnie przez członków jej kierownictwa..

Firma. Twierdzą również. takich jak zanieczyszczenie atmosfery i wód oraz wyczerpywanie zasobów. nie powinny się uchylać od obowiązków obywatelskich. Firmy stosujące takie podejście biorą sobie do serca argumenty na rzecz większej społecznej odpowiedzialności. Typową ich reakcją w przypadku przekroczenia etycznej lub prawnej granicy dzielącej praktyki akceptowane od nie akceptowanych jest wypieranie się odpowiedzialności lub tuszowanie sprawy. które przyjmują postawę oporu wobec społecznej odpowiedzialności. występuje w przypadku postawy społecznego wkładu. i nic poza tym. iż organizacje gospodarcze wywołują wiele problemów. niektórzy skłonni byliby powierzyć organizacjom szerszą rolę społeczną. jaki może wykazywać firma. Te nieliczne organizacje.) organizacja może przyjąć cztery typy postawy wobec swoich społecznych zobowiązań. Społeczna reakcja.4. czego od niej wymaga prawo. inni natomiast twierdzą. która przyjmuje postawę społecznej reakcji. że rola ta i tak jest już zbyt duża. Odmienną postawą jest postawa społecznego obowiązku. Spojrzenie globalne Międzynarodowa filantropia korporacji . powinny one odegrać ważną rolę w ich rozwiązywaniu... (. Na przykład. rząd i organizacje wykorzystują różne metody w dążeniu do uzyskania wzajemnego wpływu. Ci. Opór. zazwyczaj robią możliwie niewiele dla rozwiązania problemów społecznych lub ekologicznych. Argumenty za. Państwo a społeczna odpowiedzialność str. dalszym podstawowym argumentem za postawą społecznej odpowiedzialności są same względy zysku. że z uwagi na to.. .. iż korporacje są osobami prawnymi wyposażonymi w większość tych samych przywilejów co prywatni obywatele. Podczas gdy każdy ze skrótowo tu przedstawionych argumentów jest wyraźnym usprawiedliwieniem społecznie odpowiedzialnych zachowań organizacji. Społeczny wkład. Podejście do kwestii społecznej odpowiedzialności str. organizacje świadczące w sposób jasny i dostrzegalny na cele społeczne mogą poprawić swoją reputację i pozyskać większy udział w rynku dla swoich wyrobów. a w wybranych przypadkach gotowa jest wyjść poza nie. którzy wypowiadają się za społeczną odpowiedzialnością. 151 Jak się przekonaliśmy.Kolejne argumenty przeciwko odpowiedzialności społecznej koncentrują się na możliwości konfliktu interesów. W jaki sposób państwo oddziałuje na organizacje? . Społeczny obowiązek. kiedy to organizacja gotowa jest zrobić wszystko. 4. Stosunki pomiędzy organizacjami i państwem są jednak ulicą dwukierunkową. Twierdzą. sięgając od najmniejszego do największego zakresu społecznie odpowiedzialnych praktyk. że choćby dlatego. Jak pokazano na rys. 154 W przeglądzie historycznym pokazaliśmy już rosnący udział państwa w kształtowaniu roli organizacji we współczesnym społeczeństwie. Uznają się za odpowiedzialnych członków społeczeństwa i aktywnie poszukują możliwości wniesienia swojego wkładu. Najwyższy poziom społecznej odpowiedzialności... wypełnia swoje obowiązki prawne i etyczne. Krytycy przekonują wreszcie że organizacjom brak doświadczenia niezbędnego do właściwej oceny i podejmowania decyzji dotyczących wartościowych programów społecznych.

że już dziś zakres regulacji jest nadmierny. Do formalnych wymiarów organizacji. a jakich im świadczyć nie wolno. Nieformalne wymiary organizacji . z tym że po niższym koszcie zarówno dla organizacji. co organizacje mogą... ... a czego nie mogą robić. Stosowanie norm etycznych... Utrzymują oni. Równych Szans Zatrudnienia.) W ostatnich latach przyjęto liczne przepisy mające na celu zwalczanie nielegalnych praktyk i określające. W celu egzekwowania tych aktów prawnych państwo tworzy specjalne agencje mające nadzorować i kontrolować pewne aspekty działalności gospodarczej.są formalną i planowaną działalnością organizacji.. Działalność filantropijna.. To może zachęcić firmy do większej aktywności na tym polu. Regulacja pośrednia.. tj. Na przykład. Przysługi. stosowanie norm etycznych oraz działalność filantropijną35. W rezultacie może wpływać na sposób wydatkowania środków przeznaczonych przez firmy na cele społeczne.. Kierowanie społeczną odpowiedzialnością str... są obecnie ostrzejsze niż kiedykolwiek przedtem. rząd może pośrednio oddziaływać na społeczną odpowiedzialność organizacji za pomocą ustawodawstwa podatkowego. Krajowa Rada Stowarzyszeń Pracowniczych oraz Zarząd Bezpieczeństwa Pracy i Zdrowia.. (. Stosowanie prawa. zarówno na szczeblu federalnym jak i stanowym.. Przypuśćmy.. Wykorzystywanie pewnych osób czy grup do formalnego reprezentowania organizacji.. jakie rodzaje usług organizacje mogą świadczyć na rzecz urzędników państwowych.. Wymieniliśmy tu główne agencje regulacyjne.. Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy. Na przykład Agencja Ochrony Środowiska. jak i dla państwa.. które mogą pomóc w kierowaniu społeczną odpowiedzialnością.. jednakże istnieje znacznie więcej agencji bardziej wyspecjalizowanych. Wpływają więc na działania rządu poprzez komitety działań politycznych. (A że po wyższym koszcie dla bezrobotnych. że Rząd pragnie.. Są to specjalne organizacje powołane do zabiegania o pieniądze i następnie do rozdzielania ich pomiędzy kandydatów politycznych. . Rząd najczęściej oddziałuje na organizacje poprzez regulacje.) Formalne wymiary organizacji Pewne wymiary kierowania społeczną odpowiedzialnością . Oczywiście są krytycy przekonani. 158 Wymagania większej społecznej odpowiedzialności.. Komitety działań politycznych.. Wielu dyrektorów firm i przywódców politycznych obraca się w tych samych kręgach społecznych..Regulacja bezpośrednia. nakładane na współczesne organizacje przez coraz bardziej doświadczoną i wykształconą opinię publiczną... Lobby. Same firmy nie mogą świadczyć bezpośrednio na rzecz kampanii politycznych. zaliczamy stosowanie prawa. Kongres może przyjąć ustawę przewidującą bodźce podatkowe dla firm inwestujących w infrastrukturę szkoleniową. stanowienie prawa i przepisów. którym służy regulacja. Komisja ds. iż system wolnego rynku ostatecznie i tak zrealizuje te same cele. Federalna Komisja Handlu oraz Zarząd Żywności i Leków. (. . jeśli chcą być w zgodzie z prawem.. Inne formy regulacji mają charakter pośredni. by organizacje więcej łożyły na szkolenie osób długotrwale bezrobotnych. to już ich zmartwienie! Anonimus) Jak organizacje wpływają na rząd? Kontakty osobiste.

Jeśli nie spowoduje to żadnych skutków.. Odpowiedzialność społeczna jest zespołem obowiązków spoczywających na organizacji. Pewien menedżer w dziale badań i rozwoju firmy zaczął podejrzewać. Szef potraktował go nieprzychylnie. muszą czasem przejść złożoną. by jej wysiłki w tym względzie przyniosły pożądane korzyści. musi dopilnować. Na etyczny kontekst organizacji składa się indywidualna etyka poszczególnych menedżerów oraz to. Na przykład skandal. wielokanałową procedurę. szkolenie. o ile taki istnieje.. a ich wysiłki mogą się nawet skończyć zwolnieniem z pracy. Menedżer. zbiory zasad (kodeksy postępowania) i wytyczne. W zasadzie wymaga to zastosowania pojęcia kontroli społecznej odpowiedzialności. stosunek pracowników do firmy oraz stosunki firmy z innymi podmiotami gospodarczymi. co doprowadziło wreszcie do wszczęcia śledztwa. (. Osoby ujawniające nieprawidłowości. W kierowaniu zachowaniem etycznym organizacja wykorzystuje przywództwo. Czasami osoba taka znajduje posłuch dopiero w agencji regulacyjnej lub w środkach masowego przekazu38. Jednakże wiele organizacji sprzyja takiemu działaniu. a także czynników sytuacyjnych. doświadczenia życiowego.. Uruchomienie dzwonka alarmowego. Ocena społecznej odpowiedzialności Każda organizacja. Ważnymi obszarami troski o etykę są w przypadku menedżerów: stosunek firmy do pracowników. która zauważy podejrzane zachowanie. Przywództwo i kultura organizacji. 162 Etyka to indywidualne. w której organizacja . W końcu zwrócił się do środków masowego przekazu. osobistych wartości i zasad. kulturę.. osobiste przekonania dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego. zgłasza taki przypadek przede wszystkim swojemu przełożonemu.Poza formalnymi wymiarami kierowania społeczną odpowiedzialnością istnieją również wymiary nieformalne. która ma poważny stosunek do sprawy społecznej odpowiedzialności. co wynika z praktyk organizacji.. Oznacza to ujawnienie przez pracownika nielegalnego czy nieetycznego postępowania innych członków organizacji. Organizacja powinna również ocenić. Poza tym niektóre organizacje od czasu do czasu przeprowadzają analizę społecznego zachowania firmy. Sposób reagowania organizacji na tę praktykę jest często wskaźnikiem jej postawy wobec problemu odpowiedzialności społecznej. dotyczących ochrony i umacniania społeczności. jak reaguje na przypadki zachowania wątpliwego etycznie lub prawnie. Etyka kształtuje się pod wpływem rodziny i rówieśników. etyki. który odkrył fałszerstwo.. aby zostały wysłuchane. może następnie poinformować menedżerów wyższego szczebla albo komitet ds.) Podsumowanie str. Zazwyczaj osoba. które sprawę odpowiednio nagłośniły. że sok wcale nie jest „stuprocentowy”. A może stosuje się taktykę odwlekania i tuszowania sprawy? Odpowiedź na te pytania może pomóc organizacji w wyrobieniu sobie poglądu na jej podejście do sprawy społecznej odpowiedzialności. Wśród bardziej skutecznych sposobów wyjaśniania podejścia organizacji do społecznej odpowiedzialności można wymienić dwa: zapewnienie odpowiedniego przywództwa i kultury oraz dopuszczenie „dzwonka alarmowego”. nie znalazł też zrozumienia u prezesa firmy. Wiele organizacji wymaga. . aby pracownicy i kandydaci do pracy zapoznali się z wytycznymi albo kodeksem etycznym i następnie podpisali oświadczenie o gotowości przestrzegania tych zasad. Czy natychmiast się nimi zajmuje? Czy zamieszani w sprawę ponoszą karę.

. wobec środowiska przyrodniczego i wobec ogólnego dobrobytu społecznego. „dzwonek alarmowy”). 3.. 7. Jednakże w poszczególnych organizacjach można napotkać silne argumenty zarówno za.1. .. Przykład międzynarodowy 4. 3. Państwo oddziałuje na organizacje przez regulacje. jak i przeciw społecznej odpowiedzialności. stosowanie norm etycznych i działalność filantropijną. 2.ta funkcjonuje. . Przykład 4. społeczną reakcję.2. stanowienie praw i przepisów określających. a czego nie wolno w objętej nimi dziedzinie. kultura i dopuszczenie możliwości zgłaszania przez pracowników dostrzeżonych nieprawidłowości (tzw. 3. Organizacje mogą być uważane za odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. . Pytania 1. aż po społeczny wkład.. 2.. 4.165 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. komitety działań politycznych i różnego rodzaju przysługi. 10.. Co to jest etyka? W jaki sposób kształtuje się etyka jednostkowa? 2. przez społeczny obowiązek. . 9. Organizacje w formalnym kierowaniu społeczną odpowiedzialnością wykorzystują trzy typy działalności: stosowanie prawa. Podejście przyjęte przez organizację wobec społecznej odpowiedzialności może odpowiadać mniejszemu lub większemu zaangażowaniu – poczynając od oporu. Przykłady i pytania str. Nieformalnymi środkami kierowania społeczną odpowiedzialnością są: przywództwo.. Ćwiczenia 8. Poglądy na społeczną odpowiedzialność rozwijały się począwszy od ery przedsiębiorców przez epokę wielkiego kryzysu i erę społeczną aż do dzisiejszych czasów. Ze swej strony organizacje starają się wpływać na decyzje rządu poprzez kontakty osobiste. 163 . Pytania analityczne 5. Pytania 1. co przedsiębiorstwu wolno. Organizacje powinny oceniać efektywność swoich praktyk dotyczących społecznej odpowiedzialności tak samo jak efektywność każdej innej strategii. Jaki jest związek pomiędzy prawem i zachowaniem etycznym? Czy zachowanie bezprawne może być etyczne? 6.. tj. .

Walka toczy się pomiędzy producentami przetworów zbożowych.Rozdział 5 Globalny Kontekst Zarządzania Cele str. Linie rozgraniczające są w tym przypadku być może dość arbitralne. W dalszych rozważaniach koncentrujemy się na problemach konkurencji w gospodarce globalnej.1. Rozdział zamyka charakterystyka funkcji kierowniczych: planowania. w której nie istnieje organizacja zupełnie odizolowana od wpływu rynków zagranicznych i zagranicznej konkurencji. Jego uczestnikami nie są państwa albo armie. Od stopnia najniższego do najwyższego. najnowsze tendencje. • Opisać podstawowe problemy wynikające z konkurencji w gospodarce globalnej. • Omówić strukturę gospodarki globalnej i jej wpływ na międzynarodowe zarządzanie. staliśmy się częścią globalnej wioski i mamy gospodarkę globalną. 168 Istniej wiele różnych form i szczebli przedsiębiorstwa międzynarodowego. 167 Przedsiębiorstwa rozrzucone po całym świecie wywierają silny wpływ na nasze życie codzienne. Istota międzynarodowej działalności gospodarczej str.) W niniejszym rozdziale analizujemy globalny kontekst zarządzania. większość współczesnych dużych firm działa jako przedsiębiorstwa międzynarodowe lub wielonarodowe.. Dalej wprowadzamy i omawiamy podstawowe środowiskowe wyzwania zarządzania. . 166 W Europie dojrzewa poważne starcie. Rozpoczynamy od opisu istoty przedsiębiorstwa międzynarodowego. w tym znaczenie pojęcia. Znaczenie pojęcia przedsiębiorstwa międzynarodowego str. 5. przewodzenia i kontrolowania. Wyciąg z rys.. Coraz więcej firm uważa się za firmy międzynarodowe albo wielonarodowe2. następnie omawiamy struktury rynku globalnego w kategoriach różnych gospodarek i różnych systemów gospodarczych. jednakże pozwalają one wyróżnić cztery formy przedsiebiorstw3. które nabywa całość swoich zasobów i sprzedaje całość swoich produktów i usług w jednym kraju. • Rozpoznać i omówić środowiskowe wyzwania zarządzania międzynarodowego. Naprawdę. 166 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter międzynarodowej działalności gospodarczej. organizowania. jako wyzwań kierowniczych w gospodarce globalnej. zarządzanie międzynarodowe oraz zarządzanie na rynku międzynarodowym. Przykład wprowadzający str. (. Co oznacza ten termin i jak doszło do wykształcenia się takiej struktury? Na początek zajmiemy się tymi właśnie problemami. Przedsiębiorstwo: • krajowe • międzynarodowe • wielonarodowe • globalne • Rzeczywiście. Przedsiębiorstwo krajowe. Przedsiębiorstwo.

Kilka alternatywnych strategii.. .. Przed czterdziestu laty. firma zamierzająca przejść ze statusu firmy międzynarodowej do wielonarodowej musi odpowiednio pokierować tym procesem zmian. następna wprowadza drugi typ. Przedsiębiorstwo wielonarodowe. kiedy ktoś chciał na świecie kupić samochody.2. gdy organizacja decyduje się na zmianę poziomu swego międzynarodowego zaangażowania. musimy na chwilę spojrzeć w przeszłość.. produkuje swoje wyroby i sprzedaje je na rynku o zasięgu światowym. lecz pozyskuje znaczną część swoich zasobów lub dochodów z innych krajów. Ameryka Południowa i Środkowa oraz Afryka – nie były jeszcze na tyle silne ekonomicznie. Niemal wszystkie kraje europejskie były zniszczone przez wojnę. rozwijanie zasobów ludzkich. Przedsiębiorstwo. 170 Aby zrozumieć przyczyny pojawiania się tych różnych poziomów w umiędzynarodowionej działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo globalne.. .. Po podjęciu decyzji o zwiększeniu zakresu swej działalności międzynarodowej organizacja może przyjąć.. które przekracza granice państwowe i nie jest przywiązane do jednego kraju macierzystego. . zaciąga pożyczki. Działalność importowa i eksportowa. reklamę czy nadzorowanie przepływów pieniężnych... 5. W obu przypadkach menedżer odpowiada za pozyskiwanie zasobów i materiałów. Jednocześnie zaś każda z tych dziedzin może się w przypadku firmy międzynarodowej cechować znacznie większą złożonością. Jeden występuje wtedy. .. W tej części rozdziału pokazano pierwszą grupę wyzwań. Wspólne przedsięwzięcia/sojusze strategiczne. . by zagrozić dominacji Stanów Zjednoczonych.. Miejsca nie dotknięte zniszczeniami – Kanada. . jej menedżerowie odpowiadają za jej skuteczne funkcjonowanie przy danym poziomie międzynarodowego zaangażowania. ale jednak różne rodzaje wyzwań. Tendencje w międzynarodowej działalności gospodarczej str. Licencja. że globalny kontekst ich działania dyktuje dwa związane ze sobą. W pewnym sensie praca menedżera w międzynarodowym przedsiębiorstwie nie musi się zbytnio różnić od pracy menedżera w przedsiębiorstwie ograniczającym się do jednego kraju.Przedsiębiorstwo międzynarodowe. . Przedsiębiorstwo. Innego rodzaju wyzwania pojawiają się wówczas. Większości krajów Azji nie wiodło się wcale lepiej. sprzęt elektroniczny albo obrabiarki.. Inwestycje bezpośrednie. Na przykład. które nabywa surowce.. Przedsiębiorstwo. gdy firma nie dąży aktywnie do zwiększenia pożądanego zakresu umiędzynarodowienia. 176 Nawet wtedy. . które zlokalizowane jest głównie w jednym kraju. Zarządzanie na rynku międzynarodowym str. Po II Wojnie Światowej Stany Zjednoczone były dominującą siłą gospodarczą w świecie.. w zasadzie miał tylko jedną możliwość – Stany Zjednoczone. wytwarzanie produktów czy świadczenie usług. 171 Menedżerowie powinni również zrozumieć. gdy organizacja osiągnęła już pożądany zakres międzynarodowego zaangażowania i w tym otoczeniu musi skutecznie funkcjonować. Najbardziej podstawowe pokazano na rys.. Zarządzanie procesem umiędzynarodowienia str.

Hongkong. Malezję. Jeszcze innym dojrzałym systemem rynkowym jest tzw.. . Chiny. Kraje te łączy kilka rzeczy. możemy jednak zauważyć pewne zasadnicze podobieństwa i różnice. Koreę Południową. Niemcy. 5. 178 Menedżerom pragnącym działać w globalnym otoczeniu z pewnością pomocne okaże się zrozumienie struktury gospodarki globalnej. dojrzałych gospodarek rynkowych inne kraje mają gospodarkę określoną mianem rozwijającej się. Inne gospodarki str.... ..3. ma wśród gospodarek rynkowych względnie wysoki udział własności państwowej. 5. jak podaż i popyt. Tajwan. W pewien sposób pojawienie się tych krajów (z Europy Wschodniej. rys. 5. Japonia. Wspaniałym przykładem systemu rynkowego jest Unia Europejska. Innym dojrzałym systemem rynkowym jest Europa. Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego 182 str. Mimo niepowtarzalności każdego kraju.. .) spowolniło i skomplikowało działalność gospodarczą na Zachodzie. Na przykład alokacja zasobów. Cechuje ją na ogół słaby przemysł. Do dojrzałych gospodarek rynkowych należą: Stany Zjednoczone. Przez systemy rynkowe rozumiemy grupy krajów utrzymujących wysoki poziom wzajemnych obrotów handlowych. które nie poddają się klasyfikacji na dojrzałe gospodarki rynkowe czy kraje rozwijające się.3. .. Jednym z takich rejonów nie objętych wymienionymi kategoriami są naftowe kraje Bliskiego Wschodu. 178 Gospodarka rynkowa oparta jest na prywatnej własności przedsiębiorstwa. Jest to gospodarka względnie nisko rozwinięta i niedojrzała.. Filipiny i Australię. Jak pokazuje rys. Dokonuje się tam poprzez siły rynkowe. 181 Istnieją również w świecie systemy gospodarcze. Gospodarka globalna . Indonezję. Opiszemy tu trzy różne elementy gospodarki globalnej: dojrzałe systemy i gospodarki rynkowe. gospodarki krajów rozwijających się i inne gospodarki. Dojrzałe gospodarki i systemy rynkowe str. Struktura gospodarki globalnej str. na dłuższą metę jednak nowe rynki Wschodu mogą uczynić Europę jeszcze ważniejszą częścią gospodarki światowej. obejmuje ono Japonię. Inną cechą jest własność prywatna. Do niedawna była ona podzielona na dwa różne obszary gospodarcze. Wielka Brytania. Jednym z takich dojrzałych systemów rynkowych jest Ameryka Północna. a strategia przedsiębiorstwa jest określana przez czynniki rynkowe. Przyp. stosunkowo ubodzy konsumenci. Kanada i Meksyk są dla siebie poważnymi partnerami handlowymi. 180 W przeciwieństwie do opisanych wysoko rozwiniętych.3 ukazuje trzy względnie dojrzałe systemy rynkowe. Francja.. Z. Obrzeże Pacyfiku... słaba waluta. . a właściwie nawet i różnych regionów w danym kraju. Stany Zjednoczone..Spojrzenie globalne . Mapa na rys. Francja np..U. Singapur. chociaż akurat ten wymiar dopuszcza pewną zmienność. Gospodarka krajów rozwijających się str. Tajlandię. Szwecja..

. Kontrola handlu międzynarodowego. . 182 System gospodarczy. Wspólnoty gospodarcze. ... Wyzwania kierownicze w gospodarce globalnej str. .. Zachęty dla handlu międzynarodowego. Małe organizacje.. Podsumowanie str. 190 Planowanie w gospodarce globalnej.. organizowania. są jednak pewne podstawowe różnice w wyzwaniach i możliwościach napotykanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe. Konkurowanie w gospodarce globalnej str. Globalizacja a wielkość organizacji str.. na dodatkowe zbadanie zasługują zwłaszcza trzy grupy wyzwań stawianych przez otoczenie międzynarodowe – otoczenie ekonomiczne.. Przewodzenie w gospodarce globalnej. .... . Organizacje wielonarodowe. otoczenie polityczno-prawne oraz otoczenie kulturowe. 188 Konkurowanie w gospodarce globalnej jest zarówno wielkim wyzwaniem. . Organizowanie w gospodarce globalnej. ... 186 Wartości. Infrastruktura. Otoczenie kulturowe str. .4... przewodzenia i kontrolowania. że zarządzanie w kontekście globalnym stawia przed menedżerami dodatkowe wyzwania. ... .Zauważyliśmy już. Zasoby naturalne.. Jak pokazano na rys.. . Otoczenie polityczno-prawne str. Otoczenie ekonomiczne str. . symbole.. Kontrolowanie w gospodarce globalnej. ... . Organizacje o średniej wielkości. Ponadto zarządzanie międzynarodowe ma również implikacje dla podstawowych funkcji planowania. 193 Przedsiębiorstwo międzynarodowe stało się jedną z najważniejszych cech ... . wierzenia.. w tym od wielkości organizacji. 188 Chociaż na rynkach międzynarodowych mogą ze sobą konkurować organizacje o każdej wielkości... organizacje o średniej wielkości oraz organizacje małe. Charakter tych wyzwań zależy od rozmaitych czynników. Język. 5.. 184 Stabilność rządu... jak i obszarem wielkich możliwości dla współczesnego życia gospodarczego. ...

Europa i obrzeże Pacyfiku.......... 2.... 3. Po to.... 193 – 196 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Duże znaczenie mają również kraje Bliskiego Wschodu – eksporterzy ropy................ Ameryki Południowej i Afryki. Dojrzale gospodarki i systemy rynkowe dominują we współczesnej gospodarce globalnej.... Nabycie umiejętności poruszania się w gospodarce światowej jest ważnym wyzwaniem. jak i sposób zarządzania przy różnych poziomach umiędzynarodowienia działalności gospodarczej. Wiele wyzwań kierowniczych w kontekście globalnym dotyczy niepowtarzalnych problemów z międzynarodowym otoczeniem....... 2.. Menedżerowie muszą rozumieć zarówno procesy umiędzynarodowienia.......1. wielonarodowy lub globalny. ..... menedżerowie muszą rozumieć jej strukturę.. Pytania 1.... . . przed którym staje wielu współczesnych menedżerów... Przykłady i pytania str. Przykład 5...........2.. W przyszłości większą rolę mogą odegrać rozwijające się gospodarki Europy Wschodniej.. 7........gospodarki światowej.... Chodzi tu zarówno o ekonomiczne........... czy organizacja jest przedsiębiorstwem wielonarodowym. Przykład międzynarodowy 5... Pytania 1. Budowa globalnych samolotów . 3.... organizowania............... 4.. . Ćwiczenia 8.. Przedsiębiorstwa mogą mieć zasięg głównie krajowy.... 6.... Pytania analityczne 5.. 3.... Szczególnie ważne są Ameryka Północna. W organizacjach międzynarodowych w specyficzny sposób wykonywane są podstawowe funkcje kierownicze planowania. organizacją średniej wielkości czy wręcz małą.... 2........ międzynarodowy..... 10.. przewodzenia (kierowania ludźmi) oraz kontrolowania......... by konkurować w gospodarce globalnej. Podstawowe problemy konkurowania w gospodarce globalnej zmieniają się w zależności od tego... 9.... jak i polityczno-prawne oraz kulturowe otoczenie zarządzania międzynarodowego...

omówić. niewiele jednak było mowy o tym. wskazać różne rodzaje celów. kto planuje.Część III PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI Rozdział 6 Zarządzanie Celami Organizacji I Planowanie str. nie przedstawiono również żadnych wytycznych do jego realizacji. kiedy HP zapowiedział swój cel zmniejszenia kosztów napraw gwarancyjnych. Wszyscy pracownicy dowiedzieli się również. Każdy pracownik organizacji otrzymał na piśmie charakterystykę tego celu i opis sposobów jego osiągnięcia. Celu tego nie podano do wiadomości pracowników. by ten cel w praktyce osiągnąć. kiedy HP osiągnął swój pierwszy cel. Wkrótce potem najwyższe kierownictwo ogłosiło inny cel – zmniejszenie o 90% częstości występowania defektów oprogramowania. W ciągu następnych kilku lat publikacje firmy wspominały o jej zaangażowaniu w sprawę poprawy jakości. Przykład wprowadzający str. jego konkurent ogłosił poważny spadek dochodu i masowe zwolnienia pracowników1. • Opisać podstawowe typy planów operacyjnych wykorzystywanych przez organizacje. że firma będzie płacić premie w postaci udziału w zysku w razie osiągnięcia celu. Jak na razie HP osiąga i w tym przypadku bardzo dobre wyniki. • Określić główne bariery w ustalaniu celów i planowaniu. Mniej więcej w tym samym czasie. co firma robi. • Omówić sposób opracowywania i realizacji planów taktycznych. . • Określić różne rodzaje planów organizacji oraz ich różny horyzont. i opisać sposób zarządzania wielorakimi celami. Do jego realizacji przystąpiono w podobny sposób. podejściem do planowania. w jednej z głównych firm konkurencyjnych na najwyższym szczeblu kierowniczym sformułowano jeszcze śmielszy zamiar. Wybranym menedżerem w każdym wydziale powierzono odpowiedzialność za nadzorowanie procesu dochodzenia do tego celu. Różnią się np. niektórzy nawet skarżyli się na jej spadek. i jednej z konkurencyjnych firm. Firma miała znacząco poprawić wszystkie aspekty swego funkcjonowania i zająć pozycję światowego lidera w sprawach jakości. Przed kilku laty najwyższe kierownictwo w HP ustaliło cel zmniejszenia ogólnych wydatków na naprawy gwarancyjne o 90% w ciągu 5 lat. pod innymi jednak dzielą ich poważne różnice. Mniej więcej w tym samym czasie. • Omówić zadania celów organizacji. Chociaż Hewlett-Packard i jego konkurent są pod pewnymi względami podobni. 198 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać w skrócie proces planowania. i opisać planowanie sytuacji nieprzwidzialnych (planowanie awaryjne). sposób ich przezwyciężania przez organizacje oraz wykorzystywanie zarządzania poprzez cele do realizacji planów. Ostatecznie realizacja tych zamierzeń wymagała czasu krótszego niż 5 lat. Klienci firmy nadal donosili o braku poprawy jakości produktów. 198 Zastanówmy się nad różnymi doświadczeniami Hewlett-Packard Co. omówić kto te cele wyznacza.

cele te różnią się . każda ma swoje niuanse i odmiany. Rysunek 6. W rozdziale 7 jest natomiast mowa o planach strategicznych. założenia. decyduje o najlepszych celach ich realizacji. zapewnia sobie aktywny udział pracowników i na ogół działa w tym zakresie skutecznie. Jak pokazuje rys. Skuteczne wytyczenie celów sprzyja dobremu planowaniu. Po pierwsze. Ustalanie celów wymaga zaangażowania różnego rodzaju menedżerów. że większość firm stosuje te ogólne ramy. Z tego powołania bezpośrednio wynikają cele strategiczne. wartości i kierunki. Plany taktyczne wraz z celami taktycznymi kształtują cele operacyjne. Ogólnie rzecz biorąc. który próbuje realizować wiele organizacji. które by to robiły w sposób identyczny. wyznaczający wzorzec. Uprawiają ją wszystkie organizacje. Cele dają wreszcie skuteczny mechanizm oceny i kontroli. Na koniec . Rodzaje celów str.1. nie angażuje pracowników i jest znacznie mniej skuteczny. Jeśli menedżerowie tego kontekstu nie rozumieją. HP wyznacza jasne i dokładne cele. aby wszystkie je osiągnąć. Opierając się na zrozumieniu otoczenia. 200 Cele mają kluczowe znaczenie dla skuteczności organizacji i spełniają szereg zadań (funkcji). nie ma jednak dwóch organizacji. Poprzednie trzy rozdziały obejmowały wiele podstawowych problemów środowiskowych. Te cele oraz odpowiednie plany taktyczne określają plany operacyjne. Cele organizacji str. a ono z kolei ułatwia ustalanie celów w przyszłości. Dlatego też zrozumienie otoczenia ma podstawowe znacznie . 200 Cele w organizacji spełniają cztery ważne funkcje3. Z powołania (misji) firmy wypływają równoległe strumienie celów i planów. cele mogą być źródłem motywacji dla pracowników organizacji4. co jest ogólnym posłannictwem (misją) firmy. Cele te i misja wspólnie pomagają określić plany strategiczne. Funkcje celów str. Mimo. które wywierają wpływ na organizację i na sposób jej planowania. planowanie odbywa się w kontekście określonego otoczenia. W niniejszym rozdziale omawiamy cele oraz plany taktyczne i operacyjne. Po drugie.Różnią się również sposobem wytyczania i osiągania celów. Organizacje mogą mieć również kilka różnych rodzajów celów i trzeba tak zarządzać. Konkurent natomiast ustala cele mało przejrzyste i nieprecyzyjne. 201 Organizacje ustalają wiele różnych celów. 199 Planowanie jest działalnością uniwersalną. przywiązuje niewiele uwagi do sposobu ich osiągania. praktyka ustalania celów wpływa na planowanie. 6. jako pierwszy krok w planowaniu. Z kolei strategiczne cele i plany są podstawowymi elementami do opracowania planów taktycznych. stanowią wskazówkę i nadają jednolity kierunek działaniom ludzi pracujących w organizacji. menedżerowie muszą następnie ustalić. Powołanie firmy wyznacza cel organizacji. Proces planowania str. nie będą w stanie opracować skutecznych planów. Po trzecie.cele i plany każdego szczebla mogą być również wykorzystywane jako podstawa przyszłej działalności na wszystkich szczeblach.1 daje ogólny obraz procesu planowania.

kiedy Reebok International Ltd. Ramy czasowe. Szczebel. Powołanie organizacji i cele strategiczne są na ogół określane przez zarząd i menedżerów najwyższego szczebla. cztery podstawowe szczeble celów obejmują misję oraz cele strategiczne. menedżerowie muszą rozumieć koncepcje optymalizacji. . Firma wytwarzała wysokiej jakości obuwie (cel produkcyjny). Następnie menedżerowie najwyższego i średniego szczebla wspólnie opracowują cele taktyczne. zaczął robić buty dobrej jakości i do tego modne. Każdy menedżer odpowiada jednak na ogół za wyznaczanie celów na swoim szczeblu w organizacji. . Plan taktyczny. Firma Nike Inc. Odpowiedzialność za ustalanie celów str. W „Spojrzeniu globalnym” pokazujemy dodatkowo ustalanie celów i sporządzanie planów w Japonii.szczeblem. przewagi konkurencyjnej i synergii. Plany taktyczne. Aby rozwiązać takie problemy. dziedziną i ramami czasowymi. 206 Organizacje przyjmują plany różnego typu. które jednak nie było szczególnie modne (cel marketingowy). taktyczne i operacyjne. Rodzaje planów w organizacji str. Planowanie w organizacji str. Cele są ustalane na różnych szczeblach i dla różnych szczebli w ramach organizacji. zwrócimy teraz uwagę ku różnym pojęciom i problemom związanym z samym planowaniem. W rezultacie firma poniosła poważne straty udziału w rynku. jest . pomiędzy którymi czasem dochodzi do sprzeczności lub konfliktów. 206 Pamiętając o oczywistym powiązaniu celów i planów organizacji. Plany strategiczne. W tej części rozdziału omówimy zwłaszcza rodzaje planów. 205 Organizacje ustalają wiele różnych celów. na ogół mają dłuższy horyzont czasowy i odnoszą się do kwestii zasięgu. Zarządzanie wielorakimi celami str. priorytetów i działań niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych10. dystrybucji zasobów. Wreszcie menedżerowie średniego i niższego szczebla wspólnie odpowiadają za ustalanie celów operacyjnych.. ramy czasowe planowania. Dziedzina. Dokładniej mówiąc. Optymalizacja wymaga równoważenia i godzenia możliwych konfliktów pomiędzy różnymi celami. przeżywała problemy związane z niespójnością celów. Dalsze omówienie planowania strategicznego zawiera rozdział 7. Jak zauważyliśmy wcześniej. umiejscowienie odpowiedzialności za planowanie oraz planowanie sytuacji nieprzewidzianych.. Plany te ustalane są przez zarząd i najwyższe kierownictwo.. nastawiony na osiągnięcie celów taktycznych. Nike zdołała odzyskać swoją pozycje w branży. 205 Kto ustala cele? W rzeczywistości odpowiedź jest całkiem prosta: wszyscy menedżerowie powinni uczestniczyć w procesie wytyczania celów. Na szczeblu ogólnym obejmują plany strategiczne. taktyczne i operacyjne. Plany strategiczne to plany opracowywane dla realizacji celów strategicznych. plan strategiczny to ogólny plan zawierający decyzje dotyczące alokacji zasobów. Przed kilku laty np.. kiedy niespójność celów została rozpoznana i skorygowana8.

opracowywany dla realizacji określonych części planu strategicznego. Plany taktyczne na ogół angażują wyższy i średni szczebel zarządzania, mają horyzont czasowy nieco krótszy niż plany strategiczne i koncentrują się na konkretnych sprawach. Plany taktyczne zajmują się więc bardziej realizacją zadań niż ich stawianiem. Plany operacyjne. Plan operacyjny koncentruje się na realizacji planów taktycznych dla osiągnięcia celów operacyjnych. Opracuje go kadra średniego i niższego szczebla kierowniczego. Plany operacyjne koncentrują się na krótkim okresie i mają stosunkowo wąski zasięg. Ramy czasowe planowania str. 208 Jak już zauważyliśmy, plany strategiczne koncentrują się raczej na długim okresie, plany taktyczne – na średnim, a plany operacyjne – na krótkim. Plany długookresowe. Plan długookresowy obejmuje swym zasięgiem okres wieloletni, być może nawet kilka dziesięcioleci. Wielkie firmy, takie jak General Motors Corp...., zazwyczaj opracowują plany na okresy 10-20 letnie. Plany średniookresowe. Plan średniookresowy jest nieco mniej hipotetyczny i mniej narażony na zmiany niż plan długookresowy. Plany średniookresowe zwykle obejmują okresy od roku do pięciu lat i mają szczególne znaczenie dla menedżerów średniego szczebla i pierwszej linii. Plany krótkookresowe. Menedżer opracowuje również plan krótkookresowy, nastawiony na okres roku lub krótszy. Takie plany w znacznym stopniu wpływają na codzienne życie menedżera.
Spojrzenie globalne str. 209

Najpotężniejsze sojusze gospodarcze świata
Gdyby istniały w Stanach Zjednoczonych, zostałyby rozszarpane skargami o naruszanie ustawodawstwa antymonopolowego, składanymi przez agencje rządowe i konkurentów. W Japonii jednak sojusze gospodarcze, znane pod nazwą keiretsu, nie tylko są tolerowane, ale wręcz uznawane za niezbędny czynnik stabilności Japonii i wyprzedzenia w stosunku do konkurentów na świecie. Członków keiretsu łączą więzi zarówno poziome, jak i pionowe. Toyota jest częścią keiretsu, który obejmuje 175 jej głównych dostawców i 4 000 poddostawców. (...)

