P. 1
Podstawy Zarządzania Organizacjami R.Griffin

Podstawy Zarządzania Organizacjami R.Griffin

4.0

|Views: 6,411|Likes:

More info:

Published by: Mateusz Kalarus on Dec 29, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/12/2014

pdf

text

original

Ricky W.

Griffin:
Podstawy Zarządzania Organizacjami
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 Przekład Michał Rusiński =========================================================== ===== Cytuję wybrane fragmenty. Strona w budowie. Inną czcionką i inicjałami „Z.U.” lub pseudonimem „Anonimus”, oznaczyłem uwagi własne : =========================================================== =====

SPIS TREŚCI (skrócony. Z.U.)
Przedmowa do wydania polskiego ......... 21 Przedmowa ......... 25

CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA
Rozdział 1. Zarządzanie i praca menedżera ........ 34 Istota zarządzania ........ 36 Proces zarządzania ......... 39 Rodzaje menedżerów ......... 45 Główne role i umiejętności ........ 52 Zakres zarządzania ......... 58 Podsumowanie ......... 61 Pytania kontrolne ......... 62 Przykład 1.1. Klęska urodzaju dla State Farm ......... 62 Przykład międzynarodowy 1.2. Interesy z republikami b. ZSRR ......... 63 Rozdział 2. Zarządzanie i praca menedżera ........ 65 Rola teorii i historii w zarządzaniu ........ 66 Spojrzenie klasyczne ......... 73 Spojrzenie behawioralne ......... 78 Spojrzenie ilościowe ........ 83 Podejścia integrujące ......... 86 Współczesna myśl w dziedzinie zarządzania ......... 91 Podsumowanie ......... 95 Pytania kontrolne ......... 96 Przykład 2.1. UPS: gigant, który walczy z konkurencją ......... 94 Przykład międzynarodowy 2.2. Lloyd's ciągle się rozwija ......... 97

CZĘŚĆ II. ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA
Rozdział 3. Otoczenie organizacji a skuteczność ........ 100 Charakter otoczenia organizacji ........ 101 Otoczenie zewnętrzne ......... 103 Otoczenie wewnętrzne ......... 115 Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem ........ 118 Skuteczność organizacji ......... 126 Podsumowanie ......... 129 Pytania kontrolne ......... 130 Przykład 3.1. Rozkręcanie Colemana ......... 131 Przykład międzynarodowy 3.2. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie Nintendo w sprawie ustalania cen? ......... 132 Rozdział 4. Etyczny i społeczny kontekst zarządzania ........ 134

Etyka indywidualna w organizacjach ........ 135 Odpowiedzialność społeczna a organizacje ......... 143 Państwo a społeczna odpowiedzialność ......... 154 Kierowanie społeczną odpowiedzialnością ........ 158 Podsumowanie ......... 162 Pytania kontrolne ......... 163 Przykład 4.1. Herman Miller: produkcja mebli i budowanie przyszłości ......... 163 Przykład międzynarodowy 4.2. Przegrupowanie priorytetów w Body Shop ......... 164 Rozdział 5. Globalny kontekst zarządzania ........ 166 Istota międzynarodowej działalności gospodarczej ........ 167 Struktura gospodarki globalnej ......... 178 Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego ......... 182 Konkurowanie w gospodarce globalnej ........ 188 Podsumowanie ......... 193 Pytania kontrolne ......... 193 Przykład 5.1. Whirpoll i przemysł urządzeń gospodarstwa domowego wchodzi na rynki zagraniczne ......... 194 Przykład międzynarodowy 5.2. Budowa globalnych samolotów ......... 195

CZĘŚĆ III. PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI

Rozdział 6. Zarządzanie celami organizacji i planowanie ........ 198 Proces planowania ........ 199 Cele organizacji ......... 200 Planowanie w organizacji ......... 206 Planowanie taktyczne ........ 214 Planowanie operacyjne ......... 216 Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi ......... 221 Podsumowanie ......... 227 Pytania kontrolne ......... 228 Przykład 6.1. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta ......... 229 Przykład międzynarodowy 6.2. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony ......... 230 Rozdział 7. Zarządzanie strategią i planowanie strategiczne ........ 232 Charakter zarządzania strategicznego ........ 233 Formułowanie strategii ......... 238 Strategia na poziomie przedsiębiorstwa ......... 241 Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej ........ 247 Strategie funkcjonalne ......... 256 Wdrażanie strategii ......... 259 Podsumowanie ......... 262 Pytania kontrolne ......... 263 Przykład 7.1. Odgrzewane zupki Campbella ......... 263 Przykład międzynarodowy 7.2. Strategia „lokalizacji” Hondy ......... 264 Rozdział 8. Podejmowanie decyzji kierowniczych ........ 266 Istota podejmowania decyzji ........ 267 Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji ......... 272 Behawioralne aspekty podejmowania decyzji ......... 279 Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach ........ 286 Podsumowanie ......... 291 Pytania kontrolne ......... 291 Przykład 8.1. Firma techniczna wychodzi na rynek ......... 292 Przykład międzynarodowy 8.2. Sprzedaż zabawek do Japonii ......... 293 Rozdział 9. Narzędzia zarządzania służące do planowania i podejmowania decyzji

........ 295 Prognozowanie ........ 296 Inne techniki planistyczne ......... 305 Narzędzia podejmowania decyzji ......... 314 Silne i słabe strony narzędzi planistycznych ........ 321 Podsumowanie ......... 323 Pytania kontrolne ......... 324 Przykład 9.1. Układanie harmonogramu wykorzystania lotniczego personelu pokładowego ......... 324 Przykład międzynarodowy 9.2. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ......... 326

CZĘŚĆ IV. PROCES ORGANIZOWANIA

Rozdział 10. Elementy struktury organizacyjnej ........ 328 Rozdział 11. Zarządzanie projektowaniem organizacji ......... 360 Rozdział 12. Kierowanie zmianami organizacyjnymi ......... 392 Rozdział 13. Gospodarowanie zasobami ludzkimi ......... 418

CZĘŚĆ V. PROCES PRZYWÓDZTWA

Rozdział 14. Motywowanie pracownika do pracy ........ 456 Istota motywowania ......... 457
Znaczenie motywowania do pracy ......... 458 Wcześniejsze podejścia do motywowania ......... 459

Podejście do motywowania od strony treści ......... 460
Podejście od strony hierarchii potrzeb ......... 460 Spojrzenie globalne. Rosyjscy robotnicy mają jeszcze jedną szansę ......... 464 Teoria dwuczynnikowa ......... 465 Jednostkowe potrzeby ludzkie ......... 467

Podejście do motywowania od strony procesu ......... 468
Teoria oczekiwań ......... 469 Teoria sprawiedliwości ......... 473

Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia ......... 475
Rodzaje wzmocnień w organizacjach ......... 475 Tworzenie wzmocnień w organizacjach ......... 477

Nowe podejścia do motywowania ......... 479
Teoria ustalania celów ......... 479 Podejście japońskie ......... 480 Popularne strategie motywacji ......... 480

Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji ......... 483
Wpływ nagradzania w organizacji ......... 483 Projektowanie skutecznych systemów nagradzania ......... 484 Nowe podejścia do nagradzania pracowników ......... 485

Podsumowanie ......... 486 Pytania kontrolne ......... 487
Przykład 14.1. Jak obudzić BankAmerica? ......... 487 Przykład międzynarodowy 14.2. Jak słuchają i jak się troszczą w Hitachi? ......... 488

Rozdział 15. Przywództwo i proces oddziaływania ......... 490 Rozdział 16. Zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi ......... 522 Rozdział 17. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacjach ......... 552

CZĘŚĆ VI. PROCES KONTROLOWANIA

Rozdział 18. Istota kontrolowania ........ 584 Rozdział 19. Zarządzanie jakością, wydajnością i działalnością operacyjną ......... 614 Rozdział 20. Zarządzanie techniką i innowacjami ......... 645 Rozdział 21. Zarządzanie systemami informacyjnymi ......... 673

a wiele z nich krócej niż godzinę... Przykład wprowadzający str. a także scharakteryzować ich znaczenie dla organizacji... w latach 1990 – 1991. Narzędzia kontroli budżetowej i finansowej . kiedy to nastąpił wzrost cen paliwa do odrzutowców.. Ich roczny przychód przekracza 1 mld dol. Przedsiębiorczość i tworzenie nowych przedsiębiorstw .W podsumowaniu określić zakres zarządzania w organizacjach.CZĘŚĆ VII. 729 Załącznik 1. zadlużenie jest niewielkie. nie prowadzą też miejsc pierwszej klasy ani numerowanych. W wielu liniach sprzątniecie i przygotowanie samolotu do kole4jnego lotu zajmuje .. Są jednocześnie przewoźnikiem o jednej z pewniejszych pozycji finansowych w branży. Southwest dysponuje 120 samolotami (wszystkie Boeing 737) i obsługuje 32 miasta w 14 stanach. nie prowadzą rejsów międzynarodowych.. zdefiniować pojęcie zarządzania i menedżerów.. Żaden z lotów Southwest nie trwa dłużej niż 2 godziny.. nie przekazują również bagaży pasażerów innym liniom. .. by samoloty linii stały bezczynnie albo by wyrzucać pieniądze na różne fanaberie.... by pokryć zwiększony rachunek za paliwo.. W branży gnębionej od dawna problemami z silą roboczą Kelleher jest nazywany przez swych swoich pracowników ciepłym mianem „wujaszka Herbie”.Określić i krótko wyjaśnić cztery podstawowe funkcje zarządzania w organizacjach. przed którymi staje Kelleher w Southwest. nie uczestniczą w jakimkolwiek komputerowym systemie rezerwacji miejsc. w jaki ktoś staje się menedżerem.... więcej niż jedna trzecia załogi Southwest liczącej 8 600 ludzi zgodziła się na dobrowolne obniżki płac... 34 Linie lotnicze Southwest Airlines CO. 760 Załącznik 2. Zarządzanie kulturową różnorodnością ..Opisać różne rodzaje menedżerów z punktu widzenia szczebla i dziedziny organizacji oraz omówić sposób. 785 Indeks rzeczowy ..... jest powstrzymanie wzrostu kosztów... a zyski stale rosną... na swoich pokładach nie podają posiłków.. Na przykład pomiędzy Dallas i Houston odbywają się 83 loty Southwest dziennie....... Jego troska i przywiązanie do pracowników zostały wielokrotnie nagrodzone.. przy czym niektóre bilety kosztują zaledwie 29 dolarów.. Ze względu na niskie ceny biletów Southwest nie może sobie pozwolić.... Jednym z prawdziwych wyzwań.. Na przykład w czasie wojny w Zatoce Perskiej. 704 Rozdział 23..Opisać istotę zarządzania.. Kariery menedżerów .. 814 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Część I WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA Rozdział 1 Zarządzanie i Praca Menedżera Cele str. Jednym z kanonów polityki Kellehera jest zapewnienie.. Pod kierownictwem dyrektora naczelnego Herberta Kellehera linie Southwest utrzymały swą zyskowność zapewniając częste krótkodystansowe połączenia pomiędzy miastami amerykańskimi. . 769 Przypisy .. .. że żaden pracownik nie zostanie zwolniony nawet w naprawdę trudnych czasach. SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22. 34 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: ..

(. . Część z nich jest stosunkowo zwięzła i uproszczona.godzinę. że Southwest Airlines będą latały jeszcze przez długie lata1. 36 Definicje zarządzania są zapewne równie liczne jak książki na ten temat. tj. Przykłady zasobów używanych w czterech bardzo różnych rodzajach organizacji podano w tablicy 1. Przykładem może być jedna ze starszych definicji. Zasoby ludzkie obejmują uzdolnienia kierownicze i siłę roboczą. Biorąc to wszystko pod uwagę można się spodziewać. organizowanie. W rozdziale 1 badamy ogólną istotę zarządzania. pomieszczenia biurowe i produkcyjne oraz sprzęt. sugeruje. przedstawiając zarządzanie zarówno ze współczesnego. w Southwest na ogół załatwia się to w kwadrans. Zasoby rzeczowe obejmują surowce. Dobrze to czy źle. niż to sugeruje taka prosta definicja4. której pełniejszy opis znajduje się w rozdziale 2. menedżerowie ze swoimi organizacjami wywarli silny wpływ na nasze społeczeństwo2. że wszelkie organizacje wykorzystują cztery podstawowe rodzaje nakładów czy zasobów ze swego otoczenia: ludzi. Zarządzanie jest jednak złożonym procesem. omawiamy proces zarządzania i przedstawiamy ogólny przegląd całej książki. zarządzanie można zdefiniować następująco: * zarządzanie Zestaw działań (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. czego oczekuje się od ludzi.) W jaki sposób menedżerowie łączą i koordynują różne rodzaje zasobów? Otóż dokonują oni tego wykonując cztery podstawowe funkcje lub działania kierownicze: planowanie i podejmowanie decyzji. W sumie więc oba pierwsze rozdziały przynoszą wprowadzenie w problematykę.. Opisujemy różne role i umiejętności menedżerów. badamy zakres zarządzania we współczesnych organizacjach. rzeczy i informacje. Wyjaśniamy pojęcia zarządzania i menedżerów. Konieczne jest zatem opracowanie takiej definicja zarządzania. przewodzenie. finansowe.. Również koszty eksploatacyjne firmy są znacznie niższe niż u innych przewoźników. Istota zarządzania str. i kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. Książka ta traktuje o menedżerach i ich pracy. jak i długofalowego funkcjonowania. przewodzenie albo kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. pieniądze. organizowanie. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny. zgodnie z rysunkiem 1. by wykonali to w najlepszy i najtańszy sposób”3. jego wymiary i wyzwania. kierowanie ludźmi. Grupa ludzi. Być może najlepiej można ją zrozumieć z punktu widzenia teorii systemów. którzy współpracują ze sobą w sposób uporządkowany i skoordynowany. Zasoby pieniężne to kapitał finansowy wykorzystywany przez organizację do finansowania zarówno bieżącego.1. Teoria systemów. znacznie bardziej złożonym. która pozwalałaby lepiej uchwycić istotę tej złożoności i płynących z niej wyzwań. wyróżniamy wreszcie różne typy menedżerów. aby osiągnąć pewien zestaw celów. a następnie dopilnowanie.1. Tak więc. Zasoby informacyjne wreszcie to wszelkiego typu użyteczne dane niezbędne do skutecznego podejmowania decyzji. w której autor określa zarządzanie jako „dokładne poznanie tego. jak i z historycznego punktu widzenia. W rozdziale 2 opisujemy ewolucję praktyki i teorii zarządzania. Organizacja.

1. dostarczając wskazówek do przyszłych działań. rzeczowe i informacyjne. które artykułują jego wyobrażenie o pożądanym kształcie Southwest.1. to zdefiniowanie terminu menedżer staje się względnie proste. Podejmowanie decyzji. natomiast rozdziały 4 i 5 traktują szerzej o dwóch specyficznych aspektach otoczenia: rozdział 4 dotyczy etycznego i społecznego kontekstu zarządzania. organizowania. finansowe. które występują w większości sytuacji. kto odpowiada przede wszystkim za realizację procesu zarządzania. Cztery rozdziały tworzące część III książki zostały poświęcone planowaniu i podejmowaniu decyzji. że funkcje te stanowią nić przewodnią tej książki. Ustalenie celów jest częścią planowania. Stworzył sprawną organizację. W części II zajmiemy się szczegółowo środowiskowym kontekstem zarządzania. Na dobrą sprawę konkretne przypadki pracy menedżerskiej dzieli tyle różnic. wzbogaconą o dodatkowe szczegóły). Planowanie i podejmowanie decyzji pomagają utrzymać sprawność zarządzania. Uważnie obserwuje również bieżące wyniki swego przedsiębiorstwa. budowanie organizacji jest częścią organizowania. Proces zarządzania str. że zarządzanie obejmuje cztery podstawowe funkcje: planowania i podejmowania decyzji. która ma pomóc wcielić tę wizję w życie. że w dowolnym momencie menedżer będzie uczestniczył jednocześnie w kilku różnych typach działalności. kolejność i implikacje poszczególnych faz7.zapewnienie sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. 1. w tym miejscu dokonamy ich ogólnej prezentacji. Podstawowe definicje i wzajemne powiązania pokazano na rysunku 1. Rozdział 7 koncentruje się na strategii i planowaniu .2. Planowanie i podejmowanie decyzji str. Menedżer to ktoś. motywowanie ludzi jest częścią przewodzenia. Po przestudiowaniu obu tych rozdziałów będziecie lepiej przygotowani do analizy podstawowych typów działań składających się na proces zarządzania. w jakim funkcjonują organizacje. kto planuje i podejmuje decyzje. organizuje. W szczególności menedżerem jest ktoś. Podobieństwa. Sformułował on jasny zestaw celów. ile łączy podobieństw. W rozdziale 3 omawia się ogólnie otoczenie organizacji i efektywność. kieruje i kontroluje zasoby ludzkie. Kluczowe różnice obejmują rozłożenie akcentów. Każdy z tych typów działań można zaliczyć do jednej z czterech podstawowych funkcji kierowniczych przedstawionych na rys. Wróćmy do naszego przykładu Herba Kellehera. obejmuje wybór trybu działania spośród dostępnych możliwości. 40 W najprostszej formie planowanie oznacza wytyczanie celów organizacji i określanie sposobu ich najlepszej realizacji. akcentuje bowiem podstawowy cel zarządzania . (zauważmy. gdzie są one omawiane w pełniejszym zakresie. Jeżeli w ten sposób rozumiemy zarządzanie.2. Ze względu na to. Wiele cech składających się na złożoność i niepewność zarządzania wynika z otoczenia. Rozdział 6 przedstawia bardziej szczegółowo cele organizacji i sam proces planowania. w rozdziale 5 zaś badamy globalny kontekst zarządzania. Poza tym Kelleher zwraca baczną uwagę na ludzi pracujących w Southwest. są fazami procesu zarządzania. że rysunek ten jest rozszerzoną wersją środkowej części rys. W następnych fragmentach rozdziału zbadamy po kolei te formy działalności. 39 Zauważyliśmy już.Ostatnia część naszej definicji zarządzania ma szczególnie ważne znaczenie. Jest wielce prawdopodobne. obserwacja wyników należy do funkcji kontrolnej. część procesu planowania. przewodzenia oraz kontrolowania. zaznaczając.

nadwyżka potencjału przewozowego w branży i stagnacja stawek przewozowych groziły jej dalszym spadkiem. Podziwiając swój czteropiętrowy budynek. Jednocześnie zawsze był dusigroszem. Chicago.B. że sam nie może prowadzić firmy.B. Według dyrektora naczelnego. przewozi do innej centrali. doczepia do kolejnej ciężarówki Hunta i transportuje do miejsca przeznaczenia. jak sam chętnie przyznaje. Kansas City czy Forst Worth. Kiska Thompsona. wszystkie opony kupuje od jednego dostawcy. Hunt odbiera ładunki i dostarcza je do jednej z central Santa Fe w Kalifornii. że musi zatrudniać dobrych ludzi i dzielić się z nimi odpowiedzialnością. Jeśli zważyć pochodzenie Hunta. produkcji ropy ze zużytych opon – skutecznie „uziemili” jego kierownicy. zawdzięcza swoim świetnym pomysłom dotyczącym branży transportu samochodowego – wykorzystania umundurowanych. co prawda czasem zwariowanych. przez 21 lat był kierowcą ciężarówki.B. że sztuczne palmy i włoska glazura przyciągną właściwych klientów. Quantum. wykazującego najszybszy wzrost w skali całego kraju. Inne pomysły – np.. ponieważ wiadomo. Hunt uważa. Zarządzanie w praktyce str. Cała ta koncepcja spotkała się ze sceptycznym przyjęciem w branży transportowej. które większość ludzi nabywa tylko poprzez wieloletnią naukę i doświadczenie. gdy wpadł na pomysł wykorzystania rozkładających się łusek ryżu jako podściółki dla drobiu. Hunt dysponuje jednak wszelkimi podstawowymi umiejętnościami kierowniczymi. Hunt nadal świetnie prosperuje J. Jako szef przedsiębiorstwa przewozowego J. Hunt nie jest typowym menedżerem czy przedsiębiorcą. kiedy jego normalna 20-procentowa marża zysku zaczęła się kurczyć. by zaoszczędzić pół centa na milę. co potwierdza. Hunt Transport Services Inc. Owe cechy odgrywały decydującą rolę w jego najnowszym przedsięwzięciu.strategicznym. nawet te pomysły. powstały w zespole. . a nie tylko w głowie Hunta. że w jego przypadku brak wykształcenia może być atutem. by zapewnić niemal pełne wykorzystanie ładowności taboru. np. Przyczepę ładuje na platformę kolejową Santa Fe. zapewniającym kombinowane przewozy kolejowo-samochodowe. a wzrost kosztów robocizny. Nie ma tytułu magistra zarządzania – w rzeczywistości opuścił szkołę w wieku 12 lat. wkrótce jednak i inne spółki pospieszyły z własną obsługą przewozów kombinowanych. Hunt zamiast walczyć z największym konkurentem transportu samochodowego – koleją – podjął z nim współpracę. wielki przełom w jego życiu nastąpił wtedy. Rozdział 9 zawiera podsumowującą prezentację kilku pożytecznych narzędzi wykorzystywanych przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji. A jednak jego wyczucie i dążenie do wykorzystania każdej okazji interesu pozwalało mu kierować. W 1990 r. To. oczami wyobraźni widzi już drapacze chmur. że bardzo szybko stał się bardzo bogaty. które dodały firmie skrzydeł. nie zrzeszonych w związkach kierowców i takiej organizacji tras i ładunków. Zainwestował w zbytkownie urządzoną siedzibę firmy 15 mln dol. Hunt ma zawsze w głowie sto pomysłów. ponieważ był przekonany. że i tym razem Hunt „trafił w dziesiątkę”. W rozdziale 8 zawarto szczegółową analizę decyzji kierowniczych. w którym kolejowym partnerem jest Santa Fe Pacific Corporation. 41 J. udzielać odpowiednich pełnomocnictw i służyć przykładem dla pracowników.. jego być może najbardziej zaskakującym przymiotem kierowniczym jest zdolność do realizacji napiętych działań na podstawie precyzyjnego harmonogramu i starannego planowania.

42 Kiedy menedżer opracuje już wykonalny plan. Żartuję. 44 Końcową fazą procesu zarządzania jest kontrolowanie. Welch zmienił również wiele z biurokratycznych przepisów i procedur firmy. Autor zapomina. by utrzymać go na zaplanowanej trajektorii. iż każdy z szefów autonomicznych jednostek powinien mieć znaczną swobodę w prowadzeniu działalności. Szczegółową analizę innych ważnych dziedzin kontroli zarządczej . tworząc z nich ogólny schemat organizacyjny. W rozdziale 13 wreszcie opisane zostały procesy związane z naborem kadr i przypisywaniem im określonych ról w organizacji.obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu jej celów. Rozdział 21 wreszcie . Musi się zwłaszcza upewnić. stosunki władcze. Omówione one zostały w części V. czy dotarła ona do celu. jej kierownictwo musi na bieżąco obserwować uzyskiwane postępy. role liniowe i sztabowe. w jaki sposób menedżerowie łączą te elementy i pojęcia. Określenie sposobu grupowania działań i zasobów jest procesem organizowania. Przewodzenie: kierowanie ludźmi str.. z uwzględnieniem rosnącego znaczenia kontroli strategicznej. Organizowanie: koordynacja działań i zasobów str. 43 Trzecią podstawową funkcją zarządzania jest przewodzenie.. Rozdział 18 wychodzi od ogólnego charakteru procesu kontroli. Przedmiotem rozdziału 12 są zmiany organizacyjne. by NASA miała po prostu wystrzelić rakietę w ogólnym kierunku planety i dopiero po czterech miesiącach sprawdzić. wydajnością i jakością . Organizowanie jest przedmiotem rozważań w części IV. Przedmiotem rozważań w rozdziale 16 jest zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi. (. Rozdział 10 wprowadza podstawowe składowe organizowania. podział na wydziały.. a gospodarką kieruje. Funkcje kontrolne badamy w części VI.inny ważny element kontroli . że lotem rakiety na Marsa nie kieruje „niewidzialna ręka rynku”. W miarę jak organizacja dąży do osiągnięcia swych celów. (Na marginesie..zawiera rozdział 19. Rozdział 17 wreszcie poświęcony jest komunikowaniu się. NASA niemalże w trybie ciągłym obserwuje lot statku kosmicznego i wprowadza wszelkie niezbędne poprawki kursu.Źródła: .. że uzyskiwane wyniki pozwolą dotrzeć do punktu docelowego w wyznaczonym czasie. Anonimus). Kontrolowanie: obserwowanie i ocena działań str. że jest ono nie tylko najważniejszym ale i najbardziej ambitnym rodzajem działalności kierowniczej. która pozwoli ten plan zrealizować. następną fazą zarządzania będzie taka organizacja zasobów ludzkich i innych. takie jak projektowanie stanowisk pracy.) W General Electric Welch zdecydował.jest opisane w rozdziale 20. kolejnej ważnej części kierowania.zarządzanie operacjami. Rozdział 14 traktuje o motywowaniu pracowników. Zarządzanie techniką i innowacją .. Przewodzenie jest zespołem procesów wykorzystywanych w celu skłonienia ludzi do współpracy na rzecz interesów organizacji. a rozdział 15 przedstawia samo kierowanie działaniami ludzkimi i wysiłki kierujących na rzecz wywarcia wpływu na innych. Niektórzy uważają. Dlatego też szefowie 20 jednostek tworzących GE dysponują znaczną autonomią. Kierowanie ludźmi (przewodzenie) obejmuje szereg różnych procesów i czynności. Mniejsza z tym z kogo/czego. zakres kontroli. Kontrolowanie pozwala zapewnić sprawność niezbędną do skutecznego zarządzania. albo inaczej . Rozdział 11 wyjaśnia. tak jakby były one odrębnymi firmami. Trudno sobie wyobrazić. Dobrym porównaniem byłby przykład wyprawy na Marsa.

menedżerowie mogą pracować w różnych obszarach organizacji. Rysunek 1.) Menedżerowie średniego szczebla. wiceprezesa i dyrektora naczelnego. kryterium zróżnicowania może być np. która jest kolejnym decydującym obszarem kontroli organizacji. 46 Menedżerów możemy podzielić w zależności od szczebla w organizacji. najbardziej rozpowszechnione ujęcie wyróżnia trzy szczeble podstawowe: najwyższy. Powszechnie występujące w tej grupie tytuły służbowe to kierownik zakładu. Reprezentują również oficjalnie organizację w kontaktach zewnętrznych. (. średni oraz szczebel menedżerów pierwszej linii. 45 We wcześniejszych rozważaniach tego rozdziału wskazaliśmy. Rodzaje menedżerów str.) Zróżnicowanie według szczebla zarządzania str. a także politykę operacyjną. Posługują się tytułami: prezesa... W danej firmie na wszystkich szczeblach mogą występować menedżerowie . jej ogólną strategię.. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. Menedżerowie pierwszej linii nadzorują i koordynują działania pracowników wykonawczych. Podział według obszarów działania str. Tak więc wyglądają cztery główne funkcje zarządzania: planowanie i podejmowanie decyzji. jakie dla menedżera wynikają z kulturowego zróżnicowania w miejscu pracy. Rozdział 22 poświęcono coraz ważniejszej dziedzinie zarządzania kulturową różnorodnością. Zmiany demograficzne obrazu kraju spowodowały poważne zmiany w środowisku pracy. Mimo że dla wielkich organizacji typowe jest zarządzanie wieloszczeblowe. Poza tymi funkcjami jednak jest jeszcze szeroka gama szczególnych wyzwań. nadzorcy lub kierownika biura . natomiast rozdział 23 omawia istotę przedsiębiorczości oraz zarządzanie małymi i średnimi przedsiębiorstwami.. Jak pokazują jednak przykłady. Stanowią oni względnie niewielką grupę kadry kierowniczej kontrolującej organizację.. które coraz silniej zaprzątają uwagę każdego menedżera i są dla niego coraz bardziej doniosłe. Menedżerowie najwyższego szczebla. na które menedżerowie muszą być wrażliwi i na które myszą odpowiednio reagować. że menedżerami mogą być ludzie z najrozmaitszych organizacji. kierownik eksploatacji (operacji). organizowanie.poświęcony jest zarządzaniu informacją. Praca menedżerów najwyższego szczebla na ogół jest złożona i zróżnicowana.3 pokazuje sposób wyróżnienia różnych typów menedżerów w danej organizacji przy użyciu kryterium szczebla i obszaru. W części VII omówiono dwa takie szczególnie istotne wyzwania.W przeciwieństwie do menedżerów najwyższego i średniego szczebla menedżerowie pierwszej linii spędzają większą część swego czasu na nadzorowaniu pracy podwładnych14. Rozdział 22 poświęcono problemom.. Menedżerowie tego szczebla wyznaczają cele organizacji. Kierownictwo średniego szczebla jest prawdopodobnie najliczniejszą grupą menedżerów w większości organizacji. Menedżerowie średniego szczebla odpowiadają przede wszystkim za realizację polityki i planów opracowanych na najwyższym szczeblu oraz za nadzorowanie i koordynację działań menedżerów niższego szczebla. typ organizacji. Oczywiście. jest też wiele rodzajów menedżerów. szef wydziału. Przeważnie noszą tytuł brygadzisty. Menedżerowie pierwszej linii. 47 Niezależnie od szczebla. (.

.. (. co z kolei może utrudniać zdobycie bardziej wyspecjalizowanej. Wśród dyrektorów naczelnych 1000 największych korporacji amerykańskich 916 ma dyplom ukończenia koledżu21. Kiedyś. lokalnie. 49 W jaki sposób uzyskuje się umiejętności konieczne do tego. zaczyna oferować programy akademickie z zakresu zarządzania.odpowiedzialni za marketing.) Menedżerowie eksploatacji (operacji). ale startowałem ze ... Programy magisterskie zapewniające tytuł magistra zarządzania również notują szybki wzrost. Wielu słuchaczy koledżów może całkowicie poświęcić nauce swoją energię i uwagę.) Menedżerowie zasobów ludzkich. Wprawdzie niedostatek wiedzy ma wyrównywać doświadczenie. Główna przewaga kształcenia jako źródła kwalifikacji kierowniczych polega na tym. pokazano. w Polsce. ilu jest menedżerów. Po ukończeniu kursu (i przestudiowaniu niniejszej książki) uzyskają podstawę do rozwoju umiejętności kierowniczych w ramach wyższych kursów. Menedżerowie finansów.. „Chcąc ogólnie dobrze sprostać wszystkiemu.) Inne typy menedżerów. Wielu menedżerów średniego i najwyższego szczebla okresowo wraca do uczelni. Prócz tego. że uczestniczy w kursie zarządzania w koledżu czy uniwersytecie. Ujemną stroną kształcenia w zarządzaniu jest jego bardzo ogólny charakter. Coraz więcej uniwersytetów zagranicznych. że student może przechodzić rozbudowany program nauczania. (Uwagi. W ostatnich latach mnożą się zapisy do szkół i koledżów zarządzania.. obejmuje pewne powiązanie wykształcenia i doświadczenia. promocję i dystrybucję. występująca w tyluż odmianach.. by uczestniczyć w programach rozwoju kadr kierowniczych. (. najczęściej się dobrze nie sprosta niczemu”. Wielu czytelników zapoznaje się z tą książką dlatego. Rzeczywiście.. Studenci nabywają kwalifikacje kierownicze w zorganizowanym systemie edukacyjnym. wiele aspektów pracy kierowniczej można wprawdzie omówić w książce. zwłaszcza w Europie. zaznajamiając się ze współczesnymi badaniami i poglądami na zarządzanie. administrację i inne dziedziny. coraz więcej studentów chce zdobyć choćby niższy stopień wykształcenia w zakresie biznesu i zarządzania30. zasoby ludzkie. (.. 1. usiłowałem przekonać praktyków. w jaki sposób się to odbywa. (. a „doświadczeni” nie są skłonni do zmiany swoich doświadczeń.4. Dziedzina ta obejmuje rozwój nowych wyrobów. eksploatację. Rola wykształcenia. Menedżerowie marketingu. trwających od kilku dni do kilku tygodni.. lecz ich praktyczna ocena i zrozumienie możliwe są tylko w praktycznym doświadczeniu. Na rys.) Menedżerowie administracyjni.. sprawy zaczynają przybierać obrót taki.. Kierownicy marketingu pracują w dziedzinach związanych z funkcją marketingu – pozyskiwaniem konsumentów i klientów dla nabycia produktów i usług organizacji.. praktycznej wiedzy. finanse. a teoretyków żeby byli łaskawi zapoznać się nieco z konkretnymi problemami konkretnej praktyki. jaki w praktyce zarządzania wokół widać. ale jeśli doświadczenie jest złe. by stać się menedżerem osiągającym powodzenie w swojej pracy? Najbardziej rozpowszechniona droga. aby zechcieli „odświeżyć” nieco swoją wiedzę teoretyczną.) Jak zostać menedżerem? str. spowodowany koniecznością sprostania potrzebom bardzo zróżnicowanego audytorium.. Dla większości przyszłych menedżerów uzyskanie stopnia nie jest na ogół końcem kształcenia . (. ukończenie koledżu stało się niemal warunkiem kariery w biznesie.

Spojrzenie globalne str. szczególnie przy samokształceniu. nawet jeśli nie jest to zarządzanie. zgodnie z teorią Parkinsona. Ludzie ci systematycznie powoływani są na różne stanowiska. jakie jest udziałem każdego menedżera. np. zanim się nauczyły. Po pewnym czasie stykają się z większością głównych aspektów organizacji. Anonimus. menedżerowie muszą dobrze poznać kraj. i moje sugestie. Jes6t jednak rzeczą zaskakującą. Wiele firm amerykańskich zebrało solidne cięgi. Godząc się z ogólną zasadą. rozdz. Większość menedżerów awansowała na swoje obecne stanowiska z innych stanowisk. Osiąganymi rezultatami nie jest zachwycony. Pierwszym wymaganiem stawianym menedżerowi globalnemu jest zrozumienie. że aby prowadzić interesy w Rzymie. opracowała programy szkolenia kierowniczego dla swoich przyszłych menedżerów. poczynając od tej najwyższej.zbyt niskiego szczebla przekonywania. Chyba jednak „coś” i „gdzieś” trzeba inaczej . Menedżerowie amerykańscy pracujący [poza krajem muszą dysponować wieloma takimi samymi atutami jak ich koledzy pozostający w kraju. Od siebie dodam. podobnie jak wiele małych. że to. str. z czym wiąże się gotowość do poszukiwania zasobów i rynków na całym świecie. Większość dobrych menedżerów zdobywa swoje kwalifikacje poprzez pewne połączenie wykształcenia i praktyki. tym bardziej by się przydało w polskich firmach. obie strony z oburzeniem odrzuciły. że bardzo dużą rolę może tu odegrać Internet. w ramach programów rozwoju kadr kierowniczych. jakie kiedykolwiek powstały. których nie można nauczyć się z książki. 11 „Szkolenia i rozwój zawodowy”. Nie trzeba chyba tego uzasadniać. W ten sposób menedżer uczy się w praktyce. w którym przyjdzie im działać. 50 praktycznych modeli rozwiązań” . i odpowiadając na rozliczne wyzwania. w jaki sposób różnice kulturowe mogą wpływać na funkcjonowanie organizacji. Następnie taka osoba uczestniczy w początkowej praktyce zawodowej i przechodzi przez całą gamę różnych sytuacji kierowniczych.* (* Problemy szkolenia menedżerów dość szeroko analizuje Tom Lambert w swojej książce „Problemy zarządzania. jednakże większość z nich będzie osiągać dobre wyniki tylko pod warunkiem dodatkowego specjalistycznego szkolenia czy praktyki. Zatrudniani pracownicy przychodzą z uczelni. Podstawą są zazwyczaj jakieś studia. szkolenia uwzględniającego różnice kulturowe. jakie stawia praca kierownicza. nie musi się sprawdzać w Pradze. że większość korporacji amerykańskich nadal nie zapewnia ludziom. Niniejsza książka pomoże czytelnikom w zdobyciu solidnych podstaw kwalifikacji kierowniczych. . Dlaczego? Otóż kwalifikacje kierownicze muszą być również pozyskiwane w praktyce. Anonimus). Sądzę również. że solidne i skuteczne szkolenie kadry menedżerskiej. 51 Większość amerykańskich przedsiębiorstw pogodziła się już dziś z koniecznością myślenia w skali globalnej. Dlatego właśnie większość dużych firm. W toku kariery menedżera w organizacji jego praktyczne doświadczenie może być uzupełniane okazjonalną „aktualizacją” wykształcenia. a także spośród menedżerów pierwszej linii lub pracowników wykonawczych danej organizacji. Żyjąc w ciągłym napięciu. co się sprawdza w Peorii. Rezultaty „odrzucenia” też dobitnie widać. którzy mają być wysłani za granicę. 311 – poz. 14 prezentowanej literatury.) Rola doświadczenia. pozyskujemy wiedzę i umiejętności. nie mielibyście gwarancji natychmiastowego powodzenia na wyższym stanowisku kierowniczym. trzeba się nauczyć robienia interesów po rzymsku. Nawet jednak gdybyście byli w stanie zapamiętać każde słowo wszystkich podręczników zarządzania. z innych organizacji.

. menedżer odgrywa rolę przedsiębiorcy. • role interpersonalne Role kierownicze reprezentanta. które wymagają przetwarzania informacji. szkoląc i motywując pracowników. aby wystąpił jako przywódca – angażując.. 52 Wiele interesujących spostrzeżeń na temat charakteru ról kierowniczych podaje Henry Mintzberg22. . Proces wykonywania tych ról daje menedżerowi strategiczną pozycję z punktu widzenia gromadzenia i upowszechniania informacji. Po pierwsze. Druga rola decyzyjna (. 52 Jakie właściwie umiejętności rozwijają menedżerowie w toku kształcenia i zdobywania doświadczeń praktycznych? Kwalifikacje kierownicze są talentami niezbędnymi do skutecznego wykonywania zadań. które można zaliczyć do trzech podstawowych kategorii: interpersonalnej. a następnie omówimy umiejętności niezbędne do ich skutecznego wypełniania. Trzecia rola decyzyjna to rola dysponenta zasobów. jak to czynią Amerykanie.Wyposażeni w taką podstawową wiedzę o kulturze danego kraju menedżerowie mogą kontynuować zdobywanie wiedzy. zgłębiając charakterystyczne praktyki gospodarcze danej kultury. czy też takie podejście może się wydać prostackie. Na podstawie swoich obserwacji doszedł do wniosku. W poniższym fragmencie przyjrzymy się najpierw podstawowym rolom odgrywanym przez menedżerów. Role decyzyjne.. które przewidują kontakty z innymi ludźmi. Pierwszą z ról informacyjnych jest rola obserwatora. jak to jest faktycznie odbierane przez Japończyków? Jakie są priorytety. dosłownie śledząc każdy ich krok i odnotowując wszystkie ich czynności. który aktywnie poszukuje wartościowych informacji.... oczekiwania i założenia nowych klientów? Główne role i umiejętności str. menedżer jest proszony. Czwartą rolą decyzyjną jest rola negocjatora. propagatora informacji i rzecznika. międzygrupowych albo międzyorganizacyjnych. Role interpersonalne. czy właściwe jest „przechodzenie od razu do rzeczy”. Istnieją trzy role interpersonalne.. Menedżera często prosi się również. Menedżerowie mogą też wypełniać rolę łącznika. właściwe pracy kierowniczej. przekazując odpowiednie informacje innym. Menedżer jest także propagatorem. że menedżerowie odgrywają dziesięć różnych ról. informacyjnej i decyzyjnej. Często należy do niej koordynowanie lub inicjowanie więzi międzyludzkich. Obserwował on blisko codzienną działalność grupy dyrektorów naczelnych. Role menedżerskie str. Trzy role informacyjne opisane przez Mintzberga wynikają w sposób naturalny z opisanych wyżej ról interpersonalnych. przywódcy i łącznika.) Menedżer odgrywa rolę przeciwdziałającego zakłóceniom . Na przykład. Zazwyczaj role informacyjne menedżera prowadzą do ról decyzyjnych.. Role informacyjne. by wystąpić jako postać reprezentacyjna.Są to działania bardziej ceremonialne i symboliczne niż merytoryczne. Po pierwsze. • role informacyjne Role menedżera jako obserwatora.

Umiejętności techniczne Umiejętności techniczne są to umiejętności niezbędne do wykonywania pracy lub zrozumienia sposobu. jak i poza nią. przede wszystkim odnoszą się one do decyzji. finansowymi lub informacyjnymi wymaga uprawiania zarządzania. posiada również umiejętności diagnostyczne i analityczne. Na wiele jednak sposobów właśnie te cechy pracy kierowniczej decydują o jej bogactwie i sensie. Zarządzanie w organizacjach nastawionych na zysk str. któremu się powiodło. w jaki poszczególne części organizacji łączą się w jedną całość. który pozwoli im zrozumieć ogólne funkcjonowanie organizacji i jej otoczenia. zarówno wewnątrz organizacji. w szerokiej skali i podejmować na tej podstawie decyzje służące organizacji jako całości. które trzeba podjąć. zmian. Lekarz stawia diagnozę analizując symptomy choroby pacjenta i określając ich prawdopodobną przyczynę. Podobnie menedżer może diagnozować i analizować problem w organizacji. Menedżerowie muszą mieć potencjał intelektualny. nieciągłości i słabo ze sobą powiązanych działań. Z oczywistych więc powodów menedżer musi być wyposażony również w umiejętności interpersonalne (społeczne) . Poza tym menedżerowie są na ogół dobrze opłacani. materialnymi. Umiejętności menedżerskie str. Przeciwnie: praca menedżera pełna jest niepewności. Zakres zarządzania str. Istota pracy kierowniczej str. Umiejętności koncepcyjne Umiejętności koncepcyjne zależą od zdolności menedżera do myślenia abstrakcyjnego. Jedno z klasycznych studiów na temat menedżerów wskazuje na trzy typy umiejętności kierowniczych: techniczne. systematycznym wzorcu na przestrzeni całego tygodnia. badając jego symptomy i przygotowując na tej podstawie stosowne rozwiązanie. Podejmowanie krytycznych decyzji w warunkach silnego napięcia i nawału pracy (a przy tym decyzji trafnych!) może być głównym źródłem wewnętrznego zadowolenia z pracy. i patrzeć na samą organizację właśnie w sposób całościowy.• role decyzyjne Role menedżera jako przedsiębiorcy. Umiejętności diagnostyczne i analityczne są również przesłanką powodzenia w pracy kierowniczej. 55 Oprócz wykonywania rozlicznych ról.w zdolność do nawiązywania łączności z jednostkami i grupami. że praca menedżera nie rozkłada się w jakimś uporządkowanym. interpersonalne (społeczne) i koncepcyjne. menedżerowie muszą również dysponować konkretnymi kwalifikacjami. Umiejętności diagnostyczne i analityczne Menedżer. przeciwdziałającego zakłóceniom. dysponenta zasobów i negocjatora. w jaki wykonywana jest konkretna praca w ramach organizacji. uchwycić sposób. Umiejętności interpersonalne (społeczne) Menedżerowie spędzają dużo czasu na stosunkach z ludźmi. 57 Zauważyliśmy już. 58 Właściwie każda grupa dwóch lub więcej ludzi współpracujących ze sobą dla osiągnięcia pewnego celu i dysponujących zasobami ludzkimi. by osiągnąć powodzenie w swojej pracy. rozumienia ich i motywowania. 58 . czyli umiejętności umożliwiające mu zaprojektowanie najwłaściwszej reakcji w danej sytuacji. Pozwala im to myśleć strategicznie.

. Menedżerowie odgrywają dziesięć podstawowych ról: trzy role interpersonalne (reprezentanta. Skuteczni menedżerowie na ogół wyposażeni są w umiejętności techniczne. propagatora i rzecznika) oraz cztery role decyzyjne (przedsiębiorcy. skuteczne zarządzanie ma również zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw małych. Organizacje edukacyjne. Anonimus). Większość zdobywa swoje umiejętności i stanowiska dzięki wykształceniu i doświadczeniu. Używając kryterium szczebla. Większość naszej wiedzy o zarządzaniu pochodzi z dużych organizacji nastawionych na przynoszenie zysku. iż wielu ludziom zarządzanie kojarzy się głównie z dużymi przedsiębiorstwami. Działania te nie są wykonywane według systematycznego i możliwego do przewidzenia harmonogramu. administracji oraz menedżerach wyspecjalizowanych. 61 Zarządzanie to zestaw czynności (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. kierowanie (zarządzanie ludźmi) i kontrolowanie (obserwowanie i ocena działalności organizacji). eksploatacji. 60 Organizacje rządowe. organizowanie. * (* Czasami nie. organizowanie (koordynowanie działalności i zasobów).. że w zarządzaniu powinna dominować ciągła improwizacja.. Autor na pewno nie miał na myśli. . . zasobów ludzkich. i co przez to rozumiemy. dysponenta zasobów i negocjatora). Głębszą prezentację zarządzania międzynarodowego zawiera rozdział 4. diagnostyczne i analityczne. W każdym razie. Podstawowymi działaniami składającymi się na proces zarządzania są: planowanie i podejmowanie decyzji (określanie trybu działania). koncepcyjne. finansowe. zależnie od sytuacji. . Ostatnio obserwujemy dynamiczny rozwój zarządzania międzynarodowego. W podziale według obszarów działania mówimy o menedżerach marketingu.. Menedżerów można podzielić na typy według szczebla i dziedziny. Instytucje ochrony zdrowia.. .Duże przedsiębiorstwa. przywódcy i łącznika). czasami tak. ponieważ ich egzystencja od dawna zależy od sprawności i skuteczności. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji.. interpersonalne (społeczne). Mimo. Zarządzanie międzynarodowe. Podsumowanie str. przeciwdziałającego zakłóceniom. Zarządzanie w organizacjach nie nastawionych na zysk (niekomercyjnych) str. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie.. Małe i początkujące przedsiębiorstwa.. Zarządzanie w układach nietradycyjnych. finansów. wyróżniamy menedżerów najwyższego i średniego szczebla oraz menedżerów pierwszej linii. . trzy role informacyjne (obserwatora. które odgrywają ważną rolę w gospodarce kraju.

Przypomnij sobie ostatni projekt lub zadanie grupowe. Przeprowadź rozmowę z menedżerem miejscowej organizacji. jak płaski krajobraz otaczający Bloomington. które wnosili ich krewni w Chicago. największą i najbogatszą firmą w swojej branży. Firma jest mocno związana do tradycji wolnorynkowej. Większość menedżerów State Farm całą swoją karierę zawodową związała ze spółką. State Farm Insurance Company. 9. Stabilność ta dotyczy również innych menedżerów najwyższego szczebla. którzy wykupili naszą polisę”. Pytania analityczne 5. 62 ... Wyjaśnij. w stanie Illinois. Wybierz się do biblioteki i sprawdź. jakich umiejętności potrzebuje w swojej pracy. State Farm jest uważana za najlepiej zarządzaną spółkę w branży. Chociaż jej podejście do podstawowej działalności niewiele się zmieniło od czasu. Obejrzyj program telewizyjny. Częścią tajemnicy tego sukcesu jest stabilność na najwyższych szczeblach kierowniczych: State Farm od początku była kierowana przez dwie rodziny. edukacyjne. Przykłady i pytania (str. Jej siedziba nadal mieści się w małym Bloomington. Czy kwalifikacje niezbędne do wykonywania pewnych ról różnią się od kwalifikacji potrzebnych do wykonywania innych ról? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 7. instytucje ochrony zdrowia oraz organizacje nietradycyjne)). gdy przed wielu laty Mecherle przekonywał miejscowych farmerów do sprzedawanych przez siebie polis. a także w organizacjach niekomercyjnych (organizacje rządowe. W siedemdziesiąt lat później mała spółka Mecherle jest. Klęska urodzaju dla State Farm Kiedy George Mecherle. „Naszym celem jest troska o tych. jakie rolę odgrywa. Czy wszyscy kierownicy najwyższego szczebla wykonują te same role i wykorzystują te same kwalifikacje niezależnie od wielkości i typu organizacji. Jakie podstawowe działania obejmuje proces zarządzania? W jaki sposób są one wzajemnie powiązane? 2.1. emerytowany farmer z Illinois. a za główne źródło jej sukcesu można uznać mocne związanie kierownictwa firmy z jej wiejskimi korzeniami oraz wypróbowaną filozofię. Podaj przykład każdej z nich. jego celem było stworzenie „uczciwej malej spółki ubezpieczeniowej”. założył w 1922 r. Pomyśl o różnych rolach i kwalifikacjach menedżerów. w których pracują? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Ćwiczenia 8.. którym usiłują sprostać inne spółki. Przykład 1. Opisz krótko dziesięć ról kierowniczych podanych przez Mintzberga. Podaj przykład na każdą z nich. 4. w którego wykonaniu brałeś udział. w organizacjach nastawionych na zysk (duże. mawia dyrektor naczelny. 10. w jaki sposób wykonuje on każdą z funkcji zarządzania. w jaki sposób wykonywana jest każda z czterech podstawowych funkcji kierowniczych. Podaj różne typy menedżerów według szczebla i dziedziny organizacji. posiadacze polisy są jednocześnie jego właścicielami. Równie proste są wizja i cel State Farm. 3. spółka nie wypuszcza akcji w publicznej emisji. Dowiedz się.64) Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. małe i początkujące przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa międzynarodowe). ustalającą standardy. w ciągu 70 lat w fotelu dyrektora naczelnego zasiadało tylko pięć osób. Wymień różne umiejętności menedżerów.. 6.Procesy zarządzania można stosować w różnych sytuacjach. czasami nawet wywołuje wściekłość konkurentów swoją niechęcią do wchodzenia w pragmatyczne przetargi z rządowymi politykami. Firma zajmuje się ubezpieczonymi przy pomocy 17 500 .. która mogłaby zaoferować ludności wiejskiej niższe składki niż te. Ponieważ State Farm jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. jakby nie liczyć.. a jej kultura organizacyjna jest tak spokojna i nie podlegająca zmianom.

w którym agenci są raczej niezależnymi kontrahentami firmy niż jej pracownikami? 3.. ZSRR? 2. a badania ankietowe wśród klientów potwierdzają. State Farm włożyła wiele wysiłku w zatrudnienie kobiet i przedstawicieli mniejszości. • Podsumować i ocenić spojrzenie klasyczne na zarządzanie. Biura regionalne angażują nowych agentów – z ogromną starannością i wielkim powodzeniem. State Farm wspomaga ich poprzez 28 w znacznej mierze samodzielnych biur regionalnych. Muszą się przygotować na to. przy czym wszyscy oni są raczej niezależnymi przedstawicielami niż pracownikami firmy. jakie mogą się pojawić w trakcie zagospodarowywania przez zachodnie firmy zasobów naturalnych w b. Jej ostrożna polityka inwestycyjna i nieuleganie pokusom wejścia do innych dziedzin działalności uchroniły ją przed niszczącym wpływem wstrząsów finansowych z końca lat osiemdziesiątych. ponieważ nigdy od swoich korzeni nie odeszła.agentów. Na jakie kwestie etyczne musiała być wrażliwa spółka kontrolowana od wielu lat przez jedną rodzinę? Przykład międzynarodowy 1. realizując zyski porównywalne jedynie ze znacznie mniejszymi spółkami. Zarówno na szczeblu regionalnym.) Jednakże chyba najważniejsze jest to. a także omówić prekursorów współczesnej teorii zarządzania. jak i lokalnym State Farm dąży do utrzymania wizerunku „dobrego sąsiada” z reklam. Pytania 1. . Interesy z republikami b. że jest to działanie skuteczne. wyjaśnić historyczny kontekst zarządzania. kiedy wielkie firmy redukują swoją działalność i powracają do swych korzeni. 65 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Uzasadnić znaczenie historii i teorii zarządzania.. ogólnie rzecz biorąc. Jakich szczególnych umiejętności i postaw powinny oczekiwać firmy zachodnie od menedżerów wysyłanych do robienia interesów w republikach b. ZSRR (. • Omówić systemowe i sytuacyjne podejście do zarządzania i wyjaśnić ich możliwości integrowania innych dziedzin zarządzania. Czy możesz sobie wyobrazić problemy etyczne. ZSRR? 3. State Farm zamknęła okres lat siedemdziesiątych wzrostem dwukrotnie szybszym niż przeciętny dla całej branży. w tym badania Hawthorne. W okresie. Po czterech latach 80% nowych agentów State Farm nadal pracuje dla firmy. W latach siedemdziesiątych firma była pozywana do sądu i obwiniana o dyskryminację kobiet w polityce zatrudnienia. ZSRR? Rozdział 2 Cele Ewolucja Zarządzania str. • Podsumować i ocenić spojrzenie ilościowe na zarządzanie.. Jakie korzyści i niekorzyści możesz dostrzec w przyjętym przez State Farm systemie. by spółki zachodnie poznały ludzi. State Farm sprawia kwitnące wrażenie. • Zidentyfikować i opisać współczesną myśl w dziedzinie zarządzania i współczesne wyzwania zarządzania. Jakie zachęty mogą przyciągnąć dobrego menedżera do pracy w b.2. że zamiast pozornie podobnych do siebie „rosyjskich” biurokratów mają za partnerów przedstawicieli narodów i kultur tak samo zróżnicowanych jak narody Europy Zachodniej. Pytania 1. Nauczona tym doświadczeniem. z którymi mają do czynienia. z wyraźnym wyprzedzeniem w kategoriach składek. ruch stosunków międzyludzkich oraz zachowania organizacyjne. w tym ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. co jest wysokim odsetkiem w porównaniu ze średnią dla branży wynoszącą 30%.. Jakie atuty w sferze zarządzania utrzymały State Farm w czołówce branży? 2.

same zaś organizacje stają się coraz bardziej wrażliwe na potrzeby robotników9. Dlaczego teoria? Teoria dostarcza po prostu ram pojęciowych dla wiedzy. Siły społeczne są to normy i warunki. 66 Niektórzy ludzie podają w wątpliwość wartość historii i teorii. Owe siły społeczne. Vanderbilt np. wyzbytą praktycznej użyteczności. którymi odznacza się dana kultura.Przykład wprowadzający str.. które pomagają zintegrować trzy tradycyjne spojrzenia. Potem przedstawimy systemowe oraz sytuacyjne podejścia do teorii zarządzania. behawioralne i ilościowe. W podobny sposób również siły ekonomiczne. albo czynniki związane z systemami gospodarczymi i ogólnymi warunkami i tendencjami . Rozpoczynamy od określenia historycznego kontekstu zarządzania. 68 Myśl w dziedzinie zarządzania kształtowała się przez całe wieki pod wpływem trzech głównych zespołów sił. W miarę jednak rozrastania się przedsiębiorstw. Rola teorii i historii w zarządzaniu str. gospodarcze i polityczne nadal wpływają na współczesną teorię zarządzania. Na koniec omawiamy popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych i niektóre współczesne wyzwania zarządzania. iż znajomość teorii. do ich prowadzenia zaczęto zatrudniać zawodowych menedżerów. Z początku robotnicy otrzymywali symboliczną płacę i w swej pracy byli całkowicie zdani na łaskę i niełaskę pracodawcy. Zrozumienie sił ekonomicznych.) Rozdział niniejszy przedstawia przegląd historii i ewolucji myśli w dziedzinie zarządzania. w tym też okresie zaczęła się organizować siła robocza. Robotnicy w większych organizacjach często byli traktowani z pogardą. głosił: „Opinia publiczna? Do diabła z opinią publiczną”. Zrozumienie sił społecznych. Na przestrzeni lat nastąpiły ogromne zmiany w umowie społecznej pomiędzy robotnikami i przedsiębiorstwami. Ich argumenty są zwykle oparte na założeniu. który i wam pozwoli na lepszą ocenę znaczenia historii we współczesnym życiu gospodarczym. We wczesnym okresie amerykańskiej przedsiębiorczości właściciele na ogół sami zarządzali swoimi firmami. Historyczny kontekst zarządzania str. jak i historii może być przydatna dla praktyków zarządzania. dla których pracowali. Znaczenie teorii i historii str. na podstawie której można planować działania. Dlaczego historia? Zrozumienie historycznego kontekstu zarządzania daje poczucie ciągłości historycznego dziedzictwa i może pomóc menedżerom w unikaniu błędów popełnionych przez innych. 66 Ten fragment ma wykazać. a zaciekłe strajki dzieliły pracowników i kierownictwa firm. Dzisiejsi robotnicy poczynili jednak wielkie postępy. że historia nie ma żadnego odniesienia do współczesnego społeczeństwa. jednakże przed laty była ona odzwierciedleniem siły i postawy biznesu w społeczeństwie. 65 ( . Następnie omówimy trzy tradycyjne spojrzenia na zarządzanie – klasyczne.. Trudno sobie wyobrazić. a teoria jest wiedzą abstrakcyjną. Ustalamy następnie historyczny kontekst zarządzania i ukazujemy ważnych prekursorów teorii zarządzania. robotnicy są chronieni rozmaitymi prawami federalnymi. Idee wolności i sprawiedliwości w zakładzie pracy coraz bardziej się upowszechniają. by dziś taka arogancja mogła być tolerowana.

