Ricky W.

Griffin:
Podstawy Zarządzania Organizacjami
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998 Przekład Michał Rusiński =========================================================== ===== Cytuję wybrane fragmenty. Strona w budowie. Inną czcionką i inicjałami „Z.U.” lub pseudonimem „Anonimus”, oznaczyłem uwagi własne : =========================================================== =====

SPIS TREŚCI (skrócony. Z.U.)
Przedmowa do wydania polskiego ......... 21 Przedmowa ......... 25

CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA
Rozdział 1. Zarządzanie i praca menedżera ........ 34 Istota zarządzania ........ 36 Proces zarządzania ......... 39 Rodzaje menedżerów ......... 45 Główne role i umiejętności ........ 52 Zakres zarządzania ......... 58 Podsumowanie ......... 61 Pytania kontrolne ......... 62 Przykład 1.1. Klęska urodzaju dla State Farm ......... 62 Przykład międzynarodowy 1.2. Interesy z republikami b. ZSRR ......... 63 Rozdział 2. Zarządzanie i praca menedżera ........ 65 Rola teorii i historii w zarządzaniu ........ 66 Spojrzenie klasyczne ......... 73 Spojrzenie behawioralne ......... 78 Spojrzenie ilościowe ........ 83 Podejścia integrujące ......... 86 Współczesna myśl w dziedzinie zarządzania ......... 91 Podsumowanie ......... 95 Pytania kontrolne ......... 96 Przykład 2.1. UPS: gigant, który walczy z konkurencją ......... 94 Przykład międzynarodowy 2.2. Lloyd's ciągle się rozwija ......... 97

CZĘŚĆ II. ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA
Rozdział 3. Otoczenie organizacji a skuteczność ........ 100 Charakter otoczenia organizacji ........ 101 Otoczenie zewnętrzne ......... 103 Otoczenie wewnętrzne ......... 115 Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem ........ 118 Skuteczność organizacji ......... 126 Podsumowanie ......... 129 Pytania kontrolne ......... 130 Przykład 3.1. Rozkręcanie Colemana ......... 131 Przykład międzynarodowy 3.2. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie Nintendo w sprawie ustalania cen? ......... 132 Rozdział 4. Etyczny i społeczny kontekst zarządzania ........ 134

Etyka indywidualna w organizacjach ........ 135 Odpowiedzialność społeczna a organizacje ......... 143 Państwo a społeczna odpowiedzialność ......... 154 Kierowanie społeczną odpowiedzialnością ........ 158 Podsumowanie ......... 162 Pytania kontrolne ......... 163 Przykład 4.1. Herman Miller: produkcja mebli i budowanie przyszłości ......... 163 Przykład międzynarodowy 4.2. Przegrupowanie priorytetów w Body Shop ......... 164 Rozdział 5. Globalny kontekst zarządzania ........ 166 Istota międzynarodowej działalności gospodarczej ........ 167 Struktura gospodarki globalnej ......... 178 Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego ......... 182 Konkurowanie w gospodarce globalnej ........ 188 Podsumowanie ......... 193 Pytania kontrolne ......... 193 Przykład 5.1. Whirpoll i przemysł urządzeń gospodarstwa domowego wchodzi na rynki zagraniczne ......... 194 Przykład międzynarodowy 5.2. Budowa globalnych samolotów ......... 195

CZĘŚĆ III. PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI

Rozdział 6. Zarządzanie celami organizacji i planowanie ........ 198 Proces planowania ........ 199 Cele organizacji ......... 200 Planowanie w organizacji ......... 206 Planowanie taktyczne ........ 214 Planowanie operacyjne ......... 216 Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi ......... 221 Podsumowanie ......... 227 Pytania kontrolne ......... 228 Przykład 6.1. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta ......... 229 Przykład międzynarodowy 6.2. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony ......... 230 Rozdział 7. Zarządzanie strategią i planowanie strategiczne ........ 232 Charakter zarządzania strategicznego ........ 233 Formułowanie strategii ......... 238 Strategia na poziomie przedsiębiorstwa ......... 241 Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej ........ 247 Strategie funkcjonalne ......... 256 Wdrażanie strategii ......... 259 Podsumowanie ......... 262 Pytania kontrolne ......... 263 Przykład 7.1. Odgrzewane zupki Campbella ......... 263 Przykład międzynarodowy 7.2. Strategia „lokalizacji” Hondy ......... 264 Rozdział 8. Podejmowanie decyzji kierowniczych ........ 266 Istota podejmowania decyzji ........ 267 Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji ......... 272 Behawioralne aspekty podejmowania decyzji ......... 279 Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach ........ 286 Podsumowanie ......... 291 Pytania kontrolne ......... 291 Przykład 8.1. Firma techniczna wychodzi na rynek ......... 292 Przykład międzynarodowy 8.2. Sprzedaż zabawek do Japonii ......... 293 Rozdział 9. Narzędzia zarządzania służące do planowania i podejmowania decyzji

........ 295 Prognozowanie ........ 296 Inne techniki planistyczne ......... 305 Narzędzia podejmowania decyzji ......... 314 Silne i słabe strony narzędzi planistycznych ........ 321 Podsumowanie ......... 323 Pytania kontrolne ......... 324 Przykład 9.1. Układanie harmonogramu wykorzystania lotniczego personelu pokładowego ......... 324 Przykład międzynarodowy 9.2. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii ......... 326

CZĘŚĆ IV. PROCES ORGANIZOWANIA

Rozdział 10. Elementy struktury organizacyjnej ........ 328 Rozdział 11. Zarządzanie projektowaniem organizacji ......... 360 Rozdział 12. Kierowanie zmianami organizacyjnymi ......... 392 Rozdział 13. Gospodarowanie zasobami ludzkimi ......... 418

CZĘŚĆ V. PROCES PRZYWÓDZTWA

Rozdział 14. Motywowanie pracownika do pracy ........ 456 Istota motywowania ......... 457
Znaczenie motywowania do pracy ......... 458 Wcześniejsze podejścia do motywowania ......... 459

Podejście do motywowania od strony treści ......... 460
Podejście od strony hierarchii potrzeb ......... 460 Spojrzenie globalne. Rosyjscy robotnicy mają jeszcze jedną szansę ......... 464 Teoria dwuczynnikowa ......... 465 Jednostkowe potrzeby ludzkie ......... 467

Podejście do motywowania od strony procesu ......... 468
Teoria oczekiwań ......... 469 Teoria sprawiedliwości ......... 473

Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia ......... 475
Rodzaje wzmocnień w organizacjach ......... 475 Tworzenie wzmocnień w organizacjach ......... 477

Nowe podejścia do motywowania ......... 479
Teoria ustalania celów ......... 479 Podejście japońskie ......... 480 Popularne strategie motywacji ......... 480

Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji ......... 483
Wpływ nagradzania w organizacji ......... 483 Projektowanie skutecznych systemów nagradzania ......... 484 Nowe podejścia do nagradzania pracowników ......... 485

Podsumowanie ......... 486 Pytania kontrolne ......... 487
Przykład 14.1. Jak obudzić BankAmerica? ......... 487 Przykład międzynarodowy 14.2. Jak słuchają i jak się troszczą w Hitachi? ......... 488

Rozdział 15. Przywództwo i proces oddziaływania ......... 490 Rozdział 16. Zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi ......... 522 Rozdział 17. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacjach ......... 552

CZĘŚĆ VI. PROCES KONTROLOWANIA

Rozdział 18. Istota kontrolowania ........ 584 Rozdział 19. Zarządzanie jakością, wydajnością i działalnością operacyjną ......... 614 Rozdział 20. Zarządzanie techniką i innowacjami ......... 645 Rozdział 21. Zarządzanie systemami informacyjnymi ......... 673

W wielu liniach sprzątniecie i przygotowanie samolotu do kole4jnego lotu zajmuje .... przy czym niektóre bilety kosztują zaledwie 29 dolarów. kiedy to nastąpił wzrost cen paliwa do odrzutowców.. że żaden pracownik nie zostanie zwolniony nawet w naprawdę trudnych czasach... nie prowadzą też miejsc pierwszej klasy ani numerowanych. Narzędzia kontroli budżetowej i finansowej .Określić i krótko wyjaśnić cztery podstawowe funkcje zarządzania w organizacjach. w latach 1990 – 1991.W podsumowaniu określić zakres zarządzania w organizacjach. Southwest dysponuje 120 samolotami (wszystkie Boeing 737) i obsługuje 32 miasta w 14 stanach. 760 Załącznik 2... nie prowadzą rejsów międzynarodowych. ... Na przykład w czasie wojny w Zatoce Perskiej. Kariery menedżerów . zdefiniować pojęcie zarządzania i menedżerów. na swoich pokładach nie podają posiłków.... Przedsiębiorczość i tworzenie nowych przedsiębiorstw .. Pod kierownictwem dyrektora naczelnego Herberta Kellehera linie Southwest utrzymały swą zyskowność zapewniając częste krótkodystansowe połączenia pomiędzy miastami amerykańskimi. Jego troska i przywiązanie do pracowników zostały wielokrotnie nagrodzone.. nie uczestniczą w jakimkolwiek komputerowym systemie rezerwacji miejsc.... Ich roczny przychód przekracza 1 mld dol. Zarządzanie kulturową różnorodnością .. ... Są jednocześnie przewoźnikiem o jednej z pewniejszych pozycji finansowych w branży.CZĘŚĆ VII.. Przykład wprowadzający str...... by samoloty linii stały bezczynnie albo by wyrzucać pieniądze na różne fanaberie.... SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22.. 769 Przypisy ...... nie przekazują również bagaży pasażerów innym liniom. Ze względu na niskie ceny biletów Southwest nie może sobie pozwolić.Opisać istotę zarządzania. jest powstrzymanie wzrostu kosztów. a wiele z nich krócej niż godzinę.. a zyski stale rosną. 729 Załącznik 1.. 785 Indeks rzeczowy .. a także scharakteryzować ich znaczenie dla organizacji. Jednym z prawdziwych wyzwań.. W branży gnębionej od dawna problemami z silą roboczą Kelleher jest nazywany przez swych swoich pracowników ciepłym mianem „wujaszka Herbie”.. zadlużenie jest niewielkie... . Na przykład pomiędzy Dallas i Houston odbywają się 83 loty Southwest dziennie. więcej niż jedna trzecia załogi Southwest liczącej 8 600 ludzi zgodziła się na dobrowolne obniżki płac. 704 Rozdział 23.. by pokryć zwiększony rachunek za paliwo. Żaden z lotów Southwest nie trwa dłużej niż 2 godziny.Opisać różne rodzaje menedżerów z punktu widzenia szczebla i dziedziny organizacji oraz omówić sposób... Jednym z kanonów polityki Kellehera jest zapewnienie.. w jaki ktoś staje się menedżerem.. 814 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Część I WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA Rozdział 1 Zarządzanie i Praca Menedżera Cele str. 34 Linie lotnicze Southwest Airlines CO. 34 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . przed którymi staje Kelleher w Southwest.

Zarządzanie jest jednak złożonym procesem. że wszelkie organizacje wykorzystują cztery podstawowe rodzaje nakładów czy zasobów ze swego otoczenia: ludzi. w Southwest na ogół załatwia się to w kwadrans. omawiamy proces zarządzania i przedstawiamy ogólny przegląd całej książki. zarządzanie można zdefiniować następująco: * zarządzanie Zestaw działań (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. Zasoby rzeczowe obejmują surowce. Część z nich jest stosunkowo zwięzła i uproszczona. sugeruje. menedżerowie ze swoimi organizacjami wywarli silny wpływ na nasze społeczeństwo2. badamy zakres zarządzania we współczesnych organizacjach. przewodzenie. pieniądze. przedstawiając zarządzanie zarówno ze współczesnego. Konieczne jest zatem opracowanie takiej definicja zarządzania. która pozwalałaby lepiej uchwycić istotę tej złożoności i płynących z niej wyzwań. zgodnie z rysunkiem 1. jak i długofalowego funkcjonowania. Być może najlepiej można ją zrozumieć z punktu widzenia teorii systemów. Wyjaśniamy pojęcia zarządzania i menedżerów. a następnie dopilnowanie.. pomieszczenia biurowe i produkcyjne oraz sprzęt. niż to sugeruje taka prosta definicja4. i kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. Przykłady zasobów używanych w czterech bardzo różnych rodzajach organizacji podano w tablicy 1. Opisujemy różne role i umiejętności menedżerów.) W jaki sposób menedżerowie łączą i koordynują różne rodzaje zasobów? Otóż dokonują oni tego wykonując cztery podstawowe funkcje lub działania kierownicze: planowanie i podejmowanie decyzji. (. aby osiągnąć pewien zestaw celów. Zasoby informacyjne wreszcie to wszelkiego typu użyteczne dane niezbędne do skutecznego podejmowania decyzji. . organizowanie.1. Również koszty eksploatacyjne firmy są znacznie niższe niż u innych przewoźników. którzy współpracują ze sobą w sposób uporządkowany i skoordynowany. Organizacja. jak i z historycznego punktu widzenia. Książka ta traktuje o menedżerach i ich pracy. kierowanie ludźmi. jego wymiary i wyzwania. W rozdziale 1 badamy ogólną istotę zarządzania. Dobrze to czy źle. finansowe. Istota zarządzania str. przewodzenie albo kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. by wykonali to w najlepszy i najtańszy sposób”3. której pełniejszy opis znajduje się w rozdziale 2.godzinę. tj. Grupa ludzi. w której autor określa zarządzanie jako „dokładne poznanie tego. że Southwest Airlines będą latały jeszcze przez długie lata1. znacznie bardziej złożonym. Zasoby pieniężne to kapitał finansowy wykorzystywany przez organizację do finansowania zarówno bieżącego. Biorąc to wszystko pod uwagę można się spodziewać. czego oczekuje się od ludzi. Teoria systemów. wyróżniamy wreszcie różne typy menedżerów.1. Przykładem może być jedna ze starszych definicji. W rozdziale 2 opisujemy ewolucję praktyki i teorii zarządzania. 36 Definicje zarządzania są zapewne równie liczne jak książki na ten temat.. Tak więc. rzeczy i informacje. W sumie więc oba pierwsze rozdziały przynoszą wprowadzenie w problematykę. Zasoby ludzkie obejmują uzdolnienia kierownicze i siłę roboczą. organizowanie. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny.

kto odpowiada przede wszystkim za realizację procesu zarządzania. kolejność i implikacje poszczególnych faz7. Stworzył sprawną organizację. Proces zarządzania str. Wiele cech składających się na złożoność i niepewność zarządzania wynika z otoczenia. finansowe. że zarządzanie obejmuje cztery podstawowe funkcje: planowania i podejmowania decyzji. Podobieństwa. obejmuje wybór trybu działania spośród dostępnych możliwości. część procesu planowania. Kluczowe różnice obejmują rozłożenie akcentów. Poza tym Kelleher zwraca baczną uwagę na ludzi pracujących w Southwest. 39 Zauważyliśmy już. wzbogaconą o dodatkowe szczegóły). Ustalenie celów jest częścią planowania.1. (zauważmy. Rozdział 6 przedstawia bardziej szczegółowo cele organizacji i sam proces planowania.2. Ze względu na to. budowanie organizacji jest częścią organizowania. kieruje i kontroluje zasoby ludzkie. Planowanie i podejmowanie decyzji str. Każdy z tych typów działań można zaliczyć do jednej z czterech podstawowych funkcji kierowniczych przedstawionych na rys. kto planuje i podejmuje decyzje. są fazami procesu zarządzania. W rozdziale 3 omawia się ogólnie otoczenie organizacji i efektywność. gdzie są one omawiane w pełniejszym zakresie. w tym miejscu dokonamy ich ogólnej prezentacji. ile łączy podobieństw. organizuje. W części II zajmiemy się szczegółowo środowiskowym kontekstem zarządzania. dostarczając wskazówek do przyszłych działań.Ostatnia część naszej definicji zarządzania ma szczególnie ważne znaczenie. W szczególności menedżerem jest ktoś. rzeczowe i informacyjne. akcentuje bowiem podstawowy cel zarządzania .zapewnienie sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. 1. Po przestudiowaniu obu tych rozdziałów będziecie lepiej przygotowani do analizy podstawowych typów działań składających się na proces zarządzania. że rysunek ten jest rozszerzoną wersją środkowej części rys. to zdefiniowanie terminu menedżer staje się względnie proste. Jest wielce prawdopodobne. że w dowolnym momencie menedżer będzie uczestniczył jednocześnie w kilku różnych typach działalności. które artykułują jego wyobrażenie o pożądanym kształcie Southwest. przewodzenia oraz kontrolowania. że funkcje te stanowią nić przewodnią tej książki. 1. Podstawowe definicje i wzajemne powiązania pokazano na rysunku 1. W następnych fragmentach rozdziału zbadamy po kolei te formy działalności. Planowanie i podejmowanie decyzji pomagają utrzymać sprawność zarządzania. organizowania. motywowanie ludzi jest częścią przewodzenia.2. 40 W najprostszej formie planowanie oznacza wytyczanie celów organizacji i określanie sposobu ich najlepszej realizacji. Rozdział 7 koncentruje się na strategii i planowaniu . Menedżer to ktoś. Cztery rozdziały tworzące część III książki zostały poświęcone planowaniu i podejmowaniu decyzji. w jakim funkcjonują organizacje. Sformułował on jasny zestaw celów. która ma pomóc wcielić tę wizję w życie. Podejmowanie decyzji. Uważnie obserwuje również bieżące wyniki swego przedsiębiorstwa. które występują w większości sytuacji. Jeżeli w ten sposób rozumiemy zarządzanie. Na dobrą sprawę konkretne przypadki pracy menedżerskiej dzieli tyle różnic. zaznaczając. Wróćmy do naszego przykładu Herba Kellehera. natomiast rozdziały 4 i 5 traktują szerzej o dwóch specyficznych aspektach otoczenia: rozdział 4 dotyczy etycznego i społecznego kontekstu zarządzania. w rozdziale 5 zaś badamy globalny kontekst zarządzania. obserwacja wyników należy do funkcji kontrolnej.

W rozdziale 8 zawarto szczegółową analizę decyzji kierowniczych. Hunt uważa. nawet te pomysły. Hunt odbiera ładunki i dostarcza je do jednej z central Santa Fe w Kalifornii. a nie tylko w głowie Hunta. Inne pomysły – np. Hunt nie jest typowym menedżerem czy przedsiębiorcą. powstały w zespole. W 1990 r. Zarządzanie w praktyce str. doczepia do kolejnej ciężarówki Hunta i transportuje do miejsca przeznaczenia. Chicago. Zainwestował w zbytkownie urządzoną siedzibę firmy 15 mln dol. zawdzięcza swoim świetnym pomysłom dotyczącym branży transportu samochodowego – wykorzystania umundurowanych. Hunt dysponuje jednak wszelkimi podstawowymi umiejętnościami kierowniczymi.strategicznym. ponieważ wiadomo. że sztuczne palmy i włoska glazura przyciągną właściwych klientów. Quantum. ponieważ był przekonany. że bardzo szybko stał się bardzo bogaty. wielki przełom w jego życiu nastąpił wtedy. Jako szef przedsiębiorstwa przewozowego J. Podziwiając swój czteropiętrowy budynek. Jeśli zważyć pochodzenie Hunta. Według dyrektora naczelnego. Rozdział 9 zawiera podsumowującą prezentację kilku pożytecznych narzędzi wykorzystywanych przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji. Hunt ma zawsze w głowie sto pomysłów. Hunt Transport Services Inc. że w jego przypadku brak wykształcenia może być atutem. np. wkrótce jednak i inne spółki pospieszyły z własną obsługą przewozów kombinowanych. 41 J. gdy wpadł na pomysł wykorzystania rozkładających się łusek ryżu jako podściółki dla drobiu. co potwierdza. zapewniającym kombinowane przewozy kolejowo-samochodowe. by zaoszczędzić pół centa na milę. które dodały firmie skrzydeł.B.. Owe cechy odgrywały decydującą rolę w jego najnowszym przedsięwzięciu. A jednak jego wyczucie i dążenie do wykorzystania każdej okazji interesu pozwalało mu kierować. Cała ta koncepcja spotkała się ze sceptycznym przyjęciem w branży transportowej. Hunt nadal świetnie prosperuje J.B. przez 21 lat był kierowcą ciężarówki. przewozi do innej centrali. udzielać odpowiednich pełnomocnictw i służyć przykładem dla pracowników. oczami wyobraźni widzi już drapacze chmur. jego być może najbardziej zaskakującym przymiotem kierowniczym jest zdolność do realizacji napiętych działań na podstawie precyzyjnego harmonogramu i starannego planowania. To. w którym kolejowym partnerem jest Santa Fe Pacific Corporation. że musi zatrudniać dobrych ludzi i dzielić się z nimi odpowiedzialnością.B. Kansas City czy Forst Worth. co prawda czasem zwariowanych. . by zapewnić niemal pełne wykorzystanie ładowności taboru.. Jednocześnie zawsze był dusigroszem. nadwyżka potencjału przewozowego w branży i stagnacja stawek przewozowych groziły jej dalszym spadkiem. że sam nie może prowadzić firmy. Hunt zamiast walczyć z największym konkurentem transportu samochodowego – koleją – podjął z nim współpracę. wszystkie opony kupuje od jednego dostawcy. nie zrzeszonych w związkach kierowców i takiej organizacji tras i ładunków. które większość ludzi nabywa tylko poprzez wieloletnią naukę i doświadczenie. Przyczepę ładuje na platformę kolejową Santa Fe. że i tym razem Hunt „trafił w dziesiątkę”. Nie ma tytułu magistra zarządzania – w rzeczywistości opuścił szkołę w wieku 12 lat. Kiska Thompsona. jak sam chętnie przyznaje. produkcji ropy ze zużytych opon – skutecznie „uziemili” jego kierownicy. a wzrost kosztów robocizny. kiedy jego normalna 20-procentowa marża zysku zaczęła się kurczyć. wykazującego najszybszy wzrost w skali całego kraju.

by utrzymać go na zaplanowanej trajektorii. role liniowe i sztabowe.inny ważny element kontroli . by NASA miała po prostu wystrzelić rakietę w ogólnym kierunku planety i dopiero po czterech miesiącach sprawdzić.. że jest ono nie tylko najważniejszym ale i najbardziej ambitnym rodzajem działalności kierowniczej. Rozdział 14 traktuje o motywowaniu pracowników. Organizowanie jest przedmiotem rozważań w części IV. (Na marginesie. a rozdział 15 przedstawia samo kierowanie działaniami ludzkimi i wysiłki kierujących na rzecz wywarcia wpływu na innych. Dobrym porównaniem byłby przykład wyprawy na Marsa. jej kierownictwo musi na bieżąco obserwować uzyskiwane postępy. Szczegółową analizę innych ważnych dziedzin kontroli zarządczej . albo inaczej . Określenie sposobu grupowania działań i zasobów jest procesem organizowania. podział na wydziały. wydajnością i jakością . W rozdziale 13 wreszcie opisane zostały procesy związane z naborem kadr i przypisywaniem im określonych ról w organizacji. w jaki sposób menedżerowie łączą te elementy i pojęcia. Rozdział 21 wreszcie . kolejnej ważnej części kierowania. że lotem rakiety na Marsa nie kieruje „niewidzialna ręka rynku”. 43 Trzecią podstawową funkcją zarządzania jest przewodzenie. Rozdział 18 wychodzi od ogólnego charakteru procesu kontroli. zakres kontroli.obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu jej celów. Przedmiotem rozważań w rozdziale 16 jest zarządzanie procesami interpersonalnymi i grupowymi. (. czy dotarła ona do celu. Trudno sobie wyobrazić.Źródła: . Kontrolowanie pozwala zapewnić sprawność niezbędną do skutecznego zarządzania. z uwzględnieniem rosnącego znaczenia kontroli strategicznej. Przedmiotem rozdziału 12 są zmiany organizacyjne. Przewodzenie jest zespołem procesów wykorzystywanych w celu skłonienia ludzi do współpracy na rzecz interesów organizacji. Welch zmienił również wiele z biurokratycznych przepisów i procedur firmy. Niektórzy uważają.. Omówione one zostały w części V. Kontrolowanie: obserwowanie i ocena działań str. iż każdy z szefów autonomicznych jednostek powinien mieć znaczną swobodę w prowadzeniu działalności. 42 Kiedy menedżer opracuje już wykonalny plan.zawiera rozdział 19.jest opisane w rozdziale 20. W miarę jak organizacja dąży do osiągnięcia swych celów. która pozwoli ten plan zrealizować. Autor zapomina. Żartuję..zarządzanie operacjami. Mniejsza z tym z kogo/czego. Organizowanie: koordynacja działań i zasobów str. stosunki władcze. następną fazą zarządzania będzie taka organizacja zasobów ludzkich i innych. a gospodarką kieruje. Kierowanie ludźmi (przewodzenie) obejmuje szereg różnych procesów i czynności. że uzyskiwane wyniki pozwolą dotrzeć do punktu docelowego w wyznaczonym czasie. Przewodzenie: kierowanie ludźmi str. Rozdział 10 wprowadza podstawowe składowe organizowania.. tak jakby były one odrębnymi firmami. Rozdział 11 wyjaśnia. Dlatego też szefowie 20 jednostek tworzących GE dysponują znaczną autonomią.. Funkcje kontrolne badamy w części VI. 44 Końcową fazą procesu zarządzania jest kontrolowanie. tworząc z nich ogólny schemat organizacyjny.) W General Electric Welch zdecydował. Anonimus). Rozdział 17 wreszcie poświęcony jest komunikowaniu się. Zarządzanie techniką i innowacją . takie jak projektowanie stanowisk pracy. NASA niemalże w trybie ciągłym obserwuje lot statku kosmicznego i wprowadza wszelkie niezbędne poprawki kursu.. Musi się zwłaszcza upewnić.

Zmiany demograficzne obrazu kraju spowodowały poważne zmiany w środowisku pracy. Rysunek 1. najbardziej rozpowszechnione ujęcie wyróżnia trzy szczeble podstawowe: najwyższy. Rozdział 22 poświęcono problemom. Menedżerowie średniego szczebla odpowiadają przede wszystkim za realizację polityki i planów opracowanych na najwyższym szczeblu oraz za nadzorowanie i koordynację działań menedżerów niższego szczebla. Posługują się tytułami: prezesa.3 pokazuje sposób wyróżnienia różnych typów menedżerów w danej organizacji przy użyciu kryterium szczebla i obszaru.W przeciwieństwie do menedżerów najwyższego i średniego szczebla menedżerowie pierwszej linii spędzają większą część swego czasu na nadzorowaniu pracy podwładnych14. Menedżerowie najwyższego szczebla. kierownik eksploatacji (operacji). Mimo że dla wielkich organizacji typowe jest zarządzanie wieloszczeblowe. jest też wiele rodzajów menedżerów. średni oraz szczebel menedżerów pierwszej linii. jej ogólną strategię. Jak pokazują jednak przykłady.. W części VII omówiono dwa takie szczególnie istotne wyzwania. Podział według obszarów działania str. (. Tak więc wyglądają cztery główne funkcje zarządzania: planowanie i podejmowanie decyzji. a także politykę operacyjną. Przeważnie noszą tytuł brygadzisty. Powszechnie występujące w tej grupie tytuły służbowe to kierownik zakładu.. Praca menedżerów najwyższego szczebla na ogół jest złożona i zróżnicowana. 45 We wcześniejszych rozważaniach tego rozdziału wskazaliśmy. jakie dla menedżera wynikają z kulturowego zróżnicowania w miejscu pracy. które coraz silniej zaprzątają uwagę każdego menedżera i są dla niego coraz bardziej doniosłe. menedżerowie mogą pracować w różnych obszarach organizacji. W danej firmie na wszystkich szczeblach mogą występować menedżerowie .. która jest kolejnym decydującym obszarem kontroli organizacji. nadzorcy lub kierownika biura . (.) Zróżnicowanie według szczebla zarządzania str. na które menedżerowie muszą być wrażliwi i na które myszą odpowiednio reagować. wiceprezesa i dyrektora naczelnego. Menedżerowie tego szczebla wyznaczają cele organizacji. Rodzaje menedżerów str. 47 Niezależnie od szczebla.... 46 Menedżerów możemy podzielić w zależności od szczebla w organizacji. Kierownictwo średniego szczebla jest prawdopodobnie najliczniejszą grupą menedżerów w większości organizacji. typ organizacji. Rozdział 22 poświęcono coraz ważniejszej dziedzinie zarządzania kulturową różnorodnością. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie. kryterium zróżnicowania może być np. natomiast rozdział 23 omawia istotę przedsiębiorczości oraz zarządzanie małymi i średnimi przedsiębiorstwami.) Menedżerowie średniego szczebla. szef wydziału. Stanowią oni względnie niewielką grupę kadry kierowniczej kontrolującej organizację. Menedżerowie pierwszej linii. organizowanie. że menedżerami mogą być ludzie z najrozmaitszych organizacji.poświęcony jest zarządzaniu informacją. Poza tymi funkcjami jednak jest jeszcze szeroka gama szczególnych wyzwań. Reprezentują również oficjalnie organizację w kontaktach zewnętrznych. Oczywiście. Menedżerowie pierwszej linii nadzorują i koordynują działania pracowników wykonawczych.

trwających od kilku dni do kilku tygodni. eksploatację. Dziedzina ta obejmuje rozwój nowych wyrobów. aby zechcieli „odświeżyć” nieco swoją wiedzę teoretyczną. Główna przewaga kształcenia jako źródła kwalifikacji kierowniczych polega na tym.. by stać się menedżerem osiągającym powodzenie w swojej pracy? Najbardziej rozpowszechniona droga. występująca w tyluż odmianach... 1. Studenci nabywają kwalifikacje kierownicze w zorganizowanym systemie edukacyjnym. Rzeczywiście. Dla większości przyszłych menedżerów uzyskanie stopnia nie jest na ogół końcem kształcenia . lecz ich praktyczna ocena i zrozumienie możliwe są tylko w praktycznym doświadczeniu. Menedżerowie finansów. Programy magisterskie zapewniające tytuł magistra zarządzania również notują szybki wzrost. administrację i inne dziedziny..4. W ostatnich latach mnożą się zapisy do szkół i koledżów zarządzania.) Menedżerowie eksploatacji (operacji). a teoretyków żeby byli łaskawi zapoznać się nieco z konkretnymi problemami konkretnej praktyki.. „Chcąc ogólnie dobrze sprostać wszystkiemu. Wielu menedżerów średniego i najwyższego szczebla okresowo wraca do uczelni.. zwłaszcza w Europie. co z kolei może utrudniać zdobycie bardziej wyspecjalizowanej.. Kiedyś. Wprawdzie niedostatek wiedzy ma wyrównywać doświadczenie.. Wielu czytelników zapoznaje się z tą książką dlatego. zasoby ludzkie. obejmuje pewne powiązanie wykształcenia i doświadczenia. zaczyna oferować programy akademickie z zakresu zarządzania.) Menedżerowie zasobów ludzkich. 49 W jaki sposób uzyskuje się umiejętności konieczne do tego. Na rys. (. coraz więcej studentów chce zdobyć choćby niższy stopień wykształcenia w zakresie biznesu i zarządzania30. spowodowany koniecznością sprostania potrzebom bardzo zróżnicowanego audytorium. że uczestniczy w kursie zarządzania w koledżu czy uniwersytecie. Wśród dyrektorów naczelnych 1000 największych korporacji amerykańskich 916 ma dyplom ukończenia koledżu21. Wielu słuchaczy koledżów może całkowicie poświęcić nauce swoją energię i uwagę. lokalnie. a „doświadczeni” nie są skłonni do zmiany swoich doświadczeń. (Uwagi.. Ujemną stroną kształcenia w zarządzaniu jest jego bardzo ogólny charakter. zaznajamiając się ze współczesnymi badaniami i poglądami na zarządzanie. (. ale startowałem ze . pokazano. wiele aspektów pracy kierowniczej można wprawdzie omówić w książce. Rola wykształcenia. (. promocję i dystrybucję. w jaki sposób się to odbywa. Prócz tego. (. ale jeśli doświadczenie jest złe.odpowiedzialni za marketing. finanse.. sprawy zaczynają przybierać obrót taki. Menedżerowie marketingu. że student może przechodzić rozbudowany program nauczania. w Polsce. by uczestniczyć w programach rozwoju kadr kierowniczych.. Kierownicy marketingu pracują w dziedzinach związanych z funkcją marketingu – pozyskiwaniem konsumentów i klientów dla nabycia produktów i usług organizacji. Po ukończeniu kursu (i przestudiowaniu niniejszej książki) uzyskają podstawę do rozwoju umiejętności kierowniczych w ramach wyższych kursów. ukończenie koledżu stało się niemal warunkiem kariery w biznesie. jaki w praktyce zarządzania wokół widać. ilu jest menedżerów. usiłowałem przekonać praktyków.) Menedżerowie administracyjni.) Jak zostać menedżerem? str.... praktycznej wiedzy. (. Coraz więcej uniwersytetów zagranicznych.) Inne typy menedżerów. najczęściej się dobrze nie sprosta niczemu”.

nie mielibyście gwarancji natychmiastowego powodzenia na wyższym stanowisku kierowniczym. nie musi się sprawdzać w Pradze. z innych organizacji. i moje sugestie. i odpowiadając na rozliczne wyzwania. jakie kiedykolwiek powstały. Ludzie ci systematycznie powoływani są na różne stanowiska. Godząc się z ogólną zasadą. szczególnie przy samokształceniu. jednakże większość z nich będzie osiągać dobre wyniki tylko pod warunkiem dodatkowego specjalistycznego szkolenia czy praktyki. że większość korporacji amerykańskich nadal nie zapewnia ludziom. szkolenia uwzględniającego różnice kulturowe. Anonimus). co się sprawdza w Peorii. opracowała programy szkolenia kierowniczego dla swoich przyszłych menedżerów. Większość dobrych menedżerów zdobywa swoje kwalifikacje poprzez pewne połączenie wykształcenia i praktyki. Dlatego właśnie większość dużych firm. str. Wiele firm amerykańskich zebrało solidne cięgi. Menedżerowie amerykańscy pracujący [poza krajem muszą dysponować wieloma takimi samymi atutami jak ich koledzy pozostający w kraju. Spojrzenie globalne str. 311 – poz. 14 prezentowanej literatury. Sądzę również. że to. tym bardziej by się przydało w polskich firmach. Nawet jednak gdybyście byli w stanie zapamiętać każde słowo wszystkich podręczników zarządzania. którzy mają być wysłani za granicę. pozyskujemy wiedzę i umiejętności. a także spośród menedżerów pierwszej linii lub pracowników wykonawczych danej organizacji.) Rola doświadczenia. . jakie jest udziałem każdego menedżera. np. że aby prowadzić interesy w Rzymie. w którym przyjdzie im działać. poczynając od tej najwyższej. że bardzo dużą rolę może tu odegrać Internet. Nie trzeba chyba tego uzasadniać. Zatrudniani pracownicy przychodzą z uczelni. rozdz.zbyt niskiego szczebla przekonywania. Jes6t jednak rzeczą zaskakującą. Po pewnym czasie stykają się z większością głównych aspektów organizacji.* (* Problemy szkolenia menedżerów dość szeroko analizuje Tom Lambert w swojej książce „Problemy zarządzania. w ramach programów rozwoju kadr kierowniczych. z czym wiąże się gotowość do poszukiwania zasobów i rynków na całym świecie. zgodnie z teorią Parkinsona. Anonimus. menedżerowie muszą dobrze poznać kraj. Podstawą są zazwyczaj jakieś studia. obie strony z oburzeniem odrzuciły. Żyjąc w ciągłym napięciu. Pierwszym wymaganiem stawianym menedżerowi globalnemu jest zrozumienie. Chyba jednak „coś” i „gdzieś” trzeba inaczej . Osiąganymi rezultatami nie jest zachwycony. Następnie taka osoba uczestniczy w początkowej praktyce zawodowej i przechodzi przez całą gamę różnych sytuacji kierowniczych. Dlaczego? Otóż kwalifikacje kierownicze muszą być również pozyskiwane w praktyce. 51 Większość amerykańskich przedsiębiorstw pogodziła się już dziś z koniecznością myślenia w skali globalnej. Niniejsza książka pomoże czytelnikom w zdobyciu solidnych podstaw kwalifikacji kierowniczych. Od siebie dodam. 11 „Szkolenia i rozwój zawodowy”. których nie można nauczyć się z książki. trzeba się nauczyć robienia interesów po rzymsku. 50 praktycznych modeli rozwiązań” . W ten sposób menedżer uczy się w praktyce. W toku kariery menedżera w organizacji jego praktyczne doświadczenie może być uzupełniane okazjonalną „aktualizacją” wykształcenia. jakie stawia praca kierownicza. że solidne i skuteczne szkolenie kadry menedżerskiej. podobnie jak wiele małych. nawet jeśli nie jest to zarządzanie. zanim się nauczyły. w jaki sposób różnice kulturowe mogą wpływać na funkcjonowanie organizacji. Rezultaty „odrzucenia” też dobitnie widać. Większość menedżerów awansowała na swoje obecne stanowiska z innych stanowisk.

że menedżerowie odgrywają dziesięć różnych ról.. 52 Jakie właściwie umiejętności rozwijają menedżerowie w toku kształcenia i zdobywania doświadczeń praktycznych? Kwalifikacje kierownicze są talentami niezbędnymi do skutecznego wykonywania zadań. a następnie omówimy umiejętności niezbędne do ich skutecznego wypełniania. przekazując odpowiednie informacje innym. Role interpersonalne. • role interpersonalne Role kierownicze reprezentanta. które można zaliczyć do trzech podstawowych kategorii: interpersonalnej. Czwartą rolą decyzyjną jest rola negocjatora. Pierwszą z ról informacyjnych jest rola obserwatora. dosłownie śledząc każdy ich krok i odnotowując wszystkie ich czynności. Proces wykonywania tych ról daje menedżerowi strategiczną pozycję z punktu widzenia gromadzenia i upowszechniania informacji. Po pierwsze. 52 Wiele interesujących spostrzeżeń na temat charakteru ról kierowniczych podaje Henry Mintzberg22. menedżer jest proszony. Na przykład.. które wymagają przetwarzania informacji. . W poniższym fragmencie przyjrzymy się najpierw podstawowym rolom odgrywanym przez menedżerów. przywódcy i łącznika. menedżer odgrywa rolę przedsiębiorcy. który aktywnie poszukuje wartościowych informacji. Po pierwsze. czy właściwe jest „przechodzenie od razu do rzeczy”.Wyposażeni w taką podstawową wiedzę o kulturze danego kraju menedżerowie mogą kontynuować zdobywanie wiedzy. Menedżerowie mogą też wypełniać rolę łącznika. Na podstawie swoich obserwacji doszedł do wniosku.. Role menedżerskie str. jak to czynią Amerykanie. Menedżer jest także propagatorem. Druga rola decyzyjna (. Istnieją trzy role interpersonalne. międzygrupowych albo międzyorganizacyjnych. Trzecia rola decyzyjna to rola dysponenta zasobów. Zazwyczaj role informacyjne menedżera prowadzą do ról decyzyjnych. jak to jest faktycznie odbierane przez Japończyków? Jakie są priorytety. Obserwował on blisko codzienną działalność grupy dyrektorów naczelnych.. właściwe pracy kierowniczej. Trzy role informacyjne opisane przez Mintzberga wynikają w sposób naturalny z opisanych wyżej ról interpersonalnych.) Menedżer odgrywa rolę przeciwdziałającego zakłóceniom . czy też takie podejście może się wydać prostackie. Role informacyjne. szkoląc i motywując pracowników. zgłębiając charakterystyczne praktyki gospodarcze danej kultury. • role informacyjne Role menedżera jako obserwatora. propagatora informacji i rzecznika.. oczekiwania i założenia nowych klientów? Główne role i umiejętności str. Menedżera często prosi się również.. aby wystąpił jako przywódca – angażując.. by wystąpić jako postać reprezentacyjna. które przewidują kontakty z innymi ludźmi.Są to działania bardziej ceremonialne i symboliczne niż merytoryczne. Często należy do niej koordynowanie lub inicjowanie więzi międzyludzkich. Role decyzyjne.. informacyjnej i decyzyjnej.

nieciągłości i słabo ze sobą powiązanych działań. 58 Właściwie każda grupa dwóch lub więcej ludzi współpracujących ze sobą dla osiągnięcia pewnego celu i dysponujących zasobami ludzkimi. Przeciwnie: praca menedżera pełna jest niepewności. rozumienia ich i motywowania. zmian. Umiejętności diagnostyczne i analityczne Menedżer. Lekarz stawia diagnozę analizując symptomy choroby pacjenta i określając ich prawdopodobną przyczynę. Na wiele jednak sposobów właśnie te cechy pracy kierowniczej decydują o jej bogactwie i sensie. Zakres zarządzania str. Umiejętności diagnostyczne i analityczne są również przesłanką powodzenia w pracy kierowniczej. finansowymi lub informacyjnymi wymaga uprawiania zarządzania. menedżerowie muszą również dysponować konkretnymi kwalifikacjami. Zarządzanie w organizacjach nastawionych na zysk str. Istota pracy kierowniczej str. posiada również umiejętności diagnostyczne i analityczne. który pozwoli im zrozumieć ogólne funkcjonowanie organizacji i jej otoczenia. by osiągnąć powodzenie w swojej pracy. 58 . Podobnie menedżer może diagnozować i analizować problem w organizacji. czyli umiejętności umożliwiające mu zaprojektowanie najwłaściwszej reakcji w danej sytuacji. interpersonalne (społeczne) i koncepcyjne. Podejmowanie krytycznych decyzji w warunkach silnego napięcia i nawału pracy (a przy tym decyzji trafnych!) może być głównym źródłem wewnętrznego zadowolenia z pracy. w szerokiej skali i podejmować na tej podstawie decyzje służące organizacji jako całości. Jedno z klasycznych studiów na temat menedżerów wskazuje na trzy typy umiejętności kierowniczych: techniczne. Umiejętności interpersonalne (społeczne) Menedżerowie spędzają dużo czasu na stosunkach z ludźmi. badając jego symptomy i przygotowując na tej podstawie stosowne rozwiązanie.• role decyzyjne Role menedżera jako przedsiębiorcy. Pozwala im to myśleć strategicznie. zarówno wewnątrz organizacji. Umiejętności koncepcyjne Umiejętności koncepcyjne zależą od zdolności menedżera do myślenia abstrakcyjnego. uchwycić sposób. które trzeba podjąć. dysponenta zasobów i negocjatora. że praca menedżera nie rozkłada się w jakimś uporządkowanym. w jaki wykonywana jest konkretna praca w ramach organizacji. i patrzeć na samą organizację właśnie w sposób całościowy. przede wszystkim odnoszą się one do decyzji. Umiejętności techniczne Umiejętności techniczne są to umiejętności niezbędne do wykonywania pracy lub zrozumienia sposobu. w jaki poszczególne części organizacji łączą się w jedną całość. przeciwdziałającego zakłóceniom. Menedżerowie muszą mieć potencjał intelektualny. Poza tym menedżerowie są na ogół dobrze opłacani.w zdolność do nawiązywania łączności z jednostkami i grupami. 55 Oprócz wykonywania rozlicznych ról. systematycznym wzorcu na przestrzeni całego tygodnia. któremu się powiodło. jak i poza nią. Z oczywistych więc powodów menedżer musi być wyposażony również w umiejętności interpersonalne (społeczne) . Umiejętności menedżerskie str. materialnymi. 57 Zauważyliśmy już.