Odpowiedzialność w zakresie planowania str. 210 Opisaliśmy już pokrótce rozkład odpowiedzialności za wyznaczanie celów. Obecnie możemy rozszerzyć nieco tamto spojrzenie i zbadać bardziej szczegółowo sposób, w jaki różne części organizacji uczestniczą w ogólnym procesie planowania. Personel planistyczny. Niektóre duże organizacje dopracowują się profesjonalnego personelu planistycznego. Organizacje mogą sięgać po takie rozwiązania z najrozmaitszych powodów. W szczególności personel planistyczny może zmniejszyć obciążenie pracą poszczególnych menedżerów, pomóc skoordynować ich działalność planistyczną, zastosować do jakiegoś problemu wiele różnych narzędzi i technik, spojrzeć na sprawę z szerszej perspektywy niż indywidualny menedżer i wznieść się ponad osobiste gusta i patriotyzm wydziałowy. Planistyczny zespól zadaniowy. Organizacje czasami używają do opracowania planów planistycznej grupy roboczej (zespołu zadaniowego). Taki zespól często składa się z menedżerów pierwszej linii szczególnie zainteresowanych odpowiednią dziedziną planowania. Zespół zadaniowy może również obejmować członków personelu planistycznego, o ile organizacja takim dysponuje. Najczęściej planistyczny zespół zadaniowy powołuje się wtedy, gdy organizacja pragnie zareagować na pewne szczególne

okoliczności. Zarząd. Zarząd oprócz innych swoich obowiązków ustala również misję i strategię firmy. W niektórych firmach zarząd odgrywa aktywną rolę w procesie planowania. W innych firmach zarząd wybiera kompetentnego dyrektora naczelnego i jemu właśnie powierza planowanie. Dyrektor naczelny. Dyrektor naczelny jest zwykle prezesem zarządu. Jest on zapewne najważniejszym ogniwem w procesie planowania w każdej organizacji. Odgrywa główną rolę w procesie planistycznym i odpowiada za realizację strategii. Komitet dyrektorów. Komitet dyrektorów składa się zwykle z grupy współpracujących ze sobą kierowników najwyższego szczebla. Zazwyczaj odbywają oni regularne spotkania. W toku tych spotkań opracowywane są materiały dla dyrektora naczelnego odnoszące się do propozycji, które dotyczą jednostek kierowanych przez poszczególnych menedżerów, a także analizowane są plany strategiczne opracowane na ich podstawie. Kierownictwo pierwszej linii. Ostatnim wreszcie przedmiotem działań planistycznych większości organizacji jest kierownictwo pierwszej linii. Menedżerami pierwszej linii są osoby wyposażone w formalną władzę i odpowiedzialność za kierowanie organizacją. Ich ważna rola w procesie planowania w organizacji wynika z dwóch przesłanek. Po pierwsze, są oni cennym źródłem wewnętrznej informacji dla innych menedżerów w trakcie formowania i realizacji planów. Po drugie, to właśnie menedżerowie liniowi średniego i niższego szczebla w organizacji muszą realizować plany opracowane przez kierownictwo najwyższego szczebla. Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (planowanie awaryjne) str. 212 Innym ważnym typem planowania jest opracowywanie planów na wypadek sytuacji nieprzewidzianych (awaryjnych). Chodzi tu o określenie alternatywnych kierunków działań, które zostaną podjęte, jeżeli zamierzony plan działania zostanie nieoczekiwanie zakłócony lub zdezaktualizowany w wyniku nowych okolicznoci19. Dlatego też firma opracowuje dwa plany zapasowe oparte na założeniu zmian wyjątkowo korzystnych i wyjątkowo niekorzystnych. Mechanizm planowania awaryjnego pokazano na rys. 6.3. (...) Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (budowanie planów „na wszelki wypadek”) nabiera coraz większego znaczenia dla większości organizacji, zwłaszcza dla tych, które działają w szczególnie złożonym lub dynamicznym otoczeniu. Planowanie awaryjne jest użyteczną techniką pozwalającą menedżerom skutecznie zmagać się z niepewnością i zmiennością20. Planowanie taktyczne str. 214 Jak zauważyliśmy wcześniej, celem opracowywania planów taktycznych jest realizacja pewnej części planu strategicznego. Pewnie słyszeliście kiedyś powiedzenie: „wygrać bitwę, ale przegrać wojnę”. Plany taktyczne przygotowują bitwy, strategia natomiast wytycza plan wojny. Plan taktyczny jest więc zorganizowanym szeregiem posunięć, mających doprowadzić do realizacji planów strategicznych. Strategia koncentruje się na zasobach, otoczeniu i misji firmy, podczas gdy taktyka zajmuje się głównie ludźmi i działaniem21. Opracowywanie planów taktycznych Chociaż skuteczne planowanie taktyczne zależy od wielu czynników zmieniających się w zależności od sytuacji, mimo to jednak można wskazać na pewne podstawowe wytyczne,

które trzeba uwzględnić. Po pierwsze, menedżer musi pamiętać, że planowanie taktyczne powinno się odnosić do szeregu celów taktycznych wynikających z szerszego celu strategicznego. Po drugie, podczas gdy strategie są często formułowane w kategoriach ogólnych, taktyka zajmuje się konkretnymi zasobami i kwestiami czasu. Planowanie taktyczne wymaga wreszcie użycia zasobów ludzkich. Menedżerowie uczestniczący w planowaniu taktycznym spędzają znaczną część swego czasu na pracy z ludźmi. Muszą umieć przyjmować informacje płynące zarówno z samej organizacji, jak i spoza niej, przetwarzać je możliwie najefektywniej i przekazywać swoim potencjalnym użytkownikom. Realizacja planów taktycznych Niezależnie od jakości formułowanego planu taktycznego, ostateczne powodzenie zależy od sposobu jego realizacji. Z kolei pomyślna realizacja zależy od mądrego wykorzystania zasobów, skutecznego podejmowania decyzji i przemyślanych posunięć, które sprawią, że właściwe rzeczy zostaną zrobione we właściwym czasie i we właściwy sposób. Menedżer może mieć doskonały pomysł, który jednak może się skończyć fiaskiem, jeśli zabraknie odpowiedniego wykonania. Właściwe wykonanie planu zależy od wielu czynników. (...) W szczególności należy zapewnić łączność pionową i poziomą oraz integrację działań...

Planowanie operacyjne

str. 216

Kolejnym elementem skutecznego planowania w organizacji jest opracowanie i realizacja planów operacyjnych. Są one wyprowadzane z planów taktycznych, a ich zadaniem jest realizacja celów operacyjnych. Plany operacyjne są więc skoncentrowane na węższym zakresie spraw, mają stosunkowo krótki horyzont czasowy i angażują menedżerów niższego szczebla.

Plany jednorazowe

str. 216

Plan jednorazowy jest opracowywany w celu przeprowadzenia działań, które w przyszłości najprawdopodobniej nie będą powtarzane. Dwiema najbardziej rozpowszechnionymi formami planów jednorazowych są programy i projekty. Programy. Program jest planem jednokrotnego użytku dla szerszego zestawu działań. Może obejmować procedury potrzebne do wprowadzenia nowego asortymentu, uruchomienia nowego zakładu czy punktu sprzedaży bądź też zmiany powołania firmy. Projekty. Projekt przypomina program, różni się od niego jednak węższym zakresem i mniejszą złożonością. Projekt może być częścią szerszego programu, może to być jednak również samodzielny plan jednokrotnego użytku.

Plany ciągłe (trwale obowiązujące)

str. 218

Podczas gdy plany jednorazowe stosowane są w sytuacjach niepowtarzalnych, plan ciągły wykorzystywany jest do działań powtarzających się regularnie co pewien czas. Plany ciągłe mogą walnie poprawić efektywność poprzez standaryzację procesu decyzyjnego. Podstawowymi rodzajami takich planów są wytyczne polityki, standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły postępowania.

Najwęższy rodzaj planów ciągłych to przepisy i reguły postępowania. Charakter otoczenia organizacji jest również barierą dla skutecznego ustalania celów i planowania. Niewłaściwe cele mogą wystąpić w różnych formach. pokazano w tablicy 6.. 221 Rolę barier w procesie skutecznego ustalania celów i planowania mogą spełniać różne okoliczności. Jej przyczyną może być brak wiary w sukces albo obawa przed niepowodzeniem. które bardzo utrudniają cały proces. Jest ona bardziej konkretna niż wytyczna polityki. restrykcje polityki rządu i silna konkurencja. (. Skuteczne planowanie wymaga czasu. 221 Rzecz jasna. energii i niezachwianej wiary w jego znaczenie. Czynnikiem ograniczającym jest również czas. czy ten cel osiągnął. (. Opór wobec zmian. Niechęć do ustalania celów. najprawdopodobniej będą hamować wysiłek planistyczny firmy.. Przepisy i reguły postępowania. Kolejną poważną przeszkodą w procesie planowania są różne ograniczenia swobody działania. zaniedbując inne. jeśli zbyt wielki akcent kładą na jeden typ celów. Określają one ogólną reakcję organizacji na określony problem lub sytuację.. Inną barierą w procesie skutecznego planowania jest obserwowana u niektórych menedżerów niechęć do ustalania celów dla siebie i podległych jednostek. Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi str. Jeśli menedżer wyznaczy cel konkretny. że na drodze skutecznego ustalania celów i planowania pojawiają się niekiedy bariery. ludzie na ogół stawiają opór zmianom. Opisują one dokładnie sposób wykonywania określonych działań. Niewłaściwy system nagradzania. zaprzątnięci ustalaniem celów i formułowaniem planów uzyskania wyższych zysków w krótszym okresie.) Niewłaściwe cele. Bariery w ustalaniu celów i planowaniu str. Jak pokażemy to w rozdziale 12. wszystkie omówione dotąd elementy ustalania celów i planowania zakładają jakąś formę zarządzania tym procesem.Wytyczne polityki. Powszechnie występuje niedobór zasobów. są najbardziej ogólną formą planu ciągłego. (. Dlatego tak ważne jest poznanie sposobów przezwyciężania tych barier..3. Menedżerowie. Dynamiczne i złożone otoczenie.. Bardzo łatwo powiedzieć: „Jestem dzisiaj zbyt zajęty. zajmę się tym jutro”.. Standardowe procedury działania.. Inną barierą w ustalaniu celów i planowaniu jest opór wobec zmian. którzy świadomie lub nieświadomie próbują uniknąć takiej odpowiedzialności. .) Organizacje same proszą się o kłopoty. Z samej swej istoty planowanie oznacza jakieś zmiany w organizacji. sformułowany zwięźle i umiejscowiony w czasie.. menedżerowie mogą przeoczyć problemy długookresowe. W pewnych warunkach nieodpowiedni system wynagradzania działa jak bariera dla ustalania celów i planowania.) Jeśli organizacja kładzie zbyt wielki nacisk na krótkookresowe wyniki. Szybkie zmiany. Ograniczenia. Prócz tego jednak dobrze byłoby zrozumieć. opisuje bowiem sposób postępowania w określonych warunkach. Wytyczne polityki. Niektóre z nich. techniczne innowacje oraz intensywna konkurencja mogą utrudniać organizacji właściwą ocenę przyszłych możliwości i zagrożeń. jako ogólna wskazówka. żeby planować. Innym typem planu ciągłego jest standardowa procedura działania. W rozmaitych sytuacjach odgrywają one rolę bezpośredniej podstawy. występujące najbardziej powszechnie. to bez trudu będzie można sprawdzić.

Przezwyciężanie barier str. Niektóre z nich zamieszczono w tablicy 6. jak i za ich pomyślną realizację.. Chodzi tu o wciągnięcie podwładnych w proces wytyczania celów i planowania oraz jasne i wyraźne postawienie przed nimi zadań. nie jest też żelaznym zestawem procedur. Ze względu na to. Również ważne jest.) Mimo ogromnego znaczenia podstawowych celów i planów organizacji opracowanych na najwyższym szczeblu.3. Ryzyko może obejmować nie tylko właścicieli. jest zarządzanie przez cele. Ogólnie rzecz biorąc. że niepowodzenie jest czasami rezultatem czynników leżących poza możliwością wpływu menedżera.* (*Warto sankcji nie mylić ze skutkami nieudanych przedsięwzięć. w jaki sposób będą one integrowane i koordynowane. Jednym z najlepszych sposobów ułatwienia procesu wyznaczania celów i planowania jest rozpoznanie ich podstawowych zadań. ludzi należy nagradzać zarówno za skuteczne stawianie celów i planowanie. zapewniającą ich skuteczność. muszą zostać doprowadzone do wszystkich jej członków. rewizja i aktualizacja Skuteczne systemy nagradzania Zrozumieć znaczenie celów i planów. Spójność pozioma oznacza potrzebę ustalenia niesprzecznych celów w przekroju całej organizacji. Główne bariery: Niewłaściwe cele Niewłaściwy system nagradzania Dynamiczne i złożone otoczenie Niechęć do ustalania celów Opór wobec zmian Przeszkody Przezwyciężanie barier: Zrozumienie roli i celów planowania Komunikacja i współuczestnictwo Spójność. Organizacja powinna również zauważyć. na czym polega nadrzędna strategia organizacji. należy dopilnować. Mimo że zarówno cele jak i plany mogą brać początek na wyższych szczeblach organizacji. Anonimus) Wykorzystanie zarządzania przez cele do realizacji planów str. przegląd i aktualizacja.. Należy zapewnić zarówno poziomą. by ludzie czuli. 225 Szeroko wykorzystywaną metodą równoległego zarządzania procesami ustalania celów i planowania . Spójność pionowa oznacza wymaganie uzgodnienia celów na różnych szczeblach – strategicznym. które rozwiąże wszelkie problemy organizacyjne. Charakter i zadania zarządzania przez cele. Planowanie nie jest żadnym panaceum. (. by ludzie odpowiedzialni za realizację celów i planów od samego początku uczestniczyli w ich opracowywaniu. jak wyglądają różne strategie funkcjonalne. że są granice skutecznego ustalania celów i planowania. które należy przestrzegać za wszelką cenę. Skuteczny system nagradzania. taktycznym i operacyjnym. których wykonania oczekuje się od nich w określonym czasie. jak i pionową spójność celów. Spójność. iż nieosiągnięcie celu nie zawsze musi się wiązać z sankcjami. 223 Na szczęście można podać kilka wskazówek ułatwiających skuteczne ustalanie celów i planowania. Komunikacja i uczestnictwo. Wszyscy uczestnicy procesu planowania powinni wiedzieć. istotą zarządzania przez cele jest wspólne .

Do procesu ustalania celów należy włączyć wszystkich menedżerów organizacji..) Z drugiej strony jednak zastosowanie zarządzania przez cele może się niekiedy zakończyć niepowodzeniem. komitety dyrektorów i kierownictwo liniowe. Temu . średniookresowe i krótkookresowe.. (. Wśród głównych członków organizacji odpowiedzialnych za skuteczne planowanie można wymienić personel planistyczny. których celem jest wypracowanie zestawu celów i planów dla każdego podwładnego.. Proces dyskusji i współpracy sprzyja również komunikacji. że firma będzie istniała. Po opracowaniu planów menedżer musi określić sposób ich realizacji. dyrektorów naczelnych. o ile realizacja programu była niewłaściwa.. (warto w tym miejscu pamiętać o jasnym i uczciwym przedstawieniu motywacji dla pracowników: choćby tylko takiej. Do podstawowych typów planów należą plany strategiczne.. skuteczne w sytuacji bezrobocia. Plany opracowuje się w różnych przekrojach czasowych. a stopień realizacji celu jest podstawą nagradzania pracownika. a także poprzez oparcie systemu nagradzania na stopniu realizacji tych oczekiwań organizacja tworzy potężny system motywacyjny dla swoich pracowników. Być może najważniejszą przyczyną fiaska bywa brak poparcia kierownictwa najwyższego szczebla.ustalanie celów i planów. Jak można się spodziewać. ułatwiają planowanie. jakie ustalono cele i plany dla organizacji i podległych im jednostek. używa jakieś formy zarządzania przez cele. Badane są przyczyny zarówno sukcesów jak i porażek.) W trakcie przybliżania się podwładnych do osiągania celów dobrze byłoby dokonywać okresowych przeglądów. Następnie menedżerowie odbywają spotkania ze swymi podwładnymi. 227 Proces planowania jest pierwszą podstawową funkcją kierowniczą. Możliwa jest bardziej obiektywna ocena wyników. Skuteczność zarządzania przez cele. (. mamy więc plany długookresowe. jest to tylko pewne minimum. zarządy. przy ograniczeniu niebezpieczeństwa sądów arbitralnych i subiektywnych.) Na koniec okresu. Naturalnie. by można je było możliwie dokładnie zweryfikować (skwantyfikować).. Następnie cele są precyzowane tak. Rozumiejąc kontekst otoczenia menedżerowie opracowują szereg różnych typów planów. i bez absolutnej konieczności nie będzie redukować miejsc pracy ani obcinać wynagrodzeń. Planowanie awaryjne pomaga menedżerom zabezpieczyć się na wypadek nieoczekiwanych zmian. która musi być wykonywana w organizacjach. ta forma zarządzania ma zarówno zalety jak i wyraźne słabości. Anonimus). Wiele organizacji. Główną korzyścią jest lepsza motywacja pracowników. Po pierwsze. dziedziny i ram czasowych. menedżerowie informują podwładnych o tym. . taktyczne i operacyjne.. Owa współpraca odbywa się w kilku wyraźnych fazach. Powinni oni poświęcić szczególną uwagę zarządzaniu wielorakimi celami poprzez optymalizację i inne podejścia. i nie wszystkich może skłonić do lojalności. Poprzez dokładne określenie stawianych przed nimi oczekiwań i dopuszczenie ich do współkształtowania celów i zadań. wspólnie i z pełnym obustronnym poparciem... Cele spełniają cztery podstawowe role: dają wskazówki i ukierunkowanie. Można wyróżnić poszczególne rodzaje celów w zależności od szczebla. (. inspirują motywację i wsparcie oraz sprzyjają ocenie i kontroli.) Podsumowanie str.. planistyczne zespoły zadaniowe.. (. Cele są ściśle związane z planowaniem..

Przykład 6. które prawdopodobnie jeszcze nie raz się powtórzą. Głównymi typami planów operacyjnych są plany jednokrotnego użytku i plany ciągłe. Równie ważna jest skuteczna realizacja planów taktycznych. opór stawiany zmianom oraz różne ograniczenia. Plany jednorazowe mają wytyczać działanie. 10. Upewnij się. Opisz istotę celów organizacji. które najpewniej w przyszłości się nie powtórzy. Plany taktyczne opracowywane są na średnich szczeblach kierowniczych. 3. Plany taktyczne opracowuje się w celu realizacji określonych części planu strategicznego.służą plany taktyczne i operacyjne. 2. a nawet w życiu osobistym. Pytania 1. 9. Mogą to być niewłaściwe cele. a także skuteczny system nagradzania. Czym jest planowanie taktyczne? Co to jest planowanie operacyjne? Jakie są pomiędzy nimi podobieństwa i różnice? 3. Muszą wynikać ze strategii.1. Jakiego typu plan organizacja powinna przygotować najpierw – taktyczny czy operacyjny? Dlaczego? Czy kolejność przygotowania rzeczywiście ma znaczenie. spójność planów. jeśli i tak opracowuje się oba typy planów? 7. dynamiczne i złożone otoczenie. Wynikają z planu taktycznego. tj. Plany ciągłe natomiast wytyczają działania. Na jakie bariery może natrafić ustalanie celów i planowanie? Jak je można przezwyciężyć? Czy możesz sobie wyobrazić jakieś sposoby przezwyciężania barier inne niż podane w tekście? Pytania analityczne 5. a ich zadaniem jest osiągnięcie jednego lub większej liczby celów operacyjnych. Plany operacyjne powstają na niższych szczeblach organizacji. mają krótszy horyzont czasowy i węższy zakres tematyczny. przeglądy i aktualizację. komunikację i współuczestnictwo wszystkich pracowników. 2. organizacje nigdy nie osiągają wszystkich swoich celów. że nie pominąłeś roli i typów celów. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta . nieodpowiedni system nagradzania. Dlaczego? 6. jaki wykorzystywaliście w pracy. mają średni horyzont czasowy i średni zasięg tematyczny. w szkole. 228 – 231 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Ćwiczenia 8.. . Niemal z definicji. niechęć do ustalania celów. Do planów stałych należą wytyczne polityki. Przykłady i pytania str.. proces wspólnego ustalania celów i planowania. Bariery te można przezwyciężać poprzez zrozumienie roli celów i planów. Pomyślcie o przykładach każdego planu operacyjnego. Skuteczne wyznaczanie celów i planowanie może napotkać różne bariery. standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły działania. Przykładem planów jednorazowych są programy i projekty. Co to jest planowanie awaryjne (zapasowe)? Czy elastyczność w przygotowaniu i realizacji jest równoznaczna z planowaniem awaryjnym? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. Szczególnie użyteczną techniką zarządzania jest zarządzanie przez cele. dotyczyć konkretnych problemów zasobów i czasu oraz zasobów ludzkich.

że wielu miłośników Nintendo przerzuci się na tę bardziej wyrafinowaną ofertę. Na razie jednak Sony nie zamierza się spieszyć i chce poprawić jakość swoich zakładów w przekonaniu. Na przykład w czasie kręcenia filmu „Hook” szef oddziału publikacji elektronicznych firmy niejednokrotnie wizytował plan zdjęciowy. które aktualnie nie przynosi znacznych zysków. Benjamin Stein. Sony może inscenizować i robić zdjęcia zarówno z myślą o kinie. Czy oznacza to. firma Sony nie jest czasem nieuczciwa wobec swych akcjonariuszy? Rozdział 7 Zarządzanie Strategią I Planowanie Strategiczne str. poszukując tam odpowiednich scen i muzyki do wykorzystania w grach wideo. iż Hollywood zaczął produkować filmy w formacie VHS. że inwestycja w Columbii szybko się zwróci. W produkcji płyt do gier Sony oprze się na swoich kosztownych nabytkach. ludzie kupujący odtwarzacze video to ci. a w następnych latach wielokrotnie wpływała na światową listę przełomowych innowacji technicznych. zainwestowała 6. wyprodukowała pierwszy japoński magnetofon. grafikę. Jakie czynniki utrudniają wielu amerykańskim menedżerom koncentracje na długim okresie? 3. Chociaż wejście firmy Sony na rynek VCR wykazywało pod pewnymi względami wyższość nad konkurencyjną technologią VHS. W 1950 r. na które postawiła firma. 232 . Choć jest to rozumowanie nie pozbawione sensu. gdy ograniczała się tylko do produkcji sprzętu. Zamiast kaset podobnych do używanych w grach Nintendo.Przykład międzynarodowy 6. jak może wyglądać w przyszłości integracja hardware i software. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony Jak długo firma może czekać. że taka krótkookresowa zachęta do grania według schematu „szybkiego wzbogacenia się” i zaniedbywania tych inwestycji w badania i rozwój. że „oprogramowanie” rozrywki nakręca rynek sprzętu dla tej branży. ta ostatnia przyjęła się jako branżowy standard. że przedsiębiorstwa amerykańskie zbyt często opierają swoje decyzje na przewidywanym bilansie firmy na koniec kwartału czy roku. jak i o grach.5 mld dol. której wyrazem był zakup Columbia Pictures? 2. Czy pakując pieniądze w przedsiębiorstwo. Tak więc obecnie Sony może kontrolować produkcję rozrywki od początku do końca. pewien ekonomista. że firma wykroczyła w swym długofalowym planowaniu poza racjonalne granice? Firma Sony oparła swój dokonany w 1989 r. jedna z najbardziej nowoczesnych firm japońskich. Z pewnością firma Sony osiągała bardzo dobre wyniki. Innymi słowy. że daje to dobrą pozycję wyjściową w konfrontacji z następną rewolucją w kinie lub rozrywce domowej. Play Station wykorzystuje płyty kompaktowe.2. w części dlatego. porównuje je do pomysłu. Dlaczego Sony nie obawiała się przyjęcia tak długotrwałej perspektywy. Pytania 1. zakup największej hollywoodzkiej wytwórni na przekonaniu. by jej się opłacała inwestycja? Krytycy amerykańskich praktyk gospodarczych – w tym japońscy dyrektorzy – uważają. muzykę i efekty specjalne. Sony ma nadzieję. CBS Record i Columbia Pictures. od studia do salonu. którzy chcą oglądać filmy w domu. Gry łączą film. Wejście firmy do przemysłu usług rozrywkowych może być wynikiem jednej z ważnych porażek w produkcji sprzętu (odtwarzacz Betamax). i jak na razie nie uzyskała z tego żadnego namacalnego zysku. iż każdy właściciel restauracji powinien mieć również wielkie gospodarstwo. Pewna synergia pomiędzy poszczególnymi elementami rozrywkowego imperium firmy Sony nie sprawi oczywiście. Nowa Play Station pokazuje. Pod wpływem tej krytyki wielu przedstawicieli amerykańskiego biznesu ze szczególną uwagą firmy Columbia Pictures Enetertainment Inc. Krytycy ci sądzą. które mogą doprowadzić do rzeczywistego długofalowego wzrostu. Właśnie w tę firmę Sony.

• Opisać główne sposoby wdrażania strategii. obrane podejście było – jak się wydaje – prawidłowe. Przed kilku laty menedżerowie u Heinza zrozumieli. Rozszerzenie działalności o te nabytki dało Heinzowi duży udział w różnych segmentach rynku. Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym. Następnie omawiamy sposób formułowania strategii. zresztą wcale nie każda firma musi wzrastać w takim tempie..J. pozbył się produktów. autonomicznej jednostki gospodarczej i funkcjonalny. Badamy ogólny charakter zarządzania strategicznego. że wysiłki... • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie przedsiębiorstwa. Krótko mówiąc. i przesunął fundusze na reklamę z produktów dobrze już usadowionych na rynku (jak keczup) ku wyrobom napotykającym silniejszą konkurencję (jak żywność dla kotów). • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej. w których firma miała mniejsze sukcesy. Heinz podjął skuteczne zarządzanie strategiczne. 233 W rozdziale 6 opisaliśmy plan strategiczny jako ogólny plan wyznaczający decyzje dotyczące alokacji zasobów. Nie wszystkie firmy zdolne są osiągnąć taki wzrost jak Heinz. Jak dotąd wszystko wskazuje na to. priorytety o działania niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych.. Charakter zarządzania strategicznego str. że powolny. marynat.Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter zarządzania strategicznego. W 1979 r. Od razu wyznaczył on cele wymagające jeszcze szybszego wzrostu. Przez blisko stulecie rodzina Heinz zadawalała się utrzymywaniem stałego wzrostu i stabilnymi zyskami. ciągłym procesem zarządzania nastawionym na . W warunkach. Opisujemy również trzy podstawowe poziomy zarządzania strategicznego – przedsiębiorstwa. opłacają się. • Wymienić i omówić główne typy strategii na poziomie funkcjonalnym. chrzanu i innych przypraw. • Opisać sposób formułowania strategii.. Na koniec omawiamy faktyczny sposób realizacji strategii. stały wzrost nie jest skutecznym sposobem zarządzania na coraz bardziej konkurencyjnym i dynamicznym rynku. dyrektorem naczelnym firmy został . Heinz Company – podjęła decyzję o wejściu na nowe rynki i sięgniecie po czołowe miejsce w branży.. w jakich przyszło działać Heinzowi. Po to. Zarządzanie strategiczne to jednak coś więcej. Wybrali więc drogę agresywnej ekspansji i wzrostu. W niniejszym rozdziale poddajemy szczegółowemu badaniu zarządzanie strategiczne. Jest to sposób myślenia o zarządzaniu – i sposób podejścia do możliwości i wyzwań gospodarczych. by je osiągnąć. Przykład wprowadzający str. broniąc osiągniętego udziału w rynku i wprowadzonego nań asortymentu – głównie keczupu. Agresywnie wdziera się też na rynki zagraniczne. 232 W latach sześćdziesiątych jedna z najpomyślniej rozwijających się firm w branży przetwórstwa żywności – H. Firma kupiła .

większość z nich jednak wykorzystuje ogólne ramy składające się z czterech kroków: ustalenia celów strategicznych. Formułowanie i realizacja strategii Warto również dokonać rozróżnienia pomiędzy formułowaniem i wdrażaniem strategii7. w których firma ma szczególne kompetencje.1 pokazano powiązania pomiędzy formułowaniem i realizacją strategii na wszystkich trzech poziomach. . Składowe strategii Co właściwie jest przedmiotem strategii? Na jakie pytania próbuje ona odpowiedzieć? Ogólnie rzecz biorąc. Analiza organizacji . Strategia powinna obejmować zarys projektowanej alokacji zasobów organizacji pomiędzy różne zastosowania. W tej części koncentrujemy się na dwóch dominujących podejściach do strategii na poziomie . Analiza otoczenia . Wzajemne dopasowanie organizacji i otoczenia . jednostki lub poziomie funkcjonalnym. dystrybucji zasobów..formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających wyższemu stopniowi zgodności organizacji i jej otoczenia oraz osiągnięciu celów strategicznych2... Dystrybucja zasobów.. Zasięg. 7.. Zasięg strategii określa. analizowania organizacji i próby wzajemnego dopasowania organizacji i jej otoczenia. Poziom strategii Przedsiębiorstwo może formułować strategie na poziomie techniki. Do pełnego zrozumienia praktycznego funkcjonowania zarządzania strategicznego konieczne jest przede wszystkim zrozumienie składowych strategii. dające jej przewagę nad konkurentami.. Synergia. Wyróżniająca kompetencja.. Synergia odnosi się do sposobu. 238 Chociaż każda organizacja ma swe własne niepowtarzalne podejście do formułowania strategii. analizowania otoczenia. działania składające się na formułowaniu strategii w ramach organizacji odbywają się na trzech podstawowych poziomach: przedsiębiorstwa. Formułowanie strategii str. Strategia na poziomie autonomicznej jednostki gospodarczej.Na rys. 241 Jak już zauważyliśmy.. .. w jaki różne obszary działalności firmy uzupełniają lub wspomagają inne dziedziny. dobrze pomyślana strategia koncentruje się na czterech podstawowych dziedzinach: zasięgu. autonomicznej jednostki gospodarczej (jednostki operacyjnej) oraz funkcjonalnym... a także rozróżnienie pomiędzy formułowaniem u realizacją strategii. na jakich rynkach organizacja będzie konkurować. Strategia na poziomie funkcjonalnym. Strategia powinna określić dziedziny. Strategia na poziomie firmy. .. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa str.. . Cele strategiczne .. wyróżniającej kompetencji i synergii3... różnych szczebli strategii.

Zakłada ono spojrzenie na firmę jako zbiór jednostek. lecz dziewięć pól. Są trzy podstawowe rodzaje „wielkiej” strategii. jest jednak dość uproszczona. Druga zaś wyznacza siłę danej jednostki. pokrewna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na ten sam rynek lub rynki pokrewne w stosunku do tego. strategia cięć Zakłada ograniczenie skali aktualnych operacji.przedsiębiorstwa – „wielkiej” strategii oraz portfelu przedsiębiorstwa. atutami i słabościami konkurencyjnymi. Podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa Ogólna „wielka” strategia jest przydatna wówczas. Rozpowszechnionym narzędziem używanym do zarządzania działalnością zdywesyfikowaną jest podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa. Metoda macierzy BCG. Metoda ta została pierwotnie opracowana dla General Electric przez Boston Consulting Group (Bostońską Grupę Konsultingową)21. na którym organizacja aktualnie działa. z których każda może mieć swą konkurencyjną strategię. strategie konkurencyjne Portera oraz cykl życia produktu. strategia stabilizacji Strategia zakładająca utrzymanie status quo. Macierz ma więc nie cztery. Macierz BCG. którą mogą wybrać firmy: wzrostu. (. określoną udziałem w rynku. Najbardziej rozpowszechnione podejście do strategii na poziomie jednostki to model adaptacyjny. Strategia na poziomie jednostki pozwala odpowiedzieć na pytanie o najlepszy sposób konkurowania na danym rynku.. stabilizacji oraz cięć.. Na jednej osi macierzy zaznaczono atrakcyjność gałęzi. (. niezależna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na obszary nie powiązane z aktualną działalnością firmy. wielka strategia Ogólne ramy działań rozwijanych na poziomie firmy. określoną na podstawie takich czynników jak tempo wzrostu. Atrakcyjność gałęzi i atuty jednostki są określone jako wysokie. 247 Po określeniu strategii przedsiębiorstwa menedżerowie muszą opracować strategie na poziomie każdej jednostki operacyjnej24.) Selektor jednostek GE.. . średnie i niskie. musi opracować własną strategię konkurencyjną dla tego rynku. stopa zysku. redukcje w różnych dziedzinach albo całkowite pozbycie się nierentownych operacji. Macierz BCG klasyfikuje poszczególne strategiczne jednostki operacyjne według stopy wzrostu ich rynku (wysokiej lub niskiej) oraz względnego udziału w rynku w rynku (wysokiego lub niskiego).) Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej str. sezonowość i technika.. „Wielka” strategia „Wielka” strategia tworzy ogólne ramy dla działalności opracowanych na poziomie całej firmy.. jakością zarządzania i podobnymi czynnikami. Dlatego właśnie w General Eletric zastosowano ostatnio macierz bardziej skomplikowaną. a zwłaszcza kiedy nie są to dziedziny pokrewne. nazwaną selektorem jednostek23. kiedy jest zdywersyfikowana). musi zastosować odmienne podejście.. gdy firma ma tylko kilka związanych ze sobą jednostek (dziedzin działania). Kiedy natomiast działa w wielu różnych dziedzinach (tzn. strategia wzrostu Strategia przewidująca wzrost przedsiębiorstwa w jednym lub w kilku wymiarach. Nawet jeśli organizacja konkuruje tylko na jednym rynku. . Strategiczne jednostki operacyjne albo samodzielne jednostki gospodarcze. choć użyteczna.

Podstawową myśl.. zanim ten produkt się przyjmie. W końcu jednak popyt nań słabnie i rynek danego produktu osiąga dojrzałość... badawczo-rozwojową oraz strategię zasobów ludzkich. że menedżerowie powinni próbować dopasować strategię jednostki do0 podstawowych warunków panujących w jej otoczeniu25... Koncentrują się one na sposobie podejścia przez organizację do jej podstawowych działań funkcjonalnych.. . Wdrażanie strategii str.... która będzie najlepiej służyła danej jednostce28. Celem jest wypracowanie przewagi konkurencyjnej. Wiele organizacji opracowuje strategię marketingową... Zróżnicowanie. Wdrażanie przez przywództwo . Wdrażanie przez strukturę .. przywództwa pod względem kosztów albo koncentracji na niszy rynkowej.. który menedżerowie mogą wykorzystywać przy budowie strategii.. 7.. Strategia dotycząca zasobów ludzkich .. Porter sugeruje. pokazano na rys. Koncentracja na niszy rynkowej. Na koniec produkt może wejść w fazę spadku. które – jak sądzi – nadają się do szerokiej gamy organizacji w różnych gałęziach27. Strategia obrony. Strategia analityka. Strategie konkurencyjne Portera Michael Porter opisuje trzy konkurencyjne strategie.. . 256 Jeszcze inny podstawowy poziom planowania strategicznego obejmuje opracowanie strategii funkcjonalnych... przyjmując jedną z trzech strategii: zróżnicowania.. Cykl życia produktu Sam cykl życia produktu nie jest prawdziwą strategią. 259 . . .. Strategie funkcjonalne str. . . W szczególności model ten sugeruje. . . która legła cyklu życia produktu. Strategia poszukiwacza... Strategia produkcyjna . produkcyjną...Model adaptacyjny Model adaptacyjny opiera się na przekonaniu. finansową. Strategia marketingowa . Strategia badawczo-rozwojowa . Po wprowadzeniu nowego produktu zazwyczaj musi upłynąć jakiś czas.. że różne stopnie złożoności otoczenia i jego zmienności wymagają różnych form strategii. Następnie może on przeżywać okres szybkiego wzrostu.... Strategia biernej reakcji. natomiast stwarza przydatny schemat.. że jednostka powinna szczegółowo analizować swoją branżę i następnie zdefiniować niszę konkurencyjną. .5.. Strategia finansowa .. Przywództwo pod względem kosztów.

Po pierwsze. wyróżniającą kompetencję i synergię. W jaki sposób organizacja może zapewnić wysoką jakość planowania strategicznego? Czy organizacja będzie w każdych warunkach gotowa podjąć planowanie strategiczne? Dlaczego tak lub dlaczego nie? . którego celem jest formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających nadrzędnemu priorytetowi zgodności organizacji z jej otoczeniem i osiągnięciu celów strategicznych. Pomyślne wdrożenie strategii zależy od struktury organizacji.265 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Wielkie strategie obejmują strategię wzrostu. Czy organizacja może mieć wszystkie trzy? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. Strategie konkurencyjne Portera obejmują zróżnicowanie. Jego składowe obejmują zasięg. finansowa. 3. zasobów ludzkich oraz strategia badawczo-rozwojowa. strategie konkurencyjne Portera. ogólne przywództwo pod względem kosztów oraz koncentrację na niszy rynkowej. opracowywane są cele strategiczne. Na koniec atuty i słabości organizacji dopasowuje się do szans i zagrożeń tkwiących w otoczeniu. Pytania analityczne 5. 263 . model adaptacyjny.. Upewnij się. Formułowanie strategii składa się z czterech ogólnych kroków. Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej zajmuje się sposobami konkurowania w danej dziedzinie działania firmy. jak i poziomy strategii. Przykłady i pytania str. Wdrażanie przez technikę . cykl życia produktu oraz dowolne dwie strategie funkcjonalne. zasobów ludzkich oraz techniki. jednostki i funkcjonalnym. Podsumowanie str... cięć i stabilizacji. aby opracować ostateczną strategię. systemów informacyjno-kontrolnych.. Zarządzanie portfelem przedsiębiorstwa obejmuje określenie strategicznych jednostek operacyjnych i następnie ich klasyfikację przy użyciu macierzy lub selektora jednostek. 262 Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym i ciągłym procesem kierowniczym. Opisz krótko: portfel jednostek. Rozróżnij strategię na poziomie przedsiębiorstwa. produkcyjna. Są one zazwyczaj opracowywane dla każdej jednostki operacyjnej przedsiębiorstwa.Wdrażanie przez systemy informacyjne i kontrolne . Co oznacza formułowanie strategii? Opisz realizację strategii. dystrybucję zasobów. Konieczna jest również analiza samej organizacji.. Omówić istotę zarządzania strategicznego. poszukiwacza albo analityka. przywództwa. 2. że omówiłeś zarówno składowe. Następnie przeprowadza się analizę otoczenia. Model adaptacyjny sugeruje uzgodnienie strategii z warunkami otoczenia poprzez przyjęcie postawy (strategii) obrońcy.. Odróżnij formułowanie strategii od jej wdrażania. Wdrażanie przez zasoby ludzkie . Pięć podstawowych strategii funkcjonalnych to strategia marketingowa. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa odpowiada na pytanie o właściwe dziedziny działalności firmy.