) Zrozumienie sił politycznych.. a czasopisma naukowe z tej dziedziny pełne są świeżych idei i teorii pokazujących.pogoń za zyskiem . 69 Wkład spoza dyscypliny Są teoretycy. (. a technikom obsługi w lepszym zaspokajaniu potrzeb klientów. uznające wszechstronne wzajemne powiązania wszystkich aspektów środowiska. Zarządzanie w starożytności. Po przejściu takiego właśnie kursu Orr zaczął załatwiać zgłoszenia serwisowe i stwierdził.) Zarządzanie w praktyce str.są na ogół zgodni. jak lepiej zarządzać zmianami i organizacją przyszłości.w gospodarce. że technicy spędzają znaczną część swojego czasu pracy nie na naprawie sprzętu. jak i konkretny wpływ na teorię zarządzania. Autsajderzy. a na wyjaśnianiu klientom sposobu jego obsługi. .. ci. że organizacje przyszłości muszą się koncentrować na ludziach i przyjąć spojrzenie systemowe. Czynniki te wywierają zarówno ogólny. Doktor filozofii pracujący w firmie doradztwa gospodarczego wykorzystuje swoje wykształcenie w dziedzinie logiki do takich praktycznych celów. wpłynęły na kształt teorii zarządzania. które mogły umknąć uwadze ludzi pracujących w tej kulturze od lat.. Prekursorzy teorii zarządzania str. W szerszej skali sama podstawa funkcjonowania większości przedsiębiorstw amerykańskich . Przy tak szybkich zmianach rynków i środowiska gospodarczego nikt nie może sobie pozwolić na ignorowanie poważnego wizjonera z jakiejkolwiek specjalności. Źródła: . występując w obronie cennych. którzy lepiej się czują studiując egzotyczne kultury niż amerykańskie życie gospodarcze. Na przykład antropolog Julian Orr zapragnął zbadać. Spostrzeżenie to powinno pomóc Xeroxowi w poprawieniu programu szkoleniowego. że firma fałszywie przedstawia przyczyny swego bankructwa. (. Mimo znacznych różnic dzielących te podejścia.. które leżą u podstaw głównej części teorii zarządzania.. którzy całe życie poświęcili studiowaniu zarządzania i zachowań organizacyjnych. którzy nawołują do „nowego paradygmatu” amerykańskich organizacji . w jaki sposób Xerox mógłby poprawić swój długotrwały i kosztowny program szkoleniowy dla techników serwisu. jak najlepiej pracować z ludźmi i kierować nimi w organizacjach. W tej części rozdziału opisujemy zarządzanie w starożytności i wskazujemy ważnych pionierów zarządzania. zarządzanie uprawiano od tysiącleci. który ma przepis na to. jak przekonanie trybunału upadłościowego. 70 Mimo iż duże przedsiębiorstwa istnieją zaledwie kilkaset lat. a także ogólną politykę i postawę rządu wobec działalności gospodarczej. antropolodzy są dość często stereotypowo postrzegani jako badacze. Siły polityczne obejmują instytucje sprawujące władzę polityczną. mogą czasami zakwestionować te założenia. Również i filozofowie dowiedli. A jednak często najbardziej radykalne zmiany w dziedzinie zarządzania są wynikiem wkładu wielu ludzi spoza tej dziedziny. nowych podejść do zarządzania. Tak np. nieobciążeni tradycjami i założeniami.została zakwestionowana przez myślicieli z dyscyplin tak różnorodnych jak fizyka kwantowa. cybernetyka i religia.radykalnej zmiany motywacji i sposobu ich funkcjonowania . a jednak sektor prywatny zatrudnia rekordową wprost ich liczbę. Antropolodzy mogą dostrzec takie sprawy dotyczące kultury korporacji. że ich dyscyplina może się przyczynić do poprawy kondycji finansowej firmy..

.n. Charles Babbage (1792 . jak i we współczesności. zakorzenionej zarówno w czasach bardzo odległych. Pod wieloma względami Babbage był twórcą nowoczesnej teorii i praktyki zarządzania.Egipcjanie stosowali przy budowie piramid takie funkcje zarządzania. Jedną z głównych postaci. przekazywanych do Stanów Zjednoczonych. jak efektywne wykorzystanie pomieszczeń i materiałów. dlatego też był zwolennikiem takich rozwiązań. opisał specjalizację pracy. lecz w całej filozofii. Niektóre aspekty dalekowschodniego zarządzania można prześledzić wstecz aż do Konfucjusza.. Aleksander Wielki posługiwał się sztabową organizacją w koordynacji działań w toku swoich kampanii wojennych.. Robert Owen (1771 .1858). był amerykański statystyk. że tajemnica sukcesu „pięciu smoków” nie tkwi w jakiejś szczególnej technice. Deming przekonywał japońskich przedsiębiorców by skoncentrowali się na ciągłej poprawie swoich działań poprzez rozpoznanie i usuwanie marnotrawstwa w każdym aspekcie pracy. Babbage wiązał wielkie nadzieje z podziałem pracy i był orędownikiem zastosowania matematyki do takich problemów. Alfarabii wyliczył kilka cech przywództwa w 900 roku n. że harmonijne stosunki pomiędzy kierownictwem i siłą roboczą mogą przynosić korzyści obu stronom. jak kółka jakości czy obozy szkoleniowe dla kadry kierowniczej. która po drugiej wojnie światowej pojechała do Japonii. brytyjski przemysłowiec i reformator. że większa troska o robotnika zaowocuje zwiększoną produkcją. Mimo że firmy zachodnie dopiero niedawno zaczęły zwracać uwagę na prace Deminga. jego idee zostały później rozwinięte w behawioralnym podejściu do zarządzania. W tym sensie jego praca wyprzedziła zarówno klasyczne. nazwanej . Cesarstwo rzymskie rozwinęło dobrze wykształconą strukturę organizacyjną. który dostrzegł znaczenie zasobów ludzkich organizacji. Mimo że nie znalazł naśladowców wśród sobie współczesnych. angielski matematyk. był przekonany. Babbage dostrzegał jednak również element ludzki. niektóre nowocześniejsze elementy zarządzania dalekowschodniego zrodziły się w Stanach Zjednoczonych.. dr W. Do jego czasów na robotników fabrycznych patrzono w bardzo podobny sposób jak na maszyny czy sprzęt.e.e. Powoli jednak zachodni menedżerowie przekonywali się.e. który żył około 500 lat p.. Deming był orędownikiem nowego podejścia do zarządzania.n. Edwards Deming. Pionierzy zarządzania..e. który sam był właścicielem fabryk.1871). by pomóc odbudować japońską gospodarkę. Hongkong i Singapur dołączyły do Japonii jako ważne źródło wyrobów. że robotnicy mają prawo do poszanowania i godności. że najwyższym zaszczytem dla firmy japońskiej jest zdobycie Nagrody Deminga. W sferach gospodarczych Zachodu z podziwem obserwowano zwycięski pochód „pięciu smoków” z jednej gałęzi do drugiej.n. jak systemy udziału w zyskach. Platon w 350 p. Początkowo niektóre firmy zachodnie próbowały dorównać sukcesom swoich dalekowschodnich rywali. Owen. Jak na ironię.. a także idei w dziedzinie zarządzania. Rozumiał. Poważniejsze badania nad zarządzaniem zaczęły się rozwijać dopiero w XIX wieku. chińskiego urzędnika. importując takie elementy azjatyckiego stylu zarządzania. jak i ilościowe spojrzenie na zarządzanie. organizowanie i kontrolowanie. opartego na statystycznych koncepcjach innego Amerykanina. koncentrował uwagę na efektywności produkcji. jego idee wywarły tak wielki wpływ na Dalekim Wschodzie. był jednym z pierwszych menedżerów.. Wychodził z założenia. Tajwan. 72 Powstanie zarządzania na Dalekim Wschodzie W latach osiemdziesiątych tego stulecia Korea Pd. Na temat praktyk i koncepcji zarządzania wypowiadał się Sokrates w 400 roku p. Waltera Shewharta. jak planowanie. Spojrzenie globalne str.

U.). Ich praca doprowadziła do powstania naukowego zarządzania. Taylor sformułował również podstawowe idee naukowego zarządzania.jego imieniem. Taylor badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników stalowni. jak i wynikiem ewolucji wielkich przedsiębiorstw i praktyki zarządzania.. Klasyczne spojrzenie na zarządzanie obejmuje dwa różne podejścia: „naukowe zarządzanie” Taylora i „zarządzanie administracyjne” Fayola (klasyczną teorię organizacji). co .. Po opuszczeniu Midvale Taylor pracował jako konsultant dla kilku firm. Przedsiębiorstwa zachodnie nauczyły się już. Wprowadził liczne innowacje w sposobie projektowania stanowisk pracy i w sposobach szkolenia pracowników.. Franka Gilbretha (1868-1924).. a następnie zaprojektował najbardziej efektywny sposób wykonywania poszczególnych elementów danego zadania.. Główną rolę odgrywał Taylor. Ich pojawienie się było zarówno naturalnym przedłużeniem wspominanych przed chwilą pionierskich prac. Dlatego menedżerowie zaczęli poszukiwać sposobów bardziej efektywnego wykorzystywania siły roboczej. przedstawia koncepcje Deminga John Bank w swojej książce „Zarządzanie Przez Jakość” – poz. sformułował podstawowe idee. Przyp. 73 Wydajność jako poważny problem gospodarczy pojawiła się w ciągu kilku pierwszych lat naszego stulecia. (Uwagi: Nieco inaczej. Do wczesnych orędowników naukowego zarządzania zaliczamy Fredericka W. Spojrzenie klasyczne str. kapitał był łatwo dostępny. że nie mogą osiągnąć postępu przez proste kopiowanie technik. Być może jednak zachodni menedżerowie będą mogli zacząć nadrabiać zaległości. Jedną z pierwszych posad Taylora była praca brygadzisty w Midvale Steel Company w Filadelfii. Właśnie w Midvale obserwował on zjawisko. • naukowe zarządzanie Podejście do zarządzania zajmujące się poprawą wyników osiąganych przez poszczególnych robotników. Z. którzy mieli te funkcje wykonywać. Reagując na tę potrzebę.spowalnianie pracy Pracownicy celowo pracują w tempie wolniejszym od możliwego. Taylora (1856-1915). Henry Gantta (1861-1919) i Harringtona Emersona (1853-1931)14. Lilian Gilbreth (1878-1972). w jaki sposób menedżerowie z Dalekiego Wschodu łączą stare i nowe nauki. które nazwał spowalnianiem pracy. co powinien wytwarzać robotnik. które zdają się sprawdzać w przypadku „pięciu smoków”. ■ Fryderyk Taylor był pionierem w dziedzinie wydajności pracy. Innowacje te przyniosły poprawę jakości wyrobów i lepsze morale pracowników. Naukowe zarządzanie str. . Gospodarka się rozwijała. ale jednocześnie panował niedobór rąk do pracy. pełniej. 15 prezentowanej literatury. eksperci zaczęli się koncentrować na sposobach poprawy wyników osiąganych przez pojedynczych robotników. Potem wprowadził akordowy system wynagrodzeń. Określił. (. ucząc się..) Zdobywając te doświadczenia. 73 Spojrzenie klasyczne na zarządzanie wykształciło się w pierwszych latach naszego stulecia. które złożyły się na to. • podejście klasyczne Składa się z dwóch wyodrębnionych gałęzi: naukowego zarządzania i zarządzania administracyjnego (klasycznej teorii organizacji). Idee te stanowią pierwsze dobrze rozwinięte ramy teoretyczne zarządzania.

.. Max Weber (1864-1920) i Chester Barnard (1886-1961).. Zarządzanie administracyjne str.. Jedność kierownictwa .. Centralizacja ... Inicjatywa .. również Harrington Emerson był doradcą organizacyjnym.1.. Czerpiąc ze swych doświadczeń w pracy kierowniczej próbował on usystematyzować praktykę zarządzania.) Podobnie jak Taylor.. organizowania. jak i oddzielnie. stosując naukowe zarządzanie. Zasady sprawnego zarządzania według Fayola (wyciąg) Podział pracy . Esprit de corps (harmonia) . wniosła również sporo do kierowania personelem. opracował inne techniki poprawy rezultatów pracy robotnika. Był przekonany.. Później.. aż do wydania jego najważniejszej pracy. Stosując jego zasady.) Małżeństwo współczesnych Taylorowi Franka i Lilian Gilbrethów tworzyło zespół inżynierów przemysłowych. Autorytet ..... dziennie.. przewodzenia i kontrolowania... Gilbrethowie i Grant. Jedność rozkazodawstwa .. Tablica 2.. praca zespołowa.) Również i Lilian Gilbreth wniosła ważny wkład do kilku różnych dziedzin pracy... nazwaną „wykresem Granta”. Lyndall Urwick stał się uznanym . jeden przełożony ... pracując już samodzielnie. zarządzanie administracyjne koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją. duch zespołu.. Jako francuski przemysłowiec.. przetłumaczonej na angielski w 1930 r. Dyscyplina .. przyczyniła się do ukształtowania psychologii przemysłu. Prace Taylora wywarły wielki wpływ na przemysł Stanów Zjednoczonych. że funkcje te trafnie odzwierciedlają treść procesu zarządzania. którzy umniejszali jego zasługi... Wynagrodzenie . (. sprawiedliwe . Emerson utrzymywał. Po zakończeniu kariery jako oficer armii9 brytyjskiej. (... Do dziś stosuje się jedną z nich. Głównymi twórcami kierunku administracyjnego byli Henri Fayol (1841-1925). Lyndall Urwick (1891-1983).... Hierarchia . specjalizacja . Henri Fayol był najwybitniejszym rzecznikiem kierunku administracyjnego w zarządzaniu. Stabilizacja personelu . (..nazwano później naukowym zarządzaniem. Jedno z najbardziej interesujących osiągnięć Franka Gilbretha dotyczyło sztuki układania cegieł. Był on również orędownikiem wyspecjalizowanych kół kierowniczych. jeden kierownik . że koleje mogłyby zaoszczędzić 1 mln dol. Współpracował on z Taylorem w firmach Midvale... Innym twórcą naukowego zarządzania był Henry Gant. Byli jednak i tacy. 75 Podczas gdy naukowe zarządzanie zajmuje się pracą poszczególnych pracowników. Administracja przemysłowa i ogólna. Sprawiedliwość .. Jako biegły..... Pracując zarówno wspólnie. Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu .. Fayol jako pierwszy określił specyficzne funkcje kierownicze planowania.18. wiele organizacji osiągnęło przyrost sprawności. Gilbrethowie opracowali liczne techniki i strategie eliminacji nieefektywności.. Fayol przez dłuższy czas nie był znany amerykańskim menedżerom i uczonym. by dać wskazówki innym menedżerom.. Ład .

na której rozwinęły się wszystkie późniejsze teorie. Spojrzenie klasyczne obejmowało dwa główne kierunki. Od 1895 r. Należy jednak również zdawać sobie sprawę z ograniczeń klasycznej perspektywy. jako narzędziem obniżki kosztów i zwiększenia wydajności. które i dziś są uznawane za istotne. Często zalecało uniwersalne procedury. Rolę tę w sposób znacznie pełniejszy ujmuje podejście behawioralne. . Mimo że Max Weber żył i pracował w tym samym okresie co Fayol i Taylor . Kilka aspektów ujęcia klasycznego ma ważne znaczenie dla dalszego omówienia w tej książce np. Okres największego zainteresowania. 77 Osiągnięcia i ograniczenia klasycznego podejścia zostały ujęte zbiorczo we tablicy 2. oparta jest na racjonalnym zestawie wytycznych do kształtowania struktury organizacji w sposób najbardziej efektywny. Zaproponowała też uniwersalne wytyczne. Połączył on naukowe zarządzanie z dorobkiem Fayola i innych teoretyków kierunku administracyjnego. 78 Pierwsi zwolennicy kierunku klasycznego w zasadzie patrzyli na organizację i stanowiska pracy z mechanicznego punktu widzenia: organizacja była dla nich maszyną a . Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia klasycznego str. czy je zaakceptować. Wybitnymi teoretykami kierunku administracyjnego było Henri Fayol. Przyczynił się również do postępu nowoczesnego myślenia na temat funkcji planowania. Uznanymi pionierami naukowego zarządzania byli Frederick Taylor.2. planowania. Trzecie ograniczenie klasycznej teorii zarządzania polega na słabości roli jednostki w organizacjach. były prezes New Jersey Bell Telephone Co. a wiele spostrzeżeń tego ujęcia zachowuje do dziś aktualność. Koncepcja biurokracji. Praca Webera na temat biurokracji stworzyła podwaliny współczesnej teorii organizacji. obecne organizacje są często bardzo złożone i podlegają nieustannym zmianom. Bardziej odpowiednie dla stabilnych i prostych organizacji niż dla organizacji współczesnych. Spojrzenie klasyczne jest podstawą.. Polecenie zostanie zaakceptowane. Twierdził on. .. Stworzyło podstawy do dalszego rozwoju teorii zarządzania. Ograniczenia. omówionej szczegółowo w rozdziale 11.2. Naukowe zarządzanie koncentrowało się na pracownikach organizacji i na sposobach podniesienia ich wydajności. Osiągnięcia.. które nie pasują do każdej organizacji. jeśli podwładny je rozumie. Trafność spostrzeżeń Barnarda wzmacnia jego doświadczenie w pracy na najwyższych szczeblach kierowniczych. organizowania i kontrolowania. dynamicznych i złożonych. Spojrzenie behawioralne str. Urwick jest ceniony nie tyle za własne oryginalne osiągnięcia. Wskazało kluczowe procesy. nieodpowiednie w pewnych sytuacjach. do połowy lat trzydziestych XX wieku.19. Tablica 2. ponowne zainteresowanie tym podejściem w ostatnich latach.. organizowania i kontrolowania. (wyciąg) Ogólne podsumowanie.teoretykiem i konsultantem zarządzania. Ważny wkład do zarządzania wniósł Chester Barnard. jest zdolny je wykonać i uważa je za właściwe.. prostymi organizacjami. Weber był niemieckim socjologiem. Twórcy ujęcia klasycznego pierwsi skupili uwagę na zarządzaniu jako znaczącym polu badań. jak o tym będzie jeszcze mowa. Kierunek administracyjny koncentrował się na całej organizacji i na sposobach uczynienia jej bardziej sprawną i skuteczną. w swojej książce The Functions of the Executive (Funkcje dyrektora)20. funkcje i umiejętności kierownicze. że podwładni oceniają zasadność poleceń przełożonego i następnie decydują. w której zaproponował ważną teorię akceptacji autorytetu. jego wkład został dostrzeżony i uznany dopiero po latach. ile za syntezę i interpretację prac innych. Teoria ta zajmowała się stabilnymi. a jego najważniejsza praca została przetłumaczona na angielski dopiero w 1947 r.

iż płace okazały się mniej istotnym bodźcem określającym wielkość produkcji niż społeczna akceptacja. doprowadziły Mayo i jego współpracowników do wniosku. Mimo. by uniknąć nadprodukcji. Tymczasem Mayo i jego współpracownicy stwierdzili. O dziwo. że większość teoretyków kierunku klasycznego uznawała rolę jednostek. Krótko mówiąc. by uzyskać akceptację grupy. Jednym z takich kierunków była psychologia przemysłowa. Ten wzrost wydajności utrzymywał się nawet po powrocie do poprzednich warunków oświetlenia. zwalniały tempo. Innym ważnym orędownikiem behawioralnego podejścia do zarządzania była Mary Parker Follet. Eksperymenty Hawthorne str. że sama grupa nieformalnie ustaliła właściwy poziom produkcji dla swych członków. Mayo był pracownikiem naukowym i konsultantem w Uniwersytecie Harvarda. po zwiększeniu oświetlenia dla jednej grupy rosła wydajność obu. jednakże pierwotnym jego katalizatorem był cykl badań przeprowadzonych w pobliżu Chicago w zakładzie Hawthorne firmy Western Electric w latach 1927 – 1932. początkowo wspierane przez General Electric Co. nazywano „dłubaczami” [chisters]. niż dotąd sądzono. że grupy być może po raz pierwszy były obiektem szczególnej uwagi i przychylnego zainteresowania nadzoru. wybitny psycholog niemiecki. Za ojca psychologii przemysłowej uchodzi Hugo Münstberg (1863-1916). Akordowe systemy płac nie działały dlatego. Pierwsze badanie obejmowało zmianę oświetlenia miejsca pracy wybranej grupy robotników i porównanie jej konsekwencji dla wydajności z wydajnością innej grupy. prowadzone były przez Eltona Mayo i jego współpracowników23. Na przykład w eksperymencie z manipulowaniem oświetleniem uzyskane wyniki powiązano z faktem. jak zmienia się wydajność pod wpływem zmian warunków pracy.. wytwarzając możliwie najwięcej jednostek produktu. stosująca pojęcia psychologii do środowiska przemysłowego. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich (human relations) str. W jednym z eksperymentów badacze starali się odpowiedzieć na pytanie. Natomiast spojrzenie behawioralne kładło znacznie większy nacisk na indywidualne postawy i zachowania oraz procesy grupowe.. procesy indywidualne i społeczne odgrywały poważną rolę w kształtowaniu postaw i zachowań robotników24. które wytwarzały mniej. ■ Badania w Hawthorne były cyklem pierwszych eksperymentów koncentrujących się na zachowaniu w pracy. koncentrowali się oni jednak na kontrolowaniu i standaryzacji zachowania tych jednostek.. że element ludzki ma w pracy ogromne znaczenie.) Inne badania. jak i Follet wnieśli ważny wkład do rozwoju behawioralnego podejścia do zarządzania. pracownik powinien zawsze dążyć do maksymalizacji swojej płacy. dostrzegając znaczenie procesów behawioralnych w miejscu pracy. Zgodnie z wcześniejszymi teoriami. że ludzkie zachowanie w miejscu pracy ma znacznie większe znaczenie.robotnicy – jej trybami. Badania te i późniejsze eksperymenty doprowadziły naukowców do wniosku.) Inny eksperyment polegał na ustaleniu akordowego planu zachęt płacowych dla grupy dziesięciu robotników montujących końcówki dla central telefonicznych. Robotnice starały się utrzymywać w przyjętej normie. (. 79 Z pewnością zarówno Münstberg.. Badania. 80 . która pracowała przy niezmienionym oświetleniu.. które te wewnętrzne normy przekraczały. otrzymywały miano „naganiaczy” [rate busters]. (. Dochodząc do tego poziomu. Spojrzenie behawioralne rozwijane było przez wielu autorów i przedstawicieli różnych kierunków teoretycznych. w tym program wywiadów obejmujący kilka tysięcy robotników. te zaś. Pracownice.

pragną unikać odpowiedzialności.... by nimi kierowano........... który zrodził się na gruncie eksperymentów Hawthorne i który przez wiele lat był popularnym podejściem do zarządzania.... tablica 2. .. Maslow....... kierować nimi i grozić im karami....... 4...... 5... socjologii.. Jednakże współcześni teoretycy zauważyli. Istotę ruchu na rzecz stosunków międzyludzkich najlepiej pokazać na przykładzie modelu teorii X i teorii Y Douglasa McGregora (zob. do których są przywiązani...... Twierdził on.. Wyciąg z tablicy 2........... że człowiek jest motywowany przez potrzeby.. okazało się mało istotne....... Współczesne behawioralne spojrzenie na zarządzanie jest znane jako podejście od strony zachowania organizacyjnego............ założenie..... normy grupowe oraz dynamikę kontaktów międzyludzkich..... Do autorów... Maslow wysunął teorię sugerującą.... że robotnicy reagują przede wszystkim na społeczny kontekst pracy.. Pojawienie się zachowania organizacyjnego str.... niżby mogli sądzić zwolennicy ruchu nas rzecz stosunków międzyludzkich.. praca jest naturalną częścią ich życia. Ich ambicje są niewielkie.....3)27. Ludzie są wewnętrznie motywowani do osiągania celów.... Jeżeli już. jakie otrzymują za osiągnięcie tych celów.... należeli Abraham Maslow i Douglas McGregor.......... antropologii.... 2...... ....... pragną też bezpieczeństwa... Był przekonany...... 3. że zachowanie jest czymś znacznie bardziej złożonym.... którzy walnie przyczynili się do rozwoju tego kierunku... interdyscyplinarnej podstawy psychologii..... Hierarchię Maslowa. Założenia teorii Y 1. Ludzie nie wykazują przyrodzonej awersji do pracy. Mayo............ Uznaje ono..... że wiele twierdzeń zwolenników podejścia od strony stosunków międzyludzkich miało uproszczony charakter i niewłaściwie opisywało zachowanie w procesie pracy............ układające się w hierarchię i obejmujące bodźce pieniężne oraz społeczną akceptację26... ale w najczęstszych warunkach organizacyjnych ich możliwości intelektualne są wykorzystywane tylko częściowo... 2.......3.. . 81 Münsterberg. Teorię X i teorię Y opracował Douglas McGregor. W 1943 r. przedstawiono szczegółowo w rozdziale 14..... McGregor i inni wnieśli wartościowy wkład do zarządzania... Dziedzina zachowania organizacyjnego czerpie z szerokiej. że teoria Y jest najlepszą filozofią dla wszystkich menedżerów.. jeśli w ogóle było trafne28. że troska menedżera o robotników doprowadzi do wzrostu zadowolenia. Ludzie nie lubią pracować i starają się unikać pracy.... Teoria X i teoria Y założenia teorii X 1..... Na przykład. Ludzie nie są głupi....... postawił tezę. ekonomii i medycyny. włączając w to przygotowanie społeczne..... muszą ich kontrolować. Podstawowe założenie tego ruchu polegało na przyjęciu........ 3. Ludzie są przywiązani do celów w stopniu odpowiadającym osobistym nagrodom.. by skłonić ich do pracy na rzecz realizacji celów organizacji...Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. 6.. nie jest ich warunkiem (Problemy te są omawiane w rozdziale 14).. która jest być może najbardziej znaną teorią w ramach kierunku stosunków międzyludzkich.. iż zadowolenie robotnika prowadzi do poprawy wyników.... podczas gdy teoria Y reprezentuje podejście od strony stosunków międzyludzkich....... Ludzie zdolni są do nowatorskiego podejścia do rozwiązywania problemów organizacji.. menedżerowie... że teoria X najlepiej przedstawia poglądy naukowego zarządzania.... Ludzie wolą.. Ponieważ ludzie nie lubią pracować.. to raczej zadowolenie pojawia się na skutek dobrych wyników.... We właściwych warunkach ludzie dążą do odpowiedzialności oraz ją podejmują.. zmuszać..... które z kolei zaowocuje poprawą wyników25..

do końca lat czterdziestych. Abraham Maslow oraz Douglas McGregor. konflikt międzyludzki oraz struktura i projekt organizacji30. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. urzędników państwowych i pracowników naukowych. Podważyło pogląd. że są oni raczej cennym zasobem.Ogólne podsumowanie Spojrzenie behawioralne koncentruje się na zachowaniu pracownika w kontekście organizacyjnym. grupowych i organizacyjnych29. Głównymi przedstawicielami tego ruchu byli Elton Mayo. w jaki podejście to zmieniało sposób myślenia menedżerów. podejście behawioralne zaczęło wyłaniać się w latach dwudziestych i trzydziestych.4. Dziedzinę tę cechuje też zorientowanie sytuacyjne (omówione w dalszej części rozdziału). polityka organizacyjna. dynamiki grupowej i innych procesów interpersonalnych w organizacjach. Zachowanie organizacyjne. motywacja. Współczesne rezultaty badań uczonych rozwijających kierunek behawioralny często nie docierają do menedżerów praktyków w formie dla nich zrozumiałej.13) i przewodzenia (rozdziały 14 . zastąpił kierunek naukowego zarządzania w roli dominującego podejścia do zarządzania w latach trzydziestych i czterdziestych. co mamy do powiedzenia na temat organizowania (rozdziały 10 . traktując pracowników już nie tylko jako narzędzia. zawiera skrótową prezentację spojrzenia behawioralnego i wylicza osiągnięcia i ograniczenia tego podejścia. Główne osiągnięcia wiążą się ze sposobem. czerpie z interdyscyplinarnej podstawy i dostrzega złożoność ludzkiego zachowania w układzie organizacyjnym. natomiast spojrzenie ilościowe rozwinęło się w pełni dopiero w czasie II wojny światowej. . pobudzony narodzinami psychologii przemysłowej. powstało pod silnym wpływem koncepcji zachowania organizacyjnego. 82 Tabela 2. których zadaniem była pomoc armii w bardziej sprawnym i skutecznym wykorzystywaniu zasobów do prowadzenia działań wojennych.Ograniczenia Złożoność zachowania indywidualnego utrudnia jego trafne przewidywanie. współczesne odgałęzienie kierunku behawioralnego. .4. Jednocześnie zachowanie organizacyjne jest nadal koncepcją bardzo nieprecyzyjną jako narzędzie przewidywania zachowania.Osiągnięcia Podejście to przyniosło ważne wnioski badawcze w dziedzinie motywacji. Obecnie menedżerowie chętniej uznają znaczenie procesów behawioralnych. Nie zawsze spotyka się z akceptacją i zrozumieniem menedżerów praktyków. To. że pracownicy są narzędziem. stres.Okres największego zainteresowania Stosunki międzyludzkie cieszyły się szczytowym zainteresowaniem w okresie od 1931 r. W czasie wojny zarówno w Anglii. Ważnymi tematami są: zadowolenie z pracy. (wyciąg) . dynamika grupowa. Tablica 2. Spojrzenie ilościowe str.Kierunek ten przyjmuje całościowe spojrzenie na zachowanie i odnosi się do procesów indywidualnych.17). . Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia behawioralnego str. 83 Najnowszą z trzech głównych szkół myślenia o zarządzaniu jest spojrzenie ilościowe. Podejście klasyczne zrodziło się w pierwszych latach naszego wieku. ale i cenne zasoby. Procesy te są istotnymi elementami współczesnej teorii zarządzania. jak i w Stanach Zjednoczonych uformowano zespoły składające się z menedżerów. Kierunek zachowania organizacyjnego powstał w końcu lat pięćdziesiątych i jest obecnie przedmiotem wielkiego zainteresowania badaczy i menedżerów . przywództwo. Wiele koncepcji behawioralnych nie zostało dotąd w ogóle wprowadzonych w życie ze względu na niechęć menedżerów. i upowszechniło przekonanie. Osiągnięcia szkoły behawioralnej nadal czekają na pełne spożytkowanie.

Ponadto modele matematyczne wymagają zazwyczaj przyjęcia zestawu pewnych założeń.5.. ogólnie rzecz biorąc. Ich wykorzystanie omawiamy szerzej w rozdziale 19. (wyciąg) . Skrótowo przedstawiono je w tabeli 2. Niewątpliwie dostarczyło ono menedżerom wielkiej liczby narzędzi i technik podejmowania decyzji. efektywności ekonomicznej. tacy producenci samochodów jak .. również podejście ilościowe ma ważne osiągnięcia. Ilościowa teoria zarządzania Ilościowa teoria zarządzania koncentruje się zwłaszcza na opracowywaniu modeli matematycznych.. zaczęły używać tych technik do rozmieszczenia pracowników. ale i pewne ograniczenia. Tak więc w zasadzie podejście to zajmuje się zastosowaniem metod ilościowych w zarządzaniu. wspomaganiem organizacji w bardziej efektywnym wytwarzaniu produktów lub usług i można je zastosować do szerokiej gamy problemów33. Zarządzanie operacyjne Zarządzanie operacyjne jest nieco mniej zmatematyzowane i mniej skomplikowane statystycznie niż ilościowa teoria zarządzania i może być zastosowane bezpośrednio do sytuacji kierowniczych.5. Właściwie zarządzanie operacyjne można traktować jako formę zastosowania ilościowej teorii zarządzania. Na przykład. wraz z upowszechnieniem się komputerów osobistych. Tablica 2. procesu lub relacji. Ilościowa teoria zarządzania zajmuje się opracowywaniem modeli .. równaniach i podobnych formach odzwierciedlania rzeczywistości. jak .. Szczególnie użyteczne okazało się w dziedzinie planowania i kontrolowania. które zwiększyły zrozumienie ogólnych procesów organizacyjnych. W początkowych latach swego rozwoju ilościowa teoria zarządzania skupiała się na modelach. mogą wykorzystywać realistyczną symulację komputerową do badań nad zachowaniem się konstrukcji samochodów w czasie kolizji. 85 Podobnie jak inne podejścia do zarządzania. Podejście ilościowe ma dwie gałęzie: ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. techniki wywodzące się z ilościowej teorii zarządzania stały się bardziej wyrafinowane.Po wojnie niektóre firmy konsultacyjne. Konkretniej. Model matematyczny jest uproszczonym przedstawieniem systemu. Daje im to dokładniejszą informację i pozwala uniknąć kosztów związanych z niszczeniem samochodów w toku „prawdziwych prób”32. W ostatnich latach. wyboru lokalizacji zakładów produkcyjnych i planowania magazynów. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia ilościowego str. marketing i zarządzanie zasobami ludzkimi. są one jednak również pomocne w takich dziedzinach jak finanse... (. zarządzanie ilościowe koncentruje się na podejmowaniu decyzji. Techniki zarządzania operacyjnego zajmują się. które mogą oddalać model teoretyczny od rzeczywistych warunków.Ogólne podsumowanie Spojrzenie ilościowe koncentruje się na zastosowaniu modeli i procesów matematycznych do sytuacji kierowniczych. Jednakże modele matematyczne nie mogą w pełni wyjaśnić indywidualnych zachowań i postaw. że czas strawiony na dopracowaniu się biegłości w technikach ilościowych zmniejsza jednocześnie tempo nabywania innych umiejętności kierowniczych.) Wszystkie te techniki i procedury stosowane są bezpośrednio do operacji. Niektórzy sądzą. modelach matematycznych oraz wykorzystaniu komputerów.

że jednostki organizacyjne (albo podsystemy) mogą często działać bardziej skutecznie pracując razem niż oddzielnie. są samodzielnymi systemami. ludzkich. procesy transformacji. Na przykład. (. Matematyczne wyrafinowanie może być osiągane kosztem innych potrzebnych umiejętności. Ze względu na ich współzależność zmiana w jednym podsystemie może również wpłynąć na inne podsystemy.systemów w ramach szerszego systemu. Właściwie całkowite zrozumienie zarządzania wymaga doceniania wszystkich trzech podejść. że klasyczne. . Jak pokazano na rys. Podejścia integrujące str. Menedżerowie muszą więc pamiętać. nie należy jednak zapominać o ich współzależności.. Podejście ilościowe było bardzo użyteczne w procesie planowania i kontrolowania. Synergia jest ważnym pojęciem dla menedżerów.matematycznych jako pomocy w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów.Okres największego zainteresowania Od lat czterdziestych do chwili obecnej. System jest wzajemnie powiązanym zespołem elementów funkcjonujących jako całość34. niż wynosiłaby łączna suma produkcji każdego z nich. . Zarządzanie operacyjne koncentruje się bardziej bezpośrednio na zastosowaniu ilościowej teorii zarządzania w organizacjach. wyniki i sprzężenie zwrotne. finansowych i informacyjnych pobieranych przez organizację z otoczenia.. Mimo że każde z tych trzech spojrzeń przyjmuje odmienne założenia i daje inne prognozy. Modele mogą wymagać nierealistycznych lub bezzasadnych założeń.Osiągnięcia Opracowanie skomplikowanych technik ilościowych służących pomocą w podejmowaniu decyzji. Zastosowanie modeli zwiększyło świadomość i zrozumienie złożonych procesów i sytuacji organizacyjnych.nakłady . .składa się z zasobów rzeczowych. Spojrzenia systemowe i sytuacyjne pomogą nam zintegrować opisane podejścia i rozszerzyć naszą wiedzę na ten temat.. 86 Warto zauważyć. 2. których oddzielna sprzedaż mogłaby natrafić na trudności36.3. Entropia wreszcie jest normalnym procesem prowadzącym do rozpadu systemu. Synergia Dwa współpracujące podsystemy produkujące więcej. Pierwszy element . Spojrzenie systemowe Spojrzenie systemowe wprowadziliśmy pokrótce w rozdziale 1.. gdyby pracowały osobno. mogą się one również wzajemnie uzupełniać. Gdy . przedstawiając definicję zarządzania. Synergia sugeruje. są jednak również podsystemami w ramach całej organizacji.) Spojrzenie systemowe akcentuje również znaczenie podsystemów . że choć podsystemami organizacji można zarządzać do pewnego stopnia autonomicznie.Ograniczenia Podejście ilościowe nie jest w stanie wyjaśnić czy przewidzieć ludzkich zachowań w organizacjach. behawioralne i ilościowe podejścia do zarządzania nie muszą być ze sobą sprzeczne lub wzajemnie się wykluczać. Systemy informowania kierownictwa są systemami opracowanymi dla celów informowania menedżerów. patrząc na organizację jako na system możemy zidentyfikować cztery podstawowe elementy: nakłady. produkcji i finansów . funkcje marketingu. kładzie bowiem nacisk na znaczenie zgodnej i skoordynowanej współpracy. We współczesnej Europie banki i spółki ubezpieczeniowe łączą swe wysiłki w celu sprzedaży szerokiej gamy instrumentów finansowych.

stosowanie technik zaczerpniętych z kilku szkół sprawdza się lepiej niż próba rozwiązania wszelkich problemów w ramach jednego ujęcia. 91 . że spojrzenia klasyczne. Podejścia klasyczne. może ponieść fiasko. Zanim przystąpi do realizacji jakichkolwiek planów poprawy. Takich szerszych rozwiązań dostarcza ujęcie systemowe i sytuacyjne. technik. Na przykład.. Schemat integrujący Zauważyliśmy. Wychodząc z tych podstawowych przesłanek. nim się weźmie za próbę zastosowania którejś z koncepcji czy idei podpowiadanych przez któreś z trzech podejść. można powiedzieć. jaki na nią wywiera otoczenie. że uniwersalne teorie nie mają zastosowania..4. komunikowanie się i procesy grupowe. Menedżerowie nie powinni jednak polegać wyłącznie na tych technikach. Szczególne znaczenie mają motywacja. Menedżer powinien niebawem zrozumieć. Aby rozwiązać problem spadku wydajności. że menedżer. Spojrzenie sytuacyjne sugeruje natomiast. kiepska gospodarka magazynowa może powodować braki materiałowe). Schemat integrujący różne podejścia do zarządzania pokazano na rys.organizacja nie obserwuje sprzężenia zwrotnego z otoczeniem i nie wprowadza odpowiednich korekt. że potrzeba mu szerszej perspektywy. wpływ. behawioralne i ilościowe można nazwać podejściami uniwersalnymi. właściwymi tylko tej sytuacji37. Sięgając do współczesnych idei zachowania organizacyjnego. behawioralne i ilościowe mogą się wzajemnie uzupełniać oraz że podejścia systemowe i sytuacyjne mogą pomóc w ich zintegrowaniu. Jak pokazuje schemat integracyjny na rys. menedżer może sięgnąć do naukowego zarządzania (być może same stanowiska pracy są zaprojektowane nieefektywnie lub też robotnicy są nieodpowiednio wyszkoleni). przewodzenie. jako że próbowały one określić najlepszą metodę zarządzania organizacjami. Współczesne myśli w dziedzinie zarządzania str. menedżer może lepiej ocenić rolę potrzeb pracownika i jego zachowań w miejscu pracy. a także potrzebę reakcji na niepowtarzalne cechy każdej sytuacji. powinien próbować ocenić ich wpływ na inne dziedziny organizacji. Rozwój i wykorzystanie modeli ilościowej teorii zarządzania i zastosowanie metod zarządzania operacyjnego mogą pomóc menedżerom w zwiększeniu ich sprawności i skuteczności. 2. Spojrzenie sytuacyjne Innym ważnym wkładem w nowoczesne myślenie o zarządzaniu jest podejście sytuacyjne. 2. menedżer musi używać różnych narzędzi. nie powinni również ignorować elementu ludzkiego. menedżerowie mogą nadal wykorzystywać wiele podstawowych technik naukowego zarządzania.4. W wielu współczesnych sytuacjach naukowe badanie sytuacji roboczych i technik produkcji może wpłynąć na zwiększenie wydajności. a zachowanie kierownicze w danej sytuacji jest uwarunkowane elementami niepowtarzalnymi. ponieważ każda organizacja jest jedyna w swoim rodzaju. prócz tego produkcja może być hamowana przez normy grupowe) lub zarządzania operacyjnego (rozkład pomieszczeń może być nieodpowiedni. Inaczej to ujmując. Podejście ilościowe z kolei dostarcza menedżerowi wielu użytecznych narzędzi i technik. że skuteczne zachowanie kierownicze w danej sytuacji nie zawsze może być uogólniane na inne sytuacje. musi dostrzec współzależność jednostek składających się na organizację. Również spojrzenie behawioralne może być przydatne dla współczesnych menedżerów. Wyjściową przesłanką tej konstrukcji jest uznanie. pojęć i teorii podejścia klasycznego. behawioralnego i ilościowego. zachowania organizacyjnego (motywacja robotników może być niska. .

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie teorią i praktyką zarządzania. Zainteresowanie to znajduje odbicie we wzroście sprzedaży na masowym rynku książek poświęconych tej tematyce i w fascynacji takimi charyzmatycznymi dyrektorami, jak Lee Iacocca. W tej części rozdziału podsumujemy niektóre popularne teorie i określimy współczesne wyzwania zarządzania. Popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych str. 92 Wielu pisarzy próbowało rozwinąć nowe, wizjonerskie modele i teorie zarządzania. Choć jest jeszcze zbyt wcześnie na ocenę ich wartości, prace takich autorów, jak William Ouchi, Thomas Peters i Robert Waterman, przyciągnęły uwagę wielu menedżerów. Model typu Z. Model typu Z, zgodnie z poglądem Williama Ouchi'ego z 1981 r., jest próbą zintegrowania różnych praktyk gospodarczych rozpowszechnionych w Stanach Zjednoczonych i w Japonii w jeden model pośredni. ... Troska o doskonałość. Inną popularną teorią zarządzania jest tzw. ruch na rzecz doskonałości. Podejście to, po raz pierwszy przedstawione przez Thomasa J. Petersa i Roberta H. Watermana Jr., sugeruje, że „doskonałe” firmy, albo te, które mają długą, znaczoną sukcesami historię, robią pewne rzeczy w sposób systematyczny, który odróżnia je od innych firm. Podstawowy zespół cech, który - jak się zakłada - prowadzi do doskonałości, obejmuje: 1) terminowe załatwianie spraw, 2) ścisły kontakt z klientem, 3) popieranie autonomii i przedsiębiorczości, 4) makymalizację wydajności pracy, 5) wykorzystanie bezpośredniego podejścia do kierowania, 6) zajmowanie się tym, na czym firma zna się najlepiej, 7) utrzymywanie prostej, mało rozczłonkowanej struktury organizacyjnej, 8) jednoczesne popieranie zarówno decentralizacji, jak i centralizacji. Ruch na rzecz doskonałości był również ważnym źródłem inspiracji dla innych teoretyków i naukowców, zajmujących się zarządzaniem, chociaż i on nie ustrzegł się krytyki. Współczesne wyzwania zarządzania str. 93 Sprawą, która czyni pracę menedżera tak emocjonalną, jest nieustanne pojawianie się wciąż nowych wyzwań. W tej części rozdziału wskazujemy i pokrótce omawiamy szereg współczesnych wyzwań, przed którymi stają dziś wszyscy menedżerowie.
• Współczesne wyzwania zarządzania

obejmują globalizację działalności gospodarczej, jakość i wydajność, zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcję personelu, problemy własności, etyki i odpowiedzialności społecznej, a także różnorodność siły roboczej. Globalizacja działalności gospodarczej W rozdziale 1 zaznaczyliśmy, że znaczenie międzynarodowej działalności gospodarczej nieustannie wzrasta. Drobni detaliści handlują towarami z całego świata. Firma w dowolnym kraju może uzyskać fundusze od dowolnego kredytodawcy z Nowego Jorku, Tokio czy Londynu. Międzynarodowe wyzwania stojące przed menedżerami badamy w rozdziale 5. Jakość i wydajność. Innym obszarem zainteresowania, który wyłonił się w ostatnich latach, jest jakość i wydajność. Firmy amerykańskie, próbując zrozumieć tajemnicę sukcesu firm japońskich i zachodnioniemieckich, przekonały się, że ich zagraniczni odpowiednicy mają przewagę w

jakości. Do problemów tych ustosunkujemy się w kilku rozdziałach, zwłaszcza w rozdziale 19. Zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcja personelu. Problemy redukcji i cięć omawiamy w rozdziale 12. Własność. (...) Omawiamy te problemy w rozdziałach 3 i 7. Etyka i społeczna odpowiedzialność. Kwestie te są omawiane w rozdziale 4. W tym samym rozdziale porusza się pokrewny kompleks zagadnień, związanych z zagrożeniem i ochroną środowiska. Różnorodność siły roboczej. Ostatnia wreszcie grupa problemów, przed którymi stają współcześni menedżerowie, dotyczy różnorodności siły roboczej. Pod wpływem rozmaitych czynników - globalizacji, procesu starzenia się ludności, a także napływu robotników do nowych zajęć i zawodów ukształtowała się siła robocza, której wewnętrzne zróżnicowanie nie ma równego sobie w historii. Menedżerowie w każdej organizacji stwierdzają, że muszą się nauczyć większej wrażliwości na potrzeby, sposób percepcji i aspiracje wielu różnych typów robotników. Różnorodność siły roboczej omawiamy bardziej szczegółowo w rozdziale 22.

Podsumowanie

str. 95

Teorie są ważnym narzędziem porządkowania wiedzy oraz podstawą działania. Zrozumienie historycznego kontekstu oraz poznanie prekursorów zarządzania i organizacji daje poczucie historycznego dziedzictwa, pomaga również menedżerom uniknąć powtarzania błędów innych. Są dowody wskazujące, iż zainteresowanie zarządzaniem sięga tysięcy lat wstecz, jednakże naukowe podejście do zarządzania pojawiło się dopiero w ostatnim stuleciu. W ciągu kilku pierwszych dziesięcioleci tego wieku wyłoniły się trzy główne podejścia do zarządzania. Nazywamy je spojrzeniem klasycznym, behawioralnym i ilościowym. Ujęcie klasyczne miało dwa główne odgałęzienia: naukowe zarządzanie i zarządzanie administracyjne. Naukowe zarządzanie zajmowało się poprawą efektywności i metod pracy pojedynczego robotnika. Zarządzanie administracyjne interesowało się przede wszystkim najlepszą wewnętrzną strukturą organizacji, sprzyjającą sprawnemu jej funkcjonowaniu. Obie gałęzie niewiele uwagi poświęcały roli robotnika. Spojrzenie behawioralne, które cechuje zainteresowanie zachowaniem indywidualnym i grupowym, wyłoniło się przede wszystkim w wyniku badań w zakładach Hawthorne. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich uznał znaczenie i potencjał procesów behawioralnych w organizacjach, jednakże przyjął wiele nadmiernie optymistycznych założeń co do charakteru tych procesów. Koncepcja zachowania organizacyjnego, bardziej realistyczna wersja podejścia behawioralnego, jest przedmiotem zainteresowania wielu współczesnych menedżerów. Spojrzenie ilościowe i dwa składające się na nie kierunki: ilościowa teoria zarządzania i zarządzanie operacyjne, próbują zastosować techniki ilościowe do podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Dziedziny te również mają wielkie znaczenie dla współczesnych menedżerów. Do ich rozwoju przyczyniło się ogromne rozpowszechnienie komputerów osobistych. Wszystkie te ujęcia trzeba uznać za wzajemnie się uzupełniające, a nie sprzeczne.

Każde z nich ma coś do zaoferowania. Najważniejsze jest zrozumienie, w jaki sposób można się nimi sprawnie posługiwać. Wydaje się też, że dwa nowsze ujęcia, systemowe i sytuacyjne, kryją w sobie wielkie możliwości, jeśli chodzi zarówno o podejście do zarządzania, jak i ramy pozwalające na integrację innych ujęć. Wśród nowych popularnych przyczynków do teorii zarządzania na szczególną uwagę zasługuje podejście typu Z oraz troska o doskonałość. Do głównych wyzwań, przed którymi stają współcześni menedżerowie, należą: globalizacja działalności gospodarczej, znaczenie jakości i wydajności, redukcje i cięcia, problemy własności, etyka i społeczna odpowiedzialność, a wreszcie różnorodność siły roboczej. Przykłady i pytania str.96 - 98
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. Podsumuj skrótowo klasyczne, behawioralne i ilościowe podejście do zarządzania i wskaż główne osoby, które przyczyniły się do ich rozwoju. 2. Podsumuj skrótowo eksperyment Hawthorne. Do jakich głównych wniosków doszli autorzy? 3. Opisz ujęcie sytuacyjne i naszkicuj jego przydatność dla studiów i praktyki zarządzania. 4. Jakie współczesne wyzwania napotykają menedżerowie? Pytania analityczne 5. Jakie warunki społeczne, polityczne i ekonomiczne mogły wpłynąć na rozwój każdego z głównych podejść do zarządzania? Dlaczego? 6. Jakie są główne atuty i ograniczenia czy niedostatki każdego z głównych spojrzeń na zarządzanie? Dlaczego? 7. Jakie wydane ostatnio popularne książki gospodarce miały szczególne powodzenie? Wymień niektóre czołowe postacie życia gospodarczego, których idee spotkały się z szerokim zainteresowaniem i akceptacją. Ćwiczenia 8. Wybierz się do biblioteki i znajdź materiał o Konfucjuszu. Opisz krótko jego główne idee. Które z nich twoim zdaniem nadawałyby się do zastosowania w zarządzaniu we współczesnych Stanach Zjednoczonych? 9. Wskaż miejscową firmę, która istnieje od dawna. Przeprowadź rozmowę z obecnym właścicielem na temat historii przedsiębiorstwa i przekonaj się, czy znajomość przeszłości pozwoli ci lepiej zrozumieć jego obecne praktyki. 10. Przeczytaj historię wybranej firmy. Przygotuj dla grupy ćwiczeniowej krótkie sprawozdanie wskazujące wpływ historii firmy na jej obecną działalność.

Przykład 2.1.
UPS: gigant który walczy z konkurencją

...
Pytania 1. Dlaczego UPS rozszerza swoją działalność na cały świat i wchodzi na rynek innych usług, a nie trzyma się wyłącznie dziedziny, którą już dawno opanowała? 2. Jakie zmiany w myśleniu o zarządzaniu od czasu pojawienia się naukowego zarządzania mogły zmusić UPS do zmiany jej postawy wobec robotników? 3.

Przykład międzynarodowy 2.2.
Lloyd’s ciągle się rozwija ... Pytania 1. Czy dziś byłoby możliwe powołanie organizacji o strukturze Lloyda? 2. 3.

........................................................................................................................

... • Wskazać i opisać.. Przykład wprowadzający str..Część II ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA Rozdział 3 Otoczenie Organizacji A Skuteczność Cele str. były jednak Carnival Cruise Lines Inc.. Przez wiele lat większość linii wycieczkowych kierowała swój wysiłek marketingowy na starszych i zamożnych klientów.. wskazać składowe otoczenia ogólnego i celowego oraz omówić ich wpływ na organizację... 100 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić charakter otoczenia organizacji i określić trzy rodzaje otoczenia interesujące większość organizacji.... zatonięcie greckiego statku wycieczkowego w sierpniu sprawiło........... A właśnie oni.. • Opisać zewnętrzne otoczenie organizacji..... Czynniki ekonomiczne i międzynarodowe.... jakby było ono gładką tonią sadzawki. • Wskazać składowe otoczenia wewnętrznego i omówić ich wpływ na organizację.... Carnival dąży do ekspansji........ Tymczasem Carnival wybudowały dla siebie trwałą nisze rynkową wśród młodszych klientów. większość linii żeglugowych organizujących takie rejsy zaczęła oferować głębokie zniżki..... Bez takiego zrozumienia przypominaliby jeden ze statków Carnival. Firmą.. 100 Branża turystyczna w 1991 r. Carnival Lines kontrolują ponad 26% rynku i planują strategię agresywnej ekspansji skierowaną na pozyskanie jeszcze większego udziału...... ... które oddziałują nie tylko na Carnival.. nie zrażeni ryzykiem... w jaki sposób otoczenie wpływa na organizację i jak organizacje reagują na swe otoczenie. który . Szczególnie dotknięta została branża rejsów wycieczkowych. albo nie byłoby ich na to stać.. jak można je wykorzystać łącznie. ale jednocześnie zredukowały marżę zysku... że wielu urlopowiczów nie oddalało się zbytnio od domu... • Omówić podstawowe modele skuteczności organizacji i opisać. Jak zauważyliśmy w rozdziale 1.... Żeby odzyskać klientów.. zebrała srogie cięgi.... Dodatkowo... Ich reklamy akcentują zabawę – w przeciwieństwie do wypoczynku – a występują w nich popularne postacie branży rozrywkowej.. Reklamy są pokazywane w kasynach okrętowych i na pokładach..... w którym funkcjonują oni i ich organizacje. nadal podróżowali. ale i na każdą organizację we współczesnym świecie. Oferując krótkie rejsy w cenie zaledwie kilkuset dolarów........... która żeglowała po tym wzburzonym morzu niemalże tak... kiedy inne linie wycieczkowe ograniczają działalność... Carnival przyciągnęły wielu klientów. (... menedżerowie muszą dysponować głębokim zrozumieniem i umiejętnością oceny środowiska..) Branża rejsów wycieczkowych została dotknięta czynnikami ekonomicznymi i wstrząsami międzynarodowymi...... Carnival skupiły swą główną uwagę na klientach w wieku 25 – 39 lat.. że jeszcze więcej ludzi odłożyło lub opóźniło swoje rejsy.. klienci oraz konkurenci to jedynie niektóre z wielu elementów otoczenia. Carnival Cruise Lines zachowały jednak swą sprawność dzięki jasnemu rozeznaniu charakteru swoich klientów i sprytnemu pielęgnowaniu swego wizerunku. Pozwoliły one zapełnić puste kabiny.............. które łącznie przyczyniły się do tego.... W okresie........ którzy w przeciwnym razie albo nie byliby zainteresowani rejsem... Głównymi czynnikami były wojna w Zatoce Perskiej i recesja.