. Głębszą prezentację zarządzania międzynarodowego zawiera rozdział 4.. Zarządzanie w układach nietradycyjnych. W każdym razie. które odgrywają ważną rolę w gospodarce kraju. diagnostyczne i analityczne. . trzy role informacyjne (obserwatora.. rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem sprawnego i skutecznego osiągnięcia celów organizacji. Anonimus). propagatora i rzecznika) oraz cztery role decyzyjne (przedsiębiorcy. ponieważ ich egzystencja od dawna zależy od sprawności i skuteczności. przywódcy i łącznika). administracji oraz menedżerach wyspecjalizowanych. finansów.. 61 Zarządzanie to zestaw czynności (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji. finansowe. * (* Czasami nie. wyróżniamy menedżerów najwyższego i średniego szczebla oraz menedżerów pierwszej linii. 60 Organizacje rządowe. zasobów ludzkich. skuteczne zarządzanie ma również zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw małych. organizowanie (koordynowanie działalności i zasobów). Ostatnio obserwujemy dynamiczny rozwój zarządzania międzynarodowego. koncepcyjne. Zarządzanie międzynarodowe. Podsumowanie str. że w zarządzaniu powinna dominować ciągła improwizacja.. dysponenta zasobów i negocjatora). czasami tak. . W podziale według obszarów działania mówimy o menedżerach marketingu. kierowanie (zarządzanie ludźmi) i kontrolowanie (obserwowanie i ocena działalności organizacji). Instytucje ochrony zdrowia. i co przez to rozumiemy. Skuteczni menedżerowie na ogół wyposażeni są w umiejętności techniczne. Mimo. Organizacje edukacyjne.. . Menedżerów można podzielić na typy według szczebla i dziedziny.. Działania te nie są wykonywane według systematycznego i możliwego do przewidzenia harmonogramu. Większość naszej wiedzy o zarządzaniu pochodzi z dużych organizacji nastawionych na przynoszenie zysku. . Podstawowymi działaniami składającymi się na proces zarządzania są: planowanie i podejmowanie decyzji (określanie trybu działania). Autor na pewno nie miał na myśli.Duże przedsiębiorstwa. interpersonalne (społeczne). Menedżerowie odgrywają dziesięć podstawowych ról: trzy role interpersonalne (reprezentanta. eksploatacji. Małe i początkujące przedsiębiorstwa. Używając kryterium szczebla. zależnie od sytuacji.. iż wielu ludziom zarządzanie kojarzy się głównie z dużymi przedsiębiorstwami. kierowanie ludźmi oraz kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji (ludzkie. przeciwdziałającego zakłóceniom. . Większość zdobywa swoje umiejętności i stanowiska dzięki wykształceniu i doświadczeniu. organizowanie. Zarządzanie w organizacjach nie nastawionych na zysk (niekomercyjnych) str.

1. spółka nie wypuszcza akcji w publicznej emisji.. jakby nie liczyć. Podaj przykład każdej z nich. emerytowany farmer z Illinois. Opisz krótko dziesięć ról kierowniczych podanych przez Mintzberga. Pytania analityczne 5. Firma jest mocno związana do tradycji wolnorynkowej. Wyjaśnij. w ciągu 70 lat w fotelu dyrektora naczelnego zasiadało tylko pięć osób. edukacyjne. jak płaski krajobraz otaczający Bloomington. State Farm Insurance Company. Jej siedziba nadal mieści się w małym Bloomington. instytucje ochrony zdrowia oraz organizacje nietradycyjne)). Stabilność ta dotyczy również innych menedżerów najwyższego szczebla. jego celem było stworzenie „uczciwej malej spółki ubezpieczeniowej”. w jaki sposób wykonuje on każdą z funkcji zarządzania. „Naszym celem jest troska o tych. największą i najbogatszą firmą w swojej branży. Przykłady i pytania (str. którzy wykupili naszą polisę”. Podaj przykład na każdą z nich. w organizacjach nastawionych na zysk (duże. Chociaż jej podejście do podstawowej działalności niewiele się zmieniło od czasu. które wnosili ich krewni w Chicago. w jaki sposób wykonywana jest każda z czterech podstawowych funkcji kierowniczych. mawia dyrektor naczelny..Procesy zarządzania można stosować w różnych sytuacjach. Jakie podstawowe działania obejmuje proces zarządzania? W jaki sposób są one wzajemnie powiązane? 2. Równie proste są wizja i cel State Farm. Dowiedz się.. ustalającą standardy. Ponieważ State Farm jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. W siedemdziesiąt lat później mała spółka Mecherle jest. 6. która mogłaby zaoferować ludności wiejskiej niższe składki niż te. 62 .. posiadacze polisy są jednocześnie jego właścicielami. Wymień różne umiejętności menedżerów. a jej kultura organizacyjna jest tak spokojna i nie podlegająca zmianom. Czy wszyscy kierownicy najwyższego szczebla wykonują te same role i wykorzystują te same kwalifikacje niezależnie od wielkości i typu organizacji. Przykład 1. Klęska urodzaju dla State Farm Kiedy George Mecherle. Podaj różne typy menedżerów według szczebla i dziedziny organizacji. 9. w którego wykonaniu brałeś udział. Większość menedżerów State Farm całą swoją karierę zawodową związała ze spółką. czasami nawet wywołuje wściekłość konkurentów swoją niechęcią do wchodzenia w pragmatyczne przetargi z rządowymi politykami.64) Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. a także w organizacjach niekomercyjnych (organizacje rządowe. Firma zajmuje się ubezpieczonymi przy pomocy 17 500 . gdy przed wielu laty Mecherle przekonywał miejscowych farmerów do sprzedawanych przez siebie polis. jakie rolę odgrywa. małe i początkujące przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa międzynarodowe). Wybierz się do biblioteki i sprawdź. 4. 10. Czy kwalifikacje niezbędne do wykonywania pewnych ról różnią się od kwalifikacji potrzebnych do wykonywania innych ról? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 7. Częścią tajemnicy tego sukcesu jest stabilność na najwyższych szczeblach kierowniczych: State Farm od początku była kierowana przez dwie rodziny. 3. Przypomnij sobie ostatni projekt lub zadanie grupowe.. Przeprowadź rozmowę z menedżerem miejscowej organizacji. którym usiłują sprostać inne spółki. w stanie Illinois. jakich umiejętności potrzebuje w swojej pracy. Pomyśl o różnych rolach i kwalifikacjach menedżerów. a za główne źródło jej sukcesu można uznać mocne związanie kierownictwa firmy z jej wiejskimi korzeniami oraz wypróbowaną filozofię. Obejrzyj program telewizyjny.. w których pracują? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Ćwiczenia 8. State Farm jest uważana za najlepiej zarządzaną spółkę w branży. założył w 1922 r.

w którym agenci są raczej niezależnymi kontrahentami firmy niż jej pracownikami? 3. • Podsumować i ocenić spojrzenie ilościowe na zarządzanie. ogólnie rzecz biorąc. że jest to działanie skuteczne. ZSRR? Rozdział 2 Cele Ewolucja Zarządzania str. Muszą się przygotować na to. jak i lokalnym State Farm dąży do utrzymania wizerunku „dobrego sąsiada” z reklam. Jej ostrożna polityka inwestycyjna i nieuleganie pokusom wejścia do innych dziedzin działalności uchroniły ją przed niszczącym wpływem wstrząsów finansowych z końca lat osiemdziesiątych. przy czym wszyscy oni są raczej niezależnymi przedstawicielami niż pracownikami firmy. Jakie korzyści i niekorzyści możesz dostrzec w przyjętym przez State Farm systemie. ZSRR (. 65 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Uzasadnić znaczenie historii i teorii zarządzania. że zamiast pozornie podobnych do siebie „rosyjskich” biurokratów mają za partnerów przedstawicieli narodów i kultur tak samo zróżnicowanych jak narody Europy Zachodniej. Pytania 1. Pytania 1. co jest wysokim odsetkiem w porównaniu ze średnią dla branży wynoszącą 30%. Interesy z republikami b. ZSRR? 3. Jakich szczególnych umiejętności i postaw powinny oczekiwać firmy zachodnie od menedżerów wysyłanych do robienia interesów w republikach b. Jakie atuty w sferze zarządzania utrzymały State Farm w czołówce branży? 2. wyjaśnić historyczny kontekst zarządzania.. Jakie zachęty mogą przyciągnąć dobrego menedżera do pracy w b. Nauczona tym doświadczeniem. kiedy wielkie firmy redukują swoją działalność i powracają do swych korzeni. w tym badania Hawthorne. • Podsumować i ocenić spojrzenie klasyczne na zarządzanie. State Farm sprawia kwitnące wrażenie. . Po czterech latach 80% nowych agentów State Farm nadal pracuje dla firmy. • Zidentyfikować i opisać współczesną myśl w dziedzinie zarządzania i współczesne wyzwania zarządzania.agentów. z którymi mają do czynienia. • Omówić systemowe i sytuacyjne podejście do zarządzania i wyjaśnić ich możliwości integrowania innych dziedzin zarządzania. W latach siedemdziesiątych firma była pozywana do sądu i obwiniana o dyskryminację kobiet w polityce zatrudnienia.. Na jakie kwestie etyczne musiała być wrażliwa spółka kontrolowana od wielu lat przez jedną rodzinę? Przykład międzynarodowy 1. realizując zyski porównywalne jedynie ze znacznie mniejszymi spółkami. w tym ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne.2. State Farm zamknęła okres lat siedemdziesiątych wzrostem dwukrotnie szybszym niż przeciętny dla całej branży. State Farm włożyła wiele wysiłku w zatrudnienie kobiet i przedstawicieli mniejszości. by spółki zachodnie poznały ludzi. jakie mogą się pojawić w trakcie zagospodarowywania przez zachodnie firmy zasobów naturalnych w b.) Jednakże chyba najważniejsze jest to. Zarówno na szczeblu regionalnym. ruch stosunków międzyludzkich oraz zachowania organizacyjne. z wyraźnym wyprzedzeniem w kategoriach składek. a także omówić prekursorów współczesnej teorii zarządzania. State Farm wspomaga ich poprzez 28 w znacznej mierze samodzielnych biur regionalnych. a badania ankietowe wśród klientów potwierdzają. W okresie. ponieważ nigdy od swoich korzeni nie odeszła. Czy możesz sobie wyobrazić problemy etyczne. ZSRR? 2. Biura regionalne angażują nowych agentów – z ogromną starannością i wielkim powodzeniem...

które pomagają zintegrować trzy tradycyjne spojrzenia. W miarę jednak rozrastania się przedsiębiorstw.. że historia nie ma żadnego odniesienia do współczesnego społeczeństwa. Rozpoczynamy od określenia historycznego kontekstu zarządzania. Znaczenie teorii i historii str. wyzbytą praktycznej użyteczności. Owe siły społeczne. Robotnicy w większych organizacjach często byli traktowani z pogardą. gospodarcze i polityczne nadal wpływają na współczesną teorię zarządzania. Dlaczego teoria? Teoria dostarcza po prostu ram pojęciowych dla wiedzy. robotnicy są chronieni rozmaitymi prawami federalnymi. Ich argumenty są zwykle oparte na założeniu. 65 ( . na podstawie której można planować działania.. Z początku robotnicy otrzymywali symboliczną płacę i w swej pracy byli całkowicie zdani na łaskę i niełaskę pracodawcy. którymi odznacza się dana kultura. dla których pracowali. do ich prowadzenia zaczęto zatrudniać zawodowych menedżerów.) Rozdział niniejszy przedstawia przegląd historii i ewolucji myśli w dziedzinie zarządzania. Następnie omówimy trzy tradycyjne spojrzenia na zarządzanie – klasyczne. Idee wolności i sprawiedliwości w zakładzie pracy coraz bardziej się upowszechniają. Rola teorii i historii w zarządzaniu str. 68 Myśl w dziedzinie zarządzania kształtowała się przez całe wieki pod wpływem trzech głównych zespołów sił. Historyczny kontekst zarządzania str. W podobny sposób również siły ekonomiczne. Vanderbilt np.Przykład wprowadzający str. Na przestrzeni lat nastąpiły ogromne zmiany w umowie społecznej pomiędzy robotnikami i przedsiębiorstwami. Potem przedstawimy systemowe oraz sytuacyjne podejścia do teorii zarządzania. a zaciekłe strajki dzieliły pracowników i kierownictwa firm. same zaś organizacje stają się coraz bardziej wrażliwe na potrzeby robotników9. Ustalamy następnie historyczny kontekst zarządzania i ukazujemy ważnych prekursorów teorii zarządzania. głosił: „Opinia publiczna? Do diabła z opinią publiczną”. który i wam pozwoli na lepszą ocenę znaczenia historii we współczesnym życiu gospodarczym. albo czynniki związane z systemami gospodarczymi i ogólnymi warunkami i tendencjami . Dlaczego historia? Zrozumienie historycznego kontekstu zarządzania daje poczucie ciągłości historycznego dziedzictwa i może pomóc menedżerom w unikaniu błędów popełnionych przez innych. Trudno sobie wyobrazić. by dziś taka arogancja mogła być tolerowana. behawioralne i ilościowe. a teoria jest wiedzą abstrakcyjną. Dzisiejsi robotnicy poczynili jednak wielkie postępy. 66 Niektórzy ludzie podają w wątpliwość wartość historii i teorii. Siły społeczne są to normy i warunki. Zrozumienie sił społecznych. iż znajomość teorii. We wczesnym okresie amerykańskiej przedsiębiorczości właściciele na ogół sami zarządzali swoimi firmami. 66 Ten fragment ma wykazać. jak i historii może być przydatna dla praktyków zarządzania. jednakże przed laty była ona odzwierciedleniem siły i postawy biznesu w społeczeństwie. Na koniec omawiamy popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych i niektóre współczesne wyzwania zarządzania. Zrozumienie sił ekonomicznych. w tym też okresie zaczęła się organizować siła robocza.

.) Zrozumienie sił politycznych. jak lepiej zarządzać zmianami i organizacją przyszłości.w gospodarce.są na ogół zgodni. Mimo znacznych różnic dzielących te podejścia. którzy lepiej się czują studiując egzotyczne kultury niż amerykańskie życie gospodarcze.radykalnej zmiany motywacji i sposobu ich funkcjonowania . wpłynęły na kształt teorii zarządzania.została zakwestionowana przez myślicieli z dyscyplin tak różnorodnych jak fizyka kwantowa. Doktor filozofii pracujący w firmie doradztwa gospodarczego wykorzystuje swoje wykształcenie w dziedzinie logiki do takich praktycznych celów. Prekursorzy teorii zarządzania str. nowych podejść do zarządzania.pogoń za zyskiem . Czynniki te wywierają zarówno ogólny. w jaki sposób Xerox mógłby poprawić swój długotrwały i kosztowny program szkoleniowy dla techników serwisu. którzy nawołują do „nowego paradygmatu” amerykańskich organizacji . jak przekonanie trybunału upadłościowego. Autsajderzy. że firma fałszywie przedstawia przyczyny swego bankructwa. jak i konkretny wpływ na teorię zarządzania. . Źródła: . występując w obronie cennych. cybernetyka i religia.. 70 Mimo iż duże przedsiębiorstwa istnieją zaledwie kilkaset lat. W tej części rozdziału opisujemy zarządzanie w starożytności i wskazujemy ważnych pionierów zarządzania. nieobciążeni tradycjami i założeniami. Również i filozofowie dowiedli. a czasopisma naukowe z tej dziedziny pełne są świeżych idei i teorii pokazujących.) Zarządzanie w praktyce str. które leżą u podstaw głównej części teorii zarządzania. Siły polityczne obejmują instytucje sprawujące władzę polityczną. że technicy spędzają znaczną część swojego czasu pracy nie na naprawie sprzętu. uznające wszechstronne wzajemne powiązania wszystkich aspektów środowiska.. a technikom obsługi w lepszym zaspokajaniu potrzeb klientów. Antropolodzy mogą dostrzec takie sprawy dotyczące kultury korporacji.. ci. jak najlepiej pracować z ludźmi i kierować nimi w organizacjach. Tak np. W szerszej skali sama podstawa funkcjonowania większości przedsiębiorstw amerykańskich . Zarządzanie w starożytności. że organizacje przyszłości muszą się koncentrować na ludziach i przyjąć spojrzenie systemowe.. A jednak często najbardziej radykalne zmiany w dziedzinie zarządzania są wynikiem wkładu wielu ludzi spoza tej dziedziny.. Spostrzeżenie to powinno pomóc Xeroxowi w poprawieniu programu szkoleniowego. a na wyjaśnianiu klientom sposobu jego obsługi. który ma przepis na to. (. które mogły umknąć uwadze ludzi pracujących w tej kulturze od lat. zarządzanie uprawiano od tysiącleci. a także ogólną politykę i postawę rządu wobec działalności gospodarczej. 69 Wkład spoza dyscypliny Są teoretycy. antropolodzy są dość często stereotypowo postrzegani jako badacze. że ich dyscyplina może się przyczynić do poprawy kondycji finansowej firmy. Po przejściu takiego właśnie kursu Orr zaczął załatwiać zgłoszenia serwisowe i stwierdził. Przy tak szybkich zmianach rynków i środowiska gospodarczego nikt nie może sobie pozwolić na ignorowanie poważnego wizjonera z jakiejkolwiek specjalności. a jednak sektor prywatny zatrudnia rekordową wprost ich liczbę. którzy całe życie poświęcili studiowaniu zarządzania i zachowań organizacyjnych. mogą czasami zakwestionować te założenia. Na przykład antropolog Julian Orr zapragnął zbadać. (.

e. Alfarabii wyliczył kilka cech przywództwa w 900 roku n. Wychodził z założenia.. lecz w całej filozofii.. Aleksander Wielki posługiwał się sztabową organizacją w koordynacji działań w toku swoich kampanii wojennych.1858). Powoli jednak zachodni menedżerowie przekonywali się. Rozumiał. Platon w 350 p. organizowanie i kontrolowanie. opisał specjalizację pracy. jego idee wywarły tak wielki wpływ na Dalekim Wschodzie.. jak planowanie. Owen.n.Egipcjanie stosowali przy budowie piramid takie funkcje zarządzania. opartego na statystycznych koncepcjach innego Amerykanina.n. Deming przekonywał japońskich przedsiębiorców by skoncentrowali się na ciągłej poprawie swoich działań poprzez rozpoznanie i usuwanie marnotrawstwa w każdym aspekcie pracy. jak efektywne wykorzystanie pomieszczeń i materiałów. chińskiego urzędnika. importując takie elementy azjatyckiego stylu zarządzania. że najwyższym zaszczytem dla firmy japońskiej jest zdobycie Nagrody Deminga. był przekonany. dlatego też był zwolennikiem takich rozwiązań. Edwards Deming. Waltera Shewharta. że robotnicy mają prawo do poszanowania i godności. Jedną z głównych postaci. był amerykański statystyk.e. Tajwan.n. Mimo że nie znalazł naśladowców wśród sobie współczesnych. Pod wieloma względami Babbage był twórcą nowoczesnej teorii i praktyki zarządzania. Pionierzy zarządzania. W sferach gospodarczych Zachodu z podziwem obserwowano zwycięski pochód „pięciu smoków” z jednej gałęzi do drugiej.. W tym sensie jego praca wyprzedziła zarówno klasyczne. nazwanej . niektóre nowocześniejsze elementy zarządzania dalekowschodniego zrodziły się w Stanach Zjednoczonych. który sam był właścicielem fabryk. że większa troska o robotnika zaowocuje zwiększoną produkcją. jak systemy udziału w zyskach.. który żył około 500 lat p.. która po drugiej wojnie światowej pojechała do Japonii. a także idei w dziedzinie zarządzania. Poważniejsze badania nad zarządzaniem zaczęły się rozwijać dopiero w XIX wieku. Deming był orędownikiem nowego podejścia do zarządzania. Spojrzenie globalne str. jego idee zostały później rozwinięte w behawioralnym podejściu do zarządzania. by pomóc odbudować japońską gospodarkę. że tajemnica sukcesu „pięciu smoków” nie tkwi w jakiejś szczególnej technice. Niektóre aspekty dalekowschodniego zarządzania można prześledzić wstecz aż do Konfucjusza. jak i ilościowe spojrzenie na zarządzanie. Babbage wiązał wielkie nadzieje z podziałem pracy i był orędownikiem zastosowania matematyki do takich problemów. dr W.. zakorzenionej zarówno w czasach bardzo odległych. Babbage dostrzegał jednak również element ludzki. Cesarstwo rzymskie rozwinęło dobrze wykształconą strukturę organizacyjną.1871). Jak na ironię.. przekazywanych do Stanów Zjednoczonych.e. Robert Owen (1771 . był jednym z pierwszych menedżerów. że harmonijne stosunki pomiędzy kierownictwem i siłą roboczą mogą przynosić korzyści obu stronom. brytyjski przemysłowiec i reformator. Na temat praktyk i koncepcji zarządzania wypowiadał się Sokrates w 400 roku p. jak kółka jakości czy obozy szkoleniowe dla kadry kierowniczej. jak i we współczesności. 72 Powstanie zarządzania na Dalekim Wschodzie W latach osiemdziesiątych tego stulecia Korea Pd. Początkowo niektóre firmy zachodnie próbowały dorównać sukcesom swoich dalekowschodnich rywali. Charles Babbage (1792 . Hongkong i Singapur dołączyły do Japonii jako ważne źródło wyrobów.e. koncentrował uwagę na efektywności produkcji. który dostrzegł znaczenie zasobów ludzkich organizacji. angielski matematyk. Do jego czasów na robotników fabrycznych patrzono w bardzo podobny sposób jak na maszyny czy sprzęt. Mimo że firmy zachodnie dopiero niedawno zaczęły zwracać uwagę na prace Deminga.

które nazwał spowalnianiem pracy. Określił. Przyp.. Być może jednak zachodni menedżerowie będą mogli zacząć nadrabiać zaległości.. jak i wynikiem ewolucji wielkich przedsiębiorstw i praktyki zarządzania.. Klasyczne spojrzenie na zarządzanie obejmuje dwa różne podejścia: „naukowe zarządzanie” Taylora i „zarządzanie administracyjne” Fayola (klasyczną teorię organizacji). pełniej. . Spojrzenie klasyczne str.spowalnianie pracy Pracownicy celowo pracują w tempie wolniejszym od możliwego.. co . Jedną z pierwszych posad Taylora była praca brygadzisty w Midvale Steel Company w Filadelfii. Taylora (1856-1915). przedstawia koncepcje Deminga John Bank w swojej książce „Zarządzanie Przez Jakość” – poz. (. Właśnie w Midvale obserwował on zjawisko. Taylor sformułował również podstawowe idee naukowego zarządzania. (Uwagi: Nieco inaczej. które zdają się sprawdzać w przypadku „pięciu smoków”. 73 Spojrzenie klasyczne na zarządzanie wykształciło się w pierwszych latach naszego stulecia. ucząc się. Idee te stanowią pierwsze dobrze rozwinięte ramy teoretyczne zarządzania.). 15 prezentowanej literatury. sformułował podstawowe idee. ale jednocześnie panował niedobór rąk do pracy. Taylor badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników stalowni. Gospodarka się rozwijała. Dlatego menedżerowie zaczęli poszukiwać sposobów bardziej efektywnego wykorzystywania siły roboczej. co powinien wytwarzać robotnik.jego imieniem. Po opuszczeniu Midvale Taylor pracował jako konsultant dla kilku firm.. Główną rolę odgrywał Taylor. Z. Henry Gantta (1861-1919) i Harringtona Emersona (1853-1931)14. Innowacje te przyniosły poprawę jakości wyrobów i lepsze morale pracowników. • podejście klasyczne Składa się z dwóch wyodrębnionych gałęzi: naukowego zarządzania i zarządzania administracyjnego (klasycznej teorii organizacji). które złożyły się na to. kapitał był łatwo dostępny. że nie mogą osiągnąć postępu przez proste kopiowanie technik.. Ich praca doprowadziła do powstania naukowego zarządzania. Do wczesnych orędowników naukowego zarządzania zaliczamy Fredericka W. Franka Gilbretha (1868-1924). eksperci zaczęli się koncentrować na sposobach poprawy wyników osiąganych przez pojedynczych robotników.U. Lilian Gilbreth (1878-1972). Naukowe zarządzanie str. Reagując na tę potrzebę. Przedsiębiorstwa zachodnie nauczyły się już. Wprowadził liczne innowacje w sposobie projektowania stanowisk pracy i w sposobach szkolenia pracowników. ■ Fryderyk Taylor był pionierem w dziedzinie wydajności pracy. a następnie zaprojektował najbardziej efektywny sposób wykonywania poszczególnych elementów danego zadania.) Zdobywając te doświadczenia. Potem wprowadził akordowy system wynagrodzeń. w jaki sposób menedżerowie z Dalekiego Wschodu łączą stare i nowe nauki. 73 Wydajność jako poważny problem gospodarczy pojawiła się w ciągu kilku pierwszych lat naszego stulecia. Ich pojawienie się było zarówno naturalnym przedłużeniem wspominanych przed chwilą pionierskich prac. którzy mieli te funkcje wykonywać. • naukowe zarządzanie Podejście do zarządzania zajmujące się poprawą wyników osiąganych przez poszczególnych robotników.

Innym twórcą naukowego zarządzania był Henry Gant. przewodzenia i kontrolowania. jeden kierownik .18..) Podobnie jak Taylor.. Henri Fayol był najwybitniejszym rzecznikiem kierunku administracyjnego w zarządzaniu. Jako biegły. że funkcje te trafnie odzwierciedlają treść procesu zarządzania. (.. którzy umniejszali jego zasługi. Gilbrethowie i Grant. sprawiedliwe . Stosując jego zasady. Tablica 2... Max Weber (1864-1920) i Chester Barnard (1886-1961). Głównymi twórcami kierunku administracyjnego byli Henri Fayol (1841-1925).. przetłumaczonej na angielski w 1930 r. Fayol przez dłuższy czas nie był znany amerykańskim menedżerom i uczonym. Wynagrodzenie . Prace Taylora wywarły wielki wpływ na przemysł Stanów Zjednoczonych.) Małżeństwo współczesnych Taylorowi Franka i Lilian Gilbrethów tworzyło zespół inżynierów przemysłowych. Hierarchia . Inicjatywa .nazwano później naukowym zarządzaniem. Jako francuski przemysłowiec.. Sprawiedliwość .. dziennie. Lyndall Urwick stał się uznanym . Do dziś stosuje się jedną z nich. duch zespołu. wniosła również sporo do kierowania personelem.. również Harrington Emerson był doradcą organizacyjnym.. Administracja przemysłowa i ogólna. Fayol jako pierwszy określił specyficzne funkcje kierownicze planowania... Czerpiąc ze swych doświadczeń w pracy kierowniczej próbował on usystematyzować praktykę zarządzania...... by dać wskazówki innym menedżerom.. (. Ład ... nazwaną „wykresem Granta”.. Pracując zarówno wspólnie... Później. Stabilizacja personelu . Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu . Byli jednak i tacy. Emerson utrzymywał... Zasady sprawnego zarządzania według Fayola (wyciąg) Podział pracy . (.... jak i oddzielnie. aż do wydania jego najważniejszej pracy. Współpracował on z Taylorem w firmach Midvale.. Dyscyplina .. Autorytet .) Również i Lilian Gilbreth wniosła ważny wkład do kilku różnych dziedzin pracy... praca zespołowa..1. Jedność rozkazodawstwa .. Esprit de corps (harmonia) . przyczyniła się do ukształtowania psychologii przemysłu. wiele organizacji osiągnęło przyrost sprawności. pracując już samodzielnie.... Był on również orędownikiem wyspecjalizowanych kół kierowniczych.. Lyndall Urwick (1891-1983).. Gilbrethowie opracowali liczne techniki i strategie eliminacji nieefektywności. stosując naukowe zarządzanie.. Zarządzanie administracyjne str.. Centralizacja . Po zakończeniu kariery jako oficer armii9 brytyjskiej. organizowania.. specjalizacja .. jeden przełożony . że koleje mogłyby zaoszczędzić 1 mln dol. zarządzanie administracyjne koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją. opracował inne techniki poprawy rezultatów pracy robotnika. Był przekonany... 75 Podczas gdy naukowe zarządzanie zajmuje się pracą poszczególnych pracowników.. Jedność kierownictwa . Jedno z najbardziej interesujących osiągnięć Franka Gilbretha dotyczyło sztuki układania cegieł.

19. czy je zaakceptować... na której rozwinęły się wszystkie późniejsze teorie. omówionej szczegółowo w rozdziale 11. Uznanymi pionierami naukowego zarządzania byli Frederick Taylor. 78 Pierwsi zwolennicy kierunku klasycznego w zasadzie patrzyli na organizację i stanowiska pracy z mechanicznego punktu widzenia: organizacja była dla nich maszyną a . Twierdził on. Kilka aspektów ujęcia klasycznego ma ważne znaczenie dla dalszego omówienia w tej książce np. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia klasycznego str. prostymi organizacjami. Spojrzenie klasyczne obejmowało dwa główne kierunki. które i dziś są uznawane za istotne. Spojrzenie behawioralne str. Polecenie zostanie zaakceptowane. ponowne zainteresowanie tym podejściem w ostatnich latach. Wybitnymi teoretykami kierunku administracyjnego było Henri Fayol. do połowy lat trzydziestych XX wieku. Należy jednak również zdawać sobie sprawę z ograniczeń klasycznej perspektywy. Spojrzenie klasyczne jest podstawą. Zaproponowała też uniwersalne wytyczne. Wskazało kluczowe procesy. oparta jest na racjonalnym zestawie wytycznych do kształtowania struktury organizacji w sposób najbardziej efektywny.2. w swojej książce The Functions of the Executive (Funkcje dyrektora)20. 77 Osiągnięcia i ograniczenia klasycznego podejścia zostały ujęte zbiorczo we tablicy 2. że podwładni oceniają zasadność poleceń przełożonego i następnie decydują. nieodpowiednie w pewnych sytuacjach. Tablica 2. Od 1895 r.. Mimo że Max Weber żył i pracował w tym samym okresie co Fayol i Taylor . Teoria ta zajmowała się stabilnymi.2. planowania. organizowania i kontrolowania. jest zdolny je wykonać i uważa je za właściwe. Twórcy ujęcia klasycznego pierwsi skupili uwagę na zarządzaniu jako znaczącym polu badań. obecne organizacje są często bardzo złożone i podlegają nieustannym zmianom. Praca Webera na temat biurokracji stworzyła podwaliny współczesnej teorii organizacji. (wyciąg) Ogólne podsumowanie. Trafność spostrzeżeń Barnarda wzmacnia jego doświadczenie w pracy na najwyższych szczeblach kierowniczych. Stworzyło podstawy do dalszego rozwoju teorii zarządzania. Trzecie ograniczenie klasycznej teorii zarządzania polega na słabości roli jednostki w organizacjach. jego wkład został dostrzeżony i uznany dopiero po latach. ile za syntezę i interpretację prac innych. Koncepcja biurokracji. Okres największego zainteresowania. . funkcje i umiejętności kierownicze.teoretykiem i konsultantem zarządzania. jeśli podwładny je rozumie. Weber był niemieckim socjologiem. Bardziej odpowiednie dla stabilnych i prostych organizacji niż dla organizacji współczesnych. Urwick jest ceniony nie tyle za własne oryginalne osiągnięcia. Rolę tę w sposób znacznie pełniejszy ujmuje podejście behawioralne. a wiele spostrzeżeń tego ujęcia zachowuje do dziś aktualność. które nie pasują do każdej organizacji. jako narzędziem obniżki kosztów i zwiększenia wydajności. Często zalecało uniwersalne procedury. Ograniczenia. Przyczynił się również do postępu nowoczesnego myślenia na temat funkcji planowania. Kierunek administracyjny koncentrował się na całej organizacji i na sposobach uczynienia jej bardziej sprawną i skuteczną. Osiągnięcia. organizowania i kontrolowania.. były prezes New Jersey Bell Telephone Co. jak o tym będzie jeszcze mowa. Ważny wkład do zarządzania wniósł Chester Barnard. Naukowe zarządzanie koncentrowało się na pracownikach organizacji i na sposobach podniesienia ich wydajności.. Połączył on naukowe zarządzanie z dorobkiem Fayola i innych teoretyków kierunku administracyjnego. a jego najważniejsza praca została przetłumaczona na angielski dopiero w 1947 r. . w której zaproponował ważną teorię akceptacji autorytetu. dynamicznych i złożonych.

O dziwo. Zgodnie z wcześniejszymi teoriami. że większość teoretyków kierunku klasycznego uznawała rolę jednostek. jednakże pierwotnym jego katalizatorem był cykl badań przeprowadzonych w pobliżu Chicago w zakładzie Hawthorne firmy Western Electric w latach 1927 – 1932. jak zmienia się wydajność pod wpływem zmian warunków pracy. zwalniały tempo. iż płace okazały się mniej istotnym bodźcem określającym wielkość produkcji niż społeczna akceptacja. Jednym z takich kierunków była psychologia przemysłowa. nazywano „dłubaczami” [chisters].) Inny eksperyment polegał na ustaleniu akordowego planu zachęt płacowych dla grupy dziesięciu robotników montujących końcówki dla central telefonicznych. Mayo był pracownikiem naukowym i konsultantem w Uniwersytecie Harvarda.. procesy indywidualne i społeczne odgrywały poważną rolę w kształtowaniu postaw i zachowań robotników24. Ten wzrost wydajności utrzymywał się nawet po powrocie do poprzednich warunków oświetlenia.. Badania. (.. 79 Z pewnością zarówno Münstberg. że grupy być może po raz pierwszy były obiektem szczególnej uwagi i przychylnego zainteresowania nadzoru. Pierwsze badanie obejmowało zmianę oświetlenia miejsca pracy wybranej grupy robotników i porównanie jej konsekwencji dla wydajności z wydajnością innej grupy. że ludzkie zachowanie w miejscu pracy ma znacznie większe znaczenie. Akordowe systemy płac nie działały dlatego. Robotnice starały się utrzymywać w przyjętej normie. niż dotąd sądzono. w tym program wywiadów obejmujący kilka tysięcy robotników. wytwarzając możliwie najwięcej jednostek produktu. która pracowała przy niezmienionym oświetleniu. które wytwarzały mniej. ■ Badania w Hawthorne były cyklem pierwszych eksperymentów koncentrujących się na zachowaniu w pracy.) Inne badania. pracownik powinien zawsze dążyć do maksymalizacji swojej płacy. Na przykład w eksperymencie z manipulowaniem oświetleniem uzyskane wyniki powiązano z faktem. stosująca pojęcia psychologii do środowiska przemysłowego. prowadzone były przez Eltona Mayo i jego współpracowników23. Za ojca psychologii przemysłowej uchodzi Hugo Münstberg (1863-1916). Eksperymenty Hawthorne str. Mimo. by uniknąć nadprodukcji. Pracownice. początkowo wspierane przez General Electric Co.. że sama grupa nieformalnie ustaliła właściwy poziom produkcji dla swych członków. jak i Follet wnieśli ważny wkład do rozwoju behawioralnego podejścia do zarządzania. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich (human relations) str. doprowadziły Mayo i jego współpracowników do wniosku. 80 . dostrzegając znaczenie procesów behawioralnych w miejscu pracy. koncentrowali się oni jednak na kontrolowaniu i standaryzacji zachowania tych jednostek.. że element ludzki ma w pracy ogromne znaczenie. wybitny psycholog niemiecki. te zaś. by uzyskać akceptację grupy. Spojrzenie behawioralne rozwijane było przez wielu autorów i przedstawicieli różnych kierunków teoretycznych. otrzymywały miano „naganiaczy” [rate busters]. Krótko mówiąc. (. Tymczasem Mayo i jego współpracownicy stwierdzili. Dochodząc do tego poziomu. Natomiast spojrzenie behawioralne kładło znacznie większy nacisk na indywidualne postawy i zachowania oraz procesy grupowe. Innym ważnym orędownikiem behawioralnego podejścia do zarządzania była Mary Parker Follet. Badania te i późniejsze eksperymenty doprowadziły naukowców do wniosku.robotnicy – jej trybami. W jednym z eksperymentów badacze starali się odpowiedzieć na pytanie. które te wewnętrzne normy przekraczały. po zwiększeniu oświetlenia dla jednej grupy rosła wydajność obu.

..... układające się w hierarchię i obejmujące bodźce pieniężne oraz społeczną akceptację26.. Teorię X i teorię Y opracował Douglas McGregor........ Do autorów.......... Podstawowe założenie tego ruchu polegało na przyjęciu.. Ludzie nie wykazują przyrodzonej awersji do pracy.. McGregor i inni wnieśli wartościowy wkład do zarządzania. tablica 2..... Ludzie nie lubią pracować i starają się unikać pracy. iż zadowolenie robotnika prowadzi do poprawy wyników. jakie otrzymują za osiągnięcie tych celów......................... że troska menedżera o robotników doprowadzi do wzrostu zadowolenia. niżby mogli sądzić zwolennicy ruchu nas rzecz stosunków międzyludzkich.... 5............ interdyscyplinarnej podstawy psychologii.. że zachowanie jest czymś znacznie bardziej złożonym.. . Założenia teorii Y 1. socjologii.... założenie......... jeśli w ogóle było trafne28.. 2. Pojawienie się zachowania organizacyjnego str.. okazało się mało istotne... by nimi kierowano. praca jest naturalną częścią ich życia.. 3.......... to raczej zadowolenie pojawia się na skutek dobrych wyników........ Był przekonany. Wyciąg z tablicy 2. że robotnicy reagują przede wszystkim na społeczny kontekst pracy. ale w najczęstszych warunkach organizacyjnych ich możliwości intelektualne są wykorzystywane tylko częściowo......... normy grupowe oraz dynamikę kontaktów międzyludzkich. .. Istotę ruchu na rzecz stosunków międzyludzkich najlepiej pokazać na przykładzie modelu teorii X i teorii Y Douglasa McGregora (zob. Ludzie są przywiązani do celów w stopniu odpowiadającym osobistym nagrodom.............. 81 Münsterberg. Jednakże współcześni teoretycy zauważyli.. antropologii.. Dziedzina zachowania organizacyjnego czerpie z szerokiej.. Hierarchię Maslowa... by skłonić ich do pracy na rzecz realizacji celów organizacji.. Ludzie są wewnętrznie motywowani do osiągania celów.3.... muszą ich kontrolować..... Ludzie wolą... postawił tezę............. że człowiek jest motywowany przez potrzeby...... Ludzie zdolni są do nowatorskiego podejścia do rozwiązywania problemów organizacji......Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich..3)27. że teoria Y jest najlepszą filozofią dla wszystkich menedżerów.. należeli Abraham Maslow i Douglas McGregor. 2.. Współczesne behawioralne spojrzenie na zarządzanie jest znane jako podejście od strony zachowania organizacyjnego. Mayo........ że teoria X najlepiej przedstawia poglądy naukowego zarządzania. którzy walnie przyczynili się do rozwoju tego kierunku... Ich ambicje są niewielkie. Maslow............ pragną też bezpieczeństwa.. W 1943 r...... pragną unikać odpowiedzialności.. która jest być może najbardziej znaną teorią w ramach kierunku stosunków międzyludzkich. kierować nimi i grozić im karami...... 3......... Teoria X i teoria Y założenia teorii X 1.. 6........ które z kolei zaowocuje poprawą wyników25. .. Ludzie nie są głupi... ekonomii i medycyny..... który zrodził się na gruncie eksperymentów Hawthorne i który przez wiele lat był popularnym podejściem do zarządzania. podczas gdy teoria Y reprezentuje podejście od strony stosunków międzyludzkich. przedstawiono szczegółowo w rozdziale 14.. Twierdził on.... włączając w to przygotowanie społeczne.. Jeżeli już.... Na przykład... Uznaje ono. Maslow wysunął teorię sugerującą. że wiele twierdzeń zwolenników podejścia od strony stosunków międzyludzkich miało uproszczony charakter i niewłaściwie opisywało zachowanie w procesie pracy.. zmuszać. do których są przywiązani.. Ponieważ ludzie nie lubią pracować.. nie jest ich warunkiem (Problemy te są omawiane w rozdziale 14)..... 4.. We właściwych warunkach ludzie dążą do odpowiedzialności oraz ją podejmują.... menedżerowie.

ale i cenne zasoby. powstało pod silnym wpływem koncepcji zachowania organizacyjnego. traktując pracowników już nie tylko jako narzędzia. Głównymi przedstawicielami tego ruchu byli Elton Mayo. dynamika grupowa.Ogólne podsumowanie Spojrzenie behawioralne koncentruje się na zachowaniu pracownika w kontekście organizacyjnym. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia behawioralnego str. Jednocześnie zachowanie organizacyjne jest nadal koncepcją bardzo nieprecyzyjną jako narzędzie przewidywania zachowania. że są oni raczej cennym zasobem. urzędników państwowych i pracowników naukowych.Okres największego zainteresowania Stosunki międzyludzkie cieszyły się szczytowym zainteresowaniem w okresie od 1931 r. konflikt międzyludzki oraz struktura i projekt organizacji30. współczesne odgałęzienie kierunku behawioralnego. Kierunek zachowania organizacyjnego powstał w końcu lat pięćdziesiątych i jest obecnie przedmiotem wielkiego zainteresowania badaczy i menedżerów . Współczesne rezultaty badań uczonych rozwijających kierunek behawioralny często nie docierają do menedżerów praktyków w formie dla nich zrozumiałej. co mamy do powiedzenia na temat organizowania (rozdziały 10 . Tablica 2. Podważyło pogląd. podejście behawioralne zaczęło wyłaniać się w latach dwudziestych i trzydziestych.17). Podejście klasyczne zrodziło się w pierwszych latach naszego wieku. . pobudzony narodzinami psychologii przemysłowej. Ważnymi tematami są: zadowolenie z pracy.Ograniczenia Złożoność zachowania indywidualnego utrudnia jego trafne przewidywanie. To. zastąpił kierunek naukowego zarządzania w roli dominującego podejścia do zarządzania w latach trzydziestych i czterdziestych. Główne osiągnięcia wiążą się ze sposobem. W czasie wojny zarówno w Anglii. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich. zawiera skrótową prezentację spojrzenia behawioralnego i wylicza osiągnięcia i ograniczenia tego podejścia. motywacja. grupowych i organizacyjnych29.Osiągnięcia Podejście to przyniosło ważne wnioski badawcze w dziedzinie motywacji. do końca lat czterdziestych. 82 Tabela 2.4. Osiągnięcia szkoły behawioralnej nadal czekają na pełne spożytkowanie. 83 Najnowszą z trzech głównych szkół myślenia o zarządzaniu jest spojrzenie ilościowe. przywództwo. dynamiki grupowej i innych procesów interpersonalnych w organizacjach.13) i przewodzenia (rozdziały 14 . jak i w Stanach Zjednoczonych uformowano zespoły składające się z menedżerów. polityka organizacyjna.Kierunek ten przyjmuje całościowe spojrzenie na zachowanie i odnosi się do procesów indywidualnych. Wiele koncepcji behawioralnych nie zostało dotąd w ogóle wprowadzonych w życie ze względu na niechęć menedżerów. Nie zawsze spotyka się z akceptacją i zrozumieniem menedżerów praktyków. natomiast spojrzenie ilościowe rozwinęło się w pełni dopiero w czasie II wojny światowej. Abraham Maslow oraz Douglas McGregor.4. . i upowszechniło przekonanie. Procesy te są istotnymi elementami współczesnej teorii zarządzania. że pracownicy są narzędziem. (wyciąg) . w jaki podejście to zmieniało sposób myślenia menedżerów. których zadaniem była pomoc armii w bardziej sprawnym i skutecznym wykorzystywaniu zasobów do prowadzenia działań wojennych. . Spojrzenie ilościowe str. Dziedzinę tę cechuje też zorientowanie sytuacyjne (omówione w dalszej części rozdziału). Obecnie menedżerowie chętniej uznają znaczenie procesów behawioralnych. Zachowanie organizacyjne. czerpie z interdyscyplinarnej podstawy i dostrzega złożoność ludzkiego zachowania w układzie organizacyjnym. stres.