Sigura. Na długo przed pierwszym kryzysem naftowym Honda dostrzegła zainteresowanie niektórych konsumentów oszczędnym środkiem transportu. Honda zbudowała swój pierwszy zakład produkcji samochodów w Stanach Zjednoczonych w 1982 r. 1. W 1959 r. która wspiera zarówno wzrost firmy jak i kraju przyjmującego.. Ta sam filozofia legła u podstaw lokalizacji produkcji. Honda osiąga ten cel. w tym wahania kursów walutowych. 2. w Los Angeles utworzono American Honda Motor i można to uznać za pierwszy krok na drodze do „lokalizacji” Hondy. który stał się obiektem potężnej kampanii reklamowej. realizując swoją strategie lokalizacji. s. poszukują przede wszystkim szybkości i mocy silnika. a zwłaszcza ograniczenia importowe i ataki na firmy japońskie. Pytania 1. natomiast w Azji Południowo-Wschodniej poszukiwany jest na ogół tani w eksploatacji. Na jakie ryzyko może natrafić Honda. a swoją strategię nazywa „lokalizacją”. Przykład 7. Honda lokalizuje również zyski w przekonaniu. którego mogłaby uniknąć po prostu importując samochody wyprodukowane w Japonii do Stanów Zjednoczonych? . Honda inwestuje więc w Stanach Zjednoczonych zyski American Honda. Jaki jest wpływ organizacji na jej strukturę? Dlaczego? Jaki wpływ może mieć strategia organizacji na typ przywództwa reprezentowanego przez wyższych menedżerów organizacji? Dlaczego? Ćwiczenia 8.7 mld dol. Pytania 1. zaprojektowano i zbudowano w całości w Stanach Zjednoczonych model Accord. 3. Honda przewodzi w globalnej lokalizacji i po rynku amerykańskim zmierza tę samą strategię zastosować w Europie. podsycane przez nerwowych amerykańskich producentów samochodów. by wszystkie strategie opracowane na różnych poziomach organizacji były wzajemnie zgodne? 7.. w zakład w Ohio. Ltd. wreszcie australijscy pasterze interesują się transportem raczej powolnym. zwiększając w produkcie udział wartości dodanej wytworzonej przez miejscowych robotników i wykorzystując miejscowych dostawców i części. 1990. W 1991 r. Przykład międzynarodowy 5. jest już dość zaawansowana w drodze do uzyskania odpowiedzi na to pytanie. Honda twierdzi jednak. kupując motor. Na przykład amerykańscy motocykliści. że „firma inwestująca za granicą musi się uważać za firmę miejscową i próbować łączyć swe losy na dobre i złe z krajem lokalizacji” (H. Obecnie Honda uzyskuje ponad 60% dochodów ze sprzedaży na rynkach zagranicznych i wytwarza w 77 zakładach w 40 krajach. że „lokalizacja” jest po prostu dobrą strategią gospodarczą. Czy powinna być scentralizowana i wytwarzać standardowy system wyrobów. po dziesięciu latach sprzedawała auta zrobione w Ohio na rynku japońskim.. w jaki sposób korporacja globalna powinna ukształtować swą strukturę i jak powinna postępować. Jak organizacja może zapewnić. który mógłby być modyfikowany w celu dopasowania do lokalnych gustów. 9. zainwestowała np.1. Strategia „lokalizacji” Hondy Mogą upłynąć jeszcze lata.6. Odgrzewane zupki Cambella . 10. Pierwszym elementem tej strategii lokalizacji jest więc lokalizacja produktu. czy też powinna być raczej luźną konfederacją autonomicznych jednostek lokalnych? Honda Motor Co. Od tego czasu doszły jeszcze inne czynniki przemawiające za taką strategią. Aby sprostać tym różnym wymaganiom Honda przeznacza 5% swojego zysku brutto na badania i rozwój. 78). nim pojawi się zgoda co do tego.2.. niezawodny środek transportu.

wybór wariantu „najlepszego” i wprowadzenie go w życie2.. • Omówić racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji. w jakich te decyzje są podejmowane. str.. a także typy decyzji i warunki. . czy też sądzisz może.. włącznie z zaletami i wadami grupowego decydowania. . . Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednego wariantu spośród pewnego ich zestawu. polegać na tym.. 266 str. Gdybyś miał budować plan strategiczny dla Hondy. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji str.. zysków. Proces podejmowania decyzji obejmuje zatem rozpoznanie i zdefiniowanie istoty sytuacji decyzyjnej. Decyzje zaprogramowane... produktu i zarządzania) jednocześnie. Klasyczny model podejmowania decyzji Klasyczny model podejmowania decyzji jest podejściem normatywnym . Decyzje nie zaprogramowane. Przykład wprowadzający . . Definicja podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji może się odnosić to do konkretnego aktu. że jakaś decyzja jest niezbędna. bądź też do ogólnego procesu. Jeden z kroków w tym procesie może np.. Ogólnie rzecz biorąc jednak. mającego na celu ograniczenie zastrzeżeń pod adresem coraz większej obecności Hondy w Stanach Zjednoczonych? Rozdział 8 Podejmowanie Decyzji Kierowniczych Cele str.. sugerującym. 266 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zdefiniować podejmowanie decyzji oraz omówić typy decyzji i warunki podejmowania decyzji.. i zidentyfikować zestaw realnych możliwości wyboru. • Omówić grupowy proces podejmowania decyzji.. 267 Istota podejmowania decyzji (. czy próbowałbyś ruszyć z lokalizacją wszystkich czterech elementów (produkcji. Podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka.. większość decyzji mieści się w jednej z dwóch kategorii: zaprogramowanych i niezaprogramowanych4. Typy decyzji Menedżerowie muszą podejmować wiele różnych typów decyzji. w . . 272 Wielu menedżerów lubi o sobie myśleć jako o kimś. włącznie z etapami podejmowania decyzji. i sposoby skutecznego nim zarządzania. Proces decyzyjny jest jednak czymś więcej..) Tak więc jako punkt wyjścia w zrozumieniu podejmowania decyzji musimy najpierw zbadać jego istotę. kto podejmuje decyzje racjonalne. • Opisać behawioralny charakter podejmowanych decyzji. Czy dla Hondy lokalizacja zysków i ogólniej – pomoc krajowi lokaty ma sens ekonomiczny. że osoba podejmująca decyzję musi uznać.. czy też wybrałbyś któryś na początek? 3. zidentyfikowanie alternatywnych możliwości. że ten element lokalizacji ma po prostu charakter zabiegu propagandowego. Warunki podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji w warunkach pewności.2.

Behawioralne aspekty podejmowania decyzji str. Firma jedną nogą mocno stoi na gruncie brytyjskiej przeszłości. Etapy procesu racjonalnego podejmowania decyzji . Zakłada logiczną i racjonalną naturę menedżera. ocenić każdy z nich z punktu widzenia wykonalności. wszystko kosztuje pensa. . Michael Marks. gdy organizacje próbują decydować logicznie. Na przykład menedżerowie w Coca-Coli postanowili zmienić formułę Coce po czterech latach szerokich badań marketingowych. .1. Wdrażanie wybranego wariantu.. Dla zainteresowanych „szczegółami” możemy tematy . amerykańskie firmy w mniej w mniej niż 20% przypadków używają racjonalnych technik podejmowania decyzji16.. . Jednakże decyzje są często podejmowane z niewielkim uznaniem dla logiki i racjonalności. Spojrzenie globalne W 1984 r... który rzeczywiście chce podejść do decyzji racjonalnie i logicznie. Rozeznanie i zdefiniowanie sytuacji decyzyjnej. Według Kepner-Tregoe. byłoby więcej udanych decyzji. jak to opisano w poprzedniej części rozdziału..* Natomiast czasami. kiedy decyzję podejmuje się bez specjalnego odwoływania się do logiki. mimo wszystko może się ona okazać prawidłowa.. wystarczalności i konsekwencji... . 279 Gdyby do wszystkich decyzji podchodzić tak logicznie. firmy konsultingowej z siedzibą w Princeton.. . Etapy racjonalnego podejmowania decyzji Menedżer. nie zawsze im się to faktycznie udaje. zidentyfikować właściwe warianty. obserwować i ocenić rezultaty wybranego wariantu. Główną składową działania tych sił jest behawioralny aspekt podejmowania decyzji17. powinien próbować przejść kroki opisane w tablicy 8. Wybór wariantu. analiz gustów i racjonalnych rozważań – a jednak ich decyzja była zła. . Obserwacja i ocena wyników. Obawiając się o swój kiepski angielski.” Taki był początek jednego z najlepszych i najbardziej szanowanych brytyjskich przedsiębiorstw handlu detalicznego. wybrać wariant najlepszy.. Inne aspekty behawioralne obejmują czynniki polityczne. Identyfikowanie alternatywnych wariantów. Owe etapy racjonalnego podejmowania decyzji pomogą skoncentrować się na faktach i logice oraz uchronić się przed nieuzasadnionymi założeniami i pułapkami. intuicję i narastanie zaangażowania. . skłonność do podejmowania ryzyka oraz etykę.. Tablica 8.. Model administracyjny lepiej odzwierciedla te subiektywne względy.jaki sposób menedżer powinien podjąć decyzję. * W publikacji „elektronicznej” (internetowej)... Nawet wtedy. a drugą śmiało wkracza w gwałtownie wzrastającą gospodarkę globalną przyszłości. • etapy racjonalnego podejmowania decyzji Rozpoznać i zdefiniować sytuację decyzyjną.. wdrożyć wybrany wariant. wyłożył swój towar na małym straganie na miejskim rynku. przyjmuje również. iż podejmowane przezeń decyzje zawsze leżą w interesie organizacji.. wywiesił tabliczkę z napisem: „Nie pytaj o cenę. Po upływie stulecia roczne obroty firmy Marks & Spencer osiągają 10 mld dol. nie jesteśmy praktycznie ograniczeni „objętością” publikacji.1. Ocena wariantów. wędrowny handlarz i emigrant z Polski.

zwane dziś modelem administracyjnym. Nic więc dziwnego. sprawy są bardziej złożone) zniekształceń.dlaczego decyzja była zła (o ile faktycznie była zła)? . do dalszych poziomów konkretnego rozwinięcia danego „przypadku” (tematu). Który jest bardziej poprawny? Właściwie wszystkie mogą być wykorzystane do lepszego zrozumienia mechanizmu podejmowania decyzji kierowniczych.na czym to polegało? . nie do końca są jednakowo interpretowane.Simon18. jego podejście do procesu podejmowania decyzji. nie do końca są pełne. odsyłając. traktując je jako metody „uniwersalne i ostateczne”. Model administracyjny może być wykorzystany przez menedżerów w celu dopracowania się lepszego zrozumienia ich wewnętrznych skłonności myślowych i ograniczeń. 3) są skłonni zadawalać się przy podejmowaniu decyzji pierwszym dopuszczalnym rozwiązaniem. rachunkowości i statystyce (abstrahując od zniekształceń celowych. Podsumowując można powiedzieć.4. Całość „faktów niekoniecznie prawdziwych” uzupełniają przeróżne systemowe zniekształcenia. . z pożytkiem dla ogółu? Anonimus Model administracyjny Jednym z pierwszych. że intuicja dość często wygrywa z taką „logiką i racjonalnością”. gdyby nie „drobiazg”: uznane fakty bardzo często nie do końca są prawdziwe. Model klasyczny ma charakter normatywny: wyjaśnia. Jak to „odkręcić”. nawet nie z formalnej niekompetencji. Na moich stronach jest już sporo zarysowanych takich masowych. że menedżerowie: 1) dysponują niepełną i niedoskonałą informacją.co na tym zaważyło? .rozwijać. że model klasyczny i administracyjny przedstawiają zupełnie odmienny obraz procesu podejmowania decyzji. systemowych (nie ze złej woli. 2) są ograniczeni w swojej racjonalności. jak należy podejmować decyzje. w modelu zakłada się. Wszystko byłoby „pięknie”. w formie „drzewa”. o dużym ciężarze gatunkowym dla jakości zarządzania i podejmowania decyzji. w jaki sposób menedżerowie mogą przynajmniej próbować podchodzić do swoich decyzji w sposób bardziej racjonalny i logiczny. kogo to interesuje. o czym się później zapomina. Zamiast dyskutować. W ekonomii i zarządzaniu aż się „roi” od takich „faktów”. W następnych fragmentach opisujemy dokładniej inne czynniki behawioralne wpływające na decyzje. był Herbert A. Później został wyróżniony nagrodą Nobla w ekonomii.jakie wnioski wyciągnięto na przyszłość? Na marginesie „logiki” i „racjonalności”. Przypadek „Coca-Coli” aż „się prosi do przykładowej konkretyzacji”: . opisuje faktyczny sposób ich podejmowania. Do tego jeszcze dochodzą świadomie uproszczone modele (dla łatwiejszego zrozumienia zasad). Punktem wyjścia wnioskowania logicznego i racjonalnego są uznane fakty. że decyzje nie zawsze są podejmowane zgodnie z zasadami racjonalności i logiki.czy można było uniknąć złej decyzji? . którzy zauważyli. nie do końca rozpoznane w ekonomii (ekonomice). Jak pokazano na rys. z reguły znanych konkretnie tylko „wtajemniczonym”). 8.

Formy grupowego podejmowania decyzji Najbardziej rozpowszechnionymi metodami grupowego podejmowania decyzji są grupy interaktywne.... wyrażoną w ich własnym imieniu. . tj... koalicjach. lecz przez grupy. Tylko nominalnie jednak są grupą – nie ma tu możliwości swobodniej dyskusji jak w grupie interaktywnej. Intuicja i narastanie zaangażowania Dwoma kolejnymi procesami behawioralnymi wpływającymi na podejmowanie decyzji. Skłonność do podejmowania ryzyka a podejmowanie decyzji . Grupy interaktywne. Etyka a podejmowanie decyzji Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach str. (. Grupa delficka jest wykorzystywana czasami do uzgodnienia wspólnej opinii ekspertów.. członkowie grupy nominalnej spotykają się. W przeciwieństwie do metody delfickiej. W tym miejscu warto wspomnieć o szczególnie ważnym dla podejmowania decyzji elemencie polityki.. Narastanie zaangażowania. .) Grupy nominalne. które wykraczają poza logikę i racjonalność. Grupa interaktywna jest najbardziej rozpowszechnioną formą grupowego podejmowania decyzji.. (.) Grupy delfickie.. ... Grupy nominalne są najczęściej wykorzystywane do opracowania twórczych i innowacyjnych i innowacyjnych rozwiązań i pomysłów. przy czym podjęcie decyzji zleca się już istniejącej lub nowo powołanej grupie.... . w której uczestnicy grupy nie kontaktują się ze sobą. że w grupie nagromadzona jest większa ilość informacji – zgodnie ze starym . Metoda ta została opracowana przez Rand Corp.. . Nowo powołane grupy robocze mogą być komitetami ad hoc.. są intuicja i narastanie zaangażowania w wybranym kierunku działania.2.) Po wyliczeniu wszystkich wariantów ma miejsce bardziej otwarta dyskusja.Siły polityczne w podejmowaniu decyzji Czynniki polityczne są kolejnym ważnym elementem składającym się na behawioralny charakter podejmowania decyzji..) Korzyści grupowego podejmowania decyzji Zalety i wady grupowego podejmowania decyzji w porównaniu z indywidualnym podsumowano w tablicy 8. Polityka organizacji zostanie omówiona w rozdziale 15. regularne grupy robocze albo stałe komitety. Koalicja Nieformalny sojusz jednostek lub grup powołany dla osiągnięcia wspólnego celu. Potem następuje powiązanie i „uśrednienie” otrzymanych poglądów.. 286 W coraz większej liczbie współczesnych organizacji ważne decyzje są podejmowane nie przez jednostki. Takimi już istniejącymi grupami mogą być wydziały funkcyjne. Zaklada ona zwrócenie się do grupy niezależnych od siebie ekspertów o opinię. Jedną z korzyści grupowego podejmowania decyzji jest po prostu to.. (. Intuicja. (.. zespołami zadaniowymi lub zespołami roboczymi. grupy delfickie oraz grupy nominalne.

Zarządzanie procesami grupowego podejmowania decyzji Menedżerowie w rozmaity sposób mogą się przyczynić do wzrostu skuteczności grupowego podejmowania decyzji. Głównymi krokami w racjonalnym podejmowaniu decyzji są: 1) rozpoznanie i zdefiniowanie sytuacji..powiedzeniem: co dwie głowy. który tego zapragnie. Wady grupowego podejmowania decyzji Być może największym mankamentem grupowego podejmowania decyzji jest czasochłonność i – co za tym idzie – konieczność poniesienia wyższych kosztów. Decyzje mogą być podejmowane w warunkach pewności. Myślenie grupowe. . Podsumowanie str. Przede wszystkim muszą oni być świadomi zalet i wad tego rozwiązania. 4) wybór najlepszego rozwiązania. Model ten zakłada. że menedżerowie wyposażeni są pełną informację i że postępują racjonalnie. a także ich skłonność do coraz większego przywiązywania się do przyjętego kierunku działania. Model administracyjny uznaje również koncepcję ograniczonej odpowiedzialności i zadawalania się pierwszym wystarczającym rozwiązaniem. 291 Decyzje są integralną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. Po ustaleniu wstępnej decyzji grupa powinna odbyć jeszcze jedno spotkanie. przywódca nie powinien zbyt wcześnie ujawnić własnego poglądu. Decyzje grupowe mogą również stanowić niepożądany kompromis30. na którym każdy członek grupy. wybór rozwiązania "najlepszego" i w końcu jego praktyczne zastosowanie. Proces podejmowania decyzji obejmuje rozpoznanie i zdefiniowanie charakteru sytuacji decyzyjnej. że menedżerom może zabraknąć pełnej informacji i że nie zawsze będą się oni zachowywać racjonalnie. Sytuacja taka powstaje. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednej możliwości spośród ich zestawu. 3) ocena wariantów. 2) zdefiniowanie alternatywnych rozwiązań. jednakże największe znaczenie mają dla procesu planowania.. gdy dążenie grupy do konsensusu i spójności przeważa nad dążeniem do osiągnięcia możliwie najlepszej decyzji. ryzyka i niepewności. to nie jedna. Model ten zakłada. 5) wdrożenie wybranego rozwiązania i 6) śledzenie i ocena skuteczności wdrożonego rozwiązania. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji opiera się na modelu klasycznym. Aby zapobiec pojawieniu się myślenia grupowego. każdy członek grupy powinien krytycznie ocenić wszystkie możliwe rozwiązania. zidentyfikowanie alternatywnych wariantów. Po to. Decyzje występują powszechnie w dwóch typach: decyzji zaprogramowanych i nie zaprogramowanych. Innym ważnym aspektem behawioralnym podejmowania decyzji jest . Ważną rolę odgrywa również działalność polityczna koalicji. by członkowie grupy zaprezentowali różne stanowiska. Przynajmniej jednemu członkowi grupy należy powierzyć rolę advocatus diaboli. będzie miał możliwość ponownego wyrażenia swojej opinii. intuicja menedżerów. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji opierają się na modelu administracyjnym.

• Zidentyfikować i przedyskutować używane przez menedżerów techniki planistyczne. 2. ale i mankamenty w porównaniu z decyzjami indywidualnymi.skłonność do podejmowania ryzyka. Pytania analityczne 5. 295 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać podstawowe typy prognozowania stosowane przez większość organizacji.2. .. 10.. Przykład 8. Rozdział 9 Narzędzia Zarządzania Służące Do Planowania I Podejmowania Decyzji Cele str. 3. 291 . 7. grupowe podejmowanie decyzji ma pewne zalety. • Omówić silne i słabe strony ilościowych narzędzi planowania i podejmowania decyzji. jest jednym z największych detalistów w Stanach Zjednoczonych. 2. 3. 295 Dayton-Hudson Corp. Ćwiczenia 8. • Zidentyfikować i opisać rozpowszechnione narzędzia podejmowania decyzji wykorzystywane w organizacjach. Przykład międzynarodowy 8. . Przykład wprowadzający str. 6. . 4. Pytania 1.. 2.. Pytania 1.294 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Przykłady i pytania str.. Ponadto także etyka wpływa na sposób podejmowania decyzji kierowniczych. 3. metodę delficką oraz grupy nominalne.. Ogólnie rzecz biorąc. Sprzedaż zabawek dla Japonii . W celu zwiększenia skuteczności podejmowania decyzji menedżerowie często wykorzystują grupy interaktywne. 9.1.

jeden z głównych konkurentów Target. • prognozowanie dochodu . Najpierw opiszemy prognozowanie. 296 Aby planować.. o czym zazwyczaj.. że działalność jest tak prosta. planiści nie mogą po prostu patrzeć w szklaną kulę.. że z jednej strony jest to temat trudny. menedżerowie muszą przyjmować założenia dotyczące przyszłych wypadków. prognozowanie sprzedaży zajmuje się przewidywaniami przyszłej wielkości sprzedaży.Jedną z najbardziej zyskownych jednostek należących do Dayton-Hudson jest Target. starannie analizują rozmiary potencjalnego rynku. Uwagi W działalności praktycznej celowe jest podejście konkretyzacyjne. ekspansja Target jest powolna i metodyczna.. przechodzą systematyczny ciąg kroków. Przy wykorzystaniu skomplikowanych modeli prognostycznych. z interdyscyplinarną znajomością istotnych szczegółów w ich wzajemnym powiązaniu. wiedzący „źle”. popyt klientów i podobne czynniki1... Przyjmując te liczby menedżerowie Target wykorzystują następnie inny zestaw procedur do oceny różnych lokalizacji na potencjalnym rynku. Po pierwsze. Prognozowanie sprzedaży i dochodów Jak sugeruje sam termin.. że nie wymaga znajomości. chyba . Po ustaleniu lokalizacji menedżerowie wykorzystują jeszcze inne modele matematyczne do określenia optymalnych rozmiarów nowego sklepu.. a potem omówimy kilka innych technik planistycznych.. poczynając od tego. • prognozowanie sprzedaży . Każdy z tych czynników jest wyliczony za pomocą różnych procedur statystycznych. Prognozowanie str. które mogą być wykorzystywane przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji2.). z przyczyn naturalnych.. rozwija się szybko. Następnie zaprezentujemy inne instrumenty odnoszące się bardziej do podejmowania decyzji. niezwykle ważne narzędzie. Starannie oceniają również konkurencję... W rozdziale niniejszym omawiamy podstawowe narzędzia i techniki. uwzględniając takie zmienne jak odległość od głównych tras przelotowych. to bywa bardzo różnie. Praktycy. które mogą być wykorzystane przez menedżerów do podniesienia skuteczności i sprawności planowania i podejmowania decyzji. . Ponieważ do finansowania zarówno bieżącej. jak i przyszłej działalności operacyjnej niezbędne są zasoby pieniężne (uzyskiwane głównie ze sprzedaży). Podczas gdy Wal-Mart. znajomość przyszłego kształtowania się sprzedaży ma doniosłe znaczenie. Na ich usprawiedliwienie można dużo powiedzieć. Zamkniemy nasze rozważania oceną silnych i słabych stron różnych narzędzi i technik. W odróżnieniu jednak od starodawnych wróżbitów.. ale już z tą znajomością istotnych.. samo podejście konkretyzacyjne muszą stosować. opłaty komunalne i stawki podatkowe. ich przybliżoną przepustowość. Muszą opracować prognozy prawdopodobnych przyszłych warunków. Prognozowanie jest procesem opracowywania założeń lub przesłanek dotyczących przyszłości. sieć sklepów sprzedaży półhurtowej. uwzględniając takie czynniki jak liczba klientów i ich średni wiek oraz dochód. raczej przeważnie źle (chyba. Po podjęciu decyzji o rozmiarach sklepu menedżerowie określają niezbędną liczbę stanowisk kasowych. liczbę zatrudnionych osób oraz wielkość magazynu. które uwzględniają koszty ponoszone przez organizację. Zawsze gdy dyrektorzy rozważają otwarcie nowego sklepu. nie zdają sobie sprawy. które mają zapewnić przedsięwzięciu maksimum szans powodzenia.. .

inne próbują prognozować przyszłą politykę fiskalną rządu i różne regulacje. Niektóre organizacje podejmują prognozy ludnościowe i dotyczące rozmiarów rynku. o jakich wspomniano. Jej stosowanie ma uzasadnienie wówczas. gdy trzeba osiągnąć jakiś cel (np.. .. . Inne typy prognozowania Dla wielu organizacji równie ważne są także inne typy prognozowania. kwotę sprzedaży czy pewien poziom produkcji) przy pewnym zestawie warunków ograniczających (takich jak ograniczony budżet na reklamę lub ograniczone możliwości produkcyjne).1.. Prognozy gospodarcze rysują przyszłe warunki ogólnoekonomiczne. z szeregu przyczyn. Dwiema rozpowszechnionym technikami ilościowymi są analiza szeregów czasowych oraz modelowanie przyczynowe. Podsumowanie prognostycznych technik modelowania przyczynowego .. planowanie to coś więcej niż zwykłe prognozowanie. Analiza szeregów czasowych. Modelowanie przyczynowe. menedżerowie wykorzystują kilka różnych technik.. Anonimus Prognozowanie rozwoju techniki Prognozowanie rozwoju techniki koncentruje się na przewidywaniu. Tablica 9.. Prognozy zasobów określają przyszłe zapotrzebowanie organizacji na zasoby ludzkie. analiza punktu krytycznego i symulacje.. choć inaczej. Jest to procedura obliczania optymalnej kombinacji zasobów i czynności11. i utknąłem w jego rozwinięciu. Jakościowe techniki prognostyczne. Techniki prognostyczne Do sporządzania różnorodnych prognoz. Inne narzędzia i techniki pomocne w realizacji różnorodnych zadań planistycznych to programowanie liniowe. . „Przykładowy konkretny przykład” trochę już zamarkowałem na swojej stronie „mleczarstwo”. ... .. 305 Oczywiście. a z drugiej.. surowcowe i inne oraz ich dostępność.. . a przykład wyjściowy daje „ogólnoteoretyczna teoria”. Programowanie liniowe Programowanie liniowe jest jednym z najszerzej wykorzystywanych ilościowych narzędzi planowania10. poczynając od niedostatków własnej wiedzy. że „z dawien dawna” niemal wszyscy go sobie lekceważą. jakie technologie mogą się pojawić w przyszłości i kiedy będą się one nadawać do realizacji z ekonomicznego punktu widzenia. które mogą być wprowadzone przez rząd w okresie objętym prognozą. niż nawet najbardziej zmatematyzowane ogólnoteoretyczne rozważania. Inne techniki planistyczne str. Właściwie niemal każda składowa otoczenia organizacji może być odpowiednim terenem prognozowania.nawet trudniejszy.

że menedżer marketingu.. Symulacja Symulacja organizacyjna jest modelem sytuacji z prawdziwego życia. odznaczających się rozmaitymi ograniczeniami i możliwościami. i zdarzenia. Analiza punktu krytycznego jest natomiast procedurą opisową. Opracować sieć ukazującą relacje pomiędzy działaniami i zdarzeniami. Analizę punktu krytycznego możemy zdefiniować jako procedurę identyfikacji punktu. 6... ponieważ zaleca optymalne rozwiązanie problemu. Udoskonalić sieć. Macierz wypłat . dysponujących wymaganymi zasobami16. albowiem po prostu opisuje relacje pomiędzy zmiennymi.. Jego zastosowaniu przypisuje się skrócenie o dwa lata pracy nad projektem17. Jest ona nazywana ścieżką krytyczną. Użyć sieci do kontroli projektu. Wyliczyć czas niezbędny do wystąpienia każdego zdarzenia i od przejścia od jednego zdarzenia do następnego. 5. Narzędzia podejmowania decyzji str. a złożoność symulacji prawie zawsze wymaga użycia komputera. jakie mogą być wykonane. Celem PERT jest ukazanie krytycznych odcinków czasu. jednakże symulacja jest bardziej przydatna w sytuacjach złożonych. Załóżmy..Analiza punktu krytycznego Programowanie liniowe jest nazywane procedurą normatywną. podejmowanie decyzji pozostawia menedżerowi. w którym dochody zaczynają pokrywać związane z nimi koszty. Procedura PERT obejmuje 6 podstawowych kroków: 1. Z tych powodów symulacja najprawdopodobniej będzie wykorzystywana jako technika planowania w dużych organizacjach. Opracowany został przez amerykańską marynarkę wojenną w celu koordynacji działań 3 000 wykonawców opracowujących projekt nuklearnej łodzi podwodnej Polaris. Do powszechnie wykorzystywanych narzędzi należą macierze wypłat i drzewa decyzji. Problemy symulacji są pod pewnymi względami podobne do tych. którymi zajmuje się programowanie liniowe. Następnie był on w najrozmaitszy sposób wykorzystywany przez wielkie firmy. 2. które związane są bardziej z podejmowaniem decyzji niż z planowaniem. 3. które wywierają wpływ na cały projekt. .. która prowadzi do realizacji projektu. . Zidentyfikować działania. Zidentyfikować w ramach sieci najdłuższą ścieżkę. PERT PERT (skrót od Program Evaluation and Review Technique) wykorzystuje sieć do planowania projektów obejmujących liczne działania i ich powiązania. 4. w którym można manipulować w celu wykrycia sposobu jego działania (słowo symulować oznacza powielać lub przedstawiać). Można jej użyć do analizy wpływu na zyski różnych kombinacji cen i produkcji albo też różnych rozmiarów produkcji13. które będą oznaczać ich zakończenie. 314 Menedżerowie wykorzystują również szereg narzędzi. Opracowanie skomplikowanych modeli symulacyjnych może wymagać doświadczenia zewnętrznych specjalistów lub konsultantów.

po prostu trzeba przede wszystkim innego podejścia w myśleniu. Inne narzędzia podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji ułatwia. że . Nawet przy najbardziej skomplikowanej technice. 321 Podobnie jak w przypadku innych problemów zarządzania. albowiem ważne ich elementy są nieuchwytne lub nie poddają się kwantyfikacji. . pewne wydatki zawsze trzeba ponosić... Eksperci wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych mogą nie zrozumieć lub nie doceniać innych aspektów zarządzania. Teoria gier. . Do rozwiązania chyba większości „słabych stron”. gdy trzeba kolejno podjąć szereg decyzji. Problem rozbija się przeważnie o to. Uwagi Wg mnie. wykorzystując oczekiwane wartości. Eksperci „wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych” powinni współpracować z praktykami znającymi wystarczająco dobrze całokształt danego zagadnienia. Na przykład tylko wielkie firmy mogą sobie pozwolić na opracowanie własnych modeli ekonometrycznych.. Modele zapasów. jest zwykła. .. Słabości i problemy Jedną ze słabości narzędzi planowania i podejmowania decyzji omawianych w niniejszym rozdziale jest to. . Nadają się one jednak najlepiej wtedy.. Model dystrybucji. Mimo że eksplozja komputerów zwiększyła dostępność narzędzi ilościowych. Drzewo decyzyjne Drzewa decyzyjne przypominają macierze wypłat w tym sensie. Model kolejki. a wiele opisywanych technik nie znajduje jeszcze powszechnego zastosowania. że zwiększają zdolności menedżera do oceny alternatywnych wariantów.. wiele innych metod ilościowych20. zadowolenie i morale pracownika. jeśli w konkretnych sprawach pominie się istotne elementy. Takim ważnym czynnikiem decyzji kierowniczych jest np. .. Użycie tych narzędzi i technik może być ponadto dość kosztowne.. opisane tu narzędzia planistyczne mają zarówno mocne strony jak i słabości. Problemu nie rozwiążą nawet najpotężniejsze komputery i najbardziej wyrafinowane modele matematyczne. niedostateczna znajomość konkretnych zagadnień w ich kompleksowym interdyscyplinarnym powiązaniu.. poza macierzami wypłat i drzewami decyzyjnymi.. Sztuczna inteligencja.Macierz wypłat określa prawdopodobną wartość różnych wariantów decyzji zależną od różnych możliwych wyników związanych z każdym z nich18. że nie zawsze dokładnie odzwierciedlają one rzeczywistość.. Wiele problemów nie nadaje się do analizy ilościowej.. najpowszechniejszą i najbardziej szkodliwą słabością narzędzi planowania i podejmowania decyzji. . Wreszcie mogą się pojawić problemy.. Silne i słabe strony narzędzi planistycznych str. . wspomaganej komputerami o dużej mocy.. rzeczywistość zawsze jest w jakiś sposób uproszczona. gdy menedżerowie są zmuszeni polegać na specjalistach wykorzystujących skomplikowane modele.

zarządzający znają zwykle całokształt zagadnienia – ale tylko ogólnikowo i niekoniecznie trafnie. symulacje pomagają modelować rzeczywistość. 323 Menedżerowie wykorzystują rozmaite narzędzia i techniki przy opracowywaniu planów i podejmowaniu decyzji. (. Z każdym z tych narzędzi. Właściwie zaprojektowane modele i formuły pomagają podejmującym decyzje w racjonalnym myśleniu. modele dystrybucji. Menedżerowie korzystają też w różnych okolicznościach z innych narzędzi i technik planistycznych. w innych zaś nie. Ważnymi ilościowymi technikami prognozowania są: analiza szeregów czasowych i modelowanie przyczynowe. kiedy którą technikę można i należy stosować. gdyż wymagają one odmiennego podejścia. Poza tym występuje naturalna tendencja do „biurokratyzowania”. natomiast specjaliści-praktycy zazwyczaj orientują się (też nie zawsze dobrze) tylko w jakimś wąskim wycinku.. .) Tak więc racjonalne narzędzia i techniki planistyczne zmuszają menedżera do wzniesienia się ponad osobiste uprzedzenia i predyspozycje. Cechą wyróżniającą dobrego menedżera jest umiejętność dostrzegania tej różnicy. szeroko wykorzystuje się również techniki jakościowe. Podsumowanie str. Podobnie jak stolarz używa w pewnych sytuacjach piły ręcznej.. Wreszcie. eksplozja komputerów gwałtownie zwiększa dostępność skomplikowanych technik planistycznych. modele kolejek. Kluczem do sukcesu jest wiedza o tym. analiza punktu krytycznego pomaga zidentyfikować wielkość sprzedaży produktów czy usług pozwalającą na pokrycie kosztów. menedżer musi zauważyć. w innych zaś elektrycznej. w znacznie szerszych układach niż kiedykolwiek przedtem. z kolei napotyka na bariery konkurencji. Programowanie liniowe pomaga zoptymalizować zasoby i czynności. a także umiejętność odczytywania wyników i ich zastosowania w praktyce. Na przykład budowa macierzy wypłat pomaga menedżerowi lepiej ocenić oczekiwaną wartość różnych wariantów. jeśli się nie rozumie całości. Do innych popularnych narzędzi i technik decyzyjnych należą modele zapasów. z każdą techniką oraz ich wykorzystywaniem przez menedżera wiążą się rozmaite atuty i słabości. Praca zespołowa. Należy przy tym pamiętać o podstawowej sprawie: narzędzia i techniki planistyczne są środkiem do celu. W podejmowaniu decyzji przydają się inne narzędzia i techniki. że dany model może być w pewnych sytuacjach użyteczny. Wreszcie metoda PERT pomaga planować czas niezbędny do realizacji projektu. Anonimus Mocne strony i korzyści Narzędzia planistyczne i decyzyjne dają jednak również wiele korzyści. Zwłaszcza w sytuacjach poddających się kwantyfikacji umożliwiają one wykorzystanie złożonych procesów matematycznych w planowaniu i podejmowaniu decyzji. Rozszerzeniu oczekiwanych wartości na wiele decyzji służy drzewo decyzyjne. a nie celem samym w sobie. Jedną z szeroko stosowanych metod jest prognozowanie. teoria gier i sztuczna inteligencja.

. Wprowadził również ścisłe instrukcje dotyczące sposobu ubierania się. 324 . • Opisać podstawowe elementy ustalania stosunków służbowej podległości...... 328 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zidentyfikować podstawowe elementy struktury organizacyjnej.... Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ... 4. Ross Perot...... Podstawową usługą świadczoną przez firmę były zlecone przez inne firmy prace komputerowe..2.... (w skrócie EDS)..... • Omówić rozmieszczenie uprawnień decyzyjnych w organizacjach.... 10.... Przykład wprowadzający str...... opuścił IBM........ 2..... 328 H.... . 3... 7..... Przykład międzynarodowy 9.... który w 1962 r... Pytania 1. Pytania analityczne 5....326 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1..... Od początku Perot kierował EDS żelazną ręką: swoim menedżerom pozostawiał niewiele swobody i autonomii w podejmowaniu decyzji bez uprzedniego konsultowania się z nim........ 2.. 6. Część IV PROCES ORGANIZOWANIA Rozdział 10 Elementy Struktury Organizacyjnej Cele str. Przykład 9..... • Opisać podstawowe sposoby zróżnicowania stanowisk w ramach organizacji.1. • Omówić przesłanki i najbardziej rozpowszechnione podstawy grupowania stanowisk pracy w wydziały..... Ćwiczenia 8. 9.... 3... EDS rozwijała się bardzo pomyślnie i wkrótce doszła do wielomiliardowych obrotów.. • Opisać alternatywne podejścia do projektowania stanowisk pracy. założył Electronic Data System Inc...... • Omówić podstawowe działania koordynacyjne podejmowane przez organizacje.... ............... Pytania 1....... Zatrudniał dobrych .. 2..Przykłady i pytania str.... 3.... .