. Otoczenie zewnętrzne str. w którym działa organizacja2.. Rys. że sposób kierowania tymi relacjami w znacznej mierze określa skuteczność organizacji. Otoczenie ogólne organizacji obejmuje niezbyt wyraźnie określone wymiary i siły.. Wymiar techniczny. . Wymiar ekonomiczny ogólnego otoczenia organizacji to ogólna kondycja systemu gospodarczego. . Otoczenie celowe może obejmować konkurentów. Jeśli oceni te elementy właściwie. Otoczenie zewnętrzne składa się z dwóch warstw: jednej nazywanej otoczeniem ogólnym i drugiej zwanej otoczeniem celowym. 103 Ze względu na to. Następnie zajmiemy się relacjami pomiędzy organizacją i otoczeniem. otoczenie zewnętrzne organizacji składa się z dwóch warstw.. jak i wewnętrzne.traci ster i dryfuje bez możliwości manewru czy zmiany kursu. które mogą wpływać na organizację.. bezrobocie i popyt.. . 103 Każdy wymiar ogólnego otoczenia zawiera warunki i wydarzenia. dotrze do zamierzonego miejsca na drugim brzegu rzeki. że wpływ ogólnego otoczenia jest często niejasny i długofalowy. zamkniemy nasze rozważania omówieniem modeli efektywności. 101 W celu zilustrowania wagi otoczenia dla organizacji rozważmy analogie z pływakiem przeprawiającym się przez rzekę. 103 Jak zauważyliśmy przed chwilą. Otoczenie ogólne str. Rozdział niniejszy jest jednym z trzech poświęconych środowiskowemu kontekstowi zarządzania. 3. stopy procentowe. by mogła wśród nich prawidłowo manewrować. klientów. . Organizacja przypomina pływaka. Wymiar międzynarodowy.. Organizacja i jej otoczenie . wśród których działa organizacja i które mogą wywierać wpływ na jej działania. Ze względu na to. Po przedstawieniu charakteru otoczenia organizacji opisujemy otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. a otoczenie rzekę. Elementy te nie muszą być związane z innymi konkretnymi organizacjami. inaczej – skuteczności organizacji. ... Wymiar ekonomiczny. Organizacja musi rozumieć podstawowe elementy swego otoczenia. Otoczenie celowe str.. tj.. prawnopolityczny i międzynarodowy. Jeśli jednak zrozumie je niewłaściwie. . Musi on przed wypłynięciem ocenić szybkość prądu. Do szczególnie ważnych czynników ekonomicznych należą inflacja... Ogólne otoczenie większości organizacji ma wymiar ekonomiczny. Wymiar socjokulturowy. Wymiar prawno-polityczny. Charakter otoczenia organizacji str. Organizacje mają otoczenie zarówno zewnętrzne. techniczny. dostawców. które mogą na wiele ważnych sposobów oddziaływać na organizacje..1. właścicieli i sojuszników strategicznych. socjokulturowy.. związki zawodowe.. przeszkody a także odległość.. Otoczenie celowe składa się z konkretnych organizacji lub grup.

. Pięć sił konkurencji.. Dostawcy. zagrożenie substytutami.. Zakłócenia w otoczeniu. siła nabywców.. Niemniej jednak odgrywa ona ważną rolę w kształtowaniu zachowania menedżerów19 jako podstawa wewnętrznego otoczenia organizacji. Sojusznicy strategiczni.1. które wymyka się obiektywnemu pomiarowi czy obserwacji. .. próby wymanewrowania rywali. . . Siła robocza. 115 Jak to już pokazano na rys. następnie wymienimy kilka sposobów reakcji organizacji na ich otoczenie. . jak pracuje.. Pracownicy Kultura Kultura organizacji jest to zestaw wartości. albowiem menedżer może rozpoznać czynniki otoczenia szczególnie interesujące organizację.. a nie zajmować się bardziej abstrakcyjnymi wymiarami otoczenia ogólnego.. Jak otoczenie oddziałuje na organizacje? Do opisu sposobu oddziaływania otoczenia na organizacje można użyć trzech podstawowych charakterystyk: zmienności i złożoności otoczenia. Inną podstawową formą regulatora jest grupa interesu.. Zmienność i złożoność otoczenia. które mogą kontrolować. siła dostawców. ... . . obejmujące ich zarząd.. .. . Ze względu na to. . regulować lub w inny sposób oddziaływać na politykę i praktyki organizacji. sił konkurencyjnych oraz zakłóceń otoczenia. Kierowanie kulturą organizacji. ... . 3.. Zagrożenie ze strony nowych konkurentów. Kultura jest pojęciem nieuprzedmiotowionym. na wiele różnych sposobów wchodzą w interakcje z tymi różnymi wymiarami.. Konkurenci. Regulatorzy. . Chociaż jest ono również dość złożone...większość organizacji koncentruje się raczej na otoczeniu celowym. Omówimy przede wszystkim . 118 W dotychczasowych rozważaniach nazywaliśmy i opisywaliśmy rozmaite wymiary otoczenia organizacji. Właściciele. za czym organizacja się opowiada. że organizacje są systemami otwartymi. organizacje mają również otoczenie wewnętrzne.. .. Klienci. które pomagają jej członkom zrozumieć. Znaczenie kultury. Przenieśmy teraz naszą uwagę na te właśnie wzajemne oddziaływania. w jaki sposób otoczenie oddziałuje na organizacje.. co uważa za ważne.. pracowników i kulturę. Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem str. dostarcza więcej użytecznych informacji niż otoczenie ogólne... Jednostki.. Zarząd . Otoczenie wewnętrzne str. Czynniki określające kulturę....

. pokazuje. na ile dobrze organizacja rozumie. skuteczność oznacza robienie właściwych rzeczy. że skuteczność jest związana z tym. Jedną z nich. Poza tym perły utraciły część swojego blasku na rynku biżuterii. .5 ilustruje sześć podstawowych sposobów reakcji organizacji na jej otoczenie. Fuzje. Perły Mikimoto zapełniały szkatułki od Szanghaju po Paryż od czasu.. Spojrzenie globalne Próba odzyskania dawnego blasku Nazwisko Mikimoto było kiedyś lepiej znane w Japonii niż Honda czy Sony. Spadkobiercy Mikomoto prowadzący firmę do lat osiemdziesiątych pozostali wierni produktowi założyciela firmy. Ze względu na poważne problemy z zanieczyszczeniem wód. która nie reaguje na zmiany w otoczeniu.. Zarządzanie informacją. ..Jak organizacje reagują na swe otoczenie? Jak organizacja powinna reagować na tę mnogość problemów. Gdyby Mikomoto dostrzegł te tendencje i odpowiednio zareagował.. Jeżeli rozpatrywać to w kontekście wzajemnego oddziaływania organizacji i ich środowiska.) Podsumowanie str. sojusze. omawiamy w rozdziale 4. 126 W rozdziale 1 odnotowaliśmy różnicę pomiędzy sprawnością i skutecznością organizacji. podejście od strony procesów wewnętrznych. Projektowanie organizacji... firma zaczęła poważnie rozszerzać swój asortyment i reagować na zmiany gustów..129 Otoczenie odgrywa ważną rolę jako czynnik sukcesu czy porażki firmy.. Każda organizacja ma otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. a które mogą wpływać na jej działania. .. Otoczenie ogólne obejmuje elementy bliżej nie sprecyzowane. podejście strategicznego „elektoratu”. gdy Kokichi Michimoto opracował w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku nową metodę hodowli pereł. okazuje się. co się może stać z firmą. mógłby wykorzystać renomę swej firmy do przeniesienia operacji do innej dziedziny.. Sprawność oznacza mądre zastosowanie zasobów bez niepotrzebnego marnotrawstwa. Na otoczenie zewnętrzne składają się dwie warstwy: otoczenie ogólne i otoczenie celowe. (. To. wśród których działa organizacja. stanowią obecnie zaledwie 10% sprzedaży całej branży w Japonii. Należy do nich . a kobiety na całym świecie z dumą obnosiły jego produkt – perły. Skuteczność organizacji str. choć niekoniecznie jego innowacyjności.. przejęcia. Rysunek 3. reaguje i wpływa na swoje otoczenie. Odpowiedź strategiczna.. . odpowiedzialność społeczną. i dopiero po przejęciu steru przez byłego bankiera w 1984 r. przeszkód i możliwości kryjących się w jej otoczeniu? Oczywiście każda organizacja musi ocenić swoją sytuacje i reagować stosownie do wiedzy i osądu swojego wyższego kierownictwa28. zakupy. hodowla pereł w Japonii stała się ryzykownym przedsięwzięciem. podejście celowe. że mało kto dziś kojarzy nazwisko Mikimoto. nie związanej z perłami. Bezpośredni wpływ na otoczenie.. . • modele skuteczności organizacji Podejście systemowo-zasobowe..

133 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 130 . Kluczowym kryterium pozwalającym ocenić. właściciele. . jak organizacja radzi sobie w stosunkach z otoczeniem. 2. Otoczenie wewnętrzne składa się z zarządu organizacji. Szczególnie ważnym elementem jest kultura. strategiczni sojusznicy. W jaki sposób charakter częściowej własności komplikuje relacje pomiędzy organizacją i otoczeniem? 7. Przeprowadź wywiad z menedżerem miejscowej organizacji na temat otoczenia jego organizacji – ogólnego. odpowiednio nimi zarządza. Co to jest ogólne otoczenie organizacji? Wskaż i omów każdy z głównych wymiarów ogólnego otoczenia. Szczegółowo opisz poszczególne wymiary i podaj konkretne przykłady ilustrujące wpływ każdego z wymiarów na twoją instytucję. Zaprezentuj uzyskane wyniki w grupie ćwiczeniowej. Opisz pokrótce kilka elementów otoczenia twojego koledżu czy uniwersytetu. Dlaczego tak albo nie? 10. Przykłady i pytania str. które nie są omówione w tekście? Wskaż ich powiązania z już omówionymi.pięć wymiarów: ekonomiczny. Menedżerowie muszą rozumieć nie tylko jej znaczenie. jest poziom jej skuteczności. Wybierz się do biblioteki i zbadaj jakąś firmę. dostawcy. Co to jest celowe otoczenie organizacji? Jakie są główne wymiary tego otoczenia? 3. celowego i wewnętrznego. przejęcia. Wpływ otoczenia na organizację może się wyrażać w niepewności. Otoczenie celowe składa się z konkretnych elementów. ale i czynniki ją określające i sposób kierowania nią. siła robocza. jej pracowników i kultury. reakcje strategiczne. Skuteczna organizacja z powodzeniem pozyskuje zasoby. klienci. Jest siedem takich elementów: konkurenci. osiąga wytyczone cele i zaspokaja potrzeby swojego „elektoratu”. fuzje. sojusze. prawno-polityczny i międzynarodowy. Pytania analityczne 5. 9. Organizacje ze swej strony oddziałują na swe otoczenie celowe. 4. W jaki sposób każdy z elementów celowego otoczenia organizacji oraz otoczenia wewnętrznego może oceniać skuteczność organizacji? Czy organizacja może być równie skuteczna dla każdej z tych grup? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Ćwiczenia 8. techniczny. Określ jej poziom skuteczności według każdego z czterech podstawowych modeli. zakupy. socjokulturowy. Kluczowym czynnikiem skuteczności jest odpowiednie planowanie. 6. Czy w czasie wywiadu zostały wskazane wszystkie główne wymiary. wykorzystując zarządzanie informacją. Co to jest skuteczność organizacji? Jak się ją bada i ocenia. wpływy bezpośrednie i odpowiedzialność społeczną. wśród których działa organizacja i które najpewniej będą wpływać na te działania. projektowanie struktury organizacji. Jakie są główne siły wpływające na stosunki organizacji i otoczenia? Opisz je. Organizacje i ich otoczenie wywierają na siebie nawzajem wieloraki wpływ. Niektóre organizacje stają się częściowymi właścicielami innych firm poprze fuzje i zakupy. siłach konkurencji i zaburzeniach. regulatorzy. Czasami też próbują wywierać wpływ na szersze elementy swojego otoczenia ogólnego. Czy potrafisz sobie wyobrazić wymiary otoczenia celowego.

że stało się prawie rzeczownikiem pospolitym...... obecnie latarnie Coleman Co. Konsultanci zajęli się natomiast marnotrawstwem. 2. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie w Nintendo w sprawie ustalania cen? . Jednej rzeczy konsultanci na pewno nie zrobili: nie wywierali nacisku na szybszą pracę robotników. 3. albowiem takie podejście niemal na pewno wywołałoby opór i zwiększyło błędy. jednym z pierwszych zadań firmy było puszczenie tego kapitału w ruch.) Pytania 1. (. jednocześnie zmniejszając odpady o 69%. Obniżenie poziomu zapasów . (..1.2. (. którzy mieli nadać firmie nowy napęd.Przykład 3. nowi właściciele firmy sprowadzili konsultantów. • Wskazać i opisać cztery typy podejścia organizacji do odpowiedzialności społecznej..) Nastąpiły również zmiany w innych częściach firmy.. Założyciel W. 134 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić kształtowanie się etyki indywidualnej i opisać trzy dziedziny specjalnej troski etycznej menedżerów.. Podniesiono wydajność o 35%. Zaczęto stosować techniki wytwarzania oparte na systemie zapasów dokładnie na czas. • Prześledzić rozwój koncepcji społecznej odpowiedzialności i określić.C.. Ogromne zapasy skrywały problemy w procesie montażu.. W 1989 r. Kieszonkowa latarka Colemana była jednym z najwierniejszych przyjaciół żołnierzy amerykańskich w czasie drugiej wojny światowej. Pytania 1.. Przejście z systemu akordowego na stawki godzinowe . Inc... Przy wizerunku firmy tak silnie związanym z tradycją nie powinno dziwić. Rozkręcanie Colemana Nazwisko Colemana jest tak dobrze znane. co można by nazwać „zahamowanie”.. 3. Coleman zaczął sprzedawać latarnie sklepikarzom w 1900 r. co spowodowało drastyczne ich zmniejszenie.) Zmiany u Colemana były ogromne. Firma potrzebowała całych dwóch miesięcy na dostawę towaru do wielkich detalistów. wyraźniej ukazały się problemy. wobec kogo lub wobec jakiej organizacji dana organizacja może być uważana za odpowiedzialną.. a nad podłogą jej wielkiego zakładu o powierzchni 350 000 stóp kwadratowych wisiały wieszaki wypełnione częściami. Przykład międzynarodowy 3.) (. . • Wyjaśnić związki pomiędzy państwem i organizacjami w odniesieniu do odpowiedzialności społecznej. a koszty utrzymania zapasów spadły o 10 mln dol. Kiedy ustąpił ten zalew zapasów.. zaczynając od ogromnych zapasów firmy. przeważają w oświetleniu amerykańskich kempingów.. Rozdział 4 Etyczny I Społeczny Kontekst Zarządzania str. Dlaczego radykalne zmiany u Colemana wymagały pomocy zewnętrznych konsultantów? 2. Wszystkie te części obrastające kurzem na wieszakach przedstawiały sobą w istocie ogromne ilości zamrożonej gotówki. które on przez długi ukrywał.. że Coleman w latach osiemdziesiątych został dotknięty czymś.

Wpływ kolegów. * Mam wątpliwości. Definicja ta przekazuje istotę treści tego pojęcia..: Stosunek firmy do jej pracowników... Czynniki sytuacyjne. Zachowanie nieetyczne zatem to zachowanie . Obejmuje to takie . zwykle odwołuje się jednak do zachowania mieszczącego się w ramach pewnych ogólnie przyjętych norm społecznych. które nie spełnia takich powszechnie przyjętych norm społecznych. (. Anonimus Kształtowanie się etyki indywidualnej str. Zachowanie menedżerów określa normy etyczne. Doświadczenia życiowe. Etyka indywidualna w organizacjach str. w jaki sposób same organizacje mogą bardziej skutecznie działać na tym polu. jakie mogą podejmować organizacje w celu kierowania społeczną odpowiedzialnością. 135 Etykę definiujemy jako osobiste przekonania jednostki dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego2.* Po drugie. Osobiste wartości i normy moralne. zaczęło rozumieć. Etyka zarządzania str. że dbanie o środowisko jest równocześnie dbaniem o interes firmy. Omawiamy niektóre sposoby.• Opisać niektóre typy działań. 136 Wpływ rodziny. Przykład wprowadzający str. Chociaż zachowanie etyczne zawsze jest takie właśnie w czyimś postrzeganiu.. Po pierwsze trzeba pamiętać. które wykorzystuje państwo próbując przekonać organizacje do przyjęcia praktyk uwzględniających warunek społecznej odpowiedzialności.. a nie absolutna... jest różny u poszczególnych osób. zakres tego. pobudzonych wznoszącą się falą ruchu ochrony środowiska i świadomości społecznej w ciągu ostatnich kilku lat. co uznaje się za zachowania etyczne. jednakże przynajmniej trzy jej implikacje usprawiedliwiają szerszą dyskusję.. Organizacje składają się z ludzi. a następnie badamy.. zgodnie z którymi firma traktuje swoich pracowników.. 137 Etyka zarządzania obejmuje normy zachowania kierujące poszczególnymi menedżerami w ich pracy. Nie widzę więc powodów.) W rozdziale niniejszym badamy szczegółowo podstawowe problemy etyki i społecznej odpowiedzialności. 134 Wiele przedsiębiorstw. Po trzecie.. Najpierw analizujemy etykę jednostkową i jej kontekst organizacyjny. Chociaż etyka może na wiele różnych sposobów wpływać na pracę kierowniczą. organizacje jej nie mają. że etyka może być zdefiniowana w kontekście jednostkowym – to ludzie mają etykę. żeby od zasad tej etyki odstępować przy ocenie postępowania całej organizacji... na szczególną uwagę zasługują trzy obszary specjalnego zainteresowania.. Ludzie mają jakąś tam etykę. a potem rozszerzamy nasze rozważania na sporny w pewnej mierze problem społecznej odpowiedzialności. etyka jest względna.

. Za nieetyczne pogwałcenie sfery prywatności pracownika uznaje się na ogół np. inwestorom przedstawiał firmę jako wysoce zyskowną. 139 Koniecznie trzeba zauważyć. były opatrzone informacją na temat ich cech. Normy etyczne wymagają również uczciwości menedżerów w stosunku do akcjonariuszy. iż niezbędne są znaczne upusty6 cenowe.dziedziny. jeżeli menedżer odpowiedzialny za wybór dostawcy przyjmuje prezenty od jakiegoś dostawcy zabiegającego o kontrakt. Również stosunek pracownika do firmy rodzi liczne problemy etyczne. zwłaszcza odnoszące się do konfliktu interesów. ochrony środowiska naturalnego. Konflikt interesów powstaje wówczas. by produkty spełniały wymogi bezpieczeństwa. rozpuszczanie pogłoski. a także uznawanie prywatnej sfery życia pracowników. chyba jakieś wynaturzenie powoduje. społeczności lokalnej. poszanowania dóbr wspólnych itp. Miał on jakoby wprowadzić zmiany w zapisach finansowych. sposobu użycia oraz ograniczeń zakresu użycia. ale również nielegalne). że etyka zbyt często i w zbyt wielu sprawach przegrywa z zyskiem i egoizmem. Niestety. Etyka zarządzania wchodzi również w grę w stosunkach pomiędzy firmą i innymi podmiotami gospodarczymi. Normalna etyka gospodarcza w stosunkach z klientami sugeruje. Na ów etyczny kontekst organizacji składają się działania innych równorzędnych menedżerów oraz menedżerów wyższego szczebla. Nieetyczne jest przekonywani9e dostawcy. a także uczciwości w rozliczaniu wydatków. Menedżerowie powinni być również uczciwi i rzetelni w stosunkach z dostawcami. Również zachowanie menedżerów podyktowane jest normami etycznymi – nierzetelne praktyki gospodarcze (np. Na przykład. sztuczne zaniżanie cen w celu wyparcia konkurenta z rynku) czy oczernianie konkurentów (zamieszczanie w reklamach fałszywych sugestii dotyczących produktów konkurencji) są przykładem nieetycznego traktowania konkurentów. że etyczne bądź nieetyczne działania konkretnych menedżerów nie zachodzą w próżni8. jak nabór i zwalnianie pracowników. albo związków zawodowych – że konieczne są ustępstwa płacowe wobec grożących rzekomo strat. (Osobiście dodał bym: stosunek firmy do całego otoczenia. wielu ludzi uzna za nieetyczne postępowanie menedżera. pośrednikami (dealerami) i związkami zawodowymi. Na przykład. warunki płacy i pracy. to najczęściej przyznaje go temu dostawcy. Stosunek firmy do innych podmiotów gospodarczych. gdy w rzeczywistości firma oczekuje zysków. jest pojęciem węższym od społecznej odpowiedzialności wobec otoczenia. mimo że inny dostawca oferuje firmie lepsze warunki.. w tym w stosunku do danego kraju. który zatrudnia członka rodziny albo bliskiego krewnego albo który zwalania kogoś z racji jego religii (zresztą to ostatnie działanie jest w Stanach Zjednoczonych nie tylko nieetyczne. W rzeczywistości przeważnie zdarzają się one w sprzyjającym kontekście organizacyjnym. że pracownik cierpi na AIDS albo że ma niedozwolony romans. a . omawianej przez Autora w dalszej części. Anonimus) Etyka w kontekście organizacyjnym str. Po prostu firma powinna zachowywać się przyzwoicie w stosunku do wszystkich i wszystkiego. poufności. Zachowanie przyzwoite wcale nie musi oznaczać jakiegoś zasadniczego konfliktu pomiędzy zyskiem a etyką. że firma dysponuje większymi niż w rzeczywistości rezerwami finansowymi. Dyrektor naczelny . Zachowanie etyczne w stosunku do otoczenia. a także miały rozsądną cenę6. podczas gdy w rzeczywistości ponosiła straty7. tak by wyglądało. Stosunek pracowników do firmy. gdy decyzja korzystna dla danej jednostki przynosi jednocześnie uszczerbek organizacji. został ostatnio oskarżony o naruszenie przepisów Komisji Papierów Wartościowych i Giełdy.

do końca lat trzydziestych. Niektórzy wolą narazić się raczej na ryzyko osobistych kłopotów lub wręcz utraty pracy. o ile leżą one w interesie firmy. a jakie nie.także kultura organizacji. Historyczne poglądy na społeczną odpowiedzialność str. .. To przecież właśnie ta grupa buduje kulturę organizacji i określa. kiedy to przedsiębiorstwa obciążono odpowiedzialnością za problemy społeczne i domagano się od nich ich rozwiązania. Akcentowanie tego elementu przybiera rozmaite formy. który często narzuca dylematy i wymaga decyzji etycznych. w gałęzi wysoce konkurencyjnej lub regulowanej menedżer może odczuwać silniejszą presję na uzyskanie wysokich wyników. kładzie ostatnio ponownie większy nacisk na postawę etyczną pracowników32. Zarządzanie w praktyce str. a w części z poczucia zwiększonej świadomości. era przedsiębiorców. Okres w końcu XIX wieku. W ewolucji podejścia do tego problemu możemy wyróżnić trzy krytyczne podejścia zwrotne16. 143 Jak się przekonaliśmy.. jakie zachowania będą akceptowane. I tak np. Punktem wyjścia zrozumienia etycznego kontekstu zarządzania są jednostkowe normy etyczne. Niektórzy zaś łatwiej ulegają wpływom nieetycznego zachowania innych oraz związków sytuacyjnych i mogą być gotowi popełnić nawet poważne przestępstwo dla kariery lub korzyści materialnych. Ostatni skandal na Wall Street dotyczył firmy . Same organizacje nie mają wprawdzie etyki. era wielkiego kryzysu. jakie znaczenie ma zachowanie etyczne i nieetyczne... zamieszanej w nielegalne transakcje na rynku obligacji. jednakże każda próba wzmocnienia etycznego aspektu postępowania pracowników powinna przede wszystkim dotyczyć najwyższego kierownictwa. Sytuacja taka powstała w kontekście organizacyjnym akcentującym przede wszystkim dorabianie się i kontrolę informacji. jednakże wchodzą w stosunki ze swoim otoczeniem w sposób. niż zrobić coś nieetycznego. Społeczna odpowiedzialność to zestaw zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania społeczeństwa. kiedy to nieliczni właściciele przedsiębiorstw (tzw. Niektóre organizacje otwarcie dopuszczają nieetyczne praktyki gospodarcze. Okres wielkich społecznych niepokojów lat sześćdziesiątych. Kierowanie zachowaniem etycznym str. era społeczna. rządu i szerokiej opinii publicznej na społeczną odpowiedzialność. Odpowiedzialność społeczna a organizacje str. 140 Wiele organizacji. w których opinia publiczna obciążała kręgi gospodarcze winą za problemy gospodarcze i dążyła do państwowej regulacji działalności gospodarczej w celu uniknięcia takich problemów w przyszłości. 141 Koszmarna historia implantów firmy Dow Corning . kapitanowie przemysłu) zbudowali olbrzymie imperia w różnych branżach. Okres od 1929 r. 144 W ciągu ostatnich stu lat zaszły ogromne zmiany w poglądach organizacji. w którym funkcjonuje15. częściowo pod wpływem ostatniej serii skandali etycznych. w etykę wyposażone są jednostki. Również otoczenie organizacji kształtuje kontekst zachowania etycznego. W Japonii sukces menedżera jest często zależny od różnych powiązań menedżera z ważnymi osobami.

Niektórzy sądzą.. Firma wydaje 2. że stosowano niewłaściwe metody księgowania. że panuje dość daleko posunięta zgodność poglądów co do potrzeby społecznie odpowiedzialnego postępowania organizacji... które Chewron Corporation albo General Electric Co. Argumenty przeciwnika.4% swoich dochodów przed opodatkowaniem na cele społeczne. sądownictwo (ostatecznie nieprawidłowości w firmie stały się przedmiotem postępowania sądowego) i pracowników. wykorzystywanych dowolnie przez członków jej kierownictwa. Środowisko przyrodnicze. że firma wydawała zbyt dużo na przywileje dyrektorów.. 146 Organizacje mogą być społecznie odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. wydali pół miliona dolarów na zakup luksusowego domu w. ma wpływ na interesy ludzi. którzy są właścicielami lub inwestują w organizację. Na przykład menedżerowie. Te fakty wskazują.) Ogólny dobrobyt społeczny.. Elektorat organizacji. że konflikty interesów osłabiły zdolność dyrekcji do oceny sytuacji. odgrywa ważną rolę w stowarzyszeniach handlowych. (. rząd.) Firma uczestnicząca w społecznie nieodpowiedzialnych praktykach wobec któregoś z uczestników jej „elektoratu” sama się prosi o kłopoty. Firma utrzymywała również pięć dyspozycyjnych odrzutowców. gdzie mieli być przyjmowani klienci. szanuje godność swych pracowników i dostawców. Bliższa analiza wyników. cieszy się szacunkiem konkurentów.. W rzeczywistości jednak przeciwnicy tej szerszej interpretacji społecznej odpowiedzialności dysponują kilkoma przekonującymi argumentami26. które polega na przysparzaniu zysku właścicielom. Niektórzy.. . Na przykład środki. (. 149 Pozornie wydaje się. prócz tego łoży na programy stypendialne koledżów i uniwersytetów... Niektóre najistotniejsze argumenty obu stron tej aktualnej dyskusji podsumowano w tablicy 4.) Argumenty za i przeciw społecznej odpowiedzialności str. Niemalże wszystko. że menedżerowie Levi Straussa doskonale sobie radzą z utrzymaniem dobrych stosunków z „elektoratem” firmy. firma posunęła się jednak zbyt daleko.) Rozpatrzmy teraz drugi przykład: Levi Straussa. (. że rozszerzenie interpretacji społecznej odpowiedzialności może zagrażać gospodarce amerykańskiej.2........ odciągając działalność gospodarczą od podstawowego powołania.. Szerzył się nepotyzm w polityce zatrudnienia. co firma robi. Negatywne skutki takiej polityki uderzyły w innych uczestników „elektoratu” firmy – inwestorów. Jeszcze niedawno wiele organizacji bez żadnych ograniczeń usuwało ścieki. (.. nie jest obciążona większymi skandalami etycznymi. w tamtym okresie wykazała. Udzielała również wysokich pożyczek pracownikom. Drugim krytycznym obszarem społecznej odpowiedzialności jest stosune3k do środowiska społecznego. że menedżerowie ukrywali przed akcjonariuszami istotne informacje. przeznacza na cele socjalne albo charytatywne. w tym słynny ekonomista Milton Friedman. mogłyby być rozdzielone pomiędzy właścicieli w postaci dywidendy.. oprocentowanych na 2%.. twierdzą. wobec środowiska przyrodniczego oraz wobec ogólnego dobrobytu społecznego. Chociaż zabawianie gości i podróże są normalną częścią prowadzenia interesów.Obszary społecznej odpowiedzialności str. a inne przedstawiono w dalszej części rozdziału... że poza odpowiedzialnym podejściem do „elektoratu” i środowiska organizacje gospodarcze powinny również wspierać ogólny dobrobyt społeczny. utrzymuje dobre stosunki z państwowymi agencjami regulacyjnymi. odpady produkcyjne i śmieci.. a także że zarząd zaniedbał kontrolowania poczynań menedżerów najwyższego szczebla.

Najwyższy poziom społecznej odpowiedzialności. (. Jak pokazano na rys. Społeczny obowiązek.. Odmienną postawą jest postawa społecznego obowiązku. 4. a w wybranych przypadkach gotowa jest wyjść poza nie. które przyjmują postawę oporu wobec społecznej odpowiedzialności.. występuje w przypadku postawy społecznego wkładu. Krytycy przekonują wreszcie że organizacjom brak doświadczenia niezbędnego do właściwej oceny i podejmowania decyzji dotyczących wartościowych programów społecznych.) organizacja może przyjąć cztery typy postawy wobec swoich społecznych zobowiązań. Te nieliczne organizacje. Uznają się za odpowiedzialnych członków społeczeństwa i aktywnie poszukują możliwości wniesienia swojego wkładu. sięgając od najmniejszego do największego zakresu społecznie odpowiedzialnych praktyk. . 151 Jak się przekonaliśmy. wypełnia swoje obowiązki prawne i etyczne.. powinny one odegrać ważną rolę w ich rozwiązywaniu.Kolejne argumenty przeciwko odpowiedzialności społecznej koncentrują się na możliwości konfliktu interesów. czego od niej wymaga prawo.. dalszym podstawowym argumentem za postawą społecznej odpowiedzialności są same względy zysku.. Państwo a społeczna odpowiedzialność str. takich jak zanieczyszczenie atmosfery i wód oraz wyczerpywanie zasobów.. 154 W przeglądzie historycznym pokazaliśmy już rosnący udział państwa w kształtowaniu roli organizacji we współczesnym społeczeństwie.4. jaki może wykazywać firma. Argumenty za. nie powinny się uchylać od obowiązków obywatelskich. Firma. kiedy to organizacja gotowa jest zrobić wszystko. Spojrzenie globalne Międzynarodowa filantropia korporacji . że z uwagi na to. którzy wypowiadają się za społeczną odpowiedzialnością. że choćby dlatego. Ci. Twierdzą. Społeczny wkład. Podejście do kwestii społecznej odpowiedzialności str. Twierdzą również. Typową ich reakcją w przypadku przekroczenia etycznej lub prawnej granicy dzielącej praktyki akceptowane od nie akceptowanych jest wypieranie się odpowiedzialności lub tuszowanie sprawy. Podczas gdy każdy ze skrótowo tu przedstawionych argumentów jest wyraźnym usprawiedliwieniem społecznie odpowiedzialnych zachowań organizacji. niektórzy skłonni byliby powierzyć organizacjom szerszą rolę społeczną. Firmy stosujące takie podejście biorą sobie do serca argumenty na rzecz większej społecznej odpowiedzialności. iż korporacje są osobami prawnymi wyposażonymi w większość tych samych przywilejów co prywatni obywatele. Na przykład. Społeczna reakcja. że rola ta i tak jest już zbyt duża. która przyjmuje postawę społecznej reakcji. iż organizacje gospodarcze wywołują wiele problemów. inni natomiast twierdzą. W jaki sposób państwo oddziałuje na organizacje? . i nic poza tym. Stosunki pomiędzy organizacjami i państwem są jednak ulicą dwukierunkową. organizacje świadczące w sposób jasny i dostrzegalny na cele społeczne mogą poprawić swoją reputację i pozyskać większy udział w rynku dla swoich wyrobów. rząd i organizacje wykorzystują różne metody w dążeniu do uzyskania wzajemnego wpływu. zazwyczaj robią możliwie niewiele dla rozwiązania problemów społecznych lub ekologicznych. Opór.

.. zaliczamy stosowanie prawa. iż system wolnego rynku ostatecznie i tak zrealizuje te same cele. Równych Szans Zatrudnienia. jak i dla państwa.. Przypuśćmy. W celu egzekwowania tych aktów prawnych państwo tworzy specjalne agencje mające nadzorować i kontrolować pewne aspekty działalności gospodarczej. Do formalnych wymiarów organizacji.. a czego nie mogą robić. To może zachęcić firmy do większej aktywności na tym polu. Regulacja pośrednia. Kongres może przyjąć ustawę przewidującą bodźce podatkowe dla firm inwestujących w infrastrukturę szkoleniową. Komisja ds. z tym że po niższym koszcie zarówno dla organizacji. stosowanie norm etycznych oraz działalność filantropijną35. by organizacje więcej łożyły na szkolenie osób długotrwale bezrobotnych.. tj. Są to specjalne organizacje powołane do zabiegania o pieniądze i następnie do rozdzielania ich pomiędzy kandydatów politycznych.. .. Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy.. Na przykład Agencja Ochrony Środowiska.są formalną i planowaną działalnością organizacji..) Formalne wymiary organizacji Pewne wymiary kierowania społeczną odpowiedzialnością . Lobby. Krajowa Rada Stowarzyszeń Pracowniczych oraz Zarząd Bezpieczeństwa Pracy i Zdrowia. są obecnie ostrzejsze niż kiedykolwiek przedtem. Federalna Komisja Handlu oraz Zarząd Żywności i Leków.. to już ich zmartwienie! Anonimus) Jak organizacje wpływają na rząd? Kontakty osobiste. stanowienie prawa i przepisów. że Rząd pragnie... Kierowanie społeczną odpowiedzialnością str. Stosowanie norm etycznych. zarówno na szczeblu federalnym jak i stanowym.. (. W rezultacie może wpływać na sposób wydatkowania środków przeznaczonych przez firmy na cele społeczne. którym służy regulacja. Utrzymują oni.... . . (... a jakich im świadczyć nie wolno. Stosowanie prawa. Na przykład. Wielu dyrektorów firm i przywódców politycznych obraca się w tych samych kręgach społecznych. Nieformalne wymiary organizacji .. Działalność filantropijna. Wykorzystywanie pewnych osób czy grup do formalnego reprezentowania organizacji. Komitety działań politycznych.. Oczywiście są krytycy przekonani. jeśli chcą być w zgodzie z prawem... nakładane na współczesne organizacje przez coraz bardziej doświadczoną i wykształconą opinię publiczną... rząd może pośrednio oddziaływać na społeczną odpowiedzialność organizacji za pomocą ustawodawstwa podatkowego. że już dziś zakres regulacji jest nadmierny.) W ostatnich latach przyjęto liczne przepisy mające na celu zwalczanie nielegalnych praktyk i określające. (A że po wyższym koszcie dla bezrobotnych. jakie rodzaje usług organizacje mogą świadczyć na rzecz urzędników państwowych.. Wymieniliśmy tu główne agencje regulacyjne. co organizacje mogą.. które mogą pomóc w kierowaniu społeczną odpowiedzialnością.. Wpływają więc na działania rządu poprzez komitety działań politycznych. Same firmy nie mogą świadczyć bezpośrednio na rzecz kampanii politycznych.Regulacja bezpośrednia. jednakże istnieje znacznie więcej agencji bardziej wyspecjalizowanych. 158 Wymagania większej społecznej odpowiedzialności. Rząd najczęściej oddziałuje na organizacje poprzez regulacje. Przysługi. Inne formy regulacji mają charakter pośredni.

a ich wysiłki mogą się nawet skończyć zwolnieniem z pracy. Jeśli nie spowoduje to żadnych skutków. zbiory zasad (kodeksy postępowania) i wytyczne. która ma poważny stosunek do sprawy społecznej odpowiedzialności. kulturę. Uruchomienie dzwonka alarmowego. Na przykład skandal. Czy natychmiast się nimi zajmuje? Czy zamieszani w sprawę ponoszą karę.. . Na etyczny kontekst organizacji składa się indywidualna etyka poszczególnych menedżerów oraz to. Szef potraktował go nieprzychylnie. Przywództwo i kultura organizacji.) Podsumowanie str. Czasami osoba taka znajduje posłuch dopiero w agencji regulacyjnej lub w środkach masowego przekazu38. by jej wysiłki w tym względzie przyniosły pożądane korzyści. Ważnymi obszarami troski o etykę są w przypadku menedżerów: stosunek firmy do pracowników. Wśród bardziej skutecznych sposobów wyjaśniania podejścia organizacji do społecznej odpowiedzialności można wymienić dwa: zapewnienie odpowiedniego przywództwa i kultury oraz dopuszczenie „dzwonka alarmowego”. w której organizacja . wielokanałową procedurę. co doprowadziło wreszcie do wszczęcia śledztwa. co wynika z praktyk organizacji. nie znalazł też zrozumienia u prezesa firmy. szkolenie. etyki. a także czynników sytuacyjnych. osobistych wartości i zasad. jak reaguje na przypadki zachowania wątpliwego etycznie lub prawnie. dotyczących ochrony i umacniania społeczności. Pewien menedżer w dziale badań i rozwoju firmy zaczął podejrzewać. Osoby ujawniające nieprawidłowości. W zasadzie wymaga to zastosowania pojęcia kontroli społecznej odpowiedzialności.. W kierowaniu zachowaniem etycznym organizacja wykorzystuje przywództwo. Poza tym niektóre organizacje od czasu do czasu przeprowadzają analizę społecznego zachowania firmy. 162 Etyka to indywidualne. Jednakże wiele organizacji sprzyja takiemu działaniu. doświadczenia życiowego.. aby pracownicy i kandydaci do pracy zapoznali się z wytycznymi albo kodeksem etycznym i następnie podpisali oświadczenie o gotowości przestrzegania tych zasad. która zauważy podejrzane zachowanie. zgłasza taki przypadek przede wszystkim swojemu przełożonemu. stosunek pracowników do firmy oraz stosunki firmy z innymi podmiotami gospodarczymi. Organizacja powinna również ocenić. W końcu zwrócił się do środków masowego przekazu.. że sok wcale nie jest „stuprocentowy”. Menedżer. które sprawę odpowiednio nagłośniły.. Zazwyczaj osoba. który odkrył fałszerstwo.. Oznacza to ujawnienie przez pracownika nielegalnego czy nieetycznego postępowania innych członków organizacji. Odpowiedzialność społeczna jest zespołem obowiązków spoczywających na organizacji. Etyka kształtuje się pod wpływem rodziny i rówieśników. aby zostały wysłuchane.Poza formalnymi wymiarami kierowania społeczną odpowiedzialnością istnieją również wymiary nieformalne. Sposób reagowania organizacji na tę praktykę jest często wskaźnikiem jej postawy wobec problemu odpowiedzialności społecznej. musi dopilnować. A może stosuje się taktykę odwlekania i tuszowania sprawy? Odpowiedź na te pytania może pomóc organizacji w wyrobieniu sobie poglądu na jej podejście do sprawy społecznej odpowiedzialności. osobiste przekonania dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego. (. może następnie poinformować menedżerów wyższego szczebla albo komitet ds. Wiele organizacji wymaga. Ocena społecznej odpowiedzialności Każda organizacja. o ile taki istnieje. muszą czasem przejść złożoną.

165 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Państwo oddziałuje na organizacje przez regulacje. 2. 3. przez społeczny obowiązek. Organizacje mogą być uważane za odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. . Nieformalnymi środkami kierowania społeczną odpowiedzialnością są: przywództwo. kultura i dopuszczenie możliwości zgłaszania przez pracowników dostrzeżonych nieprawidłowości (tzw. tj. Organizacje w formalnym kierowaniu społeczną odpowiedzialnością wykorzystują trzy typy działalności: stosowanie prawa. 3.. Co to jest etyka? W jaki sposób kształtuje się etyka jednostkowa? 2. 9. aż po społeczny wkład. 3.. „dzwonek alarmowy”). Organizacje powinny oceniać efektywność swoich praktyk dotyczących społecznej odpowiedzialności tak samo jak efektywność każdej innej strategii.. stanowienie praw i przepisów określających. co przedsiębiorstwu wolno.. Podejście przyjęte przez organizację wobec społecznej odpowiedzialności może odpowiadać mniejszemu lub większemu zaangażowaniu – poczynając od oporu. Pytania 1.ta funkcjonuje.. Przykłady i pytania str. komitety działań politycznych i różnego rodzaju przysługi. Pytania analityczne 5. Ćwiczenia 8. . 10. .. społeczną reakcję. Jaki jest związek pomiędzy prawem i zachowaniem etycznym? Czy zachowanie bezprawne może być etyczne? 6. Ze swej strony organizacje starają się wpływać na decyzje rządu poprzez kontakty osobiste. . Pytania 1. jak i przeciw społecznej odpowiedzialności. Jednakże w poszczególnych organizacjach można napotkać silne argumenty zarówno za. Przykład 4. 2. a czego nie wolno w objętej nimi dziedzinie. . 7. Poglądy na społeczną odpowiedzialność rozwijały się począwszy od ery przedsiębiorców przez epokę wielkiego kryzysu i erę społeczną aż do dzisiejszych czasów. stosowanie norm etycznych i działalność filantropijną. Przykład międzynarodowy 4. 163 .1. wobec środowiska przyrodniczego i wobec ogólnego dobrobytu społecznego. 4..2..

Znaczenie pojęcia przedsiębiorstwa międzynarodowego str. • Opisać podstawowe problemy wynikające z konkurencji w gospodarce globalnej. Przedsiębiorstwo krajowe. 5. Rozdział zamyka charakterystyka funkcji kierowniczych: planowania. Linie rozgraniczające są w tym przypadku być może dość arbitralne. Przedsiębiorstwo. Wyciąg z rys. następnie omawiamy struktury rynku globalnego w kategoriach różnych gospodarek i różnych systemów gospodarczych. staliśmy się częścią globalnej wioski i mamy gospodarkę globalną.. w której nie istnieje organizacja zupełnie odizolowana od wpływu rynków zagranicznych i zagranicznej konkurencji. Walka toczy się pomiędzy producentami przetworów zbożowych. (. Od stopnia najniższego do najwyższego. organizowania.. Dalej wprowadzamy i omawiamy podstawowe środowiskowe wyzwania zarządzania. 166 W Europie dojrzewa poważne starcie. . 168 Istniej wiele różnych form i szczebli przedsiębiorstwa międzynarodowego. które nabywa całość swoich zasobów i sprzedaje całość swoich produktów i usług w jednym kraju. Co oznacza ten termin i jak doszło do wykształcenia się takiej struktury? Na początek zajmiemy się tymi właśnie problemami. jednakże pozwalają one wyróżnić cztery formy przedsiebiorstw3. Coraz więcej firm uważa się za firmy międzynarodowe albo wielonarodowe2. Przedsiębiorstwo: • krajowe • międzynarodowe • wielonarodowe • globalne • Rzeczywiście. W dalszych rozważaniach koncentrujemy się na problemach konkurencji w gospodarce globalnej. większość współczesnych dużych firm działa jako przedsiębiorstwa międzynarodowe lub wielonarodowe. Jego uczestnikami nie są państwa albo armie. Istota międzynarodowej działalności gospodarczej str.) W niniejszym rozdziale analizujemy globalny kontekst zarządzania. przewodzenia i kontrolowania. zarządzanie międzynarodowe oraz zarządzanie na rynku międzynarodowym. w tym znaczenie pojęcia. 166 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter międzynarodowej działalności gospodarczej.Rozdział 5 Globalny Kontekst Zarządzania Cele str. najnowsze tendencje.1. • Rozpoznać i omówić środowiskowe wyzwania zarządzania międzynarodowego. • Omówić strukturę gospodarki globalnej i jej wpływ na międzynarodowe zarządzanie. jako wyzwań kierowniczych w gospodarce globalnej. Rozpoczynamy od opisu istoty przedsiębiorstwa międzynarodowego. Naprawdę. Przykład wprowadzający str. 167 Przedsiębiorstwa rozrzucone po całym świecie wywierają silny wpływ na nasze życie codzienne.

Najbardziej podstawowe pokazano na rys.. Po podjęciu decyzji o zwiększeniu zakresu swej działalności międzynarodowej organizacja może przyjąć. . Kilka alternatywnych strategii.. Przedsiębiorstwo. firma zamierzająca przejść ze statusu firmy międzynarodowej do wielonarodowej musi odpowiednio pokierować tym procesem zmian. 5. Wspólne przedsięwzięcia/sojusze strategiczne. Przedsiębiorstwo wielonarodowe. w zasadzie miał tylko jedną możliwość – Stany Zjednoczone. Innego rodzaju wyzwania pojawiają się wówczas.. kiedy ktoś chciał na świecie kupić samochody. wytwarzanie produktów czy świadczenie usług. ale jednak różne rodzaje wyzwań. gdy organizacja decyduje się na zmianę poziomu swego międzynarodowego zaangażowania. Licencja. że globalny kontekst ich działania dyktuje dwa związane ze sobą. Przedsiębiorstwo globalne. W pewnym sensie praca menedżera w międzynarodowym przedsiębiorstwie nie musi się zbytnio różnić od pracy menedżera w przedsiębiorstwie ograniczającym się do jednego kraju. Ameryka Południowa i Środkowa oraz Afryka – nie były jeszcze na tyle silne ekonomicznie..Przedsiębiorstwo międzynarodowe. Miejsca nie dotknięte zniszczeniami – Kanada.. . by zagrozić dominacji Stanów Zjednoczonych. następna wprowadza drugi typ.. 171 Menedżerowie powinni również zrozumieć.. rozwijanie zasobów ludzkich. Zarządzanie na rynku międzynarodowym str. 176 Nawet wtedy. Przedsiębiorstwo.. sprzęt elektroniczny albo obrabiarki. Przedsiębiorstwo. Jednocześnie zaś każda z tych dziedzin może się w przypadku firmy międzynarodowej cechować znacznie większą złożonością.2. 170 Aby zrozumieć przyczyny pojawiania się tych różnych poziomów w umiędzynarodowionej działalności gospodarczej.. Większości krajów Azji nie wiodło się wcale lepiej. . które zlokalizowane jest głównie w jednym kraju. Działalność importowa i eksportowa. W tej części rozdziału pokazano pierwszą grupę wyzwań. produkuje swoje wyroby i sprzedaje je na rynku o zasięgu światowym.. które przekracza granice państwowe i nie jest przywiązane do jednego kraju macierzystego. lecz pozyskuje znaczną część swoich zasobów lub dochodów z innych krajów. Po II Wojnie Światowej Stany Zjednoczone były dominującą siłą gospodarczą w świecie. Inwestycje bezpośrednie. gdy firma nie dąży aktywnie do zwiększenia pożądanego zakresu umiędzynarodowienia.. W obu przypadkach menedżer odpowiada za pozyskiwanie zasobów i materiałów. Niemal wszystkie kraje europejskie były zniszczone przez wojnę. Zarządzanie procesem umiędzynarodowienia str. jej menedżerowie odpowiadają za jej skuteczne funkcjonowanie przy danym poziomie międzynarodowego zaangażowania. gdy organizacja osiągnęła już pożądany zakres międzynarodowego zaangażowania i w tym otoczeniu musi skutecznie funkcjonować. Na przykład. . Przed czterdziestu laty. reklamę czy nadzorowanie przepływów pieniężnych. które nabywa surowce. Jeden występuje wtedy. . zaciąga pożyczki. . .. musimy na chwilę spojrzeć w przeszłość. .. Tendencje w międzynarodowej działalności gospodarczej str..

. . Malezję. jak podaż i popyt. Cechuje ją na ogół słaby przemysł. Inne gospodarki str. Kraje te łączy kilka rzeczy. które nie poddają się klasyfikacji na dojrzałe gospodarki rynkowe czy kraje rozwijające się. Jednym z takich dojrzałych systemów rynkowych jest Ameryka Północna. Indonezję. 5. Jak pokazuje rys. Z. chociaż akurat ten wymiar dopuszcza pewną zmienność. Tajwan.3. Chiny. 5. . Niemcy.3 ukazuje trzy względnie dojrzałe systemy rynkowe. na dłuższą metę jednak nowe rynki Wschodu mogą uczynić Europę jeszcze ważniejszą częścią gospodarki światowej.U.) spowolniło i skomplikowało działalność gospodarczą na Zachodzie. Koreę Południową. Jeszcze innym dojrzałym systemem rynkowym jest tzw.. Gospodarka krajów rozwijających się str. W pewien sposób pojawienie się tych krajów (z Europy Wschodniej. Innym dojrzałym systemem rynkowym jest Europa. Hongkong. Inną cechą jest własność prywatna. dojrzałych gospodarek rynkowych inne kraje mają gospodarkę określoną mianem rozwijającej się. gospodarki krajów rozwijających się i inne gospodarki. Jednym z takich rejonów nie objętych wymienionymi kategoriami są naftowe kraje Bliskiego Wschodu. Wielka Brytania. Francja. Przyp. Obrzeże Pacyfiku. a właściwie nawet i różnych regionów w danym kraju.. Filipiny i Australię.. . a strategia przedsiębiorstwa jest określana przez czynniki rynkowe. Na przykład alokacja zasobów.. Dokonuje się tam poprzez siły rynkowe. 180 W przeciwieństwie do opisanych wysoko rozwiniętych. Mapa na rys. Jest to gospodarka względnie nisko rozwinięta i niedojrzała. 5. Singapur.. Szwecja..3. Francja np. Gospodarka globalna . .... Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego 182 str. Tajlandię. . Dojrzałe gospodarki i systemy rynkowe str. słaba waluta. Do niedawna była ona podzielona na dwa różne obszary gospodarcze. 178 Gospodarka rynkowa oparta jest na prywatnej własności przedsiębiorstwa. Struktura gospodarki globalnej str. Kanada i Meksyk są dla siebie poważnymi partnerami handlowymi. Przez systemy rynkowe rozumiemy grupy krajów utrzymujących wysoki poziom wzajemnych obrotów handlowych.. Mimo niepowtarzalności każdego kraju. możemy jednak zauważyć pewne zasadnicze podobieństwa i różnice.. Opiszemy tu trzy różne elementy gospodarki globalnej: dojrzałe systemy i gospodarki rynkowe. 181 Istnieją również w świecie systemy gospodarcze. Wspaniałym przykładem systemu rynkowego jest Unia Europejska. 178 Menedżerom pragnącym działać w globalnym otoczeniu z pewnością pomocne okaże się zrozumienie struktury gospodarki globalnej.. Japonia. Do dojrzałych gospodarek rynkowych należą: Stany Zjednoczone. rys.Spojrzenie globalne . ma wśród gospodarek rynkowych względnie wysoki udział własności państwowej. Stany Zjednoczone. stosunkowo ubodzy konsumenci. obejmuje ono Japonię..

... przewodzenia i kontrolowania.. Otoczenie ekonomiczne str. . . . Organizowanie w gospodarce globalnej. Zachęty dla handlu międzynarodowego.4. organizowania. . Otoczenie polityczno-prawne str. 184 Stabilność rządu. Wspólnoty gospodarcze.. Konkurowanie w gospodarce globalnej str.. ... . .. . 188 Chociaż na rynkach międzynarodowych mogą ze sobą konkurować organizacje o każdej wielkości.. 186 Wartości. w tym od wielkości organizacji. jak i obszarem wielkich możliwości dla współczesnego życia gospodarczego. Organizacje wielonarodowe.. Ponadto zarządzanie międzynarodowe ma również implikacje dla podstawowych funkcji planowania. symbole. .. organizacje o średniej wielkości oraz organizacje małe. Globalizacja a wielkość organizacji str.. Małe organizacje. 193 Przedsiębiorstwo międzynarodowe stało się jedną z najważniejszych cech . Jak pokazano na rys. Kontrola handlu międzynarodowego.. wierzenia. . Otoczenie kulturowe str. Zasoby naturalne. Kontrolowanie w gospodarce globalnej..... Infrastruktura. . Podsumowanie str. 190 Planowanie w gospodarce globalnej.Zauważyliśmy już. Organizacje o średniej wielkości. Przewodzenie w gospodarce globalnej... są jednak pewne podstawowe różnice w wyzwaniach i możliwościach napotykanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe.. otoczenie polityczno-prawne oraz otoczenie kulturowe. 188 Konkurowanie w gospodarce globalnej jest zarówno wielkim wyzwaniem.. Charakter tych wyzwań zależy od rozmaitych czynników. .. 5... Język. 182 System gospodarczy.. ..... .. że zarządzanie w kontekście globalnym stawia przed menedżerami dodatkowe wyzwania. .. Wyzwania kierownicze w gospodarce globalnej str. . na dodatkowe zbadanie zasługują zwłaszcza trzy grupy wyzwań stawianych przez otoczenie międzynarodowe – otoczenie ekonomiczne.

......... . międzynarodowy... organizowania.............. by konkurować w gospodarce globalnej. 7... 10. jak i sposób zarządzania przy różnych poziomach umiędzynarodowienia działalności gospodarczej........ jak i polityczno-prawne oraz kulturowe otoczenie zarządzania międzynarodowego.... Menedżerowie muszą rozumieć zarówno procesy umiędzynarodowienia. Podstawowe problemy konkurowania w gospodarce globalnej zmieniają się w zależności od tego......... Chodzi tu zarówno o ekonomiczne.. W przyszłości większą rolę mogą odegrać rozwijające się gospodarki Europy Wschodniej........gospodarki światowej.... W organizacjach międzynarodowych w specyficzny sposób wykonywane są podstawowe funkcje kierownicze planowania.. Europa i obrzeże Pacyfiku... Ameryki Południowej i Afryki..... organizacją średniej wielkości czy wręcz małą.... Nabycie umiejętności poruszania się w gospodarce światowej jest ważnym wyzwaniem. Po to.... 3.. Duże znaczenie mają również kraje Bliskiego Wschodu – eksporterzy ropy. 3...... 9.. Przykłady i pytania str......... Szczególnie ważne są Ameryka Północna......2..... przed którym staje wielu współczesnych menedżerów. menedżerowie muszą rozumieć jej strukturę.. Wiele wyzwań kierowniczych w kontekście globalnym dotyczy niepowtarzalnych problemów z międzynarodowym otoczeniem. Przedsiębiorstwa mogą mieć zasięg głównie krajowy. Przykład 5..... 2.............. 2..... Pytania 1. 4.. Przykład międzynarodowy 5. 3. Pytania 1.... . przewodzenia (kierowania ludźmi) oraz kontrolowania. Pytania analityczne 5..1.... . ... Budowa globalnych samolotów .. Ćwiczenia 8... czy organizacja jest przedsiębiorstwem wielonarodowym............... wielonarodowy lub globalny. Dojrzale gospodarki i systemy rynkowe dominują we współczesnej gospodarce globalnej.... 6... 2.... 193 – 196 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.