W początkowych latach swego rozwoju ilościowa teoria zarządzania skupiała się na modelach. Ponadto modele matematyczne wymagają zazwyczaj przyjęcia zestawu pewnych założeń. również podejście ilościowe ma ważne osiągnięcia. tacy producenci samochodów jak . równaniach i podobnych formach odzwierciedlania rzeczywistości. są one jednak również pomocne w takich dziedzinach jak finanse.Po wojnie niektóre firmy konsultacyjne. Na przykład.5. Ilościowa teoria zarządzania zajmuje się opracowywaniem modeli . Ich wykorzystanie omawiamy szerzej w rozdziale 19... ogólnie rzecz biorąc.. ale i pewne ograniczenia. które zwiększyły zrozumienie ogólnych procesów organizacyjnych. Model matematyczny jest uproszczonym przedstawieniem systemu.Ogólne podsumowanie Spojrzenie ilościowe koncentruje się na zastosowaniu modeli i procesów matematycznych do sytuacji kierowniczych. że czas strawiony na dopracowaniu się biegłości w technikach ilościowych zmniejsza jednocześnie tempo nabywania innych umiejętności kierowniczych. Tak więc w zasadzie podejście to zajmuje się zastosowaniem metod ilościowych w zarządzaniu. Techniki zarządzania operacyjnego zajmują się. Zarządzanie operacyjne Zarządzanie operacyjne jest nieco mniej zmatematyzowane i mniej skomplikowane statystycznie niż ilościowa teoria zarządzania i może być zastosowane bezpośrednio do sytuacji kierowniczych. marketing i zarządzanie zasobami ludzkimi. wspomaganiem organizacji w bardziej efektywnym wytwarzaniu produktów lub usług i można je zastosować do szerokiej gamy problemów33. wraz z upowszechnieniem się komputerów osobistych. Skrótowo przedstawiono je w tabeli 2. Jednakże modele matematyczne nie mogą w pełni wyjaśnić indywidualnych zachowań i postaw. zarządzanie ilościowe koncentruje się na podejmowaniu decyzji. techniki wywodzące się z ilościowej teorii zarządzania stały się bardziej wyrafinowane.. (wyciąg) ..) Wszystkie te techniki i procedury stosowane są bezpośrednio do operacji. Konkretniej.. Niektórzy sądzą. Tablica 2. Daje im to dokładniejszą informację i pozwala uniknąć kosztów związanych z niszczeniem samochodów w toku „prawdziwych prób”32. W ostatnich latach.5. mogą wykorzystywać realistyczną symulację komputerową do badań nad zachowaniem się konstrukcji samochodów w czasie kolizji. Szczególnie użyteczne okazało się w dziedzinie planowania i kontrolowania. wyboru lokalizacji zakładów produkcyjnych i planowania magazynów. Właściwie zarządzanie operacyjne można traktować jako formę zastosowania ilościowej teorii zarządzania. modelach matematycznych oraz wykorzystaniu komputerów. (. zaczęły używać tych technik do rozmieszczenia pracowników. 85 Podobnie jak inne podejścia do zarządzania.. które mogą oddalać model teoretyczny od rzeczywistych warunków. procesu lub relacji. Osiągnięcia i ograniczenia spojrzenia ilościowego str. Podejście ilościowe ma dwie gałęzie: ilościową teorię zarządzania i zarządzanie operacyjne. Niewątpliwie dostarczyło ono menedżerom wielkiej liczby narzędzi i technik podejmowania decyzji. Ilościowa teoria zarządzania Ilościowa teoria zarządzania koncentruje się zwłaszcza na opracowywaniu modeli matematycznych. efektywności ekonomicznej. jak .

Spojrzenia systemowe i sytuacyjne pomogą nam zintegrować opisane podejścia i rozszerzyć naszą wiedzę na ten temat.. We współczesnej Europie banki i spółki ubezpieczeniowe łączą swe wysiłki w celu sprzedaży szerokiej gamy instrumentów finansowych. . Na przykład. których oddzielna sprzedaż mogłaby natrafić na trudności36.Ograniczenia Podejście ilościowe nie jest w stanie wyjaśnić czy przewidzieć ludzkich zachowań w organizacjach. Matematyczne wyrafinowanie może być osiągane kosztem innych potrzebnych umiejętności. ludzkich. niż wynosiłaby łączna suma produkcji każdego z nich.nakłady . Gdy . procesy transformacji. Jak pokazano na rys.3. Pierwszy element . Entropia wreszcie jest normalnym procesem prowadzącym do rozpadu systemu. Podejścia integrujące str. Właściwie całkowite zrozumienie zarządzania wymaga doceniania wszystkich trzech podejść. że jednostki organizacyjne (albo podsystemy) mogą często działać bardziej skutecznie pracując razem niż oddzielnie. (.systemów w ramach szerszego systemu. są jednak również podsystemami w ramach całej organizacji. wyniki i sprzężenie zwrotne. 86 Warto zauważyć. Synergia sugeruje. . produkcji i finansów . finansowych i informacyjnych pobieranych przez organizację z otoczenia. że choć podsystemami organizacji można zarządzać do pewnego stopnia autonomicznie. przedstawiając definicję zarządzania.Okres największego zainteresowania Od lat czterdziestych do chwili obecnej. 2. gdyby pracowały osobno.. są samodzielnymi systemami. Zastosowanie modeli zwiększyło świadomość i zrozumienie złożonych procesów i sytuacji organizacyjnych. Systemy informowania kierownictwa są systemami opracowanymi dla celów informowania menedżerów.. Synergia Dwa współpracujące podsystemy produkujące więcej. System jest wzajemnie powiązanym zespołem elementów funkcjonujących jako całość34. nie należy jednak zapominać o ich współzależności. że klasyczne.. Zarządzanie operacyjne koncentruje się bardziej bezpośrednio na zastosowaniu ilościowej teorii zarządzania w organizacjach. . Podejście ilościowe było bardzo użyteczne w procesie planowania i kontrolowania. Mimo że każde z tych trzech spojrzeń przyjmuje odmienne założenia i daje inne prognozy.Osiągnięcia Opracowanie skomplikowanych technik ilościowych służących pomocą w podejmowaniu decyzji.matematycznych jako pomocy w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów. Ze względu na ich współzależność zmiana w jednym podsystemie może również wpłynąć na inne podsystemy. patrząc na organizację jako na system możemy zidentyfikować cztery podstawowe elementy: nakłady. Synergia jest ważnym pojęciem dla menedżerów.) Spojrzenie systemowe akcentuje również znaczenie podsystemów . mogą się one również wzajemnie uzupełniać. Spojrzenie systemowe Spojrzenie systemowe wprowadziliśmy pokrótce w rozdziale 1. Modele mogą wymagać nierealistycznych lub bezzasadnych założeń.składa się z zasobów rzeczowych. Menedżerowie muszą więc pamiętać. behawioralne i ilościowe podejścia do zarządzania nie muszą być ze sobą sprzeczne lub wzajemnie się wykluczać. kładzie bowiem nacisk na znaczenie zgodnej i skoordynowanej współpracy. funkcje marketingu.

Spojrzenie sytuacyjne Innym ważnym wkładem w nowoczesne myślenie o zarządzaniu jest podejście sytuacyjne. jako że próbowały one określić najlepszą metodę zarządzania organizacjami. można powiedzieć. 2. Współczesne myśli w dziedzinie zarządzania str. Podejście ilościowe z kolei dostarcza menedżerowi wielu użytecznych narzędzi i technik. a zachowanie kierownicze w danej sytuacji jest uwarunkowane elementami niepowtarzalnymi. Zanim przystąpi do realizacji jakichkolwiek planów poprawy.. może ponieść fiasko. musi dostrzec współzależność jednostek składających się na organizację. Menedżerowie nie powinni jednak polegać wyłącznie na tych technikach. Spojrzenie sytuacyjne sugeruje natomiast. Szczególne znaczenie mają motywacja. Inaczej to ujmując. że menedżer. ponieważ każda organizacja jest jedyna w swoim rodzaju. menedżer musi używać różnych narzędzi.. że skuteczne zachowanie kierownicze w danej sytuacji nie zawsze może być uogólniane na inne sytuacje. Również spojrzenie behawioralne może być przydatne dla współczesnych menedżerów. W wielu współczesnych sytuacjach naukowe badanie sytuacji roboczych i technik produkcji może wpłynąć na zwiększenie wydajności. że spojrzenia klasyczne.organizacja nie obserwuje sprzężenia zwrotnego z otoczeniem i nie wprowadza odpowiednich korekt. menedżer może lepiej ocenić rolę potrzeb pracownika i jego zachowań w miejscu pracy. Na przykład. Schemat integrujący różne podejścia do zarządzania pokazano na rys. że potrzeba mu szerszej perspektywy. a także potrzebę reakcji na niepowtarzalne cechy każdej sytuacji. nie powinni również ignorować elementu ludzkiego. jaki na nią wywiera otoczenie. przewodzenie. nim się weźmie za próbę zastosowania którejś z koncepcji czy idei podpowiadanych przez któreś z trzech podejść. Aby rozwiązać problem spadku wydajności. . że uniwersalne teorie nie mają zastosowania. stosowanie technik zaczerpniętych z kilku szkół sprawdza się lepiej niż próba rozwiązania wszelkich problemów w ramach jednego ujęcia. Sięgając do współczesnych idei zachowania organizacyjnego. powinien próbować ocenić ich wpływ na inne dziedziny organizacji. Menedżer powinien niebawem zrozumieć. Wychodząc z tych podstawowych przesłanek. Jak pokazuje schemat integracyjny na rys. kiepska gospodarka magazynowa może powodować braki materiałowe). komunikowanie się i procesy grupowe.4. Rozwój i wykorzystanie modeli ilościowej teorii zarządzania i zastosowanie metod zarządzania operacyjnego mogą pomóc menedżerom w zwiększeniu ich sprawności i skuteczności. Schemat integrujący Zauważyliśmy. behawioralne i ilościowe mogą się wzajemnie uzupełniać oraz że podejścia systemowe i sytuacyjne mogą pomóc w ich zintegrowaniu. Podejścia klasyczne. behawioralnego i ilościowego. Takich szerszych rozwiązań dostarcza ujęcie systemowe i sytuacyjne. 91 . pojęć i teorii podejścia klasycznego.4. menedżerowie mogą nadal wykorzystywać wiele podstawowych technik naukowego zarządzania. wpływ. zachowania organizacyjnego (motywacja robotników może być niska. 2. Wyjściową przesłanką tej konstrukcji jest uznanie. prócz tego produkcja może być hamowana przez normy grupowe) lub zarządzania operacyjnego (rozkład pomieszczeń może być nieodpowiedni. behawioralne i ilościowe można nazwać podejściami uniwersalnymi. technik. menedżer może sięgnąć do naukowego zarządzania (być może same stanowiska pracy są zaprojektowane nieefektywnie lub też robotnicy są nieodpowiednio wyszkoleni). właściwymi tylko tej sytuacji37.

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie teorią i praktyką zarządzania. Zainteresowanie to znajduje odbicie we wzroście sprzedaży na masowym rynku książek poświęconych tej tematyce i w fascynacji takimi charyzmatycznymi dyrektorami, jak Lee Iacocca. W tej części rozdziału podsumujemy niektóre popularne teorie i określimy współczesne wyzwania zarządzania. Popularne teorie zarządzania z lat osiemdziesiątych str. 92 Wielu pisarzy próbowało rozwinąć nowe, wizjonerskie modele i teorie zarządzania. Choć jest jeszcze zbyt wcześnie na ocenę ich wartości, prace takich autorów, jak William Ouchi, Thomas Peters i Robert Waterman, przyciągnęły uwagę wielu menedżerów. Model typu Z. Model typu Z, zgodnie z poglądem Williama Ouchi'ego z 1981 r., jest próbą zintegrowania różnych praktyk gospodarczych rozpowszechnionych w Stanach Zjednoczonych i w Japonii w jeden model pośredni. ... Troska o doskonałość. Inną popularną teorią zarządzania jest tzw. ruch na rzecz doskonałości. Podejście to, po raz pierwszy przedstawione przez Thomasa J. Petersa i Roberta H. Watermana Jr., sugeruje, że „doskonałe” firmy, albo te, które mają długą, znaczoną sukcesami historię, robią pewne rzeczy w sposób systematyczny, który odróżnia je od innych firm. Podstawowy zespół cech, który - jak się zakłada - prowadzi do doskonałości, obejmuje: 1) terminowe załatwianie spraw, 2) ścisły kontakt z klientem, 3) popieranie autonomii i przedsiębiorczości, 4) makymalizację wydajności pracy, 5) wykorzystanie bezpośredniego podejścia do kierowania, 6) zajmowanie się tym, na czym firma zna się najlepiej, 7) utrzymywanie prostej, mało rozczłonkowanej struktury organizacyjnej, 8) jednoczesne popieranie zarówno decentralizacji, jak i centralizacji. Ruch na rzecz doskonałości był również ważnym źródłem inspiracji dla innych teoretyków i naukowców, zajmujących się zarządzaniem, chociaż i on nie ustrzegł się krytyki. Współczesne wyzwania zarządzania str. 93 Sprawą, która czyni pracę menedżera tak emocjonalną, jest nieustanne pojawianie się wciąż nowych wyzwań. W tej części rozdziału wskazujemy i pokrótce omawiamy szereg współczesnych wyzwań, przed którymi stają dziś wszyscy menedżerowie.
• Współczesne wyzwania zarządzania

obejmują globalizację działalności gospodarczej, jakość i wydajność, zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcję personelu, problemy własności, etyki i odpowiedzialności społecznej, a także różnorodność siły roboczej. Globalizacja działalności gospodarczej W rozdziale 1 zaznaczyliśmy, że znaczenie międzynarodowej działalności gospodarczej nieustannie wzrasta. Drobni detaliści handlują towarami z całego świata. Firma w dowolnym kraju może uzyskać fundusze od dowolnego kredytodawcy z Nowego Jorku, Tokio czy Londynu. Międzynarodowe wyzwania stojące przed menedżerami badamy w rozdziale 5. Jakość i wydajność. Innym obszarem zainteresowania, który wyłonił się w ostatnich latach, jest jakość i wydajność. Firmy amerykańskie, próbując zrozumieć tajemnicę sukcesu firm japońskich i zachodnioniemieckich, przekonały się, że ich zagraniczni odpowiednicy mają przewagę w

jakości. Do problemów tych ustosunkujemy się w kilku rozdziałach, zwłaszcza w rozdziale 19. Zmniejszenie rozmiarów produkcji i redukcja personelu. Problemy redukcji i cięć omawiamy w rozdziale 12. Własność. (...) Omawiamy te problemy w rozdziałach 3 i 7. Etyka i społeczna odpowiedzialność. Kwestie te są omawiane w rozdziale 4. W tym samym rozdziale porusza się pokrewny kompleks zagadnień, związanych z zagrożeniem i ochroną środowiska. Różnorodność siły roboczej. Ostatnia wreszcie grupa problemów, przed którymi stają współcześni menedżerowie, dotyczy różnorodności siły roboczej. Pod wpływem rozmaitych czynników - globalizacji, procesu starzenia się ludności, a także napływu robotników do nowych zajęć i zawodów ukształtowała się siła robocza, której wewnętrzne zróżnicowanie nie ma równego sobie w historii. Menedżerowie w każdej organizacji stwierdzają, że muszą się nauczyć większej wrażliwości na potrzeby, sposób percepcji i aspiracje wielu różnych typów robotników. Różnorodność siły roboczej omawiamy bardziej szczegółowo w rozdziale 22.

Podsumowanie

str. 95

Teorie są ważnym narzędziem porządkowania wiedzy oraz podstawą działania. Zrozumienie historycznego kontekstu oraz poznanie prekursorów zarządzania i organizacji daje poczucie historycznego dziedzictwa, pomaga również menedżerom uniknąć powtarzania błędów innych. Są dowody wskazujące, iż zainteresowanie zarządzaniem sięga tysięcy lat wstecz, jednakże naukowe podejście do zarządzania pojawiło się dopiero w ostatnim stuleciu. W ciągu kilku pierwszych dziesięcioleci tego wieku wyłoniły się trzy główne podejścia do zarządzania. Nazywamy je spojrzeniem klasycznym, behawioralnym i ilościowym. Ujęcie klasyczne miało dwa główne odgałęzienia: naukowe zarządzanie i zarządzanie administracyjne. Naukowe zarządzanie zajmowało się poprawą efektywności i metod pracy pojedynczego robotnika. Zarządzanie administracyjne interesowało się przede wszystkim najlepszą wewnętrzną strukturą organizacji, sprzyjającą sprawnemu jej funkcjonowaniu. Obie gałęzie niewiele uwagi poświęcały roli robotnika. Spojrzenie behawioralne, które cechuje zainteresowanie zachowaniem indywidualnym i grupowym, wyłoniło się przede wszystkim w wyniku badań w zakładach Hawthorne. Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich uznał znaczenie i potencjał procesów behawioralnych w organizacjach, jednakże przyjął wiele nadmiernie optymistycznych założeń co do charakteru tych procesów. Koncepcja zachowania organizacyjnego, bardziej realistyczna wersja podejścia behawioralnego, jest przedmiotem zainteresowania wielu współczesnych menedżerów. Spojrzenie ilościowe i dwa składające się na nie kierunki: ilościowa teoria zarządzania i zarządzanie operacyjne, próbują zastosować techniki ilościowe do podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Dziedziny te również mają wielkie znaczenie dla współczesnych menedżerów. Do ich rozwoju przyczyniło się ogromne rozpowszechnienie komputerów osobistych. Wszystkie te ujęcia trzeba uznać za wzajemnie się uzupełniające, a nie sprzeczne.

Każde z nich ma coś do zaoferowania. Najważniejsze jest zrozumienie, w jaki sposób można się nimi sprawnie posługiwać. Wydaje się też, że dwa nowsze ujęcia, systemowe i sytuacyjne, kryją w sobie wielkie możliwości, jeśli chodzi zarówno o podejście do zarządzania, jak i ramy pozwalające na integrację innych ujęć. Wśród nowych popularnych przyczynków do teorii zarządzania na szczególną uwagę zasługuje podejście typu Z oraz troska o doskonałość. Do głównych wyzwań, przed którymi stają współcześni menedżerowie, należą: globalizacja działalności gospodarczej, znaczenie jakości i wydajności, redukcje i cięcia, problemy własności, etyka i społeczna odpowiedzialność, a wreszcie różnorodność siły roboczej. Przykłady i pytania str.96 - 98
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. Podsumuj skrótowo klasyczne, behawioralne i ilościowe podejście do zarządzania i wskaż główne osoby, które przyczyniły się do ich rozwoju. 2. Podsumuj skrótowo eksperyment Hawthorne. Do jakich głównych wniosków doszli autorzy? 3. Opisz ujęcie sytuacyjne i naszkicuj jego przydatność dla studiów i praktyki zarządzania. 4. Jakie współczesne wyzwania napotykają menedżerowie? Pytania analityczne 5. Jakie warunki społeczne, polityczne i ekonomiczne mogły wpłynąć na rozwój każdego z głównych podejść do zarządzania? Dlaczego? 6. Jakie są główne atuty i ograniczenia czy niedostatki każdego z głównych spojrzeń na zarządzanie? Dlaczego? 7. Jakie wydane ostatnio popularne książki gospodarce miały szczególne powodzenie? Wymień niektóre czołowe postacie życia gospodarczego, których idee spotkały się z szerokim zainteresowaniem i akceptacją. Ćwiczenia 8. Wybierz się do biblioteki i znajdź materiał o Konfucjuszu. Opisz krótko jego główne idee. Które z nich twoim zdaniem nadawałyby się do zastosowania w zarządzaniu we współczesnych Stanach Zjednoczonych? 9. Wskaż miejscową firmę, która istnieje od dawna. Przeprowadź rozmowę z obecnym właścicielem na temat historii przedsiębiorstwa i przekonaj się, czy znajomość przeszłości pozwoli ci lepiej zrozumieć jego obecne praktyki. 10. Przeczytaj historię wybranej firmy. Przygotuj dla grupy ćwiczeniowej krótkie sprawozdanie wskazujące wpływ historii firmy na jej obecną działalność.

Przykład 2.1.
UPS: gigant który walczy z konkurencją

...
Pytania 1. Dlaczego UPS rozszerza swoją działalność na cały świat i wchodzi na rynek innych usług, a nie trzyma się wyłącznie dziedziny, którą już dawno opanowała? 2. Jakie zmiany w myśleniu o zarządzaniu od czasu pojawienia się naukowego zarządzania mogły zmusić UPS do zmiany jej postawy wobec robotników? 3.

Przykład międzynarodowy 2.2.
Lloyd’s ciągle się rozwija ... Pytania 1. Czy dziś byłoby możliwe powołanie organizacji o strukturze Lloyda? 2. 3.

........................................................................................................................

Bez takiego zrozumienia przypominaliby jeden ze statków Carnival. Oferując krótkie rejsy w cenie zaledwie kilkuset dolarów. klienci oraz konkurenci to jedynie niektóre z wielu elementów otoczenia... nadal podróżowali... ale jednocześnie zredukowały marżę zysku. Carnival Lines kontrolują ponad 26% rynku i planują strategię agresywnej ekspansji skierowaną na pozyskanie jeszcze większego udziału.. które oddziałują nie tylko na Carnival.... Ich reklamy akcentują zabawę – w przeciwieństwie do wypoczynku – a występują w nich popularne postacie branży rozrywkowej.) Branża rejsów wycieczkowych została dotknięta czynnikami ekonomicznymi i wstrząsami międzynarodowymi.. kiedy inne linie wycieczkowe ograniczają działalność.............Część II ŚRODOWISKOWY KONTEKST ZARZĄDZANIA Rozdział 3 Otoczenie Organizacji A Skuteczność Cele str..... menedżerowie muszą dysponować głębokim zrozumieniem i umiejętnością oceny środowiska............. Tymczasem Carnival wybudowały dla siebie trwałą nisze rynkową wśród młodszych klientów.. Carnival Cruise Lines zachowały jednak swą sprawność dzięki jasnemu rozeznaniu charakteru swoich klientów i sprytnemu pielęgnowaniu swego wizerunku. w jaki sposób otoczenie wpływa na organizację i jak organizacje reagują na swe otoczenie. • Wskazać i opisać. W okresie.. że jeszcze więcej ludzi odłożyło lub opóźniło swoje rejsy.. 100 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić charakter otoczenia organizacji i określić trzy rodzaje otoczenia interesujące większość organizacji...... • Omówić podstawowe modele skuteczności organizacji i opisać.. jakby było ono gładką tonią sadzawki....... Reklamy są pokazywane w kasynach okrętowych i na pokładach.. Czynniki ekonomiczne i międzynarodowe... A właśnie oni. ale i na każdą organizację we współczesnym świecie. zatonięcie greckiego statku wycieczkowego w sierpniu sprawiło. zebrała srogie cięgi... Dodatkowo.. Carnival przyciągnęły wielu klientów. 100 Branża turystyczna w 1991 r........ Przez wiele lat większość linii wycieczkowych kierowała swój wysiłek marketingowy na starszych i zamożnych klientów.. • Opisać zewnętrzne otoczenie organizacji. Pozwoliły one zapełnić puste kabiny.. nie zrażeni ryzykiem.. Firmą. ... którzy w przeciwnym razie albo nie byliby zainteresowani rejsem. że wielu urlopowiczów nie oddalało się zbytnio od domu. Carnival skupiły swą główną uwagę na klientach w wieku 25 – 39 lat..... Jak zauważyliśmy w rozdziale 1... Szczególnie dotknięta została branża rejsów wycieczkowych... wskazać składowe otoczenia ogólnego i celowego oraz omówić ich wpływ na organizację........ większość linii żeglugowych organizujących takie rejsy zaczęła oferować głębokie zniżki.... który ... (... które łącznie przyczyniły się do tego. Głównymi czynnikami były wojna w Zatoce Perskiej i recesja.. Żeby odzyskać klientów. która żeglowała po tym wzburzonym morzu niemalże tak.... Przykład wprowadzający str... były jednak Carnival Cruise Lines Inc.............. • Wskazać składowe otoczenia wewnętrznego i omówić ich wpływ na organizację.......... jak można je wykorzystać łącznie.... w którym funkcjonują oni i ich organizacje. albo nie byłoby ich na to stać. Carnival dąży do ekspansji.

. związki zawodowe. Wymiar prawno-polityczny... Otoczenie celowe może obejmować konkurentów.. stopy procentowe. . . 103 Jak zauważyliśmy przed chwilą.1. 101 W celu zilustrowania wagi otoczenia dla organizacji rozważmy analogie z pływakiem przeprawiającym się przez rzekę. 103 Ze względu na to. a otoczenie rzekę. Ogólne otoczenie większości organizacji ma wymiar ekonomiczny. Ze względu na to.traci ster i dryfuje bez możliwości manewru czy zmiany kursu. Otoczenie celowe str. Rozdział niniejszy jest jednym z trzech poświęconych środowiskowemu kontekstowi zarządzania. socjokulturowy. Charakter otoczenia organizacji str. inaczej – skuteczności organizacji. by mogła wśród nich prawidłowo manewrować.. Wymiar socjokulturowy.. Po przedstawieniu charakteru otoczenia organizacji opisujemy otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. Wymiar ekonomiczny. Otoczenie ogólne str. jak i wewnętrzne. otoczenie zewnętrzne organizacji składa się z dwóch warstw. . że wpływ ogólnego otoczenia jest często niejasny i długofalowy.. Organizacja musi rozumieć podstawowe elementy swego otoczenia.. w którym działa organizacja2. właścicieli i sojuszników strategicznych. Organizacje mają otoczenie zarówno zewnętrzne. przeszkody a także odległość. .. Otoczenie zewnętrzne składa się z dwóch warstw: jednej nazywanej otoczeniem ogólnym i drugiej zwanej otoczeniem celowym. dostawców. Jeśli jednak zrozumie je niewłaściwie. Jeśli oceni te elementy właściwie. Wymiar międzynarodowy. które mogą na wiele ważnych sposobów oddziaływać na organizacje.. Otoczenie ogólne organizacji obejmuje niezbyt wyraźnie określone wymiary i siły. Wymiar techniczny. klientów. Otoczenie celowe składa się z konkretnych organizacji lub grup. Wymiar ekonomiczny ogólnego otoczenia organizacji to ogólna kondycja systemu gospodarczego. prawnopolityczny i międzynarodowy. Otoczenie zewnętrzne str. Musi on przed wypłynięciem ocenić szybkość prądu.. Rys. . zamkniemy nasze rozważania omówieniem modeli efektywności. Następnie zajmiemy się relacjami pomiędzy organizacją i otoczeniem.. Do szczególnie ważnych czynników ekonomicznych należą inflacja. bezrobocie i popyt. 3... 103 Każdy wymiar ogólnego otoczenia zawiera warunki i wydarzenia. wśród których działa organizacja i które mogą wywierać wpływ na jej działania. Elementy te nie muszą być związane z innymi konkretnymi organizacjami. tj.. dotrze do zamierzonego miejsca na drugim brzegu rzeki. Organizacja przypomina pływaka. Organizacja i jej otoczenie . . które mogą wpływać na organizację. techniczny... że sposób kierowania tymi relacjami w znacznej mierze określa skuteczność organizacji.

.. Czynniki określające kulturę. dostarcza więcej użytecznych informacji niż otoczenie ogólne. następnie wymienimy kilka sposobów reakcji organizacji na ich otoczenie.... siła dostawców. które wymyka się obiektywnemu pomiarowi czy obserwacji. . 115 Jak to już pokazano na rys. .. Zarząd . albowiem menedżer może rozpoznać czynniki otoczenia szczególnie interesujące organizację. regulować lub w inny sposób oddziaływać na politykę i praktyki organizacji. Otoczenie wewnętrzne str. Konkurenci. zagrożenie substytutami. . .. próby wymanewrowania rywali..... Regulatorzy. obejmujące ich zarząd. pracowników i kulturę. organizacje mają również otoczenie wewnętrzne. Pięć sił konkurencji. siła nabywców. Pracownicy Kultura Kultura organizacji jest to zestaw wartości.większość organizacji koncentruje się raczej na otoczeniu celowym. a nie zajmować się bardziej abstrakcyjnymi wymiarami otoczenia ogólnego. Siła robocza. jak pracuje.1.... . . 118 W dotychczasowych rozważaniach nazywaliśmy i opisywaliśmy rozmaite wymiary otoczenia organizacji. które pomagają jej członkom zrozumieć. Stosunki pomiędzy organizacją i jej otoczeniem str. Zagrożenie ze strony nowych konkurentów.. Jak otoczenie oddziałuje na organizacje? Do opisu sposobu oddziaływania otoczenia na organizacje można użyć trzech podstawowych charakterystyk: zmienności i złożoności otoczenia. . które mogą kontrolować.. Chociaż jest ono również dość złożone. Właściciele. Przenieśmy teraz naszą uwagę na te właśnie wzajemne oddziaływania.. sił konkurencyjnych oraz zakłóceń otoczenia.. Sojusznicy strategiczni. Zakłócenia w otoczeniu. że organizacje są systemami otwartymi. . co uważa za ważne. Ze względu na to. za czym organizacja się opowiada.. w jaki sposób otoczenie oddziałuje na organizacje. Znaczenie kultury. . Inną podstawową formą regulatora jest grupa interesu..... . Dostawcy. Klienci... Kultura jest pojęciem nieuprzedmiotowionym. Niemniej jednak odgrywa ona ważną rolę w kształtowaniu zachowania menedżerów19 jako podstawa wewnętrznego otoczenia organizacji. Zmienność i złożoność otoczenia. .... . . Omówimy przede wszystkim .. na wiele różnych sposobów wchodzą w interakcje z tymi różnymi wymiarami. 3.. Jednostki. Kierowanie kulturą organizacji.

która nie reaguje na zmiany w otoczeniu. nie związanej z perłami. gdy Kokichi Michimoto opracował w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku nową metodę hodowli pereł. przejęcia. że skuteczność jest związana z tym. podejście od strony procesów wewnętrznych. podejście celowe. Bezpośredni wpływ na otoczenie. przeszkód i możliwości kryjących się w jej otoczeniu? Oczywiście każda organizacja musi ocenić swoją sytuacje i reagować stosownie do wiedzy i osądu swojego wyższego kierownictwa28. Zarządzanie informacją... To... . Otoczenie ogólne obejmuje elementy bliżej nie sprecyzowane. Skuteczność organizacji str. Należy do nich . Rysunek 3. odpowiedzialność społeczną. Odpowiedź strategiczna. skuteczność oznacza robienie właściwych rzeczy. wśród których działa organizacja.. .. (. Każda organizacja ma otoczenie zewnętrzne i wewnętrzne. . .. stanowią obecnie zaledwie 10% sprzedaży całej branży w Japonii. Jedną z nich. firma zaczęła poważnie rozszerzać swój asortyment i reagować na zmiany gustów. omawiamy w rozdziale 4.. że mało kto dziś kojarzy nazwisko Mikimoto. Jeżeli rozpatrywać to w kontekście wzajemnego oddziaływania organizacji i ich środowiska. Fuzje. zakupy.5 ilustruje sześć podstawowych sposobów reakcji organizacji na jej otoczenie. Spadkobiercy Mikomoto prowadzący firmę do lat osiemdziesiątych pozostali wierni produktowi założyciela firmy. Sprawność oznacza mądre zastosowanie zasobów bez niepotrzebnego marnotrawstwa. reaguje i wpływa na swoje otoczenie. . a kobiety na całym świecie z dumą obnosiły jego produkt – perły.129 Otoczenie odgrywa ważną rolę jako czynnik sukcesu czy porażki firmy. choć niekoniecznie jego innowacyjności. podejście strategicznego „elektoratu”. Projektowanie organizacji. Poza tym perły utraciły część swojego blasku na rynku biżuterii... Perły Mikimoto zapełniały szkatułki od Szanghaju po Paryż od czasu.. i dopiero po przejęciu steru przez byłego bankiera w 1984 r. co się może stać z firmą..) Podsumowanie str. pokazuje.Jak organizacje reagują na swe otoczenie? Jak organizacja powinna reagować na tę mnogość problemów. 126 W rozdziale 1 odnotowaliśmy różnicę pomiędzy sprawnością i skutecznością organizacji. Ze względu na poważne problemy z zanieczyszczeniem wód. • modele skuteczności organizacji Podejście systemowo-zasobowe. na ile dobrze organizacja rozumie. Gdyby Mikomoto dostrzegł te tendencje i odpowiednio zareagował. mógłby wykorzystać renomę swej firmy do przeniesienia operacji do innej dziedziny.. okazuje się. Spojrzenie globalne Próba odzyskania dawnego blasku Nazwisko Mikimoto było kiedyś lepiej znane w Japonii niż Honda czy Sony. a które mogą wpływać na jej działania. hodowla pereł w Japonii stała się ryzykownym przedsięwzięciem. sojusze.. Na otoczenie zewnętrzne składają się dwie warstwy: otoczenie ogólne i otoczenie celowe. .

Przykłady i pytania str. 4. 9. siła robocza. klienci. Zaprezentuj uzyskane wyniki w grupie ćwiczeniowej. sojusze. Czy potrafisz sobie wyobrazić wymiary otoczenia celowego. techniczny. Wpływ otoczenia na organizację może się wyrażać w niepewności. . Co to jest ogólne otoczenie organizacji? Wskaż i omów każdy z głównych wymiarów ogólnego otoczenia. które nie są omówione w tekście? Wskaż ich powiązania z już omówionymi. właściciele. Dlaczego tak albo nie? 10. socjokulturowy. Jest siedem takich elementów: konkurenci. wpływy bezpośrednie i odpowiedzialność społeczną. Otoczenie celowe składa się z konkretnych elementów. W jaki sposób każdy z elementów celowego otoczenia organizacji oraz otoczenia wewnętrznego może oceniać skuteczność organizacji? Czy organizacja może być równie skuteczna dla każdej z tych grup? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Ćwiczenia 8. 6. Szczegółowo opisz poszczególne wymiary i podaj konkretne przykłady ilustrujące wpływ każdego z wymiarów na twoją instytucję. jak organizacja radzi sobie w stosunkach z otoczeniem. fuzje. Organizacje i ich otoczenie wywierają na siebie nawzajem wieloraki wpływ.133 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. zakupy. Czy w czasie wywiadu zostały wskazane wszystkie główne wymiary. Określ jej poziom skuteczności według każdego z czterech podstawowych modeli. Co to jest skuteczność organizacji? Jak się ją bada i ocenia. osiąga wytyczone cele i zaspokaja potrzeby swojego „elektoratu”. Przeprowadź wywiad z menedżerem miejscowej organizacji na temat otoczenia jego organizacji – ogólnego. strategiczni sojusznicy.pięć wymiarów: ekonomiczny. Menedżerowie muszą rozumieć nie tylko jej znaczenie. Niektóre organizacje stają się częściowymi właścicielami innych firm poprze fuzje i zakupy. siłach konkurencji i zaburzeniach. jest poziom jej skuteczności. Wybierz się do biblioteki i zbadaj jakąś firmę. Kluczowym kryterium pozwalającym ocenić. prawno-polityczny i międzynarodowy. 2. wykorzystując zarządzanie informacją. Czasami też próbują wywierać wpływ na szersze elementy swojego otoczenia ogólnego. Opisz pokrótce kilka elementów otoczenia twojego koledżu czy uniwersytetu. reakcje strategiczne. dostawcy. projektowanie struktury organizacji. Otoczenie wewnętrzne składa się z zarządu organizacji. Jakie są główne siły wpływające na stosunki organizacji i otoczenia? Opisz je. Skuteczna organizacja z powodzeniem pozyskuje zasoby. wśród których działa organizacja i które najpewniej będą wpływać na te działania. regulatorzy. ale i czynniki ją określające i sposób kierowania nią. jej pracowników i kultury. Szczególnie ważnym elementem jest kultura. 130 . Organizacje ze swej strony oddziałują na swe otoczenie celowe. celowego i wewnętrznego. W jaki sposób charakter częściowej własności komplikuje relacje pomiędzy organizacją i otoczeniem? 7. Pytania analityczne 5. przejęcia. Kluczowym czynnikiem skuteczności jest odpowiednie planowanie. Co to jest celowe otoczenie organizacji? Jakie są główne wymiary tego otoczenia? 3. odpowiednio nimi zarządza.

Wszystkie te części obrastające kurzem na wieszakach przedstawiały sobą w istocie ogromne ilości zamrożonej gotówki. Konsultanci zajęli się natomiast marnotrawstwem. co spowodowało drastyczne ich zmniejszenie.2. 134 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Omówić kształtowanie się etyki indywidualnej i opisać trzy dziedziny specjalnej troski etycznej menedżerów.. jednocześnie zmniejszając odpady o 69%. wobec kogo lub wobec jakiej organizacji dana organizacja może być uważana za odpowiedzialną... • Prześledzić rozwój koncepcji społecznej odpowiedzialności i określić. Rozkręcanie Colemana Nazwisko Colemana jest tak dobrze znane.... nowi właściciele firmy sprowadzili konsultantów. Firma potrzebowała całych dwóch miesięcy na dostawę towaru do wielkich detalistów. Ogromne zapasy skrywały problemy w procesie montażu. Obniżenie poziomu zapasów .) Nastąpiły również zmiany w innych częściach firmy. • Wyjaśnić związki pomiędzy państwem i organizacjami w odniesieniu do odpowiedzialności społecznej. Inc. zaczynając od ogromnych zapasów firmy. Podniesiono wydajność o 35%. • Wskazać i opisać cztery typy podejścia organizacji do odpowiedzialności społecznej. (. Kieszonkowa latarka Colemana była jednym z najwierniejszych przyjaciół żołnierzy amerykańskich w czasie drugiej wojny światowej. a nad podłogą jej wielkiego zakładu o powierzchni 350 000 stóp kwadratowych wisiały wieszaki wypełnione częściami. że stało się prawie rzeczownikiem pospolitym.. Czy wszyscy mogą skorzystać na ugodzie w Nintendo w sprawie ustalania cen? ... wyraźniej ukazały się problemy. Kiedy ustąpił ten zalew zapasów. które on przez długi ukrywał. a koszty utrzymania zapasów spadły o 10 mln dol..) (. Rozdział 4 Etyczny I Społeczny Kontekst Zarządzania str.. jednym z pierwszych zadań firmy było puszczenie tego kapitału w ruch. 3..) Zmiany u Colemana były ogromne. Przejście z systemu akordowego na stawki godzinowe .. 3.. (. albowiem takie podejście niemal na pewno wywołałoby opór i zwiększyło błędy. Coleman zaczął sprzedawać latarnie sklepikarzom w 1900 r.Przykład 3... obecnie latarnie Coleman Co. Założyciel W. W 1989 r.C. Dlaczego radykalne zmiany u Colemana wymagały pomocy zewnętrznych konsultantów? 2. którzy mieli nadać firmie nowy napęd. 2. Przy wizerunku firmy tak silnie związanym z tradycją nie powinno dziwić... przeważają w oświetleniu amerykańskich kempingów. co można by nazwać „zahamowanie”. że Coleman w latach osiemdziesiątych został dotknięty czymś. Przykład międzynarodowy 3. Jednej rzeczy konsultanci na pewno nie zrobili: nie wywierali nacisku na szybszą pracę robotników.. Pytania 1. Zaczęto stosować techniki wytwarzania oparte na systemie zapasów dokładnie na czas. (. .1.) Pytania 1.