Następca Perota. ustalanie hierarchicznej zależności (stosunków służbowej podległości) pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. (. Zarówno Ross Perot.. W 1984 r... Alberthal natomiast zdecydował przekazać znaczną ich część swoim menedżerom. 331 Specjalizacja stanowisk pracy wyrosła z koncepcji podziału pracy. Organizowanie. Elementy konstrukcyjne organizacji str. Alberthal zaczął również szerzej delegować uprawnienia decyzyjne. Dodatkowym efektem był ogromny spadek rozmiarów fluktuacji personelu w EDS1. Niezależnie od rezultatu tego wyboru.. którą musi podjąć każdy dyrektor naczelny: jaką część uprawnień decyzyjnych zachować dla siebie. które mogą być kontrolowane przez menedżerów. Les Alberthal.) Specjalizacja stanowisk pracy str. Alberthala opłaciły się sowicie: od momentu odejścia Perota roczne dochody EDS wzrosły o ponad 25%. a ten opuścił firmę.ludzi. W niniejszym rozdziale omawiamy wiele kluczowych elementów struktury organizacji. Kontrakt przewidywał przejęcie przez EDS operacji komputerowych GM. często krytykował strategię firmy i podejście do prowadzenia interesów. W dalszych fragmentach badamy podstawowe elementy konstrukcyjne wykorzystywane przez menedżerów do budowy organizacji. W części III opisaliśmy planowanie. przed jakimi stają menedżerowie decydujący o strukturze organizacyjnej firmy. 329 Organizowanie to decydowanie o tym. tj. Firma uzyskała również pełną kontrolę nad operacjami komputerowymi GM. Poza tym zliberalizował wymagania dotyczące ubioru menedżerów. Jednocześnie Perot chciał współdecydować o sposobie kierowania GM. decydowanie o tym. a Perot wszedł do zarządu GM. rozdzielanie uprawnień decyzyjnych pomiędzy poszczególne stanowiska. oczekując od nich w zamian poświecenia i lojalności. jest to tylko jeden z wielu problemów. Przy konstruowaniu organizacji menedżerowie mogą wykorzystać sześć podstawowych działań konstrukcyjnych: projektowanie stanowisk pracy. koordynację czynności pomiędzy stanowiskami oraz zróżnicowanie stanowisk pracy. Zaczynamy nasze rozważania od omówienia pojęcia struktury organizacyjnej. w jaki sposób możliwie najlepiej pogrupować działania i zasoby organizacji. Po dwóch latach nieustannego konfliktu GM wykupił udziały Perota w EDS. niżby się można było spodziewać. skupia się na odpowiedzi na pytanie. co należy robić. Jego pierwszym ważnym zadaniem była pełna integracja EDS ze strukturą organizacyjną GM. Perot postanowił większą ich część zarezerwować dla siebie.. Projektowanie stanowisk pracy str. firma EDS została zakupiona przez General Motors Corp. hojnie ich wynagradzał. wiele wysiłku włożył w zaskarbienie sobie (a nie wymuszenie) lojalności pracowników EDS. i wszystko przemawia za tym. niż to robił Perot. jak to robić.) Korzyści i ograniczenia specjalizacji str. jak i Les Alberthal musieli podjąć decyzję. co okazało się zadaniem znacznie trudniejszym. a jaką powierzyć innym. (. że robi to bardzo sprawnie. Jest on pierwszym z czterech rozdziałów poświęconych organizowaniu – drugiej podstawowej funkcji kierowniczej zidentyfikowanej w rozdziale 1. 330 Pierwszym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest projektowanie stanowisk pracy. grupowanie stanowisk pracy. 331 . szybko zabrał się do przekształcania organizacji. przedmiot części IV.

funkcję. skraca się czas przechodzenia od jednego zadania do drugiego. Załóżmy np. (. klientów i lokalizację. rozszerzenie stanowisk pracy. która wytwarza i sprzedaje komputery i oprogramowanie. których zadaniem jest nadzór nad pracą innych..Specjalizacja przynosi organizacji cztery korzyści4. 10. które pozwoliłyby na lepsze wzajemne zrównoważenie wymagań organizacji w zakresie sprawności i wydajności oraz indywidualnych potrzeb twórczości i autonomii. (. w razie nieobecności lub odejścia z pracy pracownika wykonującego wysoce wyspecjalizowaną pracę. Rozpowszechnione podstawy grupowania str.. menedżer może stosunkowo niewielkim kosztem przyuczyć następnego kandydata. Czy . menedżerowie poszukiwali innych podejść do projektowania stanowisk pracy. wiele organizacji rozszerzyło podstawowe elementy specjalizacji na pracowników kierowniczych i fachowych5. wzbogacenie pracy. przedstawiono część schematu organizacyjnego Apex Computers. Po czwarte. proste zadanie prawdopodobnie osiągnie w tym dużą wprawę.. Po trzecie.) Alternatywy dla specjalizacji str. W miarę jednak wzrostu organizacji taki osobisty nadzór staje siew coraz trudniejszy. Przedmiotem głównej krytyki jest wpływ wykonywania wysoce wyspecjalizowanej pracy na znużenie i niezadowolenie pracownika.) Grupowanie stanowisk pracy str. Schemat pokazuje. podejście oparte na cechach pracy oraz zespoły robocze. Po drugie. Jednocześnie zaś specjalizacja może mieć również ujemne skutki. Po pierwsze. 341 Dalszym elementem konstrukcyjnym organizacji jest ustalanie stosunków podporządkowania pomiędzy różnymi stanowiskami. że właścicielmenedżer drobnego przedsiębiorstwa właśnie przyjął dwóch nowych pracowników: jednego. Choć mówiąc o specjalizacji myślimy na ogół w kategoriach stanowisk wykonawczych.2. Do alternatywnych podejść należy rotacja pracowników między stanowiskami. a drugiego do spraw produkcji. (... Po ustaleniu podstawowych przyczyn grupowania stanowisk pracy wskażemy pewne wspólne podstawy tworzenia działów i wydziałów.. którym będzie się on posługiwał. Uzasadnienie grupowania str. 337 Na rys. 332 By przeciwdziałać negatywnym skutkom specjalizacji.) Ustalanie relacji podporządkowania str. tym łatwiej można opracować wyspecjalizowany sprzęt. robotnik wykonujący wąskie. im węziej określimy zadania pracownika na danym stanowisku. który będzie zajmował się marketingiem. 336 W małych organizacjach właściciel-menedżer może osobiście nadzorować zatrudnionych pracowników.. 336 Drugim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest grupowanie stanowisk organizacyjnych według pewnego logicznego układu. że Apex wykorzystuje w procesie grupowania wszystkie cztery najbardziej rozpowszechnione kryteria: produkt. hipotetycznej firmy. W konsekwencji tworzone są nowe stanowiska kierownicze.

345 W jaki sposób menedżerowie określają właściwą rozpiętość dla swoich niepowtarzalnych . szeroka rozpiętość zarządzania w strukturze spłaszczonej może obciążyć menedżerów dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi (bo jest ich mniej) oraz szerszymi obowiązkami z tytułu nadzoru (ponieważ każdemu menedżerowi podlega większa liczba podwładnych). nazywana zasadą skalarną. że każda osoba w organizacji powinna zostać powiązana stosunkiem podporządkowania z jednym i tylko jednym szefem (jak przekonamy się w rozdziale 11. Hierarchia podporządkowania str.kierownik marketingu będzie podlegał kierownikowi produkcji. Z tej myśli wyprowadzono popularne powiedzonko „dalej nie ma na kogo spychać”.. 343 Jaka to różnica.) Dziś wiemy. Autorzy wcześniejszych prac na ten temat twierdzili.. nasze modele struktury organizacyjnej z powodzeniem naruszają tę przesłankę). Struktura spłaszczona może ucierpieć. że ktoś w organizacji musi ponosić ostateczną odpowiedzialność za każdą decyzję.. o ile dodatkowe obowiązki staną się nadmierne19. Określenie właściwej rozpiętości zarządzania str. Wąska czy szeroka rozpiętość zarządzania? str. czy też obaj będą bezpośrednio podporządkowani właścicielowi-menedżerowi? Pytania te odzwierciedlają podstawowe problemy. W ten sposób zostaje ustalona rozpiętość zarządzania (czasem nazwana również zasięgiem kontroli). Dowiedziono również. sugeruje. Zarządzanie w praktyce str. które oznacza. że wszystkie stanowiska w organizacji powinny zostać powiązane jasnymi i wyraźnymi liniami podległości.. które trzeba rozwiązać przy ustalaniu stosunków służbowych zależności oraz przy wyjaśnianiu hierarchii zależności i zakresu zarządzania. A poza tym wywołuje problemy z komunikacją (ze względu na większą liczbę osób. w jaki sposób rozpiętość zarządzania wpływa na ogólną strukturę organizacji. że od najniższego do najwyższego stanowiska w organizacji powinna przebiegać wyraźna i nieprzerwana linia władzy. popularność zyskało sobie w początku naszego wieku. że struktura wysmukła jest kosztowniejsza (ze względu na większą liczbę menedżerów niezbędnych do jej obsługi). 341 Pojecie hierarchii podporządkowania jest nienowe. Druga. Sugeruje ona. że struktura spłaszczona prowadzi do wyższego poziomu morale i wydajności pracownika18. Organizacje wysmukłe czy spłaszczone str. Całe lata menedżerowie i badacze próbowali określić optymalną rozpiętość zarządzania. przez które musi przechodzić informacja). że rozpiętość zarządzania jest decydującym czynnikiem kształtującym strukturę organizacyjną. 342 Ustalenie relacji podporządkowania zakłada również określenie liczby osób podlegających jednemu menedżerowi. Jednakże nie istnieją uniwersalne recepty na rozpiętość optymalną lub idealną17. Z drugiej strony. potwierdziło. W rzeczywistości hierarchia podporządkowania obejmuje dwie składowe: pierwsza nazywa się jednością rozkazodawstwa. (. 341 . które wpływają na właściwą rozpiętość zarządzania w szczególnych sytuacjach. czy spłaszczona? Jedno z pierwszych badań firmy Sears. Przede wszystkim jednak opiszemy. W dalszej części rozdziału podsumujemy pewne ważne zmienne. czy struktura organizacji jest wysmukla. Roebuck and Co.

które wpływają na rozpiętość zarządzania w konkretnych warunkach21. Proces delegowania str. Podobieństwo nadzorowanych zadań (im są one bardziej podobne. Potrzeba koordynacji str. 347 • delegowanie Proces. Czynniki wywierające wpływ na rozpiętość zarządzania 1. tym szersza jest potencjalna rozpiętość). Układ władzy w organizacji str. występującym powszechnie. Działalność koordynacyjna str. badacze wskazywali na zestaw czynników. Tablica 10. 351 Podstawowym argumentem za potrzebą koordynacji jest fakt istnienia niezależnych wydziałów i grup roboczych. 6. tym szerszy potencjalny zasięg). Preferencje przełożonych i podwładnych. Fizyczne rozproszenie podwładnych (im jest ono większe. Decentralizacja i centralizacja str. 7. tym węższy potencjalny zasięg). tym węższa jest potencjalna rozpiętość). 2. Niektóre z tych czynników wyliczono w tablicy 10. Zakres pracy menedżera innej niż nadzorcza (im jej więcej. w jaki sposób ma zostać rozłożona władza pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. Zazwyczaj im większa złożoność i niepewność otoczenia. 3.1. 349 Podobnie jak jedne osoby mogą delegować swoją władzę na innych. 4. jest zewnętrzne otoczenie organizacji. które do wykonywania swoich funkcji wymagają jednak . tym węższy potencjalny zasięg). również w całych organizacjach wykształcają się struktury władzy wiążące różne stanowiska i wydziały.sytuacji? Choć nie istnieje doskonała formuła. Centralizacja jest procesem systematycznego utrzymywania władzy i autorytetu w rękach menedżerów wyższego szczebla. Stopień pożądanej interakcji (im jej więcej. Kompetencja przełożonych i podwładnych (im jest ona większa. Częstość występowania nowych problemów (im większa. 8.1. w toku którego menedżer powierza innym część swych obowiązków i uprawnień. 5. 351 Piątym głównym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest koordynacja • koordynacja Proces integrowania działań różnych wydziałów organizacji. tym większa tendencja do decentralizacji. Zakres występowania standardowych procedur (im ich więcej. tym szerszy potencjalny zasięg). 347 Kolejnym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest określenie. Jakie czynniki decydują o faktycznym zakresie decentralizacji czy centralizacji w organizacji? Jednym z nich. tym węższy potencjalny zasięg). Decentralizacja jest procesem systematycznego delegowania władzy i autorytetu formalnego w ramach organizacji na menedżerów niższego i średniego szczebla.

) Intensywność administracyjna str. w której stanowiska sztabowe występują względnie licznie w stosunku do liczby stanowisk liniowych. 352 W większości organizacji koordynacja jest niezbędna. który wymaga omówienia. w jakim stanowiska kierownicze koncentrują się w części sztabowej. 355 Organizacje niekiedy próbują wyważyć względne znaczenie stanowisk liniowych i sztabowych w kategoriach intensywności administracyjnej. 355 Organizacje zbudowane są z wielu elementów konstrukcyjnych. klient i . • stanowiska sztabowe Mają za zadanie służyć doświadczeniem. Intensywność administracyjna to stopień.. role łącznikowe. jak i zasobów z innych jednostek. podejściem od strony cech stanowiska pracy i zespołami roboczymi jako alternatywnymi podejściami. 353 Ostatnim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej. Istnieją jednak i inne różnice. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. Różnicowanie stanowisk str. Projektowanie stanowisk pracy jest to określanie obowiązków poszczególnych jednostek w procesie pracy. • stanowiska liniowe Stanowiska na bezpośredniej linii podporządkowania.. reguły i procedury. dla niskiej intensywności administracyjnej właściwe są względnie liczne stanowiska liniowe. Ze względu na różne niedostatki specjalizacji stanowisk pracy menedżerowie eksperymentowali z rotacją stanowisk. odpowiedzialne za osiągniecie celów organizacji. Organizacja o wysokiej intensywności administracyjnej to taka.zarówno informacji. Strukturalne techniki koordynacji str. funkcja. rozkład władzy. rozszerzaniem i wzbogacaniem pracy. Najbardziej powszechną formą jest specjalizacja stanowisk pracy. 354 Najbardziej oczywistą różnicą pomiędzy linią i sztabem jest cel – menedżerowie liniowi pracują bezpośrednio nad osiągnięciem celów organizacji. Wypracowano przy tym wiele technik zapewniających spełnienie jej wymagań. ustalanie stosunków podporządkowania. zespoły zadaniowe i wydziały integracyjne29. Różnice pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi str. jest rozróżnienie pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi. Najbardziej powszechne to: projektowanie stanowisk pracy. reguły i procedury. koordynacja działań i zróżnicowanie stanowisk. Do najbardziej przydatnych narzędzi utrzymania koordynacji współzależnych jednostek zaliczamy hierarchię organizacyjną. Podsumowanie str. podczas gdy menedżerowie sztabowi doradzają i wspierają. (. ich grupowanie. Najbardziej rozpowszechnione kryteria takiego grupowania to wyrób. Po zaprojektowaniu stanowisk pracy są one grupowane w wydziały.

. Głównym powodem koordynacji jest istnienie pomiędzy wydziałami współzależności: sumującej się. Centralizacja natomiast oznacza zachowanie władzy i autorytetu formalnego na najwyższym szczeblu organizacji. czy struktura organizacji jest względnie wysmukła. .Zidentyfikować i wyjaśnić dwa podstawowe uniwersalne spojrzenia na projekt organizacji.lokalizacja. sekwencyjnej i wzajemnej. Delegowanie jest procesem. Stanowisko sztabowe natomiast służy wiedzą fachową. Systematyczne delegowanie obowiązków i uprawnień w całej organizacji przybiera postać decentralizacji.Zidentyfikować i wyjaśnić różne elementy wpływu czynników sytuacyjnych na projekt organizacji. Koordynacja jest procesem jest procesem wiązania czynności różnych wydziałów organizacji.Opisać problemy wyłaniające się w projektowaniu organizacji. Charakter projektu organizacji str. Każde kryterium ma zalety i wady. Przykłady i pytania str. Właściwy zakres decentralizacji kształtuje się pod wpływem wielu czynników.359 . odpowiedzialne za osiąganie celów organizacji. Na idealną rozpiętość wpływa wiele czynników sytuacyjnych. Ustalenie relacji służbowego podporządkowania rozpoczyna się od wytyczenia linii podległości. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. Intensywność administracyjna to zakres..Opisać rozpowszechnione podstawowe formy projektu organizacji. Rozpiętość zarządzania częściowo określa.. Uzyskanie odpowiedniej koordynacji wymaga od menedżerów stosowania różnych technik. Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . . czy spłaszczona. Rozkład władzy wychodzi od jej delegowania. jak może się zmieniać właściwy poziom . W ostatnich latach występowała tendencja do struktur bardziej spłaszczonych. Przykład wprowadzający . że specjalizacja stanowisk pracy i rozpiętość zarządzania należą do typowych elementów konstrukcyjnych struktury organizacyjnej. Stanowisko liniowe to stanowisko na bezpośredniej linii podporządkowania. w jakim stanowiska kierownicze są skoncentrowane w części sztabowej. . 361 Co to jest projekt organizacji? W rozdziale 10 zauważyliśmy.Opisać podstawową istotę projektu organizacji. w toku którego menedżer przekazuje część swoich obowiązków innym. Rozdział 11 Zarządzanie Projektowaniem Organizacji 360 str. 356 . .. Większe organizacje stosują wielorakie podstawy grupowania na różnych szczeblach. Opisaliśmy tam również.

że właściwie zachowanie menedżera w danej sytuacji zależy od niepowtarzalnych elementów tej sytuacji3. Zgodnie z ujęciem Webera biurokracja jest modelem struktury organizacyjnej opartej na zalegalizowanej władzy formalnej. 1. 58 prezentowanej literatury. Niestety. str. Centralną częścią rozważań Webera był biurokratyczny model organizacji4. że biurokratyczna forma organizacji jest logiczna. 2.* Jego model miał być wzorcem. 444. „jedyną najlepszą metodą działania. do którego powinny dążyć wszystkie organizacje. Organizacja powinna stworzyć spójny zestaw zasad w celu zapewnienia jednolitego wykonywania zadań. Głównym atutem modelu biurokratycznego jest fakt. 3. Anonimus Model behawioralny . Organizacja powinna przyjąć wyraźny podział pracy. poz. Projekt organizacji to ogólny wzorzec strukturalnych składowych i rozwiązań używanych do zarządzania całą organizacją. Według Webera idealna biurokracja wykazuje pięć podstawowych cech. * Później jednak sam trochę w to zwątpił: Zachowanie człowieka w organizacji. 4. a każde stanowisko powinno być zajęte przez eksperta. skostnieniem i spychaniem odpowiedzialności na innych. dążenie do osiągnięcia biurokracji idealnej może dać pewne niepożądane skutki. Model biurokratyczny W rozdziale 2 wspominaliśmy o pionierskiej roli w klasycznej teorii organizacji wpływowego niemieckiego socjologa Maxa Webera.specjalizacji i właściwa rozpiętość zarządzania. Pamiętamy. 5. racjonalna i sprawna. Natomiast nie wspomnieliśmy właściwie o możliwych wzajemnych relacjach obu tych elementów. Menedżerowie powinni prowadzić przedsiębiorstwo w sposób bezosobowy i utrzymywać odpowiedni dystans z podwładnymi. że niektóre jego elementy (takie jak oparcie się na regułach i zatrudnianie na podstawie wiedzy fachowej) rzeczywiście często poprawiają sprawność. Organizacja powinna ustalić hierarchię stanowisk dla urzędów tworzącą linię podporządkowania od góry do samego dołu organizacji. Przyjmowanie pracowników i awansowanie w organizacji powinno być oparte na technicznej wiedzy fachowej. a pracownicy powinni być chronieni przed arbitralnym zwolnieniem. Podstawą naszej dzisiejszej wiedzy na temat projektu organizacji są wczesne podejścia uniwersalne: model biurokratyczny i model behawioralny. Weber mawiał. 362 W rozdziale 2 wprowadziliśmy rozróżnienie pomiędzy sytuacyjnym i uniwersalnym podejściem do rozwiązywania problemów zarządzania. Wielu ludzi wiąże biurokrację z „biurokratyczną mitręgą”. Tak więc projekt organizacji jest środkiem wdrażania strategii i realizacji planów osiągania celów organizacji. a podejścia sytuacyjne sugerują. Uniwersalne spojrzenie na projekt organizacji str. że podejścia uniwersalne próbują wskazać jeden najlepszy sposób zarządzania organizacją. takie jak nieelastyczność oraz zaniedbywanie ludzi i procesów społecznych.

Wielkość organizacji . że każdą organizację można ulokować w zestawie wymiarów opisujących te elementy. Likert był przekonany. nie musi sprawdzać się dla innej. Cechy charakterystyczne organizacji systemu 1 w ramach zaproponowanych przez Liberta zebrano w tablicy 11. ustalania celów... W następnej części rozdziału omawiamy wpływ strategii.Innym uniwersalnym modelem projektu organizacji był model behawioralny. Stwierdził. które uwzględniają czynniki sytuacyjne. które pomagają określić najlepszy projekt organizacji w danej sytuacji. Widzimy jednak. Otoczenie . Twierdził. 366 Spojrzenie sytuacyjne na projekt organizacji oparty jest na założeniu. że te spośród wybranych przezeń organizacji. że projekt optymalny dla danej organizacji zależy od całego zestawu czynników sytuacyjnych10. jak biurokracja i system 4. Technika podstawowa . nazwana przez niego projektem systemu 1. że istnieje jeden najlepszy sposób projektowania organizacji – w tym przypadku taki jak w systemie 4. że jedne są sprawniejsze od innych7. co się sprawdza w jednej organizacji. nazywanej systemem 4 i opartej na modelu behawioralnym. Likert i jego współpracownicy utorowali w ten sposób drogę do bardziej humanistycznego podejścia do projektowania organizacji. które wykorzystywały biurokratyczny model struktury. rozmiary i cykl życia organizacji.. 372 . Strategia a projekt organizacji str. komunikacji. co decyduje o tym. kontroli i końcowych wyników. Tu omówimy cztery takie czynniki – technikę. również i podejście behawioralne ma zarówno mocne jak i słabe strony. że wiele przemawia za tym. podejmowania decyzji. interakcji. który rozwijał się równolegle do szkoły stosunków międzyludzkich w myśli o zarządzaniu. przedstawiciele podejścia behawioralnego.. Dlatego też modele uniwersalne.1. były raczej mniej skuteczne niż te. że podstawowa biurokratyczna forma organizacji. Niestety. że nie istnieje jedno najlepsze podejście do projektu organizacji9. a nawet to... W następnej części rozdziału identyfikujemy szereg czynników. również twierdzą. W tablicy tej przedstawiono również cechy charakterystyczne drugiej skrajnej formy projektu organizacji opisanej przez Likerta. Badacz zarządzania Rensis Likert obserwował kilka wielkich organizacji. otoczenie. podobnie jak biurokratycznego. by określić. To. Wpływ sytuacji na projekt organizacji str. zakotwiczona jest na jednym końcu każdego wymiaru. Cykl życia organizacji . zostały zastąpione nowszymi modelami. te aktywniejsze zwracały większą uwagę na rozwój grup roboczych i wykazywały większą troskę o procesy interpersonalne. które wykorzystywały model behawioralny.. motywacji... Likert opracował ramy koncepcyjne opisujące organizacje w kategoriach ośmiu kluczowych procesów: przywództwa. (. Główną mocną jego stroną jest akcentowanie zachowania ludzi poprzez podkreślanie wartości pracowników organizacji. co się sprawdza dla jednej organizacji.) Podobnie jak model biurokratyczny. może się zmienić wraz ze zmianą jej sytuacji..

trzech lub wszystkich czterech form podstawowych. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa .) Struktura wielobranżowa (typu M) W strukturze wielobranżowej... Ogólnie rzecz biorąc. Inne są pewnymi hybrydami opartymi na połączeniu dwóch.. na projekt organizacji wywiera wpływ zarówno strategia na poziomie przedsiębiorstwa. nie powinno dziwić. Podstawowe formy struktury organizacyjnej str. Strategia na poziomie jednostki .. Struktura konglomeratowa jest wykorzystywana przez organizację składającą się z szeregu nie powiązanych ze sobą jednostek... Forma H (od : holding) jest zasadniczo spółką holdingową. Do sprawnego funkcjonowania organizacji niezbędny jest znaczny stopień koordynacji pomiędzy poszczególnymi wydziałami. W tym rozwiązaniu członkowie organizacji są grupowani w wydziałach funkcjonalnych. 375 Ze względu na to.. Strategia na poziomie funkcjonalnym . jednolita. opisanym szczegółowo w rozdziale 10. Podejście to jest oparte w sposób luźny na grupowaniu stanowisk pracy według wyrobu. albo uniwersalna)21. inne . takich jak wydział marketingu czy produkcji. (. Ekonomista Oliver E. jednakże w przeciwieństwie do formy H samodzielne jednostki są tu jednak ze sobą powiązane.Innym ważnym czynnikiem wpływającym na projekt organizacji jest strategia przyjęta przez jej najwyższe kierownictwo20. iż organizacje przyjmują rozmaite struktury organizacyjne. otoczenie.. jak i strategia jednostki operacyjnej oraz strategia funkcjonalna. (..) Struktura konglomeratowa (struktura typu H) Inną rozpowszechnioną formą struktury organizacyjnej jest podejście konglomeratowe albo typu H22. wielkość i cykl życia organizacji oraz jej strategia. Struktura funkcjonalna (forma U) Struktura funkcjonalna jest rozwiązaniem opartym na funkcjonalnym podejściu do strukturyzacji. oparta jest na licznych samodzielnych jednostkach organizacyjnych w powiązanych ze sobą obszarach w ramach szerszej organizacji. Tak więc struktura wielobranżowa albo typu M (od: multidivisional). Williamson nazwał ją mianem struktury typu U (od: unitary structure. że na projekt organizacji wywierają wpływ takie czynniki jak technika.. Większość z nich można jednak podciągnąć pod którąś z następujących czterech podstawowych kategorii.. również wykorzystuje się podział według wyrobu. spójna. która staje się coraz bardziej popularna. Zarządzanie w praktyce . Pewne dziedziny są zdecentralizowane na szczeblu jednostki. Struktura ta powstaje w wyniku dywersyfikacji pokrewnej. która powstała w wyniku niezależnej dywersyfikacji. struktura unitarna..

Jedna z konsekwencji dotyczy rozpiętości zarządzania i liczby szczebli w organizacji. które organizacja musi przetworzyć.. Problemy pojawiające się w projektowaniu organizacji str. Dostosowanie organizacji str. Podstawą macierzy jest zestaw wydziałów funkcjonalnych..natomiast scentralizowane na poziomie przedsiębiorstwa. Każdy z nich stoi na czele grupy projektu złożonej z przedstawicieli pracowników wydziałów funkcjonalnych.. rodzaju struktur wykorzystywanych przez organizacje globalne oraz znaczenia elastyczności organizacji. że macierz jest odzwierciedleniem struktury wielokrotnego podporządkowania – każdy członek organizacji może podlegać zarówno przełożonemu funkcjonalnemu. na których czele stoją wicedyrektorzy ds. techniki. produkcji. Struktury hybrydowe Niektóre organizacje wykorzystują strukturę będącą połączeniem dwóch lub większej liczby rozpowszechnionych form struktury organizacyjnej. Innowacje w technice informacyjnej umożliwiają menedżerowi utrzymywanie kontaktu z coraz większą liczbą kolegów i podwładnych. Z rysunku widać. Jednocześnie przełomowe postępy w technice informacyjnej pozwalają menedżerom na przetworzenie większych ilości informacji w sposób coraz bardziej efektywny. finansów i marketingu. Pracownicy są w ramach struktury macierzowej jednocześnie członkami wydziału funkcjonalnego (np. 386 . jak i jednemu lub kilku kierownikom projektu. technicznego) i zespołu projektu. Jedną z najważniejszych korzyści z organizacji przedsiębiorstwa w formie M jest możliwość koordynacji i wspólnego wykorzystania zasobów.. Zarządzanie informacją str. 383 Przez lata pojawiały się różne problemy związane z projektem organizacji. złożone i niepewne. Na najwyższym szczeblu organizacji mamy jednostki funkcjonalne. Struktura macierzowa Struktura macierzowa jest kolejnym rozpowszechnionym podejściem do projektu organizacji. Z boku schematu organizacyjnego mamy szereg stanowisk określonych mianem kierownika projektu. że owe wymagania i możliwości przetwarzania informacji wpływają na strukturę organizacyjną. opartym na nakładających się dwóch kryteriach26. W miarę wzrostu niepewności wzrasta ilość informacji. Najważniejsze z nich dotyczą sposobu wykorzystania przez organizacje ich struktury do zarządzania informacją. Spojrzenie globalne . otoczenie organizacji staje się coraz bardziej burzliwe. 383 Jak zauważyliśmy w rozdziale 3. Menedżerowie mają coraz większą świadomość tego. Następnie na wydziały funkcjonalne nakłada się zestaw grup wyodrębnionych według wyrobu albo wydziałów tymczasowych. Organizacje globalne .

.. W ukształtowaniu projektu organizacji pomocna jest również jej strategia. 392 . Pierwszymi uniwersalnymi modelami projektu organizacji były: model biurokratyczny i model behawioralny. że projekt optymalny jest funkcją czynników sytuacyjnych. Przykład wprowadzający str. Inne organizacje wykorzystują projekty hybrydowe. Takimi czteroma ważnymi czynnikami są technika. maksymalizujące ich zdolność dostosowania się do zmiennych warunków i zmieniającego się otoczenia. Rozdział 12 Kierowanie Zmianami Organizacyjnymi (str.przyjmując względnie nieliczne formuły. wielobranżowy oraz macierzowy. Współcześnie wiele organizacji przyjmuje jeden z czterech podstawowych projektów: funkcjonalny. Sytuacyjne spojrzenie na projekt organizacji oparte jest na założeniu...Zidentyfikować i opisać główne obszary zmian organizacyjnych. projektowanie przedsiębiorstw międzynarodowych oraz maksymalizację zdolności dostosowawczej organizacji. By więc uniknąć tych problemów.Na koniec trzeba wspomnieć. Przykłady i pytania str. . techniki i skuteczność rozwoju organizacji. otoczenie. że wiele organizacji tworzy dziś swoje własne projekty struktury. jednostki operacyjnej i funkcjonalnym. biurokratyczne organizacje są oporne wobec zmian. Podsumowanie str.. konglomeratowy. wielkość i cykl życia organizacji. 389 . Wśród problemów pojawiających się przy projektowaniu organizacji można wymienić: wykorzystanie projektu organizacji do zarządzania informacją. Jak już zauważyliśmy.391 . Modele te próbowały określić normatywnie właściwy sposób projektowania wszelkich organizacji.Omówić założenia.. 388 Projekt organizacji jest ogólnym wzorcem składowych i rozwiązań strukturalnych wykorzystywanych w zarządzaniu całą organizacją. powolne i nieelastyczne. organizacje próbują możliwie silnie odróżniać się od typowych biurokracji . unikając zbytniego rozczłonkowania i nadmiernej sztywności. . Próbują tego dokonać. 392) Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .Omówić potrzebę podejścia do ożywienia organizacji. ogólne opisy stanowisk pracy itd. . wyprowadzone z dwóch lub większej liczby podstawowych wariantów.Opisać istotę zmian organizacyjnych włącznie z czynnikami działającymi na rzecz zmian i zmianami planowanymi a zmianami dostosowawczymi. Dotyczy to w różny sposób strategii na poziomie przedsiębiorstwa.

) Zmiana techniki i operacji (. Uczucie straty... Przezwyciężenie oporu stawianego zmianom str.. przynajmniej niektóre techniki mogą pomóc w przezwyciężaniu tego oporu.. Zagrożenie osobistych interesów. a także umieć sobie radzić z oporem pracowników7. o ile mają one mieć szanse powodzenia.) . Uświadamianie i komunikacja. 396 Zmiany organizacyjne są zjawiskiem złożonym. Do wszelkich zmian trzeba podchodzić w sposób systematyczny i logiczny... .. Niepewność. Ogólnie jednak większość przypadków zmian dotyczy strategii organizacji.. . menedżerowie powinni wyjść od sporządzenia wykazu sił nie sprzyjających zmianom i następnie próbować je neutralizować lub przynajmniej ograniczyć ich wpływ. Odmienne postrzeganie. Obszary zmian w organizacji str. .. Aby realizować zmiany... Przyczyny oporu stawianego zmianom str.. Kroki w procesie zmian . Choć nie ma stuprocentowo pewnych recept... . że zmiany często natrafiają na opór.. 393 . że zmiany mogą obejmować niemal wszystkie części organizacji. menedżerowie muszą zrozumieć... 401 Zauważyliśmy już. menedżer musi rozumieć kroki niezbędne do ich skutecznego wprowadzenia..Charakter zmian organizacyjnych str. Siły działające na rzecz zmian .. Menedżer nie może tak po prostu skinąć czarodziejską różdżką i wprowadzić niczym magik planowanych zmian. 398 Po to. Aby ułatwić wprowadzenie zmian.... dlaczego ludzie bywają niechętni zmianom i jak można przezwyciężyć ich opór.. Współuczestnictwo. jej struktury i projektu. techniki i operacji lub ludzi17.. . Ułatwianie. by skutecznie kierować zmianami. . Menedżerowie muszą wiedzieć... gdy zamierzone lub realizowane przezeń zmiany napotykają opór. Zmiana strategii (.. Zmiana planowana czy zmiana dostosowawcza? . 399 Menedżer nie powinien poddawać się rezygnacji.. Analiza pola siłowego. .) Zmiana struktury i projektu organizacji (. Zarządzanie zmianami w organizacjach str.

W wielu współczesnych organizacjach menedżerowie próbują odchodzić od nieprzyjaznych stosunków z robotnikami i zastępować je stosunkami współpracy. Panują sprzeczne opinie co do skuteczności technik OD. Najbardziej rozpowszechnione dotyczą zmian strategii.. Zarządzanie procesem zmian ma wielkie znaczenie. Wykorzystuje się wiele różnych technik zmian lub interwencji. co jest spowodowane związaną z nimi niepewnością.. Ludzie wykazują skłonność do stawiania oporu zmianom. Ożywienie organizacji str. Podsumowanie str. żywotności i siły. 411 .. Podstawowymi krokami w ożywieniu organizacji są: kurczenie działalności.. techniki i ludzi. Z kolei kierownictwo może. 413 Zmiana organizacyjna to każda istotna modyfikacja jakiejkolwiek części organizacji. sposobu postrzegania. Model Lewina daje ogólne spojrzenie na kroki składające się na ten proces. Zmiana może być wywołana siłami działającymi wewnątrz organizacji lub poza nią. Ogólnie rzecz biorąc. 414 . Zmiany mogą być również ukierunkowane na postawy i wartości pracowników.Zmiany ludzi str. percepcji zachowań i oczekiwań. (. Ożywienie oznacza wlanie w organizację nowej energii. 406 Zmiana w organizacji i doskonalenie organizacji są ze sobą powiązane.417 . chociaż zwykle bardziej skuteczny jest model kompleksowy.. kształcenie i komunikację. umocnienie (konsolidacja) i ekspansja. by przezwyciężyć entropię. zachowań i oczekiwań. odmiennym ich postrzeganiem i uczuciem straty. Metody przezwyciężenia tego oporu obejmują współuczestnictwo...) Zmiany organizacyjne mogą się również koncentrować na sposobie postrzegania i oczekiwaniach. Podstawą ożywienia może być dowolna zmiana organizacyjna lub działalność rozwojowa. struktury i projektu.... Przykłady i pytania str. Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. Taki zastrzyk jest czasami potrzebny. Skuteczne wykorzystanie tego podejścia opiera się na kilku ważnych przesłankach. 405 Inny obszar zmian w organizacji dotyczy zasobów ludzkich. Pracownicy mogą mieć poczucie. .. Doskonalenie organizacji str. zagrożeniem osobistego interesu. Na przykład organizacja może zdecydować o zmianie poziomu kwalifikacji swojej siły roboczej. ułatwianie i analizę pola siłowego. Przesłanki doskonalenia organizacji Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. lepsza jest zmiana planowana niż dostosowawcza (relatywna)..

Gospodarowanie zasobami ludzkimi (albo – jak się je niekiedy nazywa – zarządzanie personelem) w wielu organizacjach bywało spychane do klasy zadań drugorzędnych. naborem i selekcją.. 428 . włączając w to szkolenie i rozwój. Przyciąganie zasobów ludzkich str.Opisać gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia. ..Opisać stosunki pracownicze.) Prawne otoczenie gospodarowania zasobami ludzkimi .. włącznie z ich planowaniem. w jaki sposób organizacje utrzymują zasoby ludzkie. (. 436 . ... włącznie z jego strategicznym znaczeniem i jego związkiem z czynnikami prawnymi i społecznymi..Omówić. 419 Gospodarowanie zasobami ludzkimi odbywa się w kontekście złożonego i nieustannie zmieniającego się otoczenia. ... Trzema szczególnie ważnymi składowymi tego kontekstu są: strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi oraz prawne i społeczne otoczenie. 418 . Przykład wprowadzający str. w tym sposoby powoływania związków zawodowych i mechanizm negocjacji zbiorowych. ocenę wyników i ich omówienie z zainteresowanym pracownikiem (informację zwrotną). w jaki sposób organizacje rozwijają zasoby ludzkie. Zarządzanie w praktyce Molestowanie seksualne w miejscu pracy . jednakże w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci jesteśmy świadkami gwałtownego wzrostu jego znaczenia. Rozwój zasobów ludzkich str. Zmiany społeczne a gospodarowanie zasobami ludzkimi .. Strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi Zasoby ludzkie mają ogromne znaczenie dla skutecznego funkcjonowania organizacji... Gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia str..Omówić przyciąganie przez organizację zasobów ludzkich. 418 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .Opisać. włączając ustalenie systemów wynagrodzeń i świadczeń oraz planowanie karier. jak również rozpowszechnione metody selekcji.Rozdział 13 Gospodarowanie Zasobami Ludzkimi Cele str.. 444 .. Utrzymanie zasobów ludzkich str. .

ocena i ostateczne zaangażowanie kandydatów ubiegających się o pracę. Ma ono znaczenie strategiczne oraz znajduje się pod wpływem otoczenia prawnego i społecznego. mogą zachęcić do lepszej pracy. Ważną częścią funkcji gospodarowania zasobami ludzkimi jest przyciąganie zasobów ludzkich. albowiem niełatwo jest trafnie ocenić różne aspekty jakiejś osoby na danym stanowisku. Właściwie zaprojektowane systemy płac. Kierowanie stosunkami pracowniczymi str. rozmowy kwalifikacyjne oraz środki oceny. W toku procesu doboru kadr następuje przyciągnięcie. jak i orzekające metody oceny.. Do metod oceny kandydatów należą formularze podań o przyjęcie do pracy. mają oni prawo do reprezentacji związkowej. Zawsze należy pamiętać o problemie wartości informacji pochodzących z takich ocen.. Stawki płac muszą zostać ustalone w odpowiedniej proporcji do innych stanowisk w ramach organizacji oraz do stawek na takim samym lub podobnym stanowisku w innych organizacjach na rynku pracy. Można stosować zarówno obiektywne. Ważnym aspektem gospodarowania zasobami ludzkimi jest również planowanie kariery. Równie ważne jest utrzymanie zasobów ludzkich. Po uzgodnieniu umowy spory pracowników z kierownictwem rozstrzygane są w ramach procedury rozpatrywania i załatwiania skarg. Organizacje muszą również pracować nad doskonaleniem swoich zasobów ludzkich.. działające bodźcowo lub związane z wynikami i zasługami w pracy.. a dobry program świadczeń pozapłacowych może się przyczynić do łatwiejszego przyciągnięcia i utrzymania pracowników. a także na planowaniu programów. Podsumowanie str. doskonalenie i utrzymywanie potrzebnych organizacji zasobów ludzkich. Kierownictwo ma obowiązek prowadzenia ze związkiem zawodowym negocjacji zbiorowych. dobry system przeważnie wykorzystuje kilka metod. Ocena wyników ma istotne znaczenie dla określenia potrzeb szkoleniowych. Szkolenie personelu i doskonalenie kadr kierowniczych umożliwia pracownikom właściwe wykonywanie powierzonej im pracy i przygotowanie się do pracy na innych stanowiskach w przyszłości. Jeżeli takie będzie życzenie większości pracowników firmy na stanowiskach niekierowniczych. podejmowania decyzji o podwyżkach i awansach oraz zapewnienia pracownikom odpowiedniej zwrotnej informacji. . 451 Przedmiotem gospodarowania zasobami ludzkimi jest pozyskiwanie. sprawdziany. których celem jest uzgodnienie umowy zbiorowej. Planowanie kadr wychodzi od analizy stanowisk pracy.. których zadaniem jest zapewnienie we właściwym momencie odpowiedniej liczby i typu pracowników. 446 . Wiarygodność poszczególnych metod wykorzystywanych w toku selekcji kandydatów musi zostać odpowiednio sprawdzona. a następnie koncentruje się na prognozowaniu przyszłego zapotrzebowania organizacji na pracowników zarówno spośród już zatrudnionych w organizacji jak i spoza niej.