• Omówić sposób opracowywania i realizacji planów taktycznych. Firma miała znacząco poprawić wszystkie aspekty swego funkcjonowania i zająć pozycję światowego lidera w sprawach jakości. Wkrótce potem najwyższe kierownictwo ogłosiło inny cel – zmniejszenie o 90% częstości występowania defektów oprogramowania. Różnią się np. Klienci firmy nadal donosili o braku poprawy jakości produktów. podejściem do planowania. kiedy HP zapowiedział swój cel zmniejszenia kosztów napraw gwarancyjnych. 198 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać w skrócie proces planowania. kiedy HP osiągnął swój pierwszy cel. Do jego realizacji przystąpiono w podobny sposób. 198 Zastanówmy się nad różnymi doświadczeniami Hewlett-Packard Co. niewiele jednak było mowy o tym.Część III PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI Rozdział 6 Zarządzanie Celami Organizacji I Planowanie str. by ten cel w praktyce osiągnąć. jego konkurent ogłosił poważny spadek dochodu i masowe zwolnienia pracowników1. Jak na razie HP osiąga i w tym przypadku bardzo dobre wyniki. pod innymi jednak dzielą ich poważne różnice. wskazać różne rodzaje celów. w jednej z głównych firm konkurencyjnych na najwyższym szczeblu kierowniczym sformułowano jeszcze śmielszy zamiar. sposób ich przezwyciężania przez organizacje oraz wykorzystywanie zarządzania poprzez cele do realizacji planów. • Określić różne rodzaje planów organizacji oraz ich różny horyzont. Mniej więcej w tym samym czasie. i opisać sposób zarządzania wielorakimi celami. Mniej więcej w tym samym czasie. • Opisać podstawowe typy planów operacyjnych wykorzystywanych przez organizacje. Celu tego nie podano do wiadomości pracowników. omówić kto te cele wyznacza. Chociaż Hewlett-Packard i jego konkurent są pod pewnymi względami podobni. Przed kilku laty najwyższe kierownictwo w HP ustaliło cel zmniejszenia ogólnych wydatków na naprawy gwarancyjne o 90% w ciągu 5 lat. Wszyscy pracownicy dowiedzieli się również. i jednej z konkurencyjnych firm. • Określić główne bariery w ustalaniu celów i planowaniu. • Omówić zadania celów organizacji. i opisać planowanie sytuacji nieprzwidzialnych (planowanie awaryjne). Każdy pracownik organizacji otrzymał na piśmie charakterystykę tego celu i opis sposobów jego osiągnięcia. . nie przedstawiono również żadnych wytycznych do jego realizacji. co firma robi. Przykład wprowadzający str. omówić. Wybranym menedżerem w każdym wydziale powierzono odpowiedzialność za nadzorowanie procesu dochodzenia do tego celu. że firma będzie płacić premie w postaci udziału w zysku w razie osiągnięcia celu. kto planuje. Ostatecznie realizacja tych zamierzeń wymagała czasu krótszego niż 5 lat. niektórzy nawet skarżyli się na jej spadek. W ciągu następnych kilku lat publikacje firmy wspominały o jej zaangażowaniu w sprawę poprawy jakości.

nie ma jednak dwóch organizacji. nie angażuje pracowników i jest znacznie mniej skuteczny. cele te różnią się . przywiązuje niewiele uwagi do sposobu ich osiągania.cele i plany każdego szczebla mogą być również wykorzystywane jako podstawa przyszłej działalności na wszystkich szczeblach. Ustalanie celów wymaga zaangażowania różnego rodzaju menedżerów. Rysunek 6. Z powołania (misji) firmy wypływają równoległe strumienie celów i planów. 200 Cele mają kluczowe znaczenie dla skuteczności organizacji i spełniają szereg zadań (funkcji). stanowią wskazówkę i nadają jednolity kierunek działaniom ludzi pracujących w organizacji. Konkurent natomiast ustala cele mało przejrzyste i nieprecyzyjne. wyznaczający wzorzec. praktyka ustalania celów wpływa na planowanie. założenia. Dlatego też zrozumienie otoczenia ma podstawowe znacznie . Mimo. Po trzecie.1 daje ogólny obraz procesu planowania. Organizacje mogą mieć również kilka różnych rodzajów celów i trzeba tak zarządzać. W niniejszym rozdziale omawiamy cele oraz plany taktyczne i operacyjne. Powołanie firmy wyznacza cel organizacji. Poprzednie trzy rozdziały obejmowały wiele podstawowych problemów środowiskowych. aby wszystkie je osiągnąć. Skuteczne wytyczenie celów sprzyja dobremu planowaniu. Cele dają wreszcie skuteczny mechanizm oceny i kontroli. Ogólnie rzecz biorąc. 201 Organizacje ustalają wiele różnych celów. 200 Cele w organizacji spełniają cztery ważne funkcje3. 6. każda ma swoje niuanse i odmiany. Z tego powołania bezpośrednio wynikają cele strategiczne. Proces planowania str. Uprawiają ją wszystkie organizacje. Opierając się na zrozumieniu otoczenia. Na koniec . Jeśli menedżerowie tego kontekstu nie rozumieją. które by to robiły w sposób identyczny. menedżerowie muszą następnie ustalić. W rozdziale 7 jest natomiast mowa o planach strategicznych. Po pierwsze. 199 Planowanie jest działalnością uniwersalną. Cele te i misja wspólnie pomagają określić plany strategiczne. a ono z kolei ułatwia ustalanie celów w przyszłości.Różnią się również sposobem wytyczania i osiągania celów. Cele organizacji str. Jak pokazuje rys. Z kolei strategiczne cele i plany są podstawowymi elementami do opracowania planów taktycznych. Rodzaje celów str. wartości i kierunki. planowanie odbywa się w kontekście określonego otoczenia. które wywierają wpływ na organizację i na sposób jej planowania. HP wyznacza jasne i dokładne cele. Po drugie. Funkcje celów str. który próbuje realizować wiele organizacji. Plany taktyczne wraz z celami taktycznymi kształtują cele operacyjne. cele mogą być źródłem motywacji dla pracowników organizacji4. decyduje o najlepszych celach ich realizacji. zapewnia sobie aktywny udział pracowników i na ogół działa w tym zakresie skutecznie. co jest ogólnym posłannictwem (misją) firmy. Te cele oraz odpowiednie plany taktyczne określają plany operacyjne. że większość firm stosuje te ogólne ramy.1. nie będą w stanie opracować skutecznych planów. jako pierwszy krok w planowaniu.

pomiędzy którymi czasem dochodzi do sprzeczności lub konfliktów.. Następnie menedżerowie najwyższego i średniego szczebla wspólnie opracowują cele taktyczne. Powołanie organizacji i cele strategiczne są na ogół określane przez zarząd i menedżerów najwyższego szczebla. Odpowiedzialność za ustalanie celów str. Przed kilku laty np. nastawiony na osiągnięcie celów taktycznych. przewagi konkurencyjnej i synergii. Każdy menedżer odpowiada jednak na ogół za wyznaczanie celów na swoim szczeblu w organizacji. menedżerowie muszą rozumieć koncepcje optymalizacji. Plany taktyczne. ramy czasowe planowania. umiejscowienie odpowiedzialności za planowanie oraz planowanie sytuacji nieprzewidzianych. Optymalizacja wymaga równoważenia i godzenia możliwych konfliktów pomiędzy różnymi celami. Firma Nike Inc. 206 Pamiętając o oczywistym powiązaniu celów i planów organizacji. Plan taktyczny. taktyczne i operacyjne. Rodzaje planów w organizacji str.. Wreszcie menedżerowie średniego i niższego szczebla wspólnie odpowiadają za ustalanie celów operacyjnych. Plany strategiczne to plany opracowywane dla realizacji celów strategicznych. zwrócimy teraz uwagę ku różnym pojęciom i problemom związanym z samym planowaniem. priorytetów i działań niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych10. Plany te ustalane są przez zarząd i najwyższe kierownictwo. Nike zdołała odzyskać swoją pozycje w branży. dziedziną i ramami czasowymi. Na szczeblu ogólnym obejmują plany strategiczne. przeżywała problemy związane z niespójnością celów. Aby rozwiązać takie problemy. Szczebel. Dokładniej mówiąc. Dziedzina. cztery podstawowe szczeble celów obejmują misję oraz cele strategiczne. kiedy Reebok International Ltd. kiedy niespójność celów została rozpoznana i skorygowana8. Zarządzanie wielorakimi celami str. . Planowanie w organizacji str. Firma wytwarzała wysokiej jakości obuwie (cel produkcyjny).szczeblem. 205 Kto ustala cele? W rzeczywistości odpowiedź jest całkiem prosta: wszyscy menedżerowie powinni uczestniczyć w procesie wytyczania celów. Ramy czasowe. W rezultacie firma poniosła poważne straty udziału w rynku. W tej części rozdziału omówimy zwłaszcza rodzaje planów.. Cele są ustalane na różnych szczeblach i dla różnych szczebli w ramach organizacji. 206 Organizacje przyjmują plany różnego typu. W „Spojrzeniu globalnym” pokazujemy dodatkowo ustalanie celów i sporządzanie planów w Japonii. dystrybucji zasobów. Dalsze omówienie planowania strategicznego zawiera rozdział 7. Plany strategiczne. jest . na ogół mają dłuższy horyzont czasowy i odnoszą się do kwestii zasięgu. które jednak nie było szczególnie modne (cel marketingowy). 205 Organizacje ustalają wiele różnych celów. . plan strategiczny to ogólny plan zawierający decyzje dotyczące alokacji zasobów.. Jak zauważyliśmy wcześniej. zaczął robić buty dobrej jakości i do tego modne. taktyczne i operacyjne.

opracowywany dla realizacji określonych części planu strategicznego. Plany taktyczne na ogół angażują wyższy i średni szczebel zarządzania, mają horyzont czasowy nieco krótszy niż plany strategiczne i koncentrują się na konkretnych sprawach. Plany taktyczne zajmują się więc bardziej realizacją zadań niż ich stawianiem. Plany operacyjne. Plan operacyjny koncentruje się na realizacji planów taktycznych dla osiągnięcia celów operacyjnych. Opracuje go kadra średniego i niższego szczebla kierowniczego. Plany operacyjne koncentrują się na krótkim okresie i mają stosunkowo wąski zasięg. Ramy czasowe planowania str. 208 Jak już zauważyliśmy, plany strategiczne koncentrują się raczej na długim okresie, plany taktyczne – na średnim, a plany operacyjne – na krótkim. Plany długookresowe. Plan długookresowy obejmuje swym zasięgiem okres wieloletni, być może nawet kilka dziesięcioleci. Wielkie firmy, takie jak General Motors Corp...., zazwyczaj opracowują plany na okresy 10-20 letnie. Plany średniookresowe. Plan średniookresowy jest nieco mniej hipotetyczny i mniej narażony na zmiany niż plan długookresowy. Plany średniookresowe zwykle obejmują okresy od roku do pięciu lat i mają szczególne znaczenie dla menedżerów średniego szczebla i pierwszej linii. Plany krótkookresowe. Menedżer opracowuje również plan krótkookresowy, nastawiony na okres roku lub krótszy. Takie plany w znacznym stopniu wpływają na codzienne życie menedżera.
Spojrzenie globalne str. 209

Najpotężniejsze sojusze gospodarcze świata
Gdyby istniały w Stanach Zjednoczonych, zostałyby rozszarpane skargami o naruszanie ustawodawstwa antymonopolowego, składanymi przez agencje rządowe i konkurentów. W Japonii jednak sojusze gospodarcze, znane pod nazwą keiretsu, nie tylko są tolerowane, ale wręcz uznawane za niezbędny czynnik stabilności Japonii i wyprzedzenia w stosunku do konkurentów na świecie. Członków keiretsu łączą więzi zarówno poziome, jak i pionowe. Toyota jest częścią keiretsu, który obejmuje 175 jej głównych dostawców i 4 000 poddostawców. (...)

Odpowiedzialność w zakresie planowania str. 210 Opisaliśmy już pokrótce rozkład odpowiedzialności za wyznaczanie celów. Obecnie możemy rozszerzyć nieco tamto spojrzenie i zbadać bardziej szczegółowo sposób, w jaki różne części organizacji uczestniczą w ogólnym procesie planowania. Personel planistyczny. Niektóre duże organizacje dopracowują się profesjonalnego personelu planistycznego. Organizacje mogą sięgać po takie rozwiązania z najrozmaitszych powodów. W szczególności personel planistyczny może zmniejszyć obciążenie pracą poszczególnych menedżerów, pomóc skoordynować ich działalność planistyczną, zastosować do jakiegoś problemu wiele różnych narzędzi i technik, spojrzeć na sprawę z szerszej perspektywy niż indywidualny menedżer i wznieść się ponad osobiste gusta i patriotyzm wydziałowy. Planistyczny zespól zadaniowy. Organizacje czasami używają do opracowania planów planistycznej grupy roboczej (zespołu zadaniowego). Taki zespól często składa się z menedżerów pierwszej linii szczególnie zainteresowanych odpowiednią dziedziną planowania. Zespół zadaniowy może również obejmować członków personelu planistycznego, o ile organizacja takim dysponuje. Najczęściej planistyczny zespół zadaniowy powołuje się wtedy, gdy organizacja pragnie zareagować na pewne szczególne

okoliczności. Zarząd. Zarząd oprócz innych swoich obowiązków ustala również misję i strategię firmy. W niektórych firmach zarząd odgrywa aktywną rolę w procesie planowania. W innych firmach zarząd wybiera kompetentnego dyrektora naczelnego i jemu właśnie powierza planowanie. Dyrektor naczelny. Dyrektor naczelny jest zwykle prezesem zarządu. Jest on zapewne najważniejszym ogniwem w procesie planowania w każdej organizacji. Odgrywa główną rolę w procesie planistycznym i odpowiada za realizację strategii. Komitet dyrektorów. Komitet dyrektorów składa się zwykle z grupy współpracujących ze sobą kierowników najwyższego szczebla. Zazwyczaj odbywają oni regularne spotkania. W toku tych spotkań opracowywane są materiały dla dyrektora naczelnego odnoszące się do propozycji, które dotyczą jednostek kierowanych przez poszczególnych menedżerów, a także analizowane są plany strategiczne opracowane na ich podstawie. Kierownictwo pierwszej linii. Ostatnim wreszcie przedmiotem działań planistycznych większości organizacji jest kierownictwo pierwszej linii. Menedżerami pierwszej linii są osoby wyposażone w formalną władzę i odpowiedzialność za kierowanie organizacją. Ich ważna rola w procesie planowania w organizacji wynika z dwóch przesłanek. Po pierwsze, są oni cennym źródłem wewnętrznej informacji dla innych menedżerów w trakcie formowania i realizacji planów. Po drugie, to właśnie menedżerowie liniowi średniego i niższego szczebla w organizacji muszą realizować plany opracowane przez kierownictwo najwyższego szczebla. Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (planowanie awaryjne) str. 212 Innym ważnym typem planowania jest opracowywanie planów na wypadek sytuacji nieprzewidzianych (awaryjnych). Chodzi tu o określenie alternatywnych kierunków działań, które zostaną podjęte, jeżeli zamierzony plan działania zostanie nieoczekiwanie zakłócony lub zdezaktualizowany w wyniku nowych okolicznoci19. Dlatego też firma opracowuje dwa plany zapasowe oparte na założeniu zmian wyjątkowo korzystnych i wyjątkowo niekorzystnych. Mechanizm planowania awaryjnego pokazano na rys. 6.3. (...) Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (budowanie planów „na wszelki wypadek”) nabiera coraz większego znaczenia dla większości organizacji, zwłaszcza dla tych, które działają w szczególnie złożonym lub dynamicznym otoczeniu. Planowanie awaryjne jest użyteczną techniką pozwalającą menedżerom skutecznie zmagać się z niepewnością i zmiennością20. Planowanie taktyczne str. 214 Jak zauważyliśmy wcześniej, celem opracowywania planów taktycznych jest realizacja pewnej części planu strategicznego. Pewnie słyszeliście kiedyś powiedzenie: „wygrać bitwę, ale przegrać wojnę”. Plany taktyczne przygotowują bitwy, strategia natomiast wytycza plan wojny. Plan taktyczny jest więc zorganizowanym szeregiem posunięć, mających doprowadzić do realizacji planów strategicznych. Strategia koncentruje się na zasobach, otoczeniu i misji firmy, podczas gdy taktyka zajmuje się głównie ludźmi i działaniem21. Opracowywanie planów taktycznych Chociaż skuteczne planowanie taktyczne zależy od wielu czynników zmieniających się w zależności od sytuacji, mimo to jednak można wskazać na pewne podstawowe wytyczne,

które trzeba uwzględnić. Po pierwsze, menedżer musi pamiętać, że planowanie taktyczne powinno się odnosić do szeregu celów taktycznych wynikających z szerszego celu strategicznego. Po drugie, podczas gdy strategie są często formułowane w kategoriach ogólnych, taktyka zajmuje się konkretnymi zasobami i kwestiami czasu. Planowanie taktyczne wymaga wreszcie użycia zasobów ludzkich. Menedżerowie uczestniczący w planowaniu taktycznym spędzają znaczną część swego czasu na pracy z ludźmi. Muszą umieć przyjmować informacje płynące zarówno z samej organizacji, jak i spoza niej, przetwarzać je możliwie najefektywniej i przekazywać swoim potencjalnym użytkownikom. Realizacja planów taktycznych Niezależnie od jakości formułowanego planu taktycznego, ostateczne powodzenie zależy od sposobu jego realizacji. Z kolei pomyślna realizacja zależy od mądrego wykorzystania zasobów, skutecznego podejmowania decyzji i przemyślanych posunięć, które sprawią, że właściwe rzeczy zostaną zrobione we właściwym czasie i we właściwy sposób. Menedżer może mieć doskonały pomysł, który jednak może się skończyć fiaskiem, jeśli zabraknie odpowiedniego wykonania. Właściwe wykonanie planu zależy od wielu czynników. (...) W szczególności należy zapewnić łączność pionową i poziomą oraz integrację działań...

Planowanie operacyjne

str. 216

Kolejnym elementem skutecznego planowania w organizacji jest opracowanie i realizacja planów operacyjnych. Są one wyprowadzane z planów taktycznych, a ich zadaniem jest realizacja celów operacyjnych. Plany operacyjne są więc skoncentrowane na węższym zakresie spraw, mają stosunkowo krótki horyzont czasowy i angażują menedżerów niższego szczebla.

Plany jednorazowe

str. 216

Plan jednorazowy jest opracowywany w celu przeprowadzenia działań, które w przyszłości najprawdopodobniej nie będą powtarzane. Dwiema najbardziej rozpowszechnionymi formami planów jednorazowych są programy i projekty. Programy. Program jest planem jednokrotnego użytku dla szerszego zestawu działań. Może obejmować procedury potrzebne do wprowadzenia nowego asortymentu, uruchomienia nowego zakładu czy punktu sprzedaży bądź też zmiany powołania firmy. Projekty. Projekt przypomina program, różni się od niego jednak węższym zakresem i mniejszą złożonością. Projekt może być częścią szerszego programu, może to być jednak również samodzielny plan jednokrotnego użytku.

Plany ciągłe (trwale obowiązujące)

str. 218

Podczas gdy plany jednorazowe stosowane są w sytuacjach niepowtarzalnych, plan ciągły wykorzystywany jest do działań powtarzających się regularnie co pewien czas. Plany ciągłe mogą walnie poprawić efektywność poprzez standaryzację procesu decyzyjnego. Podstawowymi rodzajami takich planów są wytyczne polityki, standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły postępowania.

Innym typem planu ciągłego jest standardowa procedura działania. Przepisy i reguły postępowania.) Organizacje same proszą się o kłopoty. (. które bardzo utrudniają cały proces.. Jej przyczyną może być brak wiary w sukces albo obawa przed niepowodzeniem.. Wytyczne polityki. zaprzątnięci ustalaniem celów i formułowaniem planów uzyskania wyższych zysków w krótszym okresie. Charakter otoczenia organizacji jest również barierą dla skutecznego ustalania celów i planowania. jeśli zbyt wielki akcent kładą na jeden typ celów.. Określają one ogólną reakcję organizacji na określony problem lub sytuację.) Jeśli organizacja kładzie zbyt wielki nacisk na krótkookresowe wyniki. Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi str. Bariery w ustalaniu celów i planowaniu str. najprawdopodobniej będą hamować wysiłek planistyczny firmy.. (. .. Jest ona bardziej konkretna niż wytyczna polityki. (. żeby planować. W rozmaitych sytuacjach odgrywają one rolę bezpośredniej podstawy.) Niewłaściwe cele. 221 Rzecz jasna. energii i niezachwianej wiary w jego znaczenie. występujące najbardziej powszechnie. Opór wobec zmian.. to bez trudu będzie można sprawdzić. którzy świadomie lub nieświadomie próbują uniknąć takiej odpowiedzialności. 221 Rolę barier w procesie skutecznego ustalania celów i planowania mogą spełniać różne okoliczności. W pewnych warunkach nieodpowiedni system wynagradzania działa jak bariera dla ustalania celów i planowania. Czynnikiem ograniczającym jest również czas. Dlatego tak ważne jest poznanie sposobów przezwyciężania tych barier. Niewłaściwe cele mogą wystąpić w różnych formach.. Prócz tego jednak dobrze byłoby zrozumieć. wszystkie omówione dotąd elementy ustalania celów i planowania zakładają jakąś formę zarządzania tym procesem. Dynamiczne i złożone otoczenie. Skuteczne planowanie wymaga czasu. Inną barierą w procesie skutecznego planowania jest obserwowana u niektórych menedżerów niechęć do ustalania celów dla siebie i podległych jednostek. Niechęć do ustalania celów. Najwęższy rodzaj planów ciągłych to przepisy i reguły postępowania. Kolejną poważną przeszkodą w procesie planowania są różne ograniczenia swobody działania. ludzie na ogół stawiają opór zmianom. Menedżerowie.Wytyczne polityki. restrykcje polityki rządu i silna konkurencja. opisuje bowiem sposób postępowania w określonych warunkach. Powszechnie występuje niedobór zasobów. Jak pokażemy to w rozdziale 12. Jeśli menedżer wyznaczy cel konkretny. Standardowe procedury działania. pokazano w tablicy 6. są najbardziej ogólną formą planu ciągłego. zajmę się tym jutro”. techniczne innowacje oraz intensywna konkurencja mogą utrudniać organizacji właściwą ocenę przyszłych możliwości i zagrożeń. Inną barierą w ustalaniu celów i planowaniu jest opór wobec zmian.. zaniedbując inne. sformułowany zwięźle i umiejscowiony w czasie. Bardzo łatwo powiedzieć: „Jestem dzisiaj zbyt zajęty. jako ogólna wskazówka. Ograniczenia. czy ten cel osiągnął. menedżerowie mogą przeoczyć problemy długookresowe. Z samej swej istoty planowanie oznacza jakieś zmiany w organizacji. Niektóre z nich. Opisują one dokładnie sposób wykonywania określonych działań. Szybkie zmiany. że na drodze skutecznego ustalania celów i planowania pojawiają się niekiedy bariery.3. Niewłaściwy system nagradzania.

by ludzie odpowiedzialni za realizację celów i planów od samego początku uczestniczyli w ich opracowywaniu. Komunikacja i uczestnictwo. ludzi należy nagradzać zarówno za skuteczne stawianie celów i planowanie. Chodzi tu o wciągnięcie podwładnych w proces wytyczania celów i planowania oraz jasne i wyraźne postawienie przed nimi zadań. Należy zapewnić zarówno poziomą. rewizja i aktualizacja Skuteczne systemy nagradzania Zrozumieć znaczenie celów i planów. Niektóre z nich zamieszczono w tablicy 6. w jaki sposób będą one integrowane i koordynowane. 225 Szeroko wykorzystywaną metodą równoległego zarządzania procesami ustalania celów i planowania . Ogólnie rzecz biorąc. Charakter i zadania zarządzania przez cele. Spójność. że niepowodzenie jest czasami rezultatem czynników leżących poza możliwością wpływu menedżera. Główne bariery: Niewłaściwe cele Niewłaściwy system nagradzania Dynamiczne i złożone otoczenie Niechęć do ustalania celów Opór wobec zmian Przeszkody Przezwyciężanie barier: Zrozumienie roli i celów planowania Komunikacja i współuczestnictwo Spójność. jak wyglądają różne strategie funkcjonalne. taktycznym i operacyjnym. 223 Na szczęście można podać kilka wskazówek ułatwiających skuteczne ustalanie celów i planowania. (. że są granice skutecznego ustalania celów i planowania. Organizacja powinna również zauważyć. należy dopilnować. Ze względu na to. Planowanie nie jest żadnym panaceum. których wykonania oczekuje się od nich w określonym czasie.Przezwyciężanie barier str. Mimo że zarówno cele jak i plany mogą brać początek na wyższych szczeblach organizacji. by ludzie czuli. Jednym z najlepszych sposobów ułatwienia procesu wyznaczania celów i planowania jest rozpoznanie ich podstawowych zadań. które należy przestrzegać za wszelką cenę. Skuteczny system nagradzania. iż nieosiągnięcie celu nie zawsze musi się wiązać z sankcjami. jak i za ich pomyślną realizację. Anonimus) Wykorzystanie zarządzania przez cele do realizacji planów str. muszą zostać doprowadzone do wszystkich jej członków.3. jest zarządzanie przez cele.. Ryzyko może obejmować nie tylko właścicieli. istotą zarządzania przez cele jest wspólne . jak i pionową spójność celów. Również ważne jest. na czym polega nadrzędna strategia organizacji. zapewniającą ich skuteczność.. Spójność pionowa oznacza wymaganie uzgodnienia celów na różnych szczeblach – strategicznym. Wszyscy uczestnicy procesu planowania powinni wiedzieć. nie jest też żelaznym zestawem procedur. które rozwiąże wszelkie problemy organizacyjne. przegląd i aktualizacja. Spójność pozioma oznacza potrzebę ustalenia niesprzecznych celów w przekroju całej organizacji.) Mimo ogromnego znaczenia podstawowych celów i planów organizacji opracowanych na najwyższym szczeblu.* (*Warto sankcji nie mylić ze skutkami nieudanych przedsięwzięć.

. by można je było możliwie dokładnie zweryfikować (skwantyfikować). Poprzez dokładne określenie stawianych przed nimi oczekiwań i dopuszczenie ich do współkształtowania celów i zadań. Rozumiejąc kontekst otoczenia menedżerowie opracowują szereg różnych typów planów. dyrektorów naczelnych. Możliwa jest bardziej obiektywna ocena wyników. Cele są ściśle związane z planowaniem. i bez absolutnej konieczności nie będzie redukować miejsc pracy ani obcinać wynagrodzeń. używa jakieś formy zarządzania przez cele. Owa współpraca odbywa się w kilku wyraźnych fazach. (.... ułatwiają planowanie. jest to tylko pewne minimum. komitety dyrektorów i kierownictwo liniowe.. mamy więc plany długookresowe. (warto w tym miejscu pamiętać o jasnym i uczciwym przedstawieniu motywacji dla pracowników: choćby tylko takiej. planistyczne zespoły zadaniowe. . skuteczne w sytuacji bezrobocia... których celem jest wypracowanie zestawu celów i planów dla każdego podwładnego.. Badane są przyczyny zarówno sukcesów jak i porażek. Do procesu ustalania celów należy włączyć wszystkich menedżerów organizacji. Proces dyskusji i współpracy sprzyja również komunikacji. Wiele organizacji. a także poprzez oparcie systemu nagradzania na stopniu realizacji tych oczekiwań organizacja tworzy potężny system motywacyjny dla swoich pracowników. zarządy. (. Po opracowaniu planów menedżer musi określić sposób ich realizacji. Naturalnie. średniookresowe i krótkookresowe.ustalanie celów i planów. Skuteczność zarządzania przez cele.. dziedziny i ram czasowych. Następnie cele są precyzowane tak. ta forma zarządzania ma zarówno zalety jak i wyraźne słabości. Można wyróżnić poszczególne rodzaje celów w zależności od szczebla. Następnie menedżerowie odbywają spotkania ze swymi podwładnymi.) Podsumowanie str. wspólnie i z pełnym obustronnym poparciem..) W trakcie przybliżania się podwładnych do osiągania celów dobrze byłoby dokonywać okresowych przeglądów...) Na koniec okresu. Anonimus). jakie ustalono cele i plany dla organizacji i podległych im jednostek. o ile realizacja programu była niewłaściwa. 227 Proces planowania jest pierwszą podstawową funkcją kierowniczą. Wśród głównych członków organizacji odpowiedzialnych za skuteczne planowanie można wymienić personel planistyczny. Główną korzyścią jest lepsza motywacja pracowników. Plany opracowuje się w różnych przekrojach czasowych. Do podstawowych typów planów należą plany strategiczne. i nie wszystkich może skłonić do lojalności. taktyczne i operacyjne. Cele spełniają cztery podstawowe role: dają wskazówki i ukierunkowanie. Powinni oni poświęcić szczególną uwagę zarządzaniu wielorakimi celami poprzez optymalizację i inne podejścia. Jak można się spodziewać. (. Po pierwsze. Temu . która musi być wykonywana w organizacjach. (.) Z drugiej strony jednak zastosowanie zarządzania przez cele może się niekiedy zakończyć niepowodzeniem. inspirują motywację i wsparcie oraz sprzyjają ocenie i kontroli. Planowanie awaryjne pomaga menedżerom zabezpieczyć się na wypadek nieoczekiwanych zmian. menedżerowie informują podwładnych o tym. a stopień realizacji celu jest podstawą nagradzania pracownika. przy ograniczeniu niebezpieczeństwa sądów arbitralnych i subiektywnych. że firma będzie istniała. Być może najważniejszą przyczyną fiaska bywa brak poparcia kierownictwa najwyższego szczebla.

które najpewniej w przyszłości się nie powtórzy. mają krótszy horyzont czasowy i węższy zakres tematyczny. 10. Dlaczego? 6. organizacje nigdy nie osiągają wszystkich swoich celów. Ćwiczenia 8. Bariery te można przezwyciężać poprzez zrozumienie roli celów i planów. a także skuteczny system nagradzania. mają średni horyzont czasowy i średni zasięg tematyczny. Mogą to być niewłaściwe cele. jeśli i tak opracowuje się oba typy planów? 7. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta . Plany operacyjne powstają na niższych szczeblach organizacji. Plany jednorazowe mają wytyczać działanie. Jakiego typu plan organizacja powinna przygotować najpierw – taktyczny czy operacyjny? Dlaczego? Czy kolejność przygotowania rzeczywiście ma znaczenie. komunikację i współuczestnictwo wszystkich pracowników. jaki wykorzystywaliście w pracy. tj. Upewnij się. a nawet w życiu osobistym. Na jakie bariery może natrafić ustalanie celów i planowanie? Jak je można przezwyciężyć? Czy możesz sobie wyobrazić jakieś sposoby przezwyciężania barier inne niż podane w tekście? Pytania analityczne 5. przeglądy i aktualizację. nieodpowiedni system nagradzania. Plany ciągłe natomiast wytyczają działania. Głównymi typami planów operacyjnych są plany jednokrotnego użytku i plany ciągłe. Równie ważna jest skuteczna realizacja planów taktycznych. Przykład 6. 2. Szczególnie użyteczną techniką zarządzania jest zarządzanie przez cele. Plany taktyczne opracowuje się w celu realizacji określonych części planu strategicznego. a ich zadaniem jest osiągnięcie jednego lub większej liczby celów operacyjnych. 9. niechęć do ustalania celów. 228 – 231 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. dotyczyć konkretnych problemów zasobów i czasu oraz zasobów ludzkich. Opisz istotę celów organizacji. . w szkole. Przykłady i pytania str.. 2. dynamiczne i złożone otoczenie. spójność planów. Niemal z definicji.. opór stawiany zmianom oraz różne ograniczenia. Muszą wynikać ze strategii. Wynikają z planu taktycznego. Co to jest planowanie awaryjne (zapasowe)? Czy elastyczność w przygotowaniu i realizacji jest równoznaczna z planowaniem awaryjnym? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. Czym jest planowanie taktyczne? Co to jest planowanie operacyjne? Jakie są pomiędzy nimi podobieństwa i różnice? 3. Skuteczne wyznaczanie celów i planowanie może napotkać różne bariery. standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły działania. Przykładem planów jednorazowych są programy i projekty.1. Pytania 1. proces wspólnego ustalania celów i planowania. które prawdopodobnie jeszcze nie raz się powtórzą. Do planów stałych należą wytyczne polityki.służą plany taktyczne i operacyjne. że nie pominąłeś roli i typów celów. Pomyślcie o przykładach każdego planu operacyjnego. Plany taktyczne opracowywane są na średnich szczeblach kierowniczych. 3.

Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony Jak długo firma może czekać. że firma wykroczyła w swym długofalowym planowaniu poza racjonalne granice? Firma Sony oparła swój dokonany w 1989 r. Pewna synergia pomiędzy poszczególnymi elementami rozrywkowego imperium firmy Sony nie sprawi oczywiście. Chociaż wejście firmy Sony na rynek VCR wykazywało pod pewnymi względami wyższość nad konkurencyjną technologią VHS. Na razie jednak Sony nie zamierza się spieszyć i chce poprawić jakość swoich zakładów w przekonaniu. że przedsiębiorstwa amerykańskie zbyt często opierają swoje decyzje na przewidywanym bilansie firmy na koniec kwartału czy roku. ludzie kupujący odtwarzacze video to ci. zainwestowała 6. Pod wpływem tej krytyki wielu przedstawicieli amerykańskiego biznesu ze szczególną uwagą firmy Columbia Pictures Enetertainment Inc. poszukując tam odpowiednich scen i muzyki do wykorzystania w grach wideo. że inwestycja w Columbii szybko się zwróci. a w następnych latach wielokrotnie wpływała na światową listę przełomowych innowacji technicznych. W 1950 r. jak może wyglądać w przyszłości integracja hardware i software. Choć jest to rozumowanie nie pozbawione sensu. Pytania 1. pewien ekonomista. Wejście firmy do przemysłu usług rozrywkowych może być wynikiem jednej z ważnych porażek w produkcji sprzętu (odtwarzacz Betamax). Nowa Play Station pokazuje. Z pewnością firma Sony osiągała bardzo dobre wyniki. zakup największej hollywoodzkiej wytwórni na przekonaniu. CBS Record i Columbia Pictures. jedna z najbardziej nowoczesnych firm japońskich. że „oprogramowanie” rozrywki nakręca rynek sprzętu dla tej branży. że taka krótkookresowa zachęta do grania według schematu „szybkiego wzbogacenia się” i zaniedbywania tych inwestycji w badania i rozwój.2. Jakie czynniki utrudniają wielu amerykańskim menedżerom koncentracje na długim okresie? 3. którzy chcą oglądać filmy w domu. Tak więc obecnie Sony może kontrolować produkcję rozrywki od początku do końca. wyprodukowała pierwszy japoński magnetofon. Benjamin Stein. Sony może inscenizować i robić zdjęcia zarówno z myślą o kinie. Na przykład w czasie kręcenia filmu „Hook” szef oddziału publikacji elektronicznych firmy niejednokrotnie wizytował plan zdjęciowy. na które postawiła firma. Innymi słowy. 232 . gdy ograniczała się tylko do produkcji sprzętu. muzykę i efekty specjalne. grafikę. że wielu miłośników Nintendo przerzuci się na tę bardziej wyrafinowaną ofertę. Zamiast kaset podobnych do używanych w grach Nintendo. jak i o grach. Gry łączą film. by jej się opłacała inwestycja? Krytycy amerykańskich praktyk gospodarczych – w tym japońscy dyrektorzy – uważają.5 mld dol. Właśnie w tę firmę Sony. iż Hollywood zaczął produkować filmy w formacie VHS.Przykład międzynarodowy 6. W produkcji płyt do gier Sony oprze się na swoich kosztownych nabytkach. której wyrazem był zakup Columbia Pictures? 2. Czy oznacza to. Dlaczego Sony nie obawiała się przyjęcia tak długotrwałej perspektywy. i jak na razie nie uzyskała z tego żadnego namacalnego zysku. w części dlatego. od studia do salonu. że daje to dobrą pozycję wyjściową w konfrontacji z następną rewolucją w kinie lub rozrywce domowej. porównuje je do pomysłu. które aktualnie nie przynosi znacznych zysków. które mogą doprowadzić do rzeczywistego długofalowego wzrostu. Sony ma nadzieję. Czy pakując pieniądze w przedsiębiorstwo. ta ostatnia przyjęła się jako branżowy standard. Play Station wykorzystuje płyty kompaktowe. iż każdy właściciel restauracji powinien mieć również wielkie gospodarstwo. firma Sony nie jest czasem nieuczciwa wobec swych akcjonariuszy? Rozdział 7 Zarządzanie Strategią I Planowanie Strategiczne str. Krytycy ci sądzą.

zresztą wcale nie każda firma musi wzrastać w takim tempie. 232 W latach sześćdziesiątych jedna z najpomyślniej rozwijających się firm w branży przetwórstwa żywności – H. Badamy ogólny charakter zarządzania strategicznego.. opłacają się. dyrektorem naczelnym firmy został . Od razu wyznaczył on cele wymagające jeszcze szybszego wzrostu.J. Opisujemy również trzy podstawowe poziomy zarządzania strategicznego – przedsiębiorstwa. W niniejszym rozdziale poddajemy szczegółowemu badaniu zarządzanie strategiczne. Przed kilku laty menedżerowie u Heinza zrozumieli... • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej. że powolny. Rozszerzenie działalności o te nabytki dało Heinzowi duży udział w różnych segmentach rynku. Na koniec omawiamy faktyczny sposób realizacji strategii. Firma kupiła . chrzanu i innych przypraw. w których firma miała mniejsze sukcesy. Nie wszystkie firmy zdolne są osiągnąć taki wzrost jak Heinz. pozbył się produktów.. Przez blisko stulecie rodzina Heinz zadawalała się utrzymywaniem stałego wzrostu i stabilnymi zyskami. by je osiągnąć. broniąc osiągniętego udziału w rynku i wprowadzonego nań asortymentu – głównie keczupu. Heinz podjął skuteczne zarządzanie strategiczne.. stały wzrost nie jest skutecznym sposobem zarządzania na coraz bardziej konkurencyjnym i dynamicznym rynku. Przykład wprowadzający str. W warunkach.. • Wymienić i omówić główne typy strategii na poziomie funkcjonalnym. Po to. W 1979 r. priorytety o działania niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych. ciągłym procesem zarządzania nastawionym na . Zarządzanie strategiczne to jednak coś więcej. • Opisać sposób formułowania strategii. autonomicznej jednostki gospodarczej i funkcjonalny. 233 W rozdziale 6 opisaliśmy plan strategiczny jako ogólny plan wyznaczający decyzje dotyczące alokacji zasobów. Krótko mówiąc. Charakter zarządzania strategicznego str. w jakich przyszło działać Heinzowi. i przesunął fundusze na reklamę z produktów dobrze już usadowionych na rynku (jak keczup) ku wyrobom napotykającym silniejszą konkurencję (jak żywność dla kotów). że wysiłki. Agresywnie wdziera się też na rynki zagraniczne. Jest to sposób myślenia o zarządzaniu – i sposób podejścia do możliwości i wyzwań gospodarczych. Heinz Company – podjęła decyzję o wejściu na nowe rynki i sięgniecie po czołowe miejsce w branży. Wybrali więc drogę agresywnej ekspansji i wzrostu. marynat. Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie przedsiębiorstwa. Następnie omawiamy sposób formułowania strategii. Jak dotąd wszystko wskazuje na to. obrane podejście było – jak się wydaje – prawidłowe.Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter zarządzania strategicznego. • Opisać główne sposoby wdrażania strategii.

dobrze pomyślana strategia koncentruje się na czterech podstawowych dziedzinach: zasięgu. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa str. Formułowanie strategii str. na jakich rynkach organizacja będzie konkurować.. Strategia na poziomie autonomicznej jednostki gospodarczej.. 238 Chociaż każda organizacja ma swe własne niepowtarzalne podejście do formułowania strategii.1 pokazano powiązania pomiędzy formułowaniem i realizacją strategii na wszystkich trzech poziomach. w których firma ma szczególne kompetencje. Poziom strategii Przedsiębiorstwo może formułować strategie na poziomie techniki. Zasięg strategii określa. Dystrybucja zasobów... analizowania organizacji i próby wzajemnego dopasowania organizacji i jej otoczenia. W tej części koncentrujemy się na dwóch dominujących podejściach do strategii na poziomie . Formułowanie i realizacja strategii Warto również dokonać rozróżnienia pomiędzy formułowaniem i wdrażaniem strategii7. analizowania otoczenia. Strategia na poziomie funkcjonalnym. 7. . Do pełnego zrozumienia praktycznego funkcjonowania zarządzania strategicznego konieczne jest przede wszystkim zrozumienie składowych strategii. Strategia na poziomie firmy. działania składające się na formułowaniu strategii w ramach organizacji odbywają się na trzech podstawowych poziomach: przedsiębiorstwa..... Zasięg. autonomicznej jednostki gospodarczej (jednostki operacyjnej) oraz funkcjonalnym. 241 Jak już zauważyliśmy. Synergia odnosi się do sposobu... Wyróżniająca kompetencja. Cele strategiczne .formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających wyższemu stopniowi zgodności organizacji i jej otoczenia oraz osiągnięciu celów strategicznych2. wyróżniającej kompetencji i synergii3. a także rozróżnienie pomiędzy formułowaniem u realizacją strategii.. różnych szczebli strategii. dające jej przewagę nad konkurentami. dystrybucji zasobów.. Składowe strategii Co właściwie jest przedmiotem strategii? Na jakie pytania próbuje ona odpowiedzieć? Ogólnie rzecz biorąc.Na rys. jednostki lub poziomie funkcjonalnym. Analiza organizacji .. Strategia powinna obejmować zarys projektowanej alokacji zasobów organizacji pomiędzy różne zastosowania. . . w jaki różne obszary działalności firmy uzupełniają lub wspomagają inne dziedziny. Analiza otoczenia . . Synergia. Wzajemne dopasowanie organizacji i otoczenia ... większość z nich jednak wykorzystuje ogólne ramy składające się z czterech kroków: ustalenia celów strategicznych.. Strategia powinna określić dziedziny.

strategia stabilizacji Strategia zakładająca utrzymanie status quo. choć użyteczna. musi opracować własną strategię konkurencyjną dla tego rynku. Kiedy natomiast działa w wielu różnych dziedzinach (tzn. określoną na podstawie takich czynników jak tempo wzrostu.) Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej str. Najbardziej rozpowszechnione podejście do strategii na poziomie jednostki to model adaptacyjny. stabilizacji oraz cięć. Druga zaś wyznacza siłę danej jednostki. średnie i niskie. stopa zysku. (. Macierz BCG klasyfikuje poszczególne strategiczne jednostki operacyjne według stopy wzrostu ich rynku (wysokiej lub niskiej) oraz względnego udziału w rynku w rynku (wysokiego lub niskiego).przedsiębiorstwa – „wielkiej” strategii oraz portfelu przedsiębiorstwa. . pokrewna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na ten sam rynek lub rynki pokrewne w stosunku do tego. Rozpowszechnionym narzędziem używanym do zarządzania działalnością zdywesyfikowaną jest podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa. określoną udziałem w rynku. Macierz ma więc nie cztery.) Selektor jednostek GE. Nawet jeśli organizacja konkuruje tylko na jednym rynku. Są trzy podstawowe rodzaje „wielkiej” strategii.. Dlatego właśnie w General Eletric zastosowano ostatnio macierz bardziej skomplikowaną.. którą mogą wybrać firmy: wzrostu.. z których każda może mieć swą konkurencyjną strategię. niezależna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na obszary nie powiązane z aktualną działalnością firmy. Strategiczne jednostki operacyjne albo samodzielne jednostki gospodarcze. Podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa Ogólna „wielka” strategia jest przydatna wówczas. strategie konkurencyjne Portera oraz cykl życia produktu.. jest jednak dość uproszczona. sezonowość i technika. na którym organizacja aktualnie działa. . Metoda macierzy BCG. nazwaną selektorem jednostek23. musi zastosować odmienne podejście. strategia cięć Zakłada ograniczenie skali aktualnych operacji. redukcje w różnych dziedzinach albo całkowite pozbycie się nierentownych operacji. Metoda ta została pierwotnie opracowana dla General Electric przez Boston Consulting Group (Bostońską Grupę Konsultingową)21. lecz dziewięć pól. kiedy jest zdywersyfikowana). Zakłada ono spojrzenie na firmę jako zbiór jednostek. Macierz BCG. „Wielka” strategia „Wielka” strategia tworzy ogólne ramy dla działalności opracowanych na poziomie całej firmy. (. wielka strategia Ogólne ramy działań rozwijanych na poziomie firmy. Na jednej osi macierzy zaznaczono atrakcyjność gałęzi.. atutami i słabościami konkurencyjnymi. gdy firma ma tylko kilka związanych ze sobą jednostek (dziedzin działania). Strategia na poziomie jednostki pozwala odpowiedzieć na pytanie o najlepszy sposób konkurowania na danym rynku. 247 Po określeniu strategii przedsiębiorstwa menedżerowie muszą opracować strategie na poziomie każdej jednostki operacyjnej24. strategia wzrostu Strategia przewidująca wzrost przedsiębiorstwa w jednym lub w kilku wymiarach.. Atrakcyjność gałęzi i atuty jednostki są określone jako wysokie. a zwłaszcza kiedy nie są to dziedziny pokrewne. jakością zarządzania i podobnymi czynnikami.

.. .. produkcyjną. .. pokazano na rys.... Strategia marketingowa . natomiast stwarza przydatny schemat. Strategia analityka. Strategie konkurencyjne Portera Michael Porter opisuje trzy konkurencyjne strategie.... Na koniec produkt może wejść w fazę spadku.... badawczo-rozwojową oraz strategię zasobów ludzkich. 7.. Strategia poszukiwacza.. 256 Jeszcze inny podstawowy poziom planowania strategicznego obejmuje opracowanie strategii funkcjonalnych. która legła cyklu życia produktu. .. Strategia obrony... która będzie najlepiej służyła danej jednostce28. Wdrażanie przez przywództwo .. zanim ten produkt się przyjmie. .. W końcu jednak popyt nań słabnie i rynek danego produktu osiąga dojrzałość. przywództwa pod względem kosztów albo koncentracji na niszy rynkowej. Następnie może on przeżywać okres szybkiego wzrostu.. Przywództwo pod względem kosztów. Strategie funkcjonalne str. .. Cykl życia produktu Sam cykl życia produktu nie jest prawdziwą strategią. że różne stopnie złożoności otoczenia i jego zmienności wymagają różnych form strategii.5. które – jak sądzi – nadają się do szerokiej gamy organizacji w różnych gałęziach27.. że menedżerowie powinni próbować dopasować strategię jednostki do0 podstawowych warunków panujących w jej otoczeniu25. 259 ... W szczególności model ten sugeruje. Strategia badawczo-rozwojowa . . . finansową. że jednostka powinna szczegółowo analizować swoją branżę i następnie zdefiniować niszę konkurencyjną. Strategia biernej reakcji... Po wprowadzeniu nowego produktu zazwyczaj musi upłynąć jakiś czas. Strategia dotycząca zasobów ludzkich . Celem jest wypracowanie przewagi konkurencyjnej. . Strategia finansowa . Strategia produkcyjna .. Podstawową myśl. który menedżerowie mogą wykorzystywać przy budowie strategii. . Wdrażanie przez strukturę .. przyjmując jedną z trzech strategii: zróżnicowania... Koncentracja na niszy rynkowej. Koncentrują się one na sposobie podejścia przez organizację do jej podstawowych działań funkcjonalnych. Zróżnicowanie.Model adaptacyjny Model adaptacyjny opiera się na przekonaniu. Wiele organizacji opracowuje strategię marketingową. Wdrażanie strategii str.. Porter sugeruje.

Konieczna jest również analiza samej organizacji. produkcyjna. wyróżniającą kompetencję i synergię. Są one zazwyczaj opracowywane dla każdej jednostki operacyjnej przedsiębiorstwa. model adaptacyjny. Rozróżnij strategię na poziomie przedsiębiorstwa. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa odpowiada na pytanie o właściwe dziedziny działalności firmy. Omówić istotę zarządzania strategicznego. Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej zajmuje się sposobami konkurowania w danej dziedzinie działania firmy. Wielkie strategie obejmują strategię wzrostu.. opracowywane są cele strategiczne. jak i poziomy strategii..265 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Pomyślne wdrożenie strategii zależy od struktury organizacji. Wdrażanie przez technikę . Pięć podstawowych strategii funkcjonalnych to strategia marketingowa. ogólne przywództwo pod względem kosztów oraz koncentrację na niszy rynkowej. przywództwa. zasobów ludzkich oraz techniki. Formułowanie strategii składa się z czterech ogólnych kroków. Odróżnij formułowanie strategii od jej wdrażania. jednostki i funkcjonalnym. dystrybucję zasobów. Podsumowanie str. 3. 263 .. Czy organizacja może mieć wszystkie trzy? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. Na koniec atuty i słabości organizacji dopasowuje się do szans i zagrożeń tkwiących w otoczeniu. Pytania analityczne 5.. którego celem jest formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających nadrzędnemu priorytetowi zgodności organizacji z jej otoczeniem i osiągnięciu celów strategicznych. finansowa. 2. 262 Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym i ciągłym procesem kierowniczym. Zarządzanie portfelem przedsiębiorstwa obejmuje określenie strategicznych jednostek operacyjnych i następnie ich klasyfikację przy użyciu macierzy lub selektora jednostek.. Jego składowe obejmują zasięg. Przykłady i pytania str. W jaki sposób organizacja może zapewnić wysoką jakość planowania strategicznego? Czy organizacja będzie w każdych warunkach gotowa podjąć planowanie strategiczne? Dlaczego tak lub dlaczego nie? . systemów informacyjno-kontrolnych.. Opisz krótko: portfel jednostek. że omówiłeś zarówno składowe. Wdrażanie przez zasoby ludzkie . cykl życia produktu oraz dowolne dwie strategie funkcjonalne.Wdrażanie przez systemy informacyjne i kontrolne . Następnie przeprowadza się analizę otoczenia. cięć i stabilizacji. Upewnij się. strategie konkurencyjne Portera. poszukiwacza albo analityka. aby opracować ostateczną strategię. Model adaptacyjny sugeruje uzgodnienie strategii z warunkami otoczenia poprzez przyjęcie postawy (strategii) obrońcy. zasobów ludzkich oraz strategia badawczo-rozwojowa. Strategie konkurencyjne Portera obejmują zróżnicowanie. Po pierwsze. Co oznacza formułowanie strategii? Opisz realizację strategii.

poszukują przede wszystkim szybkości i mocy silnika. Aby sprostać tym różnym wymaganiom Honda przeznacza 5% swojego zysku brutto na badania i rozwój. że „lokalizacja” jest po prostu dobrą strategią gospodarczą. niezawodny środek transportu. Pytania 1. 3. Przykład 7. w jaki sposób korporacja globalna powinna ukształtować swą strukturę i jak powinna postępować.1. Obecnie Honda uzyskuje ponad 60% dochodów ze sprzedaży na rynkach zagranicznych i wytwarza w 77 zakładach w 40 krajach. Honda zbudowała swój pierwszy zakład produkcji samochodów w Stanach Zjednoczonych w 1982 r. Odgrzewane zupki Cambella . Czy powinna być scentralizowana i wytwarzać standardowy system wyrobów.. który mógłby być modyfikowany w celu dopasowania do lokalnych gustów. realizując swoją strategie lokalizacji. 78). że „firma inwestująca za granicą musi się uważać za firmę miejscową i próbować łączyć swe losy na dobre i złe z krajem lokalizacji” (H. Honda lokalizuje również zyski w przekonaniu. którego mogłaby uniknąć po prostu importując samochody wyprodukowane w Japonii do Stanów Zjednoczonych? . Jak organizacja może zapewnić. Ta sam filozofia legła u podstaw lokalizacji produkcji.. 1990. Strategia „lokalizacji” Hondy Mogą upłynąć jeszcze lata. natomiast w Azji Południowo-Wschodniej poszukiwany jest na ogół tani w eksploatacji. a swoją strategię nazywa „lokalizacją”. w tym wahania kursów walutowych.7 mld dol. czy też powinna być raczej luźną konfederacją autonomicznych jednostek lokalnych? Honda Motor Co. Sigura. 2. Honda inwestuje więc w Stanach Zjednoczonych zyski American Honda. Honda przewodzi w globalnej lokalizacji i po rynku amerykańskim zmierza tę samą strategię zastosować w Europie. Na jakie ryzyko może natrafić Honda. 9. Przykład międzynarodowy 5. a zwłaszcza ograniczenia importowe i ataki na firmy japońskie. w Los Angeles utworzono American Honda Motor i można to uznać za pierwszy krok na drodze do „lokalizacji” Hondy. zainwestowała np. kupując motor. 1. która wspiera zarówno wzrost firmy jak i kraju przyjmującego.6. s. Pierwszym elementem tej strategii lokalizacji jest więc lokalizacja produktu. nim pojawi się zgoda co do tego. Honda osiąga ten cel. W 1959 r. wreszcie australijscy pasterze interesują się transportem raczej powolnym. 10. Honda twierdzi jednak. jest już dość zaawansowana w drodze do uzyskania odpowiedzi na to pytanie. po dziesięciu latach sprzedawała auta zrobione w Ohio na rynku japońskim. Ltd. w zakład w Ohio. który stał się obiektem potężnej kampanii reklamowej.. Na długo przed pierwszym kryzysem naftowym Honda dostrzegła zainteresowanie niektórych konsumentów oszczędnym środkiem transportu. Od tego czasu doszły jeszcze inne czynniki przemawiające za taką strategią. Na przykład amerykańscy motocykliści. by wszystkie strategie opracowane na różnych poziomach organizacji były wzajemnie zgodne? 7. podsycane przez nerwowych amerykańskich producentów samochodów. W 1991 r.. zwiększając w produkcie udział wartości dodanej wytworzonej przez miejscowych robotników i wykorzystując miejscowych dostawców i części. Jaki jest wpływ organizacji na jej strukturę? Dlaczego? Jaki wpływ może mieć strategia organizacji na typ przywództwa reprezentowanego przez wyższych menedżerów organizacji? Dlaczego? Ćwiczenia 8.2. Pytania 1. zaprojektowano i zbudowano w całości w Stanach Zjednoczonych model Accord.

266 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zdefiniować podejmowanie decyzji oraz omówić typy decyzji i warunki podejmowania decyzji. czy próbowałbyś ruszyć z lokalizacją wszystkich czterech elementów (produkcji. .) Tak więc jako punkt wyjścia w zrozumieniu podejmowania decyzji musimy najpierw zbadać jego istotę. polegać na tym.. czy też wybrałbyś któryś na początek? 3.. zidentyfikowanie alternatywnych możliwości. 266 str. . włącznie z zaletami i wadami grupowego decydowania. • Omówić racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji. 267 Istota podejmowania decyzji (. Jeden z kroków w tym procesie może np. Decyzje nie zaprogramowane. str. . Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji str. sugerującym.. w jakich te decyzje są podejmowane. i zidentyfikować zestaw realnych możliwości wyboru. Przykład wprowadzający . Definicja podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji może się odnosić to do konkretnego aktu... Klasyczny model podejmowania decyzji Klasyczny model podejmowania decyzji jest podejściem normatywnym .. Proces decyzyjny jest jednak czymś więcej. Czy dla Hondy lokalizacja zysków i ogólniej – pomoc krajowi lokaty ma sens ekonomiczny. mającego na celu ograniczenie zastrzeżeń pod adresem coraz większej obecności Hondy w Stanach Zjednoczonych? Rozdział 8 Podejmowanie Decyzji Kierowniczych Cele str. • Opisać behawioralny charakter podejmowanych decyzji.. Typy decyzji Menedżerowie muszą podejmować wiele różnych typów decyzji. czy też sądzisz może. że jakaś decyzja jest niezbędna. że ten element lokalizacji ma po prostu charakter zabiegu propagandowego. w . 272 Wielu menedżerów lubi o sobie myśleć jako o kimś.. zysków. Ogólnie rzecz biorąc jednak. Podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka. a także typy decyzji i warunki.. • Omówić grupowy proces podejmowania decyzji. włącznie z etapami podejmowania decyzji.. produktu i zarządzania) jednocześnie. większość decyzji mieści się w jednej z dwóch kategorii: zaprogramowanych i niezaprogramowanych4. że osoba podejmująca decyzję musi uznać.. Proces podejmowania decyzji obejmuje zatem rozpoznanie i zdefiniowanie istoty sytuacji decyzyjnej. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednego wariantu spośród pewnego ich zestawu. . Decyzje zaprogramowane.. Gdybyś miał budować plan strategiczny dla Hondy. Warunki podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji w warunkach pewności. .. wybór wariantu „najlepszego” i wprowadzenie go w życie2. bądź też do ogólnego procesu. kto podejmuje decyzje racjonalne.. i sposoby skutecznego nim zarządzania.2.