135 Etykę definiujemy jako osobiste przekonania jednostki dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego2. Czynniki sytuacyjne. 134 Wiele przedsiębiorstw. zaczęło rozumieć.. co uznaje się za zachowania etyczne. Wpływ kolegów. zwykle odwołuje się jednak do zachowania mieszczącego się w ramach pewnych ogólnie przyjętych norm społecznych. zgodnie z którymi firma traktuje swoich pracowników.) W rozdziale niniejszym badamy szczegółowo podstawowe problemy etyki i społecznej odpowiedzialności. Zachowanie nieetyczne zatem to zachowanie ... zakres tego. etyka jest względna. że dbanie o środowisko jest równocześnie dbaniem o interes firmy. Zachowanie menedżerów określa normy etyczne. Organizacje składają się z ludzi. jakie mogą podejmować organizacje w celu kierowania społeczną odpowiedzialnością. 137 Etyka zarządzania obejmuje normy zachowania kierujące poszczególnymi menedżerami w ich pracy. Osobiste wartości i normy moralne.. Po trzecie.. które nie spełnia takich powszechnie przyjętych norm społecznych. Chociaż zachowanie etyczne zawsze jest takie właśnie w czyimś postrzeganiu. które wykorzystuje państwo próbując przekonać organizacje do przyjęcia praktyk uwzględniających warunek społecznej odpowiedzialności.. Najpierw analizujemy etykę jednostkową i jej kontekst organizacyjny.. Definicja ta przekazuje istotę treści tego pojęcia. 136 Wpływ rodziny. na szczególną uwagę zasługują trzy obszary specjalnego zainteresowania. a następnie badamy. * Mam wątpliwości. (..* Po drugie... a nie absolutna. Chociaż etyka może na wiele różnych sposobów wpływać na pracę kierowniczą. a potem rozszerzamy nasze rozważania na sporny w pewnej mierze problem społecznej odpowiedzialności. jest różny u poszczególnych osób. że etyka może być zdefiniowana w kontekście jednostkowym – to ludzie mają etykę.: Stosunek firmy do jej pracowników.. Etyka zarządzania str. Ludzie mają jakąś tam etykę. pobudzonych wznoszącą się falą ruchu ochrony środowiska i świadomości społecznej w ciągu ostatnich kilku lat. Omawiamy niektóre sposoby. żeby od zasad tej etyki odstępować przy ocenie postępowania całej organizacji. Po pierwsze trzeba pamiętać. Nie widzę więc powodów. jednakże przynajmniej trzy jej implikacje usprawiedliwiają szerszą dyskusję. w jaki sposób same organizacje mogą bardziej skutecznie działać na tym polu. Przykład wprowadzający str..• Opisać niektóre typy działań. Anonimus Kształtowanie się etyki indywidualnej str. Etyka indywidualna w organizacjach str. organizacje jej nie mają... Obejmuje to takie . Doświadczenia życiowe.

a także miały rozsądną cenę6. iż niezbędne są znaczne upusty6 cenowe. Również zachowanie menedżerów podyktowane jest normami etycznymi – nierzetelne praktyki gospodarcze (np. jak nabór i zwalnianie pracowników. że etyka zbyt często i w zbyt wielu sprawach przegrywa z zyskiem i egoizmem. (Osobiście dodał bym: stosunek firmy do całego otoczenia. został ostatnio oskarżony o naruszenie przepisów Komisji Papierów Wartościowych i Giełdy. omawianej przez Autora w dalszej części. zwłaszcza odnoszące się do konfliktu interesów. gdy decyzja korzystna dla danej jednostki przynosi jednocześnie uszczerbek organizacji. a także uczciwości w rozliczaniu wydatków. Anonimus) Etyka w kontekście organizacyjnym str. inwestorom przedstawiał firmę jako wysoce zyskowną. sposobu użycia oraz ograniczeń zakresu użycia. W rzeczywistości przeważnie zdarzają się one w sprzyjającym kontekście organizacyjnym. Na przykład. tak by wyglądało. podczas gdy w rzeczywistości ponosiła straty7. Etyka zarządzania wchodzi również w grę w stosunkach pomiędzy firmą i innymi podmiotami gospodarczymi. chyba jakieś wynaturzenie powoduje. Konflikt interesów powstaje wówczas. że firma dysponuje większymi niż w rzeczywistości rezerwami finansowymi. społeczności lokalnej. Stosunek pracowników do firmy. poszanowania dóbr wspólnych itp. były opatrzone informacją na temat ich cech. ochrony środowiska naturalnego. warunki płacy i pracy.. Dyrektor naczelny . albo związków zawodowych – że konieczne są ustępstwa płacowe wobec grożących rzekomo strat. że pracownik cierpi na AIDS albo że ma niedozwolony romans. poufności. a . ale również nielegalne). że etyczne bądź nieetyczne działania konkretnych menedżerów nie zachodzą w próżni8. Również stosunek pracownika do firmy rodzi liczne problemy etyczne. to najczęściej przyznaje go temu dostawcy. Za nieetyczne pogwałcenie sfery prywatności pracownika uznaje się na ogół np. rozpuszczanie pogłoski. jest pojęciem węższym od społecznej odpowiedzialności wobec otoczenia. który zatrudnia członka rodziny albo bliskiego krewnego albo który zwalania kogoś z racji jego religii (zresztą to ostatnie działanie jest w Stanach Zjednoczonych nie tylko nieetyczne. mimo że inny dostawca oferuje firmie lepsze warunki. pośrednikami (dealerami) i związkami zawodowymi. Stosunek firmy do innych podmiotów gospodarczych. Normy etyczne wymagają również uczciwości menedżerów w stosunku do akcjonariuszy. Normalna etyka gospodarcza w stosunkach z klientami sugeruje.dziedziny. Na przykład. sztuczne zaniżanie cen w celu wyparcia konkurenta z rynku) czy oczernianie konkurentów (zamieszczanie w reklamach fałszywych sugestii dotyczących produktów konkurencji) są przykładem nieetycznego traktowania konkurentów. Na ów etyczny kontekst organizacji składają się działania innych równorzędnych menedżerów oraz menedżerów wyższego szczebla. jeżeli menedżer odpowiedzialny za wybór dostawcy przyjmuje prezenty od jakiegoś dostawcy zabiegającego o kontrakt. 139 Koniecznie trzeba zauważyć. Nieetyczne jest przekonywani9e dostawcy. Menedżerowie powinni być również uczciwi i rzetelni w stosunkach z dostawcami. w tym w stosunku do danego kraju. Zachowanie etyczne w stosunku do otoczenia. wielu ludzi uzna za nieetyczne postępowanie menedżera. by produkty spełniały wymogi bezpieczeństwa. gdy w rzeczywistości firma oczekuje zysków. Niestety. a także uznawanie prywatnej sfery życia pracowników. Zachowanie przyzwoite wcale nie musi oznaczać jakiegoś zasadniczego konfliktu pomiędzy zyskiem a etyką. Miał on jakoby wprowadzić zmiany w zapisach finansowych. Po prostu firma powinna zachowywać się przyzwoicie w stosunku do wszystkich i wszystkiego..

Ostatni skandal na Wall Street dotyczył firmy .. niż zrobić coś nieetycznego. kapitanowie przemysłu) zbudowali olbrzymie imperia w różnych branżach. jednakże każda próba wzmocnienia etycznego aspektu postępowania pracowników powinna przede wszystkim dotyczyć najwyższego kierownictwa. era społeczna. Niektórzy wolą narazić się raczej na ryzyko osobistych kłopotów lub wręcz utraty pracy. Kierowanie zachowaniem etycznym str. w gałęzi wysoce konkurencyjnej lub regulowanej menedżer może odczuwać silniejszą presję na uzyskanie wysokich wyników. Odpowiedzialność społeczna a organizacje str. Niektórzy zaś łatwiej ulegają wpływom nieetycznego zachowania innych oraz związków sytuacyjnych i mogą być gotowi popełnić nawet poważne przestępstwo dla kariery lub korzyści materialnych. kładzie ostatnio ponownie większy nacisk na postawę etyczną pracowników32.. Okres wielkich społecznych niepokojów lat sześćdziesiątych. kiedy to przedsiębiorstwa obciążono odpowiedzialnością za problemy społeczne i domagano się od nich ich rozwiązania. W Japonii sukces menedżera jest często zależny od różnych powiązań menedżera z ważnymi osobami. Historyczne poglądy na społeczną odpowiedzialność str. 140 Wiele organizacji. kiedy to nieliczni właściciele przedsiębiorstw (tzw.także kultura organizacji. częściowo pod wpływem ostatniej serii skandali etycznych. W ewolucji podejścia do tego problemu możemy wyróżnić trzy krytyczne podejścia zwrotne16. a jakie nie. a w części z poczucia zwiększonej świadomości. zamieszanej w nielegalne transakcje na rynku obligacji. w którym funkcjonuje15. Punktem wyjścia zrozumienia etycznego kontekstu zarządzania są jednostkowe normy etyczne. Okres od 1929 r. który często narzuca dylematy i wymaga decyzji etycznych. jakie znaczenie ma zachowanie etyczne i nieetyczne. Okres w końcu XIX wieku. 144 W ciągu ostatnich stu lat zaszły ogromne zmiany w poglądach organizacji. Społeczna odpowiedzialność to zestaw zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania społeczeństwa. I tak np. o ile leżą one w interesie firmy. To przecież właśnie ta grupa buduje kulturę organizacji i określa. Zarządzanie w praktyce str. era wielkiego kryzysu.. w etykę wyposażone są jednostki. Również otoczenie organizacji kształtuje kontekst zachowania etycznego. 141 Koszmarna historia implantów firmy Dow Corning .. Niektóre organizacje otwarcie dopuszczają nieetyczne praktyki gospodarcze. jakie zachowania będą akceptowane. w których opinia publiczna obciążała kręgi gospodarcze winą za problemy gospodarcze i dążyła do państwowej regulacji działalności gospodarczej w celu uniknięcia takich problemów w przyszłości. do końca lat trzydziestych. era przedsiębiorców. rządu i szerokiej opinii publicznej na społeczną odpowiedzialność. Sytuacja taka powstała w kontekście organizacyjnym akcentującym przede wszystkim dorabianie się i kontrolę informacji. Same organizacje nie mają wprawdzie etyki. . 143 Jak się przekonaliśmy. jednakże wchodzą w stosunki ze swoim otoczeniem w sposób. Akcentowanie tego elementu przybiera rozmaite formy.

firma posunęła się jednak zbyt daleko. cieszy się szacunkiem konkurentów.. Udzielała również wysokich pożyczek pracownikom. sądownictwo (ostatecznie nieprawidłowości w firmie stały się przedmiotem postępowania sądowego) i pracowników. Drugim krytycznym obszarem społecznej odpowiedzialności jest stosune3k do środowiska społecznego.) Rozpatrzmy teraz drugi przykład: Levi Straussa.4% swoich dochodów przed opodatkowaniem na cele społeczne. Niektóre najistotniejsze argumenty obu stron tej aktualnej dyskusji podsumowano w tablicy 4.. Na przykład środki. że konflikty interesów osłabiły zdolność dyrekcji do oceny sytuacji.. Jeszcze niedawno wiele organizacji bez żadnych ograniczeń usuwało ścieki..2.. Firma utrzymywała również pięć dyspozycyjnych odrzutowców. wobec środowiska przyrodniczego oraz wobec ogólnego dobrobytu społecznego.) Firma uczestnicząca w społecznie nieodpowiedzialnych praktykach wobec któregoś z uczestników jej „elektoratu” sama się prosi o kłopoty..) Ogólny dobrobyt społeczny. odgrywa ważną rolę w stowarzyszeniach handlowych.. które Chewron Corporation albo General Electric Co. że menedżerowie ukrywali przed akcjonariuszami istotne informacje.. Bliższa analiza wyników. Środowisko przyrodnicze. rząd. ma wpływ na interesy ludzi. (. Niektórzy sądzą. mogłyby być rozdzielone pomiędzy właścicieli w postaci dywidendy. w tym słynny ekonomista Milton Friedman. Negatywne skutki takiej polityki uderzyły w innych uczestników „elektoratu” firmy – inwestorów. Te fakty wskazują. w tamtym okresie wykazała. Niektórzy. (. szanuje godność swych pracowników i dostawców. Argumenty przeciwnika. 149 Pozornie wydaje się. że stosowano niewłaściwe metody księgowania. które polega na przysparzaniu zysku właścicielom. Na przykład menedżerowie. którzy są właścicielami lub inwestują w organizację. wydali pół miliona dolarów na zakup luksusowego domu w.. że menedżerowie Levi Straussa doskonale sobie radzą z utrzymaniem dobrych stosunków z „elektoratem” firmy. że firma wydawała zbyt dużo na przywileje dyrektorów. Firma wydaje 2. odpady produkcyjne i śmieci. że panuje dość daleko posunięta zgodność poglądów co do potrzeby społecznie odpowiedzialnego postępowania organizacji. gdzie mieli być przyjmowani klienci.. co firma robi.. Elektorat organizacji... odciągając działalność gospodarczą od podstawowego powołania. wykorzystywanych dowolnie przez członków jej kierownictwa... (. utrzymuje dobre stosunki z państwowymi agencjami regulacyjnymi.Obszary społecznej odpowiedzialności str. że poza odpowiedzialnym podejściem do „elektoratu” i środowiska organizacje gospodarcze powinny również wspierać ogólny dobrobyt społeczny.) Argumenty za i przeciw społecznej odpowiedzialności str.. prócz tego łoży na programy stypendialne koledżów i uniwersytetów.. że rozszerzenie interpretacji społecznej odpowiedzialności może zagrażać gospodarce amerykańskiej... a inne przedstawiono w dalszej części rozdziału. Niemalże wszystko. twierdzą. Szerzył się nepotyzm w polityce zatrudnienia. W rzeczywistości jednak przeciwnicy tej szerszej interpretacji społecznej odpowiedzialności dysponują kilkoma przekonującymi argumentami26. oprocentowanych na 2%.. przeznacza na cele socjalne albo charytatywne. nie jest obciążona większymi skandalami etycznymi. (. ... a także że zarząd zaniedbał kontrolowania poczynań menedżerów najwyższego szczebla. Chociaż zabawianie gości i podróże są normalną częścią prowadzenia interesów. 146 Organizacje mogą być społecznie odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”..

którzy wypowiadają się za społeczną odpowiedzialnością. jaki może wykazywać firma. takich jak zanieczyszczenie atmosfery i wód oraz wyczerpywanie zasobów. 154 W przeglądzie historycznym pokazaliśmy już rosnący udział państwa w kształtowaniu roli organizacji we współczesnym społeczeństwie. Ci. które przyjmują postawę oporu wobec społecznej odpowiedzialności. Stosunki pomiędzy organizacjami i państwem są jednak ulicą dwukierunkową... Jak pokazano na rys. zazwyczaj robią możliwie niewiele dla rozwiązania problemów społecznych lub ekologicznych. Najwyższy poziom społecznej odpowiedzialności. która przyjmuje postawę społecznej reakcji. Opór. Spojrzenie globalne Międzynarodowa filantropia korporacji . kiedy to organizacja gotowa jest zrobić wszystko.. że choćby dlatego. Twierdzą. Państwo a społeczna odpowiedzialność str. iż organizacje gospodarcze wywołują wiele problemów. czego od niej wymaga prawo.4. . iż korporacje są osobami prawnymi wyposażonymi w większość tych samych przywilejów co prywatni obywatele. Argumenty za. organizacje świadczące w sposób jasny i dostrzegalny na cele społeczne mogą poprawić swoją reputację i pozyskać większy udział w rynku dla swoich wyrobów. inni natomiast twierdzą. że rola ta i tak jest już zbyt duża.Kolejne argumenty przeciwko odpowiedzialności społecznej koncentrują się na możliwości konfliktu interesów. Te nieliczne organizacje. rząd i organizacje wykorzystują różne metody w dążeniu do uzyskania wzajemnego wpływu. nie powinny się uchylać od obowiązków obywatelskich. powinny one odegrać ważną rolę w ich rozwiązywaniu. występuje w przypadku postawy społecznego wkładu.. Społeczny wkład. Twierdzą również. a w wybranych przypadkach gotowa jest wyjść poza nie. Firma. Krytycy przekonują wreszcie że organizacjom brak doświadczenia niezbędnego do właściwej oceny i podejmowania decyzji dotyczących wartościowych programów społecznych. Na przykład. Społeczna reakcja..) organizacja może przyjąć cztery typy postawy wobec swoich społecznych zobowiązań. 4. Społeczny obowiązek. W jaki sposób państwo oddziałuje na organizacje? .. dalszym podstawowym argumentem za postawą społecznej odpowiedzialności są same względy zysku. i nic poza tym. że z uwagi na to. Firmy stosujące takie podejście biorą sobie do serca argumenty na rzecz większej społecznej odpowiedzialności. Podejście do kwestii społecznej odpowiedzialności str. Podczas gdy każdy ze skrótowo tu przedstawionych argumentów jest wyraźnym usprawiedliwieniem społecznie odpowiedzialnych zachowań organizacji. (. wypełnia swoje obowiązki prawne i etyczne. 151 Jak się przekonaliśmy. Odmienną postawą jest postawa społecznego obowiązku. Typową ich reakcją w przypadku przekroczenia etycznej lub prawnej granicy dzielącej praktyki akceptowane od nie akceptowanych jest wypieranie się odpowiedzialności lub tuszowanie sprawy. Uznają się za odpowiedzialnych członków społeczeństwa i aktywnie poszukują możliwości wniesienia swojego wkładu. niektórzy skłonni byliby powierzyć organizacjom szerszą rolę społeczną. sięgając od najmniejszego do największego zakresu społecznie odpowiedzialnych praktyk.

. ... . Stosowanie prawa. Wymieniliśmy tu główne agencje regulacyjne. stanowienie prawa i przepisów. Inne formy regulacji mają charakter pośredni. Federalna Komisja Handlu oraz Zarząd Żywności i Leków... Do formalnych wymiarów organizacji. Kierowanie społeczną odpowiedzialnością str. Utrzymują oni. że Rząd pragnie... Krajowa Rada Stowarzyszeń Pracowniczych oraz Zarząd Bezpieczeństwa Pracy i Zdrowia. iż system wolnego rynku ostatecznie i tak zrealizuje te same cele.. Są to specjalne organizacje powołane do zabiegania o pieniądze i następnie do rozdzielania ich pomiędzy kandydatów politycznych. jednakże istnieje znacznie więcej agencji bardziej wyspecjalizowanych. jak i dla państwa. Same firmy nie mogą świadczyć bezpośrednio na rzecz kampanii politycznych.. Oczywiście są krytycy przekonani. Lobby. rząd może pośrednio oddziaływać na społeczną odpowiedzialność organizacji za pomocą ustawodawstwa podatkowego.... . W rezultacie może wpływać na sposób wydatkowania środków przeznaczonych przez firmy na cele społeczne.. Komitety działań politycznych.. są obecnie ostrzejsze niż kiedykolwiek przedtem.. (A że po wyższym koszcie dla bezrobotnych. to już ich zmartwienie! Anonimus) Jak organizacje wpływają na rząd? Kontakty osobiste. Wykorzystywanie pewnych osób czy grup do formalnego reprezentowania organizacji. jakie rodzaje usług organizacje mogą świadczyć na rzecz urzędników państwowych. z tym że po niższym koszcie zarówno dla organizacji. nakładane na współczesne organizacje przez coraz bardziej doświadczoną i wykształconą opinię publiczną. Na przykład.są formalną i planowaną działalnością organizacji. Działalność filantropijna. Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy.) W ostatnich latach przyjęto liczne przepisy mające na celu zwalczanie nielegalnych praktyk i określające. Na przykład Agencja Ochrony Środowiska. Przysługi.. zaliczamy stosowanie prawa.. Regulacja pośrednia. Kongres może przyjąć ustawę przewidującą bodźce podatkowe dla firm inwestujących w infrastrukturę szkoleniową. by organizacje więcej łożyły na szkolenie osób długotrwale bezrobotnych.. Równych Szans Zatrudnienia. To może zachęcić firmy do większej aktywności na tym polu. Wpływają więc na działania rządu poprzez komitety działań politycznych. a jakich im świadczyć nie wolno.... Przypuśćmy.) Formalne wymiary organizacji Pewne wymiary kierowania społeczną odpowiedzialnością .. Wielu dyrektorów firm i przywódców politycznych obraca się w tych samych kręgach społecznych. co organizacje mogą.. Rząd najczęściej oddziałuje na organizacje poprzez regulacje. (. W celu egzekwowania tych aktów prawnych państwo tworzy specjalne agencje mające nadzorować i kontrolować pewne aspekty działalności gospodarczej. Nieformalne wymiary organizacji .. które mogą pomóc w kierowaniu społeczną odpowiedzialnością. (.. że już dziś zakres regulacji jest nadmierny. a czego nie mogą robić.. 158 Wymagania większej społecznej odpowiedzialności. zarówno na szczeblu federalnym jak i stanowym. tj. jeśli chcą być w zgodzie z prawem.Regulacja bezpośrednia. Stosowanie norm etycznych. stosowanie norm etycznych oraz działalność filantropijną35. Komisja ds. którym służy regulacja..

nie znalazł też zrozumienia u prezesa firmy. Odpowiedzialność społeczna jest zespołem obowiązków spoczywających na organizacji. o ile taki istnieje. aby pracownicy i kandydaci do pracy zapoznali się z wytycznymi albo kodeksem etycznym i następnie podpisali oświadczenie o gotowości przestrzegania tych zasad. wielokanałową procedurę. która zauważy podejrzane zachowanie. W kierowaniu zachowaniem etycznym organizacja wykorzystuje przywództwo.. szkolenie. Etyka kształtuje się pod wpływem rodziny i rówieśników. dotyczących ochrony i umacniania społeczności. doświadczenia życiowego. że sok wcale nie jest „stuprocentowy”. Organizacja powinna również ocenić. etyki. Na przykład skandal. by jej wysiłki w tym względzie przyniosły pożądane korzyści.Poza formalnymi wymiarami kierowania społeczną odpowiedzialnością istnieją również wymiary nieformalne. stosunek pracowników do firmy oraz stosunki firmy z innymi podmiotami gospodarczymi. Uruchomienie dzwonka alarmowego. Jednakże wiele organizacji sprzyja takiemu działaniu. a także czynników sytuacyjnych. Przywództwo i kultura organizacji. A może stosuje się taktykę odwlekania i tuszowania sprawy? Odpowiedź na te pytania może pomóc organizacji w wyrobieniu sobie poglądu na jej podejście do sprawy społecznej odpowiedzialności.) Podsumowanie str. Czasami osoba taka znajduje posłuch dopiero w agencji regulacyjnej lub w środkach masowego przekazu38. W zasadzie wymaga to zastosowania pojęcia kontroli społecznej odpowiedzialności. Wiele organizacji wymaga. Szef potraktował go nieprzychylnie. 162 Etyka to indywidualne. aby zostały wysłuchane. który odkrył fałszerstwo. Czy natychmiast się nimi zajmuje? Czy zamieszani w sprawę ponoszą karę.. które sprawę odpowiednio nagłośniły. Osoby ujawniające nieprawidłowości. zbiory zasad (kodeksy postępowania) i wytyczne. Ocena społecznej odpowiedzialności Każda organizacja. Na etyczny kontekst organizacji składa się indywidualna etyka poszczególnych menedżerów oraz to.. w której organizacja . jak reaguje na przypadki zachowania wątpliwego etycznie lub prawnie. Sposób reagowania organizacji na tę praktykę jest często wskaźnikiem jej postawy wobec problemu odpowiedzialności społecznej. która ma poważny stosunek do sprawy społecznej odpowiedzialności.. . kulturę. musi dopilnować. Zazwyczaj osoba. zgłasza taki przypadek przede wszystkim swojemu przełożonemu. Ważnymi obszarami troski o etykę są w przypadku menedżerów: stosunek firmy do pracowników. Wśród bardziej skutecznych sposobów wyjaśniania podejścia organizacji do społecznej odpowiedzialności można wymienić dwa: zapewnienie odpowiedniego przywództwa i kultury oraz dopuszczenie „dzwonka alarmowego”. Jeśli nie spowoduje to żadnych skutków. muszą czasem przejść złożoną... Poza tym niektóre organizacje od czasu do czasu przeprowadzają analizę społecznego zachowania firmy. osobistych wartości i zasad. a ich wysiłki mogą się nawet skończyć zwolnieniem z pracy. W końcu zwrócił się do środków masowego przekazu. (. osobiste przekonania dotyczące zachowania słusznego i niesłusznego. może następnie poinformować menedżerów wyższego szczebla albo komitet ds. co wynika z praktyk organizacji. Oznacza to ujawnienie przez pracownika nielegalnego czy nieetycznego postępowania innych członków organizacji. Menedżer. co doprowadziło wreszcie do wszczęcia śledztwa. Pewien menedżer w dziale badań i rozwoju firmy zaczął podejrzewać.

. . 3.ta funkcjonuje. stanowienie praw i przepisów określających.1. kultura i dopuszczenie możliwości zgłaszania przez pracowników dostrzeżonych nieprawidłowości (tzw..2. Co to jest etyka? W jaki sposób kształtuje się etyka jednostkowa? 2. 7. Nieformalnymi środkami kierowania społeczną odpowiedzialnością są: przywództwo. 2. Podejście przyjęte przez organizację wobec społecznej odpowiedzialności może odpowiadać mniejszemu lub większemu zaangażowaniu – poczynając od oporu. 3.. Jaki jest związek pomiędzy prawem i zachowaniem etycznym? Czy zachowanie bezprawne może być etyczne? 6. Pytania 1. „dzwonek alarmowy”).. 4.. Pytania analityczne 5. 3. co przedsiębiorstwu wolno. Państwo oddziałuje na organizacje przez regulacje.. . jak i przeciw społecznej odpowiedzialności. Poglądy na społeczną odpowiedzialność rozwijały się począwszy od ery przedsiębiorców przez epokę wielkiego kryzysu i erę społeczną aż do dzisiejszych czasów. . . Organizacje w formalnym kierowaniu społeczną odpowiedzialnością wykorzystują trzy typy działalności: stosowanie prawa. Przykład międzynarodowy 4. Jednakże w poszczególnych organizacjach można napotkać silne argumenty zarówno za. wobec środowiska przyrodniczego i wobec ogólnego dobrobytu społecznego. .. 9.165 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Przykłady i pytania str.. Organizacje powinny oceniać efektywność swoich praktyk dotyczących społecznej odpowiedzialności tak samo jak efektywność każdej innej strategii. aż po społeczny wkład. 2. przez społeczny obowiązek. Pytania 1. komitety działań politycznych i różnego rodzaju przysługi. Organizacje mogą być uważane za odpowiedzialne wobec swojego „elektoratu”. Ćwiczenia 8. stosowanie norm etycznych i działalność filantropijną. społeczną reakcję. a czego nie wolno w objętej nimi dziedzinie. 10. Przykład 4. tj. Ze swej strony organizacje starają się wpływać na decyzje rządu poprzez kontakty osobiste. 163 .

5. 167 Przedsiębiorstwa rozrzucone po całym świecie wywierają silny wpływ na nasze życie codzienne. . W dalszych rozważaniach koncentrujemy się na problemach konkurencji w gospodarce globalnej. staliśmy się częścią globalnej wioski i mamy gospodarkę globalną. zarządzanie międzynarodowe oraz zarządzanie na rynku międzynarodowym.. Przedsiębiorstwo. 166 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter międzynarodowej działalności gospodarczej. Istota międzynarodowej działalności gospodarczej str. Walka toczy się pomiędzy producentami przetworów zbożowych. w tym znaczenie pojęcia.) W niniejszym rozdziale analizujemy globalny kontekst zarządzania. Naprawdę.Rozdział 5 Globalny Kontekst Zarządzania Cele str. Przedsiębiorstwo: • krajowe • międzynarodowe • wielonarodowe • globalne • Rzeczywiście. Przykład wprowadzający str. następnie omawiamy struktury rynku globalnego w kategoriach różnych gospodarek i różnych systemów gospodarczych. 166 W Europie dojrzewa poważne starcie. Rozpoczynamy od opisu istoty przedsiębiorstwa międzynarodowego. Jego uczestnikami nie są państwa albo armie. (.. Wyciąg z rys. Dalej wprowadzamy i omawiamy podstawowe środowiskowe wyzwania zarządzania. najnowsze tendencje. jako wyzwań kierowniczych w gospodarce globalnej. większość współczesnych dużych firm działa jako przedsiębiorstwa międzynarodowe lub wielonarodowe. • Rozpoznać i omówić środowiskowe wyzwania zarządzania międzynarodowego. jednakże pozwalają one wyróżnić cztery formy przedsiebiorstw3. Rozdział zamyka charakterystyka funkcji kierowniczych: planowania. • Opisać podstawowe problemy wynikające z konkurencji w gospodarce globalnej. 168 Istniej wiele różnych form i szczebli przedsiębiorstwa międzynarodowego. organizowania. Przedsiębiorstwo krajowe. przewodzenia i kontrolowania. Linie rozgraniczające są w tym przypadku być może dość arbitralne.1. Od stopnia najniższego do najwyższego. Znaczenie pojęcia przedsiębiorstwa międzynarodowego str. • Omówić strukturę gospodarki globalnej i jej wpływ na międzynarodowe zarządzanie. Coraz więcej firm uważa się za firmy międzynarodowe albo wielonarodowe2. które nabywa całość swoich zasobów i sprzedaje całość swoich produktów i usług w jednym kraju. w której nie istnieje organizacja zupełnie odizolowana od wpływu rynków zagranicznych i zagranicznej konkurencji. Co oznacza ten termin i jak doszło do wykształcenia się takiej struktury? Na początek zajmiemy się tymi właśnie problemami.

sprzęt elektroniczny albo obrabiarki. kiedy ktoś chciał na świecie kupić samochody. 170 Aby zrozumieć przyczyny pojawiania się tych różnych poziomów w umiędzynarodowionej działalności gospodarczej. 176 Nawet wtedy.Przedsiębiorstwo międzynarodowe. . Przedsiębiorstwo. Jeden występuje wtedy... W obu przypadkach menedżer odpowiada za pozyskiwanie zasobów i materiałów. W tej części rozdziału pokazano pierwszą grupę wyzwań... Przedsiębiorstwo.. .2.. . Na przykład. gdy firma nie dąży aktywnie do zwiększenia pożądanego zakresu umiędzynarodowienia. Przed czterdziestu laty.. . 171 Menedżerowie powinni również zrozumieć. Miejsca nie dotknięte zniszczeniami – Kanada. Inwestycje bezpośrednie. . które nabywa surowce. by zagrozić dominacji Stanów Zjednoczonych. że globalny kontekst ich działania dyktuje dwa związane ze sobą. Jednocześnie zaś każda z tych dziedzin może się w przypadku firmy międzynarodowej cechować znacznie większą złożonością. gdy organizacja decyduje się na zmianę poziomu swego międzynarodowego zaangażowania. Przedsiębiorstwo. Innego rodzaju wyzwania pojawiają się wówczas. . Niemal wszystkie kraje europejskie były zniszczone przez wojnę. które przekracza granice państwowe i nie jest przywiązane do jednego kraju macierzystego. Przedsiębiorstwo wielonarodowe.. ale jednak różne rodzaje wyzwań. następna wprowadza drugi typ. produkuje swoje wyroby i sprzedaje je na rynku o zasięgu światowym.. 5. lecz pozyskuje znaczną część swoich zasobów lub dochodów z innych krajów. gdy organizacja osiągnęła już pożądany zakres międzynarodowego zaangażowania i w tym otoczeniu musi skutecznie funkcjonować. Po podjęciu decyzji o zwiększeniu zakresu swej działalności międzynarodowej organizacja może przyjąć. Wspólne przedsięwzięcia/sojusze strategiczne. które zlokalizowane jest głównie w jednym kraju. zaciąga pożyczki.. firma zamierzająca przejść ze statusu firmy międzynarodowej do wielonarodowej musi odpowiednio pokierować tym procesem zmian. rozwijanie zasobów ludzkich. Najbardziej podstawowe pokazano na rys.. Zarządzanie procesem umiędzynarodowienia str. w zasadzie miał tylko jedną możliwość – Stany Zjednoczone. Po II Wojnie Światowej Stany Zjednoczone były dominującą siłą gospodarczą w świecie. . Kilka alternatywnych strategii.. Zarządzanie na rynku międzynarodowym str. Tendencje w międzynarodowej działalności gospodarczej str. W pewnym sensie praca menedżera w międzynarodowym przedsiębiorstwie nie musi się zbytnio różnić od pracy menedżera w przedsiębiorstwie ograniczającym się do jednego kraju. Większości krajów Azji nie wiodło się wcale lepiej. jej menedżerowie odpowiadają za jej skuteczne funkcjonowanie przy danym poziomie międzynarodowego zaangażowania.. musimy na chwilę spojrzeć w przeszłość.. Przedsiębiorstwo globalne. Ameryka Południowa i Środkowa oraz Afryka – nie były jeszcze na tyle silne ekonomicznie. reklamę czy nadzorowanie przepływów pieniężnych. Działalność importowa i eksportowa. wytwarzanie produktów czy świadczenie usług. . Licencja.

Z. Środowiskowe wyzwania dla zarządzania międzynarodowego 182 str. Mimo niepowtarzalności każdego kraju. 5. stosunkowo ubodzy konsumenci.. Cechuje ją na ogół słaby przemysł. Chiny.3..... Przyp. ma wśród gospodarek rynkowych względnie wysoki udział własności państwowej... a właściwie nawet i różnych regionów w danym kraju.) spowolniło i skomplikowało działalność gospodarczą na Zachodzie. Obrzeże Pacyfiku.U. możemy jednak zauważyć pewne zasadnicze podobieństwa i różnice.. Hongkong. które nie poddają się klasyfikacji na dojrzałe gospodarki rynkowe czy kraje rozwijające się. Do niedawna była ona podzielona na dwa różne obszary gospodarcze. . Wielka Brytania...3. Japonia. Stany Zjednoczone. Dokonuje się tam poprzez siły rynkowe. obejmuje ono Japonię. Kraje te łączy kilka rzeczy. Dojrzałe gospodarki i systemy rynkowe str. Indonezję. rys. . Inną cechą jest własność prywatna. Innym dojrzałym systemem rynkowym jest Europa. 5. 181 Istnieją również w świecie systemy gospodarcze. Francja np. Do dojrzałych gospodarek rynkowych należą: Stany Zjednoczone. na dłuższą metę jednak nowe rynki Wschodu mogą uczynić Europę jeszcze ważniejszą częścią gospodarki światowej. jak podaż i popyt. Kanada i Meksyk są dla siebie poważnymi partnerami handlowymi. .... Mapa na rys. słaba waluta. chociaż akurat ten wymiar dopuszcza pewną zmienność. 5. Tajwan. W pewien sposób pojawienie się tych krajów (z Europy Wschodniej. gospodarki krajów rozwijających się i inne gospodarki. Koreę Południową. Filipiny i Australię.3 ukazuje trzy względnie dojrzałe systemy rynkowe. Niemcy. Przez systemy rynkowe rozumiemy grupy krajów utrzymujących wysoki poziom wzajemnych obrotów handlowych. Jednym z takich rejonów nie objętych wymienionymi kategoriami są naftowe kraje Bliskiego Wschodu. dojrzałych gospodarek rynkowych inne kraje mają gospodarkę określoną mianem rozwijającej się. Na przykład alokacja zasobów. Gospodarka krajów rozwijających się str. 178 Menedżerom pragnącym działać w globalnym otoczeniu z pewnością pomocne okaże się zrozumienie struktury gospodarki globalnej. Szwecja. Jeszcze innym dojrzałym systemem rynkowym jest tzw. 180 W przeciwieństwie do opisanych wysoko rozwiniętych. Malezję. Jednym z takich dojrzałych systemów rynkowych jest Ameryka Północna. Struktura gospodarki globalnej str.. Gospodarka globalna .Spojrzenie globalne . Singapur. . 178 Gospodarka rynkowa oparta jest na prywatnej własności przedsiębiorstwa. a strategia przedsiębiorstwa jest określana przez czynniki rynkowe. Jak pokazuje rys. Jest to gospodarka względnie nisko rozwinięta i niedojrzała. Opiszemy tu trzy różne elementy gospodarki globalnej: dojrzałe systemy i gospodarki rynkowe. Francja. Tajlandię. Inne gospodarki str. . Wspaniałym przykładem systemu rynkowego jest Unia Europejska.

jak i obszarem wielkich możliwości dla współczesnego życia gospodarczego. Wyzwania kierownicze w gospodarce globalnej str.. .. Organizacje o średniej wielkości. . Jak pokazano na rys. . Organizowanie w gospodarce globalnej.. 188 Konkurowanie w gospodarce globalnej jest zarówno wielkim wyzwaniem. Język... . Małe organizacje.. Wspólnoty gospodarcze. . Otoczenie ekonomiczne str. 5.Zauważyliśmy już. przewodzenia i kontrolowania. Otoczenie kulturowe str... Organizacje wielonarodowe. 190 Planowanie w gospodarce globalnej. wierzenia..... . organizacje o średniej wielkości oraz organizacje małe... są jednak pewne podstawowe różnice w wyzwaniach i możliwościach napotykanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe. że zarządzanie w kontekście globalnym stawia przed menedżerami dodatkowe wyzwania.4. w tym od wielkości organizacji.. na dodatkowe zbadanie zasługują zwłaszcza trzy grupy wyzwań stawianych przez otoczenie międzynarodowe – otoczenie ekonomiczne. ... .. . . symbole... Konkurowanie w gospodarce globalnej str. Podsumowanie str. Ponadto zarządzanie międzynarodowe ma również implikacje dla podstawowych funkcji planowania. Zachęty dla handlu międzynarodowego. Przewodzenie w gospodarce globalnej. Charakter tych wyzwań zależy od rozmaitych czynników. 186 Wartości. ... . Otoczenie polityczno-prawne str. Kontrola handlu międzynarodowego. Infrastruktura.... otoczenie polityczno-prawne oraz otoczenie kulturowe. 182 System gospodarczy. Zasoby naturalne... Kontrolowanie w gospodarce globalnej.. 188 Chociaż na rynkach międzynarodowych mogą ze sobą konkurować organizacje o każdej wielkości.. 184 Stabilność rządu.. 193 Przedsiębiorstwo międzynarodowe stało się jedną z najważniejszych cech . organizowania. . . . ... Globalizacja a wielkość organizacji str.

Pytania 1..... organizowania. 3. 4...2.. Przykład 5... 3...... 10..... 9.. 6........ jak i sposób zarządzania przy różnych poziomach umiędzynarodowienia działalności gospodarczej.. czy organizacja jest przedsiębiorstwem wielonarodowym. Przykład międzynarodowy 5. Ćwiczenia 8... Dojrzale gospodarki i systemy rynkowe dominują we współczesnej gospodarce globalnej... 3...... Nabycie umiejętności poruszania się w gospodarce światowej jest ważnym wyzwaniem. organizacją średniej wielkości czy wręcz małą. Ameryki Południowej i Afryki......... Duże znaczenie mają również kraje Bliskiego Wschodu – eksporterzy ropy.. menedżerowie muszą rozumieć jej strukturę.. Pytania 1.... 2. 2. 7.. Menedżerowie muszą rozumieć zarówno procesy umiędzynarodowienia............... Europa i obrzeże Pacyfiku... przed którym staje wielu współczesnych menedżerów... Przedsiębiorstwa mogą mieć zasięg głównie krajowy..... ....... Przykłady i pytania str.... jak i polityczno-prawne oraz kulturowe otoczenie zarządzania międzynarodowego. Wiele wyzwań kierowniczych w kontekście globalnym dotyczy niepowtarzalnych problemów z międzynarodowym otoczeniem.... Po to... 2..gospodarki światowej..... ....... W przyszłości większą rolę mogą odegrać rozwijające się gospodarki Europy Wschodniej.. Pytania analityczne 5..... międzynarodowy........... Szczególnie ważne są Ameryka Północna.1.. .............. Podstawowe problemy konkurowania w gospodarce globalnej zmieniają się w zależności od tego........... W organizacjach międzynarodowych w specyficzny sposób wykonywane są podstawowe funkcje kierownicze planowania. Chodzi tu zarówno o ekonomiczne. przewodzenia (kierowania ludźmi) oraz kontrolowania. 193 – 196 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.. by konkurować w gospodarce globalnej.... wielonarodowy lub globalny.. Budowa globalnych samolotów ....... ...

Klienci firmy nadal donosili o braku poprawy jakości produktów. niewiele jednak było mowy o tym. • Określić różne rodzaje planów organizacji oraz ich różny horyzont. W ciągu następnych kilku lat publikacje firmy wspominały o jej zaangażowaniu w sprawę poprawy jakości. sposób ich przezwyciężania przez organizacje oraz wykorzystywanie zarządzania poprzez cele do realizacji planów. Chociaż Hewlett-Packard i jego konkurent są pod pewnymi względami podobni. Wszyscy pracownicy dowiedzieli się również. • Określić główne bariery w ustalaniu celów i planowaniu. Każdy pracownik organizacji otrzymał na piśmie charakterystykę tego celu i opis sposobów jego osiągnięcia. Jak na razie HP osiąga i w tym przypadku bardzo dobre wyniki. Wkrótce potem najwyższe kierownictwo ogłosiło inny cel – zmniejszenie o 90% częstości występowania defektów oprogramowania. w jednej z głównych firm konkurencyjnych na najwyższym szczeblu kierowniczym sformułowano jeszcze śmielszy zamiar. i opisać planowanie sytuacji nieprzwidzialnych (planowanie awaryjne). Różnią się np. kiedy HP zapowiedział swój cel zmniejszenia kosztów napraw gwarancyjnych. Przed kilku laty najwyższe kierownictwo w HP ustaliło cel zmniejszenia ogólnych wydatków na naprawy gwarancyjne o 90% w ciągu 5 lat. wskazać różne rodzaje celów. podejściem do planowania. Do jego realizacji przystąpiono w podobny sposób. kiedy HP osiągnął swój pierwszy cel. i jednej z konkurencyjnych firm. • Omówić zadania celów organizacji. • Opisać podstawowe typy planów operacyjnych wykorzystywanych przez organizacje. Celu tego nie podano do wiadomości pracowników. omówić kto te cele wyznacza. 198 Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać w skrócie proces planowania. co firma robi. kto planuje. Mniej więcej w tym samym czasie. Przykład wprowadzający str. że firma będzie płacić premie w postaci udziału w zysku w razie osiągnięcia celu. nie przedstawiono również żadnych wytycznych do jego realizacji. • Omówić sposób opracowywania i realizacji planów taktycznych. .Część III PLANOWANIE I PODEJMOWANIE DECYZJI Rozdział 6 Zarządzanie Celami Organizacji I Planowanie str. i opisać sposób zarządzania wielorakimi celami. Wybranym menedżerem w każdym wydziale powierzono odpowiedzialność za nadzorowanie procesu dochodzenia do tego celu. by ten cel w praktyce osiągnąć. Ostatecznie realizacja tych zamierzeń wymagała czasu krótszego niż 5 lat. niektórzy nawet skarżyli się na jej spadek. omówić. jego konkurent ogłosił poważny spadek dochodu i masowe zwolnienia pracowników1. pod innymi jednak dzielą ich poważne różnice. 198 Zastanówmy się nad różnymi doświadczeniami Hewlett-Packard Co. Mniej więcej w tym samym czasie. Firma miała znacząco poprawić wszystkie aspekty swego funkcjonowania i zająć pozycję światowego lidera w sprawach jakości.

Powołanie firmy wyznacza cel organizacji. aby wszystkie je osiągnąć. że większość firm stosuje te ogólne ramy. Z powołania (misji) firmy wypływają równoległe strumienie celów i planów. założenia. decyduje o najlepszych celach ich realizacji. Funkcje celów str. każda ma swoje niuanse i odmiany. 199 Planowanie jest działalnością uniwersalną.cele i plany każdego szczebla mogą być również wykorzystywane jako podstawa przyszłej działalności na wszystkich szczeblach. Mimo. HP wyznacza jasne i dokładne cele. wyznaczający wzorzec. cele te różnią się . Opierając się na zrozumieniu otoczenia.1 daje ogólny obraz procesu planowania. Z tego powołania bezpośrednio wynikają cele strategiczne. W rozdziale 7 jest natomiast mowa o planach strategicznych. Ogólnie rzecz biorąc. Po trzecie. Skuteczne wytyczenie celów sprzyja dobremu planowaniu. które wywierają wpływ na organizację i na sposób jej planowania. Uprawiają ją wszystkie organizacje. jako pierwszy krok w planowaniu. planowanie odbywa się w kontekście określonego otoczenia. który próbuje realizować wiele organizacji. Po pierwsze. 200 Cele w organizacji spełniają cztery ważne funkcje3. Cele te i misja wspólnie pomagają określić plany strategiczne. Organizacje mogą mieć również kilka różnych rodzajów celów i trzeba tak zarządzać. Proces planowania str. Jeśli menedżerowie tego kontekstu nie rozumieją. a ono z kolei ułatwia ustalanie celów w przyszłości. Rodzaje celów str. nie będą w stanie opracować skutecznych planów. W niniejszym rozdziale omawiamy cele oraz plany taktyczne i operacyjne. 201 Organizacje ustalają wiele różnych celów. Dlatego też zrozumienie otoczenia ma podstawowe znacznie . przywiązuje niewiele uwagi do sposobu ich osiągania.Różnią się również sposobem wytyczania i osiągania celów. Na koniec . Rysunek 6. Ustalanie celów wymaga zaangażowania różnego rodzaju menedżerów. 6. Te cele oraz odpowiednie plany taktyczne określają plany operacyjne. cele mogą być źródłem motywacji dla pracowników organizacji4. Poprzednie trzy rozdziały obejmowały wiele podstawowych problemów środowiskowych. które by to robiły w sposób identyczny. Cele organizacji str. zapewnia sobie aktywny udział pracowników i na ogół działa w tym zakresie skutecznie. menedżerowie muszą następnie ustalić. Konkurent natomiast ustala cele mało przejrzyste i nieprecyzyjne. nie ma jednak dwóch organizacji. co jest ogólnym posłannictwem (misją) firmy. praktyka ustalania celów wpływa na planowanie. Z kolei strategiczne cele i plany są podstawowymi elementami do opracowania planów taktycznych. Plany taktyczne wraz z celami taktycznymi kształtują cele operacyjne. 200 Cele mają kluczowe znaczenie dla skuteczności organizacji i spełniają szereg zadań (funkcji). Cele dają wreszcie skuteczny mechanizm oceny i kontroli. wartości i kierunki. Jak pokazuje rys.1. nie angażuje pracowników i jest znacznie mniej skuteczny. Po drugie. stanowią wskazówkę i nadają jednolity kierunek działaniom ludzi pracujących w organizacji.