.. jako specjalne nagrody na koniec roku przyznawane są premie.. włącznie z jego znaczeniem i podstawowymi wcześniejszymi podejściami do zagadnienia..... podstawowe wynagrodzenie każdego pracownika jest związane bezpośrednio z jednostkową wydajnością.......... • Zidentyfikować i opisać nowe spojrzenie na motywowanie......... produkujący przemysłowe silniki elektryczne i sprzęt spawalniczy.. W dodatku Lincoln.... jak funkcjonuje system bodźców u Lincolna...... Jak działa ten system? Po pierwsze. przeżył bez strat prawie 60 lat i od ponad 40 lat nie musiał zwalniać ludzi................ jego podstawowe założenia są wykorzystywane po dziś dzień: im więcej wysiłku wkłada w pracę pracownik Lincolna. tym więcej zarabia. najwyższe kierownictwo firmy wprowadziło bodźcowy system płac.. ilości wyprodukowanych wyrobów i ich jakości....... Tylko w ciągu ostatnich siedmiu lat niemal 4 000 menedżerów z innych firm odwiedziło obiekty Lincolna w Cleveland.. Początkowe podejście było proste..... Część V PROCES PRZYWÓDZTWA Rozdział 14 Motywowanie Pracownika Do Pracy Cele str. pomysłów.... Po drugie. • Omówić podejścia do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia... Na koniec roku każdy pracownik podlega ocenie z punktu widzenia solidności.... Odpowiedź tkwi w motywacji pracownika. Mimo że w ciągu tych wszystkich lat system ten był rozwijany i doskonalony. Wielu z nich zdobyło nowe spojrzenie na sposób przekonywania robotników przez organizację do osiągania lepszych wyników.. W 1934 r.. • Opisać rolę systemów nagradzania w motywowaniu... Sukces Lincolna nie przeszedł niezauważony........ Inni wyjeżdżają kręcąc głową i twierdząc. a także popularne strategie motywowania.454 .... dlaczego tak jest... Niemal każda .......... stworzyć pracownikom urozmaicone szanse uzyskania większych zarobków za cięższą pracę.. • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony procesu... 456 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Scharakteryzować istotę motywowania. że u nich taki system nie zda egzaminu1. • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony treści... 456 Nie bez racji można twierdzić.Przykłady i pytania str.... Trudniej wszakże zrozumieć. . którego celem było wzmocnienie motywacji pracowników... Nie trudno zrozumieć. 452 .. Sukcesy firmy Lincoln Electric w stosunkach z pracownikami nie są wynikiem jakiejś fanaberii czy nowego podejścia.. by się nauczyć czegoś o sposobie motywowania robotników do pracy... że Lincoln Electric w Cleveland w stanie Ohio ma najwyżej motywowanych robotników z wszystkich współczesnych firm amerykańskich i że robotnicy ci są trzykrotnie bardziej wydajni niż ich koledzy w innych firmach... Przykład wprowadzający str.............

W dowolnym dniu roboczym pracownik może dać z siebie maksimum wysiłku w wykonywanej pracy albo pracować tylko na tyle intensywnie.... a jednocześnie jest czymś nieuchwytnym. materiały. gdy problemem jest niedostateczna lub niewłaściwa motywacja do pracy. by skłonić ich do osiągnięcia lepszych wyników w pracy. możliwości (zdolności do wykonywania danej pracy) oraz środowisko pracy (narzędzia. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania). rozwój teorii motywacji przebiegał od podejścia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania) do podejścia od strony zasobów ludzkich. Jeżeli pracownikowi brak zdolności do wykonywania danej pracy. 457 Motywowanie jest zestawem sił. Taylor sugerował używanie bodźcowego systemu płac. będących owocem działań prowadzonych w zakładach Western Electric5.. Podejście tradycyjne. które powodują. i zakładał. a menedżer może mieć trudności z ustaleniem przyczyn niedostatecznej motywacji i doprowadzenie do zmiany zachowania. Menedżerowie organizacji muszą jednak wymyślić.. a menedżerowie mieli całe dziesięciolecia na jego doskonalenie. że powszechną siłą motywacyjną jest pieniądz.organizacja może mieć właściwie motywowaną siłę roboczą. Chociaż rola pieniądza jako czynnika motywacyjnego nie podlega dyskusji. Znaczenie motywacji do pracy .. Był przekonany. Zwolennicy tego podejścia kładli nacisk na rolę procesów społecznych w środowisku pracy. Podejście tradycyjne zakładało również.. że ludzie zachowują się w określony sposób2. Trudniejsza sytuacja powstaje wtedy..) Wcześniejsze podejścia do motywowania .. Znaczenie motywacji polega więc na tym. 459 Nasza wiedza na temat motywowania może wychodzić od przeglądu wcześniejszych podejść.. Dzisiejsi menedżerowie muszą wychodzić od znacznie bardziej złożonego spojrzenia na ludzkie pragnienia. by uniknąć reprymendy. Ogólnie rzecz biorąc.. zwolennicy podejścia tradycyjnego ujmowali rolę wynagrodzenia pieniężnego bardzo wąsko i nie dostrzegali innych czynników motywacyjnych.. 458 Wyniki osiągane przez indywidualnego pracownika określone są ogólnie przez motywację (pragnienie pracy). Jak zauważyliśmy w rozdziale 2.. menedżer może poddać go szkoleniu lub zastąpić innym pracownikiem. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (zarysowane również w rozdziale 2) wywodzi się z prac Eltona Mayo i jego współpracowników. Najlepszym przykładem tradycyjnego podejścia do motywacji pracownika jest praca Fredericka W.. Taylora4.. Celem menedżera jest maksymalizowanie częstotliwości występowania pierwszego typu zachowania i minimalizowanie występowania postaw ostatniego typu. licząc się z pewną przyganą... że kierownictwo ma bogatszą wiedzę na temat pracy na poszczególnych stanowiskach niż sami robotnicy. a także informację niezbędną do wykonywania pracy). Istota motywowania str.. albo ograniczyć swój wysiłek do minimum. Tamten program był inicjowany w prostszych czasach. że dla większości ludzi praca jest czymś nieprzyjemnym i że dochód pieniężny jest dla pracowników ważniejszy od charakteru samej pracy. Zachowanie jednostki jest złożonym procesem. że określa ona wyniki pracy. Do ich podstawowych założeń . (. jak to zrobić. by program tak jak u Lincolna sprawdził się również u nich.

szacunku i samorealizacji. choć w istocie był to udział iluzoryczny. a nie tylko pozornego. że sam udział ma wartość zarówno dla pracowników. że ludzie mają potrzebę uczestnictwa i są zdolni do udziału prawdziwego.. przynależności. ---------hierarchia potrzeb Maslowa Teoria sugerująca. Następne w kolejności są potrzeby stabilnego środowiska psychicznego i emocjonalnego – potrzeby bezpieczeństwa. zanim w ogóle weźmie się pod uwagę inne potrzeby. Najbardziej znana jest hierarchia potrzeb Maslowa oraz teoria ERG. Abraham Maslow.. Potrzeby szacunku w rzeczywistości obejmują dwa różne zespoły potrzeb: potrzebę pozytywnego obrazu we własnych oczach. Dwoma szeroko znanymi podejściami do motywowania od strony treści jest teoria hierarchii potrzeb i teoria dwuczynnikowa. że robotników można motywować wyższą płacą.. aby pracownicy czuli się ważni.2.. ---------Hierarchia potrzeb Maslowa.. Oba te poglądy są przykładem spojrzenia na motywowanie od strony treści... Podejście do motywowania od strony treści str.. szacunku dla samego siebie oraz potrzebę uznania i szacunku w oczach innych. że pracownik odczuwa potrzebę. Obejmują one potrzebę miłości i przywiązania oraz akceptacji ze strony kolegów. że motywacje można wzmocnić. że ma silne potrzeby społeczne i że potrzeby te są ważniejsze dla motywacji niż pieniądze. twierdził. że ludzie muszą zaspokajać pięć kolejnych potrzeb – fizjologicznych. krótszym czasem pracy i lepszymi warunkami pracy. że złudzenie współuczestnictwa i ważności zaspokoi podstawowe potrzeby społeczne robotników i w rezultacie stworzy silniejszą motywację do pracy. 460 Podejście do motywowania od strony treści koncentruje się na pierwszej części procesu motywowania – na potrzebach i związanym z ich niezaspokojeniem poczuciu niedostatku.. podejście od strony zasobów ludzkich zakłada. 460 W teorii tej przyjmuje się. Zwolennicy podejścia od strony stosunków międzyludzkich radzili menedżerom. podejście od strony treści próbuje odpowiedzieć na pytanie: „Jakie czynniki motywują ludzi do pracy?”. bezpieczeństwa. i żeby pozwolili im na pewien zakres samodzielności i samokontroli w wykonywaniu codziennych obowiązków.) U samego dołu hierarchii są potrzeby fizjologiczne. zapewniając pracownikom szerszą autonomię i większą odpowiedzialność. że ludzie mają rozmaite potrzeby.) .. O ile przedstawiciele szkoły stosunków międzyludzkich byli przekonani. Z kolei eksperci sugerują. Podejście to przyjmuje. że pięć kategorii potrzeb ludzkich układa się w pewną hierarchię. (. żeby działali tak. że ludzie dążą do zaspokojenia pięciu poziomów potrzeb6.. by być użytecznym i ważnym. Oczekiwano. Podejście od strony zasobów ludzkich. Podejście od strony hierarchii potrzeb .należała teza. (. Potrzeby przynależności odnoszą się do procesów społecznych. jak i dla organizacji. Dopuszczenie symbolicznych form współuczestnictwa miało wzmóc motywację. że złudzenie wkładu i współuczestnictwa wzmocni motywację. Potrzeby te muszą zostać zaspokojone. psycholog reprezentujący kierunek stosunków międzyludzkich. 14.. Dokładniej. Maslow sugerował. Hierarchię potrzeb zaproponowanych przez Maslowa pokazano na rys. Przywódcy związkowi często twierdzą. które można uszeregować według hierarchii ważności.

kontakty społeczne (relatedness). wierniejszym objaśnianiem motywacji w organizacjach9. i wzrost albo rozwój (growth). . Potrzeby egzystencji odpowiadają potrzebom fizjologicznym i potrzebom bezpieczeństwa u Maslowa. związku i wzrostu.) Teoria ERG jest stosunkowo nowa w zestawieniu z hierarchią potrzeb Maslowa. Potrzeba wzrostu (czy rozwoju). by dowiedzieć się czegoś więcej o motywacji do pracy fachowców i relacji pomiędzy zadowoleniem i niezadowoleniem.. Litery E. Przeprowadzone przezeń wywiady wykazały istnienie nie jednego.. Po pierwsze. Frederick Herzberg przeprowadził 200 rozmów z księgowymi i inżynierami. że ktoś może wskazywać na „niską płacę” jako źródło niezadowolenia. a dwóch różnych wymiarów: jednego sięgającego od zadowolenia do jego braku i drugiego sięgającego od niezadowolenia do jego braku. Ku swemu zaskoczeniu stwierdził. że ludzkie działanie może być wywołane jednocześnie przez kilka kategorii potrzeb. że „wysoka płaca” będzie powodem do zadowolenia. 465 Tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy zakładało. Ludzie mogą być zadowoleni. ---------Chociaż teoria ERG przyjmuje. Po to. Menedżerowie nie powinni oczywiście zbyt mocno polegać na jakimkolwiek jednym podejściu w swoim myśleniu o motywowaniu pracowników. i G oznaczają egzystencję (existence). obie koncepcje dzielą jednak dwie ważne różnice. niezadowoleni albo odczuwać coś pośredniego. Badania ujawniły jednak słabość i braki tej teorii: nie zawsze u pracowników organizacji występuje pięć poziomów potrzeb. przedstawiciele różnych kultur mogą mieć różne kategorie i hierarchie potrzeb. Teoria dwuczynnikowa . gdy niezadowoleniu towarzyszył brak motywacji. Na przykład.. Potrzeba kontaktów społecznych koncentruje się na związkach ludzi z ich otoczeniem społecznym (Maslowa potrzeby przynależności i szacunku odnoszą się do pozyskiwania szacunku innych). że zadowolenie i niezadowolenie są skrajnymi stanami pewnego kontinuum.. że potrzeby ludzkie są ułożone w trzech nakładających się kategoriach – egzystencji. Teoria ta rozbiła hierarchię potrzeb Maslowa na trzy szczeble.. Spojrzenie takie nazywamy teorią dwuczynnikową10.. kiedy byli zadowoleni ze swej pracy i czuli silną motywację. Spostrzeżenie to doprowadziło Herzberga do wniosku. którego brakuje w koncepcji hierarchii potrzeb Maslowa. najwyższy szczebel w schemacie Alderfera. teoria ERG obejmuje element frustracji i regresji.. teoria ERG sugeruje. Po drugie. Teoria ERG. co niekoniecznie musi oznaczać. że potrzeby wyższego rzędu na dobrą sprawę w ogóle się nie liczą.. związek. oraz sytuacji przeciwnych. Prosił ich o przypomnienie sobie sytuacji. R. jednakże badania zdają się wskazywać. ---------teoria ERG Teoria motywacji sugerująca. że tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy jest niepełne. (. nie zawsze też ich kolejność odpowiada postulowanej przez Maslowa7. że motywowanie zachowania układa się w hierarchię w sposób nieco podobny do zaproponowanego przez Maslowa.. W reakcji na podobne głosy krytyczne Clayton Alderfer w swojej teorii motywacji ERG zaproponował odmienną hierarchię potrzeb8. obejmuje potrzeby szacunku dla samego siebie i samorealizacji.Zaproponowana przez Maslowa koncepcja hierarchii potrzeb ma pewną intuicyjną logikę i została przyjęta przez wielu menedżerów. że z zadowoleniem i niezadowoleniem związane były różne zestawy czynników – tzn. że może być ona lepszym.. tj. Co więcej. potrzeby niższego rzędu mają na Haiti tak zasadnicze znaczenie.

W pierwszym menedżerowie muszą dopilnować właściwych czynników higieny psychicznej. jak wola osiągnięć. afiliacji i władzy12. podejście od strony procesu koncentruje się na wyjaśnianiu. Podejście do motywowania od strony procesu str. ---------Na podstawie tych obserwacji Herzberg twierdzi. Podsumowując można powiedzieć. Dawid O. 468 Spojrzenie od strony procesu zajmuje się sposobem powstawania motywacji. Badania wykazały. które również odgrywają ważną rolę w organizacjach: osiągnięć..) Pracownicy. że proces motywowania pracowników składa się z dwóch etapów. Inny zarzut podnosi niereprezentatywność badanej próbki dla całej populacji oraz fakt. Jest to pragnienie realizacji celu lub zadania w sposób bardziej skuteczny niż w przeszłości. Zamiast próbować identyfikować lub wyliczać bodźce motywacyjne.. Hierarchia potrzeb Maslowa. zazwyczaj będą sprowadzali swój wysiłek w pracy do niezbędnego minimum. psycholog.) Mimo że teoria dwuczynnikowa Herzberga zdobyła sobie wielu zwolenników wśród menedżerów.. . McClelland. potrzeba afiliacji jest pragnieniem ludzkiego towarzystwa i akceptacji. Menedżerowie powinni więc przejść do drugiego etapu: dać pracownikom okazję do odczucia takich czynników motywacyjnych. Potrzeba osiągnięć jest najbardziej znana. twierdzi.---------teoria dwuczynnikowa Teoria motywacji sugerująca. Wywarła ona jednak poważny wpływ na menedżerów i odegrała dużą rolę w uświadomieniu znaczenia motywacji do pracy. Obecnie teoria Herzberga nie cieszy się zbyt wielkim szacunkiem wśród badaczy przedmiotu. który pierwszy zidentyfikował tę potrzebę.. afiliacji i władzy wnikają w sprawę czynników sprawczych. by zaspokoić swoje potrzeby.. ma ona jednak również swoich krytyków. że zadowolenie i niezadowolenie ludzi z pracy kształtują się pod wpływem dwóch niezależnych zestawów czynników – czynników motywacji i czynników higieny psychicznej. że jedynie około 10% ludności w Stanach Zjednoczonych wykazuje silnie potrzebę osiągnięć. będą też zajmowały stanowiska związane z nadzorowaniem pracy innych. (. Jednostkowe potrzeby ludzkie .. Na podobieństwo potrzeby przynależności Maslowa. których menedżerowie próbują „zadowolić” tylko poprzez czynniki higieniczne. teoria ERG.. i jak oceniają zaspokojenie tych potrzeb po osiągnięciu celów. że osoby o silnie wykształconej potrzebie władzy prawdopodobnie będą uzyskiwały lepsze wyniki... 467 Poza tymi teoriami badania koncentrowały się na specyficznych jednostkowych potrzebach ludzkich. przynoszą jednak niewiele wyjaśnień dotyczących samego procesu motywowania. że główne podejścia do motywowania od strony treści koncentrują się na potrzebach indywidualnych.. dlaczego ludzie wybierają pewne zachowania.. Ludzie o silnie wykształconej potrzebie afiliacji na ogół będą preferowali pracę wymagającą szerokich społecznych interakcji i otwierającą możliwości nawiązywania przyjaźni. że późniejsze badania nie zawsze zdołały potwierdzić tę teorię11. Potrzeba władzy jest pragnieniem wywierania wpływu na grupę i kontrolowania zachowań innych. teoria dwuczynnikowa oraz teorie potrzeby osiągnięć.. Jeden z kierunków krytyki wskazuje na możliwość rozmaitych interpretacji wyników uzyskanych przez Herzberga w rozmowach z pracownikami. Do popularnych podejść do motywowania od strony procesu zaliczmy teorię oczekiwań oraz teorię sprawiedliwości. (.

473 Po tym. Żeby rzeczywiście w całości wykorzystać ją w miejscu pracy. Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia str... oparte na zasadzie równości. Również system bodźcowy w firmie Lincoln Electric w sposób oczywisty jest zgodny z teorią oczekiwań. ---------(.. jak potrzeby uruchomiły proces motywacji i wybrany został sposób działania.. że menedżerowie muszą brać pod uwagę charakter „innych”. że jeżeli nagrody mają motywować pracowników.. z którymi dany pracownik się porównuje. Sprawiedliwość to indywidualnie postrzegane traktowanie danej osoby w porównaniu z innymi.. jakie rodzaje i jaki poziom osiągnięć przyczynia się do realizacji celów organizacji... a jednocześnie sklepy osiągają wyższą zyskowność19. Następnie należałoby poddać całą sytuację analizie z punktu widzenia ewentualnej sprzeczności oczekiwań i zapewnić. żeby uzyskać premię. Opiszemy tu tylko jej formę najbardziej podstawową. Menedżerowie pragnący poprawić motywację swoich podwładnych mogą podjąć kolejne kroki.) Implikacje dla menedżerów. jednostka ocenia rzetelność albo sprawiedliwość uzyskanego wyniku. określić wszystkie odpowiednie wielkości oczekiwane i następnie jakoś to wszystko zbilansować e celu maksymalizowania motywacji pracownika. by pożądany poziom osiągnięć był możliwy do uzyskania. Jego teoria motywacji oparta na sprawiedliwości głosi.. Firma A&P ze sporym powodzeniem zastosowała u siebie teorię oczekiwań. Zacząć trzeba od odgadnięcia. muszą być odbierane jako rzetelne i sprawiedliwe. że ludzie dążą do sprawiedliwości społecznej w postaci nagród uzyskiwanych w związku z ich osiągnięciami w pracy21. co trzeba robić. ---------teoria oczekiwań Teoria sugerująca. Stacy Adamsa.. Każdy pracownik wie.. Pracownicy zarabiają więcej niż poprzednio. jednakże uzyskali jednocześnie możliwość wyższych premii za lepszą pracę. by nagrody miały odpowiednią wysokość. Teoria ta ma jednak również pewne ograniczenia. Następnie należałoby dopilnować. Po drugie. menedżer musi zidentyfikować wszystkie potencjalne wyniki dla każdego pracownika.. jej zastosowanie jest dość trudne20. 475 ... że motywacja zależy od siły naszego pragnienia i oczekiwanego prawdopodobieństwa jego zaspokojenia. wdrażające podstawowe idee teorii oczekiwań. nagród) pragnęliby poszczególni pracownicy. należy zdecydować.) Implikacje dla menedżerów. W sklepach A&P w Filadelfii pracownicy zgodzili się na 25-procentową obniżkę płacy. Teoria sprawiedliwości .Teoria oczekiwań . Drugi wniosek sugeruje. Mimo że jest ona pomyślana sensownie i uzyskała ogólne potwierdzenie w badaniach empirycznych.. od którego oczekuje się ich zaspokojenia.. 469 Teoria motywacji oparta na koncepcji oczekiwań jest znana w wielu różnych formach i pod różnymi szyldami. że cały system jest sprawiedliwy (równy dla wszystkich)18. Trzeba się też upewnić co do istnienia związku pomiędzy pożądanym poziomem wyników (albo nagród) z pożądanymi osiągnięciami. Najważniejszym wnioskiem wynikającym dla menedżerów z teorii sprawiedliwości jest stwierdzenie.. (... Na koniec należałoby się upewnić. jakich wyników (tj. Znaczna część współczesnego myślenia o sprawiedliwości została ukształtowana przez teorię motywacji opracowaną przez J..

. Podejście japońskie . powinny też być konkretne. Stwarza więc ona całościowe ramy dla zintegrowania innych podejść. a przy tym takie. Podstawowym celem podejścia japońskiego jest doprowadzenie do wytworzenia się partnerskich stosunków między kierownictwem firmy i robotnikami. a prawdopodobieństwo powtórzenia się zachowań pociągających za sobą kary jest mniejsze.. Menedżerowie powinni bezpośrednio wiązać nagrody z osiąganiem przez podwładnego wyznaczonych celów. ---------- Rodzaje wzmocnień w organizacjach ... zapewnić sprawiedliwość i utrzymać systematyczne wzmocnienie.. Pod wielu względami wyrasta ona z ujęcia od strony zasobów ludzkich. Są wszelkie dane po temu. że teoria ustalania celów będzie sobie zdobywała coraz większą popularność w organizacjach. 479 Teoria ustalania celów sugeruje.. ---------• teoria wzmocnienia Podejście do motywacji.) Nowe podejścia do motywowania str.. spojrzenie od strony treści zajmuje się potrzebami. a spojrzenie od strony procesu wyjaśnia. 480 Tak zwane podejście japońskie właściwie nie jest żadną teorią czy modelem. lecz raczej filozofią zarządzania. Teoria ustalania celów pomaga menedżerom dopasować nagrody do indywidualnych potrzeb.. 477 Ważny jest nie tylko rodzaj wzmocnienia.) Tworzenie wzmocnień w organizacjach .. że menedżer i podwładny powinni wspólnie i w sposób systematyczny ustalać cele dla podwładnego. jak np... 475 Menedżerowie mogą w układzie organizacyjnym korzystać z czterech podstawowych rodzajów wzmocnienia: wzmocnienia pozytywnego. ale również wybór odpowiedniego momentu i częstotliwości wzmocnienia....Trzeci element procesu motywacyjnego odnosi się do problemu trwałości niektórych zachowań w czasie i zmienności innych. Cele te powinny wykazywać umiarkowany stopień trudności. żeby pracownik był skłonny je zaakceptować i zaangażować się w ich realizację. teoria ustalania celów i podejście japońskie... Teoria ustalania celów .... unikania.. dlaczego ludzie wybierają różne zachowania prowadzące do zaspokojenia potrzeb i w jaki sposób oceniają sprawiedliwość nagród.... (..od antagonistycznych po zaledwie obojętne. zgodnie z którym zachowanie wywołujące nagrody będzie prawdopodobnie powtarzane.. karania i eliminacji26. W ujęciu historycznym widzimy w Stanach Zjednoczonych całą gamę takich stosunków . która zdobywa sobie coraz większą popularność... Jak się przekonaliśmy.... by oczekiwać. W Japonii natomiast menedżerowie i ... (... wyjaśnić oczekiwania. jakie się z tymi zachowaniami wiążą.. 479 Poza rozpowszechnionymi tradycyjnymi metodami i teoriami motywowania wyłaniają się ostatnio inne obiecujące podejścia..

.... Popularne strategie motywacji . afiliacji (przynależności) i władzy.... decyduje o indywidualnych osiągnięciach pracownika.. 483 Poza opisanymi strategiami podstawowym narzędziem wpływania na motywację pracowników jest system nagradzania w organizacji... 483 Nagradzanie w organizacji może wpłynąć na postawy..... . ocenia i nagradza osiągnięcia pracownika.) Wpływ nagradzania na zachowanie. (... Wpływ nagradzania na postawy... (.) • modyfikacja zachowania Technika stosowania teorii wzmocnienia w układzie organizacji • modyfikowany tydzień roboczy Strategia motywacji Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji . Podejście do motywowania ewoluowało od spojrzenia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich do podejścia od strony zasobów ludzkich.. System nagradzania w organizacji są to formalne i nieformalne mechanizmy....robotnicy postrzegają siebie jako jedną grupę..484 .. mogą zastosować konkretne strategie motywacyjne.. (. Menedżerowie muszą więc dokładnie zrozumieć i ocenić jego znaczenie. zachowania i motywację. że ludzie są motywowani do pracy..... że ludzie zachowują się w pewien sposób. czego rezultatem jest duże zaangażowanie i motywacja wszystkich uczestników.... ponieważ motywacja. Podejście do motywowania od strony treści zajmuje się czynnikami sprawczymi motywacji... (.... Popularne teorie treści motywacji obejmują hierarchię potrzeb Maslowa..... Podejście do motywowania od strony procesu zajmuje się samym mechanizmem motywacyjnym. Podsumowanie str.... 480 Menedżerowie. Nowe podejścia do nagradzania pracowników ..) Wpływ systemów nagradzania na motywację. Motywowanie jest ważnym zadaniem dla menedżerów.. 485 .) Projektowanie skutecznych systemów nagradzania .. za pomocą których definiuje się.. które sprawiają. 486 Motywacja to zestaw sił.. wyprowadzane z jednej lub kilku teorii omawianych w poprzednich częściach rozdziału. którzy chcą motywować swoich pracowników.. Teoria oczekiwań sugeruje. teorię ERG oraz teorię dwuczynnikową Herzberga. obok indywidualnych możliwości i uzdolnień oraz czynników po stronie otoczenia... Inne ważne potrzeby to potrzeba osiągnięć. Wpływ nagradzania w organizacji .

• Omówić polityczne zachowanie w organizacjach i możliwości kierowania nim. Wzmocnienie może przybrać formę wzmocnienia pozytywnego. karania i eliminacji. 490 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę przywództwa i odróżnić przywództwo od zarządzania. W ciągu pierwszego roku działania Cypress osiągnął . że ich wysiłek zaowocuje wyższymi osiągnięciami. Współczesne systemy nagradzania obejmują systemy związane z osiągnięciami (zasługami) oraz różne typy systemów bodźcowych. by uniknąć biurokratycznych przeszkód i innych cech organizacji. że ludzie mają motywację do osiągnięcia i utrzymania sprawiedliwości społecznej. Teoria sprawiedliwości oparta jest na założeniu. w wieku 35 lat Cypress Semiconductor.raczej nie. że jego głównym zadaniem jest stworzenie środowiska pracy sprzyjającego pełnemu rozwojowi jednostek twórczych i mających motywację do pracy. Skuteczne systemy nagradzania muszę zapewnić wystarczające nagrody na poziomie jednostkowym. Popularne strategie motywacyjne obejmują modyfikację zachowania. Przykłady i pytania str. zmodyfikowany tydzień roboczy. jest szybko rozwijającą się firmą elektroniczną. Do nowych ujęć motywowania pracowników należą teoria ustalania celów i podejście japońskie. Spojrzenie oparte na teorii wzmocnienia koncentruje się na sposobie podtrzymywania motywacji. • Omówić i ocenić modele przywództwa koncentrując się na zachowaniach.jeżeli są przekonani. spełniając przy tym wymagane sprawiedliwości nagradzania. jest przekonany.. mającą swą siedzibę w słynnej Dolinie Krzemowej. gdy im się powiedzie. • Omówić i ocenić podejście do przywództwa według cech. 490 Thurman John Rodgers. Systemy nagradzania w organizacji są głównym mechanizmem wykorzystywanym przez menedżerów w kierowaniu motywacją. Rozkład aktów wzmocnienia może przybrać postać schematu o stałej częstotliwości. Przykład wprowadzający str. stałym stosunku lub stosunku zmiennym. że te osiągnięcia będą prowadziły do nagród i że pozytywne aspekty wyników przeważą nad aspektami negatywnymi. Rozdział 15 Przywództwo i Proces Oddziaływania Cele str. Właściwie zaprojektowane systemy mogą poprawić postawy. unikania. które w jego mniemaniu legły u podstaw kiepskich wyników osiąganych przez inne przedsiębiorstwa. motywację i zachowania. W tym celu zachęca on ludzi do podejmowania ryzyka i sowicie ich wynagradza. podczas gdy zachowanie wywołujące skutki negatywne . • Zidentyfikować i opisać główne sytuacyjne podejście do przywództwa. zmiennej częstotliwości.. 487 . Ponadto dokłada wszelkich wysiłków. zastosowane jako element wzmacniający motywację.489 . że zachowanie pociągające za sobą nagrody (skutki pozytywne) będzie powtarzane. Cypress Semiconductor Corp. Podstawowe jego założenie mówi. który założył w 1983 r. przeprojektowanie pracy i programy współuczestnictwa.

sprzedaż w wysokości około 3 mln dol. Do 1992 r. sprzedaż firmy wzrosła do ponad 300 mln dol., co przekształciło ją w jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się firm świata. W swojej roli dyrektora naczelnego jest bez wątpienia menedżerem. Ustala cele dla firmy, nadzoruje jej strukturę, motywuje pracowników i utrzymuje odpowiednią kontrolę. Prowadząc swą firmę na coraz wyższy poziom, Rodgers wychodzi jednak daleko poza te podstawowe funkcje kierownicze. Opracował szczegółowo system informacyjny, który pozwala mu nadzorować wyniki każdego z 1 500 pracowników w przekroju tygodniowym. Twierdzi, że nie chodzi mu o karanie ludzi. Zamiast tego identyfikuje pracowników, którzy nie osiągają odpowiednich rezultatów i następnie spotyka się z nimi, by stwierdzić, w jaki sposób może im pomóc w osiągnięciu poprawy. Chociaż nie wszystkich taki system zadawala, większość pracowników w Cypress jest przekonana, że Rodgers jest świetnym menedżerem. Dostrzegają również, że jego zachowanie daleko wykracza poza zachowanie typowego menedżera. Właściwie wolą go nazywać przywódcą niż szefem1.

Dyrektor T.J. Rodgers wykazuje stosunkowo rzadkie połączenie umiejętności, które wyróżnia go spośród wielu innych: jest zarówno mądrym przywódcą, jak i wytrawnym menedżerem, który dostrzega wyzwania niezbędne do odgrywania obu ról. Wie, kiedy podejmować twarde decyzje, kiedy przewodzić, kiedy przewodzić i zachęcać pracowników, a kiedy powstrzymywać się od ingerencji i pozwolić im robić swoje. Jak dotychczas firma wiele skorzystała z jego wysiłków. W niniejszym rozdziale dokładniej przyglądamy się takim ludziom jak Rodgers, koncentrując się na przywództwie i jego roli w zarządzaniu. Charakteryzujemy istotę przywództwa i śledzimy trzy główne podejścia do badania przywództwa – według cech, zachowania i sytuacji. Po rozpatrzeniu nowo pojawiających się spojrzeń na przywództwo, kończymy rozdział, opisując inne podejście do oddziaływania na innych – polityczne zachowanie w organizacjach.

Istota przywództwa

str. 491

W rozdziale 14 opisaliśmy motywację pracownika. Z punktu widzenia menedżera próba motywowania ludzi jest równoznaczna z próbą wpływania na zachowania innych. W tej części rozdziału podajemy najpierw definicję przywództwa, by następnie odróżnić je od zarządzania i na zakończenie odnieść je do problemu władzy.

Znaczenie przywództwa

str. 491

Przywództwo jest zarówno procesem, jak i pewną właściwością2. Jako proces przywództwo polega na użyciu wpływu, bez sięgania po środki przymusu... Jako właściwość przewodzenie jest zestawem cech przypisywanych jednostkom, które są postrzegane jako przywódcy.

Przywództwo a zarządzanie

str. 492

Z podanych definicji powinno jasno wynikać, że przywództwo i zarządzanie, choć ze sobą powiązane, nie pokrywają się. Ktoś może być menedżerem albo przywódcą, albo i tym, i tym, albo ani jednym, ani drugim4. Niektóre podstawowe różnice zestawiono w tablicy 15.1. (...)

Władza a przywództwo
...

str. 493

W poszukiwaniu cech przywódczych
...

str. 498

Zachowania przywódców
... ... ... ...

str. 499 str. 499 str. 500

Badania Uniwersytetu w Michigan Badania Uniwersytetu stanu Ohio Siatka kierownicza
... ... ... ... ... ...
str. 501

Sytuacyjne podejście do przywództwa Teoria NLW
str. 504 str. 507 str. 509 str. 510

str. 502

Teoria ścieżki do celu

Zarządzanie w praktyce

Model Vrooma-Yettona-Jago Inne podejście sytuacyjne
... ... ...

str. 513 str. 514

Nowe spojrzenie na przywództwo Substytuty przywództwa
str. 514 str. 515

Przywództwo transformacyjne
... ... ...

Zachowanie polityczne w organizacjach Najczęściej spotykane zachowania polityczne Kierowanie zachowaniem politycznym Podsumowanie
str. 518 str. 517

str. 516 str. 517

Jako proces, przywództwo jest wykorzystaniem nie polegającego na przymusie wpływu do kształtowania celów grupy (zespołu) albo organizacji, motywowania zachowań sprzyjających osiągnięciu tych celów i łatwiejszego zdefiniowania kultury grupy lub organizacji. Rozumiane jako właściwość, przywództwo jest zestawem cech przypisywanych osobom postrzeganym jako przywódcy. Przywództwo i zarządzanie są często ze sobą związane, są to jednak dwie różne sprawy. Menedżerowie i przywódcy wykorzystują władzę formalną, władzę nagradzania, władzę przymusu, władzę odniesienia oraz władzę ekspercką. Podejście do przywództwa od strony cech zakłada, że przywódców wyróżnia wśród innych pewna podstawowa cecha lub zestaw cech. Podejście od strony zachowań przywódczych zakłada, że zachowanie skutecznych przywódców czymś się różni od zachowania innych ludzi. W wyniku badań przeprowadzonych na uniwersytecie w

Michigan i uniwersytecie stanowym w Ohio zidentyfikowano dwie podstawowe formy zachowania przywódczego: jedną zorientowaną na pracę i wyniki oraz drugą zorientowaną na dobrobyt i poparcie pracownika. Z pomocą siatki kierowniczej próbuje się szkolić menedżerów, by wykazywali wysoki poziom w ramach obu form zachowania. Przedstawiciele podejścia sytuacyjnego do przywództwa dostrzegają, że właściwe formy zachowania przywódczego nie mogą być stosowane uniwersalnie, i próbują określić sytuacje, w których właściwe będą określone zachowania. Teoria NLW sugeruje, że zachowania przywódcze powinny być orientowane na zadania albo na stosunki międzyludzkie w zależności od stopnia korzystności sytuacji. Teoria ścieżki do celu sugeruje, że właściwe zachowanie przywódcze może mieć charakter nakazowy, wspierający, partycypacyjny albo zorientowany na dokonania, w zależności od osobistych cech podwładnych i otoczenia. Model Vrooma-Yettona – Jago utrzymuje, że przywódcy powinni zmieniać zakres, w jakim pozwalają podwładnym współuczestniczyć w podejmowaniu decyzji, w zależności od cech problemu. Model pionowo powiązanych par oraz teoria cyklu życia należą do nowszych teorii sytuacyjnych. Nowe spojrzenie na przywództwo obejmuje koncepcję substytutów przywództwa oraz rolę przywództwa transformacyjnego w organizacjach. Zachowanie polityczne jest innym typem procesu wywierania wpływu, często wykorzystywanym w organizacjach. Menedżerowie mogą podejmować kroki na rzecz ograniczenia skutków zachowania politycznego. Przykłady i pytania str. 519 - 521
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7. Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 15.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 15.2. Prezes Kim odzyskuje kontrolę ... Pytania 1. 2. 3.