Główną składową działania tych sił jest behawioralny aspekt podejmowania decyzji17.. który rzeczywiście chce podejść do decyzji racjonalnie i logicznie. Firma jedną nogą mocno stoi na gruncie brytyjskiej przeszłości.1. Obserwacja i ocena wyników. Etapy racjonalnego podejmowania decyzji Menedżer.. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji str. . . iż podejmowane przezeń decyzje zawsze leżą w interesie organizacji. wędrowny handlarz i emigrant z Polski. Model administracyjny lepiej odzwierciedla te subiektywne względy. skłonność do podejmowania ryzyka oraz etykę. wszystko kosztuje pensa.. ocenić każdy z nich z punktu widzenia wykonalności. Owe etapy racjonalnego podejmowania decyzji pomogą skoncentrować się na faktach i logice oraz uchronić się przed nieuzasadnionymi założeniami i pułapkami... jak to opisano w poprzedniej części rozdziału. Wdrażanie wybranego wariantu.. Dla zainteresowanych „szczegółami” możemy tematy . wybrać wariant najlepszy. amerykańskie firmy w mniej w mniej niż 20% przypadków używają racjonalnych technik podejmowania decyzji16. Rozeznanie i zdefiniowanie sytuacji decyzyjnej. Zakłada logiczną i racjonalną naturę menedżera. Na przykład menedżerowie w Coca-Coli postanowili zmienić formułę Coce po czterech latach szerokich badań marketingowych. zidentyfikować właściwe warianty. ... Spojrzenie globalne W 1984 r. . byłoby więcej udanych decyzji. Identyfikowanie alternatywnych wariantów... wdrożyć wybrany wariant. Michael Marks. analiz gustów i racjonalnych rozważań – a jednak ich decyzja była zła. Obawiając się o swój kiepski angielski. mimo wszystko może się ona okazać prawidłowa. * W publikacji „elektronicznej” (internetowej)..jaki sposób menedżer powinien podjąć decyzję.. wystarczalności i konsekwencji. przyjmuje również. Tablica 8. nie zawsze im się to faktycznie udaje. Ocena wariantów. 279 Gdyby do wszystkich decyzji podchodzić tak logicznie. . firmy konsultingowej z siedzibą w Princeton. gdy organizacje próbują decydować logicznie.. obserwować i ocenić rezultaty wybranego wariantu. powinien próbować przejść kroki opisane w tablicy 8. . Po upływie stulecia roczne obroty firmy Marks & Spencer osiągają 10 mld dol. Nawet wtedy. kiedy decyzję podejmuje się bez specjalnego odwoływania się do logiki.1. nie jesteśmy praktycznie ograniczeni „objętością” publikacji. • etapy racjonalnego podejmowania decyzji Rozpoznać i zdefiniować sytuację decyzyjną.” Taki był początek jednego z najlepszych i najbardziej szanowanych brytyjskich przedsiębiorstw handlu detalicznego.. wywiesił tabliczkę z napisem: „Nie pytaj o cenę.. intuicję i narastanie zaangażowania. . Według Kepner-Tregoe.* Natomiast czasami. Jednakże decyzje są często podejmowane z niewielkim uznaniem dla logiki i racjonalności. Inne aspekty behawioralne obejmują czynniki polityczne. Etapy procesu racjonalnego podejmowania decyzji .. a drugą śmiało wkracza w gwałtownie wzrastającą gospodarkę globalną przyszłości. Wybór wariantu. wyłożył swój towar na małym straganie na miejskim rynku.

którzy zauważyli. jak należy podejmować decyzje. 3) są skłonni zadawalać się przy podejmowaniu decyzji pierwszym dopuszczalnym rozwiązaniem.rozwijać. W ekonomii i zarządzaniu aż się „roi” od takich „faktów”. Później został wyróżniony nagrodą Nobla w ekonomii. że decyzje nie zawsze są podejmowane zgodnie z zasadami racjonalności i logiki. Do tego jeszcze dochodzą świadomie uproszczone modele (dla łatwiejszego zrozumienia zasad). w modelu zakłada się. Zamiast dyskutować. z reguły znanych konkretnie tylko „wtajemniczonym”). Nic więc dziwnego. w formie „drzewa”. w jaki sposób menedżerowie mogą przynajmniej próbować podchodzić do swoich decyzji w sposób bardziej racjonalny i logiczny. był Herbert A. że intuicja dość często wygrywa z taką „logiką i racjonalnością”. Całość „faktów niekoniecznie prawdziwych” uzupełniają przeróżne systemowe zniekształcenia. nie do końca rozpoznane w ekonomii (ekonomice). W następnych fragmentach opisujemy dokładniej inne czynniki behawioralne wpływające na decyzje. 8. odsyłając. 2) są ograniczeni w swojej racjonalności. jego podejście do procesu podejmowania decyzji. Model administracyjny może być wykorzystany przez menedżerów w celu dopracowania się lepszego zrozumienia ich wewnętrznych skłonności myślowych i ograniczeń. traktując je jako metody „uniwersalne i ostateczne”.dlaczego decyzja była zła (o ile faktycznie była zła)? . rachunkowości i statystyce (abstrahując od zniekształceń celowych. Model klasyczny ma charakter normatywny: wyjaśnia. o dużym ciężarze gatunkowym dla jakości zarządzania i podejmowania decyzji. Jak pokazano na rys.jakie wnioski wyciągnięto na przyszłość? Na marginesie „logiki” i „racjonalności”. że menedżerowie: 1) dysponują niepełną i niedoskonałą informacją. Jak to „odkręcić”. opisuje faktyczny sposób ich podejmowania. nawet nie z formalnej niekompetencji. o czym się później zapomina. kogo to interesuje. zwane dziś modelem administracyjnym.na czym to polegało? .czy można było uniknąć złej decyzji? . systemowych (nie ze złej woli. Punktem wyjścia wnioskowania logicznego i racjonalnego są uznane fakty. do dalszych poziomów konkretnego rozwinięcia danego „przypadku” (tematu). sprawy są bardziej złożone) zniekształceń. . Który jest bardziej poprawny? Właściwie wszystkie mogą być wykorzystane do lepszego zrozumienia mechanizmu podejmowania decyzji kierowniczych.4. z pożytkiem dla ogółu? Anonimus Model administracyjny Jednym z pierwszych.Simon18. że model klasyczny i administracyjny przedstawiają zupełnie odmienny obraz procesu podejmowania decyzji. Przypadek „Coca-Coli” aż „się prosi do przykładowej konkretyzacji”: . Wszystko byłoby „pięknie”.co na tym zaważyło? . Podsumowując można powiedzieć. nie do końca są jednakowo interpretowane. nie do końca są pełne. gdyby nie „drobiazg”: uznane fakty bardzo często nie do końca są prawdziwe. Na moich stronach jest już sporo zarysowanych takich masowych.

.. Intuicja i narastanie zaangażowania Dwoma kolejnymi procesami behawioralnymi wpływającymi na podejmowanie decyzji. Narastanie zaangażowania. regularne grupy robocze albo stałe komitety. . które wykraczają poza logikę i racjonalność.) Po wyliczeniu wszystkich wariantów ma miejsce bardziej otwarta dyskusja.. Jedną z korzyści grupowego podejmowania decyzji jest po prostu to. .. . wyrażoną w ich własnym imieniu. Tylko nominalnie jednak są grupą – nie ma tu możliwości swobodniej dyskusji jak w grupie interaktywnej.Siły polityczne w podejmowaniu decyzji Czynniki polityczne są kolejnym ważnym elementem składającym się na behawioralny charakter podejmowania decyzji. zespołami zadaniowymi lub zespołami roboczymi. grupy delfickie oraz grupy nominalne. Skłonność do podejmowania ryzyka a podejmowanie decyzji . Nowo powołane grupy robocze mogą być komitetami ad hoc. (. (.. W przeciwieństwie do metody delfickiej.. że w grupie nagromadzona jest większa ilość informacji – zgodnie ze starym . są intuicja i narastanie zaangażowania w wybranym kierunku działania. przy czym podjęcie decyzji zleca się już istniejącej lub nowo powołanej grupie. Grupy interaktywne... . Polityka organizacji zostanie omówiona w rozdziale 15. Zaklada ona zwrócenie się do grupy niezależnych od siebie ekspertów o opinię.) Grupy delfickie. Grupa delficka jest wykorzystywana czasami do uzgodnienia wspólnej opinii ekspertów. członkowie grupy nominalnej spotykają się.) Korzyści grupowego podejmowania decyzji Zalety i wady grupowego podejmowania decyzji w porównaniu z indywidualnym podsumowano w tablicy 8..2.... Grupy nominalne są najczęściej wykorzystywane do opracowania twórczych i innowacyjnych i innowacyjnych rozwiązań i pomysłów. Koalicja Nieformalny sojusz jednostek lub grup powołany dla osiągnięcia wspólnego celu.. koalicjach.. Potem następuje powiązanie i „uśrednienie” otrzymanych poglądów. (. Etyka a podejmowanie decyzji Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach str. Intuicja. Formy grupowego podejmowania decyzji Najbardziej rozpowszechnionymi metodami grupowego podejmowania decyzji są grupy interaktywne. tj... w której uczestnicy grupy nie kontaktują się ze sobą....) Grupy nominalne.. . lecz przez grupy. Metoda ta została opracowana przez Rand Corp. (. Grupa interaktywna jest najbardziej rozpowszechnioną formą grupowego podejmowania decyzji. Takimi już istniejącymi grupami mogą być wydziały funkcyjne. W tym miejscu warto wspomnieć o szczególnie ważnym dla podejmowania decyzji elemencie polityki. 286 W coraz większej liczbie współczesnych organizacji ważne decyzje są podejmowane nie przez jednostki.

że menedżerowie wyposażeni są pełną informację i że postępują racjonalnie. 4) wybór najlepszego rozwiązania. Decyzje grupowe mogą również stanowić niepożądany kompromis30. Ważną rolę odgrywa również działalność polityczna koalicji. a także ich skłonność do coraz większego przywiązywania się do przyjętego kierunku działania. wybór rozwiązania "najlepszego" i w końcu jego praktyczne zastosowanie. Wady grupowego podejmowania decyzji Być może największym mankamentem grupowego podejmowania decyzji jest czasochłonność i – co za tym idzie – konieczność poniesienia wyższych kosztów. ryzyka i niepewności. to nie jedna. Po to. intuicja menedżerów. Model ten zakłada. Aby zapobiec pojawieniu się myślenia grupowego.. Innym ważnym aspektem behawioralnym podejmowania decyzji jest . gdy dążenie grupy do konsensusu i spójności przeważa nad dążeniem do osiągnięcia możliwie najlepszej decyzji. zidentyfikowanie alternatywnych wariantów. Po ustaleniu wstępnej decyzji grupa powinna odbyć jeszcze jedno spotkanie. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji opierają się na modelu administracyjnym.powiedzeniem: co dwie głowy. 5) wdrożenie wybranego rozwiązania i 6) śledzenie i ocena skuteczności wdrożonego rozwiązania. Zarządzanie procesami grupowego podejmowania decyzji Menedżerowie w rozmaity sposób mogą się przyczynić do wzrostu skuteczności grupowego podejmowania decyzji. przywódca nie powinien zbyt wcześnie ujawnić własnego poglądu. 2) zdefiniowanie alternatywnych rozwiązań.. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji opiera się na modelu klasycznym. Przynajmniej jednemu członkowi grupy należy powierzyć rolę advocatus diaboli. Myślenie grupowe. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednej możliwości spośród ich zestawu. 3) ocena wariantów. Głównymi krokami w racjonalnym podejmowaniu decyzji są: 1) rozpoznanie i zdefiniowanie sytuacji. Model ten zakłada. Proces podejmowania decyzji obejmuje rozpoznanie i zdefiniowanie charakteru sytuacji decyzyjnej. Model administracyjny uznaje również koncepcję ograniczonej odpowiedzialności i zadawalania się pierwszym wystarczającym rozwiązaniem. Decyzje mogą być podejmowane w warunkach pewności. będzie miał możliwość ponownego wyrażenia swojej opinii. że menedżerom może zabraknąć pełnej informacji i że nie zawsze będą się oni zachowywać racjonalnie. Sytuacja taka powstaje. 291 Decyzje są integralną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. na którym każdy członek grupy. jednakże największe znaczenie mają dla procesu planowania. by członkowie grupy zaprezentowali różne stanowiska. który tego zapragnie. . Podsumowanie str. Przede wszystkim muszą oni być świadomi zalet i wad tego rozwiązania. każdy członek grupy powinien krytycznie ocenić wszystkie możliwe rozwiązania. Decyzje występują powszechnie w dwóch typach: decyzji zaprogramowanych i nie zaprogramowanych.

grupowe podejmowanie decyzji ma pewne zalety. 295 Dayton-Hudson Corp. Pytania analityczne 5. 6. metodę delficką oraz grupy nominalne.. . W celu zwiększenia skuteczności podejmowania decyzji menedżerowie często wykorzystują grupy interaktywne.skłonność do podejmowania ryzyka. Ćwiczenia 8. 10. 2. . 7. Pytania 1. 3. Przykład wprowadzający str. 291 . Przykłady i pytania str. ale i mankamenty w porównaniu z decyzjami indywidualnymi. Rozdział 9 Narzędzia Zarządzania Służące Do Planowania I Podejmowania Decyzji Cele str. Przykład 8.. 9.294 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.2. 2. • Zidentyfikować i przedyskutować używane przez menedżerów techniki planistyczne. 3. .1. 3. Sprzedaż zabawek dla Japonii . Pytania 1. • Omówić silne i słabe strony ilościowych narzędzi planowania i podejmowania decyzji.. • Zidentyfikować i opisać rozpowszechnione narzędzia podejmowania decyzji wykorzystywane w organizacjach. 295 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać podstawowe typy prognozowania stosowane przez większość organizacji... 4. Ponadto także etyka wpływa na sposób podejmowania decyzji kierowniczych. jest jednym z największych detalistów w Stanach Zjednoczonych. Ogólnie rzecz biorąc. Przykład międzynarodowy 8.. 2.

296 Aby planować. które mogą być wykorzystane przez menedżerów do podniesienia skuteczności i sprawności planowania i podejmowania decyzji. które mają zapewnić przedsięwzięciu maksimum szans powodzenia. o czym zazwyczaj. które mogą być wykorzystywane przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji2. rozwija się szybko. Po ustaleniu lokalizacji menedżerowie wykorzystują jeszcze inne modele matematyczne do określenia optymalnych rozmiarów nowego sklepu. Prognozowanie str. Zawsze gdy dyrektorzy rozważają otwarcie nowego sklepu.. planiści nie mogą po prostu patrzeć w szklaną kulę. że działalność jest tak prosta. Przyjmując te liczby menedżerowie Target wykorzystują następnie inny zestaw procedur do oceny różnych lokalizacji na potencjalnym rynku. znajomość przyszłego kształtowania się sprzedaży ma doniosłe znaczenie. niezwykle ważne narzędzie.. jeden z głównych konkurentów Target. Każdy z tych czynników jest wyliczony za pomocą różnych procedur statystycznych. Po pierwsze. ale już z tą znajomością istotnych. Prognozowanie jest procesem opracowywania założeń lub przesłanek dotyczących przyszłości. opłaty komunalne i stawki podatkowe. popyt klientów i podobne czynniki1. Następnie zaprezentujemy inne instrumenty odnoszące się bardziej do podejmowania decyzji. Prognozowanie sprzedaży i dochodów Jak sugeruje sam termin. • prognozowanie dochodu . a potem omówimy kilka innych technik planistycznych. raczej przeważnie źle (chyba.. uwzględniając takie zmienne jak odległość od głównych tras przelotowych. Uwagi W działalności praktycznej celowe jest podejście konkretyzacyjne. sieć sklepów sprzedaży półhurtowej. Najpierw opiszemy prognozowanie. Starannie oceniają również konkurencję.. . Podczas gdy Wal-Mart. Przy wykorzystaniu skomplikowanych modeli prognostycznych. . jak i przyszłej działalności operacyjnej niezbędne są zasoby pieniężne (uzyskiwane głównie ze sprzedaży). W rozdziale niniejszym omawiamy podstawowe narzędzia i techniki..). • prognozowanie sprzedaży . Na ich usprawiedliwienie można dużo powiedzieć. Praktycy. które uwzględniają koszty ponoszone przez organizację. że nie wymaga znajomości. chyba . ich przybliżoną przepustowość. Ponieważ do finansowania zarówno bieżącej. Po podjęciu decyzji o rozmiarach sklepu menedżerowie określają niezbędną liczbę stanowisk kasowych... wiedzący „źle”.. prognozowanie sprzedaży zajmuje się przewidywaniami przyszłej wielkości sprzedaży. starannie analizują rozmiary potencjalnego rynku. Muszą opracować prognozy prawdopodobnych przyszłych warunków. z interdyscyplinarną znajomością istotnych szczegółów w ich wzajemnym powiązaniu....Jedną z najbardziej zyskownych jednostek należących do Dayton-Hudson jest Target. Zamkniemy nasze rozważania oceną silnych i słabych stron różnych narzędzi i technik. nie zdają sobie sprawy. z przyczyn naturalnych. menedżerowie muszą przyjmować założenia dotyczące przyszłych wypadków. liczbę zatrudnionych osób oraz wielkość magazynu.. to bywa bardzo różnie. uwzględniając takie czynniki jak liczba klientów i ich średni wiek oraz dochód.. W odróżnieniu jednak od starodawnych wróżbitów. ekspansja Target jest powolna i metodyczna. przechodzą systematyczny ciąg kroków.. samo podejście konkretyzacyjne muszą stosować. że z jednej strony jest to temat trudny. poczynając od tego..

surowcowe i inne oraz ich dostępność...nawet trudniejszy. a z drugiej. choć inaczej. Tablica 9. . menedżerowie wykorzystują kilka różnych technik. Inne narzędzia i techniki pomocne w realizacji różnorodnych zadań planistycznych to programowanie liniowe. „Przykładowy konkretny przykład” trochę już zamarkowałem na swojej stronie „mleczarstwo”. Prognozy gospodarcze rysują przyszłe warunki ogólnoekonomiczne. jakie technologie mogą się pojawić w przyszłości i kiedy będą się one nadawać do realizacji z ekonomicznego punktu widzenia.. Techniki prognostyczne Do sporządzania różnorodnych prognoz. Podsumowanie prognostycznych technik modelowania przyczynowego .. i utknąłem w jego rozwinięciu. Prognozy zasobów określają przyszłe zapotrzebowanie organizacji na zasoby ludzkie... z szeregu przyczyn. że „z dawien dawna” niemal wszyscy go sobie lekceważą. Programowanie liniowe Programowanie liniowe jest jednym z najszerzej wykorzystywanych ilościowych narzędzi planowania10. Anonimus Prognozowanie rozwoju techniki Prognozowanie rozwoju techniki koncentruje się na przewidywaniu.. . . 305 Oczywiście. poczynając od niedostatków własnej wiedzy. Analiza szeregów czasowych.1. . niż nawet najbardziej zmatematyzowane ogólnoteoretyczne rozważania. Jej stosowanie ma uzasadnienie wówczas. Inne typy prognozowania Dla wielu organizacji równie ważne są także inne typy prognozowania... inne próbują prognozować przyszłą politykę fiskalną rządu i różne regulacje. . . Inne techniki planistyczne str. Modelowanie przyczynowe. Właściwie niemal każda składowa otoczenia organizacji może być odpowiednim terenem prognozowania.. planowanie to coś więcej niż zwykłe prognozowanie.. które mogą być wprowadzone przez rząd w okresie objętym prognozą. Jakościowe techniki prognostyczne. Dwiema rozpowszechnionym technikami ilościowymi są analiza szeregów czasowych oraz modelowanie przyczynowe. analiza punktu krytycznego i symulacje. Niektóre organizacje podejmują prognozy ludnościowe i dotyczące rozmiarów rynku.. o jakich wspomniano. a przykład wyjściowy daje „ogólnoteoretyczna teoria”. Jest to procedura obliczania optymalnej kombinacji zasobów i czynności11. kwotę sprzedaży czy pewien poziom produkcji) przy pewnym zestawie warunków ograniczających (takich jak ograniczony budżet na reklamę lub ograniczone możliwości produkcyjne). gdy trzeba osiągnąć jakiś cel (np.

. Opracować sieć ukazującą relacje pomiędzy działaniami i zdarzeniami. jednakże symulacja jest bardziej przydatna w sytuacjach złożonych. odznaczających się rozmaitymi ograniczeniami i możliwościami. Wyliczyć czas niezbędny do wystąpienia każdego zdarzenia i od przejścia od jednego zdarzenia do następnego. 5. Procedura PERT obejmuje 6 podstawowych kroków: 1. Narzędzia podejmowania decyzji str. Opracowanie skomplikowanych modeli symulacyjnych może wymagać doświadczenia zewnętrznych specjalistów lub konsultantów. Jest ona nazywana ścieżką krytyczną.. 4. Symulacja Symulacja organizacyjna jest modelem sytuacji z prawdziwego życia. Analizę punktu krytycznego możemy zdefiniować jako procedurę identyfikacji punktu. Opracowany został przez amerykańską marynarkę wojenną w celu koordynacji działań 3 000 wykonawców opracowujących projekt nuklearnej łodzi podwodnej Polaris. Jego zastosowaniu przypisuje się skrócenie o dwa lata pracy nad projektem17. Z tych powodów symulacja najprawdopodobniej będzie wykorzystywana jako technika planowania w dużych organizacjach. PERT PERT (skrót od Program Evaluation and Review Technique) wykorzystuje sieć do planowania projektów obejmujących liczne działania i ich powiązania... Można jej użyć do analizy wpływu na zyski różnych kombinacji cen i produkcji albo też różnych rozmiarów produkcji13. Udoskonalić sieć. jakie mogą być wykonane.Analiza punktu krytycznego Programowanie liniowe jest nazywane procedurą normatywną. w którym dochody zaczynają pokrywać związane z nimi koszty. . 3. Problemy symulacji są pod pewnymi względami podobne do tych. które wywierają wpływ na cały projekt. Do powszechnie wykorzystywanych narzędzi należą macierze wypłat i drzewa decyzji. Celem PERT jest ukazanie krytycznych odcinków czasu. . że menedżer marketingu. które związane są bardziej z podejmowaniem decyzji niż z planowaniem. Załóżmy. Analiza punktu krytycznego jest natomiast procedurą opisową. 6. w którym można manipulować w celu wykrycia sposobu jego działania (słowo symulować oznacza powielać lub przedstawiać). Użyć sieci do kontroli projektu. Zidentyfikować w ramach sieci najdłuższą ścieżkę. i zdarzenia. Macierz wypłat . która prowadzi do realizacji projektu. podejmowanie decyzji pozostawia menedżerowi. dysponujących wymaganymi zasobami16. którymi zajmuje się programowanie liniowe. Następnie był on w najrozmaitszy sposób wykorzystywany przez wielkie firmy. Zidentyfikować działania. 314 Menedżerowie wykorzystują również szereg narzędzi. a złożoność symulacji prawie zawsze wymaga użycia komputera. albowiem po prostu opisuje relacje pomiędzy zmiennymi. 2.. ponieważ zaleca optymalne rozwiązanie problemu. które będą oznaczać ich zakończenie..

Drzewo decyzyjne Drzewa decyzyjne przypominają macierze wypłat w tym sensie. .. Takim ważnym czynnikiem decyzji kierowniczych jest np. Nadają się one jednak najlepiej wtedy. Nawet przy najbardziej skomplikowanej technice. Eksperci wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych mogą nie zrozumieć lub nie doceniać innych aspektów zarządzania. że nie zawsze dokładnie odzwierciedlają one rzeczywistość. . 321 Podobnie jak w przypadku innych problemów zarządzania. wykorzystując oczekiwane wartości. Do rozwiązania chyba większości „słabych stron”. . poza macierzami wypłat i drzewami decyzyjnymi. Modele zapasów. gdy menedżerowie są zmuszeni polegać na specjalistach wykorzystujących skomplikowane modele. że . Problemu nie rozwiążą nawet najpotężniejsze komputery i najbardziej wyrafinowane modele matematyczne. Użycie tych narzędzi i technik może być ponadto dość kosztowne..... jeśli w konkretnych sprawach pominie się istotne elementy. Inne narzędzia podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji ułatwia. niedostateczna znajomość konkretnych zagadnień w ich kompleksowym interdyscyplinarnym powiązaniu. opisane tu narzędzia planistyczne mają zarówno mocne strony jak i słabości. po prostu trzeba przede wszystkim innego podejścia w myśleniu.. a wiele opisywanych technik nie znajduje jeszcze powszechnego zastosowania. Słabości i problemy Jedną ze słabości narzędzi planowania i podejmowania decyzji omawianych w niniejszym rozdziale jest to. pewne wydatki zawsze trzeba ponosić. albowiem ważne ich elementy są nieuchwytne lub nie poddają się kwantyfikacji. Problem rozbija się przeważnie o to.. Teoria gier.Macierz wypłat określa prawdopodobną wartość różnych wariantów decyzji zależną od różnych możliwych wyników związanych z każdym z nich18. .. wspomaganej komputerami o dużej mocy. Silne i słabe strony narzędzi planistycznych str. Model kolejki.. wiele innych metod ilościowych20. Sztuczna inteligencja. Mimo że eksplozja komputerów zwiększyła dostępność narzędzi ilościowych. . . .. zadowolenie i morale pracownika. najpowszechniejszą i najbardziej szkodliwą słabością narzędzi planowania i podejmowania decyzji. Model dystrybucji.. gdy trzeba kolejno podjąć szereg decyzji. rzeczywistość zawsze jest w jakiś sposób uproszczona. że zwiększają zdolności menedżera do oceny alternatywnych wariantów.... Wiele problemów nie nadaje się do analizy ilościowej. Eksperci „wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych” powinni współpracować z praktykami znającymi wystarczająco dobrze całokształt danego zagadnienia. Wreszcie mogą się pojawić problemy. Na przykład tylko wielkie firmy mogą sobie pozwolić na opracowanie własnych modeli ekonometrycznych. Uwagi Wg mnie. jest zwykła.

Rozszerzeniu oczekiwanych wartości na wiele decyzji służy drzewo decyzyjne. Wreszcie. jeśli się nie rozumie całości. Na przykład budowa macierzy wypłat pomaga menedżerowi lepiej ocenić oczekiwaną wartość różnych wariantów. kiedy którą technikę można i należy stosować. modele kolejek. Jedną z szeroko stosowanych metod jest prognozowanie. Właściwie zaprojektowane modele i formuły pomagają podejmującym decyzje w racjonalnym myśleniu. Menedżerowie korzystają też w różnych okolicznościach z innych narzędzi i technik planistycznych. Podsumowanie str. Poza tym występuje naturalna tendencja do „biurokratyzowania”.) Tak więc racjonalne narzędzia i techniki planistyczne zmuszają menedżera do wzniesienia się ponad osobiste uprzedzenia i predyspozycje. Zwłaszcza w sytuacjach poddających się kwantyfikacji umożliwiają one wykorzystanie złożonych procesów matematycznych w planowaniu i podejmowaniu decyzji. z kolei napotyka na bariery konkurencji. W podejmowaniu decyzji przydają się inne narzędzia i techniki. że dany model może być w pewnych sytuacjach użyteczny. w innych zaś elektrycznej. (. .. Anonimus Mocne strony i korzyści Narzędzia planistyczne i decyzyjne dają jednak również wiele korzyści. 323 Menedżerowie wykorzystują rozmaite narzędzia i techniki przy opracowywaniu planów i podejmowaniu decyzji. a także umiejętność odczytywania wyników i ich zastosowania w praktyce. modele dystrybucji. gdyż wymagają one odmiennego podejścia. symulacje pomagają modelować rzeczywistość. a nie celem samym w sobie. Podobnie jak stolarz używa w pewnych sytuacjach piły ręcznej. Ważnymi ilościowymi technikami prognozowania są: analiza szeregów czasowych i modelowanie przyczynowe. Należy przy tym pamiętać o podstawowej sprawie: narzędzia i techniki planistyczne są środkiem do celu. Z każdym z tych narzędzi. Wreszcie metoda PERT pomaga planować czas niezbędny do realizacji projektu. menedżer musi zauważyć. analiza punktu krytycznego pomaga zidentyfikować wielkość sprzedaży produktów czy usług pozwalającą na pokrycie kosztów. szeroko wykorzystuje się również techniki jakościowe. Cechą wyróżniającą dobrego menedżera jest umiejętność dostrzegania tej różnicy. Praca zespołowa. eksplozja komputerów gwałtownie zwiększa dostępność skomplikowanych technik planistycznych. Programowanie liniowe pomaga zoptymalizować zasoby i czynności.. natomiast specjaliści-praktycy zazwyczaj orientują się (też nie zawsze dobrze) tylko w jakimś wąskim wycinku.zarządzający znają zwykle całokształt zagadnienia – ale tylko ogólnikowo i niekoniecznie trafnie. Do innych popularnych narzędzi i technik decyzyjnych należą modele zapasów. teoria gier i sztuczna inteligencja. z każdą techniką oraz ich wykorzystywaniem przez menedżera wiążą się rozmaite atuty i słabości. w znacznie szerszych układach niż kiedykolwiek przedtem. Kluczem do sukcesu jest wiedza o tym. w innych zaś nie.

.. Przykład międzynarodowy 9.............. ...... Podstawową usługą świadczoną przez firmę były zlecone przez inne firmy prace komputerowe.........326 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.. 2. • Omówić przesłanki i najbardziej rozpowszechnione podstawy grupowania stanowisk pracy w wydziały.... Przykład 9. Ross Perot... Wprowadził również ścisłe instrukcje dotyczące sposobu ubierania się.... 3......... ..... 2... Pytania 1....1... Pytania analityczne 5.. • Opisać podstawowe sposoby zróżnicowania stanowisk w ramach organizacji... 328 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zidentyfikować podstawowe elementy struktury organizacyjnej.................... Przykład wprowadzający str. 328 H. (w skrócie EDS). 9.. 2....... .. Zatrudniał dobrych ... 10...... • Opisać alternatywne podejścia do projektowania stanowisk pracy. który w 1962 r.... Część IV PROCES ORGANIZOWANIA Rozdział 10 Elementy Struktury Organizacyjnej Cele str..... • Omówić rozmieszczenie uprawnień decyzyjnych w organizacjach.. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii .. • Opisać podstawowe elementy ustalania stosunków służbowej podległości. 7. 3.. Od początku Perot kierował EDS żelazną ręką: swoim menedżerom pozostawiał niewiele swobody i autonomii w podejmowaniu decyzji bez uprzedniego konsultowania się z nim.. 324 .2... EDS rozwijała się bardzo pomyślnie i wkrótce doszła do wielomiliardowych obrotów. 3.... Ćwiczenia 8... założył Electronic Data System Inc..... Pytania 1.. 6.Przykłady i pytania str.... • Omówić podstawowe działania koordynacyjne podejmowane przez organizacje.. opuścił IBM..... 4..

a jaką powierzyć innym. Firma uzyskała również pełną kontrolę nad operacjami komputerowymi GM. grupowanie stanowisk pracy. 331 Specjalizacja stanowisk pracy wyrosła z koncepcji podziału pracy. Poza tym zliberalizował wymagania dotyczące ubioru menedżerów. co okazało się zadaniem znacznie trudniejszym. oczekując od nich w zamian poświecenia i lojalności. 331 . Jest on pierwszym z czterech rozdziałów poświęconych organizowaniu – drugiej podstawowej funkcji kierowniczej zidentyfikowanej w rozdziale 1. Dodatkowym efektem był ogromny spadek rozmiarów fluktuacji personelu w EDS1. Les Alberthal. (. Elementy konstrukcyjne organizacji str. koordynację czynności pomiędzy stanowiskami oraz zróżnicowanie stanowisk pracy. jak i Les Alberthal musieli podjąć decyzję. niżby się można było spodziewać. Niezależnie od rezultatu tego wyboru. Jego pierwszym ważnym zadaniem była pełna integracja EDS ze strukturą organizacyjną GM. ustalanie hierarchicznej zależności (stosunków służbowej podległości) pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. co należy robić. (. tj. Alberthal zaczął również szerzej delegować uprawnienia decyzyjne. Perot postanowił większą ich część zarezerwować dla siebie. wiele wysiłku włożył w zaskarbienie sobie (a nie wymuszenie) lojalności pracowników EDS. w jaki sposób możliwie najlepiej pogrupować działania i zasoby organizacji. Alberthala opłaciły się sowicie: od momentu odejścia Perota roczne dochody EDS wzrosły o ponad 25%... 329 Organizowanie to decydowanie o tym. często krytykował strategię firmy i podejście do prowadzenia interesów. hojnie ich wynagradzał. W 1984 r. a Perot wszedł do zarządu GM. Organizowanie. którą musi podjąć każdy dyrektor naczelny: jaką część uprawnień decyzyjnych zachować dla siebie. Przy konstruowaniu organizacji menedżerowie mogą wykorzystać sześć podstawowych działań konstrukcyjnych: projektowanie stanowisk pracy. 330 Pierwszym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest projektowanie stanowisk pracy. a ten opuścił firmę.ludzi.) Korzyści i ograniczenia specjalizacji str. skupia się na odpowiedzi na pytanie. przedmiot części IV.. Projektowanie stanowisk pracy str. firma EDS została zakupiona przez General Motors Corp. które mogą być kontrolowane przez menedżerów.) Specjalizacja stanowisk pracy str. Po dwóch latach nieustannego konfliktu GM wykupił udziały Perota w EDS.. jest to tylko jeden z wielu problemów. jak to robić. W części III opisaliśmy planowanie. i wszystko przemawia za tym. przed jakimi stają menedżerowie decydujący o strukturze organizacyjnej firmy. Jednocześnie Perot chciał współdecydować o sposobie kierowania GM. Kontrakt przewidywał przejęcie przez EDS operacji komputerowych GM. Następca Perota. że robi to bardzo sprawnie.. Alberthal natomiast zdecydował przekazać znaczną ich część swoim menedżerom. szybko zabrał się do przekształcania organizacji. W dalszych fragmentach badamy podstawowe elementy konstrukcyjne wykorzystywane przez menedżerów do budowy organizacji. W niniejszym rozdziale omawiamy wiele kluczowych elementów struktury organizacji. Zarówno Ross Perot. niż to robił Perot. decydowanie o tym. Zaczynamy nasze rozważania od omówienia pojęcia struktury organizacyjnej. rozdzielanie uprawnień decyzyjnych pomiędzy poszczególne stanowiska.

W konsekwencji tworzone są nowe stanowiska kierownicze.. których zadaniem jest nadzór nad pracą innych. a drugiego do spraw produkcji. 10. Po pierwsze. robotnik wykonujący wąskie. klientów i lokalizację. Załóżmy np.Specjalizacja przynosi organizacji cztery korzyści4. Rozpowszechnione podstawy grupowania str. (.. rozszerzenie stanowisk pracy. Po ustaleniu podstawowych przyczyn grupowania stanowisk pracy wskażemy pewne wspólne podstawy tworzenia działów i wydziałów. Choć mówiąc o specjalizacji myślimy na ogół w kategoriach stanowisk wykonawczych. w razie nieobecności lub odejścia z pracy pracownika wykonującego wysoce wyspecjalizowaną pracę.) Alternatywy dla specjalizacji str. Czy . im węziej określimy zadania pracownika na danym stanowisku. który będzie zajmował się marketingiem.) Grupowanie stanowisk pracy str. Jednocześnie zaś specjalizacja może mieć również ujemne skutki.. proste zadanie prawdopodobnie osiągnie w tym dużą wprawę. Po drugie. 341 Dalszym elementem konstrukcyjnym organizacji jest ustalanie stosunków podporządkowania pomiędzy różnymi stanowiskami. Po trzecie. menedżer może stosunkowo niewielkim kosztem przyuczyć następnego kandydata. funkcję. Uzasadnienie grupowania str. menedżerowie poszukiwali innych podejść do projektowania stanowisk pracy. że Apex wykorzystuje w procesie grupowania wszystkie cztery najbardziej rozpowszechnione kryteria: produkt. 336 Drugim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest grupowanie stanowisk organizacyjnych według pewnego logicznego układu. Po czwarte. 337 Na rys. 332 By przeciwdziałać negatywnym skutkom specjalizacji. podejście oparte na cechach pracy oraz zespoły robocze. wiele organizacji rozszerzyło podstawowe elementy specjalizacji na pracowników kierowniczych i fachowych5. Schemat pokazuje. Do alternatywnych podejść należy rotacja pracowników między stanowiskami. która wytwarza i sprzedaje komputery i oprogramowanie. wzbogacenie pracy. hipotetycznej firmy.. skraca się czas przechodzenia od jednego zadania do drugiego. (. przedstawiono część schematu organizacyjnego Apex Computers. którym będzie się on posługiwał.) Ustalanie relacji podporządkowania str.. W miarę jednak wzrostu organizacji taki osobisty nadzór staje siew coraz trudniejszy. tym łatwiej można opracować wyspecjalizowany sprzęt. (.2. 336 W małych organizacjach właściciel-menedżer może osobiście nadzorować zatrudnionych pracowników. że właścicielmenedżer drobnego przedsiębiorstwa właśnie przyjął dwóch nowych pracowników: jednego.. Przedmiotem głównej krytyki jest wpływ wykonywania wysoce wyspecjalizowanej pracy na znużenie i niezadowolenie pracownika.. które pozwoliłyby na lepsze wzajemne zrównoważenie wymagań organizacji w zakresie sprawności i wydajności oraz indywidualnych potrzeb twórczości i autonomii.

A poza tym wywołuje problemy z komunikacją (ze względu na większą liczbę osób. w jaki sposób rozpiętość zarządzania wpływa na ogólną strukturę organizacji. że każda osoba w organizacji powinna zostać powiązana stosunkiem podporządkowania z jednym i tylko jednym szefem (jak przekonamy się w rozdziale 11. 342 Ustalenie relacji podporządkowania zakłada również określenie liczby osób podlegających jednemu menedżerowi. czy spłaszczona? Jedno z pierwszych badań firmy Sears. Jednakże nie istnieją uniwersalne recepty na rozpiętość optymalną lub idealną17. czy struktura organizacji jest wysmukla. Całe lata menedżerowie i badacze próbowali określić optymalną rozpiętość zarządzania. które oznacza. że ktoś w organizacji musi ponosić ostateczną odpowiedzialność za każdą decyzję. szeroka rozpiętość zarządzania w strukturze spłaszczonej może obciążyć menedżerów dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi (bo jest ich mniej) oraz szerszymi obowiązkami z tytułu nadzoru (ponieważ każdemu menedżerowi podlega większa liczba podwładnych). Autorzy wcześniejszych prac na ten temat twierdzili. Hierarchia podporządkowania str.) Dziś wiemy. Druga. o ile dodatkowe obowiązki staną się nadmierne19. Organizacje wysmukłe czy spłaszczone str. czy też obaj będą bezpośrednio podporządkowani właścicielowi-menedżerowi? Pytania te odzwierciedlają podstawowe problemy. Zarządzanie w praktyce str. sugeruje. że struktura spłaszczona prowadzi do wyższego poziomu morale i wydajności pracownika18. 343 Jaka to różnica. 345 W jaki sposób menedżerowie określają właściwą rozpiętość dla swoich niepowtarzalnych . Sugeruje ona. że od najniższego do najwyższego stanowiska w organizacji powinna przebiegać wyraźna i nieprzerwana linia władzy. które trzeba rozwiązać przy ustalaniu stosunków służbowych zależności oraz przy wyjaśnianiu hierarchii zależności i zakresu zarządzania. 341 Pojecie hierarchii podporządkowania jest nienowe. potwierdziło. które wpływają na właściwą rozpiętość zarządzania w szczególnych sytuacjach. że struktura wysmukła jest kosztowniejsza (ze względu na większą liczbę menedżerów niezbędnych do jej obsługi). Roebuck and Co. nasze modele struktury organizacyjnej z powodzeniem naruszają tę przesłankę). (. nazywana zasadą skalarną. W rzeczywistości hierarchia podporządkowania obejmuje dwie składowe: pierwsza nazywa się jednością rozkazodawstwa. przez które musi przechodzić informacja).. W ten sposób zostaje ustalona rozpiętość zarządzania (czasem nazwana również zasięgiem kontroli). 341 . Wąska czy szeroka rozpiętość zarządzania? str. popularność zyskało sobie w początku naszego wieku.. Z tej myśli wyprowadzono popularne powiedzonko „dalej nie ma na kogo spychać”. W dalszej części rozdziału podsumujemy pewne ważne zmienne. że rozpiętość zarządzania jest decydującym czynnikiem kształtującym strukturę organizacyjną. Przede wszystkim jednak opiszemy. Struktura spłaszczona może ucierpieć.. Z drugiej strony. że wszystkie stanowiska w organizacji powinny zostać powiązane jasnymi i wyraźnymi liniami podległości.. Dowiedziono również. Określenie właściwej rozpiętości zarządzania str.kierownik marketingu będzie podlegał kierownikowi produkcji.

8. 6. 351 Podstawowym argumentem za potrzebą koordynacji jest fakt istnienia niezależnych wydziałów i grup roboczych. Czynniki wywierające wpływ na rozpiętość zarządzania 1. Centralizacja jest procesem systematycznego utrzymywania władzy i autorytetu w rękach menedżerów wyższego szczebla. które wpływają na rozpiętość zarządzania w konkretnych warunkach21. tym węższa jest potencjalna rozpiętość). tym węższy potencjalny zasięg). Zakres pracy menedżera innej niż nadzorcza (im jej więcej. Kompetencja przełożonych i podwładnych (im jest ona większa. Układ władzy w organizacji str. które do wykonywania swoich funkcji wymagają jednak . tym węższy potencjalny zasięg). Jakie czynniki decydują o faktycznym zakresie decentralizacji czy centralizacji w organizacji? Jednym z nich. Stopień pożądanej interakcji (im jej więcej. 347 Kolejnym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest określenie. 349 Podobnie jak jedne osoby mogą delegować swoją władzę na innych. Preferencje przełożonych i podwładnych. tym szerszy potencjalny zasięg). Niektóre z tych czynników wyliczono w tablicy 10. Decentralizacja i centralizacja str. 7. tym węższy potencjalny zasięg). Podobieństwo nadzorowanych zadań (im są one bardziej podobne. tym większa tendencja do decentralizacji. Decentralizacja jest procesem systematycznego delegowania władzy i autorytetu formalnego w ramach organizacji na menedżerów niższego i średniego szczebla. 2. Potrzeba koordynacji str. Fizyczne rozproszenie podwładnych (im jest ono większe. tym szersza jest potencjalna rozpiętość). 4.1. 351 Piątym głównym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest koordynacja • koordynacja Proces integrowania działań różnych wydziałów organizacji. 347 • delegowanie Proces. również w całych organizacjach wykształcają się struktury władzy wiążące różne stanowiska i wydziały. w jaki sposób ma zostać rozłożona władza pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. Częstość występowania nowych problemów (im większa. jest zewnętrzne otoczenie organizacji. w toku którego menedżer powierza innym część swych obowiązków i uprawnień.sytuacji? Choć nie istnieje doskonała formuła. Zakres występowania standardowych procedur (im ich więcej. Działalność koordynacyjna str. Zazwyczaj im większa złożoność i niepewność otoczenia. 3. 5. występującym powszechnie. badacze wskazywali na zestaw czynników. tym szerszy potencjalny zasięg). Tablica 10.1. Proces delegowania str.

Po zaprojektowaniu stanowisk pracy są one grupowane w wydziały. • stanowiska liniowe Stanowiska na bezpośredniej linii podporządkowania. Projektowanie stanowisk pracy jest to określanie obowiązków poszczególnych jednostek w procesie pracy. Najbardziej rozpowszechnione kryteria takiego grupowania to wyrób. reguły i procedury. Najbardziej powszechną formą jest specjalizacja stanowisk pracy. Istnieją jednak i inne różnice. zespoły zadaniowe i wydziały integracyjne29. 355 Organizacje zbudowane są z wielu elementów konstrukcyjnych. funkcja. w której stanowiska sztabowe występują względnie licznie w stosunku do liczby stanowisk liniowych. ustalanie stosunków podporządkowania. rozszerzaniem i wzbogacaniem pracy. (. który wymaga omówienia. podejściem od strony cech stanowiska pracy i zespołami roboczymi jako alternatywnymi podejściami.. 354 Najbardziej oczywistą różnicą pomiędzy linią i sztabem jest cel – menedżerowie liniowi pracują bezpośrednio nad osiągnięciem celów organizacji. 352 W większości organizacji koordynacja jest niezbędna. klient i .) Intensywność administracyjna str. Różnicowanie stanowisk str. ich grupowanie. Wypracowano przy tym wiele technik zapewniających spełnienie jej wymagań. jak i zasobów z innych jednostek. • stanowiska sztabowe Mają za zadanie służyć doświadczeniem. w jakim stanowiska kierownicze koncentrują się w części sztabowej. Podsumowanie str. Najbardziej powszechne to: projektowanie stanowisk pracy.. Różnice pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi str. Organizacja o wysokiej intensywności administracyjnej to taka. podczas gdy menedżerowie sztabowi doradzają i wspierają. jest rozróżnienie pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi. reguły i procedury. 355 Organizacje niekiedy próbują wyważyć względne znaczenie stanowisk liniowych i sztabowych w kategoriach intensywności administracyjnej. odpowiedzialne za osiągniecie celów organizacji. Do najbardziej przydatnych narzędzi utrzymania koordynacji współzależnych jednostek zaliczamy hierarchię organizacyjną. role łącznikowe. Intensywność administracyjna to stopień.zarówno informacji. 353 Ostatnim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej. Ze względu na różne niedostatki specjalizacji stanowisk pracy menedżerowie eksperymentowali z rotacją stanowisk. rozkład władzy. koordynacja działań i zróżnicowanie stanowisk. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. Strukturalne techniki koordynacji str. dla niskiej intensywności administracyjnej właściwe są względnie liczne stanowiska liniowe.

Zidentyfikować i wyjaśnić dwa podstawowe uniwersalne spojrzenia na projekt organizacji. Stanowisko sztabowe natomiast służy wiedzą fachową. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. Rozkład władzy wychodzi od jej delegowania. . . w jakim stanowiska kierownicze są skoncentrowane w części sztabowej. że specjalizacja stanowisk pracy i rozpiętość zarządzania należą do typowych elementów konstrukcyjnych struktury organizacyjnej. Stanowisko liniowe to stanowisko na bezpośredniej linii podporządkowania.Opisać rozpowszechnione podstawowe formy projektu organizacji. Każde kryterium ma zalety i wady..Opisać problemy wyłaniające się w projektowaniu organizacji. .. Rozpiętość zarządzania częściowo określa. Uzyskanie odpowiedniej koordynacji wymaga od menedżerów stosowania różnych technik.lokalizacja. Właściwy zakres decentralizacji kształtuje się pod wpływem wielu czynników. Głównym powodem koordynacji jest istnienie pomiędzy wydziałami współzależności: sumującej się. Intensywność administracyjna to zakres. Opisaliśmy tam również. Systematyczne delegowanie obowiązków i uprawnień w całej organizacji przybiera postać decentralizacji. odpowiedzialne za osiąganie celów organizacji.. Na idealną rozpiętość wpływa wiele czynników sytuacyjnych. czy spłaszczona.Opisać podstawową istotę projektu organizacji. Charakter projektu organizacji str. czy struktura organizacji jest względnie wysmukła. Delegowanie jest procesem. w toku którego menedżer przekazuje część swoich obowiązków innym. Większe organizacje stosują wielorakie podstawy grupowania na różnych szczeblach. 356 . W ostatnich latach występowała tendencja do struktur bardziej spłaszczonych. jak może się zmieniać właściwy poziom .Zidentyfikować i wyjaśnić różne elementy wpływu czynników sytuacyjnych na projekt organizacji. Przykład wprowadzający . Ustalenie relacji służbowego podporządkowania rozpoczyna się od wytyczenia linii podległości. 361 Co to jest projekt organizacji? W rozdziale 10 zauważyliśmy.. sekwencyjnej i wzajemnej. Rozdział 11 Zarządzanie Projektowaniem Organizacji 360 str. Koordynacja jest procesem jest procesem wiązania czynności różnych wydziałów organizacji. Centralizacja natomiast oznacza zachowanie władzy i autorytetu formalnego na najwyższym szczeblu organizacji.359 . . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Przykłady i pytania str.

Anonimus Model behawioralny . że właściwie zachowanie menedżera w danej sytuacji zależy od niepowtarzalnych elementów tej sytuacji3. 362 W rozdziale 2 wprowadziliśmy rozróżnienie pomiędzy sytuacyjnym i uniwersalnym podejściem do rozwiązywania problemów zarządzania. skostnieniem i spychaniem odpowiedzialności na innych. 1. Centralną częścią rozważań Webera był biurokratyczny model organizacji4. 3. 2. Organizacja powinna przyjąć wyraźny podział pracy. str.specjalizacji i właściwa rozpiętość zarządzania. Uniwersalne spojrzenie na projekt organizacji str. a podejścia sytuacyjne sugerują. 5. Model biurokratyczny W rozdziale 2 wspominaliśmy o pionierskiej roli w klasycznej teorii organizacji wpływowego niemieckiego socjologa Maxa Webera. że biurokratyczna forma organizacji jest logiczna. 58 prezentowanej literatury. Wielu ludzi wiąże biurokrację z „biurokratyczną mitręgą”. dążenie do osiągnięcia biurokracji idealnej może dać pewne niepożądane skutki. Podstawą naszej dzisiejszej wiedzy na temat projektu organizacji są wczesne podejścia uniwersalne: model biurokratyczny i model behawioralny.* Jego model miał być wzorcem. a pracownicy powinni być chronieni przed arbitralnym zwolnieniem. Menedżerowie powinni prowadzić przedsiębiorstwo w sposób bezosobowy i utrzymywać odpowiedni dystans z podwładnymi. Niestety. 4. Według Webera idealna biurokracja wykazuje pięć podstawowych cech. racjonalna i sprawna. „jedyną najlepszą metodą działania. Natomiast nie wspomnieliśmy właściwie o możliwych wzajemnych relacjach obu tych elementów. Projekt organizacji to ogólny wzorzec strukturalnych składowych i rozwiązań używanych do zarządzania całą organizacją. Weber mawiał. że niektóre jego elementy (takie jak oparcie się na regułach i zatrudnianie na podstawie wiedzy fachowej) rzeczywiście często poprawiają sprawność. poz. takie jak nieelastyczność oraz zaniedbywanie ludzi i procesów społecznych. Przyjmowanie pracowników i awansowanie w organizacji powinno być oparte na technicznej wiedzy fachowej. Zgodnie z ujęciem Webera biurokracja jest modelem struktury organizacyjnej opartej na zalegalizowanej władzy formalnej. Tak więc projekt organizacji jest środkiem wdrażania strategii i realizacji planów osiągania celów organizacji. 444. a każde stanowisko powinno być zajęte przez eksperta. Organizacja powinna ustalić hierarchię stanowisk dla urzędów tworzącą linię podporządkowania od góry do samego dołu organizacji. Organizacja powinna stworzyć spójny zestaw zasad w celu zapewnienia jednolitego wykonywania zadań. że podejścia uniwersalne próbują wskazać jeden najlepszy sposób zarządzania organizacją. Pamiętamy. * Później jednak sam trochę w to zwątpił: Zachowanie człowieka w organizacji. Głównym atutem modelu biurokratycznego jest fakt. do którego powinny dążyć wszystkie organizacje.

nazywanej systemem 4 i opartej na modelu behawioralnym. może się zmienić wraz ze zmianą jej sytuacji.. Otoczenie . Likert był przekonany. który rozwijał się równolegle do szkoły stosunków międzyludzkich w myśli o zarządzaniu. W tablicy tej przedstawiono również cechy charakterystyczne drugiej skrajnej formy projektu organizacji opisanej przez Likerta. a nawet to. jak biurokracja i system 4. Strategia a projekt organizacji str. że podstawowa biurokratyczna forma organizacji. podobnie jak biurokratycznego. co decyduje o tym.. kontroli i końcowych wyników. Dlatego też modele uniwersalne.Innym uniwersalnym modelem projektu organizacji był model behawioralny. były raczej mniej skuteczne niż te. zostały zastąpione nowszymi modelami. przedstawiciele podejścia behawioralnego. nie musi sprawdzać się dla innej.. W następnej części rozdziału identyfikujemy szereg czynników. (. To. Twierdził.. podejmowania decyzji. że nie istnieje jedno najlepsze podejście do projektu organizacji9.. nazwana przez niego projektem systemu 1. Badacz zarządzania Rensis Likert obserwował kilka wielkich organizacji. Likert i jego współpracownicy utorowali w ten sposób drogę do bardziej humanistycznego podejścia do projektowania organizacji.. Cechy charakterystyczne organizacji systemu 1 w ramach zaproponowanych przez Liberta zebrano w tablicy 11. Wielkość organizacji . że wiele przemawia za tym. Widzimy jednak. rozmiary i cykl życia organizacji. otoczenie. interakcji.. Likert opracował ramy koncepcyjne opisujące organizacje w kategoriach ośmiu kluczowych procesów: przywództwa. ustalania celów. 372 . że każdą organizację można ulokować w zestawie wymiarów opisujących te elementy. zakotwiczona jest na jednym końcu każdego wymiaru. W następnej części rozdziału omawiamy wpływ strategii. Tu omówimy cztery takie czynniki – technikę. Stwierdził.) Podobnie jak model biurokratyczny. Główną mocną jego stroną jest akcentowanie zachowania ludzi poprzez podkreślanie wartości pracowników organizacji. 366 Spojrzenie sytuacyjne na projekt organizacji oparty jest na założeniu. które uwzględniają czynniki sytuacyjne. Technika podstawowa . te aktywniejsze zwracały większą uwagę na rozwój grup roboczych i wykazywały większą troskę o procesy interpersonalne. również i podejście behawioralne ma zarówno mocne jak i słabe strony. by określić. Wpływ sytuacji na projekt organizacji str.. że te spośród wybranych przezeń organizacji. że istnieje jeden najlepszy sposób projektowania organizacji – w tym przypadku taki jak w systemie 4. Cykl życia organizacji . motywacji. również twierdzą. które wykorzystywały model behawioralny. Niestety. że jedne są sprawniejsze od innych7. co się sprawdza dla jednej organizacji.. co się sprawdza w jednej organizacji. że projekt optymalny dla danej organizacji zależy od całego zestawu czynników sytuacyjnych10. które wykorzystywały biurokratyczny model struktury. komunikacji..1. które pomagają określić najlepszy projekt organizacji w danej sytuacji.

oparta jest na licznych samodzielnych jednostkach organizacyjnych w powiązanych ze sobą obszarach w ramach szerszej organizacji. Strategia na poziomie jednostki . Struktura funkcjonalna (forma U) Struktura funkcjonalna jest rozwiązaniem opartym na funkcjonalnym podejściu do strukturyzacji.. jednakże w przeciwieństwie do formy H samodzielne jednostki są tu jednak ze sobą powiązane..Innym ważnym czynnikiem wpływającym na projekt organizacji jest strategia przyjęta przez jej najwyższe kierownictwo20. opisanym szczegółowo w rozdziale 10. Tak więc struktura wielobranżowa albo typu M (od: multidivisional). Większość z nich można jednak podciągnąć pod którąś z następujących czterech podstawowych kategorii.) Struktura wielobranżowa (typu M) W strukturze wielobranżowej. trzech lub wszystkich czterech form podstawowych. W tym rozwiązaniu członkowie organizacji są grupowani w wydziałach funkcjonalnych.. inne .. Podstawowe formy struktury organizacyjnej str. (. Ogólnie rzecz biorąc. że na projekt organizacji wywierają wpływ takie czynniki jak technika. albo uniwersalna)21. Do sprawnego funkcjonowania organizacji niezbędny jest znaczny stopień koordynacji pomiędzy poszczególnymi wydziałami. takich jak wydział marketingu czy produkcji. nie powinno dziwić. jednolita. Strategia na poziomie funkcjonalnym ..) Struktura konglomeratowa (struktura typu H) Inną rozpowszechnioną formą struktury organizacyjnej jest podejście konglomeratowe albo typu H22.. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa . otoczenie. na projekt organizacji wywiera wpływ zarówno strategia na poziomie przedsiębiorstwa. jak i strategia jednostki operacyjnej oraz strategia funkcjonalna. która powstała w wyniku niezależnej dywersyfikacji. (. Struktura ta powstaje w wyniku dywersyfikacji pokrewnej.. Forma H (od : holding) jest zasadniczo spółką holdingową.. Inne są pewnymi hybrydami opartymi na połączeniu dwóch. Zarządzanie w praktyce . spójna.. Ekonomista Oliver E. która staje się coraz bardziej popularna. iż organizacje przyjmują rozmaite struktury organizacyjne.. wielkość i cykl życia organizacji oraz jej strategia. również wykorzystuje się podział według wyrobu. 375 Ze względu na to. Struktura konglomeratowa jest wykorzystywana przez organizację składającą się z szeregu nie powiązanych ze sobą jednostek. Williamson nazwał ją mianem struktury typu U (od: unitary structure. Pewne dziedziny są zdecentralizowane na szczeblu jednostki. Podejście to jest oparte w sposób luźny na grupowaniu stanowisk pracy według wyrobu.. struktura unitarna..