. Dziedzina. W „Spojrzeniu globalnym” pokazujemy dodatkowo ustalanie celów i sporządzanie planów w Japonii. 206 Pamiętając o oczywistym powiązaniu celów i planów organizacji. na ogół mają dłuższy horyzont czasowy i odnoszą się do kwestii zasięgu. dystrybucji zasobów. nastawiony na osiągnięcie celów taktycznych. kiedy Reebok International Ltd. Dokładniej mówiąc. Planowanie w organizacji str. Cele są ustalane na różnych szczeblach i dla różnych szczebli w ramach organizacji. Optymalizacja wymaga równoważenia i godzenia możliwych konfliktów pomiędzy różnymi celami. Firma Nike Inc.. Zarządzanie wielorakimi celami str. przeżywała problemy związane z niespójnością celów. Na szczeblu ogólnym obejmują plany strategiczne. Plany te ustalane są przez zarząd i najwyższe kierownictwo. . Następnie menedżerowie najwyższego i średniego szczebla wspólnie opracowują cele taktyczne. kiedy niespójność celów została rozpoznana i skorygowana8. priorytetów i działań niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych10.szczeblem. W tej części rozdziału omówimy zwłaszcza rodzaje planów. pomiędzy którymi czasem dochodzi do sprzeczności lub konfliktów. dziedziną i ramami czasowymi. Plan taktyczny. przewagi konkurencyjnej i synergii. 205 Kto ustala cele? W rzeczywistości odpowiedź jest całkiem prosta: wszyscy menedżerowie powinni uczestniczyć w procesie wytyczania celów. zaczął robić buty dobrej jakości i do tego modne. zwrócimy teraz uwagę ku różnym pojęciom i problemom związanym z samym planowaniem. Plany strategiczne to plany opracowywane dla realizacji celów strategicznych. taktyczne i operacyjne. . Dalsze omówienie planowania strategicznego zawiera rozdział 7. jest . Nike zdołała odzyskać swoją pozycje w branży. 206 Organizacje przyjmują plany różnego typu. Rodzaje planów w organizacji str. które jednak nie było szczególnie modne (cel marketingowy). 205 Organizacje ustalają wiele różnych celów. menedżerowie muszą rozumieć koncepcje optymalizacji. Szczebel.. Ramy czasowe. Wreszcie menedżerowie średniego i niższego szczebla wspólnie odpowiadają za ustalanie celów operacyjnych. Odpowiedzialność za ustalanie celów str. Plany strategiczne. plan strategiczny to ogólny plan zawierający decyzje dotyczące alokacji zasobów.. umiejscowienie odpowiedzialności za planowanie oraz planowanie sytuacji nieprzewidzianych. Powołanie organizacji i cele strategiczne są na ogół określane przez zarząd i menedżerów najwyższego szczebla. ramy czasowe planowania. Plany taktyczne. Przed kilku laty np. cztery podstawowe szczeble celów obejmują misję oraz cele strategiczne. Jak zauważyliśmy wcześniej. Aby rozwiązać takie problemy. Firma wytwarzała wysokiej jakości obuwie (cel produkcyjny). taktyczne i operacyjne. Każdy menedżer odpowiada jednak na ogół za wyznaczanie celów na swoim szczeblu w organizacji. W rezultacie firma poniosła poważne straty udziału w rynku.

opracowywany dla realizacji określonych części planu strategicznego. Plany taktyczne na ogół angażują wyższy i średni szczebel zarządzania, mają horyzont czasowy nieco krótszy niż plany strategiczne i koncentrują się na konkretnych sprawach. Plany taktyczne zajmują się więc bardziej realizacją zadań niż ich stawianiem. Plany operacyjne. Plan operacyjny koncentruje się na realizacji planów taktycznych dla osiągnięcia celów operacyjnych. Opracuje go kadra średniego i niższego szczebla kierowniczego. Plany operacyjne koncentrują się na krótkim okresie i mają stosunkowo wąski zasięg. Ramy czasowe planowania str. 208 Jak już zauważyliśmy, plany strategiczne koncentrują się raczej na długim okresie, plany taktyczne – na średnim, a plany operacyjne – na krótkim. Plany długookresowe. Plan długookresowy obejmuje swym zasięgiem okres wieloletni, być może nawet kilka dziesięcioleci. Wielkie firmy, takie jak General Motors Corp...., zazwyczaj opracowują plany na okresy 10-20 letnie. Plany średniookresowe. Plan średniookresowy jest nieco mniej hipotetyczny i mniej narażony na zmiany niż plan długookresowy. Plany średniookresowe zwykle obejmują okresy od roku do pięciu lat i mają szczególne znaczenie dla menedżerów średniego szczebla i pierwszej linii. Plany krótkookresowe. Menedżer opracowuje również plan krótkookresowy, nastawiony na okres roku lub krótszy. Takie plany w znacznym stopniu wpływają na codzienne życie menedżera.
Spojrzenie globalne str. 209

Najpotężniejsze sojusze gospodarcze świata
Gdyby istniały w Stanach Zjednoczonych, zostałyby rozszarpane skargami o naruszanie ustawodawstwa antymonopolowego, składanymi przez agencje rządowe i konkurentów. W Japonii jednak sojusze gospodarcze, znane pod nazwą keiretsu, nie tylko są tolerowane, ale wręcz uznawane za niezbędny czynnik stabilności Japonii i wyprzedzenia w stosunku do konkurentów na świecie. Członków keiretsu łączą więzi zarówno poziome, jak i pionowe. Toyota jest częścią keiretsu, który obejmuje 175 jej głównych dostawców i 4 000 poddostawców. (...)

Odpowiedzialność w zakresie planowania str. 210 Opisaliśmy już pokrótce rozkład odpowiedzialności za wyznaczanie celów. Obecnie możemy rozszerzyć nieco tamto spojrzenie i zbadać bardziej szczegółowo sposób, w jaki różne części organizacji uczestniczą w ogólnym procesie planowania. Personel planistyczny. Niektóre duże organizacje dopracowują się profesjonalnego personelu planistycznego. Organizacje mogą sięgać po takie rozwiązania z najrozmaitszych powodów. W szczególności personel planistyczny może zmniejszyć obciążenie pracą poszczególnych menedżerów, pomóc skoordynować ich działalność planistyczną, zastosować do jakiegoś problemu wiele różnych narzędzi i technik, spojrzeć na sprawę z szerszej perspektywy niż indywidualny menedżer i wznieść się ponad osobiste gusta i patriotyzm wydziałowy. Planistyczny zespól zadaniowy. Organizacje czasami używają do opracowania planów planistycznej grupy roboczej (zespołu zadaniowego). Taki zespól często składa się z menedżerów pierwszej linii szczególnie zainteresowanych odpowiednią dziedziną planowania. Zespół zadaniowy może również obejmować członków personelu planistycznego, o ile organizacja takim dysponuje. Najczęściej planistyczny zespół zadaniowy powołuje się wtedy, gdy organizacja pragnie zareagować na pewne szczególne

okoliczności. Zarząd. Zarząd oprócz innych swoich obowiązków ustala również misję i strategię firmy. W niektórych firmach zarząd odgrywa aktywną rolę w procesie planowania. W innych firmach zarząd wybiera kompetentnego dyrektora naczelnego i jemu właśnie powierza planowanie. Dyrektor naczelny. Dyrektor naczelny jest zwykle prezesem zarządu. Jest on zapewne najważniejszym ogniwem w procesie planowania w każdej organizacji. Odgrywa główną rolę w procesie planistycznym i odpowiada za realizację strategii. Komitet dyrektorów. Komitet dyrektorów składa się zwykle z grupy współpracujących ze sobą kierowników najwyższego szczebla. Zazwyczaj odbywają oni regularne spotkania. W toku tych spotkań opracowywane są materiały dla dyrektora naczelnego odnoszące się do propozycji, które dotyczą jednostek kierowanych przez poszczególnych menedżerów, a także analizowane są plany strategiczne opracowane na ich podstawie. Kierownictwo pierwszej linii. Ostatnim wreszcie przedmiotem działań planistycznych większości organizacji jest kierownictwo pierwszej linii. Menedżerami pierwszej linii są osoby wyposażone w formalną władzę i odpowiedzialność za kierowanie organizacją. Ich ważna rola w procesie planowania w organizacji wynika z dwóch przesłanek. Po pierwsze, są oni cennym źródłem wewnętrznej informacji dla innych menedżerów w trakcie formowania i realizacji planów. Po drugie, to właśnie menedżerowie liniowi średniego i niższego szczebla w organizacji muszą realizować plany opracowane przez kierownictwo najwyższego szczebla. Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (planowanie awaryjne) str. 212 Innym ważnym typem planowania jest opracowywanie planów na wypadek sytuacji nieprzewidzianych (awaryjnych). Chodzi tu o określenie alternatywnych kierunków działań, które zostaną podjęte, jeżeli zamierzony plan działania zostanie nieoczekiwanie zakłócony lub zdezaktualizowany w wyniku nowych okolicznoci19. Dlatego też firma opracowuje dwa plany zapasowe oparte na założeniu zmian wyjątkowo korzystnych i wyjątkowo niekorzystnych. Mechanizm planowania awaryjnego pokazano na rys. 6.3. (...) Planowanie sytuacji nieprzewidzianych (budowanie planów „na wszelki wypadek”) nabiera coraz większego znaczenia dla większości organizacji, zwłaszcza dla tych, które działają w szczególnie złożonym lub dynamicznym otoczeniu. Planowanie awaryjne jest użyteczną techniką pozwalającą menedżerom skutecznie zmagać się z niepewnością i zmiennością20. Planowanie taktyczne str. 214 Jak zauważyliśmy wcześniej, celem opracowywania planów taktycznych jest realizacja pewnej części planu strategicznego. Pewnie słyszeliście kiedyś powiedzenie: „wygrać bitwę, ale przegrać wojnę”. Plany taktyczne przygotowują bitwy, strategia natomiast wytycza plan wojny. Plan taktyczny jest więc zorganizowanym szeregiem posunięć, mających doprowadzić do realizacji planów strategicznych. Strategia koncentruje się na zasobach, otoczeniu i misji firmy, podczas gdy taktyka zajmuje się głównie ludźmi i działaniem21. Opracowywanie planów taktycznych Chociaż skuteczne planowanie taktyczne zależy od wielu czynników zmieniających się w zależności od sytuacji, mimo to jednak można wskazać na pewne podstawowe wytyczne,

które trzeba uwzględnić. Po pierwsze, menedżer musi pamiętać, że planowanie taktyczne powinno się odnosić do szeregu celów taktycznych wynikających z szerszego celu strategicznego. Po drugie, podczas gdy strategie są często formułowane w kategoriach ogólnych, taktyka zajmuje się konkretnymi zasobami i kwestiami czasu. Planowanie taktyczne wymaga wreszcie użycia zasobów ludzkich. Menedżerowie uczestniczący w planowaniu taktycznym spędzają znaczną część swego czasu na pracy z ludźmi. Muszą umieć przyjmować informacje płynące zarówno z samej organizacji, jak i spoza niej, przetwarzać je możliwie najefektywniej i przekazywać swoim potencjalnym użytkownikom. Realizacja planów taktycznych Niezależnie od jakości formułowanego planu taktycznego, ostateczne powodzenie zależy od sposobu jego realizacji. Z kolei pomyślna realizacja zależy od mądrego wykorzystania zasobów, skutecznego podejmowania decyzji i przemyślanych posunięć, które sprawią, że właściwe rzeczy zostaną zrobione we właściwym czasie i we właściwy sposób. Menedżer może mieć doskonały pomysł, który jednak może się skończyć fiaskiem, jeśli zabraknie odpowiedniego wykonania. Właściwe wykonanie planu zależy od wielu czynników. (...) W szczególności należy zapewnić łączność pionową i poziomą oraz integrację działań...

Planowanie operacyjne

str. 216

Kolejnym elementem skutecznego planowania w organizacji jest opracowanie i realizacja planów operacyjnych. Są one wyprowadzane z planów taktycznych, a ich zadaniem jest realizacja celów operacyjnych. Plany operacyjne są więc skoncentrowane na węższym zakresie spraw, mają stosunkowo krótki horyzont czasowy i angażują menedżerów niższego szczebla.

Plany jednorazowe

str. 216

Plan jednorazowy jest opracowywany w celu przeprowadzenia działań, które w przyszłości najprawdopodobniej nie będą powtarzane. Dwiema najbardziej rozpowszechnionymi formami planów jednorazowych są programy i projekty. Programy. Program jest planem jednokrotnego użytku dla szerszego zestawu działań. Może obejmować procedury potrzebne do wprowadzenia nowego asortymentu, uruchomienia nowego zakładu czy punktu sprzedaży bądź też zmiany powołania firmy. Projekty. Projekt przypomina program, różni się od niego jednak węższym zakresem i mniejszą złożonością. Projekt może być częścią szerszego programu, może to być jednak również samodzielny plan jednokrotnego użytku.

Plany ciągłe (trwale obowiązujące)

str. 218

Podczas gdy plany jednorazowe stosowane są w sytuacjach niepowtarzalnych, plan ciągły wykorzystywany jest do działań powtarzających się regularnie co pewien czas. Plany ciągłe mogą walnie poprawić efektywność poprzez standaryzację procesu decyzyjnego. Podstawowymi rodzajami takich planów są wytyczne polityki, standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły postępowania.

Skuteczne planowanie wymaga czasu. Bardzo łatwo powiedzieć: „Jestem dzisiaj zbyt zajęty. energii i niezachwianej wiary w jego znaczenie. to bez trudu będzie można sprawdzić. pokazano w tablicy 6. Wytyczne polityki. Inną barierą w procesie skutecznego planowania jest obserwowana u niektórych menedżerów niechęć do ustalania celów dla siebie i podległych jednostek.) Jeśli organizacja kładzie zbyt wielki nacisk na krótkookresowe wyniki. Innym typem planu ciągłego jest standardowa procedura działania. jako ogólna wskazówka. zaniedbując inne. 221 Rolę barier w procesie skutecznego ustalania celów i planowania mogą spełniać różne okoliczności. Inną barierą w ustalaniu celów i planowaniu jest opór wobec zmian.. Kolejną poważną przeszkodą w procesie planowania są różne ograniczenia swobody działania. sformułowany zwięźle i umiejscowiony w czasie. Dlatego tak ważne jest poznanie sposobów przezwyciężania tych barier. jeśli zbyt wielki akcent kładą na jeden typ celów.. .) Organizacje same proszą się o kłopoty. Jeśli menedżer wyznaczy cel konkretny. wszystkie omówione dotąd elementy ustalania celów i planowania zakładają jakąś formę zarządzania tym procesem. najprawdopodobniej będą hamować wysiłek planistyczny firmy. Z samej swej istoty planowanie oznacza jakieś zmiany w organizacji. opisuje bowiem sposób postępowania w określonych warunkach. Przepisy i reguły postępowania.Wytyczne polityki. Menedżerowie. Prócz tego jednak dobrze byłoby zrozumieć. Jej przyczyną może być brak wiary w sukces albo obawa przed niepowodzeniem. Określają one ogólną reakcję organizacji na określony problem lub sytuację. Charakter otoczenia organizacji jest również barierą dla skutecznego ustalania celów i planowania. Opisują one dokładnie sposób wykonywania określonych działań. Niechęć do ustalania celów. zaprzątnięci ustalaniem celów i formułowaniem planów uzyskania wyższych zysków w krótszym okresie. które bardzo utrudniają cały proces. zajmę się tym jutro”. Dynamiczne i złożone otoczenie. Niektóre z nich. W rozmaitych sytuacjach odgrywają one rolę bezpośredniej podstawy. Zarządzanie ustalaniem celów i procesami planistycznymi str. (. że na drodze skutecznego ustalania celów i planowania pojawiają się niekiedy bariery. żeby planować. Niewłaściwy system nagradzania.. Niewłaściwe cele mogą wystąpić w różnych formach. Powszechnie występuje niedobór zasobów. (. Bariery w ustalaniu celów i planowaniu str..3. W pewnych warunkach nieodpowiedni system wynagradzania działa jak bariera dla ustalania celów i planowania. (. są najbardziej ogólną formą planu ciągłego.. czy ten cel osiągnął. ludzie na ogół stawiają opór zmianom. restrykcje polityki rządu i silna konkurencja. Czynnikiem ograniczającym jest również czas. Ograniczenia. Standardowe procedury działania..) Niewłaściwe cele. Jak pokażemy to w rozdziale 12. techniczne innowacje oraz intensywna konkurencja mogą utrudniać organizacji właściwą ocenę przyszłych możliwości i zagrożeń. 221 Rzecz jasna. Najwęższy rodzaj planów ciągłych to przepisy i reguły postępowania. Szybkie zmiany.. występujące najbardziej powszechnie. Jest ona bardziej konkretna niż wytyczna polityki. którzy świadomie lub nieświadomie próbują uniknąć takiej odpowiedzialności. menedżerowie mogą przeoczyć problemy długookresowe. Opór wobec zmian..

Główne bariery: Niewłaściwe cele Niewłaściwy system nagradzania Dynamiczne i złożone otoczenie Niechęć do ustalania celów Opór wobec zmian Przeszkody Przezwyciężanie barier: Zrozumienie roli i celów planowania Komunikacja i współuczestnictwo Spójność. jest zarządzanie przez cele. Mimo że zarówno cele jak i plany mogą brać początek na wyższych szczeblach organizacji. iż nieosiągnięcie celu nie zawsze musi się wiązać z sankcjami. Ryzyko może obejmować nie tylko właścicieli.) Mimo ogromnego znaczenia podstawowych celów i planów organizacji opracowanych na najwyższym szczeblu. że niepowodzenie jest czasami rezultatem czynników leżących poza możliwością wpływu menedżera. na czym polega nadrzędna strategia organizacji. Również ważne jest. których wykonania oczekuje się od nich w określonym czasie. jak wyglądają różne strategie funkcjonalne. Ogólnie rzecz biorąc. Niektóre z nich zamieszczono w tablicy 6. rewizja i aktualizacja Skuteczne systemy nagradzania Zrozumieć znaczenie celów i planów.3. należy dopilnować. Spójność pionowa oznacza wymaganie uzgodnienia celów na różnych szczeblach – strategicznym. istotą zarządzania przez cele jest wspólne . które należy przestrzegać za wszelką cenę.. Spójność. muszą zostać doprowadzone do wszystkich jej członków. by ludzie odpowiedzialni za realizację celów i planów od samego początku uczestniczyli w ich opracowywaniu. nie jest też żelaznym zestawem procedur. ludzi należy nagradzać zarówno za skuteczne stawianie celów i planowanie. 225 Szeroko wykorzystywaną metodą równoległego zarządzania procesami ustalania celów i planowania . Anonimus) Wykorzystanie zarządzania przez cele do realizacji planów str. Planowanie nie jest żadnym panaceum. Jednym z najlepszych sposobów ułatwienia procesu wyznaczania celów i planowania jest rozpoznanie ich podstawowych zadań. taktycznym i operacyjnym. Komunikacja i uczestnictwo. zapewniającą ich skuteczność. Spójność pozioma oznacza potrzebę ustalenia niesprzecznych celów w przekroju całej organizacji. Charakter i zadania zarządzania przez cele.* (*Warto sankcji nie mylić ze skutkami nieudanych przedsięwzięć. że są granice skutecznego ustalania celów i planowania. by ludzie czuli. Chodzi tu o wciągnięcie podwładnych w proces wytyczania celów i planowania oraz jasne i wyraźne postawienie przed nimi zadań. Organizacja powinna również zauważyć. w jaki sposób będą one integrowane i koordynowane. jak i pionową spójność celów. (. Ze względu na to. 223 Na szczęście można podać kilka wskazówek ułatwiających skuteczne ustalanie celów i planowania.. jak i za ich pomyślną realizację. Należy zapewnić zarówno poziomą. Skuteczny system nagradzania. Wszyscy uczestnicy procesu planowania powinni wiedzieć.Przezwyciężanie barier str. przegląd i aktualizacja. które rozwiąże wszelkie problemy organizacyjne.

Następnie cele są precyzowane tak. (.. Naturalnie. która musi być wykonywana w organizacjach..) Z drugiej strony jednak zastosowanie zarządzania przez cele może się niekiedy zakończyć niepowodzeniem. (. Wśród głównych członków organizacji odpowiedzialnych za skuteczne planowanie można wymienić personel planistyczny.. Rozumiejąc kontekst otoczenia menedżerowie opracowują szereg różnych typów planów. Anonimus). Owa współpraca odbywa się w kilku wyraźnych fazach. Powinni oni poświęcić szczególną uwagę zarządzaniu wielorakimi celami poprzez optymalizację i inne podejścia. Proces dyskusji i współpracy sprzyja również komunikacji. Można wyróżnić poszczególne rodzaje celów w zależności od szczebla. planistyczne zespoły zadaniowe. i bez absolutnej konieczności nie będzie redukować miejsc pracy ani obcinać wynagrodzeń. (warto w tym miejscu pamiętać o jasnym i uczciwym przedstawieniu motywacji dla pracowników: choćby tylko takiej.. Do podstawowych typów planów należą plany strategiczne. menedżerowie informują podwładnych o tym. Do procesu ustalania celów należy włączyć wszystkich menedżerów organizacji. ułatwiają planowanie... jakie ustalono cele i plany dla organizacji i podległych im jednostek. Temu . Możliwa jest bardziej obiektywna ocena wyników.. inspirują motywację i wsparcie oraz sprzyjają ocenie i kontroli. ta forma zarządzania ma zarówno zalety jak i wyraźne słabości. wspólnie i z pełnym obustronnym poparciem.. Badane są przyczyny zarówno sukcesów jak i porażek. Cele są ściśle związane z planowaniem. dyrektorów naczelnych.. by można je było możliwie dokładnie zweryfikować (skwantyfikować)..) Na koniec okresu. Poprzez dokładne określenie stawianych przed nimi oczekiwań i dopuszczenie ich do współkształtowania celów i zadań. przy ograniczeniu niebezpieczeństwa sądów arbitralnych i subiektywnych. Następnie menedżerowie odbywają spotkania ze swymi podwładnymi. (. Plany opracowuje się w różnych przekrojach czasowych. używa jakieś formy zarządzania przez cele. średniookresowe i krótkookresowe.) Podsumowanie str. których celem jest wypracowanie zestawu celów i planów dla każdego podwładnego. . Cele spełniają cztery podstawowe role: dają wskazówki i ukierunkowanie. a także poprzez oparcie systemu nagradzania na stopniu realizacji tych oczekiwań organizacja tworzy potężny system motywacyjny dla swoich pracowników. (. o ile realizacja programu była niewłaściwa. Po pierwsze. 227 Proces planowania jest pierwszą podstawową funkcją kierowniczą.) W trakcie przybliżania się podwładnych do osiągania celów dobrze byłoby dokonywać okresowych przeglądów. mamy więc plany długookresowe.. zarządy. Planowanie awaryjne pomaga menedżerom zabezpieczyć się na wypadek nieoczekiwanych zmian. Być może najważniejszą przyczyną fiaska bywa brak poparcia kierownictwa najwyższego szczebla. że firma będzie istniała. i nie wszystkich może skłonić do lojalności. Jak można się spodziewać. a stopień realizacji celu jest podstawą nagradzania pracownika.ustalanie celów i planów. jest to tylko pewne minimum. Wiele organizacji. Skuteczność zarządzania przez cele. dziedziny i ram czasowych. komitety dyrektorów i kierownictwo liniowe. skuteczne w sytuacji bezrobocia. Po opracowaniu planów menedżer musi określić sposób ich realizacji. taktyczne i operacyjne. Główną korzyścią jest lepsza motywacja pracowników..

a nawet w życiu osobistym. 9. Pomyślcie o przykładach każdego planu operacyjnego. Głównymi typami planów operacyjnych są plany jednokrotnego użytku i plany ciągłe. Bariery te można przezwyciężać poprzez zrozumienie roli celów i planów.1. organizacje nigdy nie osiągają wszystkich swoich celów. Przykłady i pytania str. 2. jaki wykorzystywaliście w pracy. Dlaczego? 6. komunikację i współuczestnictwo wszystkich pracowników. Ćwiczenia 8. mają krótszy horyzont czasowy i węższy zakres tematyczny.. Na jakie bariery może natrafić ustalanie celów i planowanie? Jak je można przezwyciężyć? Czy możesz sobie wyobrazić jakieś sposoby przezwyciężania barier inne niż podane w tekście? Pytania analityczne 5. Co to jest planowanie awaryjne (zapasowe)? Czy elastyczność w przygotowaniu i realizacji jest równoznaczna z planowaniem awaryjnym? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. mają średni horyzont czasowy i średni zasięg tematyczny. 228 – 231 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. standardowe procedury działania oraz przepisy i reguły działania. w szkole. Jakiego typu plan organizacja powinna przygotować najpierw – taktyczny czy operacyjny? Dlaczego? Czy kolejność przygotowania rzeczywiście ma znaczenie.. Upewnij się. Wynikają z planu taktycznego. Pytania 1. Muszą wynikać ze strategii. Szczególnie użyteczną techniką zarządzania jest zarządzanie przez cele. Niemal z definicji. Plany taktyczne opracowywane są na średnich szczeblach kierowniczych. Mogą to być niewłaściwe cele. Plany jednorazowe mają wytyczać działanie. które najpewniej w przyszłości się nie powtórzy. 10. a także skuteczny system nagradzania. Równie ważna jest skuteczna realizacja planów taktycznych. 2. które prawdopodobnie jeszcze nie raz się powtórzą. Przykładem planów jednorazowych są programy i projekty. dynamiczne i złożone otoczenie. Przykład 6. Czym jest planowanie taktyczne? Co to jest planowanie operacyjne? Jakie są pomiędzy nimi podobieństwa i różnice? 3. Plany ciągłe natomiast wytyczają działania. niechęć do ustalania celów. Skuteczne wyznaczanie celów i planowanie może napotkać różne bariery.służą plany taktyczne i operacyjne. nieodpowiedni system nagradzania. spójność planów. Plany operacyjne powstają na niższych szczeblach organizacji. proces wspólnego ustalania celów i planowania. Opisz istotę celów organizacji. dotyczyć konkretnych problemów zasobów i czasu oraz zasobów ludzkich. a ich zadaniem jest osiągnięcie jednego lub większej liczby celów operacyjnych. Plany taktyczne opracowuje się w celu realizacji określonych części planu strategicznego. 3. przeglądy i aktualizację. tj. jeśli i tak opracowuje się oba typy planów? 7. . opór stawiany zmianom oraz różne ograniczenia. że nie pominąłeś roli i typów celów. Jadłospis ConAgry ciągle się rozrasta . Do planów stałych należą wytyczne polityki.

Czy oznacza to. Benjamin Stein. że daje to dobrą pozycję wyjściową w konfrontacji z następną rewolucją w kinie lub rozrywce domowej. Zamiast kaset podobnych do używanych w grach Nintendo. Z pewnością firma Sony osiągała bardzo dobre wyniki. Tak więc obecnie Sony może kontrolować produkcję rozrywki od początku do końca. na które postawiła firma. Długofalowa hazardowa rozgrywka firmy Sony Jak długo firma może czekać. że inwestycja w Columbii szybko się zwróci. że firma wykroczyła w swym długofalowym planowaniu poza racjonalne granice? Firma Sony oparła swój dokonany w 1989 r. Wejście firmy do przemysłu usług rozrywkowych może być wynikiem jednej z ważnych porażek w produkcji sprzętu (odtwarzacz Betamax).2. Gry łączą film. którzy chcą oglądać filmy w domu. gdy ograniczała się tylko do produkcji sprzętu. Dlaczego Sony nie obawiała się przyjęcia tak długotrwałej perspektywy. W produkcji płyt do gier Sony oprze się na swoich kosztownych nabytkach. zainwestowała 6. Pod wpływem tej krytyki wielu przedstawicieli amerykańskiego biznesu ze szczególną uwagą firmy Columbia Pictures Enetertainment Inc. Sony może inscenizować i robić zdjęcia zarówno z myślą o kinie. ta ostatnia przyjęła się jako branżowy standard. a w następnych latach wielokrotnie wpływała na światową listę przełomowych innowacji technicznych.5 mld dol. Krytycy ci sądzą. Innymi słowy. CBS Record i Columbia Pictures. firma Sony nie jest czasem nieuczciwa wobec swych akcjonariuszy? Rozdział 7 Zarządzanie Strategią I Planowanie Strategiczne str. które mogą doprowadzić do rzeczywistego długofalowego wzrostu. i jak na razie nie uzyskała z tego żadnego namacalnego zysku. muzykę i efekty specjalne. że taka krótkookresowa zachęta do grania według schematu „szybkiego wzbogacenia się” i zaniedbywania tych inwestycji w badania i rozwój. Czy pakując pieniądze w przedsiębiorstwo. Pewna synergia pomiędzy poszczególnymi elementami rozrywkowego imperium firmy Sony nie sprawi oczywiście. Jakie czynniki utrudniają wielu amerykańskim menedżerom koncentracje na długim okresie? 3. w części dlatego. Choć jest to rozumowanie nie pozbawione sensu. jak i o grach. by jej się opłacała inwestycja? Krytycy amerykańskich praktyk gospodarczych – w tym japońscy dyrektorzy – uważają. Na przykład w czasie kręcenia filmu „Hook” szef oddziału publikacji elektronicznych firmy niejednokrotnie wizytował plan zdjęciowy. że „oprogramowanie” rozrywki nakręca rynek sprzętu dla tej branży. Chociaż wejście firmy Sony na rynek VCR wykazywało pod pewnymi względami wyższość nad konkurencyjną technologią VHS. że wielu miłośników Nintendo przerzuci się na tę bardziej wyrafinowaną ofertę. grafikę. porównuje je do pomysłu. jak może wyglądać w przyszłości integracja hardware i software.Przykład międzynarodowy 6. od studia do salonu. poszukując tam odpowiednich scen i muzyki do wykorzystania w grach wideo. zakup największej hollywoodzkiej wytwórni na przekonaniu. iż każdy właściciel restauracji powinien mieć również wielkie gospodarstwo. ludzie kupujący odtwarzacze video to ci. Play Station wykorzystuje płyty kompaktowe. które aktualnie nie przynosi znacznych zysków. iż Hollywood zaczął produkować filmy w formacie VHS. Sony ma nadzieję. jedna z najbardziej nowoczesnych firm japońskich. 232 . Pytania 1. że przedsiębiorstwa amerykańskie zbyt często opierają swoje decyzje na przewidywanym bilansie firmy na koniec kwartału czy roku. pewien ekonomista. Na razie jednak Sony nie zamierza się spieszyć i chce poprawić jakość swoich zakładów w przekonaniu. wyprodukowała pierwszy japoński magnetofon. której wyrazem był zakup Columbia Pictures? 2. Nowa Play Station pokazuje. Właśnie w tę firmę Sony. W 1950 r.

opłacają się. Na koniec omawiamy faktyczny sposób realizacji strategii. broniąc osiągniętego udziału w rynku i wprowadzonego nań asortymentu – głównie keczupu. Nie wszystkie firmy zdolne są osiągnąć taki wzrost jak Heinz. że wysiłki. Heinz Company – podjęła decyzję o wejściu na nowe rynki i sięgniecie po czołowe miejsce w branży. Następnie omawiamy sposób formułowania strategii.. 232 W latach sześćdziesiątych jedna z najpomyślniej rozwijających się firm w branży przetwórstwa żywności – H. Firma kupiła . Po to. dyrektorem naczelnym firmy został . Wybrali więc drogę agresywnej ekspansji i wzrostu. Charakter zarządzania strategicznego str. W warunkach. obrane podejście było – jak się wydaje – prawidłowe. W 1979 r.. 233 W rozdziale 6 opisaliśmy plan strategiczny jako ogólny plan wyznaczający decyzje dotyczące alokacji zasobów. Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym. w jakich przyszło działać Heinzowi. pozbył się produktów.Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać charakter zarządzania strategicznego. że powolny.. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej. Od razu wyznaczył on cele wymagające jeszcze szybszego wzrostu. autonomicznej jednostki gospodarczej i funkcjonalny. Zarządzanie strategiczne to jednak coś więcej. • Opisać główne sposoby wdrażania strategii. • Opisać sposób formułowania strategii. • Omówić znaczenie i główne podejścia do strategii na poziomie przedsiębiorstwa. W niniejszym rozdziale poddajemy szczegółowemu badaniu zarządzanie strategiczne.J. Krótko mówiąc.. Jest to sposób myślenia o zarządzaniu – i sposób podejścia do możliwości i wyzwań gospodarczych. zresztą wcale nie każda firma musi wzrastać w takim tempie. Agresywnie wdziera się też na rynki zagraniczne. Badamy ogólny charakter zarządzania strategicznego. marynat.. ciągłym procesem zarządzania nastawionym na . i przesunął fundusze na reklamę z produktów dobrze już usadowionych na rynku (jak keczup) ku wyrobom napotykającym silniejszą konkurencję (jak żywność dla kotów). Przykład wprowadzający str. Przez blisko stulecie rodzina Heinz zadawalała się utrzymywaniem stałego wzrostu i stabilnymi zyskami. stały wzrost nie jest skutecznym sposobem zarządzania na coraz bardziej konkurencyjnym i dynamicznym rynku. chrzanu i innych przypraw. Rozszerzenie działalności o te nabytki dało Heinzowi duży udział w różnych segmentach rynku. Przed kilku laty menedżerowie u Heinza zrozumieli. • Wymienić i omówić główne typy strategii na poziomie funkcjonalnym. Heinz podjął skuteczne zarządzanie strategiczne. Opisujemy również trzy podstawowe poziomy zarządzania strategicznego – przedsiębiorstwa. by je osiągnąć. Jak dotąd wszystko wskazuje na to. w których firma miała mniejsze sukcesy. priorytety o działania niezbędne do osiągnięcia celów strategicznych..

Zasięg strategii określa. Wzajemne dopasowanie organizacji i otoczenia . .. większość z nich jednak wykorzystuje ogólne ramy składające się z czterech kroków: ustalenia celów strategicznych. Strategia na poziomie funkcjonalnym. Cele strategiczne . W tej części koncentrujemy się na dwóch dominujących podejściach do strategii na poziomie . Formułowanie strategii str. różnych szczebli strategii. Synergia odnosi się do sposobu. jednostki lub poziomie funkcjonalnym. Dystrybucja zasobów.. Strategia na poziomie autonomicznej jednostki gospodarczej. autonomicznej jednostki gospodarczej (jednostki operacyjnej) oraz funkcjonalnym. w jaki różne obszary działalności firmy uzupełniają lub wspomagają inne dziedziny. analizowania organizacji i próby wzajemnego dopasowania organizacji i jej otoczenia.. 7. Strategia na poziomie firmy. . a także rozróżnienie pomiędzy formułowaniem u realizacją strategii. 238 Chociaż każda organizacja ma swe własne niepowtarzalne podejście do formułowania strategii... Do pełnego zrozumienia praktycznego funkcjonowania zarządzania strategicznego konieczne jest przede wszystkim zrozumienie składowych strategii.. ... Strategia powinna określić dziedziny.. w których firma ma szczególne kompetencje. wyróżniającej kompetencji i synergii3.Na rys.. na jakich rynkach organizacja będzie konkurować.1 pokazano powiązania pomiędzy formułowaniem i realizacją strategii na wszystkich trzech poziomach. Poziom strategii Przedsiębiorstwo może formułować strategie na poziomie techniki. dystrybucji zasobów. 241 Jak już zauważyliśmy. Analiza organizacji .. Formułowanie i realizacja strategii Warto również dokonać rozróżnienia pomiędzy formułowaniem i wdrażaniem strategii7. działania składające się na formułowaniu strategii w ramach organizacji odbywają się na trzech podstawowych poziomach: przedsiębiorstwa.. . Strategia na poziomie przedsiębiorstwa str.. dobrze pomyślana strategia koncentruje się na czterech podstawowych dziedzinach: zasięgu. dające jej przewagę nad konkurentami.formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających wyższemu stopniowi zgodności organizacji i jej otoczenia oraz osiągnięciu celów strategicznych2. Synergia. Zasięg. Analiza otoczenia ... Strategia powinna obejmować zarys projektowanej alokacji zasobów organizacji pomiędzy różne zastosowania. Wyróżniająca kompetencja. analizowania otoczenia. Składowe strategii Co właściwie jest przedmiotem strategii? Na jakie pytania próbuje ona odpowiedzieć? Ogólnie rzecz biorąc..

musi opracować własną strategię konkurencyjną dla tego rynku. Strategiczne jednostki operacyjne albo samodzielne jednostki gospodarcze. a zwłaszcza kiedy nie są to dziedziny pokrewne. jest jednak dość uproszczona. Metoda ta została pierwotnie opracowana dla General Electric przez Boston Consulting Group (Bostońską Grupę Konsultingową)21. . lecz dziewięć pól. strategia stabilizacji Strategia zakładająca utrzymanie status quo. stabilizacji oraz cięć. strategie konkurencyjne Portera oraz cykl życia produktu. 247 Po określeniu strategii przedsiębiorstwa menedżerowie muszą opracować strategie na poziomie każdej jednostki operacyjnej24. Są trzy podstawowe rodzaje „wielkiej” strategii. na którym organizacja aktualnie działa. Rozpowszechnionym narzędziem używanym do zarządzania działalnością zdywesyfikowaną jest podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa. Dlatego właśnie w General Eletric zastosowano ostatnio macierz bardziej skomplikowaną. atutami i słabościami konkurencyjnymi. (. Druga zaś wyznacza siłę danej jednostki. Na jednej osi macierzy zaznaczono atrakcyjność gałęzi. strategia wzrostu Strategia przewidująca wzrost przedsiębiorstwa w jednym lub w kilku wymiarach. (. Podejście oparte na portfelu przedsiębiorstwa Ogólna „wielka” strategia jest przydatna wówczas.. nazwaną selektorem jednostek23. z których każda może mieć swą konkurencyjną strategię. Macierz ma więc nie cztery. Zakłada ono spojrzenie na firmę jako zbiór jednostek.. choć użyteczna. Macierz BCG klasyfikuje poszczególne strategiczne jednostki operacyjne według stopy wzrostu ich rynku (wysokiej lub niskiej) oraz względnego udziału w rynku w rynku (wysokiego lub niskiego). pokrewna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na ten sam rynek lub rynki pokrewne w stosunku do tego. którą mogą wybrać firmy: wzrostu. Nawet jeśli organizacja konkuruje tylko na jednym rynku. Atrakcyjność gałęzi i atuty jednostki są określone jako wysokie. strategia cięć Zakłada ograniczenie skali aktualnych operacji. określoną na podstawie takich czynników jak tempo wzrostu. sezonowość i technika. jakością zarządzania i podobnymi czynnikami. stopa zysku. wielka strategia Ogólne ramy działań rozwijanych na poziomie firmy.. . Kiedy natomiast działa w wielu różnych dziedzinach (tzn.. Najbardziej rozpowszechnione podejście do strategii na poziomie jednostki to model adaptacyjny. Macierz BCG.) Selektor jednostek GE. określoną udziałem w rynku. średnie i niskie.. „Wielka” strategia „Wielka” strategia tworzy ogólne ramy dla działalności opracowanych na poziomie całej firmy. musi zastosować odmienne podejście.przedsiębiorstwa – „wielkiej” strategii oraz portfelu przedsiębiorstwa. niezależna dywersyfikacja Wzrost poprzez rozszerzenie działalności na obszary nie powiązane z aktualną działalnością firmy. kiedy jest zdywersyfikowana). gdy firma ma tylko kilka związanych ze sobą jednostek (dziedzin działania). redukcje w różnych dziedzinach albo całkowite pozbycie się nierentownych operacji. Metoda macierzy BCG.) Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej str. Strategia na poziomie jednostki pozwala odpowiedzieć na pytanie o najlepszy sposób konkurowania na danym rynku..

.. Wdrażanie przez strukturę . produkcyjną.... Strategia analityka. Wdrażanie strategii str.. która będzie najlepiej służyła danej jednostce28. 7. .. 256 Jeszcze inny podstawowy poziom planowania strategicznego obejmuje opracowanie strategii funkcjonalnych... Strategia badawczo-rozwojowa . które – jak sądzi – nadają się do szerokiej gamy organizacji w różnych gałęziach27.... natomiast stwarza przydatny schemat. Strategia produkcyjna . .. przywództwa pod względem kosztów albo koncentracji na niszy rynkowej. W końcu jednak popyt nań słabnie i rynek danego produktu osiąga dojrzałość. Koncentracja na niszy rynkowej.. Po wprowadzeniu nowego produktu zazwyczaj musi upłynąć jakiś czas. Celem jest wypracowanie przewagi konkurencyjnej. zanim ten produkt się przyjmie..5. Strategia poszukiwacza. Następnie może on przeżywać okres szybkiego wzrostu.. Koncentrują się one na sposobie podejścia przez organizację do jej podstawowych działań funkcjonalnych... Strategia finansowa . Zróżnicowanie... . Przywództwo pod względem kosztów... Cykl życia produktu Sam cykl życia produktu nie jest prawdziwą strategią. który menedżerowie mogą wykorzystywać przy budowie strategii.. Strategia dotycząca zasobów ludzkich . Strategia biernej reakcji.. Strategia obrony.. . Na koniec produkt może wejść w fazę spadku. że menedżerowie powinni próbować dopasować strategię jednostki do0 podstawowych warunków panujących w jej otoczeniu25.. Strategia marketingowa . że jednostka powinna szczegółowo analizować swoją branżę i następnie zdefiniować niszę konkurencyjną. . . Wiele organizacji opracowuje strategię marketingową.. że różne stopnie złożoności otoczenia i jego zmienności wymagają różnych form strategii. Porter sugeruje. przyjmując jedną z trzech strategii: zróżnicowania... badawczo-rozwojową oraz strategię zasobów ludzkich. finansową. Wdrażanie przez przywództwo . Strategie funkcjonalne str. W szczególności model ten sugeruje. . Podstawową myśl.. Strategie konkurencyjne Portera Michael Porter opisuje trzy konkurencyjne strategie..Model adaptacyjny Model adaptacyjny opiera się na przekonaniu.. .. 259 . pokazano na rys. która legła cyklu życia produktu.