522 Frederik Smith po raz pierwszy zaproponował pomysł prywatnej dostawy poczty w terminie jednodniowym w swojej pracy semestralnej. • Zdefiniować i zidentyfikować typy grup w organizacjach i omówić powody. uruchomił Federal Ezpress Corp. działają teraz jako członkowie grupy. (. • Wyjaśnić. Interpersonalny charakter organizacji str. oraz nowej technologii.. 522 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać interpersonalny charakter organizacji. stwierdził. Kończymy omówieniem konfliktu interpersonalnego i grupowego. innowacyjnymi sposobami jeszcze skuteczniejszego konkurowania i obniżania kosztów.Rozdział 16 Zarządzanie Procesami Interpersonalnymi i Grupowymi Cele str. w jaki sposób organizacje tworzą zespoły i kierują nimi. Niniejszy rozdział traktuje o procesach prowadzących do takich działań jak opisane przedsięwzięcia Federal Express i wynikających z takich działań. Potem wyjaśniamy cechy dojrzałych grup i wykorzystanie zasobów w organizacjach. zwłaszcza telefaksów. że pomysł jest niewykonalny. Rzeczywiście. Roczne obroty firmy przekraczają 5 mld dol. dla których ludzie łączą się w grupy. Smith kontynuował swoje plany i w 1973 r.. Jego profesor w Yale.. że praca menedżera z planowanych i nie planowanych spotkań. W ostatnich jednak latach wzrost Federal Express uległ pewnemu zwolnieniu w warunkach połączonego nacisku konkurentów. i jest ona uważana za jedną z najlepiej zarządzanych organizacji w Stanach Zjednoczonych. rozmów telefonicznych i podobnych działań. Pracownicy Federal Express. Przytoczony poniżej rozkład dnia jest typowym zapisem . powierzają sobie zadania do wykonania i nabierają nowych umiejętności w drodze rotacji pomiędzy różnymi stanowiskami. menedżerowie większą część swego czasu spędzają na kontaktach i wzajemnym oddziaływaniu z innymi ludźmi w organizacji i poza nią. Przykład wprowadzający str. • Zidentyfikować i omówić cztery podstawowe cechy dojrzałych grup. 523 W rozdziale 1 zauważyliśmy. Następnie wprowadzamy podstawowe koncepcje dynamiki grup. Zaczynamy od charakterystyki interpersonalnego charakteru organizacji.. zamiast jak poprzednio działać jako jednostki odpowiadające przed przełożonym. Taką poważną nową inicjatywą Federal Express było stworzenie setek zespołów roboczych. Nie zrażony tym pesymizmem. co wielu ekspertów coraz częściej uznaje za olbrzymi zasób każdej organizacji – siłę grupy. Członkowie grupy sami ustalają godziny pracy. firma zaczęła się rozglądać za nowymi.. oraz etapy kształtowania grup. Żeby odzyskać utracony teren..) Menedżerowie w Federal Express dostrzegli i wykorzystali to. • Omówić interpersonalne i międzygrupowe konflikty w organizacjach. Po raczej powolnym starcie Federal Express wykazywał systematyczny wzrost i stał się wielonarodową organizacją dysponującą własnym zestawem 255 samolotów i 34 000 skomputeryzowanych samochodów dostawczych i biur na całym świecie.

zwłaszcza dotyczących komunikacji. tak samo jak różni są poszczególni członkowie organizacji. Wykształcają się one zarówno wewnątrz.. 525 Zachowania interpersonalne mogą pociągać za sobą najrozmaitsze zdarzenia. które wchodzą ze sobą w regularne stosunki dla osiągnięcia wspólnego celu4. reklamą i doradztwem dla innych firm. Mianem grupy określamy co najmniej dwie osoby. którzy nie udzielają sobie wzajemnie wsparcia i którzy ze sobą nie umieją pracować. Stosunki interpersonalne mogą być osobiste i pozytywne.. 525 Grupy są wszechobecną częścią życia organizacji i podstawą wykonania znacznej części pracy. (. że jego styl komunikacji wiele zawdzięcza nie- .) Rzecz jasna.. spotkaniach menedżerów dla formułowania strategii. którzy się nawzajem wspierają i którym się ze sobą dobrze pracuje. 250 pracowników firmy może dyskutować oceny we wszystkich siedmiu kategoriach pracy i osobowości. Dynamika interpersonalna może jednak również być osobista. Pracownicy ODS spędzają aż siedem godzin w tygodniu na zebraniach – zebraniach zespołów dotyczących konkretnych projektów. spotkaniach tygodniowych. Pracownicy decydują również o rym. na których ogół pracowników omawia przepisy firmy..dnia prezesa firmy.. Chociaż Yamaguchi nie przeczy. jak i poza normalnymi strukturalnymi granicami organizacji. pracownicy mogą np. oraz na spotkaniach-maratonach każdego kwietnia i października. ODS zajmuje się badaniami. Wydaje się. Wyniki zachowań interpersonalnych str.) Większość stosunków mieści się gdzieś pomiędzy tymi skrajnymi przypadkami.. który pragnie badać procesy grupowe. Takahiro Yamaguchi. ale negatywna. (..) Dobre stosunki interpersonalne w całej organizacji mogą być nawet źródłem synergii. projektowaniem wyrobów i tworzeniem znaków firmowych dla takich gigantów jak Sony Corp. zebraniach sekcji do omówienia sprzedaży. Grupy w organizacjach str. jak gdyby zostało stworzone przez badacza zachowań organizacyjnych. Spojrzenie globalne str. może też zmieniać te oceny. przekonywać. 524 Charakter stosunków interpersonalnych w organizacji może być różny. stosunki interpersonalne przenikają wszelkie organizacje i są żywotną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. że tematyka spotkań pokrywa wszystkie aspekty życia firmy.. kiedy posiedzenia ciągną się do późnej nocy. Ludzie. Dzieje się tak wówczas. Na corocznym trzydniowym spotkaniu w sprawie płac. kłóci się z japońską tradycją gospodarczą i kulturą. żywią do siebie wzajemny szacunek i przywiązanie oraz lubią utrzymywać ze sobą kontakty. że oni czy ich współpracownicy zostali ocenieni zbyt nisko w czasie ostatniej kwalifikacji płacowej. Dynamika interpersonalna str. A firma rzeczywiście te zyski przynosi. (. mimo że wiele pomysłów jej założyciela. 526 ODS – eksperyment w sprawach grupowych Czasami życie w japońskiej ODS Corporation sprawia wrażenie. gdy ich uczestnicy wzajemnie się znają. kogo powołać w skład zarządu firmy i jak rozdzielić zyski. mogą zdziałać znacznie więcej niż ludzie. Firma osiągnęła sukces i z tego powodu cieszy się powszechnym szacunkiem w Japonii. pomimo setek roboczogodzin spędzonych co tydzień na zebraniach..

Przyciąganie interpersonalne. 527 Ogólnie rzecz biorąc. 530 Wyobraźmy sobie różnice dzielące zbiór pięciu osób. niczym dobrze smarowany mechanizm.. wykorzystał zespół zadaniowy do zaprojektowania swojego modelu Taurusa... z której znani są japońscy robotnicy. Grupy funkcjonalne. która funkcjonuje od lat. oraz personel pielęgniarski. . Wydział marketingu. Źródła.. Jego pracownicy mówią... o których inne japońskie firmy tylko mówią. Struktura ról .. 532 . 529 .. A jednak Yamaguchi oskarża japońskich przywódców przedsiębiorstw o to. które właśnie zebrały się. upiera się.. . (... (.. Ford Motor Co.. . Grupa nieformalna albo grupa interesu jest tworzona przez członków dla celów. . Firmy japońskie wsławiły się swoim partycypacyjnym zarządzaniem i wpajaniem robotnikom poczucia. że Yamaguchi żyje według własnej filozofii... str.Japończykom.. z których duża część jest niezadowolona. Grupa funkcjonalna to grupa stworzona przez organizację dla realizacji pewnej liczby bieżących celów organizacji w nieokreślonym horyzoncie czasowym. grupy zadaniowe oraz grupy nieformalne lub grupy interesu6.. Jeżeli robotnicy naprawdę mają utożsamiać swoje szczęście z sukcesem firmy.) Grupy nieformalne mogą być potężną siłą. Korzyści instrumentalne. jest również dobre dla robotnika.. są przykładami grup funkcjonalnych. zarządzanie musi być elastyczne i podatne. że to.. 533 . Grupy zadaniowe. Na przykład. I to właśnie jego filozofia. Jest przekonany... wydział zarządzania. przyciąga klientów do ODS. by stworzyć grupę. Cele grupowe. da się urzeczywistnić tylko wtedy. Typy grup str..... . Etapy kształtowania się grup str. Działania grupowe.) Cechy dojrzałych grup str.. które nie muszą mieć związku z celami organizacji. powiada Yamaguchi. Dlaczego ludzie łączą się w grupy? str. której menedżerowie nie powinni ignorować. i inną grupę. zespól zadaniowy został rozwiązany.. poświęcając pracownikom swój czas i energię. iż jego celem jest zrealizowanie pomysłów. co jest dobre dla firmy. w równym stopniu jak badania i twórcze umiejętności jego firmy. organizacje obejmują grupy funkcjonalne. Grupa zadaniowa to grupa stworzona przez organizację dla realizacji stosunkowo wąskiego zakresu zadań (celów). tak jak w ODS. Kiedy projektowanie zostało zakończone. Grupy nieformalne albo grupy interesu. Zaspokajanie potrzeb.. że izolują się od swoich pracowników.. gdy konflikty są ujawniane. że interpersonalna harmonia .

Wnioski. . zespoły nie są rozwiązaniem pasującym do każdej sytuacji. 542 Oczywiście. . Upowszechnianie norm. Abstrahuję. . .. innowacje i inicjatywę. zespołach międzyfunkcjonalnych lub zespołach wysokich osiągnięć.Niejasność roli. Normy zachowań str. Na marginesie.. często przy niewielkim nadzorze lub całkowitym jego braku. a „rozproszeni” właściciele (i niezbyt kompetentni ich przedstawiciele) po prostu się nie znają na niuansach zarządzania. Odmian szkodliwych konfliktów sprowokowanych przez „górę” menedżerską. gdy zadania.... W ostatnich latach jednak coraz częściej rozumiemy.. Przeciążenie roli. np. w tym . 540 str. Kierowanie zespołami roboczymi str... tradycyjnie traktowała konflikt jako problem. nieprzyjemnością i sprzecznością poglądów. że chociaż konflikt może być poważnym problemem.. Właściwie większość ludzi. Umiarkowany poziom konfliktu może wyzwolić motywację. takie jak wrogość i brak współpracy. którego należy unikać24... pewne jego typy mogą się okazać korzystne. gdy szkodliwy konflikt wywołują sami menedżerowie. jest sporo. 543 Większość ludzi wiąże konflikt z antagonizmem. Konflikt ról.. . Tak więc menedżerowie muszą się troszczyć o kierowaniem konfliktem w swoich organizacjach. 541 W organizacji zespół to grupa pracowników funkcjonujących jako jednostka. 538 str.. Zmiany norm. . są złożone i reprezentują wysoki stopień współzależności: sam zespól służy jako mechanizm rozwiązywania takiej złożonej sytuacji i kierowania wspólzależnością21.. Przestrzeganie norm. swoją niekompetencją i prywatą.. 541 Przywództwo nieformalne .. Przy braku konfliktu mogą się wkradać samozadowolenie i stagnacja. Spójność wewnętrzna . Obecnie mówi się czasami o zespołach samokierujących się. Punktem wyjścia jest zrozumienie konfliktu.. Konflikty interpersonalne i międzygrupowe str. Pierwsze formy zespołów stanowiły samodzielne grupy robocze i kółka jakości. który sprzyja najwyższemu poziomowi wyników. str. kreatywność. Ogólnie.. Wykorzystanie zespołów w organizacjach Tworzenie zespołów roboczych str.. Problemem może być. Nadmierne natężenie konfliktu może wytworzyć niepożądane wyniki. najbardziej przydatne są wtedy. w tym menedżerów i teoretyków zarządzania. wykonująca funkcje organizacyjne. 536 . . jakie trzeba wykonać.... Menedżerowie muszą znaleźć i utrzymać optymalny poziom konfliktu. wrogością. co może się negatywnie odbić na wynikach. .

. pracownicy. Współzależność. by przyszłe zespoły mogły się uczyć na ich sukcesach i porażkach. W połowie lat osiemdziesiątych jednak. sensownych metod ich składania. produkcji i obsługi mechanicznej. która mogłaby skutecznie konkurować z produktami japońskimi. starano się też wykorzystać łatwo dostępne części amerykańskie i ograniczyć do minimum ich liczbę.. udziałowcy itp. Grupa robocza rozpoczęła pracę od dokonania przeglądu przyszłych klientów i rozglądając się za konkurencyjnymi maszynami. że nie będą mówić o projekcie z osobami postronnymi. 545 Niektóre z przyczyn konfliktu w organizacjach wynikają z projektu organizacji. zapasów. a firma Cincinnati Milacron zawsze plasowała się w amerykańskiej czołówce. Wynik? Sprzedaż Visty 2. spółdzielcy. gdyby musiały przechodzić przez normalne kanały wydziałowe. „Dzienniki pokładowe zespołu pozostawiły Milacron spuściznę. o 40% szybsza i sprawniejsza. Zamiast szukać tanich części.miejscu. Kolejnym posunięciem w walce konkurencyjnej była nowa maszyna o nazwie Vista oraz nowy sposób opracowywania produktu – praca zespołowa. . Decyzje te mogłyby zostać odrzucone. Milacron stworzył dziesięcioosobowy zespół składający się z przedstawicieli działów zaopatrzenia. 544 Łączenie się w zespoły dla uratowania produktu Stany Zjednoczone zawsze przewodziły w światowej produkcji obrabiarek. Jednakże japońska konkurencja i reakcja Milacron – rezygnacja z wytwarzania niektórych prostych pozycji asortymentu – wkrótce zagroziła udziałowi w rynku i reputacji firmy. marketingu. Uzgodnili. ograniczając się tylko do skutków czystej niekompetencji. dwaj dyrektorzy firmy postanowili wspólnie zastanowić się. czasami dodatkowo spotęgowanej osobistą prywatą lub cechami charakteru. . .. Pragnęli. że nowa maszyna musiałaby być o 40% tańsza niż jej poprzedniczki. Zdecydowali. Anonimus Zarządzanie w praktyce str. . Jej członkowie podejmowali decyzje kierując się zdrowym rozsądkiem.5-krotnie przewyższyła sprzedaż poprzedniczki już w pierwszym roku produkcji. akcjonariusze. Na przykład zdecydowano pracować w systemie miar metrycznych.. w miarę pojawiania się problemów. . inne odnoszą się do jednostki lub grupy. szukano tanich.. Różnice celów. a nie angielskich..). Konkurencja o zasoby. ścisła. kadra kierownicza.. Dynamika interpersonalna. by nie narażać się na śmieszność przy sugerowaniu pomysłów spoza swojej „działki”. której trudno nie dostrzec. Jako grupa spotykali się tylko raz na tydzień. zwłaszcza w dziedzinie maszyn do wyrobu kształtek plastykowych... Sprzedaż maszyn do wyrobu kształtek plastykowych szła pomyślnie. jakie cechy powinna posiadać maszyna. Biura tych osób zlokalizowano obok siebie. Prowadzili zapis czynności roboczych. Przyczyny konfliktu str. Maszyna wykorzystuje o 50% mniej części i jest o 40% tańsza w produkcji. od konfliktów wynikających z ewentualnych sprzeczności interesów grupowych (np. by decyzje były podejmowane szybko. kiedy firmy amerykańskie były wypierane z rynku. unikając podejmowania decyzji w czasie zebrań. a sami członkowie zespołu odpowiadali bezpośrednio przed wiceprezesem. a nie – jak to się normalnie odbywało – w dwa lata. oraz że trzeba ją przygotować w rok. Źródła..

Czterema ważnymi cechami grup dojrzałych są struktury ról.Kierowanie konfliktem str.. Grupa to co najmniej dwie osoby wchodzące ze sobą w regularne wzajemne oddziaływania dla osiągnięcia wspólnego celu lub wykonania wspólnego zadania. Rozwiązywanie konfliktu. Struktury ról definiują specjalistów od zadania oraz specjalistów socjoemocjonalnych i mogą być dotknięte niejasnością roli. normy grupowe... Podsumowanie str. Konflikt może być konstruktywną albo destrukcyjną siłą w organizacjach. . albo negatywna i osobista. Przykłady i pytania str. Normy grupowe to standardy zachowań członków grupy. Powody łączenia się w grupy nieformalne albo grupy interesu obejmują wzajemną akceptację. Wprowadzenie zespołów jest formą zmiany organizacyjnej. może zapobiec jego powstawaniu oraz rozwiązywać go. . Przywódcy nieformalni to tacy przywódcy. W organizacjach tworzą się następujące ogólne typy grup: funkcjonalne. . Coraz więcej organizacji wykorzystuje zespoły. synergię. wykonująca funkcje organizacyjne. komunikację i podejmowanie decyzji. spoistość (zwartość) grupy i przywództwo nieformalne. Może ona być pozytywna i osobista. często bez przełożonego lub z niewielkim zakresem nadzoru. Zespół to grupa pracowników funkcjonująca jako jednostka. 548 – 551 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. konfliktem ról lub przeciążeniem roli. 546 Żeby sobie najskuteczniej poradzić z konfliktem. motywację i wydajność oraz kontrolę i organizację. bezosobowa i profesjonalna. których wybrali sami członkowie grupy. poparcie społeczne. zadaniowe oraz nieformalne albo grupy interesu. Spoistość grup może wzrastać lub maleć pod wpływem wielu czynników. w jakim członkowie grupy są lojalni w stosunku do siebie i grupy oraz zaangażowani w jej sprawy. skoro już do niego dojdzie26. Szczególnie ważna jest zależność pomiędzy normami osiągnięć i spoistością. Ograniczanie konfliktu. Interakcje z innymi ludźmi mogą powodować zaspokojenie potrzeb. menedżer musi go stymulować w konstruktywny sposób. Menedżerowie mogą w pewnych sytuacjach stymulować konstruktywne formy konfliktu. Spoistość grup to zakres. Ludzie łączą się w grupy funkcjonalne albo zadaniowe dla realizacji kariery. .. Pobudzanie konfliktu. konflikt i kształtowanie się grup... 2. 548 W całej organizacji występuje dynamika interpersonalna. Idealne zespoły powinny być zwarte i przyjmować normy wysokich osiągnięć. Możliwe jest również unikanie lub rozwiązywanie konfliktu przez użycie kilku technik.

by idee te ujrzały światło dzienne. aby wytworzyć kulturę. 552 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać rolę i znaczenie komunikowania się w pracy menedżera. • Opisać. zgłaszać sugestie i krytykę. której stopa zysku przekracza odpowiednie wskaźniki dla innych firm branży. Przykład 16. • Zidentyfikować ogóle formy komunikacji grupowej i organizacyjnej oraz podać ich cechy. 10.. w której pracownicy mogą się swobodnie wypowiadać. . Przykład wprowadzający str. w jaki sposób można usprawnić proces komunikowania się... Pytania 1.. Przykład międzynarodowy 16.2. że pracownicy są najlepszym źródłem nowych idei w każdej organizacji i pragnie zapewnić.. • Opisać. .3.. 6. że jego koncentracja na komunikowaniu się ma podstawowe znaczenie dla powodzenia firmy.? Dyrektor Naczelny Brook Furniture Rental. Sądzi. sądzi. Twierdzi.. że tak. Pytania analityczne 5. 3. • Zidentyfikować podstawowe formy komunikacji interpersonalnej.. 7. W szczególności Crawford dokłada wszelkich starań. Ćwiczenia 8. podać ich zalety i wady. 9. że zdolność słuchania jest jedną z najważniejszych umiejętności kierowniczych. . 552 Czy zasadnicza troska o komunikowanie się może przynieść dochody rzędu 50 mln dol. kwestionować decyzje podejmowane przez innych. Crawford jest przekonany. Bob Crawford. Rozdział 17 Zarządzanie Komunikowaniem Się W Organizacjach Cele str. 3. Brook jest szybko rozwijającą się firmą wynajmującą meble do mieszkań i biur.1. 2. 4. Crawford potrafi też docenić umiejętność słuchania. Regularnie organizuje seminaria dla . w jaki sposób można zarządzać komunikowaniem się w organizacji. . Pytania 1. 2. • Omówić behawioralne elementy komunikowania się.

. Każda z nich wymaga komunikacji ustnej lub pisemnej.. sieci komunikacyjne oraz winorośl. .... str.. . że sprzyja to skutecznej komunikacji firmy z jej klientami1. 560 str. ... 560 Komunikacja pisemna Wybór właściwej formy Formy komunikacji grupowej i organizacyjnej Poza obu opisanymi przed chwilą czystymi formami komunikacji interpersonalnej menedżerowie zajmują się innymi odmianami komunikowania się w organizacji. oraz tego. Crawford twierdzi i w tym przypadku. . 554 Rola komunikowania się w zarządzaniu Proces komunikowania się str... że większą część swego czasu spędzają na komunikowaniu się. Komunikowanie się ustne i pisemne ma głównie charakter interpersonalny. 557 Menedżerowie muszą rozumieć różne rodzaje komunikacji. dlatego właśnie te dwie formy zostaną tu omówione łącznie. w jaki sposób wraz z całą organizacją mogą oni zwiększyć skuteczność działania. . Menedżerowie na całym świecie są zgodni co do tego. Jak pokazano na rys. Prócz tego. Komunikowanie się a praca menedżera ..menedżerów. przy czym chodzi o sztukę słuchania zarówno pracowników. aby przekazać im swoją wizję i cele stawiane przed organizacją.) Komunikacja pionowa . jednakże każda sięga do szerokich wzorców komunikacji w całej organizacji. Komunikacja ustna . Na przykład. 555 Formy komunikacji interpersonalnej str. Menedżerowie muszą komunikować się z innymi.. (... 17.. Również dla innych pracowników komunikowanie się z menedżerami jest bardzo ważne.2. Pozwala mu to na osobiste zaprezentowanie „historii” firmy i udzielenie odpowiedzi na ważne pytania. chodzi o komunikację pionową i poziomą. 559 str. 553 str. Crawford robi wiele dla utrzymania drożnych kanałów komunikowania się. co się dzieje w otoczeniu. 563 . jak i klientów. 557 str. 558 str. str. 553 Definicja komunikowania się str. często sam prowadzi programy szkoleniowe dla nowych pracowników. Inne formy komunikowania się w organizacji zostaną omówione w następnej części rozdziału.. 562 Komunikacja pozioma Sieci komunikacyjne str. by pomóc im w wyrobieniu sobie tej umiejętności.. . często towarzyszy również przedstawicielom handlowym w ich wizytach u klientów.. str.. gdyż pozwala na lepsze zrozumienie tego..

2)27. i to w takiej ilości. która może przenikać całą organizacje. 564 Winorośl to nieformalna sieć komunikacyjna. Percepcja odgrywa istotną rolę w odbiorze i rozszyfrowaniu informacji. 572 Kilka czynników może zakłócić proces komunikowania się lub służyć jako bariera do skutecznego komunikowania się. .3. Winorośl str.... Bariery w komunikowaniu się str. Są to: cechy nadawcy. Percepcja str. (. Cechy nadawcy.. Techniki dla odbiorcy. .) Techniki dla nadawcy. 567 Behawioralne elementy komunikacji W pewnej mierze winorośl. które mogą zakłócić komunikację. str.. Menedżerowie powinni zacząć od uświadomienia sobie czynników... (. Dynamika interpersonalna. 568 str. tablica 17. że nie jesteśmy w stanie ich przetworzyć. Poprawa skuteczności komunikowania się str.. Cechy odbiorcy.. str. tzn. Na każdym kroku spotykamy się z informacjami. Częścią każdego systemu komunikacji w organizacji mogą być również dwa dalsze ważne elementy behawioralne – percepcja i komunikacja pozawerbalna. w jaki sposób maksymalizować potencjalne korzyści w komunikacji i minimalizować potencjalne problemy.. 570 Komunikacja pozawerbalna .. Każdy z nas jest nieustannie bombardowany informacjami płynącymi z otoczenia.. . cechy odbiorcy. ale również świadomość...) Zarządzanie w praktyce . zarządzanie „w ruchu” i komunikacja nieformalna mają charakter behawioralny. (.. menedżerowie mogą się na szczęście uciec do kilku technik poprawy jego skuteczności28. 567 Percepcja to zestaw procesów używanych przez ludzi do odbierania i interpretowania informacji płynących z otoczenia.. i od poznania sposobów przeciwdziałania takim zakłóceniom. .. powinien wiedzieć.. 566 str. dynamika interpersonalna pomiędzy nadawcą i odbiorcą oraz czynniki leżące po stronie otoczenia (zob.. w jaki sposób skutecznie się komunikować26. 574 Przy tak wielu czynnikach. sens i interpretację.) Inne formy komunikowania się ... . .. Przezwyciężanie barier w komunikowaniu się str. Jak pokazano w tablicy 17. które zakłócają proces komunikowania się. odbiorcę lub obu.. 571 Menedżer świadomy znaczenia komunikacji i jej wszechobecności w pracy. Percepcja obejmuje nie tylko pięć zmysłów... techniki te mogą być wykorzystane przez nadawcę.

Komunikacja w poziomie obejmuje osoby na równorzędnych stanowiskach. 578 Komunikacja jest procesem przekazywania informacji od jednej osoby do drugiej. Percepcja składa się z procesów wykorzystywanych przez jednostkę do odbierania i interpretowania informacji dopływających z otoczenia. Można tego dokonać przez wprowadzenie formalnych systemów informacyjnych oraz przez wykorzystanie możliwości stwarzanych przez komunikację elektroniczną. by treść wiadomości odebranej była możliwie jak najbardziej zbliżona do treści wiadomości zamierzonej. Komunikacja pozawerbalna obejmuje wyraz twarzy. kontakt fizyczny. ważną częścią pracy menedżera. Kierowanie procesem komunikowania się wymaga rozpoznania barier dla . 576 Komunikacja elektroniczna Spojrzenie globalne Podsumowanie str. . Komunikacja interpersonalna koncentruje się na komunikacji w niewielkim gronie osób. którzy otrzymują wiadomość i rozszyfrowują jej treść. . intonację. Cały proces w dowolnym swym odcinku może zostać zakłócony przez różne czynniki... W układzie pionowym komunikacja może się odbywać pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. ruchy ciała. 576 str. Formalne systemy informacyjne .. str. ale także mogą wpływać na poprawę skuteczności systemu komunikowania się w organizacji.Techniki dla nadawcy i odbiorcy. wybierając stosowny środek komunikacji. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacji str... Nieformalną sieć komunikacyjną pomiędzy członkami organizacji określamy mianem „winorośli”. .. chociaż na ogół bardziej wskazana jest komunikacja obustronna. Proces komunikowania się składa się z kodowania treści przez nadawcę i przekazywania jej jednemu lub kilku odbiorcom. Dwoma behawioralnymi elementami komunikacji są percepcja i komunikacja pozawerbalna. Członkowie grupy powiązani są ze sobą według powtarzalnego wzorca zwanego siecią komunikacyjną. 576 str. W procesie dwustronnego komunikowania się czynności te powtarzają się. Obie ważne formy komunikacji interpersonalnej – ustna i pisemna – wykazują charakterystyczne zalety i wady.. 576 Menedżerowie nie tylko mogą być osobiście dobrymi komunikatorami. Skuteczna komunikacja jest procesem wysyłania wiadomości w taki sposób. przy czym role nadawcy i odbiorcy ulegają odwróceniu. Ważnymi elementami procesu percepcji są percepcja selektywna oraz organizacja percepcji. zarówno w górę jak i w dół. Istnieje duża rozmaitość form komunikowania się w organizacji. toteż menedżer powinien starannie rozważyć jedne i drugie.. Komunikowanie się jest wszechobecną. gesty.

...... w jaki sposób możliwe jest ich przezwyciężenie. 9. Część VI PROCES KONTROLOWANIA Rozdział 18 Istota Kontrolowania Cele str.... 4.... Zarówno nadawca....... jak i operacyjne..skutecznej komunikacji i zrozumienia.......... Przykład 17... dla których organizacje korzystają z wielorakich systemów kontrolnych. Pytania analityczne 5....... odpowiedzialnością za kontrolę oraz powiązaniem planowania i kontrolowania.. Ćwiczenia 8. ...... 584 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę kontrolowania w organizacjach. 3...... 6. Przykład międzynarodowy 17..... ....582 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.... 7........ W nadchodzących latach rozwój komunikacji kierowniczej i organizacyjnej dokonywać się będzie pod przemożnym wpływem komunikacji elektronicznej w postaci sieci komputerowych. 2.... • Zidentyfikować i wyjaśnić ogólne kroki w procesie kontrolowania. .. obszarami.. 10. telefonów komórkowych... włącznie z jego celem. znaczeniem... 3. telefaksów itp.... ... Pytania 1. jak i odbiorca mogą poznać i opanować skuteczne techniki poprawy komunikacji. • Omówić dwa ogólne podejścia do kontroli w organizacji. ...........2. . Przykłady i pytania str..1... 2........... • Zidentyfikować i wyjaśnić główne formy kontroli operacji i opisać przyczyny........ Organizacje wykorzystują w kierowaniu komunikacją zarówno podejście menedżerskie........ 2... 3... • Opisać kontrolę strategiczną... 579 .. Pytania 1..... systemów przetwarzania tekstów..

założyło w 1975 r. Lepiej ich nie powtarzać. (. dwóch przedsiębiorców jako firmę sprzedaży wysyłkowej. Ocena wyników – utrzymanie status quo. Przewija się on na wielu moich stronach.. Mierzenie wyników. 584 Bombay Co.. 2. dol. jakich potrzebuje organizacja.. . przekroczyły 12 mln dol. Cel kontrolowania str. każdy proces kontroli powinien objąć cztery ogólne etapy9. lepsza jest porządna analiza. 589 Powiązanie planowania i kontrolowania str.2.. Ustalanie norm str. 591 . z wyspecyfikowaniem odpowiednich zagadnień. zmiana norm.. . Funkcje organizowania i przewodzenia pozwalają organizacji wykonywać jej właściwe zadania. 589 Menedżerowie powinni ściśle wiązać planowanie i kontrolowanie. Firma rejestruje obroty znacznie przekraczające 100 ml. 4.. Menedżer sporządza plan i następnie wykorzystuje system kontrolny do obserwowania postępu na rzecz wykonania tego planu. planowanie jest zazwyczaj pierwszą częścią procesu zarządzania. .. (Uwagi: Oj. co i jak planujemy. 590 Niezależnie od typu czy liczby systemów kontrolnych. 585 . poczynając od „konkretyzacji”.. Temat wymaga obszernego rozwinięcia. Jak to powiązano w rozdziale 1.. Przykład wprowadzający str. w jaki sposób menedżerowie mogą skutecznie kierować procesem kontrolowania. . 587 Odpowiedzialność za kontrolę str.). natomiast kontrolowanie wiąże się bezpośrednio z planowaniem. Różne też mogą być wnioski.U. Etapy procesu kontrolowania str.. (. Częstokroć od kontroli realizacji planu... Funkcjonowanie organizacji wymaga ciągłego przechodzenia od planowania do kontrolowania i na odwrót. Zbyt dobra jest jeszcze pamięć o starych błędach (i ich skutkach) w planowaniu i kontroli wykonania planów.. osiągnęli spory sukces. 586 Obszary kontroli str. (1. Z. • Opisać główne problemy wyboru stylu kontrolowania. Ustalanie norm. Pokazano je na rys. przynajmniej w Polsce. 3...) Menedżerowie Bombay Co. 18.) Kontrolowanie w organizacjach str.• Opisać. Porównywanie wyników z normami..... między innymi zależnie od tego. . Co było przyczyną sukcesu Bombay? (. ostrożnie i fachowo trzeba z tym. korekta odchyleń.) Dzisiaj pasaże handlowe w całej Ameryce Północnej mieszczą kilkaset sklepów Bombay Co. jej zyski w 1990 r. 586 Znaczenie kontroli str.

596 Wielorakie systemy kontrolne str. Czasami sprawy są oczywiste niemal dla każdego. będącymi dziełem specjalistów od kontroli zatrudnionych w aparacie zarządzającym. Kontrola wstępna str. że jest najgorszą z możliwych teorii organizacji. warto jednak pamiętać.” Późniejsze wady tego systemu.. 597 .. Mówiąc ogólnie o biurokracji. 595 Kontrola równoległa str.. Niemal idealnym tego przykładem była tu gospodarka „realnego socjalizmu”.. 593 Końcowym etapem w procesie kontroli jest ocena wyników. które były wypróbowane. .. (. podejście biurokratyczne w negatywnym rozumieniu tego słowa.. a nonsensów nie można legalnie zmienić z powodu zwykłej siły bezwładu albo uporu kogoś zaślepionego. na słabość kontroli gospodarczego zarządzania i słabość analiz gospodarczych wpłynęła wtedy zdecydowanie słabość narzędzi ekonomicznych. że „Model machiny biurokratycznej powstał w reakcji na osobiste uzależnienie... 597 . 594 .) * * Mówiąc dosadnie. „Biurokracja jest to bezmyślne stosowanie się do przepisów/zasad równie bezmyślnie ustalonych”. Porównywanie wyników z normami str. w języku potocznym... Ocena ta w dużej mierze opiera się na analitycznych i diagnostycznych umiejętnościach menedżera. nepotyzm. poza tymi. Kontrola biurokratyczna str. Moim zdaniem.. .... 596 Kontrola końcowa str.. . nie przesądzają jednak o wartości całego systemu: „Parafrazując ironiczną uwagę Churchilla na temat demokracji. 593 Ocena i reagowanie str.. Sprawy są jednak złożone a ocena stanu faktycznego i przyczyn jest kontrowersyjna. ... w tym tzw. tzw. można powiedzieć o biurokracji. okrucieństwo. Formy kontroli organizacyjnej str..” . chyba zazwyczaj polega na niedostatku wiedzy zarządzających. 597 Kontrola biurokratyczna jest formą kontroli organizacyjnej odznaczającą się formalnymi i mechanistycznymi rozwiązaniami strukturalnymi. (. W zarządzaniu gospodarczym. Zwykle prowadzi to do całego szeregu negatywnych zjawisk. złośliwość i subiektywne osądy cechujące praktykę kierowniczą pierwszego okresu rewolucji przemysłowej.Mierzenie wyników str.. i następnie podjęcie stosownych działań.. o których mowa w rozdziale 1... Po dokonaniu tej oceny zazwyczaj podejmowane jest jedno z trzech działań.... „negatywne dostosowanie się społeczeństwa”.) Formy kontroli operacji str. 592 .. choć w wielu przypadkach zupełnie oczywiste..

..... Opracowanie skutecznych systemów kontrolnych str.... Nagradzanie nieefektywności .. str. Obiektywizm .. Kontrola strategiczna str. 602 . Odpowiedzialność za wyniki . Nadmiernie rozbudowana kontrola . Zarządzanie procesami kontroli str. 606 Tworzenie skutecznej kontroli .. niewłaściwa koncentracja kontroli. Aktualność . Co na ten temat można powiedzieć dzisiaj? Anonimus Kontrola angażująca pracowników str.. Menedżerowie muszą również wiedzieć. terminowe i obiektywne. Elastyczność .. Do powszechnie występujących przyczyn takiego stanu rzeczy należą: nadmierna rozbudowa kontroli. 58 prezentowanej literatury.Oba powyższe cytaty pochodzą z książki: Zachowanie człowieka w organizacji. Wykorzystanie zapisów kontrolnych i bilansów . ale mimo to wielu ludzi może się przeciwstawiać kontroli.. a także jak przezwyciężać pojawiający się niekiedy opór przeciw kontroli. Pobudzanie współuczestnictwa . Spojrzenie globalne str. 605 Właściwie zaprojektowane systemy kontroli są przydatne i skuteczne. Wykorzystanie zarządzania przez cele . Przezwyciężanie oporu wobec kontroli str...... Niewłaściwa koncentracja . Dokładność ... musi zrozumieć etapy i szczeble kontroli.. poz. 599 . dokładne.. gdy zostaną zintegrowane z planowaniem i są przy tym elastyczne. 607 . 599 . Integracja z planowaniem .... 440. Wybór stylu kierowania str. Zarządzanie w praktyce str.. Zrozumienie oporu wobec kontroli str. jak zbudować skuteczny system kontrolny.... 603 Co się składa na skuteczny system kontrolny? Systemy kontroli są na ogół najbardziej skuteczne wówczas..... 602 Jeżeli menedżer naprawdę pragnie skutecznie kontrolować.. nagradzanie nieefektywności i odpowiedzialność za podejmowane działania. 600 .

wykorzystywać zarządzanie przez cele.5 ilustruje. toteż kontrola ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu organizacji. Celem kontroli jest prowadzenie organizacji ku wytyczonym celom. Istnieją dwie podstawowe formy kontroli organizacyjnej: kontrola biurokratyczna i angażująca pracowników. jej niewłaściwym nakierowaniem. mierzenie faktycznych wyników. przypadkami nagradzania nieefektywności oraz obawą przed odpowiedzialnością za rezultaty. Kontrola końcowa koncentruje się na efektach procesu przekształcania. jaką powinien zastosować menedżer. Z odpowiedzi na pytania w tablicy 18.. Menedżerowie mogą ułatwić przezwyciężenie tego oporu. jest ona skierowana na zasoby finansowe. Kontrola wstępna koncentruje się na nakładach wchodzących do sytemu. . 610 Kontrola jest to regulowanie działalności organizacji w taki sposób.. Większa część wysiłków kontroli strategicznej nakierowana jest na jedną lub kilka metod wdrażania strategii. w jaki sposób różne odpowiedzi prowadzą do różnych typów kontroli. koncentrując się na elementach poprawiających skuteczność kontroli. Kontrola równoległa. wywołany przerostem kontroli. aktualny i obiektywny. stylu organizowania. Większość organizacji wymaga wielorakich systemów kontroli. Pytania. by ułatwić osiągnięcie celów. Drzewo decyzyjne pokazane na rys. Dodatkowo. koncentruje się na samym procesie przekształcania. Każda reprezentuje pewien typ skrajny. ludzkie i informacyjne. . porównanie wyników z normami oraz podjęcie stosownych działań. 18. tablica 18. ścisły. należy zapewnić pełną integrację planowania i kontroli.608. a większość organizacji stosuje jakąś pośrednią formę kontroli organizacyjnej.1). dostarcza ona informacji dla przyszłego planowania i nagradzania pracowników. Podsumowanie str.. Istnieją trzy podstawowe formy kontroli operacji. być może najbardziej skuteczna forma kontroli. Ogólnie rzecz biorąc. Kontrolę strategiczną podejmuje się. mogą dopuścić szersze współuczestnictwo pracowników. Wielu pracowników stawia opór kontroli organizacyjnej. Planowanie i kontrolowanie są ze sobą ściśle powiązane. miernikach osiągnięć i pragnieniu współuczestnictwa przejawianego przez pracowników. System kontroli powinien również być możliwie elastyczny. rzeczowe. Proces kontroli obejmuje cztery podstawowe etapy: ustalanie norm oczekiwanych osiągnięć.. Aby zwiększyć skuteczność kontroli. które należy sobie zadać przy wyborze strategii kontroli.W jaki sposób menedżer powinien dopracować się własnego stylu kontroli? Jedno z podejść do wyboru stylu kontroli opiera się na czterech czynnikach: stylu zarządzania. aby zapewnić osiągniecie celów strategicznych.1 wynika forma kontroli organizacyjnej. Odpowiedzialność za kontrolę obciąża menedżerów. kontrolera a także – w coraz szerszym zakresie – pracowników wykonawczych. a także wprowadzić system zapisów kontrolnych i bilansów. (str.