Problemy pojawiające się w projektowaniu organizacji str. 383 Jak zauważyliśmy w rozdziale 3. 386 . że owe wymagania i możliwości przetwarzania informacji wpływają na strukturę organizacyjną. że macierz jest odzwierciedleniem struktury wielokrotnego podporządkowania – każdy członek organizacji może podlegać zarówno przełożonemu funkcjonalnemu. Na najwyższym szczeblu organizacji mamy jednostki funkcjonalne. Jednocześnie przełomowe postępy w technice informacyjnej pozwalają menedżerom na przetworzenie większych ilości informacji w sposób coraz bardziej efektywny. Jedna z konsekwencji dotyczy rozpiętości zarządzania i liczby szczebli w organizacji. opartym na nakładających się dwóch kryteriach26. techniki. Z rysunku widać. otoczenie organizacji staje się coraz bardziej burzliwe. Najważniejsze z nich dotyczą sposobu wykorzystania przez organizacje ich struktury do zarządzania informacją. Każdy z nich stoi na czele grupy projektu złożonej z przedstawicieli pracowników wydziałów funkcjonalnych. Dostosowanie organizacji str. rodzaju struktur wykorzystywanych przez organizacje globalne oraz znaczenia elastyczności organizacji. Innowacje w technice informacyjnej umożliwiają menedżerowi utrzymywanie kontaktu z coraz większą liczbą kolegów i podwładnych. Struktura macierzowa Struktura macierzowa jest kolejnym rozpowszechnionym podejściem do projektu organizacji. złożone i niepewne. Pracownicy są w ramach struktury macierzowej jednocześnie członkami wydziału funkcjonalnego (np.natomiast scentralizowane na poziomie przedsiębiorstwa. które organizacja musi przetworzyć. produkcji. na których czele stoją wicedyrektorzy ds. 383 Przez lata pojawiały się różne problemy związane z projektem organizacji. Jedną z najważniejszych korzyści z organizacji przedsiębiorstwa w formie M jest możliwość koordynacji i wspólnego wykorzystania zasobów. Struktury hybrydowe Niektóre organizacje wykorzystują strukturę będącą połączeniem dwóch lub większej liczby rozpowszechnionych form struktury organizacyjnej. Podstawą macierzy jest zestaw wydziałów funkcjonalnych. technicznego) i zespołu projektu.. Zarządzanie informacją str. Z boku schematu organizacyjnego mamy szereg stanowisk określonych mianem kierownika projektu. Menedżerowie mają coraz większą świadomość tego. Organizacje globalne .. jak i jednemu lub kilku kierownikom projektu. Następnie na wydziały funkcjonalne nakłada się zestaw grup wyodrębnionych według wyrobu albo wydziałów tymczasowych. W miarę wzrostu niepewności wzrasta ilość informacji.. finansów i marketingu.. Spojrzenie globalne .

Omówić potrzebę podejścia do ożywienia organizacji. 388 Projekt organizacji jest ogólnym wzorcem składowych i rozwiązań strukturalnych wykorzystywanych w zarządzaniu całą organizacją. projektowanie przedsiębiorstw międzynarodowych oraz maksymalizację zdolności dostosowawczej organizacji. Podsumowanie str. techniki i skuteczność rozwoju organizacji. jednostki operacyjnej i funkcjonalnym. Jak już zauważyliśmy. Współcześnie wiele organizacji przyjmuje jeden z czterech podstawowych projektów: funkcjonalny.. 389 . Takimi czteroma ważnymi czynnikami są technika.Zidentyfikować i opisać główne obszary zmian organizacyjnych. unikając zbytniego rozczłonkowania i nadmiernej sztywności. Przykłady i pytania str. Wśród problemów pojawiających się przy projektowaniu organizacji można wymienić: wykorzystanie projektu organizacji do zarządzania informacją. Sytuacyjne spojrzenie na projekt organizacji oparte jest na założeniu.Opisać istotę zmian organizacyjnych włącznie z czynnikami działającymi na rzecz zmian i zmianami planowanymi a zmianami dostosowawczymi. że wiele organizacji tworzy dziś swoje własne projekty struktury.Na koniec trzeba wspomnieć. W ukształtowaniu projektu organizacji pomocna jest również jej strategia.. biurokratyczne organizacje są oporne wobec zmian.391 . Inne organizacje wykorzystują projekty hybrydowe. otoczenie. . 392 . maksymalizujące ich zdolność dostosowania się do zmiennych warunków i zmieniającego się otoczenia. . 392) Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Dotyczy to w różny sposób strategii na poziomie przedsiębiorstwa. Próbują tego dokonać. wyprowadzone z dwóch lub większej liczby podstawowych wariantów. Modele te próbowały określić normatywnie właściwy sposób projektowania wszelkich organizacji. Rozdział 12 Kierowanie Zmianami Organizacyjnymi (str.Omówić założenia. organizacje próbują możliwie silnie odróżniać się od typowych biurokracji .. powolne i nieelastyczne. . wielobranżowy oraz macierzowy..przyjmując względnie nieliczne formuły. że projekt optymalny jest funkcją czynników sytuacyjnych. ogólne opisy stanowisk pracy itd. konglomeratowy.. wielkość i cykl życia organizacji. . Przykład wprowadzający str. Pierwszymi uniwersalnymi modelami projektu organizacji były: model biurokratyczny i model behawioralny. By więc uniknąć tych problemów.

. że zmiany często natrafiają na opór. menedżerowie powinni wyjść od sporządzenia wykazu sił nie sprzyjających zmianom i następnie próbować je neutralizować lub przynajmniej ograniczyć ich wpływ. gdy zamierzone lub realizowane przezeń zmiany napotykają opór.Charakter zmian organizacyjnych str. przynajmniej niektóre techniki mogą pomóc w przezwyciężaniu tego oporu. .. ... Ułatwianie. Odmienne postrzeganie. a także umieć sobie radzić z oporem pracowników7. Niepewność.. Aby realizować zmiany. Choć nie ma stuprocentowo pewnych recept. Menedżerowie muszą wiedzieć.. Zarządzanie zmianami w organizacjach str.. 398 Po to... Aby ułatwić wprowadzenie zmian. Przyczyny oporu stawianego zmianom str. ..) . 399 Menedżer nie powinien poddawać się rezygnacji. 396 Zmiany organizacyjne są zjawiskiem złożonym. dlaczego ludzie bywają niechętni zmianom i jak można przezwyciężyć ich opór.. Uczucie straty. Przezwyciężenie oporu stawianego zmianom str. Współuczestnictwo.. menedżerowie muszą zrozumieć. Menedżer nie może tak po prostu skinąć czarodziejską różdżką i wprowadzić niczym magik planowanych zmian... . Zmiana strategii (.. techniki i operacji lub ludzi17.. Kroki w procesie zmian . menedżer musi rozumieć kroki niezbędne do ich skutecznego wprowadzenia.. Analiza pola siłowego. by skutecznie kierować zmianami.. Ogólnie jednak większość przypadków zmian dotyczy strategii organizacji.) Zmiana struktury i projektu organizacji (... jej struktury i projektu. . Siły działające na rzecz zmian .. 393 .. Do wszelkich zmian trzeba podchodzić w sposób systematyczny i logiczny.. że zmiany mogą obejmować niemal wszystkie części organizacji. Obszary zmian w organizacji str..) Zmiana techniki i operacji (. Uświadamianie i komunikacja.. . o ile mają one mieć szanse powodzenia.. .. Zagrożenie osobistych interesów.. Zmiana planowana czy zmiana dostosowawcza? . 401 Zauważyliśmy już.

411 . Taki zastrzyk jest czasami potrzebny. Zarządzanie procesem zmian ma wielkie znaczenie.. techniki i ludzi.. chociaż zwykle bardziej skuteczny jest model kompleksowy. ułatwianie i analizę pola siłowego. lepsza jest zmiana planowana niż dostosowawcza (relatywna). Skuteczne wykorzystanie tego podejścia opiera się na kilku ważnych przesłankach. 414 . Ożywienie organizacji str. (.Zmiany ludzi str. Pracownicy mogą mieć poczucie.. Metody przezwyciężenia tego oporu obejmują współuczestnictwo. Wykorzystuje się wiele różnych technik zmian lub interwencji. by przezwyciężyć entropię.. struktury i projektu.. . kształcenie i komunikację. Ożywienie oznacza wlanie w organizację nowej energii. Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. Panują sprzeczne opinie co do skuteczności technik OD. Przesłanki doskonalenia organizacji Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw.. 405 Inny obszar zmian w organizacji dotyczy zasobów ludzkich. zachowań i oczekiwań.. umocnienie (konsolidacja) i ekspansja. Podsumowanie str.. W wielu współczesnych organizacjach menedżerowie próbują odchodzić od nieprzyjaznych stosunków z robotnikami i zastępować je stosunkami współpracy.417 . Przykłady i pytania str. zagrożeniem osobistego interesu. 406 Zmiana w organizacji i doskonalenie organizacji są ze sobą powiązane. percepcji zachowań i oczekiwań. Podstawowymi krokami w ożywieniu organizacji są: kurczenie działalności. Na przykład organizacja może zdecydować o zmianie poziomu kwalifikacji swojej siły roboczej. Zmiany mogą być również ukierunkowane na postawy i wartości pracowników. Ludzie wykazują skłonność do stawiania oporu zmianom. co jest spowodowane związaną z nimi niepewnością. sposobu postrzegania. Najbardziej rozpowszechnione dotyczą zmian strategii. odmiennym ich postrzeganiem i uczuciem straty.. Model Lewina daje ogólne spojrzenie na kroki składające się na ten proces.. Zmiana może być wywołana siłami działającymi wewnątrz organizacji lub poza nią. Ogólnie rzecz biorąc.. 413 Zmiana organizacyjna to każda istotna modyfikacja jakiejkolwiek części organizacji. Doskonalenie organizacji str. Z kolei kierownictwo może. żywotności i siły.) Zmiany organizacyjne mogą się również koncentrować na sposobie postrzegania i oczekiwaniach.. Podstawą ożywienia może być dowolna zmiana organizacyjna lub działalność rozwojowa.

. Zarządzanie w praktyce Molestowanie seksualne w miejscu pracy .Opisać gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia. Przykład wprowadzający str. (. Przyciąganie zasobów ludzkich str.Omówić przyciąganie przez organizację zasobów ludzkich. Zmiany społeczne a gospodarowanie zasobami ludzkimi ... ocenę wyników i ich omówienie z zainteresowanym pracownikiem (informację zwrotną).. 418 . 444 . włączając ustalenie systemów wynagrodzeń i świadczeń oraz planowanie karier. ..Opisać..Omówić. w jaki sposób organizacje utrzymują zasoby ludzkie. naborem i selekcją... 418 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: ... . Utrzymanie zasobów ludzkich str.Rozdział 13 Gospodarowanie Zasobami Ludzkimi Cele str.. 428 . Gospodarowanie zasobami ludzkimi (albo – jak się je niekiedy nazywa – zarządzanie personelem) w wielu organizacjach bywało spychane do klasy zadań drugorzędnych. .. w tym sposoby powoływania związków zawodowych i mechanizm negocjacji zbiorowych. włącznie z jego strategicznym znaczeniem i jego związkiem z czynnikami prawnymi i społecznymi. włącznie z ich planowaniem. w jaki sposób organizacje rozwijają zasoby ludzkie. jak również rozpowszechnione metody selekcji. 436 . Gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia str.Opisać stosunki pracownicze. włączając w to szkolenie i rozwój. Trzema szczególnie ważnymi składowymi tego kontekstu są: strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi oraz prawne i społeczne otoczenie. .. 419 Gospodarowanie zasobami ludzkimi odbywa się w kontekście złożonego i nieustannie zmieniającego się otoczenia.) Prawne otoczenie gospodarowania zasobami ludzkimi . Strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi Zasoby ludzkie mają ogromne znaczenie dla skutecznego funkcjonowania organizacji. Rozwój zasobów ludzkich str.. jednakże w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci jesteśmy świadkami gwałtownego wzrostu jego znaczenia.

446 . . Szkolenie personelu i doskonalenie kadr kierowniczych umożliwia pracownikom właściwe wykonywanie powierzonej im pracy i przygotowanie się do pracy na innych stanowiskach w przyszłości. Jeżeli takie będzie życzenie większości pracowników firmy na stanowiskach niekierowniczych. których celem jest uzgodnienie umowy zbiorowej. Ważną częścią funkcji gospodarowania zasobami ludzkimi jest przyciąganie zasobów ludzkich.. jak i orzekające metody oceny. Kierownictwo ma obowiązek prowadzenia ze związkiem zawodowym negocjacji zbiorowych. podejmowania decyzji o podwyżkach i awansach oraz zapewnienia pracownikom odpowiedniej zwrotnej informacji. których zadaniem jest zapewnienie we właściwym momencie odpowiedniej liczby i typu pracowników. Do metod oceny kandydatów należą formularze podań o przyjęcie do pracy. Właściwie zaprojektowane systemy płac. albowiem niełatwo jest trafnie ocenić różne aspekty jakiejś osoby na danym stanowisku. Można stosować zarówno obiektywne. Kierowanie stosunkami pracowniczymi str. Ma ono znaczenie strategiczne oraz znajduje się pod wpływem otoczenia prawnego i społecznego.. mogą zachęcić do lepszej pracy. sprawdziany. Po uzgodnieniu umowy spory pracowników z kierownictwem rozstrzygane są w ramach procedury rozpatrywania i załatwiania skarg. działające bodźcowo lub związane z wynikami i zasługami w pracy. doskonalenie i utrzymywanie potrzebnych organizacji zasobów ludzkich. 451 Przedmiotem gospodarowania zasobami ludzkimi jest pozyskiwanie. Zawsze należy pamiętać o problemie wartości informacji pochodzących z takich ocen. rozmowy kwalifikacyjne oraz środki oceny.. mają oni prawo do reprezentacji związkowej. Podsumowanie str. Organizacje muszą również pracować nad doskonaleniem swoich zasobów ludzkich. Planowanie kadr wychodzi od analizy stanowisk pracy. a następnie koncentruje się na prognozowaniu przyszłego zapotrzebowania organizacji na pracowników zarówno spośród już zatrudnionych w organizacji jak i spoza niej. Wiarygodność poszczególnych metod wykorzystywanych w toku selekcji kandydatów musi zostać odpowiednio sprawdzona. dobry system przeważnie wykorzystuje kilka metod. W toku procesu doboru kadr następuje przyciągnięcie. Ocena wyników ma istotne znaczenie dla określenia potrzeb szkoleniowych. Równie ważne jest utrzymanie zasobów ludzkich. a dobry program świadczeń pozapłacowych może się przyczynić do łatwiejszego przyciągnięcia i utrzymania pracowników.. Ważnym aspektem gospodarowania zasobami ludzkimi jest również planowanie kariery. a także na planowaniu programów. Stawki płac muszą zostać ustalone w odpowiedniej proporcji do innych stanowisk w ramach organizacji oraz do stawek na takim samym lub podobnym stanowisku w innych organizacjach na rynku pracy. ocena i ostateczne zaangażowanie kandydatów ubiegających się o pracę..

...... • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony treści. najwyższe kierownictwo firmy wprowadziło bodźcowy system płac...... Mimo że w ciągu tych wszystkich lat system ten był rozwijany i doskonalony....... jako specjalne nagrody na koniec roku przyznawane są premie. że u nich taki system nie zda egzaminu1. Niemal każda .. którego celem było wzmocnienie motywacji pracowników.... dlaczego tak jest. Wielu z nich zdobyło nowe spojrzenie na sposób przekonywania robotników przez organizację do osiągania lepszych wyników.. Jak działa ten system? Po pierwsze. 456 Nie bez racji można twierdzić... stworzyć pracownikom urozmaicone szanse uzyskania większych zarobków za cięższą pracę... Początkowe podejście było proste..... włącznie z jego znaczeniem i podstawowymi wcześniejszymi podejściami do zagadnienia...... Nie trudno zrozumieć...... • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony procesu..... Trudniej wszakże zrozumieć. W dodatku Lincoln.... by się nauczyć czegoś o sposobie motywowania robotników do pracy..... Przykład wprowadzający str..... 452 .. Część V PROCES PRZYWÓDZTWA Rozdział 14 Motywowanie Pracownika Do Pracy Cele str.. jak funkcjonuje system bodźców u Lincolna.. 456 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Scharakteryzować istotę motywowania... ... • Omówić podejścia do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia... Sukces Lincolna nie przeszedł niezauważony.. jego podstawowe założenia są wykorzystywane po dziś dzień: im więcej wysiłku wkłada w pracę pracownik Lincolna...... Na koniec roku każdy pracownik podlega ocenie z punktu widzenia solidności...... W 1934 r.Przykłady i pytania str.. tym więcej zarabia....... ilości wyprodukowanych wyrobów i ich jakości. że Lincoln Electric w Cleveland w stanie Ohio ma najwyżej motywowanych robotników z wszystkich współczesnych firm amerykańskich i że robotnicy ci są trzykrotnie bardziej wydajni niż ich koledzy w innych firmach............ Sukcesy firmy Lincoln Electric w stosunkach z pracownikami nie są wynikiem jakiejś fanaberii czy nowego podejścia.... Odpowiedź tkwi w motywacji pracownika... Tylko w ciągu ostatnich siedmiu lat niemal 4 000 menedżerów z innych firm odwiedziło obiekty Lincolna w Cleveland.. • Zidentyfikować i opisać nowe spojrzenie na motywowanie... przeżył bez strat prawie 60 lat i od ponad 40 lat nie musiał zwalniać ludzi. Inni wyjeżdżają kręcąc głową i twierdząc.. a także popularne strategie motywowania..... • Opisać rolę systemów nagradzania w motywowaniu...454 ..... produkujący przemysłowe silniki elektryczne i sprzęt spawalniczy. podstawowe wynagrodzenie każdego pracownika jest związane bezpośrednio z jednostkową wydajnością.. pomysłów....... Po drugie...

Jak zauważyliśmy w rozdziale 2.. Taylor sugerował używanie bodźcowego systemu płac. Do ich podstawowych założeń . 459 Nasza wiedza na temat motywowania może wychodzić od przeglądu wcześniejszych podejść. materiały. Celem menedżera jest maksymalizowanie częstotliwości występowania pierwszego typu zachowania i minimalizowanie występowania postaw ostatniego typu.. i zakładał. że określa ona wyniki pracy. a menedżerowie mieli całe dziesięciolecia na jego doskonalenie. że kierownictwo ma bogatszą wiedzę na temat pracy na poszczególnych stanowiskach niż sami robotnicy. że powszechną siłą motywacyjną jest pieniądz.. (. 457 Motywowanie jest zestawem sił. a jednocześnie jest czymś nieuchwytnym. jak to zrobić.. menedżer może poddać go szkoleniu lub zastąpić innym pracownikiem.. gdy problemem jest niedostateczna lub niewłaściwa motywacja do pracy.. Zachowanie jednostki jest złożonym procesem. a menedżer może mieć trudności z ustaleniem przyczyn niedostatecznej motywacji i doprowadzenie do zmiany zachowania. rozwój teorii motywacji przebiegał od podejścia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania) do podejścia od strony zasobów ludzkich. by skłonić ich do osiągnięcia lepszych wyników w pracy. zwolennicy podejścia tradycyjnego ujmowali rolę wynagrodzenia pieniężnego bardzo wąsko i nie dostrzegali innych czynników motywacyjnych.. możliwości (zdolności do wykonywania danej pracy) oraz środowisko pracy (narzędzia. które powodują.. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania). 458 Wyniki osiągane przez indywidualnego pracownika określone są ogólnie przez motywację (pragnienie pracy).. będących owocem działań prowadzonych w zakładach Western Electric5. licząc się z pewną przyganą. a także informację niezbędną do wykonywania pracy). Tamten program był inicjowany w prostszych czasach. Znaczenie motywacji polega więc na tym.... Podejście od strony stosunków międzyludzkich (zarysowane również w rozdziale 2) wywodzi się z prac Eltona Mayo i jego współpracowników. Dzisiejsi menedżerowie muszą wychodzić od znacznie bardziej złożonego spojrzenia na ludzkie pragnienia. Jeżeli pracownikowi brak zdolności do wykonywania danej pracy.. Trudniejsza sytuacja powstaje wtedy. Chociaż rola pieniądza jako czynnika motywacyjnego nie podlega dyskusji. by uniknąć reprymendy.) Wcześniejsze podejścia do motywowania . Podejście tradycyjne. Był przekonany. Podejście tradycyjne zakładało również. że ludzie zachowują się w określony sposób2. albo ograniczyć swój wysiłek do minimum. Menedżerowie organizacji muszą jednak wymyślić.. W dowolnym dniu roboczym pracownik może dać z siebie maksimum wysiłku w wykonywanej pracy albo pracować tylko na tyle intensywnie. Zwolennicy tego podejścia kładli nacisk na rolę procesów społecznych w środowisku pracy. że dla większości ludzi praca jest czymś nieprzyjemnym i że dochód pieniężny jest dla pracowników ważniejszy od charakteru samej pracy. by program tak jak u Lincolna sprawdził się również u nich. Najlepszym przykładem tradycyjnego podejścia do motywacji pracownika jest praca Fredericka W. Znaczenie motywacji do pracy ..... Taylora4. Istota motywowania str.organizacja może mieć właściwie motywowaną siłę roboczą. Ogólnie rzecz biorąc.

... Hierarchię potrzeb zaproponowanych przez Maslowa pokazano na rys. że ludzie dążą do zaspokojenia pięciu poziomów potrzeb6. (. Podejście od strony hierarchii potrzeb . że sam udział ma wartość zarówno dla pracowników. Z kolei eksperci sugerują. krótszym czasem pracy i lepszymi warunkami pracy. Oba te poglądy są przykładem spojrzenia na motywowanie od strony treści. Maslow sugerował. Podejście do motywowania od strony treści str. Obejmują one potrzebę miłości i przywiązania oraz akceptacji ze strony kolegów. że złudzenie współuczestnictwa i ważności zaspokoi podstawowe potrzeby społeczne robotników i w rezultacie stworzy silniejszą motywację do pracy. które można uszeregować według hierarchii ważności. Potrzeby szacunku w rzeczywistości obejmują dwa różne zespoły potrzeb: potrzebę pozytywnego obrazu we własnych oczach. podejście od strony zasobów ludzkich zakłada. i żeby pozwolili im na pewien zakres samodzielności i samokontroli w wykonywaniu codziennych obowiązków. że ludzie muszą zaspokajać pięć kolejnych potrzeb – fizjologicznych. Dwoma szeroko znanymi podejściami do motywowania od strony treści jest teoria hierarchii potrzeb i teoria dwuczynnikowa. żeby działali tak. szacunku dla samego siebie oraz potrzebę uznania i szacunku w oczach innych.. jak i dla organizacji. Najbardziej znana jest hierarchia potrzeb Maslowa oraz teoria ERG. Następne w kolejności są potrzeby stabilnego środowiska psychicznego i emocjonalnego – potrzeby bezpieczeństwa. że motywacje można wzmocnić. podejście od strony treści próbuje odpowiedzieć na pytanie: „Jakie czynniki motywują ludzi do pracy?”. 460 W teorii tej przyjmuje się. zanim w ogóle weźmie się pod uwagę inne potrzeby. Zwolennicy podejścia od strony stosunków międzyludzkich radzili menedżerom. Potrzeby przynależności odnoszą się do procesów społecznych. a nie tylko pozornego. zapewniając pracownikom szerszą autonomię i większą odpowiedzialność. psycholog reprezentujący kierunek stosunków międzyludzkich.) . Dopuszczenie symbolicznych form współuczestnictwa miało wzmóc motywację.2. choć w istocie był to udział iluzoryczny. że ludzie mają rozmaite potrzeby... że pracownik odczuwa potrzebę. ---------hierarchia potrzeb Maslowa Teoria sugerująca. Oczekiwano.. Podejście to przyjmuje. Podejście od strony zasobów ludzkich.należała teza. twierdził. że robotników można motywować wyższą płacą. że złudzenie wkładu i współuczestnictwa wzmocni motywację.. Potrzeby te muszą zostać zaspokojone. Przywódcy związkowi często twierdzą. (. przynależności.. ---------Hierarchia potrzeb Maslowa..) U samego dołu hierarchii są potrzeby fizjologiczne. Dokładniej... 460 Podejście do motywowania od strony treści koncentruje się na pierwszej części procesu motywowania – na potrzebach i związanym z ich niezaspokojeniem poczuciu niedostatku. że pięć kategorii potrzeb ludzkich układa się w pewną hierarchię. że ma silne potrzeby społeczne i że potrzeby te są ważniejsze dla motywacji niż pieniądze. O ile przedstawiciele szkoły stosunków międzyludzkich byli przekonani. Abraham Maslow. że ludzie mają potrzebę uczestnictwa i są zdolni do udziału prawdziwego. 14. bezpieczeństwa. by być użytecznym i ważnym. szacunku i samorealizacji. aby pracownicy czuli się ważni.

. tj. W reakcji na podobne głosy krytyczne Clayton Alderfer w swojej teorii motywacji ERG zaproponował odmienną hierarchię potrzeb8. Na przykład.. Spojrzenie takie nazywamy teorią dwuczynnikową10. Potrzeba kontaktów społecznych koncentruje się na związkach ludzi z ich otoczeniem społecznym (Maslowa potrzeby przynależności i szacunku odnoszą się do pozyskiwania szacunku innych). co niekoniecznie musi oznaczać. Ku swemu zaskoczeniu stwierdził. Ludzie mogą być zadowoleni. że ludzkie działanie może być wywołane jednocześnie przez kilka kategorii potrzeb. wierniejszym objaśnianiem motywacji w organizacjach9. że motywowanie zachowania układa się w hierarchię w sposób nieco podobny do zaproponowanego przez Maslowa. że z zadowoleniem i niezadowoleniem związane były różne zestawy czynników – tzn. Teoria dwuczynnikowa . teoria ERG sugeruje. i wzrost albo rozwój (growth).. kiedy byli zadowoleni ze swej pracy i czuli silną motywację. związku i wzrostu. Potrzeba wzrostu (czy rozwoju). R. że potrzeby wyższego rzędu na dobrą sprawę w ogóle się nie liczą. Po pierwsze. Prosił ich o przypomnienie sobie sytuacji. że potrzeby ludzkie są ułożone w trzech nakładających się kategoriach – egzystencji. Teoria ta rozbiła hierarchię potrzeb Maslowa na trzy szczeble. przedstawiciele różnych kultur mogą mieć różne kategorie i hierarchie potrzeb. ---------Chociaż teoria ERG przyjmuje. ---------teoria ERG Teoria motywacji sugerująca. Litery E. obie koncepcje dzielą jednak dwie ważne różnice. obejmuje potrzeby szacunku dla samego siebie i samorealizacji. gdy niezadowoleniu towarzyszył brak motywacji. potrzeby niższego rzędu mają na Haiti tak zasadnicze znaczenie. 465 Tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy zakładało. . Teoria ERG. by dowiedzieć się czegoś więcej o motywacji do pracy fachowców i relacji pomiędzy zadowoleniem i niezadowoleniem.. że „wysoka płaca” będzie powodem do zadowolenia.. Frederick Herzberg przeprowadził 200 rozmów z księgowymi i inżynierami. Menedżerowie nie powinni oczywiście zbyt mocno polegać na jakimkolwiek jednym podejściu w swoim myśleniu o motywowaniu pracowników. Po drugie..Zaproponowana przez Maslowa koncepcja hierarchii potrzeb ma pewną intuicyjną logikę i została przyjęta przez wielu menedżerów. kontakty społeczne (relatedness). a dwóch różnych wymiarów: jednego sięgającego od zadowolenia do jego braku i drugiego sięgającego od niezadowolenia do jego braku. Potrzeby egzystencji odpowiadają potrzebom fizjologicznym i potrzebom bezpieczeństwa u Maslowa. (. że tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy jest niepełne. Badania ujawniły jednak słabość i braki tej teorii: nie zawsze u pracowników organizacji występuje pięć poziomów potrzeb. i G oznaczają egzystencję (existence). Przeprowadzone przezeń wywiady wykazały istnienie nie jednego.) Teoria ERG jest stosunkowo nowa w zestawieniu z hierarchią potrzeb Maslowa. jednakże badania zdają się wskazywać.. że może być ona lepszym. najwyższy szczebel w schemacie Alderfera. oraz sytuacji przeciwnych.. nie zawsze też ich kolejność odpowiada postulowanej przez Maslowa7. Co więcej. którego brakuje w koncepcji hierarchii potrzeb Maslowa. że zadowolenie i niezadowolenie są skrajnymi stanami pewnego kontinuum. związek. niezadowoleni albo odczuwać coś pośredniego. Po to. Spostrzeżenie to doprowadziło Herzberga do wniosku. że ktoś może wskazywać na „niską płacę” jako źródło niezadowolenia. teoria ERG obejmuje element frustracji i regresji...

. . teoria ERG. Wywarła ona jednak poważny wpływ na menedżerów i odegrała dużą rolę w uświadomieniu znaczenia motywacji do pracy. Inny zarzut podnosi niereprezentatywność badanej próbki dla całej populacji oraz fakt. że zadowolenie i niezadowolenie ludzi z pracy kształtują się pod wpływem dwóch niezależnych zestawów czynników – czynników motywacji i czynników higieny psychicznej. podejście od strony procesu koncentruje się na wyjaśnianiu. że proces motywowania pracowników składa się z dwóch etapów.. Potrzeba władzy jest pragnieniem wywierania wpływu na grupę i kontrolowania zachowań innych. dlaczego ludzie wybierają pewne zachowania... Badania wykazały. Na podobieństwo potrzeby przynależności Maslowa. Jednostkowe potrzeby ludzkie .. że jedynie około 10% ludności w Stanach Zjednoczonych wykazuje silnie potrzebę osiągnięć. Dawid O... W pierwszym menedżerowie muszą dopilnować właściwych czynników higieny psychicznej. i jak oceniają zaspokojenie tych potrzeb po osiągnięciu celów.. który pierwszy zidentyfikował tę potrzebę. że osoby o silnie wykształconej potrzebie władzy prawdopodobnie będą uzyskiwały lepsze wyniki.) Pracownicy. Zamiast próbować identyfikować lub wyliczać bodźce motywacyjne. Obecnie teoria Herzberga nie cieszy się zbyt wielkim szacunkiem wśród badaczy przedmiotu. Potrzeba osiągnięć jest najbardziej znana. które również odgrywają ważną rolę w organizacjach: osiągnięć. 467 Poza tymi teoriami badania koncentrowały się na specyficznych jednostkowych potrzebach ludzkich. których menedżerowie próbują „zadowolić” tylko poprzez czynniki higieniczne. jak wola osiągnięć. przynoszą jednak niewiele wyjaśnień dotyczących samego procesu motywowania. Jeden z kierunków krytyki wskazuje na możliwość rozmaitych interpretacji wyników uzyskanych przez Herzberga w rozmowach z pracownikami. psycholog. ma ona jednak również swoich krytyków. Menedżerowie powinni więc przejść do drugiego etapu: dać pracownikom okazję do odczucia takich czynników motywacyjnych. afiliacji i władzy12. będą też zajmowały stanowiska związane z nadzorowaniem pracy innych. afiliacji i władzy wnikają w sprawę czynników sprawczych.) Mimo że teoria dwuczynnikowa Herzberga zdobyła sobie wielu zwolenników wśród menedżerów. Jest to pragnienie realizacji celu lub zadania w sposób bardziej skuteczny niż w przeszłości. McClelland. Hierarchia potrzeb Maslowa. twierdzi.. Podsumowując można powiedzieć. zazwyczaj będą sprowadzali swój wysiłek w pracy do niezbędnego minimum. (.. teoria dwuczynnikowa oraz teorie potrzeby osiągnięć. ---------Na podstawie tych obserwacji Herzberg twierdzi. że późniejsze badania nie zawsze zdołały potwierdzić tę teorię11.. potrzeba afiliacji jest pragnieniem ludzkiego towarzystwa i akceptacji. Ludzie o silnie wykształconej potrzebie afiliacji na ogół będą preferowali pracę wymagającą szerokich społecznych interakcji i otwierającą możliwości nawiązywania przyjaźni.---------teoria dwuczynnikowa Teoria motywacji sugerująca. że główne podejścia do motywowania od strony treści koncentrują się na potrzebach indywidualnych.. Podejście do motywowania od strony procesu str. by zaspokoić swoje potrzeby. (. 468 Spojrzenie od strony procesu zajmuje się sposobem powstawania motywacji. Do popularnych podejść do motywowania od strony procesu zaliczmy teorię oczekiwań oraz teorię sprawiedliwości.

.. W sklepach A&P w Filadelfii pracownicy zgodzili się na 25-procentową obniżkę płacy. jej zastosowanie jest dość trudne20. Zacząć trzeba od odgadnięcia. żeby uzyskać premię.. Pracownicy zarabiają więcej niż poprzednio. jakie rodzaje i jaki poziom osiągnięć przyczynia się do realizacji celów organizacji. Żeby rzeczywiście w całości wykorzystać ją w miejscu pracy. by nagrody miały odpowiednią wysokość. Menedżerowie pragnący poprawić motywację swoich podwładnych mogą podjąć kolejne kroki. jakich wyników (tj. menedżer musi zidentyfikować wszystkie potencjalne wyniki dla każdego pracownika. Na koniec należałoby się upewnić. Najważniejszym wnioskiem wynikającym dla menedżerów z teorii sprawiedliwości jest stwierdzenie.) Implikacje dla menedżerów. Drugi wniosek sugeruje. oparte na zasadzie równości. wdrażające podstawowe idee teorii oczekiwań. należy zdecydować. co trzeba robić. 475 . Mimo że jest ona pomyślana sensownie i uzyskała ogólne potwierdzenie w badaniach empirycznych. (. Opiszemy tu tylko jej formę najbardziej podstawową. nagród) pragnęliby poszczególni pracownicy. jak potrzeby uruchomiły proces motywacji i wybrany został sposób działania. Firma A&P ze sporym powodzeniem zastosowała u siebie teorię oczekiwań. Jego teoria motywacji oparta na sprawiedliwości głosi. że cały system jest sprawiedliwy (równy dla wszystkich)18. 473 Po tym.... Teoria ta ma jednak również pewne ograniczenia.... Również system bodźcowy w firmie Lincoln Electric w sposób oczywisty jest zgodny z teorią oczekiwań. Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia str.. z którymi dany pracownik się porównuje. że motywacja zależy od siły naszego pragnienia i oczekiwanego prawdopodobieństwa jego zaspokojenia.. że ludzie dążą do sprawiedliwości społecznej w postaci nagród uzyskiwanych w związku z ich osiągnięciami w pracy21. ---------teoria oczekiwań Teoria sugerująca. że jeżeli nagrody mają motywować pracowników.. Teoria sprawiedliwości ... a jednocześnie sklepy osiągają wyższą zyskowność19.. muszą być odbierane jako rzetelne i sprawiedliwe. Stacy Adamsa. Każdy pracownik wie.. określić wszystkie odpowiednie wielkości oczekiwane i następnie jakoś to wszystko zbilansować e celu maksymalizowania motywacji pracownika. 469 Teoria motywacji oparta na koncepcji oczekiwań jest znana w wielu różnych formach i pod różnymi szyldami. Następnie należałoby dopilnować. Znaczna część współczesnego myślenia o sprawiedliwości została ukształtowana przez teorię motywacji opracowaną przez J. Po drugie.) Implikacje dla menedżerów... od którego oczekuje się ich zaspokojenia. że menedżerowie muszą brać pod uwagę charakter „innych”. by pożądany poziom osiągnięć był możliwy do uzyskania.. ---------(. jednakże uzyskali jednocześnie możliwość wyższych premii za lepszą pracę. jednostka ocenia rzetelność albo sprawiedliwość uzyskanego wyniku. Sprawiedliwość to indywidualnie postrzegane traktowanie danej osoby w porównaniu z innymi. Następnie należałoby poddać całą sytuację analizie z punktu widzenia ewentualnej sprzeczności oczekiwań i zapewnić..Teoria oczekiwań . Trzeba się też upewnić co do istnienia związku pomiędzy pożądanym poziomem wyników (albo nagród) z pożądanymi osiągnięciami.

Trzeci element procesu motywacyjnego odnosi się do problemu trwałości niektórych zachowań w czasie i zmienności innych.. W Japonii natomiast menedżerowie i . wyjaśnić oczekiwania. Stwarza więc ona całościowe ramy dla zintegrowania innych podejść. jakie się z tymi zachowaniami wiążą. która zdobywa sobie coraz większą popularność.. Menedżerowie powinni bezpośrednio wiązać nagrody z osiąganiem przez podwładnego wyznaczonych celów... karania i eliminacji26.. (..... Teoria ustalania celów pomaga menedżerom dopasować nagrody do indywidualnych potrzeb. spojrzenie od strony treści zajmuje się potrzebami.. dlaczego ludzie wybierają różne zachowania prowadzące do zaspokojenia potrzeb i w jaki sposób oceniają sprawiedliwość nagród.... lecz raczej filozofią zarządzania... Jak się przekonaliśmy.... 475 Menedżerowie mogą w układzie organizacyjnym korzystać z czterech podstawowych rodzajów wzmocnienia: wzmocnienia pozytywnego.. Podejście japońskie . Cele te powinny wykazywać umiarkowany stopień trudności.. by oczekiwać. zgodnie z którym zachowanie wywołujące nagrody będzie prawdopodobnie powtarzane. a przy tym takie. że teoria ustalania celów będzie sobie zdobywała coraz większą popularność w organizacjach. (. jak np.. żeby pracownik był skłonny je zaakceptować i zaangażować się w ich realizację... teoria ustalania celów i podejście japońskie... 480 Tak zwane podejście japońskie właściwie nie jest żadną teorią czy modelem. Teoria ustalania celów . W ujęciu historycznym widzimy w Stanach Zjednoczonych całą gamę takich stosunków . że menedżer i podwładny powinni wspólnie i w sposób systematyczny ustalać cele dla podwładnego. Podstawowym celem podejścia japońskiego jest doprowadzenie do wytworzenia się partnerskich stosunków między kierownictwem firmy i robotnikami...) Tworzenie wzmocnień w organizacjach .. powinny też być konkretne... Pod wielu względami wyrasta ona z ujęcia od strony zasobów ludzkich. a spojrzenie od strony procesu wyjaśnia. a prawdopodobieństwo powtórzenia się zachowań pociągających za sobą kary jest mniejsze. 479 Poza rozpowszechnionymi tradycyjnymi metodami i teoriami motywowania wyłaniają się ostatnio inne obiecujące podejścia. ale również wybór odpowiedniego momentu i częstotliwości wzmocnienia... 477 Ważny jest nie tylko rodzaj wzmocnienia... 479 Teoria ustalania celów sugeruje. Są wszelkie dane po temu. ---------- Rodzaje wzmocnień w organizacjach ..od antagonistycznych po zaledwie obojętne. unikania. zapewnić sprawiedliwość i utrzymać systematyczne wzmocnienie. ---------• teoria wzmocnienia Podejście do motywacji.) Nowe podejścia do motywowania str..

.. że ludzie zachowują się w pewien sposób.. ponieważ motywacja. które sprawiają... za pomocą których definiuje się. Inne ważne potrzeby to potrzeba osiągnięć..... czego rezultatem jest duże zaangażowanie i motywacja wszystkich uczestników... afiliacji (przynależności) i władzy. (... mogą zastosować konkretne strategie motywacyjne. którzy chcą motywować swoich pracowników. Popularne strategie motywacji . zachowania i motywację. Menedżerowie muszą więc dokładnie zrozumieć i ocenić jego znaczenie... decyduje o indywidualnych osiągnięciach pracownika. (.. . obok indywidualnych możliwości i uzdolnień oraz czynników po stronie otoczenia. Motywowanie jest ważnym zadaniem dla menedżerów...... Podejście do motywowania od strony procesu zajmuje się samym mechanizmem motywacyjnym..484 . Teoria oczekiwań sugeruje. Nowe podejścia do nagradzania pracowników ..... Podsumowanie str..) Wpływ systemów nagradzania na motywację. 480 Menedżerowie... System nagradzania w organizacji są to formalne i nieformalne mechanizmy... Wpływ nagradzania w organizacji . że ludzie są motywowani do pracy......robotnicy postrzegają siebie jako jedną grupę.. Podejście do motywowania od strony treści zajmuje się czynnikami sprawczymi motywacji... 485 .. Popularne teorie treści motywacji obejmują hierarchię potrzeb Maslowa. teorię ERG oraz teorię dwuczynnikową Herzberga.) Projektowanie skutecznych systemów nagradzania ... (. Podejście do motywowania ewoluowało od spojrzenia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich do podejścia od strony zasobów ludzkich... 483 Nagradzanie w organizacji może wpłynąć na postawy. 486 Motywacja to zestaw sił.... wyprowadzane z jednej lub kilku teorii omawianych w poprzednich częściach rozdziału. Wpływ nagradzania na postawy.. (..) • modyfikacja zachowania Technika stosowania teorii wzmocnienia w układzie organizacji • modyfikowany tydzień roboczy Strategia motywacji Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji . 483 Poza opisanymi strategiami podstawowym narzędziem wpływania na motywację pracowników jest system nagradzania w organizacji... ocenia i nagradza osiągnięcia pracownika.) Wpływ nagradzania na zachowanie..

że zachowanie pociągające za sobą nagrody (skutki pozytywne) będzie powtarzane.raczej nie. 490 Thurman John Rodgers. W ciągu pierwszego roku działania Cypress osiągnął . • Omówić i ocenić podejście do przywództwa według cech. karania i eliminacji. gdy im się powiedzie. Rozdział 15 Przywództwo i Proces Oddziaływania Cele str. mającą swą siedzibę w słynnej Dolinie Krzemowej. Właściwie zaprojektowane systemy mogą poprawić postawy. w wieku 35 lat Cypress Semiconductor. Przykład wprowadzający str. stałym stosunku lub stosunku zmiennym. • Zidentyfikować i opisać główne sytuacyjne podejście do przywództwa. Ponadto dokłada wszelkich wysiłków. że te osiągnięcia będą prowadziły do nagród i że pozytywne aspekty wyników przeważą nad aspektami negatywnymi. 490 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę przywództwa i odróżnić przywództwo od zarządzania.. Systemy nagradzania w organizacji są głównym mechanizmem wykorzystywanym przez menedżerów w kierowaniu motywacją.489 . przeprojektowanie pracy i programy współuczestnictwa.. Popularne strategie motywacyjne obejmują modyfikację zachowania. że ich wysiłek zaowocuje wyższymi osiągnięciami. W tym celu zachęca on ludzi do podejmowania ryzyka i sowicie ich wynagradza. który założył w 1983 r. podczas gdy zachowanie wywołujące skutki negatywne . Cypress Semiconductor Corp. spełniając przy tym wymagane sprawiedliwości nagradzania. Przykłady i pytania str.jeżeli są przekonani. motywację i zachowania. Podstawowe jego założenie mówi. Współczesne systemy nagradzania obejmują systemy związane z osiągnięciami (zasługami) oraz różne typy systemów bodźcowych. które w jego mniemaniu legły u podstaw kiepskich wyników osiąganych przez inne przedsiębiorstwa. jest przekonany. Wzmocnienie może przybrać formę wzmocnienia pozytywnego. • Omówić polityczne zachowanie w organizacjach i możliwości kierowania nim. Teoria sprawiedliwości oparta jest na założeniu. unikania. że ludzie mają motywację do osiągnięcia i utrzymania sprawiedliwości społecznej. by uniknąć biurokratycznych przeszkód i innych cech organizacji. 487 . jest szybko rozwijającą się firmą elektroniczną. zmodyfikowany tydzień roboczy. Do nowych ujęć motywowania pracowników należą teoria ustalania celów i podejście japońskie. Spojrzenie oparte na teorii wzmocnienia koncentruje się na sposobie podtrzymywania motywacji. że jego głównym zadaniem jest stworzenie środowiska pracy sprzyjającego pełnemu rozwojowi jednostek twórczych i mających motywację do pracy. Skuteczne systemy nagradzania muszę zapewnić wystarczające nagrody na poziomie jednostkowym. zmiennej częstotliwości. zastosowane jako element wzmacniający motywację. Rozkład aktów wzmocnienia może przybrać postać schematu o stałej częstotliwości. • Omówić i ocenić modele przywództwa koncentrując się na zachowaniach.

sprzedaż w wysokości około 3 mln dol. Do 1992 r. sprzedaż firmy wzrosła do ponad 300 mln dol., co przekształciło ją w jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się firm świata. W swojej roli dyrektora naczelnego jest bez wątpienia menedżerem. Ustala cele dla firmy, nadzoruje jej strukturę, motywuje pracowników i utrzymuje odpowiednią kontrolę. Prowadząc swą firmę na coraz wyższy poziom, Rodgers wychodzi jednak daleko poza te podstawowe funkcje kierownicze. Opracował szczegółowo system informacyjny, który pozwala mu nadzorować wyniki każdego z 1 500 pracowników w przekroju tygodniowym. Twierdzi, że nie chodzi mu o karanie ludzi. Zamiast tego identyfikuje pracowników, którzy nie osiągają odpowiednich rezultatów i następnie spotyka się z nimi, by stwierdzić, w jaki sposób może im pomóc w osiągnięciu poprawy. Chociaż nie wszystkich taki system zadawala, większość pracowników w Cypress jest przekonana, że Rodgers jest świetnym menedżerem. Dostrzegają również, że jego zachowanie daleko wykracza poza zachowanie typowego menedżera. Właściwie wolą go nazywać przywódcą niż szefem1.

Dyrektor T.J. Rodgers wykazuje stosunkowo rzadkie połączenie umiejętności, które wyróżnia go spośród wielu innych: jest zarówno mądrym przywódcą, jak i wytrawnym menedżerem, który dostrzega wyzwania niezbędne do odgrywania obu ról. Wie, kiedy podejmować twarde decyzje, kiedy przewodzić, kiedy przewodzić i zachęcać pracowników, a kiedy powstrzymywać się od ingerencji i pozwolić im robić swoje. Jak dotychczas firma wiele skorzystała z jego wysiłków. W niniejszym rozdziale dokładniej przyglądamy się takim ludziom jak Rodgers, koncentrując się na przywództwie i jego roli w zarządzaniu. Charakteryzujemy istotę przywództwa i śledzimy trzy główne podejścia do badania przywództwa – według cech, zachowania i sytuacji. Po rozpatrzeniu nowo pojawiających się spojrzeń na przywództwo, kończymy rozdział, opisując inne podejście do oddziaływania na innych – polityczne zachowanie w organizacjach.

Istota przywództwa

str. 491

W rozdziale 14 opisaliśmy motywację pracownika. Z punktu widzenia menedżera próba motywowania ludzi jest równoznaczna z próbą wpływania na zachowania innych. W tej części rozdziału podajemy najpierw definicję przywództwa, by następnie odróżnić je od zarządzania i na zakończenie odnieść je do problemu władzy.

Znaczenie przywództwa

str. 491

Przywództwo jest zarówno procesem, jak i pewną właściwością2. Jako proces przywództwo polega na użyciu wpływu, bez sięgania po środki przymusu... Jako właściwość przewodzenie jest zestawem cech przypisywanych jednostkom, które są postrzegane jako przywódcy.

Przywództwo a zarządzanie

str. 492

Z podanych definicji powinno jasno wynikać, że przywództwo i zarządzanie, choć ze sobą powiązane, nie pokrywają się. Ktoś może być menedżerem albo przywódcą, albo i tym, i tym, albo ani jednym, ani drugim4. Niektóre podstawowe różnice zestawiono w tablicy 15.1. (...)

Władza a przywództwo
...

str. 493

W poszukiwaniu cech przywódczych
...

str. 498

Zachowania przywódców
... ... ... ...

str. 499 str. 499 str. 500

Badania Uniwersytetu w Michigan Badania Uniwersytetu stanu Ohio Siatka kierownicza
... ... ... ... ... ...
str. 501

Sytuacyjne podejście do przywództwa Teoria NLW
str. 504 str. 507 str. 509 str. 510

str. 502

Teoria ścieżki do celu

Zarządzanie w praktyce

Model Vrooma-Yettona-Jago Inne podejście sytuacyjne
... ... ...

str. 513 str. 514

Nowe spojrzenie na przywództwo Substytuty przywództwa
str. 514 str. 515

Przywództwo transformacyjne
... ... ...