Następnie przeprowadza się analizę otoczenia. Model adaptacyjny sugeruje uzgodnienie strategii z warunkami otoczenia poprzez przyjęcie postawy (strategii) obrońcy. Wdrażanie przez zasoby ludzkie . 263 . Co oznacza formułowanie strategii? Opisz realizację strategii. model adaptacyjny. jednostki i funkcjonalnym.265 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Strategia na poziomie strategicznej jednostki operacyjnej zajmuje się sposobami konkurowania w danej dziedzinie działania firmy. Konieczna jest również analiza samej organizacji. Strategie konkurencyjne Portera obejmują zróżnicowanie. 2. produkcyjna. finansowa.. poszukiwacza albo analityka. przywództwa.Wdrażanie przez systemy informacyjne i kontrolne .. strategie konkurencyjne Portera.. opracowywane są cele strategiczne. Podsumowanie str. którego celem jest formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii sprzyjających nadrzędnemu priorytetowi zgodności organizacji z jej otoczeniem i osiągnięciu celów strategicznych. Upewnij się. aby opracować ostateczną strategię. cięć i stabilizacji. Na koniec atuty i słabości organizacji dopasowuje się do szans i zagrożeń tkwiących w otoczeniu.. cykl życia produktu oraz dowolne dwie strategie funkcjonalne. 3.. wyróżniającą kompetencję i synergię. Przykłady i pytania str. Zarządzanie portfelem przedsiębiorstwa obejmuje określenie strategicznych jednostek operacyjnych i następnie ich klasyfikację przy użyciu macierzy lub selektora jednostek.. Po pierwsze. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa odpowiada na pytanie o właściwe dziedziny działalności firmy. Jego składowe obejmują zasięg. Wdrażanie przez technikę . że omówiłeś zarówno składowe. Pięć podstawowych strategii funkcjonalnych to strategia marketingowa. Rozróżnij strategię na poziomie przedsiębiorstwa. Formułowanie strategii składa się z czterech ogólnych kroków. 262 Zarządzanie strategiczne jest kompleksowym i ciągłym procesem kierowniczym. W jaki sposób organizacja może zapewnić wysoką jakość planowania strategicznego? Czy organizacja będzie w każdych warunkach gotowa podjąć planowanie strategiczne? Dlaczego tak lub dlaczego nie? . Czy organizacja może mieć wszystkie trzy? Dlaczego tak albo dlaczego nie? 4. Opisz krótko: portfel jednostek. dystrybucję zasobów. Pytania analityczne 5. jak i poziomy strategii. Pomyślne wdrożenie strategii zależy od struktury organizacji. Wielkie strategie obejmują strategię wzrostu. zasobów ludzkich oraz techniki. Odróżnij formułowanie strategii od jej wdrażania. systemów informacyjno-kontrolnych. Są one zazwyczaj opracowywane dla każdej jednostki operacyjnej przedsiębiorstwa. zasobów ludzkich oraz strategia badawczo-rozwojowa. Omówić istotę zarządzania strategicznego. ogólne przywództwo pod względem kosztów oraz koncentrację na niszy rynkowej.

W 1991 r. Odgrzewane zupki Cambella .. realizując swoją strategie lokalizacji. by wszystkie strategie opracowane na różnych poziomach organizacji były wzajemnie zgodne? 7. s. 1. Honda zbudowała swój pierwszy zakład produkcji samochodów w Stanach Zjednoczonych w 1982 r. Obecnie Honda uzyskuje ponad 60% dochodów ze sprzedaży na rynkach zagranicznych i wytwarza w 77 zakładach w 40 krajach. Strategia „lokalizacji” Hondy Mogą upłynąć jeszcze lata. Aby sprostać tym różnym wymaganiom Honda przeznacza 5% swojego zysku brutto na badania i rozwój. Jaki jest wpływ organizacji na jej strukturę? Dlaczego? Jaki wpływ może mieć strategia organizacji na typ przywództwa reprezentowanego przez wyższych menedżerów organizacji? Dlaczego? Ćwiczenia 8. poszukują przede wszystkim szybkości i mocy silnika.. 1990. podsycane przez nerwowych amerykańskich producentów samochodów. W 1959 r. Honda twierdzi jednak.2. zainwestowała np.1. Sigura. Przykład 7. który stał się obiektem potężnej kampanii reklamowej. wreszcie australijscy pasterze interesują się transportem raczej powolnym.6. 2. 10. Pytania 1.. kupując motor. w Los Angeles utworzono American Honda Motor i można to uznać za pierwszy krok na drodze do „lokalizacji” Hondy. Honda inwestuje więc w Stanach Zjednoczonych zyski American Honda. że „lokalizacja” jest po prostu dobrą strategią gospodarczą. 9. Od tego czasu doszły jeszcze inne czynniki przemawiające za taką strategią. który mógłby być modyfikowany w celu dopasowania do lokalnych gustów. którego mogłaby uniknąć po prostu importując samochody wyprodukowane w Japonii do Stanów Zjednoczonych? . w jaki sposób korporacja globalna powinna ukształtować swą strukturę i jak powinna postępować. Ta sam filozofia legła u podstaw lokalizacji produkcji.. natomiast w Azji Południowo-Wschodniej poszukiwany jest na ogół tani w eksploatacji. że „firma inwestująca za granicą musi się uważać za firmę miejscową i próbować łączyć swe losy na dobre i złe z krajem lokalizacji” (H. w zakład w Ohio. która wspiera zarówno wzrost firmy jak i kraju przyjmującego. a swoją strategię nazywa „lokalizacją”. Honda przewodzi w globalnej lokalizacji i po rynku amerykańskim zmierza tę samą strategię zastosować w Europie. Czy powinna być scentralizowana i wytwarzać standardowy system wyrobów.7 mld dol. Na jakie ryzyko może natrafić Honda. Na przykład amerykańscy motocykliści. Honda osiąga ten cel. Ltd. Honda lokalizuje również zyski w przekonaniu. 3. Przykład międzynarodowy 5. Na długo przed pierwszym kryzysem naftowym Honda dostrzegła zainteresowanie niektórych konsumentów oszczędnym środkiem transportu. czy też powinna być raczej luźną konfederacją autonomicznych jednostek lokalnych? Honda Motor Co. zwiększając w produkcie udział wartości dodanej wytworzonej przez miejscowych robotników i wykorzystując miejscowych dostawców i części. w tym wahania kursów walutowych. zaprojektowano i zbudowano w całości w Stanach Zjednoczonych model Accord. nim pojawi się zgoda co do tego. 78). Pytania 1. po dziesięciu latach sprzedawała auta zrobione w Ohio na rynku japońskim. Pierwszym elementem tej strategii lokalizacji jest więc lokalizacja produktu. jest już dość zaawansowana w drodze do uzyskania odpowiedzi na to pytanie. niezawodny środek transportu. Jak organizacja może zapewnić. a zwłaszcza ograniczenia importowe i ataki na firmy japońskie.

bądź też do ogólnego procesu. polegać na tym. Klasyczny model podejmowania decyzji Klasyczny model podejmowania decyzji jest podejściem normatywnym . 267 Istota podejmowania decyzji (. Przykład wprowadzający . Typy decyzji Menedżerowie muszą podejmować wiele różnych typów decyzji. i zidentyfikować zestaw realnych możliwości wyboru. i sposoby skutecznego nim zarządzania. . Decyzje nie zaprogramowane. kto podejmuje decyzje racjonalne. czy też wybrałbyś któryś na początek? 3..... produktu i zarządzania) jednocześnie.. zysków. że jakaś decyzja jest niezbędna. . 266 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zdefiniować podejmowanie decyzji oraz omówić typy decyzji i warunki podejmowania decyzji. większość decyzji mieści się w jednej z dwóch kategorii: zaprogramowanych i niezaprogramowanych4. Proces podejmowania decyzji obejmuje zatem rozpoznanie i zdefiniowanie istoty sytuacji decyzyjnej. sugerującym. a także typy decyzji i warunki. . Czy dla Hondy lokalizacja zysków i ogólniej – pomoc krajowi lokaty ma sens ekonomiczny. 266 str. czy próbowałbyś ruszyć z lokalizacją wszystkich czterech elementów (produkcji. Warunki podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji w warunkach pewności. • Opisać behawioralny charakter podejmowanych decyzji. Ogólnie rzecz biorąc jednak.. str. w . Podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednego wariantu spośród pewnego ich zestawu. że ten element lokalizacji ma po prostu charakter zabiegu propagandowego.) Tak więc jako punkt wyjścia w zrozumieniu podejmowania decyzji musimy najpierw zbadać jego istotę. Jeden z kroków w tym procesie może np. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji str. czy też sądzisz może.. zidentyfikowanie alternatywnych możliwości. włącznie z etapami podejmowania decyzji. wybór wariantu „najlepszego” i wprowadzenie go w życie2.. Decyzje zaprogramowane... • Omówić racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji.. .. w jakich te decyzje są podejmowane. mającego na celu ograniczenie zastrzeżeń pod adresem coraz większej obecności Hondy w Stanach Zjednoczonych? Rozdział 8 Podejmowanie Decyzji Kierowniczych Cele str. że osoba podejmująca decyzję musi uznać. . Gdybyś miał budować plan strategiczny dla Hondy. Proces decyzyjny jest jednak czymś więcej..2. 272 Wielu menedżerów lubi o sobie myśleć jako o kimś. włącznie z zaletami i wadami grupowego decydowania.. • Omówić grupowy proces podejmowania decyzji. Definicja podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji może się odnosić to do konkretnego aktu.

. jak to opisano w poprzedniej części rozdziału. Inne aspekty behawioralne obejmują czynniki polityczne. firmy konsultingowej z siedzibą w Princeton. przyjmuje również.. Firma jedną nogą mocno stoi na gruncie brytyjskiej przeszłości.* Natomiast czasami. Nawet wtedy. mimo wszystko może się ona okazać prawidłowa. amerykańskie firmy w mniej w mniej niż 20% przypadków używają racjonalnych technik podejmowania decyzji16. Owe etapy racjonalnego podejmowania decyzji pomogą skoncentrować się na faktach i logice oraz uchronić się przed nieuzasadnionymi założeniami i pułapkami.1.. analiz gustów i racjonalnych rozważań – a jednak ich decyzja była zła. powinien próbować przejść kroki opisane w tablicy 8. skłonność do podejmowania ryzyka oraz etykę. gdy organizacje próbują decydować logicznie. Na przykład menedżerowie w Coca-Coli postanowili zmienić formułę Coce po czterech latach szerokich badań marketingowych. Etapy procesu racjonalnego podejmowania decyzji . .. Model administracyjny lepiej odzwierciedla te subiektywne względy. . Wdrażanie wybranego wariantu. . a drugą śmiało wkracza w gwałtownie wzrastającą gospodarkę globalną przyszłości.. Spojrzenie globalne W 1984 r. Jednakże decyzje są często podejmowane z niewielkim uznaniem dla logiki i racjonalności. Według Kepner-Tregoe. Wybór wariantu. * W publikacji „elektronicznej” (internetowej). wyłożył swój towar na małym straganie na miejskim rynku. . Rozeznanie i zdefiniowanie sytuacji decyzyjnej. Główną składową działania tych sił jest behawioralny aspekt podejmowania decyzji17. • etapy racjonalnego podejmowania decyzji Rozpoznać i zdefiniować sytuację decyzyjną. . . Identyfikowanie alternatywnych wariantów.1. Michael Marks.. Obserwacja i ocena wyników.. który rzeczywiście chce podejść do decyzji racjonalnie i logicznie. iż podejmowane przezeń decyzje zawsze leżą w interesie organizacji.. nie jesteśmy praktycznie ograniczeni „objętością” publikacji. Tablica 8.” Taki był początek jednego z najlepszych i najbardziej szanowanych brytyjskich przedsiębiorstw handlu detalicznego. zidentyfikować właściwe warianty.jaki sposób menedżer powinien podjąć decyzję. 279 Gdyby do wszystkich decyzji podchodzić tak logicznie. ocenić każdy z nich z punktu widzenia wykonalności. wybrać wariant najlepszy. kiedy decyzję podejmuje się bez specjalnego odwoływania się do logiki. Ocena wariantów. Dla zainteresowanych „szczegółami” możemy tematy ... wdrożyć wybrany wariant. intuicję i narastanie zaangażowania. obserwować i ocenić rezultaty wybranego wariantu. Obawiając się o swój kiepski angielski. Zakłada logiczną i racjonalną naturę menedżera. Behawioralne aspekty podejmowania decyzji str.. wędrowny handlarz i emigrant z Polski... nie zawsze im się to faktycznie udaje.. wszystko kosztuje pensa. Etapy racjonalnego podejmowania decyzji Menedżer. byłoby więcej udanych decyzji. wystarczalności i konsekwencji. .. Po upływie stulecia roczne obroty firmy Marks & Spencer osiągają 10 mld dol.. wywiesił tabliczkę z napisem: „Nie pytaj o cenę.

że menedżerowie: 1) dysponują niepełną i niedoskonałą informacją. w modelu zakłada się.jakie wnioski wyciągnięto na przyszłość? Na marginesie „logiki” i „racjonalności”. W następnych fragmentach opisujemy dokładniej inne czynniki behawioralne wpływające na decyzje. do dalszych poziomów konkretnego rozwinięcia danego „przypadku” (tematu). Który jest bardziej poprawny? Właściwie wszystkie mogą być wykorzystane do lepszego zrozumienia mechanizmu podejmowania decyzji kierowniczych. jego podejście do procesu podejmowania decyzji. W ekonomii i zarządzaniu aż się „roi” od takich „faktów”. był Herbert A. zwane dziś modelem administracyjnym.dlaczego decyzja była zła (o ile faktycznie była zła)? . Nic więc dziwnego. Przypadek „Coca-Coli” aż „się prosi do przykładowej konkretyzacji”: . o czym się później zapomina. nie do końca rozpoznane w ekonomii (ekonomice). o dużym ciężarze gatunkowym dla jakości zarządzania i podejmowania decyzji. Podsumowując można powiedzieć.czy można było uniknąć złej decyzji? . odsyłając. że intuicja dość często wygrywa z taką „logiką i racjonalnością”. w formie „drzewa”. Całość „faktów niekoniecznie prawdziwych” uzupełniają przeróżne systemowe zniekształcenia. Zamiast dyskutować. traktując je jako metody „uniwersalne i ostateczne”. że decyzje nie zawsze są podejmowane zgodnie z zasadami racjonalności i logiki. nie do końca są jednakowo interpretowane.Simon18. Punktem wyjścia wnioskowania logicznego i racjonalnego są uznane fakty. Później został wyróżniony nagrodą Nobla w ekonomii. nie do końca są pełne.co na tym zaważyło? . 3) są skłonni zadawalać się przy podejmowaniu decyzji pierwszym dopuszczalnym rozwiązaniem. gdyby nie „drobiazg”: uznane fakty bardzo często nie do końca są prawdziwe. opisuje faktyczny sposób ich podejmowania. Model klasyczny ma charakter normatywny: wyjaśnia. kogo to interesuje. z reguły znanych konkretnie tylko „wtajemniczonym”). nawet nie z formalnej niekompetencji. Model administracyjny może być wykorzystany przez menedżerów w celu dopracowania się lepszego zrozumienia ich wewnętrznych skłonności myślowych i ograniczeń.na czym to polegało? . Wszystko byłoby „pięknie”. Na moich stronach jest już sporo zarysowanych takich masowych. 8.4.rozwijać. sprawy są bardziej złożone) zniekształceń. z pożytkiem dla ogółu? Anonimus Model administracyjny Jednym z pierwszych. w jaki sposób menedżerowie mogą przynajmniej próbować podchodzić do swoich decyzji w sposób bardziej racjonalny i logiczny. Jak pokazano na rys. systemowych (nie ze złej woli. . którzy zauważyli. 2) są ograniczeni w swojej racjonalności. Do tego jeszcze dochodzą świadomie uproszczone modele (dla łatwiejszego zrozumienia zasad). że model klasyczny i administracyjny przedstawiają zupełnie odmienny obraz procesu podejmowania decyzji. jak należy podejmować decyzje. Jak to „odkręcić”. rachunkowości i statystyce (abstrahując od zniekształceń celowych.

W tym miejscu warto wspomnieć o szczególnie ważnym dla podejmowania decyzji elemencie polityki.. . Potem następuje powiązanie i „uśrednienie” otrzymanych poglądów.. (.. Polityka organizacji zostanie omówiona w rozdziale 15. . są intuicja i narastanie zaangażowania w wybranym kierunku działania.) Grupy delfickie. regularne grupy robocze albo stałe komitety. Takimi już istniejącymi grupami mogą być wydziały funkcyjne..2. w której uczestnicy grupy nie kontaktują się ze sobą.. Nowo powołane grupy robocze mogą być komitetami ad hoc. Grupy interaktywne. (. Koalicja Nieformalny sojusz jednostek lub grup powołany dla osiągnięcia wspólnego celu. Tylko nominalnie jednak są grupą – nie ma tu możliwości swobodniej dyskusji jak w grupie interaktywnej. zespołami zadaniowymi lub zespołami roboczymi. Grupa interaktywna jest najbardziej rozpowszechnioną formą grupowego podejmowania decyzji. koalicjach.. Grupy nominalne są najczęściej wykorzystywane do opracowania twórczych i innowacyjnych i innowacyjnych rozwiązań i pomysłów. (.. Metoda ta została opracowana przez Rand Corp. tj. Intuicja... Narastanie zaangażowania. lecz przez grupy.. Zaklada ona zwrócenie się do grupy niezależnych od siebie ekspertów o opinię. ..) Grupy nominalne.. Intuicja i narastanie zaangażowania Dwoma kolejnymi procesami behawioralnymi wpływającymi na podejmowanie decyzji. grupy delfickie oraz grupy nominalne.. członkowie grupy nominalnej spotykają się. Jedną z korzyści grupowego podejmowania decyzji jest po prostu to. Formy grupowego podejmowania decyzji Najbardziej rozpowszechnionymi metodami grupowego podejmowania decyzji są grupy interaktywne. W przeciwieństwie do metody delfickiej. Grupa delficka jest wykorzystywana czasami do uzgodnienia wspólnej opinii ekspertów..Siły polityczne w podejmowaniu decyzji Czynniki polityczne są kolejnym ważnym elementem składającym się na behawioralny charakter podejmowania decyzji. 286 W coraz większej liczbie współczesnych organizacji ważne decyzje są podejmowane nie przez jednostki. . że w grupie nagromadzona jest większa ilość informacji – zgodnie ze starym . Skłonność do podejmowania ryzyka a podejmowanie decyzji . które wykraczają poza logikę i racjonalność. .) Korzyści grupowego podejmowania decyzji Zalety i wady grupowego podejmowania decyzji w porównaniu z indywidualnym podsumowano w tablicy 8.... wyrażoną w ich własnym imieniu..) Po wyliczeniu wszystkich wariantów ma miejsce bardziej otwarta dyskusja. przy czym podjęcie decyzji zleca się już istniejącej lub nowo powołanej grupie.. (. Etyka a podejmowanie decyzji Grupowe podejmowanie decyzji w organizacjach str..

jednakże największe znaczenie mają dla procesu planowania. Model administracyjny uznaje również koncepcję ograniczonej odpowiedzialności i zadawalania się pierwszym wystarczającym rozwiązaniem. Decyzje występują powszechnie w dwóch typach: decyzji zaprogramowanych i nie zaprogramowanych. 291 Decyzje są integralną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. Model ten zakłada. będzie miał możliwość ponownego wyrażenia swojej opinii. że menedżerom może zabraknąć pełnej informacji i że nie zawsze będą się oni zachowywać racjonalnie. Proces podejmowania decyzji obejmuje rozpoznanie i zdefiniowanie charakteru sytuacji decyzyjnej.. 3) ocena wariantów. Głównymi krokami w racjonalnym podejmowaniu decyzji są: 1) rozpoznanie i zdefiniowanie sytuacji. że menedżerowie wyposażeni są pełną informację i że postępują racjonalnie. Decyzje grupowe mogą również stanowić niepożądany kompromis30. Przede wszystkim muszą oni być świadomi zalet i wad tego rozwiązania. Aby zapobiec pojawieniu się myślenia grupowego. intuicja menedżerów. Podsumowanie str. . Behawioralne aspekty podejmowania decyzji opierają się na modelu administracyjnym. 5) wdrożenie wybranego rozwiązania i 6) śledzenie i ocena skuteczności wdrożonego rozwiązania. a także ich skłonność do coraz większego przywiązywania się do przyjętego kierunku działania. Decyzje mogą być podejmowane w warunkach pewności. Myślenie grupowe. to nie jedna. na którym każdy członek grupy. Podejmowanie decyzji jest aktem wyboru jednej możliwości spośród ich zestawu. zidentyfikowanie alternatywnych wariantów. Po ustaleniu wstępnej decyzji grupa powinna odbyć jeszcze jedno spotkanie. Model ten zakłada. każdy członek grupy powinien krytycznie ocenić wszystkie możliwe rozwiązania. Innym ważnym aspektem behawioralnym podejmowania decyzji jest . 4) wybór najlepszego rozwiązania.powiedzeniem: co dwie głowy. 2) zdefiniowanie alternatywnych rozwiązań. Przynajmniej jednemu członkowi grupy należy powierzyć rolę advocatus diaboli. Zarządzanie procesami grupowego podejmowania decyzji Menedżerowie w rozmaity sposób mogą się przyczynić do wzrostu skuteczności grupowego podejmowania decyzji. Wady grupowego podejmowania decyzji Być może największym mankamentem grupowego podejmowania decyzji jest czasochłonność i – co za tym idzie – konieczność poniesienia wyższych kosztów. gdy dążenie grupy do konsensusu i spójności przeważa nad dążeniem do osiągnięcia możliwie najlepszej decyzji. Ważną rolę odgrywa również działalność polityczna koalicji. wybór rozwiązania "najlepszego" i w końcu jego praktyczne zastosowanie. który tego zapragnie. Racjonalne spojrzenie na podejmowanie decyzji opiera się na modelu klasycznym. Po to. Sytuacja taka powstaje. by członkowie grupy zaprezentowali różne stanowiska. ryzyka i niepewności.. przywódca nie powinien zbyt wcześnie ujawnić własnego poglądu.

2. 4. Sprzedaż zabawek dla Japonii . 295 Dayton-Hudson Corp. 3. • Zidentyfikować i opisać rozpowszechnione narzędzia podejmowania decyzji wykorzystywane w organizacjach. Pytania 1. 3. ale i mankamenty w porównaniu z decyzjami indywidualnymi. 7. metodę delficką oraz grupy nominalne. Rozdział 9 Narzędzia Zarządzania Służące Do Planowania I Podejmowania Decyzji Cele str. Ćwiczenia 8. 6. .294 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Pytania analityczne 5.. W celu zwiększenia skuteczności podejmowania decyzji menedżerowie często wykorzystują grupy interaktywne. Przykłady i pytania str. . 291 . 295 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać podstawowe typy prognozowania stosowane przez większość organizacji. 9. .. Przykład 8. Ponadto także etyka wpływa na sposób podejmowania decyzji kierowniczych.1.. • Omówić silne i słabe strony ilościowych narzędzi planowania i podejmowania decyzji.. Ogólnie rzecz biorąc.2. 3. jest jednym z największych detalistów w Stanach Zjednoczonych. Przykład wprowadzający str. • Zidentyfikować i przedyskutować używane przez menedżerów techniki planistyczne..skłonność do podejmowania ryzyka.. Przykład międzynarodowy 8. 10. grupowe podejmowanie decyzji ma pewne zalety. Pytania 1. 2. 2.

wiedzący „źle”. ekspansja Target jest powolna i metodyczna. prognozowanie sprzedaży zajmuje się przewidywaniami przyszłej wielkości sprzedaży. poczynając od tego. Prognozowanie jest procesem opracowywania założeń lub przesłanek dotyczących przyszłości. W odróżnieniu jednak od starodawnych wróżbitów. uwzględniając takie czynniki jak liczba klientów i ich średni wiek oraz dochód. Zamkniemy nasze rozważania oceną silnych i słabych stron różnych narzędzi i technik. Prognozowanie sprzedaży i dochodów Jak sugeruje sam termin. Podczas gdy Wal-Mart.. Najpierw opiszemy prognozowanie. nie zdają sobie sprawy.. uwzględniając takie zmienne jak odległość od głównych tras przelotowych. że działalność jest tak prosta. . planiści nie mogą po prostu patrzeć w szklaną kulę. 296 Aby planować. jeden z głównych konkurentów Target. liczbę zatrudnionych osób oraz wielkość magazynu. Ponieważ do finansowania zarówno bieżącej.. chyba .). Praktycy. ale już z tą znajomością istotnych.. jak i przyszłej działalności operacyjnej niezbędne są zasoby pieniężne (uzyskiwane głównie ze sprzedaży). które mają zapewnić przedsięwzięciu maksimum szans powodzenia. z przyczyn naturalnych.. raczej przeważnie źle (chyba. sieć sklepów sprzedaży półhurtowej. przechodzą systematyczny ciąg kroków. że nie wymaga znajomości. niezwykle ważne narzędzie. a potem omówimy kilka innych technik planistycznych. Po podjęciu decyzji o rozmiarach sklepu menedżerowie określają niezbędną liczbę stanowisk kasowych.. menedżerowie muszą przyjmować założenia dotyczące przyszłych wypadków. Starannie oceniają również konkurencję. • prognozowanie dochodu .. które mogą być wykorzystane przez menedżerów do podniesienia skuteczności i sprawności planowania i podejmowania decyzji. Po ustaleniu lokalizacji menedżerowie wykorzystują jeszcze inne modele matematyczne do określenia optymalnych rozmiarów nowego sklepu. Przyjmując te liczby menedżerowie Target wykorzystują następnie inny zestaw procedur do oceny różnych lokalizacji na potencjalnym rynku.... Zawsze gdy dyrektorzy rozważają otwarcie nowego sklepu.Jedną z najbardziej zyskownych jednostek należących do Dayton-Hudson jest Target. starannie analizują rozmiary potencjalnego rynku. popyt klientów i podobne czynniki1. Na ich usprawiedliwienie można dużo powiedzieć. Po pierwsze. z interdyscyplinarną znajomością istotnych szczegółów w ich wzajemnym powiązaniu... które uwzględniają koszty ponoszone przez organizację. ich przybliżoną przepustowość.. samo podejście konkretyzacyjne muszą stosować. . Muszą opracować prognozy prawdopodobnych przyszłych warunków. opłaty komunalne i stawki podatkowe. rozwija się szybko. o czym zazwyczaj.. Przy wykorzystaniu skomplikowanych modeli prognostycznych. Uwagi W działalności praktycznej celowe jest podejście konkretyzacyjne. że z jednej strony jest to temat trudny. Prognozowanie str. które mogą być wykorzystywane przez menedżerów w planowaniu i podejmowaniu decyzji2. to bywa bardzo różnie. W rozdziale niniejszym omawiamy podstawowe narzędzia i techniki. • prognozowanie sprzedaży . znajomość przyszłego kształtowania się sprzedaży ma doniosłe znaczenie.. Każdy z tych czynników jest wyliczony za pomocą różnych procedur statystycznych. Następnie zaprezentujemy inne instrumenty odnoszące się bardziej do podejmowania decyzji.

1. planowanie to coś więcej niż zwykłe prognozowanie. Właściwie niemal każda składowa otoczenia organizacji może być odpowiednim terenem prognozowania. analiza punktu krytycznego i symulacje. Prognozy gospodarcze rysują przyszłe warunki ogólnoekonomiczne. Analiza szeregów czasowych.. i utknąłem w jego rozwinięciu. Inne typy prognozowania Dla wielu organizacji równie ważne są także inne typy prognozowania.. surowcowe i inne oraz ich dostępność. Jest to procedura obliczania optymalnej kombinacji zasobów i czynności11. a przykład wyjściowy daje „ogólnoteoretyczna teoria”. 305 Oczywiście.. menedżerowie wykorzystują kilka różnych technik. Inne narzędzia i techniki pomocne w realizacji różnorodnych zadań planistycznych to programowanie liniowe.. że „z dawien dawna” niemal wszyscy go sobie lekceważą. Modelowanie przyczynowe. Podsumowanie prognostycznych technik modelowania przyczynowego . o jakich wspomniano. Anonimus Prognozowanie rozwoju techniki Prognozowanie rozwoju techniki koncentruje się na przewidywaniu.. Prognozy zasobów określają przyszłe zapotrzebowanie organizacji na zasoby ludzkie. .... kwotę sprzedaży czy pewien poziom produkcji) przy pewnym zestawie warunków ograniczających (takich jak ograniczony budżet na reklamę lub ograniczone możliwości produkcyjne). poczynając od niedostatków własnej wiedzy. a z drugiej. inne próbują prognozować przyszłą politykę fiskalną rządu i różne regulacje. . choć inaczej. . „Przykładowy konkretny przykład” trochę już zamarkowałem na swojej stronie „mleczarstwo”.nawet trudniejszy. Techniki prognostyczne Do sporządzania różnorodnych prognoz. Inne techniki planistyczne str. . . Tablica 9. Dwiema rozpowszechnionym technikami ilościowymi są analiza szeregów czasowych oraz modelowanie przyczynowe. Niektóre organizacje podejmują prognozy ludnościowe i dotyczące rozmiarów rynku. Jej stosowanie ma uzasadnienie wówczas. z szeregu przyczyn.. Jakościowe techniki prognostyczne.. .. gdy trzeba osiągnąć jakiś cel (np. które mogą być wprowadzone przez rząd w okresie objętym prognozą. niż nawet najbardziej zmatematyzowane ogólnoteoretyczne rozważania. jakie technologie mogą się pojawić w przyszłości i kiedy będą się one nadawać do realizacji z ekonomicznego punktu widzenia. Programowanie liniowe Programowanie liniowe jest jednym z najszerzej wykorzystywanych ilościowych narzędzi planowania10..

4. jakie mogą być wykonane. Analizę punktu krytycznego możemy zdefiniować jako procedurę identyfikacji punktu. którymi zajmuje się programowanie liniowe.. Następnie był on w najrozmaitszy sposób wykorzystywany przez wielkie firmy. Procedura PERT obejmuje 6 podstawowych kroków: 1. które wywierają wpływ na cały projekt. ponieważ zaleca optymalne rozwiązanie problemu. Opracowanie skomplikowanych modeli symulacyjnych może wymagać doświadczenia zewnętrznych specjalistów lub konsultantów. a złożoność symulacji prawie zawsze wymaga użycia komputera. dysponujących wymaganymi zasobami16. Narzędzia podejmowania decyzji str. podejmowanie decyzji pozostawia menedżerowi. 5. Macierz wypłat . Jego zastosowaniu przypisuje się skrócenie o dwa lata pracy nad projektem17.. odznaczających się rozmaitymi ograniczeniami i możliwościami. Opracować sieć ukazującą relacje pomiędzy działaniami i zdarzeniami.. które związane są bardziej z podejmowaniem decyzji niż z planowaniem. Symulacja Symulacja organizacyjna jest modelem sytuacji z prawdziwego życia. Celem PERT jest ukazanie krytycznych odcinków czasu. że menedżer marketingu. Użyć sieci do kontroli projektu. Można jej użyć do analizy wpływu na zyski różnych kombinacji cen i produkcji albo też różnych rozmiarów produkcji13. 6. w którym można manipulować w celu wykrycia sposobu jego działania (słowo symulować oznacza powielać lub przedstawiać). . albowiem po prostu opisuje relacje pomiędzy zmiennymi. Zidentyfikować w ramach sieci najdłuższą ścieżkę. 2. jednakże symulacja jest bardziej przydatna w sytuacjach złożonych. PERT PERT (skrót od Program Evaluation and Review Technique) wykorzystuje sieć do planowania projektów obejmujących liczne działania i ich powiązania. Udoskonalić sieć... Opracowany został przez amerykańską marynarkę wojenną w celu koordynacji działań 3 000 wykonawców opracowujących projekt nuklearnej łodzi podwodnej Polaris. Jest ona nazywana ścieżką krytyczną. Załóżmy.. w którym dochody zaczynają pokrywać związane z nimi koszty. które będą oznaczać ich zakończenie. 314 Menedżerowie wykorzystują również szereg narzędzi. Analiza punktu krytycznego jest natomiast procedurą opisową. która prowadzi do realizacji projektu.Analiza punktu krytycznego Programowanie liniowe jest nazywane procedurą normatywną. Problemy symulacji są pod pewnymi względami podobne do tych. Do powszechnie wykorzystywanych narzędzi należą macierze wypłat i drzewa decyzji. Z tych powodów symulacja najprawdopodobniej będzie wykorzystywana jako technika planowania w dużych organizacjach. 3. . Wyliczyć czas niezbędny do wystąpienia każdego zdarzenia i od przejścia od jednego zdarzenia do następnego. Zidentyfikować działania. i zdarzenia.

Mimo że eksplozja komputerów zwiększyła dostępność narzędzi ilościowych. Inne narzędzia podejmowania decyzji Podejmowanie decyzji ułatwia. a wiele opisywanych technik nie znajduje jeszcze powszechnego zastosowania.. . Wiele problemów nie nadaje się do analizy ilościowej.. .. Problemu nie rozwiążą nawet najpotężniejsze komputery i najbardziej wyrafinowane modele matematyczne.. Eksperci „wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych” powinni współpracować z praktykami znającymi wystarczająco dobrze całokształt danego zagadnienia. Nawet przy najbardziej skomplikowanej technice. Na przykład tylko wielkie firmy mogą sobie pozwolić na opracowanie własnych modeli ekonometrycznych. poza macierzami wypłat i drzewami decyzyjnymi. . Eksperci wyszkoleni w użyciu złożonych procedur matematycznych mogą nie zrozumieć lub nie doceniać innych aspektów zarządzania. że nie zawsze dokładnie odzwierciedlają one rzeczywistość. gdy trzeba kolejno podjąć szereg decyzji. Silne i słabe strony narzędzi planistycznych str... najpowszechniejszą i najbardziej szkodliwą słabością narzędzi planowania i podejmowania decyzji. Modele zapasów.. 321 Podobnie jak w przypadku innych problemów zarządzania. Model dystrybucji. że zwiększają zdolności menedżera do oceny alternatywnych wariantów.. Model kolejki. . Użycie tych narzędzi i technik może być ponadto dość kosztowne. jeśli w konkretnych sprawach pominie się istotne elementy. po prostu trzeba przede wszystkim innego podejścia w myśleniu. jest zwykła.. Słabości i problemy Jedną ze słabości narzędzi planowania i podejmowania decyzji omawianych w niniejszym rozdziale jest to. Do rozwiązania chyba większości „słabych stron”. . Wreszcie mogą się pojawić problemy. wspomaganej komputerami o dużej mocy. niedostateczna znajomość konkretnych zagadnień w ich kompleksowym interdyscyplinarnym powiązaniu. Nadają się one jednak najlepiej wtedy.. Problem rozbija się przeważnie o to.. pewne wydatki zawsze trzeba ponosić. Uwagi Wg mnie.. zadowolenie i morale pracownika. wykorzystując oczekiwane wartości. Drzewo decyzyjne Drzewa decyzyjne przypominają macierze wypłat w tym sensie. gdy menedżerowie są zmuszeni polegać na specjalistach wykorzystujących skomplikowane modele. albowiem ważne ich elementy są nieuchwytne lub nie poddają się kwantyfikacji.. . wiele innych metod ilościowych20. .Macierz wypłat określa prawdopodobną wartość różnych wariantów decyzji zależną od różnych możliwych wyników związanych z każdym z nich18.. Teoria gier. rzeczywistość zawsze jest w jakiś sposób uproszczona. Sztuczna inteligencja. Takim ważnym czynnikiem decyzji kierowniczych jest np. opisane tu narzędzia planistyczne mają zarówno mocne strony jak i słabości. że .

że dany model może być w pewnych sytuacjach użyteczny. Wreszcie metoda PERT pomaga planować czas niezbędny do realizacji projektu. z każdą techniką oraz ich wykorzystywaniem przez menedżera wiążą się rozmaite atuty i słabości. Poza tym występuje naturalna tendencja do „biurokratyzowania”. Podobnie jak stolarz używa w pewnych sytuacjach piły ręcznej. Z każdym z tych narzędzi. . (.) Tak więc racjonalne narzędzia i techniki planistyczne zmuszają menedżera do wzniesienia się ponad osobiste uprzedzenia i predyspozycje. Na przykład budowa macierzy wypłat pomaga menedżerowi lepiej ocenić oczekiwaną wartość różnych wariantów. jeśli się nie rozumie całości. modele kolejek.zarządzający znają zwykle całokształt zagadnienia – ale tylko ogólnikowo i niekoniecznie trafnie. teoria gier i sztuczna inteligencja. Wreszcie. Ważnymi ilościowymi technikami prognozowania są: analiza szeregów czasowych i modelowanie przyczynowe. Menedżerowie korzystają też w różnych okolicznościach z innych narzędzi i technik planistycznych. Należy przy tym pamiętać o podstawowej sprawie: narzędzia i techniki planistyczne są środkiem do celu.. Jedną z szeroko stosowanych metod jest prognozowanie. szeroko wykorzystuje się również techniki jakościowe. w znacznie szerszych układach niż kiedykolwiek przedtem. z kolei napotyka na bariery konkurencji. analiza punktu krytycznego pomaga zidentyfikować wielkość sprzedaży produktów czy usług pozwalającą na pokrycie kosztów. Cechą wyróżniającą dobrego menedżera jest umiejętność dostrzegania tej różnicy. natomiast specjaliści-praktycy zazwyczaj orientują się (też nie zawsze dobrze) tylko w jakimś wąskim wycinku. Rozszerzeniu oczekiwanych wartości na wiele decyzji służy drzewo decyzyjne. Zwłaszcza w sytuacjach poddających się kwantyfikacji umożliwiają one wykorzystanie złożonych procesów matematycznych w planowaniu i podejmowaniu decyzji.. Podsumowanie str. menedżer musi zauważyć. a nie celem samym w sobie. eksplozja komputerów gwałtownie zwiększa dostępność skomplikowanych technik planistycznych. w innych zaś elektrycznej. Programowanie liniowe pomaga zoptymalizować zasoby i czynności. symulacje pomagają modelować rzeczywistość. Właściwie zaprojektowane modele i formuły pomagają podejmującym decyzje w racjonalnym myśleniu. modele dystrybucji. Praca zespołowa. Do innych popularnych narzędzi i technik decyzyjnych należą modele zapasów. w innych zaś nie. Anonimus Mocne strony i korzyści Narzędzia planistyczne i decyzyjne dają jednak również wiele korzyści. gdyż wymagają one odmiennego podejścia. 323 Menedżerowie wykorzystują rozmaite narzędzia i techniki przy opracowywaniu planów i podejmowaniu decyzji. a także umiejętność odczytywania wyników i ich zastosowania w praktyce. kiedy którą technikę można i należy stosować. Kluczem do sukcesu jest wiedza o tym. W podejmowaniu decyzji przydają się inne narzędzia i techniki.

.. 7.... Część IV PROCES ORGANIZOWANIA Rozdział 10 Elementy Struktury Organizacyjnej Cele str.. Planowanie przyszłości lasów Nowej Zelandii . Pytania 1. 328 H.... . założył Electronic Data System Inc...... Pytania analityczne 5... • Opisać alternatywne podejścia do projektowania stanowisk pracy... • Omówić podstawowe działania koordynacyjne podejmowane przez organizacje........... 2. Przykład międzynarodowy 9.... Zatrudniał dobrych .. • Omówić przesłanki i najbardziej rozpowszechnione podstawy grupowania stanowisk pracy w wydziały. 3......... • Omówić rozmieszczenie uprawnień decyzyjnych w organizacjach... 324 .........Przykłady i pytania str.... 328 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Zidentyfikować podstawowe elementy struktury organizacyjnej.. Ćwiczenia 8.326 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1...... 2......... opuścił IBM. ... 6... Pytania 1.. 4... Podstawową usługą świadczoną przez firmę były zlecone przez inne firmy prace komputerowe. Od początku Perot kierował EDS żelazną ręką: swoim menedżerom pozostawiał niewiele swobody i autonomii w podejmowaniu decyzji bez uprzedniego konsultowania się z nim......... który w 1962 r. 9....... 10. 3...... Przykład wprowadzający str.... • Opisać podstawowe sposoby zróżnicowania stanowisk w ramach organizacji.. 3........ Przykład 9.. Ross Perot. Wprowadził również ścisłe instrukcje dotyczące sposobu ubierania się...... 2... EDS rozwijała się bardzo pomyślnie i wkrótce doszła do wielomiliardowych obrotów.. • Opisać podstawowe elementy ustalania stosunków służbowej podległości...1...2...... (w skrócie EDS)... ..

Jednocześnie Perot chciał współdecydować o sposobie kierowania GM. wiele wysiłku włożył w zaskarbienie sobie (a nie wymuszenie) lojalności pracowników EDS. firma EDS została zakupiona przez General Motors Corp.. którą musi podjąć każdy dyrektor naczelny: jaką część uprawnień decyzyjnych zachować dla siebie. i wszystko przemawia za tym. 331 . W dalszych fragmentach badamy podstawowe elementy konstrukcyjne wykorzystywane przez menedżerów do budowy organizacji. Projektowanie stanowisk pracy str. oczekując od nich w zamian poświecenia i lojalności. Przy konstruowaniu organizacji menedżerowie mogą wykorzystać sześć podstawowych działań konstrukcyjnych: projektowanie stanowisk pracy. niżby się można było spodziewać... w jaki sposób możliwie najlepiej pogrupować działania i zasoby organizacji. niż to robił Perot. przedmiot części IV. Perot postanowił większą ich część zarezerwować dla siebie. Kontrakt przewidywał przejęcie przez EDS operacji komputerowych GM. jest to tylko jeden z wielu problemów. Niezależnie od rezultatu tego wyboru. W 1984 r. przed jakimi stają menedżerowie decydujący o strukturze organizacyjnej firmy. (. Zarówno Ross Perot. rozdzielanie uprawnień decyzyjnych pomiędzy poszczególne stanowiska. Alberthal natomiast zdecydował przekazać znaczną ich część swoim menedżerom. które mogą być kontrolowane przez menedżerów. koordynację czynności pomiędzy stanowiskami oraz zróżnicowanie stanowisk pracy. Jest on pierwszym z czterech rozdziałów poświęconych organizowaniu – drugiej podstawowej funkcji kierowniczej zidentyfikowanej w rozdziale 1. 330 Pierwszym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest projektowanie stanowisk pracy.ludzi. Les Alberthal. skupia się na odpowiedzi na pytanie. Następca Perota. Alberthal zaczął również szerzej delegować uprawnienia decyzyjne. W części III opisaliśmy planowanie. hojnie ich wynagradzał. Elementy konstrukcyjne organizacji str... grupowanie stanowisk pracy. Organizowanie. tj. co okazało się zadaniem znacznie trudniejszym. że robi to bardzo sprawnie. 331 Specjalizacja stanowisk pracy wyrosła z koncepcji podziału pracy. W niniejszym rozdziale omawiamy wiele kluczowych elementów struktury organizacji. Jego pierwszym ważnym zadaniem była pełna integracja EDS ze strukturą organizacyjną GM. a Perot wszedł do zarządu GM.) Specjalizacja stanowisk pracy str. ustalanie hierarchicznej zależności (stosunków służbowej podległości) pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. Po dwóch latach nieustannego konfliktu GM wykupił udziały Perota w EDS. Zaczynamy nasze rozważania od omówienia pojęcia struktury organizacyjnej. co należy robić. a ten opuścił firmę. szybko zabrał się do przekształcania organizacji. a jaką powierzyć innym. jak i Les Alberthal musieli podjąć decyzję.) Korzyści i ograniczenia specjalizacji str. Firma uzyskała również pełną kontrolę nad operacjami komputerowymi GM. Dodatkowym efektem był ogromny spadek rozmiarów fluktuacji personelu w EDS1. decydowanie o tym. Alberthala opłaciły się sowicie: od momentu odejścia Perota roczne dochody EDS wzrosły o ponad 25%. jak to robić. (. Poza tym zliberalizował wymagania dotyczące ubioru menedżerów. często krytykował strategię firmy i podejście do prowadzenia interesów. 329 Organizowanie to decydowanie o tym.