. 2. Rozdział 19 Zarządzanie Jakością. 2.1. .. 3. Na tej podstawie menedżerowie mogą przyjąć biurokratyczne podejście do kontroli albo podejście angażujące pracowników bądź też jakieś połączenie obu form. 2. .Wyjaśnić znaczenie jakości i kompleksowego zarządzania jakością. . . 4.Wytyczenie właściwej strategii kontroli będzie łatwiejsze. 6..2. 614 . 3. Pytania 1. Przykład międzynarodowy 18.. 10. . . jeżeli określone zostaną następujące cztery czynniki sytuacyjne: styl zarządzania. tendencje oraz sposoby jej poprawy. Przykłady i pytania str. Ćwiczenia 8. 7. 614 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .. Pytania analityczne 5. . ... jego znaczenie i rolę w strategii.613 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. dokładność mierników osiągnięć oraz chęć pracowników do współuczestniczenia w podejmowaniu decyzji. Wydajnością I Działalnością Operacyjną Cele str. .Wyjaśnić istotę zarządzania działalnością operacyjną.Zidentyfikować i omówić składowe wykorzystanie systemów operacyjnych i scharakteryzować zarządzanie działalnością operacyjną jako kontrolę. Przykład wprowadzający str. Przykład 18. 3. styl organizacji.. 611 .. 9. Pytania 1.Wyjaśnić znaczenie zarządzania wydajnością.Zidentyfikować i omówić składowe projektowanie systemów operacyjnych..

Technologia . Zarządzanie w praktyce str. zwłaszcza ekspansja japońskich przedsiębiorstw międzynarodowych.. Największy problem z wydajnością wieloczynnikową polega na konieczności wyrażenia wszystkich składowych we wspólnych jednostkach..Zarządzanie jakością str... Przez poziom wydajności rozumiemy jednostki analizy (podmioty) używane do wyliczania lub definiowania wydajności. Istnieje wiele różnych form wydajności.. problemy z trafnością mierników wydajności. 617 .. 621 W sensie ogólnym wydajność jest ekonomiczną miarą efektywności.. Istota wydajności str. 615 Jakość stała się centralnym problemem współczesnego zarządzania organizacjami. że mogą być one wykorzystywane do . mogą być zarówno trafne. Zarządzanie wydajnością str. 618 Najszersze podejście do zarządzania jakością nazwano kompleksowym zarządzaniem jakością.. W konsekwencji większość organizacji uznaje za bardziej przydatne liczenie cząstkowych współczynników wydajności. (. Zaangażowanie pracowników .. Po prostu.. są spore. wydajność zazwyczaj jest tylko jednym z elementów osiągnięcia celu głównego. szczególnie.. Poziomy wydajności.. pożyteczne praktycznie lub nie... 621 . Strategiczne zaangażowanie . Wydajność ... Katalizatorem jej pojawienia się jako pierwszoplanowego przedmiotu zainteresowania zarządzania było umiędzynarodowienie gospodarki. albo wręcz mylące. Znaczenie jakości str. w kontekście celu głównego.. zależnie od kontekstu. 615 Amerykańskie Towarzystwo Kontroli Jakości definiuje jakość jako ogól cech produktu i usługi decydujących o ich zdolności do zaspokojenia stwierdzonych lub potencjalnych potrzeb1. 616 Konkurencja .. Formy wydajności. Są też.. która ujmuje wartość produkcji na jednostkę nakładów użytych do jej wytworzenia9. a nie celem samym w sobie. Wydajność można definiować na setki różnych sposobów. Wydajność (produktywność) całkowita (wieloczynnikowa) jest określona następującą formułą: produktywność = produkcja/nakłady. które. Koszty . Metody . Kompleksowe zarządzanie jakością str. Materiały ... nie zawsze w pełni zauważalne..) Uwagi. Istota jakości str.. Wydajność może być oceniana na różnych poziomach analizy i w różnych formach.. jak i nie.

. 627 Rola działalności operacyjnej w strategii organizacji str. jeśli „gardłowym” problemem nie jest wydajność. 630 ... albo..) Projektowanie systemów operacyjnych str. żeby dało się wszystko „poszufladkować”. także z wioskami na dzisiaj. Anonimus) Tendencje wydajności str. Temat.. a w żadnym wypadku do każdego z nich w oderwaniu od innych. jasno wynika.. (. jeśli nakłady na wysoką wydajność przekraczają korzyści z uzyskania tej wydajności.. niekoniecznie zgodnych z celami całej organizacji. .działań dla grupowych celów... i metodami tradycyjnymi. 628 Z tego.. koszty pracy itp.. Po co rozwijać! Anonimus Poprawa wydajności str. wymaga szerokiego rozwinięcia. (. a niemieccy – 82%. dla jego przedstawienia. 630 .. tam gdzie taniej. można i tak zdefiniować wydajność. Na przykład japońscy robotnicy produkują tylko 73% tego.. 624 W jaki sposób jednostka gospodarcza albo gałąź może podnieść swą wydajność? Liczne sugestie ekspertów można ogólnie podzielić na dwie szerokie kategorie: poprawy działalności operacyjnej oraz zwiększenia zaangażowania pracowników... 625 . 622 Z wielu powodów menedżerowie przywiązują dużą wagę do utrzymywania przez firmę wysokiego poziomu wydajności. np. np. Jest to podstawowy determinant poziomu rentowności organizacji. tylko jakość. że jej poprawa faktycznie będzie oznaczała poprawę rentowności. . że zarządzanie działalnością operacyjną jest bardzo ważnym zadaniem każdej organizacji. Znaczenie operacji str. (Niekoniecznie.. Struktura produkcji i usług str. Anonimus Znaczenie wydajności str. Zresztą. . rynek zbytu. Po prostu gospodarka była zbyt złożona. 626 Operacje usługowe str. 623 Stany Zjednoczone mają najwyższy poziom wydajności na świecie.) Zarządzanie jakością i wydajnością poprzez zarządzanie działalnością operacyjną str. skontrolować i przeanalizować. (. Po prostu firma musi podchodzić kompleksowo i racjonalnie do wszystkich istotnych elementów wypracowania odpowiedniej rentowności.. co powiedziano. 626 Wytwarzanie i produkcja str. Fatalnie „wpadł” na tym centralny system zarządzania w byłej gospodarce socjalistycznej..) Na marginesie: przenoszenie produkcji. co robotnicy amerykańscy.

. . Odgrywa też ważną rolę w strategii organizacji. .in. Główne obszary zainteresowania to projekt produktu i usługi. Menedżerowie w trakcie kontroli operacji mogą się posłużyć kilkoma wyspecjalizowanymi technikami. Zdolności produkcyjne str. 637 Techniki kontroli operacji str.. . Kompleksowe zarządzanie jakością to obejmujący całą organizację wysiłek mający na celu podniesienie jakości przy zastosowaniu różnych metod działania.. oficjalnie liczona wydajność zbyt często zamieniała się w jej karykaturę.. . zarządzania zaopatrzeniem i zapasami. Stosowanie systemów operacyjnych może dotyczyć m. jak i usługowymi. które jest zestawem czynności kierowniczych stosowanych przez organizacje w wytwarzaniu produktów i usług. 631 Spojrzenie globalne str.. zdolności produkcyjne. obiekty i technika. Do kwestii jakości i wydajności często podchodzi się poprzez zarządzanie operacjami. Również wydajność* jest przedmiotem żywego zainteresowania menedżerów. Zaprojektowane i wprowadzone w życie systemy operacyjne odgrywają ważną rolę w procesie kontroli. którzy nie zajmowaliby się sprawą jakości. Zarządzanie operacyjne jako kontrola str. . 641 Współcześnie nie ma menedżerów.) Podsumowanie str.. . W „realnym socjalizmie”.... . 635 Zarządzanie zaopatrzeniem str. Wydajność pozwala zmierzyć efektywność wykorzystania przez organizację jej zasobów do wytwarzania produktów lub usług. * Na marginesie. Punktem wyjścia w zarządzaniu działalnością operacyjną jest zaprojektowanie systemów informacji... 630 Obiekty str.. (. wydajność i koszty.. Zarządzanie operacjami jest ważną częścią zarządzania zarówno organizacjami przemysłowymi. Jej znaczenie wynika z jej wpływu na konkurencyjność. i „naukowymi modelami”. 634 Wykorzystanie systemów operacyjnych str. 635 . Stany Zjednoczone nadal zajmują czołowe miejsce w świecie pod względem wydajności... jednakże dystans w stosunku do innych krajów uprzemysłowionych zmniejsza się... 636 Zarządzanie zapasami str. pod „pięknymi hasłami”.. 638 Dla ułatwienia kontroli operacji opracowano kilka wyspecjalizowanych technik..

że faktycznie nauki ekonomiczne są opóźnione w rozwoju o jakieś sto lat (chyba przesadzam: może jedynie z pięćdziesiąt). Naturalnie. 645 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .. 2. 10. 641 . 9. General Motors ciągle szuka recepty na sukces . 6. Jakość przez ameby .1. 3. Jakim „cudem”. w jaki sposób organizacje mogą promować innowacje. właściwie przechodzi „ludzkie pojęcie”.Opisać proces innowacji. 3. . potrafili to ignorować. 2. Jak jest na „dzień dzisiejszy!”.Przykładów jest sporo na wielu moich stronach. zanadto uogólniając znane mi przypadki? Anonimus Przykłady i pytania str. Przykład międzynarodowy 19. dla których organizacjom nie udają się innowacje. Pytania 1. . . Ćwiczenia 8. poczynając od „konkretyzacji”. . Pytania 1. Przykład 19. Rozdział 20 Zarządzanie Techniką I Innowacjami Cele str. Może też przesadzam. zasadnicze problemy są nie tylko z wydajnością. Chyba. przez dziesiątki lat.. 2. zarówno władze jak i wspierający ich teoretycy.Opisać... Pytania analityczne 5.Omówić cechy twórczych jednostek i opisać etapy procesu twórczego. zarówno w skali mikro jak i makro.2.Omówić technikę i organizację i opisać przykłady techniki dotyczącej produkcji i usług.644 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. formy innowacji oraz powody. 3. ale z jakimś bardziej wnikliwym „życiowo” podejściem do wielu tematów. 7. 4.

Przełomowe odkrycie . 653 Organizacja. które weryfikują . 659 Organizacje dysponujące twórczymi pracownikami często mają liczne pomysły na nowych produktów i usług. 655 Przygotowanie ... która by promowała nowe pomysły oraz nowe sposoby projektowania i wytwarzania wyrobów elektroniki użytkowej.. 652 Twórczość jest to zdolność jednostki do wytwarzania nowych idei czy pomysłów lub do nowego spojrzenia na znane już idee. . wysoki poziom energii. niezależności i autonomii.. duża pewność siebie i silne przekonanie o własnym twórczym charakterze... zamiłowanie do złożoności.. Technika usługowa str.... Innowacyjne organizacje mogą przyciągać i rozwijać twórczych pracowników i potem korzystać z tworzonych przez nich nowych produktów i usług. 658 Jeśli organizacja chce pomyślnie wprowadzać nowe produkty i usługi. Proces innowacji str. która chce wprowadzać na rynek nowe. mamy na myśli to. co człowiek przeżywa w dzieciństwie i wczesnych latach dojrzałych. podstawowym celem firmy Sony była innowacja. (.. Innowacje organizacyjne str.. Dla większości ludzi twórczych charakterystyczne są szerokie zainteresowania. Twórczość i innowacja str.. Zdolności poznawcze. Proces twórczy str. . 645 Od momentu założenia w 1946 r. Mówiąc o doświadczeniach życiowych.. (Czyżby w „późnych latach dojrzałych” nie można już było zdobywać doświadczenia? Anonimus). Co decyduje o tym. Komputery i produkcja. Twórcza jednostka str.. musi wiązać indywidualną twórczość z innowacją. 646 Technika produkcji str. Zdolność danej osoby do inteligentnego myślenia i skutecznego analizowania sytuacji i danych. Zarządzanie w praktyce str. 646 Automatyzacja. musi mieć twórczych pracowników.Przykład wprowadzający str.. Robotyzacja. . 652 .. Inkubacja . że dana osoba jest twórcza? W jaki sposób ludzie nabywają umiejętności tworzenia? Doświadczenie życiowe.) Technika i organizacja str. Osobowość. Założyciele firmy – trzech japońskich inżynierów – pragnęli stworzyć organizację. ciekawe produkty..... a także kilka prototypowych produktów. 658 . Weryfikacja .

. W samej naturze procesu twórczego i procesu innowacji leży to.. do Stanów Zjednoczonych.) Formy innowacji str. Opór wobec zmian. Kiedy członkowie organizacji zrozumieją. 661 Innowacje mogą być radykalne albo stopniowe. 669 . niezależnie od tego. że wiele pomysłów na nowy produkt po prostu nie sprawdza się na rynku.. tj. Podczas gdy firmy amerykańskie tradycyjnie nie paliły się do wykorzystania czy choćby zbadania technologii opracowanych poza Stanami Zjednoczonymi. będą bardziej skłonni do twórczej pracy.) Kultura organizacyjna str. 668 Podłączyć się do japońskich prac B + R Jak na ironię. System nagradzania str. Niepowodzenia innowacji str. lecz również powinny unikać karania pracowników za to.. w jakim języku myślą ich autorzy.) Spojrzenie globalne str. Niepowodzenia w rozpoznaniu możliwości. (.) Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna str. W „Spojrzeniu globalnym” omawiamy zabiegi firm amerykańskich o wykorzystanie japońskich innowacji. Wspieranie innowacji w organizacjach str. 667 (. zapewniając finansowe i niefinansowe nagrody osobom i grupom rozwijającym innowacyjne idee. Organizacje nie tylko muszą nagradzać zachowania twórcze. techniczne albo kierownicze. że ich twórcze pomysły nie zawsze dają w rezultacie pomyślne innowacje. 665 Na przestrzeni lat opracowano ogromną ilość pomysłów dotyczących promocji innowacji w organizacjach. 666 Organizacja używa swego systemy nagradzania. ostatnie amerykańskie poszukiwania źródeł japońskich sukcesów gospodarczych często prowadzą z powrotem na drugą stronę Pacyfiku. (... (. by zachęcić pracowników do pewnych zachowań i odstręczać od innych. Menedżerowie mogą również wykorzystać system nagradzania do popierania twórczości i innowacji.twórcze rozwiązania tych pracowników..... Inne konkretne sposoby promocji innowacji opisano w dalszej części rozdziału. a także produktowe lub procesowe. 664 Mogą być przynajmniej trzy przyczyny takich niepowodzeń: Niedostatek zasobów. Japończycy od dawna zrozumieli wartość przyciągania najlepszych pomysłów. że działalność twórcza wiąże się z nagrodami.) Podsumowanie str. 668 (.

670 . Często wykazują one wspólne cechy osobowości i umiejętności poznawcze. jeżeli pragnie osiągać wytyczone cele. system nagradzania. Technika to zestaw procesów i systemów wykorzystywanych przez organizacje do przekształcania zasobów w produkty lub usługi. takie jak bankowość. przełomowego odkrycia i weryfikacji. 4. Innowacje produktowe i procesowe są chyba najważniejsze. elastyczne systemy wytwarzania oraz zastosowania robotów. ochrona zdrowia czy komunikacja. zastosowanie. techniczne lub kierownicze. Twórczość to zdolność jednostki do wymyślania nowych idei lub do nowego spojrzenia na pomysły już przez kogoś wysunięte. We wczesnych fazach procesu innowacji największy wpływ na wyniki organizacji mają innowacje produktowe. Proces twórczy jest złożony. Innowacja to kierowany wysiłek organizacji mający na celu opracowanie nowych produktów lub usług i nowych zastosowań dla produktów lub usług już istniejących. by problemy te przezwyciężyć. Organizacje te mogą cierpieć ba niedostatek potrzebnych zasobów (takich jak twórczy pracownicy i środki finansowe). Wśród najważniejszych jest zdolność do myślenia analitycznego i syntetycznego. jak i innowacja mają duże znaczenie w nowoczesnych organizacjach. Organizacja musi łączyć indywidualną twórczość z organizacyjnym aspektem procesu innowacji. przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna oraz kultura organizacji. uruchomienie. jakich wymagają innowacje. jednakże często daje się w nim wyróżnić cztery etapy: przygotowania pomysłu. dojrzałość i schyłek. Wiele twórczych jednostek wywodzi się ze środowisk. Są to m. Wykorzystując przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjną organizacje powinny pobudzać kształtowanie ról wynalazcy. Organizacje mogą sięgnąć po wiele po wiele różnych instrumentów. Innowacje mogą być radykalne lub stopniowe. Przełomy techniczne dotyczą zarówno przemysłu jak i usług. Branże usługowe.672 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. tylko bowiem w ten sposób może wprowadzać nowe produkty i usługi. wzrost. w których ich zdolności zostały odpowiednio dostrzeżone i nagrodzone. Technika produkcyjna obejmuje automatyzację.in. albo produktowe i procesowe. Proces innowacji obejmuje sześć etapów: rozwój. . Zarówno twórczość. jak i innowacjami. systemy komputerowego wspomagania projektowania i produkcji (CAD/CFAM lub CIM). Wielu organizacjom nie udaje się wprowadzić nowych produktów lub usług. W późniejszych fazach na znaczeniu zyskują innowacje procesowe. 3. sponsora. inkubacji. Przykłady i pytania str. również doznają zmian spowodowanych postępami techniki.Organizacja musi odpowiednio zarządzać zarówno techniką. 2. orędownika produktu. mogą nie dostrzegać pojawiających się możliwości lub opierać się zmianom.

Pytania analityczne 5. 3. . . Jej rosnące znaczenie wynika z coraz większej złożoności otoczenia. Informacja a menedżer str. 3.. coraz szybciej wzrasta. Główną częścią przetwarzania informacji jest rozróżnienie pomiędzy danymi i informacjami.. .... 6. że informacja jest ważną częścią komunikacji.. Interpretacja. .. Pytania 1. Zważywszy. .Opisać rolę i znaczenie informacji w pracy menedżera..Opisać. 9. Przykład 20.. Przykład międzynarodowy 20.Omówić. Rower stworzony dla Ciebie . w jaki sposób systemy informacyjne wpływają na organizacje. .Zidentyfikować najnowsze postępy w zarządzaniu informacją. 2. . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .Opisać podstawowe rodzaje systemów informacyjnych wykorzystywanych przez organizację. 674 Informacja była zawsze integralną częścią pracy każdego menedżera.Zidentyfikować podstawowe elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych. Ćwiczenia 8.1. Rola informacji w pracy menedżera str. Pytania 1. danych stanowi informację. Rozdział 21 Zarządzanie Systemami Informacyjnymi 673 str.2. Jej znaczenie jednak.. Informacja natomiast to dane przedstawione w sposób mający jakieś znaczenie. zarządzanie i informacja muszą być ze sobą ściśle związane. 7. 10. 2. Cierpliwość się opłaca .Omówić podstawowe czynniki określające potrzeby organizacji w zakresie systemu informacyjnego. Dane to nie obrobione (surowe) liczby i fakty odzwierciedlające jakiś jeden aspekt rzeczywistości. w jaki sposób można zarządzać systemami informacyjnymi. 674 W rozdziałach 1 i 17 naświetliliśmy rolę komunikacji w pracy menedżera.

organizujący i sumujący je w formie przydatnej dla menedżerów funkcjonalnych i następnie zaopatrujący tych menedżerów w informacje niezbędne do ich pracy. Informacja dokładna . nic ująć pod warunkiem. że potrzebują kilka rodzajów systemów. głównie w rachunku kosztów. Nic dodać. który może automatycznie wyszukiwać. faktycznie nie panujemy nawet nad poprawnością wyliczeń kierunków opłacalności poszczególnych asortymentów. że on w każdej chwili może ulec zmianie o kilkaset tysięcy. … Systemy informacji kierownictwa str. pełna i odpowiednia. historycznie rzecz biorąc. nie informując jedynie. zwłaszcza organizacje duże.dostarcza wiarygodnego odzwierciedlenia rzeczywistości Uwagi. Ich opracowanie wymaga znacznych nakładów czasu i zasobów. Z. 685 Coraz bardziej rozpowszechnia się ostatnio system informacyjny nazywany systemem wspomagania decyzji (SWD). 683 Jest to pierwsza. użyteczna informacja jest dokładna.Cechy użytecznej informacji str. przetwarzać i sumować informacje potrzebne menedżerom do podejmowania konkretnych decyzji. … Systemy wspomagania decyzji są niezwykle złożone. Podstawowe rodzaje systemów informacyjnych str. by skutecznie zarządzać posiadaną informacją. wynik finansowy możemy w informacji podawać z dokładnością do przysłowiowego jednego grosza. na czym firma może tracić nawet miliony.U. abstrahując jedynie od „drobiazgu”. iż w systemach tych kryją się duże możliwości poprawy jakości informacji dostępnej menedżerom podejmującym ważne decyzje. 676 Ogólnie rzecz biorąc. Jest to system gromadzący kompleksowe dane. System przetwarzania danych transakcyjnych… to system. albo. . stosowana przez wiele przedsiębiorstw. Wydaje się. skomputeryzowana forma systemu informacyjnego. że na skutek różnych umownych rozwiązań. systemy wspomagania decyzji i systemy informacji najwyższego kierownictwa11. rentowność poszczególnych wyrobów podajemy „perfekcyjnie” z dokładnością dwóch znaków po przecinku. że „dokładność” nie przerodzi się w „perfekcyjne liczenie groszy” przy braku szacunku do spraw merytorycznych (skutkujących milionami). 683 Organizacje używające systemów informacyjnych. systemy informacji kierownictwa. SWD jest szczegółowym i potężnym systemem. którego zadaniem jest załatwianie rutynowych i powtarzalnych transakcji w przedsiębiorstwie. często stwierdzają. kilkanaście. 684 Następny etap w ewolucji zarządzania informacją jest na ogół nazywany systemem informacji kierownictwa (SIK). a czasami i kilkadziesiąt procent. Do najbardziej ogólnych rodzajów systemów informacyjnych zaliczamy systemy przetwarzania danych transakcyjnych. Np. równie czasochłonne i kosztowne jest utrzymywanie systemu i przyuczenie menedżerów do jego skutecznego wykorzystania. aktualna. rzędu po kilka. … Systemy wspomagania decyzji str. Systemy przetwarzania danych transakcyjnych str.

687 Systemy informacji najwyższego kierownictwa (SINK) są najnowszą formą systemu informacyjnego. zamiast ją szczegółowo analizować. by zaspokoić szczególne potrzeby menedżerów najwyższego szczebla w zakresie przetwarzania informacji. Ze względu na to. a ekonomika branży. by skorzystać z SINK. przynajmniej w niektórych branżach. Anonimus Systemy informacji najwyższego kierownictwa str. potrafili posługiwać się systemem. a dane bazowe były prawdziwe. Ja utknąłem na problemie. Systemy te raczej syntetyzują informację. po prostu. czego potrzebują. czego. Gdy nie jest. finanse i w ogóle nowoczesne zarządzanie. Jest to system zaprojektowany tak. Czy to naprawdę jest tak szalenie trudne do porządnego dopracowania? Gdyby nie przeogromna siła bezwładu! Anonimus. Proponuję zajrzeć na moją stronę branżową „mleczarstwo”. zwyczajnie. to wysoce specjalistyczna informacja niedostępna w innych typach systemów. systemy te skonstruowano bowiem w postaci „przyjaznej użytkownikowi”. mają „problemy z komputerem”. a za mało wnikliwego. normalnie. są przyjmowane bezkrytycznie jako wyrafinowana wiedza. mogą całkiem łatwo. Formalne. Tak zapewne jest. Problemem jest tylko. Uwagi. żeby menedżerowie posiadali odpowiednią wiedzę merytoryczną. naturalnie. nie za bardzo znają ekonomikę. tym groźniejsze. dochodzą powszechne dezinformacje z rachunku kosztów i wyników. że osoby „kompetentne” do podejmowania decyzji. które mogą mieć wpływ na podejmowanie strategicznych decyzji. informatycy nie wiedzą. podobnie jak i dane rachunkowości o kosztach. zbyt często zawodzi zarówno wiedza ekonomiczna. konkretnego podejścia do tematów. Zbyt dużo w nich pozornej ogólnikowej „perfekcji”. te systemy „informacji naczelnego kierownictwa”. Dostarczana przez nie informacja pozwala menedżerom pominąć szczegóły i dotrzeć bezpośrednio do ogólnych tendencji i wzorców. przekształcić się w systemy „dezinformacji naczelnego kierownictwa”. traktując ją poważnie. raczej nie napawają optymizmem. Menedżerowie najwyższego szczebla nie potrzebują wiedzy technicznej. Podają również informację przykrojoną do specyficznych potrzeb menedżera14 . że oparte na słabo rozumianych przez menedżerów systemach informatycznych. W dodatku rachunkowość serwuje dezinformacyjny rachunek kosztów. Niestety. w Polsce. Bez wielkich słów i kosztów. Niestety. a to. raczej niechętnie sięgają oni do systemów informacyjnych organizacji. . Wykazują więc nad innymi systemami przewagę zarówno pod względem możliwości. a nawet analizowania. Najczęściej takie systemy wykorzystują „ikony” i symbole i wymagają niewielu komend. że często takim menedżerom brakuje podstawowych umiejętności w obchodzeniu się z komputerem. powszechnie stosowane systemy podnoszenia kwalifikacji. tylko bardzo powierzchownie rozpoznała ekonomikę branży. można stworzyć bardzo trafny system SWD. jak i interdyscyplinarna współpraca przy budowie systemu.Uwagi. jak i łatwości obsługi. Do tego. Mówiąc krótko: przy odpowiednich kwalifikacjach odpowiednich osób. gdy na „niższych szczeblach” wszystko jest prawidłowo dopracowane. główny problem tkwi w uzyskaniu tych kwalifikacji. problem można rozwiązać skutecznie i tanio.

rzecz jasna ważną częścią większości nowoczesnych organizacji. 690 W dużych i złożonych organizacjach powstaje też problem integracji systemów informacyjnych. Tworzenie systemów informacyjnych str. przeważnie tworzy się grupę zadaniową. Wpływ na wyniki .. 692 Systemy informacyjne są.. (.. W szczególności. W jaki sposób opracowuje się takie systemy i jak są one wykorzystywane w codziennej praktyce. Absolutnie konieczne. Wpływ systemów informacyjnych na organizacje str.. Integracja może obejmować powiązanie różnych systemów informacyjnych w ramach tej samej organizacji lub systemów należących do zupełnie różnych organizacji17. W takiej grupie muszą być odpowiednio reprezentowani docelowi użytkownicy systemu..Zarządzanie systemami informacyjnymi str. jest uzyskanie dlań pełnego poparcia i odpowiedniego zaangażowania finansowego najwyższego kierownictwa.. Idealny system informacyjny powinien być prosty w użyciu i nietechniczny. 688 Tworzenie systemu informacyjnego obejmuje kilka podstawowych kroków. Ograniczenia systemu informacyjnego str.. Wpływ na organizację . 688 Z dotychczasowych rozważań wynika.) Zastosowanie systemów informacyjnych str. Ich wpływ przejawia się na wiele różnych sposobów. (. której celem jest nadzorowanie całości. Jeśli się już podejmuje decyzję o opracowaniu i zainstalowaniu systemu informacyjnego. na samą organizację. a także na ludzi należących do tej organizacji.. ■ System informacyjny firmy powinien być łatwo dostępny dla każdego. posługiwanie się nim nie powinno wymagać szczególnej wiedzy w dziedzinie komputerów. o ile projekt ma przynieść pozytywne wyniki. kto potrzebuje z niego skorzystać. Pierwszy polega na określeniu potrzeb informacyjnych organizacji i ustaleniu. Wpływ na zachowanie .. 691 Sprawdzianem wartości systemu informacyjnego jest jego praktyczne zastosowanie. jakie cele proponowany system ma realizować.) Integracja systemów informacyjnych str. systemy informacyjne wpływają na wyniki. tzn. Należy jednak odpowiedzieć jeszcze na kilka ważnych pytań... 694 Menedżerowie powinni sobie również zdać sprawę z ograniczeń systemów . jak wielka jest wartość i znaczenie systemów informacyjnych..

Tym gorsza. jeszcze bardziej wyrafinowanych podejść do zarządzania informacją.. 697 Informacja jest żywotnie ważną częścią pracy każdego menedżera.. Jeśli jednak wyjściowe informacje były obarczone błędem. .) Informacja może nie być tak ścisła. Planowanie systemu informacyjnego musi uwzględniać każdy z tych czynników.).także niedostatek odpowiednich kwalifikacji.U.. iż obliczenia wykonano za pomocą komputera. a pomimo pewnych ich ograniczeń. musi być dokładna. że fałszywa. 695 Ze względu na niezwykle perspektywy.. jakie otwierają systemy informacyjne. że system informacyjny może być przedmiotem sabotażu. Na marginesie nie tylko socjalizm miał monopol na przeinaczanie prawdy. Z. (Uwagi. aktualna.” Temat wymaga bardzo szerokiego rozwinięcia.. Jak trafnie zauważyło wielu: „informacja fałszywa jest gorsza od żadnej. jakby się mogło wydawać. (. pełna i odpowiednia. Ludzie zwykle myślą.. Potrzeby organizacji w zakresie zarządzania informacją są określane od strony organizacyjnej przez jej otocznie i wielkość. (. że informacja powinna być także prawdziwa. pełna i odpowiednia. Prawdziwa obiektywnie. że tylko dlatego. przynajmniej w sprawach złożonych. Anonimus Najnowsze postępy w zarządzaniu informacją str. Na zarządzanie informacją najlepiej patrzeć jako na część procesu kontroli. a nie jedynie pod jakimś formalnym kątem. zarówno ręczne jak i skomputeryzowane systemy informacyjne obejmują wszystkie te składowe. prowadzone są ciągle prace nad odkryciem nowych. Osobiście bym podkreślił. im trudniej poznać. Uwagi Prawdopodobnie największym ograniczeniem systemu informacyjnego...) Systemy informacyjne do pewnych zadań czy problemów po prostu się nie nadają. odpowiedź musi być poprawna – zwłaszcza jeśli zostaje wyliczona z dokładnością do kilku miejsc po przecinku. a od strony kierowniczej przez pole działania menedżera i jego szczebel organizacji. Czasami/ często . Na koniec trzeba powiedzieć. Sieci i systemy eksperckie . procesor.informacyjnych25. W tej części pokazano niektóre najciekawsze spośród nich. Systemy informacyjne zawierają pięć podstawowych składowych: urządzenie wprowadzające (wejściowe). urządzenie wyjściowe i system kontrolny. urządzenie przechowujące informacje. Choć mogą one występować w różnych formach. Podsumowanie str. przenosi się on oczywiście na wszelkie otrzymane wyniki.. Żeby informacja mogła być użyteczna. jest niedostateczna współpraca interdyscyplinarna różnych specjalistów tworzących i obsługujących system. terminowa.. Telekomunikacja .

Zarządzanie systemami informacyjnymi obejmuje przede wszystkim decyzje o sposobie ich wprowadzania. Mówi się. Pytania 1. że dokonująca się rewolucja informacyjna przypomina rewolucję przemysłową pod względem wpływu na organizacje i społeczeństwo. można tu wykorzystać szeroki zestaw konkretnych działań i kroków. że dyrektor naczelny do spraw informacji zgromadzi w swym ręku nadmierną władzę? Jeśli tak. Co to jest system informacji kierowniczej. Pod jakimi względami system informacyjny przypomina system kontroli zapasów czy system kontroli produkcji? W czym się od nich różni? 6. Czy może zdarzyć się tak. 698 . Menedżerowie powinni również mieć świadomość. to w jaki sposób można by temu zapobiec? Jeśli nie.. Wschodząca supergwiazda handlu detalicznego . Przykład międzynarodowy 21. Każda z tych możliwości otwiera przed organizacją obiecującą perspektywę bardziej skutecznego zarządzania informacją. Jakie są cechy użytecznej informacji? W jaki sposób zarządzanie informacją może wspomóc kontrolę w organizacji? 2. 10. 2. 9. wspomagania decyzji oraz informacji najwyższego kierownictwa. Najnowsze postępy w systemach informacyjnych obejmują przełomy w telekomunikacji.Podstawowymi rodzajami systemów informacyjnych są systemy: przetwarzania danych transakcyjnych. wykorzystanie sieci i systemów eksperckich.. Jakie są elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych? Jak są one ze sobą powiązane? 3. na samą organizację i na zachowania jej członków.701 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. podstawowych informacji kierowniczych. Co to jest system ekspercki? Czy takie systemy mają jakieś poważniejsze perspektywy zastosowania w organizacjach gospodarczych? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Pytania analityczne 5. Każdy z nich dostarcza pewnych typów informacji i ma szczególną wartość dla określonego typu menedżerów. Przykład 21. Podstawowe kierunki oddziaływań to wpływ na wyniki. Systemy informacyjne kluczem do zwycięstwa w walce . Jak taki system można wykorzystać dla dobra organizacji? 4. że systemy informacyjne mają swoje ograniczenia. Potem następuje integracja systemów.2. Systemy informacyjne oddziałują na organizacje w rozmaity sposób. Wreszcie – menedżerowie powinni umieć posługiwać się systemem. Oczywiście. Jakie są przesłanki takiego poglądu? Dlaczego mogłoby to być jednak stwierdzenie przesadne? 7. to dlaczego? Ćwiczenia 8. Przykłady i pytania str. i nie wiązać z nimi nierealistycznych oczekiwań.1. 3.

.. . . 705 Kulturowa różnorodność urosła do rangi ważnego problemu w wielu organizacjach. .... i to nie tylko w Stanach Zjednoczonych. jej znaczenie i związane z nią tendencje...... Część VII SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22 Zarządzanie Kulturową Różnorodnością 704 str. Rozkład według wieku str...................... ......... płeć....konkurencyjnej w branży dostaw paczek . 709 Czynnik etniczny str..... • Pęd w kierunku globalizacji.............. Wymiary różnorodności str.... 706 ...... Przyczyny kulturowej różnorodności str. ...... .. 3. 704 .. 710 Inne wymiary różnorodności str.... Znaczenie kulturowej różnorodności str..... pochodzenie etniczne i inne wymiary różnorodności.Zidentyfikować i opisać główne wymiary różnorodności w organizacjach...Omówić sześć cech charakterystycznych w pełni wielokulturowej organizacji. Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Istota kulturowej różnorodności str. Płeć str.... 711 .. 706 ..... 708 .... ale i w wielu innych krajach.....Opisać indywidualne i organizacyjne strategie podejścia do rozwiązywania problemu różnorodności.... 708 Jak już wskazano. Przykład wprowadzający str. W niniejszym fragmencie omawiamy wiek... do scharakteryzowania organizacji można wykorzystać wiele różnych wymiarów różnorodności.....Omówić istotę kulturowej różnorodności..... 2.. .......... Pytania 1.................

... że organizacje stają się coraz bardziej różnorodne..) Konflikt może być również wynikiem innych elementów zróżnicowania. Ponieważ jednak kultura japońska znacznie wyżej ceni lojalność grupową i tożsamość grupową niż osiągnięcia indywidualne. które mogą prowadzić do potencjalnie szkodliwego konfliktu17.. Indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności str.. 716 Niekiedy różnorodność w organizacji może się również stać ważnym źródłem konfliktu. że kierownik traci awans na rzecz swej koleżanki. który może zaistnieć z rozmaitych powodów. 713 Różnorodność jako siła napędowa zmian społecznych str... ani do całej organizacji. 715 Różnorodność jako źródło konfliktu str. stwarza ona dla organizacji zarówno możliwości. że amerykański menedżer publicznie wychwala znakomitą pracę swojego pracownika – Japończyka. (.. gdy ktoś sądzi.Wpływ różnorodności na organizacje str. 717 . Spojrzenie globalne str. 711 . (. lecz proste dążenie organizacji do „poprawy statystyki” w kadrze kierowniczej.... 717 Ze względu na ogromne możliwości zwiększenia przewagi konkurencyjnej.. jak i wyzwania. Jaki jest jednak wpływ tej różnorodności na organizacje? Jak widzimy. że takie uznanie jest istotnym elementem nagradzania. . nieufnością albo osobistymi uprzedzeniami. Poza tym we współczesnych organizacjach różnorodność odgrywa kilka ważnych ról. 711 Nie ulega kwestii.. Źródłem konfliktu mogą być również nieporozumienia czy trudności wynikające podczas kontaktowania się ze sobą przedstawicieli różnych grup. U wielu ludzi nadal wielką rolę odgrywają osobiste uprzedzenia i tendencyjność w ocenie. W kolejnych fragmentach rozdziału omawiamy wpierw indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności. 714 Różnorodność jako element przewagi konkurencyjnej str. nie będzie przyjaźnie nastawiony ani do swojej koleżanki. W ten sposób działanie podjęte w najlepszej intencji może nieoczekiwanie wywołać skutki odwrotne od zamierzonych. takie wyróżnienie może wywołać u pracownika uczucie wstydu i zażenowania. Różnorodność w innych krajach str.. Kierowanie różnorodnością w organizacjach str. Jeśli jest przekonany. . awansu lub zwolnienia) jest odmienność danej osoby.) Ludzie mogą również po prostu nie być skłonni do zaakceptowania innych. Działanie tego menedżera wynika z panującego w amerykańskiej kulturze przekonania. Może się on pojawić wtedy. Załóżmy np. że podstawą tego awansu nie są wyższe kwalifikacje tej osoby. w jakiś sposób odmiennych. a następnie organizacyjne podejścia do zarządzania różnorodnością. jak również ze względu na możliwe następstwa konfliktu związanego z różnorodnością. iż podstawą decyzji kadrowej (przyjęcia pracownika. Załóżmy np. tkwiące w różnorodności. w ostatnich latach wiele uwagi przywiązuje się do poprawy kierowania różnorodnością przez jednostki i organizacje18. Konflikt może być również spowodowany obawą.