Zachowanie polityczne w organizacjach Najczęściej spotykane zachowania polityczne Kierowanie zachowaniem politycznym Podsumowanie
str. 518 str. 517

str. 516 str. 517

Jako proces, przywództwo jest wykorzystaniem nie polegającego na przymusie wpływu do kształtowania celów grupy (zespołu) albo organizacji, motywowania zachowań sprzyjających osiągnięciu tych celów i łatwiejszego zdefiniowania kultury grupy lub organizacji. Rozumiane jako właściwość, przywództwo jest zestawem cech przypisywanych osobom postrzeganym jako przywódcy. Przywództwo i zarządzanie są często ze sobą związane, są to jednak dwie różne sprawy. Menedżerowie i przywódcy wykorzystują władzę formalną, władzę nagradzania, władzę przymusu, władzę odniesienia oraz władzę ekspercką. Podejście do przywództwa od strony cech zakłada, że przywódców wyróżnia wśród innych pewna podstawowa cecha lub zestaw cech. Podejście od strony zachowań przywódczych zakłada, że zachowanie skutecznych przywódców czymś się różni od zachowania innych ludzi. W wyniku badań przeprowadzonych na uniwersytecie w

Michigan i uniwersytecie stanowym w Ohio zidentyfikowano dwie podstawowe formy zachowania przywódczego: jedną zorientowaną na pracę i wyniki oraz drugą zorientowaną na dobrobyt i poparcie pracownika. Z pomocą siatki kierowniczej próbuje się szkolić menedżerów, by wykazywali wysoki poziom w ramach obu form zachowania. Przedstawiciele podejścia sytuacyjnego do przywództwa dostrzegają, że właściwe formy zachowania przywódczego nie mogą być stosowane uniwersalnie, i próbują określić sytuacje, w których właściwe będą określone zachowania. Teoria NLW sugeruje, że zachowania przywódcze powinny być orientowane na zadania albo na stosunki międzyludzkie w zależności od stopnia korzystności sytuacji. Teoria ścieżki do celu sugeruje, że właściwe zachowanie przywódcze może mieć charakter nakazowy, wspierający, partycypacyjny albo zorientowany na dokonania, w zależności od osobistych cech podwładnych i otoczenia. Model Vrooma-Yettona – Jago utrzymuje, że przywódcy powinni zmieniać zakres, w jakim pozwalają podwładnym współuczestniczyć w podejmowaniu decyzji, w zależności od cech problemu. Model pionowo powiązanych par oraz teoria cyklu życia należą do nowszych teorii sytuacyjnych. Nowe spojrzenie na przywództwo obejmuje koncepcję substytutów przywództwa oraz rolę przywództwa transformacyjnego w organizacjach. Zachowanie polityczne jest innym typem procesu wywierania wpływu, często wykorzystywanym w organizacjach. Menedżerowie mogą podejmować kroki na rzecz ograniczenia skutków zachowania politycznego. Przykłady i pytania str. 519 - 521
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7. Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 15.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 15.2. Prezes Kim odzyskuje kontrolę ... Pytania 1. 2. 3.

oraz etapy kształtowania grup. 522 Frederik Smith po raz pierwszy zaproponował pomysł prywatnej dostawy poczty w terminie jednodniowym w swojej pracy semestralnej. Rzeczywiście. W ostatnich jednak latach wzrost Federal Express uległ pewnemu zwolnieniu w warunkach połączonego nacisku konkurentów. Członkowie grupy sami ustalają godziny pracy. w jaki sposób organizacje tworzą zespoły i kierują nimi. Nie zrażony tym pesymizmem. Następnie wprowadzamy podstawowe koncepcje dynamiki grup. Żeby odzyskać utracony teren. że pomysł jest niewykonalny. menedżerowie większą część swego czasu spędzają na kontaktach i wzajemnym oddziaływaniu z innymi ludźmi w organizacji i poza nią. Taką poważną nową inicjatywą Federal Express było stworzenie setek zespołów roboczych. • Omówić interpersonalne i międzygrupowe konflikty w organizacjach. Niniejszy rozdział traktuje o procesach prowadzących do takich działań jak opisane przedsięwzięcia Federal Express i wynikających z takich działań. 522 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać interpersonalny charakter organizacji. • Wyjaśnić. Roczne obroty firmy przekraczają 5 mld dol.. działają teraz jako członkowie grupy. 523 W rozdziale 1 zauważyliśmy. Kończymy omówieniem konfliktu interpersonalnego i grupowego. Zaczynamy od charakterystyki interpersonalnego charakteru organizacji. • Zidentyfikować i omówić cztery podstawowe cechy dojrzałych grup. powierzają sobie zadania do wykonania i nabierają nowych umiejętności w drodze rotacji pomiędzy różnymi stanowiskami. i jest ona uważana za jedną z najlepiej zarządzanych organizacji w Stanach Zjednoczonych.) Menedżerowie w Federal Express dostrzegli i wykorzystali to. stwierdził.. zwłaszcza telefaksów. oraz nowej technologii. • Zdefiniować i zidentyfikować typy grup w organizacjach i omówić powody. Pracownicy Federal Express. Interpersonalny charakter organizacji str. Przykład wprowadzający str. Po raczej powolnym starcie Federal Express wykazywał systematyczny wzrost i stał się wielonarodową organizacją dysponującą własnym zestawem 255 samolotów i 34 000 skomputeryzowanych samochodów dostawczych i biur na całym świecie. firma zaczęła się rozglądać za nowymi. innowacyjnymi sposobami jeszcze skuteczniejszego konkurowania i obniżania kosztów. że praca menedżera z planowanych i nie planowanych spotkań.Rozdział 16 Zarządzanie Procesami Interpersonalnymi i Grupowymi Cele str. dla których ludzie łączą się w grupy.. Smith kontynuował swoje plany i w 1973 r. co wielu ekspertów coraz częściej uznaje za olbrzymi zasób każdej organizacji – siłę grupy.. Potem wyjaśniamy cechy dojrzałych grup i wykorzystanie zasobów w organizacjach. (. uruchomił Federal Ezpress Corp.. rozmów telefonicznych i podobnych działań. Jego profesor w Yale.. zamiast jak poprzednio działać jako jednostki odpowiadające przed przełożonym. Przytoczony poniżej rozkład dnia jest typowym zapisem .

spotkaniach menedżerów dla formułowania strategii. spotkaniach tygodniowych. stosunki interpersonalne przenikają wszelkie organizacje i są żywotną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. jak i poza normalnymi strukturalnymi granicami organizacji.. kogo powołać w skład zarządu firmy i jak rozdzielić zyski. (. 525 Zachowania interpersonalne mogą pociągać za sobą najrozmaitsze zdarzenia.. przekonywać. mogą zdziałać znacznie więcej niż ludzie. że tematyka spotkań pokrywa wszystkie aspekty życia firmy. pracownicy mogą np. pomimo setek roboczogodzin spędzonych co tydzień na zebraniach. Wykształcają się one zarówno wewnątrz. Dzieje się tak wówczas. mimo że wiele pomysłów jej założyciela. Firma osiągnęła sukces i z tego powodu cieszy się powszechnym szacunkiem w Japonii. że jego styl komunikacji wiele zawdzięcza nie- . (. Grupy w organizacjach str. Takahiro Yamaguchi.. którzy się nawzajem wspierają i którym się ze sobą dobrze pracuje. 250 pracowników firmy może dyskutować oceny we wszystkich siedmiu kategoriach pracy i osobowości. (. Mianem grupy określamy co najmniej dwie osoby. że oni czy ich współpracownicy zostali ocenieni zbyt nisko w czasie ostatniej kwalifikacji płacowej. A firma rzeczywiście te zyski przynosi. 526 ODS – eksperyment w sprawach grupowych Czasami życie w japońskiej ODS Corporation sprawia wrażenie. ODS zajmuje się badaniami. Chociaż Yamaguchi nie przeczy.) Rzecz jasna. oraz na spotkaniach-maratonach każdego kwietnia i października. Dynamika interpersonalna może jednak również być osobista. który pragnie badać procesy grupowe. gdy ich uczestnicy wzajemnie się znają. projektowaniem wyrobów i tworzeniem znaków firmowych dla takich gigantów jak Sony Corp.) Dobre stosunki interpersonalne w całej organizacji mogą być nawet źródłem synergii. na których ogół pracowników omawia przepisy firmy. może też zmieniać te oceny... zebraniach sekcji do omówienia sprzedaży.. Pracownicy decydują również o rym. Dynamika interpersonalna str. 525 Grupy są wszechobecną częścią życia organizacji i podstawą wykonania znacznej części pracy. które wchodzą ze sobą w regularne stosunki dla osiągnięcia wspólnego celu4. 524 Charakter stosunków interpersonalnych w organizacji może być różny. kiedy posiedzenia ciągną się do późnej nocy. Wyniki zachowań interpersonalnych str. ale negatywna.. reklamą i doradztwem dla innych firm. Stosunki interpersonalne mogą być osobiste i pozytywne... Wydaje się. żywią do siebie wzajemny szacunek i przywiązanie oraz lubią utrzymywać ze sobą kontakty. którzy nie udzielają sobie wzajemnie wsparcia i którzy ze sobą nie umieją pracować. jak gdyby zostało stworzone przez badacza zachowań organizacyjnych.dnia prezesa firmy.) Większość stosunków mieści się gdzieś pomiędzy tymi skrajnymi przypadkami. Ludzie. tak samo jak różni są poszczególni członkowie organizacji. zwłaszcza dotyczących komunikacji. Na corocznym trzydniowym spotkaniu w sprawie płac. kłóci się z japońską tradycją gospodarczą i kulturą. Pracownicy ODS spędzają aż siedem godzin w tygodniu na zebraniach – zebraniach zespołów dotyczących konkretnych projektów. Spojrzenie globalne str.

iż jego celem jest zrealizowanie pomysłów. Grupa funkcjonalna to grupa stworzona przez organizację dla realizacji pewnej liczby bieżących celów organizacji w nieokreślonym horyzoncie czasowym. . by stworzyć grupę. oraz personel pielęgniarski.. z których duża część jest niezadowolona.. .. zespól zadaniowy został rozwiązany. które właśnie zebrały się.. Wydział marketingu. Jeżeli robotnicy naprawdę mają utożsamiać swoje szczęście z sukcesem firmy. Struktura ról . z której znani są japońscy robotnicy.. grupy zadaniowe oraz grupy nieformalne lub grupy interesu6.. Jest przekonany.. 530 Wyobraźmy sobie różnice dzielące zbiór pięciu osób. jest również dobre dla robotnika. (. 527 Ogólnie rzecz biorąc. A jednak Yamaguchi oskarża japońskich przywódców przedsiębiorstw o to. Kiedy projektowanie zostało zakończone.. że interpersonalna harmonia ... Typy grup str. że izolują się od swoich pracowników. 532 ... (. poświęcając pracownikom swój czas i energię.. niczym dobrze smarowany mechanizm. powiada Yamaguchi. Na przykład.... Grupy zadaniowe.. 533 . upiera się. Cele grupowe. Grupa nieformalna albo grupa interesu jest tworzona przez członków dla celów. Grupy nieformalne albo grupy interesu. Źródła.) Grupy nieformalne mogą być potężną siłą. organizacje obejmują grupy funkcjonalne. Ford Motor Co.. której menedżerowie nie powinni ignorować. str. 529 . Korzyści instrumentalne. że Yamaguchi żyje według własnej filozofii. Dlaczego ludzie łączą się w grupy? str. co jest dobre dla firmy. Działania grupowe.. o których inne japońskie firmy tylko mówią. zarządzanie musi być elastyczne i podatne. Etapy kształtowania się grup str... tak jak w ODS.. wydział zarządzania.. wykorzystał zespół zadaniowy do zaprojektowania swojego modelu Taurusa. da się urzeczywistnić tylko wtedy. i inną grupę. są przykładami grup funkcjonalnych.. Grupa zadaniowa to grupa stworzona przez organizację dla realizacji stosunkowo wąskiego zakresu zadań (celów). które nie muszą mieć związku z celami organizacji... Przyciąganie interpersonalne. że to. Jego pracownicy mówią. . w równym stopniu jak badania i twórcze umiejętności jego firmy. .. Grupy funkcjonalne. Zaspokajanie potrzeb. I to właśnie jego filozofia. która funkcjonuje od lat.) Cechy dojrzałych grup str. przyciąga klientów do ODS. . Firmy japońskie wsławiły się swoim partycypacyjnym zarządzaniem i wpajaniem robotnikom poczucia.Japończykom.. gdy konflikty są ujawniane..

gdy szkodliwy konflikt wywołują sami menedżerowie. Wykorzystanie zespołów w organizacjach Tworzenie zespołów roboczych str. 536 . Nadmierne natężenie konfliktu może wytworzyć niepożądane wyniki. Obecnie mówi się czasami o zespołach samokierujących się. pewne jego typy mogą się okazać korzystne.. Przestrzeganie norm. Abstrahuję. Odmian szkodliwych konfliktów sprowokowanych przez „górę” menedżerską. . . Problemem może być. Punktem wyjścia jest zrozumienie konfliktu. jakie trzeba wykonać. .. Umiarkowany poziom konfliktu może wyzwolić motywację. że chociaż konflikt może być poważnym problemem.. wykonująca funkcje organizacyjne. Wnioski. .. swoją niekompetencją i prywatą. jest sporo. często przy niewielkim nadzorze lub całkowitym jego braku. . Ogólnie. którego należy unikać24.... Przy braku konfliktu mogą się wkradać samozadowolenie i stagnacja. Pierwsze formy zespołów stanowiły samodzielne grupy robocze i kółka jakości. Na marginesie.... tradycyjnie traktowała konflikt jako problem. innowacje i inicjatywę. 542 Oczywiście.. w tym ... Normy zachowań str.. w tym menedżerów i teoretyków zarządzania. str. 538 str. . nieprzyjemnością i sprzecznością poglądów. 540 str. Konflikty interpersonalne i międzygrupowe str... 541 W organizacji zespół to grupa pracowników funkcjonujących jako jednostka. Spójność wewnętrzna . Zmiany norm.. kreatywność. są złożone i reprezentują wysoki stopień współzależności: sam zespól służy jako mechanizm rozwiązywania takiej złożonej sytuacji i kierowania wspólzależnością21. W ostatnich latach jednak coraz częściej rozumiemy. który sprzyja najwyższemu poziomowi wyników. . 541 Przywództwo nieformalne . gdy zadania... najbardziej przydatne są wtedy. zespoły nie są rozwiązaniem pasującym do każdej sytuacji. Właściwie większość ludzi. Upowszechnianie norm. Tak więc menedżerowie muszą się troszczyć o kierowaniem konfliktem w swoich organizacjach. wrogością. 543 Większość ludzi wiąże konflikt z antagonizmem. zespołach międzyfunkcjonalnych lub zespołach wysokich osiągnięć. Konflikt ról. takie jak wrogość i brak współpracy.Niejasność roli. Menedżerowie muszą znaleźć i utrzymać optymalny poziom konfliktu. np.. a „rozproszeni” właściciele (i niezbyt kompetentni ich przedstawiciele) po prostu się nie znają na niuansach zarządzania.. Kierowanie zespołami roboczymi str. co może się negatywnie odbić na wynikach.. . Przeciążenie roli.

Jako grupa spotykali się tylko raz na tydzień. starano się też wykorzystać łatwo dostępne części amerykańskie i ograniczyć do minimum ich liczbę.... unikając podejmowania decyzji w czasie zebrań.. . Jej członkowie podejmowali decyzje kierując się zdrowym rozsądkiem. dwaj dyrektorzy firmy postanowili wspólnie zastanowić się.miejscu. akcjonariusze.). . Grupa robocza rozpoczęła pracę od dokonania przeglądu przyszłych klientów i rozglądając się za konkurencyjnymi maszynami. inne odnoszą się do jednostki lub grupy. 544 Łączenie się w zespoły dla uratowania produktu Stany Zjednoczone zawsze przewodziły w światowej produkcji obrabiarek.. by nie narażać się na śmieszność przy sugerowaniu pomysłów spoza swojej „działki”. gdyby musiały przechodzić przez normalne kanały wydziałowe. a nie – jak to się normalnie odbywało – w dwa lata.. szukano tanich. od konfliktów wynikających z ewentualnych sprzeczności interesów grupowych (np. kiedy firmy amerykańskie były wypierane z rynku. sensownych metod ich składania. o 40% szybsza i sprawniejsza. by decyzje były podejmowane szybko. Zamiast szukać tanich części. marketingu. udziałowcy itp. „Dzienniki pokładowe zespołu pozostawiły Milacron spuściznę. Milacron stworzył dziesięcioosobowy zespół składający się z przedstawicieli działów zaopatrzenia. a sami członkowie zespołu odpowiadali bezpośrednio przed wiceprezesem. Konkurencja o zasoby. a firma Cincinnati Milacron zawsze plasowała się w amerykańskiej czołówce.. kadra kierownicza.5-krotnie przewyższyła sprzedaż poprzedniczki już w pierwszym roku produkcji. oraz że trzeba ją przygotować w rok. a nie angielskich. w miarę pojawiania się problemów. Dynamika interpersonalna. że nowa maszyna musiałaby być o 40% tańsza niż jej poprzedniczki. ograniczając się tylko do skutków czystej niekompetencji. . Jednakże japońska konkurencja i reakcja Milacron – rezygnacja z wytwarzania niektórych prostych pozycji asortymentu – wkrótce zagroziła udziałowi w rynku i reputacji firmy. Biura tych osób zlokalizowano obok siebie. Różnice celów. Uzgodnili. Kolejnym posunięciem w walce konkurencyjnej była nowa maszyna o nazwie Vista oraz nowy sposób opracowywania produktu – praca zespołowa.. że nie będą mówić o projekcie z osobami postronnymi.. jakie cechy powinna posiadać maszyna. by przyszłe zespoły mogły się uczyć na ich sukcesach i porażkach. Prowadzili zapis czynności roboczych. Pragnęli. W połowie lat osiemdziesiątych jednak. Źródła. pracownicy. Na przykład zdecydowano pracować w systemie miar metrycznych. czasami dodatkowo spotęgowanej osobistą prywatą lub cechami charakteru. zwłaszcza w dziedzinie maszyn do wyrobu kształtek plastykowych.. Anonimus Zarządzanie w praktyce str. zapasów. Przyczyny konfliktu str. Decyzje te mogłyby zostać odrzucone. spółdzielcy. . Wynik? Sprzedaż Visty 2. która mogłaby skutecznie konkurować z produktami japońskimi. której trudno nie dostrzec. Zdecydowali. . Sprzedaż maszyn do wyrobu kształtek plastykowych szła pomyślnie. Współzależność. Maszyna wykorzystuje o 50% mniej części i jest o 40% tańsza w produkcji. produkcji i obsługi mechanicznej. 545 Niektóre z przyczyn konfliktu w organizacjach wynikają z projektu organizacji. ścisła.

poparcie społeczne. Ograniczanie konfliktu. wykonująca funkcje organizacyjne. . których wybrali sami członkowie grupy. Wprowadzenie zespołów jest formą zmiany organizacyjnej. Możliwe jest również unikanie lub rozwiązywanie konfliktu przez użycie kilku technik. Może ona być pozytywna i osobista. w jakim członkowie grupy są lojalni w stosunku do siebie i grupy oraz zaangażowani w jej sprawy. Przywódcy nieformalni to tacy przywódcy.. Menedżerowie mogą w pewnych sytuacjach stymulować konstruktywne formy konfliktu. Konflikt może być konstruktywną albo destrukcyjną siłą w organizacjach. Coraz więcej organizacji wykorzystuje zespoły. bezosobowa i profesjonalna. Przykłady i pytania str.. Interakcje z innymi ludźmi mogą powodować zaspokojenie potrzeb. . Ludzie łączą się w grupy funkcjonalne albo zadaniowe dla realizacji kariery.. konfliktem ról lub przeciążeniem roli. spoistość (zwartość) grupy i przywództwo nieformalne. W organizacjach tworzą się następujące ogólne typy grup: funkcjonalne. Grupa to co najmniej dwie osoby wchodzące ze sobą w regularne wzajemne oddziaływania dla osiągnięcia wspólnego celu lub wykonania wspólnego zadania. Rozwiązywanie konfliktu. albo negatywna i osobista. menedżer musi go stymulować w konstruktywny sposób. normy grupowe. Zespół to grupa pracowników funkcjonująca jako jednostka. zadaniowe oraz nieformalne albo grupy interesu. może zapobiec jego powstawaniu oraz rozwiązywać go. 548 – 551 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Powody łączenia się w grupy nieformalne albo grupy interesu obejmują wzajemną akceptację. Czterema ważnymi cechami grup dojrzałych są struktury ról. Normy grupowe to standardy zachowań członków grupy. . motywację i wydajność oraz kontrolę i organizację.. 548 W całej organizacji występuje dynamika interpersonalna. Szczególnie ważna jest zależność pomiędzy normami osiągnięć i spoistością.. Pobudzanie konfliktu. konflikt i kształtowanie się grup. często bez przełożonego lub z niewielkim zakresem nadzoru. komunikację i podejmowanie decyzji.. . synergię. Spoistość grup może wzrastać lub maleć pod wpływem wielu czynników. 546 Żeby sobie najskuteczniej poradzić z konfliktem. Struktury ról definiują specjalistów od zadania oraz specjalistów socjoemocjonalnych i mogą być dotknięte niejasnością roli. Idealne zespoły powinny być zwarte i przyjmować normy wysokich osiągnięć. Podsumowanie str.Kierowanie konfliktem str. Spoistość grup to zakres. skoro już do niego dojdzie26. 2.

. zgłaszać sugestie i krytykę. że tak. 2. • Opisać. 9. Crawford potrafi też docenić umiejętność słuchania. Rozdział 17 Zarządzanie Komunikowaniem Się W Organizacjach Cele str. 552 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać rolę i znaczenie komunikowania się w pracy menedżera. .1. podać ich zalety i wady. Pytania analityczne 5. w jaki sposób można zarządzać komunikowaniem się w organizacji. • Zidentyfikować ogóle formy komunikacji grupowej i organizacyjnej oraz podać ich cechy. Przykład wprowadzający str. kwestionować decyzje podejmowane przez innych. • Zidentyfikować podstawowe formy komunikacji interpersonalnej. że pracownicy są najlepszym źródłem nowych idei w każdej organizacji i pragnie zapewnić. Regularnie organizuje seminaria dla . Pytania 1. . Twierdzi. • Omówić behawioralne elementy komunikowania się. że jego koncentracja na komunikowaniu się ma podstawowe znaczenie dla powodzenia firmy. aby wytworzyć kulturę. Pytania 1. .. W szczególności Crawford dokłada wszelkich starań. Przykład 16..3. Bob Crawford. 7. • Opisać. w której pracownicy mogą się swobodnie wypowiadać.? Dyrektor Naczelny Brook Furniture Rental. sądzi.. 6. Brook jest szybko rozwijającą się firmą wynajmującą meble do mieszkań i biur. której stopa zysku przekracza odpowiednie wskaźniki dla innych firm branży... że zdolność słuchania jest jedną z najważniejszych umiejętności kierowniczych. 2. Ćwiczenia 8. 552 Czy zasadnicza troska o komunikowanie się może przynieść dochody rzędu 50 mln dol. by idee te ujrzały światło dzienne. 3. 4. Crawford jest przekonany.. Sądzi. 10. w jaki sposób można usprawnić proces komunikowania się. Przykład międzynarodowy 16. 3.2. ..

co się dzieje w otoczeniu.. by pomóc im w wyrobieniu sobie tej umiejętności. 17. Komunikowanie się ustne i pisemne ma głównie charakter interpersonalny. 563 .. dlatego właśnie te dwie formy zostaną tu omówione łącznie.2. często towarzyszy również przedstawicielom handlowym w ich wizytach u klientów.. . 554 Rola komunikowania się w zarządzaniu Proces komunikowania się str. Komunikacja ustna .... Crawford twierdzi i w tym przypadku. 559 str. . str.. oraz tego. Inne formy komunikowania się w organizacji zostaną omówione w następnej części rozdziału. Pozwala mu to na osobiste zaprezentowanie „historii” firmy i udzielenie odpowiedzi na ważne pytania.. Menedżerowie muszą komunikować się z innymi. Jak pokazano na rys. 558 str. (. . 553 str. że większą część swego czasu spędzają na komunikowaniu się.) Komunikacja pionowa . .. Crawford robi wiele dla utrzymania drożnych kanałów komunikowania się. jak i klientów. sieci komunikacyjne oraz winorośl. w jaki sposób wraz z całą organizacją mogą oni zwiększyć skuteczność działania.. . Komunikowanie się a praca menedżera .menedżerów.. Również dla innych pracowników komunikowanie się z menedżerami jest bardzo ważne. 553 Definicja komunikowania się str. 555 Formy komunikacji interpersonalnej str.. często sam prowadzi programy szkoleniowe dla nowych pracowników. 562 Komunikacja pozioma Sieci komunikacyjne str. 560 Komunikacja pisemna Wybór właściwej formy Formy komunikacji grupowej i organizacyjnej Poza obu opisanymi przed chwilą czystymi formami komunikacji interpersonalnej menedżerowie zajmują się innymi odmianami komunikowania się w organizacji... Menedżerowie na całym świecie są zgodni co do tego. że sprzyja to skutecznej komunikacji firmy z jej klientami1.. chodzi o komunikację pionową i poziomą. str. Na przykład.. 560 str.. Każda z nich wymaga komunikacji ustnej lub pisemnej. gdyż pozwala na lepsze zrozumienie tego. jednakże każda sięga do szerokich wzorców komunikacji w całej organizacji.. . 557 str. Prócz tego... przy czym chodzi o sztukę słuchania zarówno pracowników. 557 Menedżerowie muszą rozumieć różne rodzaje komunikacji. str. aby przekazać im swoją wizję i cele stawiane przed organizacją.

567 Behawioralne elementy komunikacji W pewnej mierze winorośl. ..... (. Częścią każdego systemu komunikacji w organizacji mogą być również dwa dalsze ważne elementy behawioralne – percepcja i komunikacja pozawerbalna..2)27.3. zarządzanie „w ruchu” i komunikacja nieformalna mają charakter behawioralny. 570 Komunikacja pozawerbalna .... Dynamika interpersonalna.... menedżerowie mogą się na szczęście uciec do kilku technik poprawy jego skuteczności28.) Techniki dla nadawcy. które zakłócają proces komunikowania się. Są to: cechy nadawcy. w jaki sposób skutecznie się komunikować26. tzn.. dynamika interpersonalna pomiędzy nadawcą i odbiorcą oraz czynniki leżące po stronie otoczenia (zob. Każdy z nas jest nieustannie bombardowany informacjami płynącymi z otoczenia. .. 574 Przy tak wielu czynnikach. cechy odbiorcy. odbiorcę lub obu. Na każdym kroku spotykamy się z informacjami. i to w takiej ilości. techniki te mogą być wykorzystane przez nadawcę.. tablica 17. Menedżerowie powinni zacząć od uświadomienia sobie czynników. Percepcja str. Poprawa skuteczności komunikowania się str. ... powinien wiedzieć. sens i interpretację. 566 str... Techniki dla odbiorcy. 564 Winorośl to nieformalna sieć komunikacyjna. która może przenikać całą organizacje. (. Cechy nadawcy.... Percepcja odgrywa istotną rolę w odbiorze i rozszyfrowaniu informacji. .. i od poznania sposobów przeciwdziałania takim zakłóceniom.) Inne formy komunikowania się . (. ale również świadomość.. 567 Percepcja to zestaw procesów używanych przez ludzi do odbierania i interpretowania informacji płynących z otoczenia. Bariery w komunikowaniu się str. Przezwyciężanie barier w komunikowaniu się str. Jak pokazano w tablicy 17. Percepcja obejmuje nie tylko pięć zmysłów. str. 568 str... str. 572 Kilka czynników może zakłócić proces komunikowania się lub służyć jako bariera do skutecznego komunikowania się. Winorośl str. Cechy odbiorcy.) Zarządzanie w praktyce . . że nie jesteśmy w stanie ich przetworzyć. które mogą zakłócić komunikację. . 571 Menedżer świadomy znaczenia komunikacji i jej wszechobecności w pracy. w jaki sposób maksymalizować potencjalne korzyści w komunikacji i minimalizować potencjalne problemy.

Komunikacja w poziomie obejmuje osoby na równorzędnych stanowiskach. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacji str. Formalne systemy informacyjne . Proces komunikowania się składa się z kodowania treści przez nadawcę i przekazywania jej jednemu lub kilku odbiorcom. Komunikowanie się jest wszechobecną. zarówno w górę jak i w dół. 578 Komunikacja jest procesem przekazywania informacji od jednej osoby do drugiej. intonację. 576 str. Nieformalną sieć komunikacyjną pomiędzy członkami organizacji określamy mianem „winorośli”. gesty. Dwoma behawioralnymi elementami komunikacji są percepcja i komunikacja pozawerbalna. W procesie dwustronnego komunikowania się czynności te powtarzają się. ale także mogą wpływać na poprawę skuteczności systemu komunikowania się w organizacji. . ważną częścią pracy menedżera. Kierowanie procesem komunikowania się wymaga rozpoznania barier dla . przy czym role nadawcy i odbiorcy ulegają odwróceniu. Członkowie grupy powiązani są ze sobą według powtarzalnego wzorca zwanego siecią komunikacyjną. W układzie pionowym komunikacja może się odbywać pomiędzy przełożonymi i podwładnymi.. Cały proces w dowolnym swym odcinku może zostać zakłócony przez różne czynniki. 576 str. Ważnymi elementami procesu percepcji są percepcja selektywna oraz organizacja percepcji.. Komunikacja interpersonalna koncentruje się na komunikacji w niewielkim gronie osób.. Można tego dokonać przez wprowadzenie formalnych systemów informacyjnych oraz przez wykorzystanie możliwości stwarzanych przez komunikację elektroniczną. Istnieje duża rozmaitość form komunikowania się w organizacji. 576 Menedżerowie nie tylko mogą być osobiście dobrymi komunikatorami. Skuteczna komunikacja jest procesem wysyłania wiadomości w taki sposób. toteż menedżer powinien starannie rozważyć jedne i drugie. Obie ważne formy komunikacji interpersonalnej – ustna i pisemna – wykazują charakterystyczne zalety i wady. chociaż na ogół bardziej wskazana jest komunikacja obustronna.... Komunikacja pozawerbalna obejmuje wyraz twarzy. . Percepcja składa się z procesów wykorzystywanych przez jednostkę do odbierania i interpretowania informacji dopływających z otoczenia.. by treść wiadomości odebranej była możliwie jak najbardziej zbliżona do treści wiadomości zamierzonej.. . str. którzy otrzymują wiadomość i rozszyfrowują jej treść.Techniki dla nadawcy i odbiorcy. kontakt fizyczny. ruchy ciała. 576 Komunikacja elektroniczna Spojrzenie globalne Podsumowanie str. wybierając stosowny środek komunikacji.

.2... dla których organizacje korzystają z wielorakich systemów kontrolnych. 9.. Część VI PROCES KONTROLOWANIA Rozdział 18 Istota Kontrolowania Cele str.skutecznej komunikacji i zrozumienia. telefonów komórkowych.. włącznie z jego celem.... 584 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę kontrolowania w organizacjach. ... znaczeniem.582 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1..... .. 3.. odpowiedzialnością za kontrolę oraz powiązaniem planowania i kontrolowania... Przykład międzynarodowy 17... • Zidentyfikować i wyjaśnić główne formy kontroli operacji i opisać przyczyny. • Opisać kontrolę strategiczną........1...... Organizacje wykorzystują w kierowaniu komunikacją zarówno podejście menedżerskie............... . 3.... Pytania 1.......... systemów przetwarzania tekstów... 2...... 4. ..... • Omówić dwa ogólne podejścia do kontroli w organizacji.. Pytania analityczne 5... Ćwiczenia 8.... telefaksów itp...... Pytania 1. • Zidentyfikować i wyjaśnić ogólne kroki w procesie kontrolowania..... w jaki sposób możliwe jest ich przezwyciężenie........ jak i operacyjne.... Przykład 17. W nadchodzących latach rozwój komunikacji kierowniczej i organizacyjnej dokonywać się będzie pod przemożnym wpływem komunikacji elektronicznej w postaci sieci komputerowych.. .... obszarami... 10......... 7... ... Przykłady i pytania str.... 2... Zarówno nadawca... 2. jak i odbiorca mogą poznać i opanować skuteczne techniki poprawy komunikacji. 6.. 3........ 579 .

) Menedżerowie Bombay Co. Ustalanie norm.. jej zyski w 1990 r... ostrożnie i fachowo trzeba z tym. między innymi zależnie od tego. 2.. . 586 Obszary kontroli str. przekroczyły 12 mln dol.. dwóch przedsiębiorców jako firmę sprzedaży wysyłkowej. jakich potrzebuje organizacja. Co było przyczyną sukcesu Bombay? (. 586 Znaczenie kontroli str. 589 Menedżerowie powinni ściśle wiązać planowanie i kontrolowanie. 585 .. Lepiej ich nie powtarzać. Przykład wprowadzający str. (. w jaki sposób menedżerowie mogą skutecznie kierować procesem kontrolowania. 4.. Funkcje organizowania i przewodzenia pozwalają organizacji wykonywać jej właściwe zadania. założyło w 1975 r. zmiana norm. poczynając od „konkretyzacji”. 584 Bombay Co. (Uwagi: Oj. Częstokroć od kontroli realizacji planu.U.. Zbyt dobra jest jeszcze pamięć o starych błędach (i ich skutkach) w planowaniu i kontroli wykonania planów. 587 Odpowiedzialność za kontrolę str. przynajmniej w Polsce. Jak to powiązano w rozdziale 1. . osiągnęli spory sukces. Firma rejestruje obroty znacznie przekraczające 100 ml.. lepsza jest porządna analiza.. dol. 18. 3. (. . Temat wymaga obszernego rozwinięcia.. Menedżer sporządza plan i następnie wykorzystuje system kontrolny do obserwowania postępu na rzecz wykonania tego planu.) Kontrolowanie w organizacjach str. Różne też mogą być wnioski. Cel kontrolowania str... Funkcjonowanie organizacji wymaga ciągłego przechodzenia od planowania do kontrolowania i na odwrót.• Opisać.. co i jak planujemy. .2... • Opisać główne problemy wyboru stylu kontrolowania. 589 Powiązanie planowania i kontrolowania str. Przewija się on na wielu moich stronach. Z. .) Dzisiaj pasaże handlowe w całej Ameryce Północnej mieszczą kilkaset sklepów Bombay Co.).. 591 .. Mierzenie wyników. Pokazano je na rys. z wyspecyfikowaniem odpowiednich zagadnień. Etapy procesu kontrolowania str. każdy proces kontroli powinien objąć cztery ogólne etapy9. planowanie jest zazwyczaj pierwszą częścią procesu zarządzania. (1. Porównywanie wyników z normami. Ocena wyników – utrzymanie status quo.. Ustalanie norm str. korekta odchyleń. 590 Niezależnie od typu czy liczby systemów kontrolnych. natomiast kontrolowanie wiąże się bezpośrednio z planowaniem.

596 Wielorakie systemy kontrolne str.... . 595 Kontrola równoległa str.. 593 Końcowym etapem w procesie kontroli jest ocena wyników.. w języku potocznym. Po dokonaniu tej oceny zazwyczaj podejmowane jest jedno z trzech działań.) * * Mówiąc dosadnie.... można powiedzieć o biurokracji. okrucieństwo. (. złośliwość i subiektywne osądy cechujące praktykę kierowniczą pierwszego okresu rewolucji przemysłowej... warto jednak pamiętać.. 597 Kontrola biurokratyczna jest formą kontroli organizacyjnej odznaczającą się formalnymi i mechanistycznymi rozwiązaniami strukturalnymi.Mierzenie wyników str. 597 . tzw. choć w wielu przypadkach zupełnie oczywiste... o których mowa w rozdziale 1. Moim zdaniem. i następnie podjęcie stosownych działań.. Zwykle prowadzi to do całego szeregu negatywnych zjawisk. . Czasami sprawy są oczywiste niemal dla każdego. W zarządzaniu gospodarczym.. 592 .. „negatywne dostosowanie się społeczeństwa”..” Późniejsze wady tego systemu. Formy kontroli organizacyjnej str. 597 . 594 . . Porównywanie wyników z normami str. Mówiąc ogólnie o biurokracji. Ocena ta w dużej mierze opiera się na analitycznych i diagnostycznych umiejętnościach menedżera.... Sprawy są jednak złożone a ocena stanu faktycznego i przyczyn jest kontrowersyjna. 593 Ocena i reagowanie str.. w tym tzw.. Kontrola wstępna str. że „Model machiny biurokratycznej powstał w reakcji na osobiste uzależnienie. Kontrola biurokratyczna str... będącymi dziełem specjalistów od kontroli zatrudnionych w aparacie zarządzającym. poza tymi. Niemal idealnym tego przykładem była tu gospodarka „realnego socjalizmu”. podejście biurokratyczne w negatywnym rozumieniu tego słowa...” . na słabość kontroli gospodarczego zarządzania i słabość analiz gospodarczych wpłynęła wtedy zdecydowanie słabość narzędzi ekonomicznych. chyba zazwyczaj polega na niedostatku wiedzy zarządzających. (.. „Biurokracja jest to bezmyślne stosowanie się do przepisów/zasad równie bezmyślnie ustalonych”.) Formy kontroli operacji str. które były wypróbowane.. a nonsensów nie można legalnie zmienić z powodu zwykłej siły bezwładu albo uporu kogoś zaślepionego. . że jest najgorszą z możliwych teorii organizacji. 596 Kontrola końcowa str. nie przesądzają jednak o wartości całego systemu: „Parafrazując ironiczną uwagę Churchilla na temat demokracji. nepotyzm.

.... Kontrola strategiczna str.. Do powszechnie występujących przyczyn takiego stanu rzeczy należą: nadmierna rozbudowa kontroli. musi zrozumieć etapy i szczeble kontroli. 602 . Odpowiedzialność za wyniki . 605 Właściwie zaprojektowane systemy kontroli są przydatne i skuteczne. terminowe i obiektywne.. 599 . Obiektywizm .. Przezwyciężanie oporu wobec kontroli str. Aktualność . 600 . Integracja z planowaniem . niewłaściwa koncentracja kontroli.. a także jak przezwyciężać pojawiający się niekiedy opór przeciw kontroli. 440.. jak zbudować skuteczny system kontrolny.. Menedżerowie muszą również wiedzieć.. 606 Tworzenie skutecznej kontroli ...... Dokładność . 602 Jeżeli menedżer naprawdę pragnie skutecznie kontrolować. Nagradzanie nieefektywności ..... 607 . Wykorzystanie zapisów kontrolnych i bilansów . Spojrzenie globalne str.. gdy zostaną zintegrowane z planowaniem i są przy tym elastyczne.... dokładne. Niewłaściwa koncentracja . Pobudzanie współuczestnictwa ... 58 prezentowanej literatury.. poz. Elastyczność .. 603 Co się składa na skuteczny system kontrolny? Systemy kontroli są na ogół najbardziej skuteczne wówczas. Wybór stylu kierowania str.. Opracowanie skutecznych systemów kontrolnych str. Zarządzanie w praktyce str. Zrozumienie oporu wobec kontroli str.. str. nagradzanie nieefektywności i odpowiedzialność za podejmowane działania..Oba powyższe cytaty pochodzą z książki: Zachowanie człowieka w organizacji. Nadmiernie rozbudowana kontrola .. Wykorzystanie zarządzania przez cele . ale mimo to wielu ludzi może się przeciwstawiać kontroli. Zarządzanie procesami kontroli str.. 599 .. Co na ten temat można powiedzieć dzisiaj? Anonimus Kontrola angażująca pracowników str..

mierzenie faktycznych wyników. należy zapewnić pełną integrację planowania i kontroli. w jaki sposób różne odpowiedzi prowadzą do różnych typów kontroli. być może najbardziej skuteczna forma kontroli. koncentruje się na samym procesie przekształcania. Większa część wysiłków kontroli strategicznej nakierowana jest na jedną lub kilka metod wdrażania strategii. Ogólnie rzecz biorąc. Proces kontroli obejmuje cztery podstawowe etapy: ustalanie norm oczekiwanych osiągnięć. Planowanie i kontrolowanie są ze sobą ściśle powiązane.5 ilustruje. . Istnieją dwie podstawowe formy kontroli organizacyjnej: kontrola biurokratyczna i angażująca pracowników. a większość organizacji stosuje jakąś pośrednią formę kontroli organizacyjnej. Odpowiedzialność za kontrolę obciąża menedżerów. przypadkami nagradzania nieefektywności oraz obawą przed odpowiedzialnością za rezultaty. ludzkie i informacyjne. (str. Kontrola końcowa koncentruje się na efektach procesu przekształcania. Celem kontroli jest prowadzenie organizacji ku wytyczonym celom. a także wprowadzić system zapisów kontrolnych i bilansów. jej niewłaściwym nakierowaniem. Kontrola wstępna koncentruje się na nakładach wchodzących do sytemu. porównanie wyników z normami oraz podjęcie stosownych działań. System kontroli powinien również być możliwie elastyczny. Drzewo decyzyjne pokazane na rys..W jaki sposób menedżer powinien dopracować się własnego stylu kontroli? Jedno z podejść do wyboru stylu kontroli opiera się na czterech czynnikach: stylu zarządzania. jest ona skierowana na zasoby finansowe. dostarcza ona informacji dla przyszłego planowania i nagradzania pracowników. . Kontrolę strategiczną podejmuje się. wywołany przerostem kontroli.. stylu organizowania. Z odpowiedzi na pytania w tablicy 18.. jaką powinien zastosować menedżer. aktualny i obiektywny. mogą dopuścić szersze współuczestnictwo pracowników. Istnieją trzy podstawowe formy kontroli operacji. Menedżerowie mogą ułatwić przezwyciężenie tego oporu. Aby zwiększyć skuteczność kontroli. Pytania.608. które należy sobie zadać przy wyborze strategii kontroli. Każda reprezentuje pewien typ skrajny. 610 Kontrola jest to regulowanie działalności organizacji w taki sposób. wykorzystywać zarządzanie przez cele.1). tablica 18. Podsumowanie str. koncentrując się na elementach poprawiających skuteczność kontroli. miernikach osiągnięć i pragnieniu współuczestnictwa przejawianego przez pracowników. Dodatkowo. 18. Większość organizacji wymaga wielorakich systemów kontroli. Wielu pracowników stawia opór kontroli organizacyjnej.1 wynika forma kontroli organizacyjnej. toteż kontrola ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu organizacji. aby zapewnić osiągniecie celów strategicznych. ścisły. by ułatwić osiągnięcie celów. Kontrola równoległa. kontrolera a także – w coraz szerszym zakresie – pracowników wykonawczych. rzeczowe..

Przykłady i pytania str. Przykład międzynarodowy 18.. .Wyjaśnić istotę zarządzania działalnością operacyjną. 7. .Wyjaśnić znaczenie jakości i kompleksowego zarządzania jakością. Pytania 1.613 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. 10. Pytania analityczne 5. .. 3. 614 ... . Przykład 18. tendencje oraz sposoby jej poprawy.2. .. 6. jego znaczenie i rolę w strategii..Wytyczenie właściwej strategii kontroli będzie łatwiejsze. Ćwiczenia 8. Pytania 1. jeżeli określone zostaną następujące cztery czynniki sytuacyjne: styl zarządzania. Wydajnością I Działalnością Operacyjną Cele str. 614 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .Zidentyfikować i omówić składowe projektowanie systemów operacyjnych.Wyjaśnić znaczenie zarządzania wydajnością. dokładność mierników osiągnięć oraz chęć pracowników do współuczestniczenia w podejmowaniu decyzji. 611 . .. . 3. 2. 2. 3..1. styl organizacji. Przykład wprowadzający str... . 9. Rozdział 19 Zarządzanie Jakością. 2.Zidentyfikować i omówić składowe wykorzystanie systemów operacyjnych i scharakteryzować zarządzanie działalnością operacyjną jako kontrolę. Na tej podstawie menedżerowie mogą przyjąć biurokratyczne podejście do kontroli albo podejście angażujące pracowników bądź też jakieś połączenie obu form. 4. .

. wydajność zazwyczaj jest tylko jednym z elementów osiągnięcia celu głównego.. są spore...... Metody . Formy wydajności. w kontekście celu głównego. W konsekwencji większość organizacji uznaje za bardziej przydatne liczenie cząstkowych współczynników wydajności.. a nie celem samym w sobie. zależnie od kontekstu.. Zarządzanie wydajnością str.. które. Zaangażowanie pracowników . Wydajność (produktywność) całkowita (wieloczynnikowa) jest określona następującą formułą: produktywność = produkcja/nakłady. Kompleksowe zarządzanie jakością str. Wydajność może być oceniana na różnych poziomach analizy i w różnych formach. Wydajność można definiować na setki różnych sposobów.. albo wręcz mylące. 615 Amerykańskie Towarzystwo Kontroli Jakości definiuje jakość jako ogól cech produktu i usługi decydujących o ich zdolności do zaspokojenia stwierdzonych lub potencjalnych potrzeb1. 617 . 616 Konkurencja . 621 W sensie ogólnym wydajność jest ekonomiczną miarą efektywności..... problemy z trafnością mierników wydajności. nie zawsze w pełni zauważalne. mogą być zarówno trafne.. 615 Jakość stała się centralnym problemem współczesnego zarządzania organizacjami. Zarządzanie w praktyce str. pożyteczne praktycznie lub nie. Wydajność . Są też...Zarządzanie jakością str.. Poziomy wydajności.) Uwagi. Istota jakości str. Technologia . Znaczenie jakości str. Koszty . zwłaszcza ekspansja japońskich przedsiębiorstw międzynarodowych. 621 . Istota wydajności str. Katalizatorem jej pojawienia się jako pierwszoplanowego przedmiotu zainteresowania zarządzania było umiędzynarodowienie gospodarki.. która ujmuje wartość produkcji na jednostkę nakładów użytych do jej wytworzenia9. Po prostu... jak i nie. Istnieje wiele różnych form wydajności. Materiały . Największy problem z wydajnością wieloczynnikową polega na konieczności wyrażenia wszystkich składowych we wspólnych jednostkach. że mogą być one wykorzystywane do . (. Przez poziom wydajności rozumiemy jednostki analizy (podmioty) używane do wyliczania lub definiowania wydajności.. 618 Najszersze podejście do zarządzania jakością nazwano kompleksowym zarządzaniem jakością. Strategiczne zaangażowanie .. szczególnie.

.. (Niekoniecznie. 623 Stany Zjednoczone mają najwyższy poziom wydajności na świecie. (. Anonimus Znaczenie wydajności str. np.. 626 Wytwarzanie i produkcja str. jeśli „gardłowym” problemem nie jest wydajność.. dla jego przedstawienia. niekoniecznie zgodnych z celami całej organizacji. Na przykład japońscy robotnicy produkują tylko 73% tego. (.. 626 Operacje usługowe str. można i tak zdefiniować wydajność. co powiedziano. że jej poprawa faktycznie będzie oznaczała poprawę rentowności. Znaczenie operacji str. Po co rozwijać! Anonimus Poprawa wydajności str. (. że zarządzanie działalnością operacyjną jest bardzo ważnym zadaniem każdej organizacji.. 630 . Struktura produkcji i usług str..) Projektowanie systemów operacyjnych str. Po prostu firma musi podchodzić kompleksowo i racjonalnie do wszystkich istotnych elementów wypracowania odpowiedniej rentowności. wymaga szerokiego rozwinięcia. Zresztą. rynek zbytu.. koszty pracy itp... a w żadnym wypadku do każdego z nich w oderwaniu od innych. i metodami tradycyjnymi. 627 Rola działalności operacyjnej w strategii organizacji str. tylko jakość. albo..) Zarządzanie jakością i wydajnością poprzez zarządzanie działalnością operacyjną str.. 624 W jaki sposób jednostka gospodarcza albo gałąź może podnieść swą wydajność? Liczne sugestie ekspertów można ogólnie podzielić na dwie szerokie kategorie: poprawy działalności operacyjnej oraz zwiększenia zaangażowania pracowników. także z wioskami na dzisiaj. a niemieccy – 82%.. np. żeby dało się wszystko „poszufladkować”. Po prostu gospodarka była zbyt złożona. jeśli nakłady na wysoką wydajność przekraczają korzyści z uzyskania tej wydajności. 622 Z wielu powodów menedżerowie przywiązują dużą wagę do utrzymywania przez firmę wysokiego poziomu wydajności. Anonimus) Tendencje wydajności str. tam gdzie taniej. Fatalnie „wpadł” na tym centralny system zarządzania w byłej gospodarce socjalistycznej. . 625 ..działań dla grupowych celów.. skontrolować i przeanalizować. jasno wynika. co robotnicy amerykańscy.... . 628 Z tego. . Jest to podstawowy determinant poziomu rentowności organizacji. 630 .) Na marginesie: przenoszenie produkcji. Temat.

Jej znaczenie wynika z jej wpływu na konkurencyjność..) Podsumowanie str. oficjalnie liczona wydajność zbyt często zamieniała się w jej karykaturę. które jest zestawem czynności kierowniczych stosowanych przez organizacje w wytwarzaniu produktów i usług....in. Zarządzanie operacjami jest ważną częścią zarządzania zarówno organizacjami przemysłowymi. . Zarządzanie operacyjne jako kontrola str. Zaprojektowane i wprowadzone w życie systemy operacyjne odgrywają ważną rolę w procesie kontroli. . pod „pięknymi hasłami”. ... 631 Spojrzenie globalne str. 637 Techniki kontroli operacji str. 636 Zarządzanie zapasami str. wydajność i koszty.. 641 Współcześnie nie ma menedżerów. jak i usługowymi.... Do kwestii jakości i wydajności często podchodzi się poprzez zarządzanie operacjami. Również wydajność* jest przedmiotem żywego zainteresowania menedżerów. Punktem wyjścia w zarządzaniu działalnością operacyjną jest zaprojektowanie systemów informacji. 635 . 630 Obiekty str. Zdolności produkcyjne str... Stany Zjednoczone nadal zajmują czołowe miejsce w świecie pod względem wydajności.. W „realnym socjalizmie”. (. Odgrywa też ważną rolę w strategii organizacji. . obiekty i technika. którzy nie zajmowaliby się sprawą jakości. Wydajność pozwala zmierzyć efektywność wykorzystania przez organizację jej zasobów do wytwarzania produktów lub usług. i „naukowymi modelami”. zdolności produkcyjne. Menedżerowie w trakcie kontroli operacji mogą się posłużyć kilkoma wyspecjalizowanymi technikami.. Główne obszary zainteresowania to projekt produktu i usługi. * Na marginesie. zarządzania zaopatrzeniem i zapasami. 638 Dla ułatwienia kontroli operacji opracowano kilka wyspecjalizowanych technik. . Kompleksowe zarządzanie jakością to obejmujący całą organizację wysiłek mający na celu podniesienie jakości przy zastosowaniu różnych metod działania...... jednakże dystans w stosunku do innych krajów uprzemysłowionych zmniejsza się. Stosowanie systemów operacyjnych może dotyczyć m. 635 Zarządzanie zaopatrzeniem str. . 634 Wykorzystanie systemów operacyjnych str. .

.Przykładów jest sporo na wielu moich stronach.Opisać. potrafili to ignorować. Chyba.644 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. . Ćwiczenia 8. 2. 3..2. 641 . właściwie przechodzi „ludzkie pojęcie”. Pytania analityczne 5. Jakość przez ameby . 9.Omówić cechy twórczych jednostek i opisać etapy procesu twórczego. Naturalnie.Omówić technikę i organizację i opisać przykłady techniki dotyczącej produkcji i usług. Może też przesadzam. poczynając od „konkretyzacji”. zarówno władze jak i wspierający ich teoretycy. 2. . Jakim „cudem”. Pytania 1. Przykład 19... General Motors ciągle szuka recepty na sukces . przez dziesiątki lat. Rozdział 20 Zarządzanie Techniką I Innowacjami Cele str.Opisać proces innowacji. ale z jakimś bardziej wnikliwym „życiowo” podejściem do wielu tematów. 7. Przykład międzynarodowy 19. że faktycznie nauki ekonomiczne są opóźnione w rozwoju o jakieś sto lat (chyba przesadzam: może jedynie z pięćdziesiąt).. w jaki sposób organizacje mogą promować innowacje. 3. 6. dla których organizacjom nie udają się innowacje. zasadnicze problemy są nie tylko z wydajnością. . zanadto uogólniając znane mi przypadki? Anonimus Przykłady i pytania str. zarówno w skali mikro jak i makro. 3. 645 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .1. formy innowacji oraz powody. 4. 10. Jak jest na „dzień dzisiejszy!”. Pytania 1. 2.

Zarządzanie w praktyce str. Inkubacja . .. .. Mówiąc o doświadczeniach życiowych. (Czyżby w „późnych latach dojrzałych” nie można już było zdobywać doświadczenia? Anonimus). mamy na myśli to. 646 Automatyzacja. a także kilka prototypowych produktów. Co decyduje o tym. 645 Od momentu założenia w 1946 r....Przykład wprowadzający str. Innowacyjne organizacje mogą przyciągać i rozwijać twórczych pracowników i potem korzystać z tworzonych przez nich nowych produktów i usług. 658 ... zamiłowanie do złożoności. Proces innowacji str. niezależności i autonomii. (. 646 Technika produkcji str. która by promowała nowe pomysły oraz nowe sposoby projektowania i wytwarzania wyrobów elektroniki użytkowej.. Osobowość.. Innowacje organizacyjne str. duża pewność siebie i silne przekonanie o własnym twórczym charakterze. która chce wprowadzać na rynek nowe. które weryfikują .. Technika usługowa str... wysoki poziom energii. co człowiek przeżywa w dzieciństwie i wczesnych latach dojrzałych. Proces twórczy str. 652 . 655 Przygotowanie . Robotyzacja. musi wiązać indywidualną twórczość z innowacją. 652 Twórczość jest to zdolność jednostki do wytwarzania nowych idei czy pomysłów lub do nowego spojrzenia na znane już idee. Zdolność danej osoby do inteligentnego myślenia i skutecznego analizowania sytuacji i danych.. Twórczość i innowacja str. 659 Organizacje dysponujące twórczymi pracownikami często mają liczne pomysły na nowych produktów i usług.. Komputery i produkcja. Weryfikacja . Twórcza jednostka str... Przełomowe odkrycie . Założyciele firmy – trzech japońskich inżynierów – pragnęli stworzyć organizację. że dana osoba jest twórcza? W jaki sposób ludzie nabywają umiejętności tworzenia? Doświadczenie życiowe. Dla większości ludzi twórczych charakterystyczne są szerokie zainteresowania. Zdolności poznawcze. podstawowym celem firmy Sony była innowacja.. .... musi mieć twórczych pracowników. 658 Jeśli organizacja chce pomyślnie wprowadzać nowe produkty i usługi.) Technika i organizacja str. 653 Organizacja. ciekawe produkty..

lecz również powinny unikać karania pracowników za to. W samej naturze procesu twórczego i procesu innowacji leży to. W „Spojrzeniu globalnym” omawiamy zabiegi firm amerykańskich o wykorzystanie japońskich innowacji. Menedżerowie mogą również wykorzystać system nagradzania do popierania twórczości i innowacji. Japończycy od dawna zrozumieli wartość przyciągania najlepszych pomysłów. że działalność twórcza wiąże się z nagrodami.. tj. że ich twórcze pomysły nie zawsze dają w rezultacie pomyślne innowacje. Niepowodzenia w rozpoznaniu możliwości. zapewniając finansowe i niefinansowe nagrody osobom i grupom rozwijającym innowacyjne idee. w jakim języku myślą ich autorzy. do Stanów Zjednoczonych. niezależnie od tego.. 664 Mogą być przynajmniej trzy przyczyny takich niepowodzeń: Niedostatek zasobów. 661 Innowacje mogą być radykalne albo stopniowe. by zachęcić pracowników do pewnych zachowań i odstręczać od innych.) Podsumowanie str. Organizacje nie tylko muszą nagradzać zachowania twórcze. 667 (. (. (. 669 . Wspieranie innowacji w organizacjach str.) Kultura organizacyjna str. będą bardziej skłonni do twórczej pracy. Inne konkretne sposoby promocji innowacji opisano w dalszej części rozdziału. 668 Podłączyć się do japońskich prac B + R Jak na ironię.) Spojrzenie globalne str. techniczne albo kierownicze.... Opór wobec zmian...twórcze rozwiązania tych pracowników. Kiedy członkowie organizacji zrozumieją. (.) Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna str. 665 Na przestrzeni lat opracowano ogromną ilość pomysłów dotyczących promocji innowacji w organizacjach. System nagradzania str.) Formy innowacji str.. Niepowodzenia innowacji str. że wiele pomysłów na nowy produkt po prostu nie sprawdza się na rynku.. Podczas gdy firmy amerykańskie tradycyjnie nie paliły się do wykorzystania czy choćby zbadania technologii opracowanych poza Stanami Zjednoczonymi. ostatnie amerykańskie poszukiwania źródeł japońskich sukcesów gospodarczych często prowadzą z powrotem na drugą stronę Pacyfiku.. 668 (. 666 Organizacja używa swego systemy nagradzania. a także produktowe lub procesowe.

system nagradzania. tylko bowiem w ten sposób może wprowadzać nowe produkty i usługi. uruchomienie. orędownika produktu. Organizacje mogą sięgnąć po wiele po wiele różnych instrumentów. sponsora. Często wykazują one wspólne cechy osobowości i umiejętności poznawcze.in. jak i innowacja mają duże znaczenie w nowoczesnych organizacjach. jak i innowacjami. elastyczne systemy wytwarzania oraz zastosowania robotów.Organizacja musi odpowiednio zarządzać zarówno techniką. Zarówno twórczość. Branże usługowe. 670 . systemy komputerowego wspomagania projektowania i produkcji (CAD/CFAM lub CIM). Przykłady i pytania str. 4. dojrzałość i schyłek. Technika to zestaw procesów i systemów wykorzystywanych przez organizacje do przekształcania zasobów w produkty lub usługi. . Twórczość to zdolność jednostki do wymyślania nowych idei lub do nowego spojrzenia na pomysły już przez kogoś wysunięte. wzrost. We wczesnych fazach procesu innowacji największy wpływ na wyniki organizacji mają innowacje produktowe. Innowacje produktowe i procesowe są chyba najważniejsze. albo produktowe i procesowe. 2. jeżeli pragnie osiągać wytyczone cele. Technika produkcyjna obejmuje automatyzację. by problemy te przezwyciężyć. również doznają zmian spowodowanych postępami techniki. techniczne lub kierownicze. W późniejszych fazach na znaczeniu zyskują innowacje procesowe. Wykorzystując przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjną organizacje powinny pobudzać kształtowanie ról wynalazcy. jakich wymagają innowacje. Wśród najważniejszych jest zdolność do myślenia analitycznego i syntetycznego. Innowacja to kierowany wysiłek organizacji mający na celu opracowanie nowych produktów lub usług i nowych zastosowań dla produktów lub usług już istniejących.672 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Proces twórczy jest złożony. Są to m. w których ich zdolności zostały odpowiednio dostrzeżone i nagrodzone. inkubacji. Organizacje te mogą cierpieć ba niedostatek potrzebnych zasobów (takich jak twórczy pracownicy i środki finansowe). Proces innowacji obejmuje sześć etapów: rozwój. mogą nie dostrzegać pojawiających się możliwości lub opierać się zmianom. takie jak bankowość. Wiele twórczych jednostek wywodzi się ze środowisk. ochrona zdrowia czy komunikacja. Wielu organizacjom nie udaje się wprowadzić nowych produktów lub usług. Innowacje mogą być radykalne lub stopniowe. Organizacja musi łączyć indywidualną twórczość z organizacyjnym aspektem procesu innowacji. przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna oraz kultura organizacji. zastosowanie. Przełomy techniczne dotyczą zarówno przemysłu jak i usług. przełomowego odkrycia i weryfikacji. jednakże często daje się w nim wyróżnić cztery etapy: przygotowania pomysłu. 3.

Zidentyfikować podstawowe elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych. 10.Omówić.Omówić podstawowe czynniki określające potrzeby organizacji w zakresie systemu informacyjnego... . 3. . Ćwiczenia 8. Interpretacja.1. 2. Przykład międzynarodowy 20. Pytania 1.. w jaki sposób systemy informacyjne wpływają na organizacje.. . Informacja a menedżer str. Dane to nie obrobione (surowe) liczby i fakty odzwierciedlające jakiś jeden aspekt rzeczywistości. Jej rosnące znaczenie wynika z coraz większej złożoności otoczenia.Zidentyfikować najnowsze postępy w zarządzaniu informacją. Rozdział 21 Zarządzanie Systemami Informacyjnymi 673 str.Opisać rolę i znaczenie informacji w pracy menedżera. .Opisać. 674 W rozdziałach 1 i 17 naświetliliśmy rolę komunikacji w pracy menedżera. 9.. Zważywszy. 3.. 7. Rower stworzony dla Ciebie . w jaki sposób można zarządzać systemami informacyjnymi.Opisać podstawowe rodzaje systemów informacyjnych wykorzystywanych przez organizację. Główną częścią przetwarzania informacji jest rozróżnienie pomiędzy danymi i informacjami. Jej znaczenie jednak.2.. że informacja jest ważną częścią komunikacji. 674 Informacja była zawsze integralną częścią pracy każdego menedżera. danych stanowi informację. . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Przykład 20. .Pytania analityczne 5.. Cierpliwość się opłaca .. 2. zarządzanie i informacja muszą być ze sobą ściśle związane.. Rola informacji w pracy menedżera str. Informacja natomiast to dane przedstawione w sposób mający jakieś znaczenie. 6. coraz szybciej wzrasta. Pytania 1. .