Po pierwsze. tym łatwiej można opracować wyspecjalizowany sprzęt. a drugiego do spraw produkcji.. Po ustaleniu podstawowych przyczyn grupowania stanowisk pracy wskażemy pewne wspólne podstawy tworzenia działów i wydziałów. 332 By przeciwdziałać negatywnym skutkom specjalizacji.Specjalizacja przynosi organizacji cztery korzyści4. Rozpowszechnione podstawy grupowania str. Uzasadnienie grupowania str. 341 Dalszym elementem konstrukcyjnym organizacji jest ustalanie stosunków podporządkowania pomiędzy różnymi stanowiskami.. który będzie zajmował się marketingiem. hipotetycznej firmy. klientów i lokalizację.. robotnik wykonujący wąskie. im węziej określimy zadania pracownika na danym stanowisku.) Alternatywy dla specjalizacji str. że Apex wykorzystuje w procesie grupowania wszystkie cztery najbardziej rozpowszechnione kryteria: produkt. menedżerowie poszukiwali innych podejść do projektowania stanowisk pracy. 336 W małych organizacjach właściciel-menedżer może osobiście nadzorować zatrudnionych pracowników. 10. (. które pozwoliłyby na lepsze wzajemne zrównoważenie wymagań organizacji w zakresie sprawności i wydajności oraz indywidualnych potrzeb twórczości i autonomii. Po drugie. Załóżmy np. menedżer może stosunkowo niewielkim kosztem przyuczyć następnego kandydata. Choć mówiąc o specjalizacji myślimy na ogół w kategoriach stanowisk wykonawczych. funkcję. W konsekwencji tworzone są nowe stanowiska kierownicze. którym będzie się on posługiwał. Schemat pokazuje. 337 Na rys. która wytwarza i sprzedaje komputery i oprogramowanie.2. W miarę jednak wzrostu organizacji taki osobisty nadzór staje siew coraz trudniejszy. proste zadanie prawdopodobnie osiągnie w tym dużą wprawę. podejście oparte na cechach pracy oraz zespoły robocze. że właścicielmenedżer drobnego przedsiębiorstwa właśnie przyjął dwóch nowych pracowników: jednego. Po czwarte.) Grupowanie stanowisk pracy str. skraca się czas przechodzenia od jednego zadania do drugiego.... wiele organizacji rozszerzyło podstawowe elementy specjalizacji na pracowników kierowniczych i fachowych5. (. przedstawiono część schematu organizacyjnego Apex Computers. Jednocześnie zaś specjalizacja może mieć również ujemne skutki. Czy . Przedmiotem głównej krytyki jest wpływ wykonywania wysoce wyspecjalizowanej pracy na znużenie i niezadowolenie pracownika. wzbogacenie pracy. których zadaniem jest nadzór nad pracą innych.) Ustalanie relacji podporządkowania str. 336 Drugim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest grupowanie stanowisk organizacyjnych według pewnego logicznego układu.. Po trzecie. (. w razie nieobecności lub odejścia z pracy pracownika wykonującego wysoce wyspecjalizowaną pracę. rozszerzenie stanowisk pracy. Do alternatywnych podejść należy rotacja pracowników między stanowiskami.

że rozpiętość zarządzania jest decydującym czynnikiem kształtującym strukturę organizacyjną. Przede wszystkim jednak opiszemy. Jednakże nie istnieją uniwersalne recepty na rozpiętość optymalną lub idealną17. szeroka rozpiętość zarządzania w strukturze spłaszczonej może obciążyć menedżerów dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi (bo jest ich mniej) oraz szerszymi obowiązkami z tytułu nadzoru (ponieważ każdemu menedżerowi podlega większa liczba podwładnych). 345 W jaki sposób menedżerowie określają właściwą rozpiętość dla swoich niepowtarzalnych . Struktura spłaszczona może ucierpieć. które wpływają na właściwą rozpiętość zarządzania w szczególnych sytuacjach.) Dziś wiemy. Zarządzanie w praktyce str. 341 .kierownik marketingu będzie podlegał kierownikowi produkcji. czy struktura organizacji jest wysmukla. 343 Jaka to różnica. 341 Pojecie hierarchii podporządkowania jest nienowe. że struktura wysmukła jest kosztowniejsza (ze względu na większą liczbę menedżerów niezbędnych do jej obsługi). popularność zyskało sobie w początku naszego wieku. A poza tym wywołuje problemy z komunikacją (ze względu na większą liczbę osób... Autorzy wcześniejszych prac na ten temat twierdzili. czy też obaj będą bezpośrednio podporządkowani właścicielowi-menedżerowi? Pytania te odzwierciedlają podstawowe problemy. Dowiedziono również. które oznacza. czy spłaszczona? Jedno z pierwszych badań firmy Sears. Druga. W ten sposób zostaje ustalona rozpiętość zarządzania (czasem nazwana również zasięgiem kontroli). Organizacje wysmukłe czy spłaszczone str. że od najniższego do najwyższego stanowiska w organizacji powinna przebiegać wyraźna i nieprzerwana linia władzy.. Roebuck and Co. Sugeruje ona. że ktoś w organizacji musi ponosić ostateczną odpowiedzialność za każdą decyzję. które trzeba rozwiązać przy ustalaniu stosunków służbowych zależności oraz przy wyjaśnianiu hierarchii zależności i zakresu zarządzania. w jaki sposób rozpiętość zarządzania wpływa na ogólną strukturę organizacji. W rzeczywistości hierarchia podporządkowania obejmuje dwie składowe: pierwsza nazywa się jednością rozkazodawstwa.. Hierarchia podporządkowania str. potwierdziło. że każda osoba w organizacji powinna zostać powiązana stosunkiem podporządkowania z jednym i tylko jednym szefem (jak przekonamy się w rozdziale 11. nasze modele struktury organizacyjnej z powodzeniem naruszają tę przesłankę). 342 Ustalenie relacji podporządkowania zakłada również określenie liczby osób podlegających jednemu menedżerowi. W dalszej części rozdziału podsumujemy pewne ważne zmienne. nazywana zasadą skalarną. Z tej myśli wyprowadzono popularne powiedzonko „dalej nie ma na kogo spychać”. Z drugiej strony. sugeruje. Wąska czy szeroka rozpiętość zarządzania? str. że struktura spłaszczona prowadzi do wyższego poziomu morale i wydajności pracownika18. przez które musi przechodzić informacja). Całe lata menedżerowie i badacze próbowali określić optymalną rozpiętość zarządzania. o ile dodatkowe obowiązki staną się nadmierne19. że wszystkie stanowiska w organizacji powinny zostać powiązane jasnymi i wyraźnymi liniami podległości. (. Określenie właściwej rozpiętości zarządzania str.

jest zewnętrzne otoczenie organizacji. tym węższy potencjalny zasięg). badacze wskazywali na zestaw czynników. 8. Tablica 10. które wpływają na rozpiętość zarządzania w konkretnych warunkach21. Fizyczne rozproszenie podwładnych (im jest ono większe. Centralizacja jest procesem systematycznego utrzymywania władzy i autorytetu w rękach menedżerów wyższego szczebla. tym większa tendencja do decentralizacji. tym szersza jest potencjalna rozpiętość). 351 Podstawowym argumentem za potrzebą koordynacji jest fakt istnienia niezależnych wydziałów i grup roboczych. Czynniki wywierające wpływ na rozpiętość zarządzania 1. 6. również w całych organizacjach wykształcają się struktury władzy wiążące różne stanowiska i wydziały. tym szerszy potencjalny zasięg). 7. 347 • delegowanie Proces. które do wykonywania swoich funkcji wymagają jednak . Układ władzy w organizacji str. tym szerszy potencjalny zasięg).sytuacji? Choć nie istnieje doskonała formuła. Proces delegowania str. Decentralizacja i centralizacja str.1. Zakres pracy menedżera innej niż nadzorcza (im jej więcej. 3. tym węższy potencjalny zasięg). 2. Podobieństwo nadzorowanych zadań (im są one bardziej podobne. tym węższa jest potencjalna rozpiętość). Preferencje przełożonych i podwładnych. Częstość występowania nowych problemów (im większa. Potrzeba koordynacji str. Działalność koordynacyjna str. Stopień pożądanej interakcji (im jej więcej. występującym powszechnie. Zakres występowania standardowych procedur (im ich więcej. 4. Niektóre z tych czynników wyliczono w tablicy 10. Zazwyczaj im większa złożoność i niepewność otoczenia.1. w toku którego menedżer powierza innym część swych obowiązków i uprawnień. Kompetencja przełożonych i podwładnych (im jest ona większa. Jakie czynniki decydują o faktycznym zakresie decentralizacji czy centralizacji w organizacji? Jednym z nich. 349 Podobnie jak jedne osoby mogą delegować swoją władzę na innych. 347 Kolejnym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest określenie. tym węższy potencjalny zasięg). w jaki sposób ma zostać rozłożona władza pomiędzy poszczególnymi stanowiskami. Decentralizacja jest procesem systematycznego delegowania władzy i autorytetu formalnego w ramach organizacji na menedżerów niższego i średniego szczebla. 351 Piątym głównym elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej jest koordynacja • koordynacja Proces integrowania działań różnych wydziałów organizacji. 5.

w jakim stanowiska kierownicze koncentrują się w części sztabowej. Projektowanie stanowisk pracy jest to określanie obowiązków poszczególnych jednostek w procesie pracy. dla niskiej intensywności administracyjnej właściwe są względnie liczne stanowiska liniowe. podejściem od strony cech stanowiska pracy i zespołami roboczymi jako alternatywnymi podejściami. Po zaprojektowaniu stanowisk pracy są one grupowane w wydziały. Organizacja o wysokiej intensywności administracyjnej to taka. ustalanie stosunków podporządkowania. odpowiedzialne za osiągniecie celów organizacji. klient i . zespoły zadaniowe i wydziały integracyjne29. jak i zasobów z innych jednostek. role łącznikowe. rozszerzaniem i wzbogacaniem pracy..zarówno informacji. 353 Ostatnim elementem konstrukcyjnym struktury organizacyjnej. Wypracowano przy tym wiele technik zapewniających spełnienie jej wymagań. Istnieją jednak i inne różnice. rozkład władzy. funkcja. Najbardziej rozpowszechnione kryteria takiego grupowania to wyrób. Ze względu na różne niedostatki specjalizacji stanowisk pracy menedżerowie eksperymentowali z rotacją stanowisk. Podsumowanie str. Do najbardziej przydatnych narzędzi utrzymania koordynacji współzależnych jednostek zaliczamy hierarchię organizacyjną. 355 Organizacje zbudowane są z wielu elementów konstrukcyjnych. jest rozróżnienie pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi. 354 Najbardziej oczywistą różnicą pomiędzy linią i sztabem jest cel – menedżerowie liniowi pracują bezpośrednio nad osiągnięciem celów organizacji. (.. koordynacja działań i zróżnicowanie stanowisk. Najbardziej powszechne to: projektowanie stanowisk pracy. reguły i procedury. ich grupowanie. 355 Organizacje niekiedy próbują wyważyć względne znaczenie stanowisk liniowych i sztabowych w kategoriach intensywności administracyjnej. 352 W większości organizacji koordynacja jest niezbędna. Intensywność administracyjna to stopień. • stanowiska sztabowe Mają za zadanie służyć doświadczeniem. Różnicowanie stanowisk str. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. Najbardziej powszechną formą jest specjalizacja stanowisk pracy. który wymaga omówienia.) Intensywność administracyjna str. Strukturalne techniki koordynacji str. podczas gdy menedżerowie sztabowi doradzają i wspierają. w której stanowiska sztabowe występują względnie licznie w stosunku do liczby stanowisk liniowych. reguły i procedury. • stanowiska liniowe Stanowiska na bezpośredniej linii podporządkowania. Różnice pomiędzy stanowiskami liniowymi i sztabowymi str.

w jakim stanowiska kierownicze są skoncentrowane w części sztabowej. 356 . Stanowisko sztabowe natomiast służy wiedzą fachową. Właściwy zakres decentralizacji kształtuje się pod wpływem wielu czynników. że specjalizacja stanowisk pracy i rozpiętość zarządzania należą do typowych elementów konstrukcyjnych struktury organizacyjnej. Delegowanie jest procesem.. Na idealną rozpiętość wpływa wiele czynników sytuacyjnych. w toku którego menedżer przekazuje część swoich obowiązków innym.Zidentyfikować i wyjaśnić różne elementy wpływu czynników sytuacyjnych na projekt organizacji. Koordynacja jest procesem jest procesem wiązania czynności różnych wydziałów organizacji. Stanowisko liniowe to stanowisko na bezpośredniej linii podporządkowania. Przykład wprowadzający . Rozpiętość zarządzania częściowo określa.Opisać rozpowszechnione podstawowe formy projektu organizacji.359 . Rozkład władzy wychodzi od jej delegowania.. Większe organizacje stosują wielorakie podstawy grupowania na różnych szczeblach. 361 Co to jest projekt organizacji? W rozdziale 10 zauważyliśmy. .. jak może się zmieniać właściwy poziom . Uzyskanie odpowiedniej koordynacji wymaga od menedżerów stosowania różnych technik. sekwencyjnej i wzajemnej. Charakter projektu organizacji str. Ustalenie relacji służbowego podporządkowania rozpoczyna się od wytyczenia linii podległości.lokalizacja. Centralizacja natomiast oznacza zachowanie władzy i autorytetu formalnego na najwyższym szczeblu organizacji. czy spłaszczona.Opisać podstawową istotę projektu organizacji. Rozdział 11 Zarządzanie Projektowaniem Organizacji 360 str. Głównym powodem koordynacji jest istnienie pomiędzy wydziałami współzależności: sumującej się. .Opisać problemy wyłaniające się w projektowaniu organizacji. Intensywność administracyjna to zakres. Systematyczne delegowanie obowiązków i uprawnień w całej organizacji przybiera postać decentralizacji.Zidentyfikować i wyjaśnić dwa podstawowe uniwersalne spojrzenia na projekt organizacji. Przykłady i pytania str. odpowiedzialne za osiąganie celów organizacji. Opisaliśmy tam również. czy struktura organizacji jest względnie wysmukła. radą i wsparciem stanowiskom liniowym. .. Każde kryterium ma zalety i wady. W ostatnich latach występowała tendencja do struktur bardziej spłaszczonych. . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: .

że właściwie zachowanie menedżera w danej sytuacji zależy od niepowtarzalnych elementów tej sytuacji3. 1. „jedyną najlepszą metodą działania. że podejścia uniwersalne próbują wskazać jeden najlepszy sposób zarządzania organizacją. * Później jednak sam trochę w to zwątpił: Zachowanie człowieka w organizacji. racjonalna i sprawna. Wielu ludzi wiąże biurokrację z „biurokratyczną mitręgą”. skostnieniem i spychaniem odpowiedzialności na innych. Tak więc projekt organizacji jest środkiem wdrażania strategii i realizacji planów osiągania celów organizacji. 444. Podstawą naszej dzisiejszej wiedzy na temat projektu organizacji są wczesne podejścia uniwersalne: model biurokratyczny i model behawioralny. 58 prezentowanej literatury. 5. Organizacja powinna przyjąć wyraźny podział pracy. dążenie do osiągnięcia biurokracji idealnej może dać pewne niepożądane skutki. Model biurokratyczny W rozdziale 2 wspominaliśmy o pionierskiej roli w klasycznej teorii organizacji wpływowego niemieckiego socjologa Maxa Webera. Zgodnie z ujęciem Webera biurokracja jest modelem struktury organizacyjnej opartej na zalegalizowanej władzy formalnej.* Jego model miał być wzorcem. Weber mawiał. Uniwersalne spojrzenie na projekt organizacji str. Przyjmowanie pracowników i awansowanie w organizacji powinno być oparte na technicznej wiedzy fachowej. 362 W rozdziale 2 wprowadziliśmy rozróżnienie pomiędzy sytuacyjnym i uniwersalnym podejściem do rozwiązywania problemów zarządzania. Anonimus Model behawioralny . 2. Centralną częścią rozważań Webera był biurokratyczny model organizacji4. Projekt organizacji to ogólny wzorzec strukturalnych składowych i rozwiązań używanych do zarządzania całą organizacją. takie jak nieelastyczność oraz zaniedbywanie ludzi i procesów społecznych. Natomiast nie wspomnieliśmy właściwie o możliwych wzajemnych relacjach obu tych elementów. 4. Organizacja powinna stworzyć spójny zestaw zasad w celu zapewnienia jednolitego wykonywania zadań. Organizacja powinna ustalić hierarchię stanowisk dla urzędów tworzącą linię podporządkowania od góry do samego dołu organizacji. Niestety. Pamiętamy. że niektóre jego elementy (takie jak oparcie się na regułach i zatrudnianie na podstawie wiedzy fachowej) rzeczywiście często poprawiają sprawność. Według Webera idealna biurokracja wykazuje pięć podstawowych cech. Głównym atutem modelu biurokratycznego jest fakt. a podejścia sytuacyjne sugerują. 3. Menedżerowie powinni prowadzić przedsiębiorstwo w sposób bezosobowy i utrzymywać odpowiedni dystans z podwładnymi. że biurokratyczna forma organizacji jest logiczna. do którego powinny dążyć wszystkie organizacje. a pracownicy powinni być chronieni przed arbitralnym zwolnieniem.specjalizacji i właściwa rozpiętość zarządzania. a każde stanowisko powinno być zajęte przez eksperta. poz. str.

komunikacji.. zostały zastąpione nowszymi modelami. kontroli i końcowych wyników.. że projekt optymalny dla danej organizacji zależy od całego zestawu czynników sytuacyjnych10. podejmowania decyzji. które wykorzystywały biurokratyczny model struktury. by określić. interakcji. nazywanej systemem 4 i opartej na modelu behawioralnym.. które uwzględniają czynniki sytuacyjne. może się zmienić wraz ze zmianą jej sytuacji. W następnej części rozdziału identyfikujemy szereg czynników. 366 Spojrzenie sytuacyjne na projekt organizacji oparty jest na założeniu. Likert był przekonany. co się sprawdza dla jednej organizacji. że nie istnieje jedno najlepsze podejście do projektu organizacji9. Główną mocną jego stroną jest akcentowanie zachowania ludzi poprzez podkreślanie wartości pracowników organizacji..Innym uniwersalnym modelem projektu organizacji był model behawioralny. Cechy charakterystyczne organizacji systemu 1 w ramach zaproponowanych przez Liberta zebrano w tablicy 11.. Technika podstawowa . W tablicy tej przedstawiono również cechy charakterystyczne drugiej skrajnej formy projektu organizacji opisanej przez Likerta. Wielkość organizacji . również twierdzą. że wiele przemawia za tym.. rozmiary i cykl życia organizacji. że te spośród wybranych przezeń organizacji. Badacz zarządzania Rensis Likert obserwował kilka wielkich organizacji.. były raczej mniej skuteczne niż te. (. Dlatego też modele uniwersalne. To. co decyduje o tym..) Podobnie jak model biurokratyczny. 372 . Widzimy jednak. ustalania celów. co się sprawdza w jednej organizacji. Likert opracował ramy koncepcyjne opisujące organizacje w kategoriach ośmiu kluczowych procesów: przywództwa. a nawet to. Likert i jego współpracownicy utorowali w ten sposób drogę do bardziej humanistycznego podejścia do projektowania organizacji. które pomagają określić najlepszy projekt organizacji w danej sytuacji. Strategia a projekt organizacji str. że podstawowa biurokratyczna forma organizacji. nie musi sprawdzać się dla innej. że każdą organizację można ulokować w zestawie wymiarów opisujących te elementy. Tu omówimy cztery takie czynniki – technikę. te aktywniejsze zwracały większą uwagę na rozwój grup roboczych i wykazywały większą troskę o procesy interpersonalne. Cykl życia organizacji .1. podobnie jak biurokratycznego. Wpływ sytuacji na projekt organizacji str. Otoczenie . Stwierdził. motywacji. otoczenie. jak biurokracja i system 4. że istnieje jeden najlepszy sposób projektowania organizacji – w tym przypadku taki jak w systemie 4. W następnej części rozdziału omawiamy wpływ strategii.. przedstawiciele podejścia behawioralnego. nazwana przez niego projektem systemu 1. że jedne są sprawniejsze od innych7. Twierdził. zakotwiczona jest na jednym końcu każdego wymiaru. również i podejście behawioralne ma zarówno mocne jak i słabe strony. Niestety.. który rozwijał się równolegle do szkoły stosunków międzyludzkich w myśli o zarządzaniu. które wykorzystywały model behawioralny.

oparta jest na licznych samodzielnych jednostkach organizacyjnych w powiązanych ze sobą obszarach w ramach szerszej organizacji. takich jak wydział marketingu czy produkcji. Tak więc struktura wielobranżowa albo typu M (od: multidivisional).. Pewne dziedziny są zdecentralizowane na szczeblu jednostki. Inne są pewnymi hybrydami opartymi na połączeniu dwóch.. Zarządzanie w praktyce .. spójna. albo uniwersalna)21. również wykorzystuje się podział według wyrobu. Forma H (od : holding) jest zasadniczo spółką holdingową.. 375 Ze względu na to. która powstała w wyniku niezależnej dywersyfikacji. że na projekt organizacji wywierają wpływ takie czynniki jak technika.. Ogólnie rzecz biorąc.. wielkość i cykl życia organizacji oraz jej strategia. inne . jednolita. Podejście to jest oparte w sposób luźny na grupowaniu stanowisk pracy według wyrobu. opisanym szczegółowo w rozdziale 10. jednakże w przeciwieństwie do formy H samodzielne jednostki są tu jednak ze sobą powiązane..Innym ważnym czynnikiem wpływającym na projekt organizacji jest strategia przyjęta przez jej najwyższe kierownictwo20. otoczenie. Struktura funkcjonalna (forma U) Struktura funkcjonalna jest rozwiązaniem opartym na funkcjonalnym podejściu do strukturyzacji. Do sprawnego funkcjonowania organizacji niezbędny jest znaczny stopień koordynacji pomiędzy poszczególnymi wydziałami. Struktura ta powstaje w wyniku dywersyfikacji pokrewnej. W tym rozwiązaniu członkowie organizacji są grupowani w wydziałach funkcjonalnych. Strategia na poziomie funkcjonalnym . na projekt organizacji wywiera wpływ zarówno strategia na poziomie przedsiębiorstwa. Strategia na poziomie jednostki . jak i strategia jednostki operacyjnej oraz strategia funkcjonalna.. Strategia na poziomie przedsiębiorstwa . nie powinno dziwić.. (.. która staje się coraz bardziej popularna.. (.. trzech lub wszystkich czterech form podstawowych.) Struktura konglomeratowa (struktura typu H) Inną rozpowszechnioną formą struktury organizacyjnej jest podejście konglomeratowe albo typu H22. Ekonomista Oliver E. Podstawowe formy struktury organizacyjnej str. Williamson nazwał ją mianem struktury typu U (od: unitary structure.) Struktura wielobranżowa (typu M) W strukturze wielobranżowej. Struktura konglomeratowa jest wykorzystywana przez organizację składającą się z szeregu nie powiązanych ze sobą jednostek. Większość z nich można jednak podciągnąć pod którąś z następujących czterech podstawowych kategorii. struktura unitarna. iż organizacje przyjmują rozmaite struktury organizacyjne.

Następnie na wydziały funkcjonalne nakłada się zestaw grup wyodrębnionych według wyrobu albo wydziałów tymczasowych. Każdy z nich stoi na czele grupy projektu złożonej z przedstawicieli pracowników wydziałów funkcjonalnych. Problemy pojawiające się w projektowaniu organizacji str.. Najważniejsze z nich dotyczą sposobu wykorzystania przez organizacje ich struktury do zarządzania informacją. jak i jednemu lub kilku kierownikom projektu. 386 . które organizacja musi przetworzyć. Na najwyższym szczeblu organizacji mamy jednostki funkcjonalne. opartym na nakładających się dwóch kryteriach26. Podstawą macierzy jest zestaw wydziałów funkcjonalnych. produkcji. technicznego) i zespołu projektu.natomiast scentralizowane na poziomie przedsiębiorstwa. Pracownicy są w ramach struktury macierzowej jednocześnie członkami wydziału funkcjonalnego (np. Jedna z konsekwencji dotyczy rozpiętości zarządzania i liczby szczebli w organizacji. otoczenie organizacji staje się coraz bardziej burzliwe. Jedną z najważniejszych korzyści z organizacji przedsiębiorstwa w formie M jest możliwość koordynacji i wspólnego wykorzystania zasobów.. że owe wymagania i możliwości przetwarzania informacji wpływają na strukturę organizacyjną. rodzaju struktur wykorzystywanych przez organizacje globalne oraz znaczenia elastyczności organizacji. Z rysunku widać. Zarządzanie informacją str. złożone i niepewne. Struktura macierzowa Struktura macierzowa jest kolejnym rozpowszechnionym podejściem do projektu organizacji. Spojrzenie globalne . 383 Przez lata pojawiały się różne problemy związane z projektem organizacji. 383 Jak zauważyliśmy w rozdziale 3. Innowacje w technice informacyjnej umożliwiają menedżerowi utrzymywanie kontaktu z coraz większą liczbą kolegów i podwładnych. W miarę wzrostu niepewności wzrasta ilość informacji. Jednocześnie przełomowe postępy w technice informacyjnej pozwalają menedżerom na przetworzenie większych ilości informacji w sposób coraz bardziej efektywny.. że macierz jest odzwierciedleniem struktury wielokrotnego podporządkowania – każdy członek organizacji może podlegać zarówno przełożonemu funkcjonalnemu. Organizacje globalne . Menedżerowie mają coraz większą świadomość tego. techniki.. na których czele stoją wicedyrektorzy ds. Z boku schematu organizacyjnego mamy szereg stanowisk określonych mianem kierownika projektu. finansów i marketingu. Dostosowanie organizacji str. Struktury hybrydowe Niektóre organizacje wykorzystują strukturę będącą połączeniem dwóch lub większej liczby rozpowszechnionych form struktury organizacyjnej.

Podsumowanie str...Opisać istotę zmian organizacyjnych włącznie z czynnikami działającymi na rzecz zmian i zmianami planowanymi a zmianami dostosowawczymi. Dotyczy to w różny sposób strategii na poziomie przedsiębiorstwa. powolne i nieelastyczne. 392) Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . ogólne opisy stanowisk pracy itd. projektowanie przedsiębiorstw międzynarodowych oraz maksymalizację zdolności dostosowawczej organizacji.Omówić założenia. W ukształtowaniu projektu organizacji pomocna jest również jej strategia. techniki i skuteczność rozwoju organizacji. Przykłady i pytania str. jednostki operacyjnej i funkcjonalnym. że projekt optymalny jest funkcją czynników sytuacyjnych. Takimi czteroma ważnymi czynnikami są technika. Przykład wprowadzający str. że wiele organizacji tworzy dziś swoje własne projekty struktury. By więc uniknąć tych problemów. 392 . 388 Projekt organizacji jest ogólnym wzorcem składowych i rozwiązań strukturalnych wykorzystywanych w zarządzaniu całą organizacją.przyjmując względnie nieliczne formuły. wielkość i cykl życia organizacji.391 . Rozdział 12 Kierowanie Zmianami Organizacyjnymi (str. Inne organizacje wykorzystują projekty hybrydowe. wyprowadzone z dwóch lub większej liczby podstawowych wariantów. Pierwszymi uniwersalnymi modelami projektu organizacji były: model biurokratyczny i model behawioralny. . 389 . . wielobranżowy oraz macierzowy. maksymalizujące ich zdolność dostosowania się do zmiennych warunków i zmieniającego się otoczenia. Modele te próbowały określić normatywnie właściwy sposób projektowania wszelkich organizacji.Omówić potrzebę podejścia do ożywienia organizacji. Wśród problemów pojawiających się przy projektowaniu organizacji można wymienić: wykorzystanie projektu organizacji do zarządzania informacją.Na koniec trzeba wspomnieć... Sytuacyjne spojrzenie na projekt organizacji oparte jest na założeniu. konglomeratowy. unikając zbytniego rozczłonkowania i nadmiernej sztywności. biurokratyczne organizacje są oporne wobec zmian.Zidentyfikować i opisać główne obszary zmian organizacyjnych. otoczenie. Współcześnie wiele organizacji przyjmuje jeden z czterech podstawowych projektów: funkcjonalny. organizacje próbują możliwie silnie odróżniać się od typowych biurokracji . Jak już zauważyliśmy.. . Próbują tego dokonać. .

... Zmiana planowana czy zmiana dostosowawcza? .. 399 Menedżer nie powinien poddawać się rezygnacji. Zarządzanie zmianami w organizacjach str.... 401 Zauważyliśmy już.. . Kroki w procesie zmian . . menedżerowie powinni wyjść od sporządzenia wykazu sił nie sprzyjających zmianom i następnie próbować je neutralizować lub przynajmniej ograniczyć ich wpływ. menedżer musi rozumieć kroki niezbędne do ich skutecznego wprowadzenia. Obszary zmian w organizacji str. techniki i operacji lub ludzi17. Siły działające na rzecz zmian . że zmiany często natrafiają na opór. Menedżer nie może tak po prostu skinąć czarodziejską różdżką i wprowadzić niczym magik planowanych zmian.. Ogólnie jednak większość przypadków zmian dotyczy strategii organizacji. menedżerowie muszą zrozumieć.. Przezwyciężenie oporu stawianego zmianom str. 393 . Przyczyny oporu stawianego zmianom str.) Zmiana struktury i projektu organizacji (... Zmiana strategii (. że zmiany mogą obejmować niemal wszystkie części organizacji. Ułatwianie. o ile mają one mieć szanse powodzenia. Uświadamianie i komunikacja. Aby realizować zmiany...... Niepewność... Menedżerowie muszą wiedzieć... Do wszelkich zmian trzeba podchodzić w sposób systematyczny i logiczny. Analiza pola siłowego. Współuczestnictwo. przynajmniej niektóre techniki mogą pomóc w przezwyciężaniu tego oporu.Charakter zmian organizacyjnych str. by skutecznie kierować zmianami. a także umieć sobie radzić z oporem pracowników7. dlaczego ludzie bywają niechętni zmianom i jak można przezwyciężyć ich opór.. gdy zamierzone lub realizowane przezeń zmiany napotykają opór. jej struktury i projektu. Choć nie ma stuprocentowo pewnych recept. .) . Odmienne postrzeganie. 396 Zmiany organizacyjne są zjawiskiem złożonym. .. Zagrożenie osobistych interesów.) Zmiana techniki i operacji (. .. Uczucie straty... Aby ułatwić wprowadzenie zmian... .. 398 Po to.

. odmiennym ich postrzeganiem i uczuciem straty. 411 .. umocnienie (konsolidacja) i ekspansja. żywotności i siły. chociaż zwykle bardziej skuteczny jest model kompleksowy. Przykłady i pytania str. 405 Inny obszar zmian w organizacji dotyczy zasobów ludzkich. by przezwyciężyć entropię.) Zmiany organizacyjne mogą się również koncentrować na sposobie postrzegania i oczekiwaniach. Wykorzystuje się wiele różnych technik zmian lub interwencji. Metody przezwyciężenia tego oporu obejmują współuczestnictwo.. . techniki i ludzi.. Podstawowymi krokami w ożywieniu organizacji są: kurczenie działalności. Ogólnie rzecz biorąc. Model Lewina daje ogólne spojrzenie na kroki składające się na ten proces. Z kolei kierownictwo może. Podstawą ożywienia może być dowolna zmiana organizacyjna lub działalność rozwojowa. 414 . Taki zastrzyk jest czasami potrzebny. Ludzie wykazują skłonność do stawiania oporu zmianom. Zmiany mogą być również ukierunkowane na postawy i wartości pracowników... (. lepsza jest zmiana planowana niż dostosowawcza (relatywna). sposobu postrzegania. Ożywienie oznacza wlanie w organizację nowej energii. ułatwianie i analizę pola siłowego. Doskonalenie organizacji str. Skuteczne wykorzystanie tego podejścia opiera się na kilku ważnych przesłankach.Zmiany ludzi str. 406 Zmiana w organizacji i doskonalenie organizacji są ze sobą powiązane.417 . Przesłanki doskonalenia organizacji Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. Doskonalenie organizacji zajmuje się zmianą postaw. Zmiana może być wywołana siłami działającymi wewnątrz organizacji lub poza nią.. Pracownicy mogą mieć poczucie. percepcji zachowań i oczekiwań. zagrożeniem osobistego interesu. Na przykład organizacja może zdecydować o zmianie poziomu kwalifikacji swojej siły roboczej. zachowań i oczekiwań.. struktury i projektu. Zarządzanie procesem zmian ma wielkie znaczenie. co jest spowodowane związaną z nimi niepewnością. Podsumowanie str. W wielu współczesnych organizacjach menedżerowie próbują odchodzić od nieprzyjaznych stosunków z robotnikami i zastępować je stosunkami współpracy. 413 Zmiana organizacyjna to każda istotna modyfikacja jakiejkolwiek części organizacji. kształcenie i komunikację.. Najbardziej rozpowszechnione dotyczą zmian strategii.... Ożywienie organizacji str. Panują sprzeczne opinie co do skuteczności technik OD.

Trzema szczególnie ważnymi składowymi tego kontekstu są: strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi oraz prawne i społeczne otoczenie.Rozdział 13 Gospodarowanie Zasobami Ludzkimi Cele str. włącznie z ich planowaniem.) Prawne otoczenie gospodarowania zasobami ludzkimi .. włączając ustalenie systemów wynagrodzeń i świadczeń oraz planowanie karier... jednakże w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci jesteśmy świadkami gwałtownego wzrostu jego znaczenia. 428 . 418 ..Omówić przyciąganie przez organizację zasobów ludzkich. włącznie z jego strategicznym znaczeniem i jego związkiem z czynnikami prawnymi i społecznymi. Rozwój zasobów ludzkich str.. Gospodarowanie zasobami ludzkimi (albo – jak się je niekiedy nazywa – zarządzanie personelem) w wielu organizacjach bywało spychane do klasy zadań drugorzędnych. Zarządzanie w praktyce Molestowanie seksualne w miejscu pracy . Gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia str. 419 Gospodarowanie zasobami ludzkimi odbywa się w kontekście złożonego i nieustannie zmieniającego się otoczenia.Opisać gospodarowanie zasobami ludzkimi w kontekście otoczenia.Opisać stosunki pracownicze. 444 . . Przykład wprowadzający str.. Strategiczne znaczenie gospodarowania zasobami ludzkimi Zasoby ludzkie mają ogromne znaczenie dla skutecznego funkcjonowania organizacji. 436 . Przyciąganie zasobów ludzkich str. naborem i selekcją. (... Zmiany społeczne a gospodarowanie zasobami ludzkimi .... 418 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . .. Utrzymanie zasobów ludzkich str.Opisać.. w jaki sposób organizacje utrzymują zasoby ludzkie. w jaki sposób organizacje rozwijają zasoby ludzkie. .Omówić. jak również rozpowszechnione metody selekcji. włączając w to szkolenie i rozwój.. w tym sposoby powoływania związków zawodowych i mechanizm negocjacji zbiorowych. ocenę wyników i ich omówienie z zainteresowanym pracownikiem (informację zwrotną). .

. Do metod oceny kandydatów należą formularze podań o przyjęcie do pracy. których celem jest uzgodnienie umowy zbiorowej. Planowanie kadr wychodzi od analizy stanowisk pracy. Organizacje muszą również pracować nad doskonaleniem swoich zasobów ludzkich. podejmowania decyzji o podwyżkach i awansach oraz zapewnienia pracownikom odpowiedniej zwrotnej informacji. sprawdziany. doskonalenie i utrzymywanie potrzebnych organizacji zasobów ludzkich. a także na planowaniu programów.. Równie ważne jest utrzymanie zasobów ludzkich. mają oni prawo do reprezentacji związkowej. Zawsze należy pamiętać o problemie wartości informacji pochodzących z takich ocen. a następnie koncentruje się na prognozowaniu przyszłego zapotrzebowania organizacji na pracowników zarówno spośród już zatrudnionych w organizacji jak i spoza niej. jak i orzekające metody oceny. Kierowanie stosunkami pracowniczymi str. Wiarygodność poszczególnych metod wykorzystywanych w toku selekcji kandydatów musi zostać odpowiednio sprawdzona. Stawki płac muszą zostać ustalone w odpowiedniej proporcji do innych stanowisk w ramach organizacji oraz do stawek na takim samym lub podobnym stanowisku w innych organizacjach na rynku pracy. dobry system przeważnie wykorzystuje kilka metod. rozmowy kwalifikacyjne oraz środki oceny. Ocena wyników ma istotne znaczenie dla określenia potrzeb szkoleniowych. Jeżeli takie będzie życzenie większości pracowników firmy na stanowiskach niekierowniczych. 451 Przedmiotem gospodarowania zasobami ludzkimi jest pozyskiwanie. Można stosować zarówno obiektywne. których zadaniem jest zapewnienie we właściwym momencie odpowiedniej liczby i typu pracowników.. Szkolenie personelu i doskonalenie kadr kierowniczych umożliwia pracownikom właściwe wykonywanie powierzonej im pracy i przygotowanie się do pracy na innych stanowiskach w przyszłości. W toku procesu doboru kadr następuje przyciągnięcie.. Ma ono znaczenie strategiczne oraz znajduje się pod wpływem otoczenia prawnego i społecznego. Ważną częścią funkcji gospodarowania zasobami ludzkimi jest przyciąganie zasobów ludzkich. Po uzgodnieniu umowy spory pracowników z kierownictwem rozstrzygane są w ramach procedury rozpatrywania i załatwiania skarg. 446 . a dobry program świadczeń pozapłacowych może się przyczynić do łatwiejszego przyciągnięcia i utrzymania pracowników. Podsumowanie str. działające bodźcowo lub związane z wynikami i zasługami w pracy. albowiem niełatwo jest trafnie ocenić różne aspekty jakiejś osoby na danym stanowisku. Kierownictwo ma obowiązek prowadzenia ze związkiem zawodowym negocjacji zbiorowych. ocena i ostateczne zaangażowanie kandydatów ubiegających się o pracę... Właściwie zaprojektowane systemy płac. mogą zachęcić do lepszej pracy. Ważnym aspektem gospodarowania zasobami ludzkimi jest również planowanie kariery.

. Niemal każda . Trudniej wszakże zrozumieć...... a także popularne strategie motywowania. Mimo że w ciągu tych wszystkich lat system ten był rozwijany i doskonalony........ • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony procesu. najwyższe kierownictwo firmy wprowadziło bodźcowy system płac... • Omówić podejścia do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia. Po drugie. 456 Nie bez racji można twierdzić... przeżył bez strat prawie 60 lat i od ponad 40 lat nie musiał zwalniać ludzi... którego celem było wzmocnienie motywacji pracowników..... dlaczego tak jest........ stworzyć pracownikom urozmaicone szanse uzyskania większych zarobków za cięższą pracę.. włącznie z jego znaczeniem i podstawowymi wcześniejszymi podejściami do zagadnienia.. 456 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Scharakteryzować istotę motywowania.. jak funkcjonuje system bodźców u Lincolna.. ilości wyprodukowanych wyrobów i ich jakości. tym więcej zarabia........ że u nich taki system nie zda egzaminu1............ że Lincoln Electric w Cleveland w stanie Ohio ma najwyżej motywowanych robotników z wszystkich współczesnych firm amerykańskich i że robotnicy ci są trzykrotnie bardziej wydajni niż ich koledzy w innych firmach.. podstawowe wynagrodzenie każdego pracownika jest związane bezpośrednio z jednostkową wydajnością...... W dodatku Lincoln.... jego podstawowe założenia są wykorzystywane po dziś dzień: im więcej wysiłku wkłada w pracę pracownik Lincolna.. pomysłów.. W 1934 r. • Opisać rolę systemów nagradzania w motywowaniu....... Odpowiedź tkwi w motywacji pracownika.Przykłady i pytania str.. • Zidentyfikować i opisać nowe spojrzenie na motywowanie. Na koniec roku każdy pracownik podlega ocenie z punktu widzenia solidności. Sukcesy firmy Lincoln Electric w stosunkach z pracownikami nie są wynikiem jakiejś fanaberii czy nowego podejścia..... Tylko w ciągu ostatnich siedmiu lat niemal 4 000 menedżerów z innych firm odwiedziło obiekty Lincolna w Cleveland. by się nauczyć czegoś o sposobie motywowania robotników do pracy............. produkujący przemysłowe silniki elektryczne i sprzęt spawalniczy..... Część V PROCES PRZYWÓDZTWA Rozdział 14 Motywowanie Pracownika Do Pracy Cele str........ Sukces Lincolna nie przeszedł niezauważony....... Nie trudno zrozumieć. jako specjalne nagrody na koniec roku przyznawane są premie.... .... Początkowe podejście było proste...454 . 452 ... Wielu z nich zdobyło nowe spojrzenie na sposób przekonywania robotników przez organizację do osiągania lepszych wyników.. • Zidentyfikować i opisać główne podejścia do motywowania od strony treści.. Przykład wprowadzający str... Inni wyjeżdżają kręcąc głową i twierdząc.. Jak działa ten system? Po pierwsze....