że doświadcza poważnego konfliktu pomiędzy pracownikami amerykańskimi i . że różnorodność jest ideą wartą kultywowania. że prawo im dyskryminować ludzi ze względu na takie cechy. która rzeczywiście pragnie promować różnorodność. W stronę organizacji wielokulturowej str. Wiedzą. powinien się po prostu o to spytać. Jest więc ważne.. Menedżerowie amerykańscy preferują bardziej harmonijny sposób prowadzenia interesów i konflikt ten stopniowo budził ich zniecierpliwienie.. do obustronnych ustępstw: jedni powinni starać się zrozumieć intencje i racje „lubiących się kłócić”. Na przykład. Organizacja. czy pewne jego zachowanie nie jest czasem dla kogoś obraźliwe.. Ze zrozumieniem wiąże się wczuwanie się: ludzie powinni próbować zrozumieć punkt widzenia innych. tolerancję i komunikację oraz umiejętność wczuwania się w sytuację innych19. a w konkretnym przypadku. Organizacyjne podejście do kierowania różnorodnością str. wykazując zrozumienie. a drudzy nieco powściągnąć swoje „zamiłowanie do kłótni”. jak płeć czy kolor skóry. która się czuje obrażona. i że z tymi różnicami trzeba się pogodzić Wczuwanie się. wzmocnionym jasnym i spójnym zestawem środków polityki i praktycznych działań organizacji. Ci ostatni sprzeczali się o każdy powstały problem. że czynniki kulturowe sprawiają.Poszczególne jednostki mogą współuczestniczyć w wysiłku organizacji na rzecz odpowiedniego kierowania różnorodnością. menedżerowie muszą zrozumieć. By komunikacja mogła spełnić swoje zadanie.. Niektórzy menedżerowie doprowadzili do zupełnie niepotrzebnej skrajności podstawowe pojęcie równych szans zatrudnienia. Podobnie osoba... że tolerancja powinna być obustronna i prowadzić do racjonalnych rozwiązań. jeśli je przełożyć na zachowania zatrudnionych ludzi w miejscu pracy. jeśli nie będą głęboko przekonani. musi być obustronna. różnorodność może się stać podstawowym elementem organizacji. pewna organizacja podała ostatnio. by menedżerowie zrozumieli. W . (Mnie się wydaje. iż ludzie zachowują się różnie. że w rzeczywistości różnice pomiędzy ludźmi naprawdę istnieją. Niezależnie od tego. nie stanie się ona integralną częścią organizacji. co menedżerowie mówią lub piszą.. 719 Polityka organizacji . ale są skłonni tolerować ten styl pracy jako podstawową różnicę kulturową.. 722 Wiele współczesnych organizacji boryka się z problemami kulturalnej różnorodności. Amerykańscy pracownicy firmy nie gustują w ciągłych sporach.. Idąc tym tropem mogą dojść do przekonania .. by w sposób niedwuznaczny akcentowała zaangażowanie najwyższego kierownictwa na rzecz różnorodności we wszystkich jej formach i we wszystkich częściach organizacji... że wielu .. Tolerancja. że wszyscy zasługują na identyczne traktowanie Przekonanie takie może powodować problemy. Wreszcie po poważnych i długich rozmowach okazało się. chociaż należy im się sprawiedliwe i uczciwe traktowanie. Anonimus) Komunikacja.. musi tak ukształtować swoją kulturę... Kultura organizacji Ostatecznym sprawdzianem zaangażowania organizacji w kierowanie różnorodnością jest jej kultura. Zrozumienie. Praktyki organizacji . Przy poparciu najwyższego kierownictwa. Szkolenie w zakresie różnorodności . Dopóki tego typu wymiana poglądów przebiega w atmosferze przyjaznej i nieagresywnej. pracowników po prostu lubi się kłócić i uznaje spory za część procesu pracy. Jeśli ktoś zastanawia się. Ludzie nie są przecież tacy sami.

. który można przypisać różnorodności. to jest ich naprawdę niewiele. Trzy najważniejsze to wiek. nie istnieje jeszcze organizacja prawdziwie globalna. przyjęte praktyki organizacji. Podobnie. brak luki w identyfikacji organizacyjnej opartej na grupowej tożsamości kulturowej oraz niski poziom konfliktu międzygrupowego. wczuwanie się w położenie innych. . 724 W grupie czy organizacji mamy do czynienia z kulturową różnorodnością.rozdziale 5 zauważyliśmy. mimo pogłębiania się różnorodności organizacji. Jeżeli w ogóle istnieją już organizacje prawdziwie wielokulturowe. 3. Różnorodność wywiera wieloraki wpływ na organizacje. że chociaż wiele organizacji nabiera coraz bardziej globalnego charakteru. Współcześnie zachodzi ogólne zjawisko starzenia się siły roboczej. są: pluralizm. Podsumowanie str. naciskiem ustawodawstwa i wzrostem globalizacji. dążeniem organizacji do poprawy jakości siły roboczej. Omów cztery podstawowe podejścia indywidualne i cztery główne pode3jścia organizacyjne do kierowania różnorodnością. Różnorodność jest także siłą napędową zmian społecznych.. We współczesnych organizacjach następuje wzrost różnorodności spowodowany zmianami demograficznymi. jak i samych organizacji. że organizacje zróżnicowane mają przewagę konkurencyjną. Ponadto pracę zawodową podejmuje coraz większa liczba kobiet. Przykłady i pytania str. w wielu jednak sytuacjach mamy do czynienia ze zjawiskiem „szklanego sufitu”. Wreszcie różnorodność może być również źródłem konfliktu. Wiele organizacji zaczyna rozumieć. W Stanach Zjednoczonych następuje również stopniowy spadek udziału białych w łącznej sile roboczej i wzrost udziału ludności pochodzenia latynoskiego. pełna integracja strukturalna.. istnieje tylko niewiele organizacji prawdziwie wielokulturowych.728 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Do głównych podejść organizacyjnych zaliczamy środki polityki. Wskaż główne wymiary różnorodności i omów najnowsze tendencje dla każdego z nich. którymi odznaczają się organizacje osiągające taki stan. pełna integracja sieci nieformalnych. 724 . Podsumuj podstawowy wpływ różnorodności na organizację. szkolenie w zakresie różnorodności i kulturę organizacji. Podstawowymi cechami. Kierowanie różnorodnością w organizacjach może być dziełem zarówno jednostek. 725 . płeć i narodowość. Do indywidualnych podejść do różnorodności zaliczamy zrozumienie. Jakie są przyczyny wzrostu różnorodności w wielu współczesnych organizacjach? 2. Różnorodność ma kilka podstawowych wymiarów. 4. Ważnym czynnikiem jest tu potrzeba zrozumienia różnorodności w innych krajach. gdy jej członkowie różnią się pod pewnymi względami. tolerancję i komunikację.) Zarządzanie w praktyce str. (. brak uprzedzeń i dyskryminacji..

732 Co to jest małe przedsiębiorstwo? W praktyce stosuje się najrozmaitsze definicje.. prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowania związanego z nią ryzyka2. Rozdział 23 Przedsiębiorczość I Tworzenie Nowych Przedsiębiorstw Cele str. kto podejmie działanie określone mianem przedsiębiorczości.Scharakteryzować istotę przedsiębiorczości. 3. 10. nie jest przedsiębiorcą. 2. 3... które wywierają największy wpływ na twoją osobistą sytuację? 7. jakie organizacja może czerpać z różnorodności.) .. (.2. Monsanto uczy się cenić różnorodność . który zatrudnia zawodowego menedżera do jego prowadzenia. .Omówić pojęcie drobnego przedsiębiorstwa i jego rolę w gospodarce.Omówić przedsiębiorczość w dużych firmach.. które przygotują cię do skutecznej kariery zawodowej w otoczeniu zróżnicowanej siły roboczej? Ćwiczenia 8.. 729 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Znaczenie małych przedsiębiorstw str. Jakie umiejętności powinieneś pozyskać w czasie nauki. Przykład międzynarodowy 22. Przykład 22.. Powolny wzrost liczby pracujących kobiet w Japonii . Pytania 1... Istota przedsiębiorczości str. 729 . sam zaś oddaje się innym zainteresowaniom.Zidentyfikować główne przyczyny sukcesu i porażki małego przedsiębiorstwa.. Czy potrafisz wymienić jakieś skutki negatywne? 6. .Omówić główne elementy zarządzania małym przedsiębiorstwem.. W tekście rozdziału zarysowano wiele różnych korzyści.1. Przedsiębiorcą jest ktoś. 9. 2.Pytania analityczne 5. 730 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. . .. Pytania 1. W tym świetle właściciel przedsiębiorstwa.. . Jakie są podstawowe wymiary różnorodności. Przykład wprowadzający str.

Plan biznesowy jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w ramach przygotowań do uruchomienia nowego przedsiewziecia18. 741 . wśród najczęściej wymienianych są jednak: ciężka praca.Wpływ małych przedsiębiorstw Małe przedsiębiorstwo odgrywa ważną rolę w gospodarce Stanów Zjednoczonych. by przekształcić ideę produktu czy usługi w praktyczną działalność.) Sukcesy i porażki małych przedsiębiorstw str. pragnienie osiągnięć. małe przedsiębiorstwa na ogół dobrze sobie radzą w sferze usług.. Kiedyś można było osiągnąć sukces. że zdołały sobie wykroić niszę w gospodarce globalnej. pęd do rozwoju i zdolność do poświęceń. które są uruchamiane co roku. słabe systemy kontrolne oraz niedostateczne wyposażenie w środki finansowe16.) Główne dziedziny działania małych przedsiębiorstw Ogólnie rzecz biorąc.. Chociaż oba czynniki nadal mają niemałe znaczenie. . W niniejszym fragmencie omawiamy rozpowszechnione przyczyny sukcesów i porażek małych przedsiębiorstw. .. Powszechne przyczyny sukcesu Na sukces małego przedsiębiorstwa składa się wiele elementów.. zanim pochłonie ono czas i pieniądze.. Rozpowszechnione przyczyny niepowodzeń Do podstawowych przyczyn niepowodzeń małych przedsiębiorstw należą: brak kompetencji kierowniczej lub odpowiedniego doświadczenia.. rosnąca złożoność technologii. zaniedbanie. (.. Ponad 99% z 17 mln amerykańskich przedsiębiorstw to firmy małe.. Często natomiast nie sprawdzają się w produkcji. 739 Przedsiębiorcy muszą bardzo szczegółowo planować. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. handlu detalicznego i hurtowego. jeszcze więcej ponosi fiasko.. (. Sam akt przygotowania planu biznesowego zmusza przyszłych przedsiębiorców do skrystalizowania swego poglądu na skuteczne uruchomienie przedsięwzięcia – od momentu podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności aż po uruchomienie nowego przedsiębiorstwa. a także szczęście13. Plan biznesowy str. po prostu nie szczędząc sił i czasu w pracy.) Małe przedsiębiorstwa a gospodarka globalna Wielu ludzi stawia znak równości pomiędzy przedsiębiorstwem międzynarodowym i tzw. odnosi sukcesy. (....) Problemy własności str. wielkim biznesem. rynków i innych czynników otoczenia wymaga poświęcenia wielkiej uwagi planowaniu. W rzeczywistości jednak wiele małych firm rozwijało się dzięki temu. W zasadzie plan biznesowy zmusza ich do opracowania całego przedsięwzięcia na papierze. (. kompetencja kierownicza. 736 Chociaż wiele przedsiębiorstw spośród tych.

. przez które będzie przechodzić mała firma.. Spółka akcyjna .. jest ciągłe uaktualnianie planu biznesowego. (.. 745 Jeszcze przed kilku laty wśród menedżerów i naukowców panowało przekonanie. Inne formy własności . Prócz tego trzeba określić. Źródła finansowania . którą musi podjąć przedsiębiorca przy planowaniu przedsięwzięcia. czy też będzie powiązane umownie z jakąś siecią.. stała aktualizacja planu finansowego uczuli przedsiębiorców na problemy z gotówką.. przewodzenie i kontrolowanie..W okresie uruchamiania przedsięwzięcia należy rozwiązać wiele bardzo ważnych problemów. Spółka osobowa . Planowanie w małym przedsiębiorstwie str. ale jednocześnie żadna chyba funkcja nie jest tak niedoceniana.) Przedsiębiorca musi sporządzać swoje plany dla poszczególnych cyklów życia. nim jeszcze w ogóle zacznie ono działać.. .. Ponadto plany taktyczne. a te z kolei dyktują odmienne podejście do zarządzania. czy przedsiębiorstwo będzie zupełnie niezależne. łatwiej przychodzi mu zidentyfikować otoczenie docelowe. Szczególnie przydatnym narzędziem jest tu budżet pieniężny.. jest rozstrzygnięcie.. organizowanie. czy kupić istniejące przedsiębiorstwo. z którym mają do czynienia wielkie firmy. jeśli pojęcia te mają się odnosić do małych przedsiębiorstw. a horyzont planistyczny jest nieco krótszy. Formy własności Własność jednoosobowa . Podstawowy kontekst planistyczny jest dla typowego drobnego przedsiębiorstwa znacznie prostszy niż ten. gdyż zwraca uwagę na ewentualne przyszłe niedobory środków płynnych25. Czy można zaczynać od zera. Jego otoczenie jest z reguły znacznie mniej złożone: przedsiębiorstwo takie ma zazwyczaj do czynienia z niewielu tylko regulatorami .. Wielu przedsiębiorców uważa. że przedsiębiorca kierujący małym przedsiębiorstwem napotyka zupełnie odmienne warunki działania. że koncepcje i podejścia zarządzania znajdują zastosowanie do wszelkich przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości. 745 Planowanie ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu przedsiębiorcy. Różne podejścia do uruchamiania przedsięwzięcia Pierwszą sprawą. że planowanie jest wyłącznie sprawą olbrzymich korporacji.. Oznacza to konieczność innego spojrzenia na planowanie. Zarządzanie małymi przedsiębiorstwami str. plany działania i plany awaryjne będą mniejsze i łatwiej będzie nimi kierować.. Obecnie jednak uważa się powszechnie. gdyż zaniedbanie planowania może zagrozić potencjalnemu sukcesowi ich przedsięwzięcia.. jakie towarzyszą wzrostowi . jak zorganizować własność przedsiębiorstwa i jak zdobyć fundusze – są to wszystko problemy wymagające decyzji.) Najlepszym sposobem stawiania czoła problemom.) (.. Przedsiębiorcy muszą się starannie wystrzegać takich sądów. (.. Na przykład.. czy też założyć zupełnie nowe.

Mogą przy tym skorzystać z kilku metod. Przedsiębiorcy..).. zarówno w dobrych jak i w złych czasach. by niezbędne kwalifikacje nie zostały przeoczone. by skutecznie odgrywać . Przedsiębiorcy na ogół również pragną.. Tylko wysoko motywowani pracownicy mogą wytwarzać i sprzedawać lepsze produkty. Pomoc w zarządzaniu . często je uzyskują.. w jaki przedsiębiorcy mogą motywować pracowników do wyróżniania się w pracy.2. Tylko przez taką procedurę mogą zapewnić. w jaki sposób traktują swoich pracowników.. 752 Wśród wszystkich cech. powinni się jednak wystrzegać oczekiwania ślepej lojalności.. który motywuje do najwyższej jakości pracy. Poza motywowaniem pracowników do osiągania celujących wyników przedsiębiorcy muszą również pomagać pracownikom w osiąganiu ich osobistych celów przy jednoczesnym wypełnianiu obowiązków wobec organizacji. które pomagają wykreować lojalność klientów wobec przedsiębiorstwa. niezależnej od tego. a nie przedsiębiorcy.. Jednym ze sposobów. Od tego czasu jednak prostota ustąpiła miejsca złożoności.. którzy oczekują od pracowników celujących wyników. Z. Identyfikacja zapotrzebowania na kwalifikacje .(Zapowiedź uwag. W istocie prawdziwa lojalność jest lojalnością wobec pracy. Charakterystyki stanowisk pracy . by pracownicy byli lojalni wobec przedsiębiorstwa. Tablica 23. charakterystycznym dla współczesnej działalności gospodarczej. Źródła pomocy dla przedsiębiorców . 747 Przy wysokim stopniu niepewności otoczenia. Przewodzenie w małym przedsiębiorstwie str. muszą zorganizować swoje przedsiębiorstwo tak. Określenie potrzeb w zakresie kwalifikacji. jakby takim specjalistom dysponowali. Nieliczne były również sprawozdania a komputerów w ogóle nie było. Po pierwsze. Do II wojny światowej życie gospodarcze było krepowane tylko nielicznymi przepisami i podatkami. jest stawianie przed nimi wysokich oczekiwań. Prawdziwie lojalny pracownik pracuje na miarę swych możliwości i dąży do doskonałości w swojej pracy. grono wielkich konkurentów również było nieliczne. podobnie jak trenerzy muszą być blisko swoich graczy. jakie powinien wykazywać przedsiębiorca. Przy ograniczonych zasobach przedsiębiorcom często nie pozostaje nic innego jak określić organizację raczej w kategoriach kwalifikacji niż w kategoriach osób. Po drugie.. niewielu przedsiębiorców dysponuje kwalifikacjami niezbędnymi do odniesienia sukcesu wyłącznie własnymi siłami. Przedsiębiorca musi wyznaczać ton. przedsiębiorcy powinni pomóc swym pracownikom w psychicznym nastawieniu się na dokonania.. Organizowanie w małym przedsiębiorstwie str.3. który ma ambicję być skutecznym przywódcą. Mimo że nie stać ich na zaangażowanie pełnoetatowego księgowego lub analityka rynku. . Tablica 23. na pierwsze miejsce wysuwa się chęć osiągnięcia doskonałości w każdym przepracowanym dniu.U.

Przedsiębiorcy muszą systematycznie mierzyć osiągnięte postępy i dokonywać korekt na podstawie wyników tych pomiarów. którzy tego nie robią. aby doprowadzić do ich realizacji. i w jakim zakresie jej informacje są jeszcze aktualne. rachunku kosztów. zaufania i przyjacielskiej współpracy. Uwagi. 753 Omówienie spraw kontroli zamyka cały cykl. Bez kontroli pozostałe trzy funkcje menedżerskie – planowanie. ponieważ trener dokładnie rozpracował plan meczu i sposoby walki z konkurencją. ponieważ trener stworzył atmosferę rzetelności. organizowanie i przewodzenie – są pozbawione znaczenia. W dużych a nawet średnich firmach . Kontrolowanie w małym przedsiębiorstwie str. Informacja księgowa jest niewątpliwie ważna. Przedsiębiorcy. którzy stosują się do tych wskazówek. że księgowość odpowiada urzędowym standardom. Mogą tego dokonać przez przekazanie pracownikom części odpowiedzialności za podejmowanie decyzji i przez obdarzanie pracowników większą odpowiedzialnością. Informacja ta pozwala im nie tylko mierzenie osiągnięć. którzy znają się na swojej pracy i wiedzą. ale również weryfikowanie zasadności celów i działań oraz – w razie potrzeby – ich korektę. czy ona czegoś nie zniekształca. powinni także brać sobie do serca pomysły i sugestie pracowników oraz oceniać pracowników ściśle według zasług i odpowiednio ich nagradzać. przedsiębiorcy. ponieważ tylko przez kontrolę przedsiębiorcy mogą określić. (. Nie wystarczy ustalenie celów. Gracze wykonują powierzone im zadania dokładnie. co jednych pociąga. na ile skutecznie wykonywane są te funkcje. mają większe szanse na sukces. Umacniając w pracownikach poczucie własnej wartości o poprawiając ich pozycję. w jaki sposób wykonywać powierzone im zadania. jako przywódcy. że kontrola jest funkcją wykonywaną wyłącznie w wielkich przedsiębiorstwach. które stale wygrywają.rolę przywódcy. a następnie organizowanie i przewodzenie.. jak przekazać tę wiedzę graczom. czy odpowiada także potrzebom konkretnego zarządzania. Szczególnie ważna jest informacja księgowa. mają trenerów. może innych odstręczać. czy wytyczone cele zostały zrealizowane. wcale jeszcze nie przesądza faktu. tak też przedsiębiorcy muszą być blisko swoich pracowników. która pozwoli się im zorientować. ponieważ trener pozwala im zrozumieć.) Kluczowym elementem procesu kontroli jest informacja. Potrzebują do tego informacji. To.. Stworzenie takiej atmosfery pracy nie jest rzeczą łatwą. przedsiębiorcy sami mogą podnieść swoje walory jako przywódcy. przedsiębiorcy muszą zrozumieć ich potrzeby. by pomóc im dać z siebie możliwie jak najwięcej. Pomimo wielkiego znaczenia kontroli wielu przedsiębiorców często z niej rezygnuje. która pozwala przedsiębiorstwom porównać wyniki faktycznie osiągnięte z planowanymi. Nie ma dwóch graczy – czy też pracowników – dokładnie takich samych. kiedy tylko będą gotowi na jej przyjęcie. Gracze widzą jasno swoje zadania. Przy takim podejściu nie może dziwić. której użyteczność może się przejawiać na różne sposoby. Wiedzą. Ponieważ każdy pracownik jest skomplikowany i niepowtarzalny. To. Po trzecie. mogą pomóc pracownikom osiągnąć odpowiedni status i uzyskać pozytywną opinię o nich samych i o ich pracy. np. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy może być przekonanie. Warto się jednak upewnić. niż ci. Drużyny. że tak wielu przedsiębiorców od początku prześladują kłopoty. czego się od nich oczekuje.

handlu hurtowym i detalicznym. .temat jest już dość dobrze znany. że innowator wewnątrzorganizacyjny pracuje w szerszym kontekście. które ma niezależnego właściciela i niezależne kierownictwo i które ma względnie niewielki wpływ na swoje otoczenie. Cztery podstawowe przyczyny porażki to: niekompetencja lub brak doświadczenia w pracy kierowniczej. Porównanie z planem – sprawa oczywista. kto rozwija ideologię przedsiębiorczości w kontekście dużej organizacji. Organizacje często posuwają się bardzo daleko w próbach utrzymania ducha przedsiębiorczości w okresie wzrostu. Dla małych może być czasami zaskoczeniem. Największa różnica merytoryczna polega na tym. str. Małe przedsiębiorstwo to takie. 755 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. Przedsiębiorca to ktoś. innowacje.kogoś. Cztery powszechnie występujące czynniki powodzenia małych przedsiębiorstw to: ciężka praca. by sam przedsiębiorca był osobą prowadzącą firmę. to i nagrody są wysokie. W rozdziale 20 opisaliśmy koncepcję innowatora wewnątrzorganizacyjnego . zaniedbanie. nie można się ograniczyć tylko do prostego porównania z planem.. Wiele małych przedsiębiorstw działa w usługach. Celem tych działań jest stworzenie poczucia przynależności raczej do sieci setek drobnych przedsiębiorstw niż do jednego wielkiego30. Małe przedsiębiorstwa mają duże znaczenie ze względu na swoje wyniki finansowe. a jeśli są one dobre. 754 Przedsiębiorczość w wielkich firmach str. utrzymywać stałe rozmiary lub też kurczyć się (zamierać). a tym samym wrażliwa na próby przejęcia lub atak konkurencji. Role innowatora wewnątrzorganizacyjnego i przedsiębiorcy są podobne. że organizacja stała się senna i ociężała. 755 Mówiąc ściśle. zapał i poświęcenie przedsiębiorcy.) Kierownicy sklepów są osobiście odpowiedzialni za wyniki swoich placówek. jednakże w ostatnich latach notuje się duże zainteresowanie zaszczepianiem ducha przedsiębiorczości w dużych organizacjach29. kompetencje menedżerskie i szczęście. Menedżerowie zrozumieli. Anonimus Zarządzanie w praktyce . Nowe przedsiębiorstwo założone przez przedsiębiorcę może szybko wzrastać. słabość systemów kontrolnych i niedostateczne wyposażenie w kapitał (niedoinwestowanie). mniej ich jest w przemyśle przetwórczym. Naturalnie. przedsiębiorczość wymaga. tworzenie miejsc pracy.. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. (. a przedsiębiorca bierze na siebie większy zakres osobistego ryzyka.. nowych rodzajów działalności i wkład do rozwoju wielkich przedsiębiorstw.. Podsumowanie str. prowadzenia i podejmowania ryzyka w odniesieniu do przedsięwzięcia gospodarczego. kto podejmuje działania objęte definicją przedsiębiorczości.

Przy uruchomianiu przedsiębiorstwa przedsiębiorca musi rozważyć szereg problemów, włącznie z przygotowaniem dobrze przemyślanego planu biznesowego
(który jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w toku przygotowań do otwarcia nowego przedsiębiorstwa) i podjęciem decyzji w przedmiocie własności. Inne ważne względy obejmują problemy ewentualnego franchisingu oraz wybór pomiędzy zakupem istniejącego przedsiębiorstwa i uruchomieniem nowego. Przedsiębiorcy muszą planować, organizować, przewodzić i kontrolować, dokładnie tak jak ich odpowiednicy w większych przedsiębiorstwach. Każda funkcja kierownicza ma tu jednak niepowtarzalne aspekty odnoszące się do małych przedsiębiorstw.

Przykłady i pytania str. 756 – 759 Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7.
Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 23.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 23.2

Sogeti i przyszłość oprogramowania

str. 758

Większość ludzi myśląc o oprogramowaniu komputerowym wyobraża sobie programy do przetwarzania tekstów typu WordPerfect, arkusze kalkulacyjne typu 1-2-3 oraz firmy takie jak Microsoft Corp. i Lotus Development Corp. Kiedy jednak analitycy powiadają, że światowe wydatki na oprogramowanie przekraczają dziś wydatki na sprzęt, nie mają na myśli gotowych programów, jakie się kupuje dla dowolnego komputera. Większość oprogramowania, jakie powstaje na całym świecie, przygotowywana jest z myślą o konkretnych firmach i niepowtarzalnych potrzebach w tym zakresie.
...

Pytania 1. 2. 3.

Załącznik 1 Kariery Menedżerów

str. 760

Być może najważniejszą różnicą pomiędzy pracą i karierą jest poziom psychicznego zaangażowania pracownika. Kiedy pracownik myśli o swojej pracy tylko w kategoriach codziennych czynności wykonywanych między godziną 8 a 17 i o wysokości zapłaty, a nie obchodzi go, co będzie robił za rok albo za dwa lata, ani nie zastanawia się, na ile ważna

jest dla niego sama praca, to znaczy, że traktuje ją tylko jako „robotę”. Kiedy jednak patrzy na swoją pracę w kontekście kariery, wykazuje znacznie żywsze zaangażowanie. Patrzy na swoją karierę w perspektywie długookresowej i dostrzega, że składa się na nią szereg etapów, które łącznie pochłoną całe jego aktywne zawodowo życie. Mimo, że pieniądze są ważne, są one tylko jednym z wielu elementów (obok możliwości awansu, uznania i osobistego zadowolenia), które wpływają na zachowanie tej osoby. ...

Załącznik 2 Narzędzia Kontroli Budżetowej I Finansowej
str. 769

W niniejszym załączniku badamy szereg narzędzi kontroli budżetowej i finansowej. Najpierw dajemy przegląd technik i metod kontroli. Następnie omawiamy budżety i kontrole budżetową oraz inne narzędzia kontroli finansowej. Kontrola budżetowa str. 769 Sporządzanie budżetu jest procesem wyrażającym zestaw planowanych czynności w jakimś przyszłym okresie w wielkościach liczbowych; budżet jest wiec planem wyrażonym w liczbach1. Organizacje mogą budować budżety dla grup roboczych, wydziałów, oddziałów lub dla całej organizacji. Zwykle okresem budżetowym jest rok, chociaż powszechne są ujęcia budżetowe w przekroju kwartalnym lub miesięcznym. Budżety są na ogół wyrażane w kategoriach finansowych, jednakże niekiedy mogą być również wyrażane w jednostkach produkcji, czasu lub w innych mierzalnych czynnikach. Budżety są podstawą większości systemów kontrolnych. Typy budżetów str.770 Większość organizacji opracowuje i wykorzystuje trzy różne rodzaje budżetów – finansowy, operacyjny i niepieniężny. Budżet finansowy Ukazuje w skrócie, skąd organizacja spodziewa się uzyskać środki pieniężne na jakiś przyszły okres i w jaki sposób planuje je wykorzystać. Budżet przepływów pieniężnych albo budżet pieniężny Prognoza wszystkich przychodów i wydatków pieniężnych – miesięcznych, tygodniowych a nawet dziennych. Stałe i zmienne koszty w budżetach str. 773
Niezależnie od celu, większość budżetów musi uwzględnić trzy rodzaje kosztów stałe, zmienne i częściowo zmienne. Koszty stałe to wydatki ponoszone przez

organizację niezależnie od tego, czy ona w ogóle funkcjonuje. Koszty zmienne koszty zmieniające się wraz z zakresem działalności operacyjnej. Koszty częściowo zmienne - koszty, które zmieniają się, choć nie w bezpośrednim związku ze skalą działalności operacyjnej. Koszty zmienne to koszty zmieniające się w zależności od skali działalności operacyjnej. Najlepszym przykładem kosztu zmiennego jest koszt surowców wykorzystywanych w produkcji. Koszty częściowo zmienne również ulegają zmianom, ale w mniej bezpośredni sposób. Na przykład, koszty działalności reklamowej zmieniają się w zależności od sezonu i konkurencji. Inne ważne pozycje kosztów częściowo zmiennych

obejmują pracę bezpośrednią, naprawy sprzętu i urządzeń fabrycznych oraz konserwacje. Przy opracowaniu budżetu menedżerowie muszą precyzyjnie uwzględniać wszystkie trzy rodzaje kosztów. Zwykle najłatwiej poradzić sobie z kosztami stałymi. Czynsz np. jest niemal zawsze regulowany umową najmu i nie podlega zmianom do wygaśnięcia umowy. Koszty zmienne często mogą być przedmiotem prognozy - chociaż z mniejszą precyzją - na podstawie prognozowanych operacji. Koszty częściowo zmienne są najtrudniejsze do przewidzenia, ponieważ ulegają zmianom, chociaż nie w bezpośrednim związku z działalnością operacyjną. Menedżer często musi się tu opierać na doświadczeniu i ocenie. Na koniec należy zauważyć, że wiele firm amerykańskich dokonuje powtórnej oceny sposobu przypisywania kosztów do różnych produktów. Historycznie rzecz biorąc, większość kosztów stałych przypisywano na podstawie materiałów i roboczogodzin potrzebnych do wytworzenia danego produktu. Niestety, procedury takie wprowadzają błąd do szacunków kosztów poszczególnych produktów. Opracowywanie budżetów str. 775 Tradycyjnie budżety były opracowywane przez najwyższe kierownictwo i kontrolera, a następnie przekazywane do wykonania menedżerom niższego stopnia. Niektóre organizacje nadal idą tym tropem, jednakże wiele współczesnych organizacji dopuszcza menedżerów niższego szczebla do uczestnictwa w omawianym procesie. … (...) To „oddolne” podejście do ustalania budżetu ma dwie główne mocne strony, które podkreślają jego zwolennicy. Po pierwsze, menedżerowie poszczególnych jednostek z pewnością najlepiej znają swoje potrzeby. Mogą oni zwrócić uwagę na szczególne sytuacje, które czasem umykają uwadze najwyższego kierownictwa, i prawdopodobnie uwzględnią wszystkie ważne elementy opracowując własne budżety. Po drugie, prawdopodobieństwo zaangażowania menedżerów w realizację budżetu będzie wyższe, jeśli będą oni uczestniczyć w jego opracowaniu.
(Uwagi. Menedżerowie poszczególnych jednostek niewątpliwie lepiej znają swoje potrzeby, ale też wcale nie muszą być zainteresowani, aby je obiektywnie przedstawiać. Ponadto, lepiej znając swoje potrzeby, z reguły słabiej orientują się w potrzebach całości. Sytuacja doskonale znana, począwszy od problemów „centralnego planowania” aż po współczesne ustalanie budżetu przy „deficycie środków”. Różnie też próbuje się z tego wybrnąć. Ogólnie można powiedzieć, że im lepsza organizacja i większa wiedza, tym łatwiej znaleźć lepsze rozwiązania. Anonimus).

Budżety zerowe str. 777 Pionierem budowy budżetów zerowych (zero-base budgeting - ZBB) była w 1990 r. firma Texas Instruments Incorporated. Zostały one spopularyzowane przez prezydenta Jimmy Cartera w zastosowaniu do administracji federalnej w końcu lat siedemdziesiątych4. Pomysł leżący u podstaw ZBB jest zupełnie prosty. W ramach konwencjonalnego systemu przygotowania budżetu wychodzi się od budżetu za ubiegły rok, skorygowanego w górę ( w większości wypadków) lub w dół. Menedżerowie koncentrują się na uzasadnieniu każdego proponowanego wzrostu wydatków. Bieżący

Sprawozdania finansowe str. Pierwszym krokiem w przygotowaniu ZBB jest rozbicie działań organizacji na „zestawy decyzyjne”. O ile bilans stanowi „fotografię” sytuacji finansowej organizacji na określony moment. Istnieją pewne powszechnie przyjęte i wymagane sposoby przygotowania i prezentacji sprawozdań finansowych7. rachunek wyników ujmuje wyniki w pewnym okresie. Budżety pozwalają również na zapis wyników organizacji. pozwalających na jeszcze bardziej dokładny wgląd w sytuację finansową firmy. Obejmują one sprawozdania finansowe. Natomiast w ramach systemu ZBB każda jednostka sporządzająca budżet zaczyna co roku od „czystego konta”. że zmiana warunków może usprawiedliwiać korektę budżetu. Analiza wskaźnikowa str. niektórzy menedżerowie stosują budżety w sposób nadmiernie sztywny.budżet jest traktowany jako dany. że najbardziej rozpowszechnionymi środkami kontroli finansowej są budżety. analizę wskaźnikową i rewizję finansową. Mocne i słabe strony budżetów str. zwykle koniec roku finansowego organizacji. Rachunek wyników. który zbiega się z rokiem finansowym firmy. Po stronie plusów można zapisać ułatwianie skutecznej kontroli. Przypisując wartości pieniężne operacjom menedżer może je lepiej śledzić i określać dziedziny. Bilans. łatwości ich zamiany na . a nie tylko propozycji korekt w roku bieżącym. Dwoma sprawozdaniami finansowymi przygotowywanymi i używanymi przez niemal wszystkie organizacje są bilans i rachunek wyników. Wskaźniki płynności Do poznania stopnia płynności aktywów organizacji (tzn. 781 Sprawozdania finansowe organizacji dostarczają pożytecznych informacji menedżerom. Z drugiej strony. Powoduje to konieczność uzasadnienia całego budżetu. Tym okresem dla rachunku wyników jest zwykle jeden rok. w których mogą się pojawić problemy. Inne narzędzia kontroli finansowej str. korzyści oraz konsekwencje jego niezatwierdzenia. Bilans jest wykazem aktywów i zobowiązań organizacji ujętych na określony moment. Nie dostrzegają. właścicielom i innym zainteresowanym podmiotom. Każdy zestaw reprezentuje jakąś działalność lub zestaw działalności i wyszczególnia koszty. Wreszcie – budżety mogą ograniczać innowacje i zmiany. a dyskusja toczy się wokół zalet proponowanych zmian. 778 Budżety zapewniają szereg korzyści. Na koniec do każdego zestawu przydziela się środki w zależności od jego względnej rangi. Poza tym proces opracowywania budżetów może być bardzo pracochłonny. 779 Mimo. Wreszcie – budżety są naturalnym uzupełnieniem planowania. Następnie zestawy decyzyjne są szeregowane według ważności. 779 Sprawozdanie finansowe jest to dokument odzwierciedlający jakiś aspekt warunków finansowych organizacji. Suma aktywów bieżących i trwałych musi być równa sumie wszystkich zobowiązań. Ponadto budżety ułatwiają koordynacje i komunikacje pomiędzy wydziałami. Informacje ze sprawozdań finansowych są używane do wyliczenia szeregu różnych wskaźników. jednakże mają również potencjalne wady. w użyciu są również inne narzędzia.

finansowego i operacyjnego organizacji. Ponadto kontrola finansowa spisuje się najlepiej. . Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki zadłużenia odzwierciedlają zdolność organizacji do pokrywania jej długookresowych zobowiązań finansowych. rozdz.. rewizje (auditis) są wykorzystywane niemal wyłącznie do kontroli. Pełni on dla inwestorów i menedżerów funkcje miernika pozwalającego określić. Menedżerowie i inwestorzy interesują się również innymi wskaźnikami. ROA jest wyrażonym w procentach zyskiem inwestorów na 1 dolara posiadanych aktywów.. (. dobry system informacyjny może powiedzieć menedżerowi dokładnie... gdy mogą przetwarzać informację finansową i dostarczać ją z powrotem do menedżerów. Taka uaktualniona informacja może być następnie przekazana bankowi. zadłużenia i rentowności są szeroko wykorzystywanymi formami analizy finansowej. Najbardziej rozpowszechniony – wskaźnik bieżący – uzyskiwany jest przez podzielenie bieżących aktywów przez bieżące zobowiązania. Wskaźniki płynności.gotówkę) służy kilka wskaźników płynności. że są to tylko narzędzia. 785 . Rewizje są to niezależne oceny systemu księgowego. Rozpowszechnionym wskaźnikiem zadłużenia jest stosunek łącznych zobowiązań do łącznych aktywów.= ROA aktywa łącznie Inne wskaźniki. 814 – 827 .21). jak wyglądają bieżące aktywa i zobowiązania. w którym firma zabiega o kredyt. Informacja finansowa jest często ważnym materiałem dla innych systemów informacyjnych. Podobnie jak dobry młotek i piła mogą pomóc cieśli w budowie domu.) Rewizje finansowe str. Przede wszystkim nie powinni zapominać. Innym często używanym wskaźnikiem jest wskaźnik opłacalności inwestycji (return on investmen – ROI). który z kilku alternatywnych wariantów inwestycyjnych jest najbardziej zyskowny. 783 O ile większość technik kontrolnych ma również inne cele. Dwoma podstawowymi typami takiej kontroli są kontrola zewnętrzna i kontrola wewnętrzna.. jeśli zostanie zintegrowana z innymi narzędziami informacyjnymi (por.. Przypisy str. Rewizja wewnętrzna. Wskaźnik rentowności Trzecim ważnym wskaźnikiem finansowym jest wskaźnik rentowności aktywów (return on assets – ROA). ROI jest obliczany za pomocą podzielenia dochodu netto przez kapitał własny. 784 Aby skutecznie posługiwać się budżetami i innymi technikami kontroli finansowej menedżerowie muszą pamiętać o kilku sprawach. Rewizja zewnętrzna. a te systemy z kolei są najbardziej skuteczne wówczas. .813 Indeks rzeczowy str. tak też dobry system kontroli finansowej może pomóc menedżerowi w skutecznym działaniu. Skuteczne wykorzystanie technik kontroli finansowej str. Na przykład. Wskaźnik ten przedstawia zysk inwestora na każdy dolar kapitału własnego. Powszechnie stosowaną formułą służącą do obliczania ROA jest: dochód netto ---------------.