Do najbardziej ogólnych rodzajów systemów informacyjnych zaliczamy systemy przetwarzania danych transakcyjnych. stosowana przez wiele przedsiębiorstw. by skutecznie zarządzać posiadaną informacją. że on w każdej chwili może ulec zmianie o kilkaset tysięcy. że „dokładność” nie przerodzi się w „perfekcyjne liczenie groszy” przy braku szacunku do spraw merytorycznych (skutkujących milionami). Informacja dokładna . abstrahując jedynie od „drobiazgu”. SWD jest szczegółowym i potężnym systemem. System przetwarzania danych transakcyjnych… to system.U. Ich opracowanie wymaga znacznych nakładów czasu i zasobów. że na skutek różnych umownych rozwiązań. 676 Ogólnie rzecz biorąc. na czym firma może tracić nawet miliony. iż w systemach tych kryją się duże możliwości poprawy jakości informacji dostępnej menedżerom podejmującym ważne decyzje. którego zadaniem jest załatwianie rutynowych i powtarzalnych transakcji w przedsiębiorstwie. . … Systemy wspomagania decyzji str. 683 Organizacje używające systemów informacyjnych. 685 Coraz bardziej rozpowszechnia się ostatnio system informacyjny nazywany systemem wspomagania decyzji (SWD). systemy wspomagania decyzji i systemy informacji najwyższego kierownictwa11. skomputeryzowana forma systemu informacyjnego. pełna i odpowiednia. równie czasochłonne i kosztowne jest utrzymywanie systemu i przyuczenie menedżerów do jego skutecznego wykorzystania.Cechy użytecznej informacji str. głównie w rachunku kosztów. zwłaszcza organizacje duże. Systemy przetwarzania danych transakcyjnych str. kilkanaście. który może automatycznie wyszukiwać. Podstawowe rodzaje systemów informacyjnych str. Z. rzędu po kilka. Np. nic ująć pod warunkiem. użyteczna informacja jest dokładna. nie informując jedynie. historycznie rzecz biorąc. przetwarzać i sumować informacje potrzebne menedżerom do podejmowania konkretnych decyzji.dostarcza wiarygodnego odzwierciedlenia rzeczywistości Uwagi. często stwierdzają. … Systemy informacji kierownictwa str. Nic dodać. albo. aktualna. faktycznie nie panujemy nawet nad poprawnością wyliczeń kierunków opłacalności poszczególnych asortymentów. że potrzebują kilka rodzajów systemów. 684 Następny etap w ewolucji zarządzania informacją jest na ogół nazywany systemem informacji kierownictwa (SIK). … Systemy wspomagania decyzji są niezwykle złożone. systemy informacji kierownictwa. rentowność poszczególnych wyrobów podajemy „perfekcyjnie” z dokładnością dwóch znaków po przecinku. a czasami i kilkadziesiąt procent. 683 Jest to pierwsza. wynik finansowy możemy w informacji podawać z dokładnością do przysłowiowego jednego grosza. organizujący i sumujący je w formie przydatnej dla menedżerów funkcjonalnych i następnie zaopatrujący tych menedżerów w informacje niezbędne do ich pracy. Wydaje się. Jest to system gromadzący kompleksowe dane.

zamiast ją szczegółowo analizować. Anonimus Systemy informacji najwyższego kierownictwa str. Problemem jest tylko. W dodatku rachunkowość serwuje dezinformacyjny rachunek kosztów. Do tego. Tak zapewne jest. Uwagi. informatycy nie wiedzą. raczej niechętnie sięgają oni do systemów informacyjnych organizacji. że oparte na słabo rozumianych przez menedżerów systemach informatycznych. żeby menedżerowie posiadali odpowiednią wiedzę merytoryczną. finanse i w ogóle nowoczesne zarządzanie. a ekonomika branży. potrafili posługiwać się systemem. Podają również informację przykrojoną do specyficznych potrzeb menedżera14 . Menedżerowie najwyższego szczebla nie potrzebują wiedzy technicznej. Mówiąc krótko: przy odpowiednich kwalifikacjach odpowiednich osób. główny problem tkwi w uzyskaniu tych kwalifikacji. jak i łatwości obsługi. konkretnego podejścia do tematów. Proponuję zajrzeć na moją stronę branżową „mleczarstwo”. zbyt często zawodzi zarówno wiedza ekonomiczna. a to. a dane bazowe były prawdziwe. Ze względu na to. Systemy te raczej syntetyzują informację. że osoby „kompetentne” do podejmowania decyzji. jak i interdyscyplinarna współpraca przy budowie systemu. Bez wielkich słów i kosztów. Niestety. czego. można stworzyć bardzo trafny system SWD. mogą całkiem łatwo. czego potrzebują. a za mało wnikliwego. które mogą mieć wpływ na podejmowanie strategicznych decyzji. dochodzą powszechne dezinformacje z rachunku kosztów i wyników. traktując ją poważnie. Czy to naprawdę jest tak szalenie trudne do porządnego dopracowania? Gdyby nie przeogromna siła bezwładu! Anonimus. . Wykazują więc nad innymi systemami przewagę zarówno pod względem możliwości. gdy na „niższych szczeblach” wszystko jest prawidłowo dopracowane. naturalnie. te systemy „informacji naczelnego kierownictwa”. Zbyt dużo w nich pozornej ogólnikowej „perfekcji”. to wysoce specjalistyczna informacja niedostępna w innych typach systemów. podobnie jak i dane rachunkowości o kosztach. mają „problemy z komputerem”. Jest to system zaprojektowany tak. zwyczajnie. 687 Systemy informacji najwyższego kierownictwa (SINK) są najnowszą formą systemu informacyjnego. powszechnie stosowane systemy podnoszenia kwalifikacji. przynajmniej w niektórych branżach. by zaspokoić szczególne potrzeby menedżerów najwyższego szczebla w zakresie przetwarzania informacji. Gdy nie jest. raczej nie napawają optymizmem. a nawet analizowania. tylko bardzo powierzchownie rozpoznała ekonomikę branży. Najczęściej takie systemy wykorzystują „ikony” i symbole i wymagają niewielu komend. przekształcić się w systemy „dezinformacji naczelnego kierownictwa”. że często takim menedżerom brakuje podstawowych umiejętności w obchodzeniu się z komputerem. nie za bardzo znają ekonomikę. w Polsce. systemy te skonstruowano bowiem w postaci „przyjaznej użytkownikowi”. po prostu. są przyjmowane bezkrytycznie jako wyrafinowana wiedza. by skorzystać z SINK. Ja utknąłem na problemie.Uwagi. Niestety. Formalne. problem można rozwiązać skutecznie i tanio. normalnie. tym groźniejsze. Dostarczana przez nie informacja pozwala menedżerom pominąć szczegóły i dotrzeć bezpośrednio do ogólnych tendencji i wzorców.

. W szczególności.. 692 Systemy informacyjne są. systemy informacyjne wpływają na wyniki. (. posługiwanie się nim nie powinno wymagać szczególnej wiedzy w dziedzinie komputerów.. (. na samą organizację.) Zastosowanie systemów informacyjnych str. tzn. której celem jest nadzorowanie całości.. Idealny system informacyjny powinien być prosty w użyciu i nietechniczny. 688 Tworzenie systemu informacyjnego obejmuje kilka podstawowych kroków. 688 Z dotychczasowych rozważań wynika. Pierwszy polega na określeniu potrzeb informacyjnych organizacji i ustaleniu. jak wielka jest wartość i znaczenie systemów informacyjnych. Tworzenie systemów informacyjnych str. Wpływ systemów informacyjnych na organizacje str. W takiej grupie muszą być odpowiednio reprezentowani docelowi użytkownicy systemu. 691 Sprawdzianem wartości systemu informacyjnego jest jego praktyczne zastosowanie.. 694 Menedżerowie powinni sobie również zdać sprawę z ograniczeń systemów . ■ System informacyjny firmy powinien być łatwo dostępny dla każdego. 690 W dużych i złożonych organizacjach powstaje też problem integracji systemów informacyjnych. Wpływ na wyniki . Absolutnie konieczne.Zarządzanie systemami informacyjnymi str. Wpływ na zachowanie . a także na ludzi należących do tej organizacji. rzecz jasna ważną częścią większości nowoczesnych organizacji.. jakie cele proponowany system ma realizować.. Integracja może obejmować powiązanie różnych systemów informacyjnych w ramach tej samej organizacji lub systemów należących do zupełnie różnych organizacji17. o ile projekt ma przynieść pozytywne wyniki. Należy jednak odpowiedzieć jeszcze na kilka ważnych pytań. Wpływ na organizację . Ich wpływ przejawia się na wiele różnych sposobów. Jeśli się już podejmuje decyzję o opracowaniu i zainstalowaniu systemu informacyjnego. Ograniczenia systemu informacyjnego str..) Integracja systemów informacyjnych str.. W jaki sposób opracowuje się takie systemy i jak są one wykorzystywane w codziennej praktyce. kto potrzebuje z niego skorzystać.. przeważnie tworzy się grupę zadaniową... jest uzyskanie dlań pełnego poparcia i odpowiedniego zaangażowania finansowego najwyższego kierownictwa.

że tylko dlatego.. a pomimo pewnych ich ograniczeń. że system informacyjny może być przedmiotem sabotażu. (. Żeby informacja mogła być użyteczna. pełna i odpowiednia. (Uwagi. Potrzeby organizacji w zakresie zarządzania informacją są określane od strony organizacyjnej przez jej otocznie i wielkość. 695 Ze względu na niezwykle perspektywy. musi być dokładna. terminowa. procesor. pełna i odpowiednia. że informacja powinna być także prawdziwa. Tym gorsza. Na zarządzanie informacją najlepiej patrzeć jako na część procesu kontroli.informacyjnych25. Na marginesie nie tylko socjalizm miał monopol na przeinaczanie prawdy.) Informacja może nie być tak ścisła.. urządzenie wyjściowe i system kontrolny. a od strony kierowniczej przez pole działania menedżera i jego szczebel organizacji. jest niedostateczna współpraca interdyscyplinarna różnych specjalistów tworzących i obsługujących system... jeszcze bardziej wyrafinowanych podejść do zarządzania informacją. iż obliczenia wykonano za pomocą komputera. 697 Informacja jest żywotnie ważną częścią pracy każdego menedżera. Ludzie zwykle myślą. przynajmniej w sprawach złożonych..także niedostatek odpowiednich kwalifikacji. Anonimus Najnowsze postępy w zarządzaniu informacją str.U. zarówno ręczne jak i skomputeryzowane systemy informacyjne obejmują wszystkie te składowe.. Jeśli jednak wyjściowe informacje były obarczone błędem. urządzenie przechowujące informacje. jakby się mogło wydawać. aktualna. . im trudniej poznać. odpowiedź musi być poprawna – zwłaszcza jeśli zostaje wyliczona z dokładnością do kilku miejsc po przecinku. Uwagi Prawdopodobnie największym ograniczeniem systemu informacyjnego. że fałszywa. Choć mogą one występować w różnych formach. (.. W tej części pokazano niektóre najciekawsze spośród nich. Telekomunikacja . Systemy informacyjne zawierają pięć podstawowych składowych: urządzenie wprowadzające (wejściowe).. Z.. przenosi się on oczywiście na wszelkie otrzymane wyniki. Czasami/ często . jakie otwierają systemy informacyjne.) Systemy informacyjne do pewnych zadań czy problemów po prostu się nie nadają. Sieci i systemy eksperckie . Jak trafnie zauważyło wielu: „informacja fałszywa jest gorsza od żadnej. Osobiście bym podkreślił. Prawdziwa obiektywnie.” Temat wymaga bardzo szerokiego rozwinięcia.). prowadzone są ciągle prace nad odkryciem nowych. Planowanie systemu informacyjnego musi uwzględniać każdy z tych czynników. Na koniec trzeba powiedzieć. Podsumowanie str. a nie jedynie pod jakimś formalnym kątem..

701 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Jakie są elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych? Jak są one ze sobą powiązane? 3. 2. że dokonująca się rewolucja informacyjna przypomina rewolucję przemysłową pod względem wpływu na organizacje i społeczeństwo. Przykład 21. Oczywiście. można tu wykorzystać szeroki zestaw konkretnych działań i kroków. Jakie są cechy użytecznej informacji? W jaki sposób zarządzanie informacją może wspomóc kontrolę w organizacji? 2. Najnowsze postępy w systemach informacyjnych obejmują przełomy w telekomunikacji. to dlaczego? Ćwiczenia 8. na samą organizację i na zachowania jej członków.. 3. i nie wiązać z nimi nierealistycznych oczekiwań. Wschodząca supergwiazda handlu detalicznego . wspomagania decyzji oraz informacji najwyższego kierownictwa. Jakie są przesłanki takiego poglądu? Dlaczego mogłoby to być jednak stwierdzenie przesadne? 7. podstawowych informacji kierowniczych. Systemy informacyjne oddziałują na organizacje w rozmaity sposób. Systemy informacyjne kluczem do zwycięstwa w walce . Wreszcie – menedżerowie powinni umieć posługiwać się systemem. 698 . Pod jakimi względami system informacyjny przypomina system kontroli zapasów czy system kontroli produkcji? W czym się od nich różni? 6.1.. Jak taki system można wykorzystać dla dobra organizacji? 4. Przykłady i pytania str. to w jaki sposób można by temu zapobiec? Jeśli nie. Co to jest system ekspercki? Czy takie systemy mają jakieś poważniejsze perspektywy zastosowania w organizacjach gospodarczych? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Pytania analityczne 5.Podstawowymi rodzajami systemów informacyjnych są systemy: przetwarzania danych transakcyjnych.2. że systemy informacyjne mają swoje ograniczenia. Czy może zdarzyć się tak. Przykład międzynarodowy 21. że dyrektor naczelny do spraw informacji zgromadzi w swym ręku nadmierną władzę? Jeśli tak. 10. Co to jest system informacji kierowniczej. Potem następuje integracja systemów. Każda z tych możliwości otwiera przed organizacją obiecującą perspektywę bardziej skutecznego zarządzania informacją. Menedżerowie powinni również mieć świadomość. 9. Każdy z nich dostarcza pewnych typów informacji i ma szczególną wartość dla określonego typu menedżerów. wykorzystanie sieci i systemów eksperckich. Mówi się. Pytania 1. Zarządzanie systemami informacyjnymi obejmuje przede wszystkim decyzje o sposobie ich wprowadzania. Podstawowe kierunki oddziaływań to wpływ na wyniki.

.. Część VII SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22 Zarządzanie Kulturową Różnorodnością 704 str....... ale i w wielu innych krajach.Omówić sześć cech charakterystycznych w pełni wielokulturowej organizacji. 710 Inne wymiary różnorodności str.. 709 Czynnik etniczny str. ....... 705 Kulturowa różnorodność urosła do rangi ważnego problemu w wielu organizacjach... • Pęd w kierunku globalizacji........ 711 ... 708 .... 706 ..... Rozkład według wieku str..... i to nie tylko w Stanach Zjednoczonych... ... Istota kulturowej różnorodności str... . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: ........ W niniejszym fragmencie omawiamy wiek........Zidentyfikować i opisać główne wymiary różnorodności w organizacjach..Omówić istotę kulturowej różnorodności. ....konkurencyjnej w branży dostaw paczek . do scharakteryzowania organizacji można wykorzystać wiele różnych wymiarów różnorodności... pochodzenie etniczne i inne wymiary różnorodności.Opisać indywidualne i organizacyjne strategie podejścia do rozwiązywania problemu różnorodności........ 2.. Wymiary różnorodności str. Znaczenie kulturowej różnorodności str....... Przyczyny kulturowej różnorodności str.............. Pytania 1........ 3.. płeć........................ jej znaczenie i związane z nią tendencje. 708 Jak już wskazano... 704 . Płeć str..... . ...... 706 .. .... Przykład wprowadzający str..

jak i wyzwania... 716 Niekiedy różnorodność w organizacji może się również stać ważnym źródłem konfliktu. W ten sposób działanie podjęte w najlepszej intencji może nieoczekiwanie wywołać skutki odwrotne od zamierzonych. . Działanie tego menedżera wynika z panującego w amerykańskiej kulturze przekonania...Wpływ różnorodności na organizacje str. tkwiące w różnorodności. Poza tym we współczesnych organizacjach różnorodność odgrywa kilka ważnych ról.. iż podstawą decyzji kadrowej (przyjęcia pracownika. (. że podstawą tego awansu nie są wyższe kwalifikacje tej osoby. takie wyróżnienie może wywołać u pracownika uczucie wstydu i zażenowania.) Ludzie mogą również po prostu nie być skłonni do zaakceptowania innych.. Jeśli jest przekonany. 711 . Różnorodność w innych krajach str...) Konflikt może być również wynikiem innych elementów zróżnicowania. Załóżmy np. w ostatnich latach wiele uwagi przywiązuje się do poprawy kierowania różnorodnością przez jednostki i organizacje18. 717 Ze względu na ogromne możliwości zwiększenia przewagi konkurencyjnej. 714 Różnorodność jako element przewagi konkurencyjnej str. Konflikt może być również spowodowany obawą.. stwarza ona dla organizacji zarówno możliwości. gdy ktoś sądzi. U wielu ludzi nadal wielką rolę odgrywają osobiste uprzedzenia i tendencyjność w ocenie. w jakiś sposób odmiennych. Może się on pojawić wtedy. 713 Różnorodność jako siła napędowa zmian społecznych str. że organizacje stają się coraz bardziej różnorodne.. Źródłem konfliktu mogą być również nieporozumienia czy trudności wynikające podczas kontaktowania się ze sobą przedstawicieli różnych grup. 717 .. który może zaistnieć z rozmaitych powodów. nieufnością albo osobistymi uprzedzeniami. Jaki jest jednak wpływ tej różnorodności na organizacje? Jak widzimy. W kolejnych fragmentach rozdziału omawiamy wpierw indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności. że kierownik traci awans na rzecz swej koleżanki. jak również ze względu na możliwe następstwa konfliktu związanego z różnorodnością. nie będzie przyjaźnie nastawiony ani do swojej koleżanki. lecz proste dążenie organizacji do „poprawy statystyki” w kadrze kierowniczej. Kierowanie różnorodnością w organizacjach str. 711 Nie ulega kwestii. które mogą prowadzić do potencjalnie szkodliwego konfliktu17.. Indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności str. ani do całej organizacji. (. awansu lub zwolnienia) jest odmienność danej osoby.. a następnie organizacyjne podejścia do zarządzania różnorodnością. . 715 Różnorodność jako źródło konfliktu str. Załóżmy np.. . Spojrzenie globalne str. że amerykański menedżer publicznie wychwala znakomitą pracę swojego pracownika – Japończyka. że takie uznanie jest istotnym elementem nagradzania. Ponieważ jednak kultura japońska znacznie wyżej ceni lojalność grupową i tożsamość grupową niż osiągnięcia indywidualne.

. chociaż należy im się sprawiedliwe i uczciwe traktowanie. Wreszcie po poważnych i długich rozmowach okazało się. pewna organizacja podała ostatnio. wykazując zrozumienie. W . która rzeczywiście pragnie promować różnorodność. Kultura organizacji Ostatecznym sprawdzianem zaangażowania organizacji w kierowanie różnorodnością jest jej kultura. że czynniki kulturowe sprawiają. Na przykład. Tolerancja. że różnorodność jest ideą wartą kultywowania. musi być obustronna. że wielu . by menedżerowie zrozumieli. wzmocnionym jasnym i spójnym zestawem środków polityki i praktycznych działań organizacji. która się czuje obrażona. Jeśli ktoś zastanawia się.. iż ludzie zachowują się różnie. Podobnie osoba.. Praktyki organizacji ... pracowników po prostu lubi się kłócić i uznaje spory za część procesu pracy. Anonimus) Komunikacja. Dopóki tego typu wymiana poglądów przebiega w atmosferze przyjaznej i nieagresywnej. ale są skłonni tolerować ten styl pracy jako podstawową różnicę kulturową. Zrozumienie. Przy poparciu najwyższego kierownictwa. czy pewne jego zachowanie nie jest czasem dla kogoś obraźliwe. Organizacyjne podejście do kierowania różnorodnością str. że tolerancja powinna być obustronna i prowadzić do racjonalnych rozwiązań.. By komunikacja mogła spełnić swoje zadanie. jeśli nie będą głęboko przekonani. co menedżerowie mówią lub piszą. Ci ostatni sprzeczali się o każdy powstały problem. Niektórzy menedżerowie doprowadzili do zupełnie niepotrzebnej skrajności podstawowe pojęcie równych szans zatrudnienia. że wszyscy zasługują na identyczne traktowanie Przekonanie takie może powodować problemy. menedżerowie muszą zrozumieć. Niezależnie od tego. i że z tymi różnicami trzeba się pogodzić Wczuwanie się. powinien się po prostu o to spytać. by w sposób niedwuznaczny akcentowała zaangażowanie najwyższego kierownictwa na rzecz różnorodności we wszystkich jej formach i we wszystkich częściach organizacji.... W stronę organizacji wielokulturowej str. tolerancję i komunikację oraz umiejętność wczuwania się w sytuację innych19.. 719 Polityka organizacji . Jest więc ważne... że prawo im dyskryminować ludzi ze względu na takie cechy. Organizacja.. Szkolenie w zakresie różnorodności .. do obustronnych ustępstw: jedni powinni starać się zrozumieć intencje i racje „lubiących się kłócić”.. a drudzy nieco powściągnąć swoje „zamiłowanie do kłótni”.. Idąc tym tropem mogą dojść do przekonania . 722 Wiele współczesnych organizacji boryka się z problemami kulturalnej różnorodności.Poszczególne jednostki mogą współuczestniczyć w wysiłku organizacji na rzecz odpowiedniego kierowania różnorodnością. że w rzeczywistości różnice pomiędzy ludźmi naprawdę istnieją. Wiedzą. jeśli je przełożyć na zachowania zatrudnionych ludzi w miejscu pracy. różnorodność może się stać podstawowym elementem organizacji. a w konkretnym przypadku. że doświadcza poważnego konfliktu pomiędzy pracownikami amerykańskimi i . Amerykańscy pracownicy firmy nie gustują w ciągłych sporach. Menedżerowie amerykańscy preferują bardziej harmonijny sposób prowadzenia interesów i konflikt ten stopniowo budził ich zniecierpliwienie. nie stanie się ona integralną częścią organizacji. jak płeć czy kolor skóry. Ludzie nie są przecież tacy sami. musi tak ukształtować swoją kulturę. (Mnie się wydaje. Ze zrozumieniem wiąże się wczuwanie się: ludzie powinni próbować zrozumieć punkt widzenia innych.

Wskaż główne wymiary różnorodności i omów najnowsze tendencje dla każdego z nich. to jest ich naprawdę niewiele. Współcześnie zachodzi ogólne zjawisko starzenia się siły roboczej. 4. są: pluralizm.rozdziale 5 zauważyliśmy.. Ważnym czynnikiem jest tu potrzeba zrozumienia różnorodności w innych krajach. Wreszcie różnorodność może być również źródłem konfliktu.728 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. mimo pogłębiania się różnorodności organizacji.. Różnorodność jest także siłą napędową zmian społecznych. gdy jej członkowie różnią się pod pewnymi względami. Różnorodność wywiera wieloraki wpływ na organizacje. jak i samych organizacji. pełna integracja strukturalna. Do indywidualnych podejść do różnorodności zaliczamy zrozumienie. że organizacje zróżnicowane mają przewagę konkurencyjną. Trzy najważniejsze to wiek. pełna integracja sieci nieformalnych. Różnorodność ma kilka podstawowych wymiarów. wczuwanie się w położenie innych. W Stanach Zjednoczonych następuje również stopniowy spadek udziału białych w łącznej sile roboczej i wzrost udziału ludności pochodzenia latynoskiego. tolerancję i komunikację. Wiele organizacji zaczyna rozumieć. brak uprzedzeń i dyskryminacji. naciskiem ustawodawstwa i wzrostem globalizacji.. szkolenie w zakresie różnorodności i kulturę organizacji.. We współczesnych organizacjach następuje wzrost różnorodności spowodowany zmianami demograficznymi. Jeżeli w ogóle istnieją już organizacje prawdziwie wielokulturowe. Podsumuj podstawowy wpływ różnorodności na organizację. 3. płeć i narodowość. dążeniem organizacji do poprawy jakości siły roboczej. Do głównych podejść organizacyjnych zaliczamy środki polityki. (. że chociaż wiele organizacji nabiera coraz bardziej globalnego charakteru. którymi odznaczają się organizacje osiągające taki stan. istnieje tylko niewiele organizacji prawdziwie wielokulturowych. Omów cztery podstawowe podejścia indywidualne i cztery główne pode3jścia organizacyjne do kierowania różnorodnością. który można przypisać różnorodności.) Zarządzanie w praktyce str. Przykłady i pytania str. 725 . brak luki w identyfikacji organizacyjnej opartej na grupowej tożsamości kulturowej oraz niski poziom konfliktu międzygrupowego. Jakie są przyczyny wzrostu różnorodności w wielu współczesnych organizacjach? 2. Ponadto pracę zawodową podejmuje coraz większa liczba kobiet. w wielu jednak sytuacjach mamy do czynienia ze zjawiskiem „szklanego sufitu”. . Kierowanie różnorodnością w organizacjach może być dziełem zarówno jednostek. nie istnieje jeszcze organizacja prawdziwie globalna. 724 . Podstawowymi cechami. przyjęte praktyki organizacji. 724 W grupie czy organizacji mamy do czynienia z kulturową różnorodnością. Podsumowanie str. Podobnie.

.. 3... 729 .. 2. Jakie są podstawowe wymiary różnorodności. Rozdział 23 Przedsiębiorczość I Tworzenie Nowych Przedsiębiorstw Cele str. jakie organizacja może czerpać z różnorodności. 9. 729 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . W tekście rozdziału zarysowano wiele różnych korzyści. sam zaś oddaje się innym zainteresowaniom. Przykład międzynarodowy 22.Omówić pojęcie drobnego przedsiębiorstwa i jego rolę w gospodarce.. Powolny wzrost liczby pracujących kobiet w Japonii . Istota przedsiębiorczości str.Zidentyfikować główne przyczyny sukcesu i porażki małego przedsiębiorstwa. Pytania 1. W tym świetle właściciel przedsiębiorstwa.. nie jest przedsiębiorcą... Monsanto uczy się cenić różnorodność .. . który zatrudnia zawodowego menedżera do jego prowadzenia. prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowania związanego z nią ryzyka2. (. Przykład wprowadzający str.Omówić przedsiębiorczość w dużych firmach. Znaczenie małych przedsiębiorstw str... . 732 Co to jest małe przedsiębiorstwo? W praktyce stosuje się najrozmaitsze definicje.) . 730 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. Czy potrafisz wymienić jakieś skutki negatywne? 6.Omówić główne elementy zarządzania małym przedsiębiorstwem. Przykład 22.. 3.Pytania analityczne 5. .Scharakteryzować istotę przedsiębiorczości. które wywierają największy wpływ na twoją osobistą sytuację? 7. Pytania 1. kto podejmie działanie określone mianem przedsiębiorczości.2. Jakie umiejętności powinieneś pozyskać w czasie nauki. które przygotują cię do skutecznej kariery zawodowej w otoczeniu zróżnicowanej siły roboczej? Ćwiczenia 8. . 2. Przedsiębiorcą jest ktoś. 10..1.

które są uruchamiane co roku. 739 Przedsiębiorcy muszą bardzo szczegółowo planować. .. Chociaż oba czynniki nadal mają niemałe znaczenie. rynków i innych czynników otoczenia wymaga poświęcenia wielkiej uwagi planowaniu. Plan biznesowy jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w ramach przygotowań do uruchomienia nowego przedsiewziecia18. (. (. jeszcze więcej ponosi fiasko. (.Wpływ małych przedsiębiorstw Małe przedsiębiorstwo odgrywa ważną rolę w gospodarce Stanów Zjednoczonych. po prostu nie szczędząc sił i czasu w pracy. zaniedbanie.. rosnąca złożoność technologii.) Sukcesy i porażki małych przedsiębiorstw str. Plan biznesowy str..) Małe przedsiębiorstwa a gospodarka globalna Wielu ludzi stawia znak równości pomiędzy przedsiębiorstwem międzynarodowym i tzw. 741 . by przekształcić ideę produktu czy usługi w praktyczną działalność. Ponad 99% z 17 mln amerykańskich przedsiębiorstw to firmy małe.. a także szczęście13. Rozpowszechnione przyczyny niepowodzeń Do podstawowych przyczyn niepowodzeń małych przedsiębiorstw należą: brak kompetencji kierowniczej lub odpowiedniego doświadczenia.. pęd do rozwoju i zdolność do poświęceń. Kiedyś można było osiągnąć sukces.. Sam akt przygotowania planu biznesowego zmusza przyszłych przedsiębiorców do skrystalizowania swego poglądu na skuteczne uruchomienie przedsięwzięcia – od momentu podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności aż po uruchomienie nowego przedsiębiorstwa.. W zasadzie plan biznesowy zmusza ich do opracowania całego przedsięwzięcia na papierze.. kompetencja kierownicza. handlu detalicznego i hurtowego. Powszechne przyczyny sukcesu Na sukces małego przedsiębiorstwa składa się wiele elementów. zanim pochłonie ono czas i pieniądze. małe przedsiębiorstwa na ogół dobrze sobie radzą w sferze usług. Często natomiast nie sprawdzają się w produkcji. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. wśród najczęściej wymienianych są jednak: ciężka praca... słabe systemy kontrolne oraz niedostateczne wyposażenie w środki finansowe16. (..) Główne dziedziny działania małych przedsiębiorstw Ogólnie rzecz biorąc. odnosi sukcesy. W niniejszym fragmencie omawiamy rozpowszechnione przyczyny sukcesów i porażek małych przedsiębiorstw. że zdołały sobie wykroić niszę w gospodarce globalnej. wielkim biznesem. . W rzeczywistości jednak wiele małych firm rozwijało się dzięki temu. pragnienie osiągnięć.) Problemy własności str. 736 Chociaż wiele przedsiębiorstw spośród tych..

czy przedsiębiorstwo będzie zupełnie niezależne.) Najlepszym sposobem stawiania czoła problemom. Zarządzanie małymi przedsiębiorstwami str.. z którym mają do czynienia wielkie firmy. Czy można zaczynać od zera. jak zorganizować własność przedsiębiorstwa i jak zdobyć fundusze – są to wszystko problemy wymagające decyzji. czy też założyć zupełnie nowe. jakie towarzyszą wzrostowi . a te z kolei dyktują odmienne podejście do zarządzania. jeśli pojęcia te mają się odnosić do małych przedsiębiorstw.. Źródła finansowania .. Oznacza to konieczność innego spojrzenia na planowanie. Prócz tego trzeba określić. ale jednocześnie żadna chyba funkcja nie jest tak niedoceniana.. jest ciągłe uaktualnianie planu biznesowego. jest rozstrzygnięcie. Podstawowy kontekst planistyczny jest dla typowego drobnego przedsiębiorstwa znacznie prostszy niż ten. Wielu przedsiębiorców uważa. (. że planowanie jest wyłącznie sprawą olbrzymich korporacji. przez które będzie przechodzić mała firma. .. Na przykład. Szczególnie przydatnym narzędziem jest tu budżet pieniężny. Jego otoczenie jest z reguły znacznie mniej złożone: przedsiębiorstwo takie ma zazwyczaj do czynienia z niewielu tylko regulatorami . 745 Planowanie ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu przedsiębiorcy.. Różne podejścia do uruchamiania przedsięwzięcia Pierwszą sprawą.. Ponadto plany taktyczne. (. że koncepcje i podejścia zarządzania znajdują zastosowanie do wszelkich przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości. Planowanie w małym przedsiębiorstwie str. organizowanie.. Inne formy własności . plany działania i plany awaryjne będą mniejsze i łatwiej będzie nimi kierować. łatwiej przychodzi mu zidentyfikować otoczenie docelowe. Obecnie jednak uważa się powszechnie. stała aktualizacja planu finansowego uczuli przedsiębiorców na problemy z gotówką.. Spółka osobowa . Formy własności Własność jednoosobowa . Spółka akcyjna . przewodzenie i kontrolowanie. a horyzont planistyczny jest nieco krótszy. 745 Jeszcze przed kilku laty wśród menedżerów i naukowców panowało przekonanie... czy kupić istniejące przedsiębiorstwo. którą musi podjąć przedsiębiorca przy planowaniu przedsięwzięcia...) (. gdyż zaniedbanie planowania może zagrozić potencjalnemu sukcesowi ich przedsięwzięcia. Przedsiębiorcy muszą się starannie wystrzegać takich sądów. że przedsiębiorca kierujący małym przedsiębiorstwem napotyka zupełnie odmienne warunki działania..W okresie uruchamiania przedsięwzięcia należy rozwiązać wiele bardzo ważnych problemów. gdyż zwraca uwagę na ewentualne przyszłe niedobory środków płynnych25.) Przedsiębiorca musi sporządzać swoje plany dla poszczególnych cyklów życia.... czy też będzie powiązane umownie z jakąś siecią.. nim jeszcze w ogóle zacznie ono działać.

Mogą przy tym skorzystać z kilku metod.). Tablica 23. Mimo że nie stać ich na zaangażowanie pełnoetatowego księgowego lub analityka rynku. Przewodzenie w małym przedsiębiorstwie str.. podobnie jak trenerzy muszą być blisko swoich graczy. Tylko wysoko motywowani pracownicy mogą wytwarzać i sprzedawać lepsze produkty. na pierwsze miejsce wysuwa się chęć osiągnięcia doskonałości w każdym przepracowanym dniu. który motywuje do najwyższej jakości pracy. Przedsiębiorcy. Tablica 23. Prawdziwie lojalny pracownik pracuje na miarę swych możliwości i dąży do doskonałości w swojej pracy. Poza motywowaniem pracowników do osiągania celujących wyników przedsiębiorcy muszą również pomagać pracownikom w osiąganiu ich osobistych celów przy jednoczesnym wypełnianiu obowiązków wobec organizacji. często je uzyskują. jakie powinien wykazywać przedsiębiorca. Przy ograniczonych zasobach przedsiębiorcom często nie pozostaje nic innego jak określić organizację raczej w kategoriach kwalifikacji niż w kategoriach osób. Przedsiębiorcy na ogół również pragną. który ma ambicję być skutecznym przywódcą.U. którzy oczekują od pracowników celujących wyników. charakterystycznym dla współczesnej działalności gospodarczej. . niewielu przedsiębiorców dysponuje kwalifikacjami niezbędnymi do odniesienia sukcesu wyłącznie własnymi siłami.. Do II wojny światowej życie gospodarcze było krepowane tylko nielicznymi przepisami i podatkami. Organizowanie w małym przedsiębiorstwie str. niezależnej od tego. Nieliczne były również sprawozdania a komputerów w ogóle nie było. które pomagają wykreować lojalność klientów wobec przedsiębiorstwa. jest stawianie przed nimi wysokich oczekiwań. w jaki sposób traktują swoich pracowników. by skutecznie odgrywać .. 747 Przy wysokim stopniu niepewności otoczenia. zarówno w dobrych jak i w złych czasach. Identyfikacja zapotrzebowania na kwalifikacje . muszą zorganizować swoje przedsiębiorstwo tak... Źródła pomocy dla przedsiębiorców . powinni się jednak wystrzegać oczekiwania ślepej lojalności. by niezbędne kwalifikacje nie zostały przeoczone. Jednym ze sposobów.. W istocie prawdziwa lojalność jest lojalnością wobec pracy.3. 752 Wśród wszystkich cech. by pracownicy byli lojalni wobec przedsiębiorstwa..(Zapowiedź uwag. Przedsiębiorca musi wyznaczać ton. Pomoc w zarządzaniu . a nie przedsiębiorcy..2. Od tego czasu jednak prostota ustąpiła miejsca złożoności. grono wielkich konkurentów również było nieliczne. w jaki przedsiębiorcy mogą motywować pracowników do wyróżniania się w pracy.. jakby takim specjalistom dysponowali. Z. Tylko przez taką procedurę mogą zapewnić.. Po drugie. Charakterystyki stanowisk pracy . Określenie potrzeb w zakresie kwalifikacji. Po pierwsze. przedsiębiorcy powinni pomóc swym pracownikom w psychicznym nastawieniu się na dokonania.

Nie ma dwóch graczy – czy też pracowników – dokładnie takich samych. co jednych pociąga. Informacja ta pozwala im nie tylko mierzenie osiągnięć. Umacniając w pracownikach poczucie własnej wartości o poprawiając ich pozycję. To. Przy takim podejściu nie może dziwić. Przedsiębiorcy muszą systematycznie mierzyć osiągnięte postępy i dokonywać korekt na podstawie wyników tych pomiarów. czy wytyczone cele zostały zrealizowane.) Kluczowym elementem procesu kontroli jest informacja. Wiedzą. ponieważ trener stworzył atmosferę rzetelności. przedsiębiorcy. ponieważ tylko przez kontrolę przedsiębiorcy mogą określić. którzy stosują się do tych wskazówek. ale również weryfikowanie zasadności celów i działań oraz – w razie potrzeby – ich korektę. że kontrola jest funkcją wykonywaną wyłącznie w wielkich przedsiębiorstwach. Po trzecie. czy ona czegoś nie zniekształca. którzy znają się na swojej pracy i wiedzą.. Przedsiębiorcy. ponieważ trener pozwala im zrozumieć. i w jakim zakresie jej informacje są jeszcze aktualne. Potrzebują do tego informacji. Ponieważ każdy pracownik jest skomplikowany i niepowtarzalny. że księgowość odpowiada urzędowym standardom. ponieważ trener dokładnie rozpracował plan meczu i sposoby walki z konkurencją. Mogą tego dokonać przez przekazanie pracownikom części odpowiedzialności za podejmowanie decyzji i przez obdarzanie pracowników większą odpowiedzialnością. Bez kontroli pozostałe trzy funkcje menedżerskie – planowanie. To. które stale wygrywają. Gracze widzą jasno swoje zadania. mają większe szanse na sukces. rachunku kosztów.rolę przywódcy. zaufania i przyjacielskiej współpracy. która pozwoli się im zorientować. W dużych a nawet średnich firmach . Drużyny. (. może innych odstręczać. którzy tego nie robią. Gracze wykonują powierzone im zadania dokładnie. wcale jeszcze nie przesądza faktu. przedsiębiorcy muszą zrozumieć ich potrzeby.. mogą pomóc pracownikom osiągnąć odpowiedni status i uzyskać pozytywną opinię o nich samych i o ich pracy. by pomóc im dać z siebie możliwie jak najwięcej. 753 Omówienie spraw kontroli zamyka cały cykl. przedsiębiorcy sami mogą podnieść swoje walory jako przywódcy. na ile skutecznie wykonywane są te funkcje. czego się od nich oczekuje. mają trenerów. której użyteczność może się przejawiać na różne sposoby. Uwagi. że tak wielu przedsiębiorców od początku prześladują kłopoty. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy może być przekonanie. Pomimo wielkiego znaczenia kontroli wielu przedsiębiorców często z niej rezygnuje. kiedy tylko będą gotowi na jej przyjęcie. Warto się jednak upewnić. aby doprowadzić do ich realizacji. jak przekazać tę wiedzę graczom. Nie wystarczy ustalenie celów. Szczególnie ważna jest informacja księgowa. w jaki sposób wykonywać powierzone im zadania. jako przywódcy. a następnie organizowanie i przewodzenie. organizowanie i przewodzenie – są pozbawione znaczenia. Kontrolowanie w małym przedsiębiorstwie str. np. Stworzenie takiej atmosfery pracy nie jest rzeczą łatwą. Informacja księgowa jest niewątpliwie ważna. powinni także brać sobie do serca pomysły i sugestie pracowników oraz oceniać pracowników ściśle według zasług i odpowiednio ich nagradzać. niż ci. tak też przedsiębiorcy muszą być blisko swoich pracowników. która pozwala przedsiębiorstwom porównać wyniki faktycznie osiągnięte z planowanymi. czy odpowiada także potrzebom konkretnego zarządzania.

nie można się ograniczyć tylko do prostego porównania z planem. słabość systemów kontrolnych i niedostateczne wyposażenie w kapitał (niedoinwestowanie).. Anonimus Zarządzanie w praktyce . mniej ich jest w przemyśle przetwórczym. a przedsiębiorca bierze na siebie większy zakres osobistego ryzyka. Cztery podstawowe przyczyny porażki to: niekompetencja lub brak doświadczenia w pracy kierowniczej. Małe przedsiębiorstwa mają duże znaczenie ze względu na swoje wyniki finansowe. że organizacja stała się senna i ociężała. (. 755 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. 755 Mówiąc ściśle. . kompetencje menedżerskie i szczęście..kogoś.) Kierownicy sklepów są osobiście odpowiedzialni za wyniki swoich placówek. zaniedbanie. Małe przedsiębiorstwo to takie. kto podejmuje działania objęte definicją przedsiębiorczości. Wiele małych przedsiębiorstw działa w usługach. Porównanie z planem – sprawa oczywista. jednakże w ostatnich latach notuje się duże zainteresowanie zaszczepianiem ducha przedsiębiorczości w dużych organizacjach29. Role innowatora wewnątrzorganizacyjnego i przedsiębiorcy są podobne. a jeśli są one dobre. utrzymywać stałe rozmiary lub też kurczyć się (zamierać). Celem tych działań jest stworzenie poczucia przynależności raczej do sieci setek drobnych przedsiębiorstw niż do jednego wielkiego30. Przedsiębiorca to ktoś. które ma niezależnego właściciela i niezależne kierownictwo i które ma względnie niewielki wpływ na swoje otoczenie.temat jest już dość dobrze znany. Podsumowanie str.. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. by sam przedsiębiorca był osobą prowadzącą firmę.. Menedżerowie zrozumieli. nowych rodzajów działalności i wkład do rozwoju wielkich przedsiębiorstw. 754 Przedsiębiorczość w wielkich firmach str. zapał i poświęcenie przedsiębiorcy. przedsiębiorczość wymaga. W rozdziale 20 opisaliśmy koncepcję innowatora wewnątrzorganizacyjnego . Cztery powszechnie występujące czynniki powodzenia małych przedsiębiorstw to: ciężka praca. handlu hurtowym i detalicznym. tworzenie miejsc pracy. Dla małych może być czasami zaskoczeniem. Organizacje często posuwają się bardzo daleko w próbach utrzymania ducha przedsiębiorczości w okresie wzrostu. innowacje. a tym samym wrażliwa na próby przejęcia lub atak konkurencji. Nowe przedsiębiorstwo założone przez przedsiębiorcę może szybko wzrastać. str. Naturalnie. prowadzenia i podejmowania ryzyka w odniesieniu do przedsięwzięcia gospodarczego. to i nagrody są wysokie. kto rozwija ideologię przedsiębiorczości w kontekście dużej organizacji. że innowator wewnątrzorganizacyjny pracuje w szerszym kontekście. Największa różnica merytoryczna polega na tym.

Przy uruchomianiu przedsiębiorstwa przedsiębiorca musi rozważyć szereg problemów, włącznie z przygotowaniem dobrze przemyślanego planu biznesowego
(który jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w toku przygotowań do otwarcia nowego przedsiębiorstwa) i podjęciem decyzji w przedmiocie własności. Inne ważne względy obejmują problemy ewentualnego franchisingu oraz wybór pomiędzy zakupem istniejącego przedsiębiorstwa i uruchomieniem nowego. Przedsiębiorcy muszą planować, organizować, przewodzić i kontrolować, dokładnie tak jak ich odpowiednicy w większych przedsiębiorstwach. Każda funkcja kierownicza ma tu jednak niepowtarzalne aspekty odnoszące się do małych przedsiębiorstw.

Przykłady i pytania str. 756 – 759 Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7.
Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 23.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 23.2

Sogeti i przyszłość oprogramowania

str. 758

Większość ludzi myśląc o oprogramowaniu komputerowym wyobraża sobie programy do przetwarzania tekstów typu WordPerfect, arkusze kalkulacyjne typu 1-2-3 oraz firmy takie jak Microsoft Corp. i Lotus Development Corp. Kiedy jednak analitycy powiadają, że światowe wydatki na oprogramowanie przekraczają dziś wydatki na sprzęt, nie mają na myśli gotowych programów, jakie się kupuje dla dowolnego komputera. Większość oprogramowania, jakie powstaje na całym świecie, przygotowywana jest z myślą o konkretnych firmach i niepowtarzalnych potrzebach w tym zakresie.
...

Pytania 1. 2. 3.

Załącznik 1 Kariery Menedżerów

str. 760

Być może najważniejszą różnicą pomiędzy pracą i karierą jest poziom psychicznego zaangażowania pracownika. Kiedy pracownik myśli o swojej pracy tylko w kategoriach codziennych czynności wykonywanych między godziną 8 a 17 i o wysokości zapłaty, a nie obchodzi go, co będzie robił za rok albo za dwa lata, ani nie zastanawia się, na ile ważna

jest dla niego sama praca, to znaczy, że traktuje ją tylko jako „robotę”. Kiedy jednak patrzy na swoją pracę w kontekście kariery, wykazuje znacznie żywsze zaangażowanie. Patrzy na swoją karierę w perspektywie długookresowej i dostrzega, że składa się na nią szereg etapów, które łącznie pochłoną całe jego aktywne zawodowo życie. Mimo, że pieniądze są ważne, są one tylko jednym z wielu elementów (obok możliwości awansu, uznania i osobistego zadowolenia), które wpływają na zachowanie tej osoby. ...

Załącznik 2 Narzędzia Kontroli Budżetowej I Finansowej
str. 769

W niniejszym załączniku badamy szereg narzędzi kontroli budżetowej i finansowej. Najpierw dajemy przegląd technik i metod kontroli. Następnie omawiamy budżety i kontrole budżetową oraz inne narzędzia kontroli finansowej. Kontrola budżetowa str. 769 Sporządzanie budżetu jest procesem wyrażającym zestaw planowanych czynności w jakimś przyszłym okresie w wielkościach liczbowych; budżet jest wiec planem wyrażonym w liczbach1. Organizacje mogą budować budżety dla grup roboczych, wydziałów, oddziałów lub dla całej organizacji. Zwykle okresem budżetowym jest rok, chociaż powszechne są ujęcia budżetowe w przekroju kwartalnym lub miesięcznym. Budżety są na ogół wyrażane w kategoriach finansowych, jednakże niekiedy mogą być również wyrażane w jednostkach produkcji, czasu lub w innych mierzalnych czynnikach. Budżety są podstawą większości systemów kontrolnych. Typy budżetów str.770 Większość organizacji opracowuje i wykorzystuje trzy różne rodzaje budżetów – finansowy, operacyjny i niepieniężny. Budżet finansowy Ukazuje w skrócie, skąd organizacja spodziewa się uzyskać środki pieniężne na jakiś przyszły okres i w jaki sposób planuje je wykorzystać. Budżet przepływów pieniężnych albo budżet pieniężny Prognoza wszystkich przychodów i wydatków pieniężnych – miesięcznych, tygodniowych a nawet dziennych. Stałe i zmienne koszty w budżetach str. 773
Niezależnie od celu, większość budżetów musi uwzględnić trzy rodzaje kosztów stałe, zmienne i częściowo zmienne. Koszty stałe to wydatki ponoszone przez

organizację niezależnie od tego, czy ona w ogóle funkcjonuje. Koszty zmienne koszty zmieniające się wraz z zakresem działalności operacyjnej. Koszty częściowo zmienne - koszty, które zmieniają się, choć nie w bezpośrednim związku ze skalą działalności operacyjnej. Koszty zmienne to koszty zmieniające się w zależności od skali działalności operacyjnej. Najlepszym przykładem kosztu zmiennego jest koszt surowców wykorzystywanych w produkcji. Koszty częściowo zmienne również ulegają zmianom, ale w mniej bezpośredni sposób. Na przykład, koszty działalności reklamowej zmieniają się w zależności od sezonu i konkurencji. Inne ważne pozycje kosztów częściowo zmiennych

obejmują pracę bezpośrednią, naprawy sprzętu i urządzeń fabrycznych oraz konserwacje. Przy opracowaniu budżetu menedżerowie muszą precyzyjnie uwzględniać wszystkie trzy rodzaje kosztów. Zwykle najłatwiej poradzić sobie z kosztami stałymi. Czynsz np. jest niemal zawsze regulowany umową najmu i nie podlega zmianom do wygaśnięcia umowy. Koszty zmienne często mogą być przedmiotem prognozy - chociaż z mniejszą precyzją - na podstawie prognozowanych operacji. Koszty częściowo zmienne są najtrudniejsze do przewidzenia, ponieważ ulegają zmianom, chociaż nie w bezpośrednim związku z działalnością operacyjną. Menedżer często musi się tu opierać na doświadczeniu i ocenie. Na koniec należy zauważyć, że wiele firm amerykańskich dokonuje powtórnej oceny sposobu przypisywania kosztów do różnych produktów. Historycznie rzecz biorąc, większość kosztów stałych przypisywano na podstawie materiałów i roboczogodzin potrzebnych do wytworzenia danego produktu. Niestety, procedury takie wprowadzają błąd do szacunków kosztów poszczególnych produktów. Opracowywanie budżetów str. 775 Tradycyjnie budżety były opracowywane przez najwyższe kierownictwo i kontrolera, a następnie przekazywane do wykonania menedżerom niższego stopnia. Niektóre organizacje nadal idą tym tropem, jednakże wiele współczesnych organizacji dopuszcza menedżerów niższego szczebla do uczestnictwa w omawianym procesie. … (...) To „oddolne” podejście do ustalania budżetu ma dwie główne mocne strony, które podkreślają jego zwolennicy. Po pierwsze, menedżerowie poszczególnych jednostek z pewnością najlepiej znają swoje potrzeby. Mogą oni zwrócić uwagę na szczególne sytuacje, które czasem umykają uwadze najwyższego kierownictwa, i prawdopodobnie uwzględnią wszystkie ważne elementy opracowując własne budżety. Po drugie, prawdopodobieństwo zaangażowania menedżerów w realizację budżetu będzie wyższe, jeśli będą oni uczestniczyć w jego opracowaniu.
(Uwagi. Menedżerowie poszczególnych jednostek niewątpliwie lepiej znają swoje potrzeby, ale też wcale nie muszą być zainteresowani, aby je obiektywnie przedstawiać. Ponadto, lepiej znając swoje potrzeby, z reguły słabiej orientują się w potrzebach całości. Sytuacja doskonale znana, począwszy od problemów „centralnego planowania” aż po współczesne ustalanie budżetu przy „deficycie środków”. Różnie też próbuje się z tego wybrnąć. Ogólnie można powiedzieć, że im lepsza organizacja i większa wiedza, tym łatwiej znaleźć lepsze rozwiązania. Anonimus).

Budżety zerowe str. 777 Pionierem budowy budżetów zerowych (zero-base budgeting - ZBB) była w 1990 r. firma Texas Instruments Incorporated. Zostały one spopularyzowane przez prezydenta Jimmy Cartera w zastosowaniu do administracji federalnej w końcu lat siedemdziesiątych4. Pomysł leżący u podstaw ZBB jest zupełnie prosty. W ramach konwencjonalnego systemu przygotowania budżetu wychodzi się od budżetu za ubiegły rok, skorygowanego w górę ( w większości wypadków) lub w dół. Menedżerowie koncentrują się na uzasadnieniu każdego proponowanego wzrostu wydatków. Bieżący

analizę wskaźnikową i rewizję finansową. Obejmują one sprawozdania finansowe. Każdy zestaw reprezentuje jakąś działalność lub zestaw działalności i wyszczególnia koszty. że najbardziej rozpowszechnionymi środkami kontroli finansowej są budżety. Suma aktywów bieżących i trwałych musi być równa sumie wszystkich zobowiązań. Natomiast w ramach systemu ZBB każda jednostka sporządzająca budżet zaczyna co roku od „czystego konta”. O ile bilans stanowi „fotografię” sytuacji finansowej organizacji na określony moment. rachunek wyników ujmuje wyniki w pewnym okresie. że zmiana warunków może usprawiedliwiać korektę budżetu. Przypisując wartości pieniężne operacjom menedżer może je lepiej śledzić i określać dziedziny. Z drugiej strony. Na koniec do każdego zestawu przydziela się środki w zależności od jego względnej rangi. Nie dostrzegają. łatwości ich zamiany na . 781 Sprawozdania finansowe organizacji dostarczają pożytecznych informacji menedżerom. jednakże mają również potencjalne wady. a nie tylko propozycji korekt w roku bieżącym. Istnieją pewne powszechnie przyjęte i wymagane sposoby przygotowania i prezentacji sprawozdań finansowych7. Rachunek wyników. Budżety pozwalają również na zapis wyników organizacji. Inne narzędzia kontroli finansowej str. Pierwszym krokiem w przygotowaniu ZBB jest rozbicie działań organizacji na „zestawy decyzyjne”. Następnie zestawy decyzyjne są szeregowane według ważności. zwykle koniec roku finansowego organizacji. Bilans jest wykazem aktywów i zobowiązań organizacji ujętych na określony moment.budżet jest traktowany jako dany. właścicielom i innym zainteresowanym podmiotom. w których mogą się pojawić problemy. w użyciu są również inne narzędzia. Tym okresem dla rachunku wyników jest zwykle jeden rok. 778 Budżety zapewniają szereg korzyści. Sprawozdania finansowe str. Wreszcie – budżety są naturalnym uzupełnieniem planowania. Po stronie plusów można zapisać ułatwianie skutecznej kontroli. Poza tym proces opracowywania budżetów może być bardzo pracochłonny. 779 Mimo. 779 Sprawozdanie finansowe jest to dokument odzwierciedlający jakiś aspekt warunków finansowych organizacji. Ponadto budżety ułatwiają koordynacje i komunikacje pomiędzy wydziałami. Analiza wskaźnikowa str. Wskaźniki płynności Do poznania stopnia płynności aktywów organizacji (tzn. Dwoma sprawozdaniami finansowymi przygotowywanymi i używanymi przez niemal wszystkie organizacje są bilans i rachunek wyników. pozwalających na jeszcze bardziej dokładny wgląd w sytuację finansową firmy. niektórzy menedżerowie stosują budżety w sposób nadmiernie sztywny. Informacje ze sprawozdań finansowych są używane do wyliczenia szeregu różnych wskaźników. który zbiega się z rokiem finansowym firmy. korzyści oraz konsekwencje jego niezatwierdzenia. Wreszcie – budżety mogą ograniczać innowacje i zmiany. a dyskusja toczy się wokół zalet proponowanych zmian. Bilans. Powoduje to konieczność uzasadnienia całego budżetu. Mocne i słabe strony budżetów str.

.. rewizje (auditis) są wykorzystywane niemal wyłącznie do kontroli. rozdz.gotówkę) służy kilka wskaźników płynności. gdy mogą przetwarzać informację finansową i dostarczać ją z powrotem do menedżerów. 785 . Wskaźniki płynności. a te systemy z kolei są najbardziej skuteczne wówczas. Rewizja wewnętrzna.. . jeśli zostanie zintegrowana z innymi narzędziami informacyjnymi (por. Rewizje są to niezależne oceny systemu księgowego. Informacja finansowa jest często ważnym materiałem dla innych systemów informacyjnych.21). Skuteczne wykorzystanie technik kontroli finansowej str. Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki zadłużenia odzwierciedlają zdolność organizacji do pokrywania jej długookresowych zobowiązań finansowych. że są to tylko narzędzia. dobry system informacyjny może powiedzieć menedżerowi dokładnie. Ponadto kontrola finansowa spisuje się najlepiej. Menedżerowie i inwestorzy interesują się również innymi wskaźnikami. Rewizja zewnętrzna. ROA jest wyrażonym w procentach zyskiem inwestorów na 1 dolara posiadanych aktywów. Dwoma podstawowymi typami takiej kontroli są kontrola zewnętrzna i kontrola wewnętrzna.813 Indeks rzeczowy str. Na przykład. 814 – 827 . jak wyglądają bieżące aktywa i zobowiązania. Wskaźnik rentowności Trzecim ważnym wskaźnikiem finansowym jest wskaźnik rentowności aktywów (return on assets – ROA). Najbardziej rozpowszechniony – wskaźnik bieżący – uzyskiwany jest przez podzielenie bieżących aktywów przez bieżące zobowiązania. finansowego i operacyjnego organizacji. tak też dobry system kontroli finansowej może pomóc menedżerowi w skutecznym działaniu. 784 Aby skutecznie posługiwać się budżetami i innymi technikami kontroli finansowej menedżerowie muszą pamiętać o kilku sprawach. Przypisy str. 783 O ile większość technik kontrolnych ma również inne cele.= ROA aktywa łącznie Inne wskaźniki. Rozpowszechnionym wskaźnikiem zadłużenia jest stosunek łącznych zobowiązań do łącznych aktywów. . Przede wszystkim nie powinni zapominać. Powszechnie stosowaną formułą służącą do obliczania ROA jest: dochód netto ---------------.) Rewizje finansowe str. który z kilku alternatywnych wariantów inwestycyjnych jest najbardziej zyskowny. ROI jest obliczany za pomocą podzielenia dochodu netto przez kapitał własny... Innym często używanym wskaźnikiem jest wskaźnik opłacalności inwestycji (return on investmen – ROI). Taka uaktualniona informacja może być następnie przekazana bankowi. w którym firma zabiega o kredyt. Wskaźnik ten przedstawia zysk inwestora na każdy dolar kapitału własnego. Pełni on dla inwestorów i menedżerów funkcje miernika pozwalającego określić. (.. zadłużenia i rentowności są szeroko wykorzystywanymi formami analizy finansowej. Podobnie jak dobry młotek i piła mogą pomóc cieśli w budowie domu.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->