Istota motywowania str. zwolennicy podejścia tradycyjnego ujmowali rolę wynagrodzenia pieniężnego bardzo wąsko i nie dostrzegali innych czynników motywacyjnych.. by uniknąć reprymendy. a jednocześnie jest czymś nieuchwytnym... licząc się z pewną przyganą. że dla większości ludzi praca jest czymś nieprzyjemnym i że dochód pieniężny jest dla pracowników ważniejszy od charakteru samej pracy.organizacja może mieć właściwie motywowaną siłę roboczą... Menedżerowie organizacji muszą jednak wymyślić. (. Znaczenie motywacji do pracy . 458 Wyniki osiągane przez indywidualnego pracownika określone są ogólnie przez motywację (pragnienie pracy). a menedżer może mieć trudności z ustaleniem przyczyn niedostatecznej motywacji i doprowadzenie do zmiany zachowania.) Wcześniejsze podejścia do motywowania . Chociaż rola pieniądza jako czynnika motywacyjnego nie podlega dyskusji. menedżer może poddać go szkoleniu lub zastąpić innym pracownikiem.. W dowolnym dniu roboczym pracownik może dać z siebie maksimum wysiłku w wykonywanej pracy albo pracować tylko na tyle intensywnie. Dzisiejsi menedżerowie muszą wychodzić od znacznie bardziej złożonego spojrzenia na ludzkie pragnienia.. 457 Motywowanie jest zestawem sił. Jeżeli pracownikowi brak zdolności do wykonywania danej pracy.. że kierownictwo ma bogatszą wiedzę na temat pracy na poszczególnych stanowiskach niż sami robotnicy. i zakładał. Celem menedżera jest maksymalizowanie częstotliwości występowania pierwszego typu zachowania i minimalizowanie występowania postaw ostatniego typu. Trudniejsza sytuacja powstaje wtedy. Najlepszym przykładem tradycyjnego podejścia do motywacji pracownika jest praca Fredericka W. Do ich podstawowych założeń . które powodują. że określa ona wyniki pracy. Tamten program był inicjowany w prostszych czasach. będących owocem działań prowadzonych w zakładach Western Electric5. Taylor sugerował używanie bodźcowego systemu płac. by program tak jak u Lincolna sprawdził się również u nich.. rozwój teorii motywacji przebiegał od podejścia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania) do podejścia od strony zasobów ludzkich. Taylora4. Podejście tradycyjne. że ludzie zachowują się w określony sposób2.. a także informację niezbędną do wykonywania pracy). jak to zrobić. gdy problemem jest niedostateczna lub niewłaściwa motywacja do pracy..... Ogólnie rzecz biorąc. Znaczenie motywacji polega więc na tym. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (zarysowane również w rozdziale 2) wywodzi się z prac Eltona Mayo i jego współpracowników... możliwości (zdolności do wykonywania danej pracy) oraz środowisko pracy (narzędzia. Jak zauważyliśmy w rozdziale 2. Zachowanie jednostki jest złożonym procesem. 459 Nasza wiedza na temat motywowania może wychodzić od przeglądu wcześniejszych podejść... albo ograniczyć swój wysiłek do minimum. a menedżerowie mieli całe dziesięciolecia na jego doskonalenie. materiały. Podejście tradycyjne zakładało również. że powszechną siłą motywacyjną jest pieniądz. Podejście od strony stosunków międzyludzkich (stosunków współdziałania). by skłonić ich do osiągnięcia lepszych wyników w pracy. Zwolennicy tego podejścia kładli nacisk na rolę procesów społecznych w środowisku pracy. Był przekonany.

i żeby pozwolili im na pewien zakres samodzielności i samokontroli w wykonywaniu codziennych obowiązków. że ma silne potrzeby społeczne i że potrzeby te są ważniejsze dla motywacji niż pieniądze. Podejście do motywowania od strony treści str.. że pracownik odczuwa potrzebę. psycholog reprezentujący kierunek stosunków międzyludzkich. Dwoma szeroko znanymi podejściami do motywowania od strony treści jest teoria hierarchii potrzeb i teoria dwuczynnikowa. że ludzie dążą do zaspokojenia pięciu poziomów potrzeb6. Podejście od strony zasobów ludzkich. szacunku dla samego siebie oraz potrzebę uznania i szacunku w oczach innych. że motywacje można wzmocnić. Hierarchię potrzeb zaproponowanych przez Maslowa pokazano na rys. że sam udział ma wartość zarówno dla pracowników. podejście od strony zasobów ludzkich zakłada.. przynależności. że złudzenie wkładu i współuczestnictwa wzmocni motywację.należała teza. Oczekiwano. Potrzeby te muszą zostać zaspokojone.. żeby działali tak. Następne w kolejności są potrzeby stabilnego środowiska psychicznego i emocjonalnego – potrzeby bezpieczeństwa. podejście od strony treści próbuje odpowiedzieć na pytanie: „Jakie czynniki motywują ludzi do pracy?”.. że pięć kategorii potrzeb ludzkich układa się w pewną hierarchię. Dopuszczenie symbolicznych form współuczestnictwa miało wzmóc motywację. Z kolei eksperci sugerują.) U samego dołu hierarchii są potrzeby fizjologiczne... Podejście od strony hierarchii potrzeb .) . Maslow sugerował. że robotników można motywować wyższą płacą. że ludzie muszą zaspokajać pięć kolejnych potrzeb – fizjologicznych. O ile przedstawiciele szkoły stosunków międzyludzkich byli przekonani. 460 Podejście do motywowania od strony treści koncentruje się na pierwszej części procesu motywowania – na potrzebach i związanym z ich niezaspokojeniem poczuciu niedostatku. że ludzie mają potrzebę uczestnictwa i są zdolni do udziału prawdziwego. aby pracownicy czuli się ważni... Potrzeby szacunku w rzeczywistości obejmują dwa różne zespoły potrzeb: potrzebę pozytywnego obrazu we własnych oczach. ---------hierarchia potrzeb Maslowa Teoria sugerująca.. 460 W teorii tej przyjmuje się.. 14. zapewniając pracownikom szerszą autonomię i większą odpowiedzialność. a nie tylko pozornego. zanim w ogóle weźmie się pod uwagę inne potrzeby. Oba te poglądy są przykładem spojrzenia na motywowanie od strony treści. Przywódcy związkowi często twierdzą. że ludzie mają rozmaite potrzeby. Zwolennicy podejścia od strony stosunków międzyludzkich radzili menedżerom. Potrzeby przynależności odnoszą się do procesów społecznych. Najbardziej znana jest hierarchia potrzeb Maslowa oraz teoria ERG. choć w istocie był to udział iluzoryczny. ---------Hierarchia potrzeb Maslowa. (. Podejście to przyjmuje.2. krótszym czasem pracy i lepszymi warunkami pracy.. Dokładniej. twierdził. bezpieczeństwa. (. że złudzenie współuczestnictwa i ważności zaspokoi podstawowe potrzeby społeczne robotników i w rezultacie stworzy silniejszą motywację do pracy. które można uszeregować według hierarchii ważności. szacunku i samorealizacji. Obejmują one potrzebę miłości i przywiązania oraz akceptacji ze strony kolegów. Abraham Maslow. jak i dla organizacji. by być użytecznym i ważnym..

Ku swemu zaskoczeniu stwierdził. Menedżerowie nie powinni oczywiście zbyt mocno polegać na jakimkolwiek jednym podejściu w swoim myśleniu o motywowaniu pracowników. Na przykład. Przeprowadzone przezeń wywiady wykazały istnienie nie jednego.) Teoria ERG jest stosunkowo nowa w zestawieniu z hierarchią potrzeb Maslowa. Ludzie mogą być zadowoleni. kiedy byli zadowoleni ze swej pracy i czuli silną motywację.. Co więcej.. wierniejszym objaśnianiem motywacji w organizacjach9. Litery E. teoria ERG obejmuje element frustracji i regresji.. przedstawiciele różnych kultur mogą mieć różne kategorie i hierarchie potrzeb. (. Spostrzeżenie to doprowadziło Herzberga do wniosku. niezadowoleni albo odczuwać coś pośredniego. jednakże badania zdają się wskazywać. 465 Tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy zakładało. że może być ona lepszym. oraz sytuacji przeciwnych. że „wysoka płaca” będzie powodem do zadowolenia. Prosił ich o przypomnienie sobie sytuacji. tj. obejmuje potrzeby szacunku dla samego siebie i samorealizacji.. Potrzeba wzrostu (czy rozwoju).. nie zawsze też ich kolejność odpowiada postulowanej przez Maslowa7. Teoria dwuczynnikowa . i G oznaczają egzystencję (existence). Po pierwsze. że potrzeby wyższego rzędu na dobrą sprawę w ogóle się nie liczą. ---------teoria ERG Teoria motywacji sugerująca. że z zadowoleniem i niezadowoleniem związane były różne zestawy czynników – tzn. . obie koncepcje dzielą jednak dwie ważne różnice. a dwóch różnych wymiarów: jednego sięgającego od zadowolenia do jego braku i drugiego sięgającego od niezadowolenia do jego braku. kontakty społeczne (relatedness).... Potrzeby egzystencji odpowiadają potrzebom fizjologicznym i potrzebom bezpieczeństwa u Maslowa. i wzrost albo rozwój (growth). W reakcji na podobne głosy krytyczne Clayton Alderfer w swojej teorii motywacji ERG zaproponował odmienną hierarchię potrzeb8. że ktoś może wskazywać na „niską płacę” jako źródło niezadowolenia. R. gdy niezadowoleniu towarzyszył brak motywacji. związek.Zaproponowana przez Maslowa koncepcja hierarchii potrzeb ma pewną intuicyjną logikę i została przyjęta przez wielu menedżerów. że zadowolenie i niezadowolenie są skrajnymi stanami pewnego kontinuum. Po drugie. najwyższy szczebel w schemacie Alderfera.. związku i wzrostu. że ludzkie działanie może być wywołane jednocześnie przez kilka kategorii potrzeb. by dowiedzieć się czegoś więcej o motywacji do pracy fachowców i relacji pomiędzy zadowoleniem i niezadowoleniem. Frederick Herzberg przeprowadził 200 rozmów z księgowymi i inżynierami. że potrzeby ludzkie są ułożone w trzech nakładających się kategoriach – egzystencji. że tradycyjne spojrzenie na zadowolenie z pracy jest niepełne. Potrzeba kontaktów społecznych koncentruje się na związkach ludzi z ich otoczeniem społecznym (Maslowa potrzeby przynależności i szacunku odnoszą się do pozyskiwania szacunku innych). ---------Chociaż teoria ERG przyjmuje. Teoria ta rozbiła hierarchię potrzeb Maslowa na trzy szczeble. Spojrzenie takie nazywamy teorią dwuczynnikową10. potrzeby niższego rzędu mają na Haiti tak zasadnicze znaczenie. co niekoniecznie musi oznaczać.. Po to. teoria ERG sugeruje. że motywowanie zachowania układa się w hierarchię w sposób nieco podobny do zaproponowanego przez Maslowa. Teoria ERG. którego brakuje w koncepcji hierarchii potrzeb Maslowa. Badania ujawniły jednak słabość i braki tej teorii: nie zawsze u pracowników organizacji występuje pięć poziomów potrzeb.

(. że proces motywowania pracowników składa się z dwóch etapów.. Dawid O. ---------Na podstawie tych obserwacji Herzberg twierdzi. i jak oceniają zaspokojenie tych potrzeb po osiągnięciu celów. których menedżerowie próbują „zadowolić” tylko poprzez czynniki higieniczne.) Mimo że teoria dwuczynnikowa Herzberga zdobyła sobie wielu zwolenników wśród menedżerów. Na podobieństwo potrzeby przynależności Maslowa. podejście od strony procesu koncentruje się na wyjaśnianiu. Potrzeba osiągnięć jest najbardziej znana.. psycholog. 468 Spojrzenie od strony procesu zajmuje się sposobem powstawania motywacji. który pierwszy zidentyfikował tę potrzebę. Hierarchia potrzeb Maslowa. zazwyczaj będą sprowadzali swój wysiłek w pracy do niezbędnego minimum. przynoszą jednak niewiele wyjaśnień dotyczących samego procesu motywowania. Podsumowując można powiedzieć.---------teoria dwuczynnikowa Teoria motywacji sugerująca. Zamiast próbować identyfikować lub wyliczać bodźce motywacyjne. McClelland.) Pracownicy. ma ona jednak również swoich krytyków.. teoria dwuczynnikowa oraz teorie potrzeby osiągnięć. Badania wykazały. Podejście do motywowania od strony procesu str.. twierdzi. Jest to pragnienie realizacji celu lub zadania w sposób bardziej skuteczny niż w przeszłości. że główne podejścia do motywowania od strony treści koncentrują się na potrzebach indywidualnych. Jednostkowe potrzeby ludzkie . Obecnie teoria Herzberga nie cieszy się zbyt wielkim szacunkiem wśród badaczy przedmiotu. by zaspokoić swoje potrzeby. teoria ERG. afiliacji i władzy wnikają w sprawę czynników sprawczych. .. (. że zadowolenie i niezadowolenie ludzi z pracy kształtują się pod wpływem dwóch niezależnych zestawów czynników – czynników motywacji i czynników higieny psychicznej. Jeden z kierunków krytyki wskazuje na możliwość rozmaitych interpretacji wyników uzyskanych przez Herzberga w rozmowach z pracownikami. dlaczego ludzie wybierają pewne zachowania... że osoby o silnie wykształconej potrzebie władzy prawdopodobnie będą uzyskiwały lepsze wyniki. W pierwszym menedżerowie muszą dopilnować właściwych czynników higieny psychicznej.. Potrzeba władzy jest pragnieniem wywierania wpływu na grupę i kontrolowania zachowań innych. afiliacji i władzy12. Menedżerowie powinni więc przejść do drugiego etapu: dać pracownikom okazję do odczucia takich czynników motywacyjnych. Wywarła ona jednak poważny wpływ na menedżerów i odegrała dużą rolę w uświadomieniu znaczenia motywacji do pracy. jak wola osiągnięć. że jedynie około 10% ludności w Stanach Zjednoczonych wykazuje silnie potrzebę osiągnięć. Inny zarzut podnosi niereprezentatywność badanej próbki dla całej populacji oraz fakt. będą też zajmowały stanowiska związane z nadzorowaniem pracy innych.. które również odgrywają ważną rolę w organizacjach: osiągnięć.. Ludzie o silnie wykształconej potrzebie afiliacji na ogół będą preferowali pracę wymagającą szerokich społecznych interakcji i otwierającą możliwości nawiązywania przyjaźni. że późniejsze badania nie zawsze zdołały potwierdzić tę teorię11. Do popularnych podejść do motywowania od strony procesu zaliczmy teorię oczekiwań oraz teorię sprawiedliwości.. 467 Poza tymi teoriami badania koncentrowały się na specyficznych jednostkowych potrzebach ludzkich. potrzeba afiliacji jest pragnieniem ludzkiego towarzystwa i akceptacji..

Stacy Adamsa. W sklepach A&P w Filadelfii pracownicy zgodzili się na 25-procentową obniżkę płacy. Menedżerowie pragnący poprawić motywację swoich podwładnych mogą podjąć kolejne kroki.... że cały system jest sprawiedliwy (równy dla wszystkich)18.) Implikacje dla menedżerów. Żeby rzeczywiście w całości wykorzystać ją w miejscu pracy. a jednocześnie sklepy osiągają wyższą zyskowność19. ---------teoria oczekiwań Teoria sugerująca. że menedżerowie muszą brać pod uwagę charakter „innych”. Opiszemy tu tylko jej formę najbardziej podstawową. 473 Po tym. (.Teoria oczekiwań . jej zastosowanie jest dość trudne20. Znaczna część współczesnego myślenia o sprawiedliwości została ukształtowana przez teorię motywacji opracowaną przez J. Mimo że jest ona pomyślana sensownie i uzyskała ogólne potwierdzenie w badaniach empirycznych.. Sprawiedliwość to indywidualnie postrzegane traktowanie danej osoby w porównaniu z innymi.. by pożądany poziom osiągnięć był możliwy do uzyskania. Po drugie.. Każdy pracownik wie. Pracownicy zarabiają więcej niż poprzednio... Najważniejszym wnioskiem wynikającym dla menedżerów z teorii sprawiedliwości jest stwierdzenie.. Jego teoria motywacji oparta na sprawiedliwości głosi. co trzeba robić. Teoria sprawiedliwości . należy zdecydować.. że jeżeli nagrody mają motywować pracowników. Również system bodźcowy w firmie Lincoln Electric w sposób oczywisty jest zgodny z teorią oczekiwań.. Zacząć trzeba od odgadnięcia. że motywacja zależy od siły naszego pragnienia i oczekiwanego prawdopodobieństwa jego zaspokojenia. jak potrzeby uruchomiły proces motywacji i wybrany został sposób działania. Następnie należałoby poddać całą sytuację analizie z punktu widzenia ewentualnej sprzeczności oczekiwań i zapewnić. muszą być odbierane jako rzetelne i sprawiedliwe. 469 Teoria motywacji oparta na koncepcji oczekiwań jest znana w wielu różnych formach i pod różnymi szyldami. 475 . wdrażające podstawowe idee teorii oczekiwań. że ludzie dążą do sprawiedliwości społecznej w postaci nagród uzyskiwanych w związku z ich osiągnięciami w pracy21. Następnie należałoby dopilnować. jednakże uzyskali jednocześnie możliwość wyższych premii za lepszą pracę.) Implikacje dla menedżerów... Na koniec należałoby się upewnić. jakich wyników (tj. od którego oczekuje się ich zaspokojenia. Firma A&P ze sporym powodzeniem zastosowała u siebie teorię oczekiwań. Drugi wniosek sugeruje. Podejście do motywowania oparte na koncepcji wzmocnienia str. żeby uzyskać premię.. Trzeba się też upewnić co do istnienia związku pomiędzy pożądanym poziomem wyników (albo nagród) z pożądanymi osiągnięciami.. jednostka ocenia rzetelność albo sprawiedliwość uzyskanego wyniku.... by nagrody miały odpowiednią wysokość. z którymi dany pracownik się porównuje. Teoria ta ma jednak również pewne ograniczenia. ---------(.. określić wszystkie odpowiednie wielkości oczekiwane i następnie jakoś to wszystko zbilansować e celu maksymalizowania motywacji pracownika.. oparte na zasadzie równości. nagród) pragnęliby poszczególni pracownicy. jakie rodzaje i jaki poziom osiągnięć przyczynia się do realizacji celów organizacji. menedżer musi zidentyfikować wszystkie potencjalne wyniki dla każdego pracownika.

Podstawowym celem podejścia japońskiego jest doprowadzenie do wytworzenia się partnerskich stosunków między kierownictwem firmy i robotnikami. (. ale również wybór odpowiedniego momentu i częstotliwości wzmocnienia. powinny też być konkretne.. Menedżerowie powinni bezpośrednio wiązać nagrody z osiąganiem przez podwładnego wyznaczonych celów.. 479 Poza rozpowszechnionymi tradycyjnymi metodami i teoriami motywowania wyłaniają się ostatnio inne obiecujące podejścia. by oczekiwać. (. jak np. a prawdopodobieństwo powtórzenia się zachowań pociągających za sobą kary jest mniejsze...) Tworzenie wzmocnień w organizacjach ... 475 Menedżerowie mogą w układzie organizacyjnym korzystać z czterech podstawowych rodzajów wzmocnienia: wzmocnienia pozytywnego. wyjaśnić oczekiwania.. 477 Ważny jest nie tylko rodzaj wzmocnienia. Cele te powinny wykazywać umiarkowany stopień trudności. unikania. Teoria ustalania celów pomaga menedżerom dopasować nagrody do indywidualnych potrzeb.. Pod wielu względami wyrasta ona z ujęcia od strony zasobów ludzkich...... W Japonii natomiast menedżerowie i . ---------- Rodzaje wzmocnień w organizacjach ..od antagonistycznych po zaledwie obojętne. że menedżer i podwładny powinni wspólnie i w sposób systematyczny ustalać cele dla podwładnego.. 480 Tak zwane podejście japońskie właściwie nie jest żadną teorią czy modelem.. W ujęciu historycznym widzimy w Stanach Zjednoczonych całą gamę takich stosunków .. która zdobywa sobie coraz większą popularność... żeby pracownik był skłonny je zaakceptować i zaangażować się w ich realizację.. jakie się z tymi zachowaniami wiążą... karania i eliminacji26. że teoria ustalania celów będzie sobie zdobywała coraz większą popularność w organizacjach.. ---------• teoria wzmocnienia Podejście do motywacji. a przy tym takie.Trzeci element procesu motywacyjnego odnosi się do problemu trwałości niektórych zachowań w czasie i zmienności innych.. Stwarza więc ona całościowe ramy dla zintegrowania innych podejść.. Jak się przekonaliśmy.... a spojrzenie od strony procesu wyjaśnia... dlaczego ludzie wybierają różne zachowania prowadzące do zaspokojenia potrzeb i w jaki sposób oceniają sprawiedliwość nagród. Są wszelkie dane po temu.. teoria ustalania celów i podejście japońskie. Podejście japońskie . spojrzenie od strony treści zajmuje się potrzebami.. Teoria ustalania celów ..) Nowe podejścia do motywowania str. zapewnić sprawiedliwość i utrzymać systematyczne wzmocnienie... lecz raczej filozofią zarządzania. zgodnie z którym zachowanie wywołujące nagrody będzie prawdopodobnie powtarzane. 479 Teoria ustalania celów sugeruje..

. decyduje o indywidualnych osiągnięciach pracownika. Podejście do motywowania od strony treści zajmuje się czynnikami sprawczymi motywacji.....484 . Wpływ nagradzania na postawy... Motywowanie jest ważnym zadaniem dla menedżerów. zachowania i motywację. Podejście do motywowania ewoluowało od spojrzenia tradycyjnego poprzez podejście od strony stosunków międzyludzkich do podejścia od strony zasobów ludzkich.......... czego rezultatem jest duże zaangażowanie i motywacja wszystkich uczestników.) Wpływ systemów nagradzania na motywację. ponieważ motywacja..... Wpływ nagradzania w organizacji . które sprawiają.... Popularne strategie motywacji .. (.. 486 Motywacja to zestaw sił.) Projektowanie skutecznych systemów nagradzania .. Podsumowanie str. System nagradzania w organizacji są to formalne i nieformalne mechanizmy.. Nowe podejścia do nagradzania pracowników . afiliacji (przynależności) i władzy. Popularne teorie treści motywacji obejmują hierarchię potrzeb Maslowa. (.. za pomocą których definiuje się.. że ludzie są motywowani do pracy...... że ludzie zachowują się w pewien sposób... 483 Nagradzanie w organizacji może wpłynąć na postawy. wyprowadzane z jednej lub kilku teorii omawianych w poprzednich częściach rozdziału. (.. .... którzy chcą motywować swoich pracowników. mogą zastosować konkretne strategie motywacyjne. Podejście do motywowania od strony procesu zajmuje się samym mechanizmem motywacyjnym.. 485 . (... teorię ERG oraz teorię dwuczynnikową Herzberga.. Menedżerowie muszą więc dokładnie zrozumieć i ocenić jego znaczenie..) • modyfikacja zachowania Technika stosowania teorii wzmocnienia w układzie organizacji • modyfikowany tydzień roboczy Strategia motywacji Wykorzystanie systemów nagradzania do kształtowania motywacji ... 483 Poza opisanymi strategiami podstawowym narzędziem wpływania na motywację pracowników jest system nagradzania w organizacji... obok indywidualnych możliwości i uzdolnień oraz czynników po stronie otoczenia.robotnicy postrzegają siebie jako jedną grupę.. 480 Menedżerowie.. Teoria oczekiwań sugeruje.) Wpływ nagradzania na zachowanie. ocenia i nagradza osiągnięcia pracownika. Inne ważne potrzeby to potrzeba osiągnięć..

zmiennej częstotliwości. 487 . unikania. Systemy nagradzania w organizacji są głównym mechanizmem wykorzystywanym przez menedżerów w kierowaniu motywacją. które w jego mniemaniu legły u podstaw kiepskich wyników osiąganych przez inne przedsiębiorstwa. Właściwie zaprojektowane systemy mogą poprawić postawy. jest przekonany. Cypress Semiconductor Corp.. Ponadto dokłada wszelkich wysiłków. że ich wysiłek zaowocuje wyższymi osiągnięciami. zmodyfikowany tydzień roboczy. gdy im się powiedzie. Teoria sprawiedliwości oparta jest na założeniu.raczej nie. że jego głównym zadaniem jest stworzenie środowiska pracy sprzyjającego pełnemu rozwojowi jednostek twórczych i mających motywację do pracy. że te osiągnięcia będą prowadziły do nagród i że pozytywne aspekty wyników przeważą nad aspektami negatywnymi. że ludzie mają motywację do osiągnięcia i utrzymania sprawiedliwości społecznej. Podstawowe jego założenie mówi. Przykłady i pytania str. przeprojektowanie pracy i programy współuczestnictwa. że zachowanie pociągające za sobą nagrody (skutki pozytywne) będzie powtarzane.jeżeli są przekonani. zastosowane jako element wzmacniający motywację.489 . karania i eliminacji. by uniknąć biurokratycznych przeszkód i innych cech organizacji. Współczesne systemy nagradzania obejmują systemy związane z osiągnięciami (zasługami) oraz różne typy systemów bodźcowych. Spojrzenie oparte na teorii wzmocnienia koncentruje się na sposobie podtrzymywania motywacji. stałym stosunku lub stosunku zmiennym. Popularne strategie motywacyjne obejmują modyfikację zachowania. 490 Thurman John Rodgers. podczas gdy zachowanie wywołujące skutki negatywne . W tym celu zachęca on ludzi do podejmowania ryzyka i sowicie ich wynagradza.. Do nowych ujęć motywowania pracowników należą teoria ustalania celów i podejście japońskie. • Zidentyfikować i opisać główne sytuacyjne podejście do przywództwa. motywację i zachowania. W ciągu pierwszego roku działania Cypress osiągnął . Przykład wprowadzający str. • Omówić i ocenić modele przywództwa koncentrując się na zachowaniach. Skuteczne systemy nagradzania muszę zapewnić wystarczające nagrody na poziomie jednostkowym. Wzmocnienie może przybrać formę wzmocnienia pozytywnego. • Omówić i ocenić podejście do przywództwa według cech. mającą swą siedzibę w słynnej Dolinie Krzemowej. który założył w 1983 r. w wieku 35 lat Cypress Semiconductor. 490 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę przywództwa i odróżnić przywództwo od zarządzania. jest szybko rozwijającą się firmą elektroniczną. spełniając przy tym wymagane sprawiedliwości nagradzania. Rozdział 15 Przywództwo i Proces Oddziaływania Cele str. Rozkład aktów wzmocnienia może przybrać postać schematu o stałej częstotliwości. • Omówić polityczne zachowanie w organizacjach i możliwości kierowania nim.

sprzedaż w wysokości około 3 mln dol. Do 1992 r. sprzedaż firmy wzrosła do ponad 300 mln dol., co przekształciło ją w jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się firm świata. W swojej roli dyrektora naczelnego jest bez wątpienia menedżerem. Ustala cele dla firmy, nadzoruje jej strukturę, motywuje pracowników i utrzymuje odpowiednią kontrolę. Prowadząc swą firmę na coraz wyższy poziom, Rodgers wychodzi jednak daleko poza te podstawowe funkcje kierownicze. Opracował szczegółowo system informacyjny, który pozwala mu nadzorować wyniki każdego z 1 500 pracowników w przekroju tygodniowym. Twierdzi, że nie chodzi mu o karanie ludzi. Zamiast tego identyfikuje pracowników, którzy nie osiągają odpowiednich rezultatów i następnie spotyka się z nimi, by stwierdzić, w jaki sposób może im pomóc w osiągnięciu poprawy. Chociaż nie wszystkich taki system zadawala, większość pracowników w Cypress jest przekonana, że Rodgers jest świetnym menedżerem. Dostrzegają również, że jego zachowanie daleko wykracza poza zachowanie typowego menedżera. Właściwie wolą go nazywać przywódcą niż szefem1.

Dyrektor T.J. Rodgers wykazuje stosunkowo rzadkie połączenie umiejętności, które wyróżnia go spośród wielu innych: jest zarówno mądrym przywódcą, jak i wytrawnym menedżerem, który dostrzega wyzwania niezbędne do odgrywania obu ról. Wie, kiedy podejmować twarde decyzje, kiedy przewodzić, kiedy przewodzić i zachęcać pracowników, a kiedy powstrzymywać się od ingerencji i pozwolić im robić swoje. Jak dotychczas firma wiele skorzystała z jego wysiłków. W niniejszym rozdziale dokładniej przyglądamy się takim ludziom jak Rodgers, koncentrując się na przywództwie i jego roli w zarządzaniu. Charakteryzujemy istotę przywództwa i śledzimy trzy główne podejścia do badania przywództwa – według cech, zachowania i sytuacji. Po rozpatrzeniu nowo pojawiających się spojrzeń na przywództwo, kończymy rozdział, opisując inne podejście do oddziaływania na innych – polityczne zachowanie w organizacjach.

Istota przywództwa

str. 491

W rozdziale 14 opisaliśmy motywację pracownika. Z punktu widzenia menedżera próba motywowania ludzi jest równoznaczna z próbą wpływania na zachowania innych. W tej części rozdziału podajemy najpierw definicję przywództwa, by następnie odróżnić je od zarządzania i na zakończenie odnieść je do problemu władzy.

Znaczenie przywództwa

str. 491

Przywództwo jest zarówno procesem, jak i pewną właściwością2. Jako proces przywództwo polega na użyciu wpływu, bez sięgania po środki przymusu... Jako właściwość przewodzenie jest zestawem cech przypisywanych jednostkom, które są postrzegane jako przywódcy.

Przywództwo a zarządzanie

str. 492

Z podanych definicji powinno jasno wynikać, że przywództwo i zarządzanie, choć ze sobą powiązane, nie pokrywają się. Ktoś może być menedżerem albo przywódcą, albo i tym, i tym, albo ani jednym, ani drugim4. Niektóre podstawowe różnice zestawiono w tablicy 15.1. (...)

Władza a przywództwo
...

str. 493

W poszukiwaniu cech przywódczych
...

str. 498

Zachowania przywódców
... ... ... ...

str. 499 str. 499 str. 500

Badania Uniwersytetu w Michigan Badania Uniwersytetu stanu Ohio Siatka kierownicza
... ... ... ... ... ...
str. 501

Sytuacyjne podejście do przywództwa Teoria NLW
str. 504 str. 507 str. 509 str. 510

str. 502

Teoria ścieżki do celu

Zarządzanie w praktyce

Model Vrooma-Yettona-Jago Inne podejście sytuacyjne
... ... ...

str. 513 str. 514

Nowe spojrzenie na przywództwo Substytuty przywództwa
str. 514 str. 515

Przywództwo transformacyjne
... ... ...

Zachowanie polityczne w organizacjach Najczęściej spotykane zachowania polityczne Kierowanie zachowaniem politycznym Podsumowanie
str. 518 str. 517

str. 516 str. 517

Jako proces, przywództwo jest wykorzystaniem nie polegającego na przymusie wpływu do kształtowania celów grupy (zespołu) albo organizacji, motywowania zachowań sprzyjających osiągnięciu tych celów i łatwiejszego zdefiniowania kultury grupy lub organizacji. Rozumiane jako właściwość, przywództwo jest zestawem cech przypisywanych osobom postrzeganym jako przywódcy. Przywództwo i zarządzanie są często ze sobą związane, są to jednak dwie różne sprawy. Menedżerowie i przywódcy wykorzystują władzę formalną, władzę nagradzania, władzę przymusu, władzę odniesienia oraz władzę ekspercką. Podejście do przywództwa od strony cech zakłada, że przywódców wyróżnia wśród innych pewna podstawowa cecha lub zestaw cech. Podejście od strony zachowań przywódczych zakłada, że zachowanie skutecznych przywódców czymś się różni od zachowania innych ludzi. W wyniku badań przeprowadzonych na uniwersytecie w

Michigan i uniwersytecie stanowym w Ohio zidentyfikowano dwie podstawowe formy zachowania przywódczego: jedną zorientowaną na pracę i wyniki oraz drugą zorientowaną na dobrobyt i poparcie pracownika. Z pomocą siatki kierowniczej próbuje się szkolić menedżerów, by wykazywali wysoki poziom w ramach obu form zachowania. Przedstawiciele podejścia sytuacyjnego do przywództwa dostrzegają, że właściwe formy zachowania przywódczego nie mogą być stosowane uniwersalnie, i próbują określić sytuacje, w których właściwe będą określone zachowania. Teoria NLW sugeruje, że zachowania przywódcze powinny być orientowane na zadania albo na stosunki międzyludzkie w zależności od stopnia korzystności sytuacji. Teoria ścieżki do celu sugeruje, że właściwe zachowanie przywódcze może mieć charakter nakazowy, wspierający, partycypacyjny albo zorientowany na dokonania, w zależności od osobistych cech podwładnych i otoczenia. Model Vrooma-Yettona – Jago utrzymuje, że przywódcy powinni zmieniać zakres, w jakim pozwalają podwładnym współuczestniczyć w podejmowaniu decyzji, w zależności od cech problemu. Model pionowo powiązanych par oraz teoria cyklu życia należą do nowszych teorii sytuacyjnych. Nowe spojrzenie na przywództwo obejmuje koncepcję substytutów przywództwa oraz rolę przywództwa transformacyjnego w organizacjach. Zachowanie polityczne jest innym typem procesu wywierania wpływu, często wykorzystywanym w organizacjach. Menedżerowie mogą podejmować kroki na rzecz ograniczenia skutków zachowania politycznego. Przykłady i pytania str. 519 - 521
Pytania kontrolne
Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7. Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 15.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 15.2. Prezes Kim odzyskuje kontrolę ... Pytania 1. 2. 3.

powierzają sobie zadania do wykonania i nabierają nowych umiejętności w drodze rotacji pomiędzy różnymi stanowiskami. 522 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać interpersonalny charakter organizacji.. Rzeczywiście. Członkowie grupy sami ustalają godziny pracy. Kończymy omówieniem konfliktu interpersonalnego i grupowego. Żeby odzyskać utracony teren. Interpersonalny charakter organizacji str. • Omówić interpersonalne i międzygrupowe konflikty w organizacjach. że praca menedżera z planowanych i nie planowanych spotkań. 522 Frederik Smith po raz pierwszy zaproponował pomysł prywatnej dostawy poczty w terminie jednodniowym w swojej pracy semestralnej. że pomysł jest niewykonalny. Potem wyjaśniamy cechy dojrzałych grup i wykorzystanie zasobów w organizacjach. w jaki sposób organizacje tworzą zespoły i kierują nimi.. dla których ludzie łączą się w grupy. Następnie wprowadzamy podstawowe koncepcje dynamiki grup. 523 W rozdziale 1 zauważyliśmy. rozmów telefonicznych i podobnych działań. Roczne obroty firmy przekraczają 5 mld dol... Niniejszy rozdział traktuje o procesach prowadzących do takich działań jak opisane przedsięwzięcia Federal Express i wynikających z takich działań. i jest ona uważana za jedną z najlepiej zarządzanych organizacji w Stanach Zjednoczonych.Rozdział 16 Zarządzanie Procesami Interpersonalnymi i Grupowymi Cele str. oraz nowej technologii. Przykład wprowadzający str. menedżerowie większą część swego czasu spędzają na kontaktach i wzajemnym oddziaływaniu z innymi ludźmi w organizacji i poza nią. • Zdefiniować i zidentyfikować typy grup w organizacjach i omówić powody. działają teraz jako członkowie grupy. Pracownicy Federal Express. W ostatnich jednak latach wzrost Federal Express uległ pewnemu zwolnieniu w warunkach połączonego nacisku konkurentów.. co wielu ekspertów coraz częściej uznaje za olbrzymi zasób każdej organizacji – siłę grupy. innowacyjnymi sposobami jeszcze skuteczniejszego konkurowania i obniżania kosztów. Jego profesor w Yale. Taką poważną nową inicjatywą Federal Express było stworzenie setek zespołów roboczych. • Zidentyfikować i omówić cztery podstawowe cechy dojrzałych grup. zwłaszcza telefaksów. Nie zrażony tym pesymizmem. • Wyjaśnić. Po raczej powolnym starcie Federal Express wykazywał systematyczny wzrost i stał się wielonarodową organizacją dysponującą własnym zestawem 255 samolotów i 34 000 skomputeryzowanych samochodów dostawczych i biur na całym świecie.) Menedżerowie w Federal Express dostrzegli i wykorzystali to. Zaczynamy od charakterystyki interpersonalnego charakteru organizacji. oraz etapy kształtowania grup. (. zamiast jak poprzednio działać jako jednostki odpowiadające przed przełożonym. Smith kontynuował swoje plany i w 1973 r. stwierdził. Przytoczony poniżej rozkład dnia jest typowym zapisem . firma zaczęła się rozglądać za nowymi. uruchomił Federal Ezpress Corp..

projektowaniem wyrobów i tworzeniem znaków firmowych dla takich gigantów jak Sony Corp. Dynamika interpersonalna może jednak również być osobista. jak gdyby zostało stworzone przez badacza zachowań organizacyjnych.) Rzecz jasna. jak i poza normalnymi strukturalnymi granicami organizacji. 525 Zachowania interpersonalne mogą pociągać za sobą najrozmaitsze zdarzenia. oraz na spotkaniach-maratonach każdego kwietnia i października. Wykształcają się one zarówno wewnątrz. (. A firma rzeczywiście te zyski przynosi. kłóci się z japońską tradycją gospodarczą i kulturą. Pracownicy decydują również o rym. Wydaje się. 524 Charakter stosunków interpersonalnych w organizacji może być różny. Grupy w organizacjach str.. (. pomimo setek roboczogodzin spędzonych co tydzień na zebraniach. Stosunki interpersonalne mogą być osobiste i pozytywne. spotkaniach tygodniowych. Wyniki zachowań interpersonalnych str. że jego styl komunikacji wiele zawdzięcza nie- . kogo powołać w skład zarządu firmy i jak rozdzielić zyski. zwłaszcza dotyczących komunikacji. 525 Grupy są wszechobecną częścią życia organizacji i podstawą wykonania znacznej części pracy. kiedy posiedzenia ciągną się do późnej nocy. Takahiro Yamaguchi. pracownicy mogą np. żywią do siebie wzajemny szacunek i przywiązanie oraz lubią utrzymywać ze sobą kontakty. który pragnie badać procesy grupowe. spotkaniach menedżerów dla formułowania strategii.. mimo że wiele pomysłów jej założyciela. Spojrzenie globalne str. Dzieje się tak wówczas. Ludzie. które wchodzą ze sobą w regularne stosunki dla osiągnięcia wspólnego celu4.) Większość stosunków mieści się gdzieś pomiędzy tymi skrajnymi przypadkami.. zebraniach sekcji do omówienia sprzedaży. że tematyka spotkań pokrywa wszystkie aspekty życia firmy. że oni czy ich współpracownicy zostali ocenieni zbyt nisko w czasie ostatniej kwalifikacji płacowej. 250 pracowników firmy może dyskutować oceny we wszystkich siedmiu kategoriach pracy i osobowości.. (. gdy ich uczestnicy wzajemnie się znają... Firma osiągnęła sukces i z tego powodu cieszy się powszechnym szacunkiem w Japonii.dnia prezesa firmy. którzy się nawzajem wspierają i którym się ze sobą dobrze pracuje. reklamą i doradztwem dla innych firm. stosunki interpersonalne przenikają wszelkie organizacje i są żywotną częścią wszelkiej działalności kierowniczej. Na corocznym trzydniowym spotkaniu w sprawie płac.. przekonywać. tak samo jak różni są poszczególni członkowie organizacji. mogą zdziałać znacznie więcej niż ludzie. ODS zajmuje się badaniami.. Mianem grupy określamy co najmniej dwie osoby. Dynamika interpersonalna str..) Dobre stosunki interpersonalne w całej organizacji mogą być nawet źródłem synergii. na których ogół pracowników omawia przepisy firmy. 526 ODS – eksperyment w sprawach grupowych Czasami życie w japońskiej ODS Corporation sprawia wrażenie. może też zmieniać te oceny. ale negatywna. Pracownicy ODS spędzają aż siedem godzin w tygodniu na zebraniach – zebraniach zespołów dotyczących konkretnych projektów. którzy nie udzielają sobie wzajemnie wsparcia i którzy ze sobą nie umieją pracować. Chociaż Yamaguchi nie przeczy.

. Działania grupowe. że Yamaguchi żyje według własnej filozofii. gdy konflikty są ujawniane. da się urzeczywistnić tylko wtedy.. .. Jeżeli robotnicy naprawdę mają utożsamiać swoje szczęście z sukcesem firmy. Etapy kształtowania się grup str. oraz personel pielęgniarski. i inną grupę. I to właśnie jego filozofia.) Cechy dojrzałych grup str. Wydział marketingu.. ... jest również dobre dla robotnika.. niczym dobrze smarowany mechanizm. .Japończykom. co jest dobre dla firmy... której menedżerowie nie powinni ignorować. iż jego celem jest zrealizowanie pomysłów. 527 Ogólnie rzecz biorąc. przyciąga klientów do ODS.. z której znani są japońscy robotnicy. że interpersonalna harmonia . które nie muszą mieć związku z celami organizacji. Grupy funkcjonalne. . Ford Motor Co. Grupy zadaniowe.) Grupy nieformalne mogą być potężną siłą. Cele grupowe.. Jest przekonany. Typy grup str. poświęcając pracownikom swój czas i energię. . Grupa nieformalna albo grupa interesu jest tworzona przez członków dla celów. Grupa zadaniowa to grupa stworzona przez organizację dla realizacji stosunkowo wąskiego zakresu zadań (celów).. które właśnie zebrały się. grupy zadaniowe oraz grupy nieformalne lub grupy interesu6. str. A jednak Yamaguchi oskarża japońskich przywódców przedsiębiorstw o to. Firmy japońskie wsławiły się swoim partycypacyjnym zarządzaniem i wpajaniem robotnikom poczucia. wydział zarządzania.... Grupa funkcjonalna to grupa stworzona przez organizację dla realizacji pewnej liczby bieżących celów organizacji w nieokreślonym horyzoncie czasowym.. zarządzanie musi być elastyczne i podatne.. że to. organizacje obejmują grupy funkcjonalne. która funkcjonuje od lat. Grupy nieformalne albo grupy interesu.... są przykładami grup funkcjonalnych. Dlaczego ludzie łączą się w grupy? str.. zespól zadaniowy został rozwiązany. Na przykład. 533 . Zaspokajanie potrzeb. w równym stopniu jak badania i twórcze umiejętności jego firmy. 530 Wyobraźmy sobie różnice dzielące zbiór pięciu osób. tak jak w ODS.... (. Korzyści instrumentalne.. Kiedy projektowanie zostało zakończone. Jego pracownicy mówią.. że izolują się od swoich pracowników. Przyciąganie interpersonalne. (. 532 .. Struktura ról . o których inne japońskie firmy tylko mówią. z których duża część jest niezadowolona.. by stworzyć grupę.. 529 . powiada Yamaguchi. upiera się. wykorzystał zespół zadaniowy do zaprojektowania swojego modelu Taurusa. Źródła.

543 Większość ludzi wiąże konflikt z antagonizmem. są złożone i reprezentują wysoki stopień współzależności: sam zespól służy jako mechanizm rozwiązywania takiej złożonej sytuacji i kierowania wspólzależnością21. Konflikty interpersonalne i międzygrupowe str. Kierowanie zespołami roboczymi str. Spójność wewnętrzna .. tradycyjnie traktowała konflikt jako problem. często przy niewielkim nadzorze lub całkowitym jego braku. np. .. Przestrzeganie norm.. . jest sporo. co może się negatywnie odbić na wynikach.. Przy braku konfliktu mogą się wkradać samozadowolenie i stagnacja. . . . w tym menedżerów i teoretyków zarządzania.. wrogością. Ogólnie. nieprzyjemnością i sprzecznością poglądów.... Wykorzystanie zespołów w organizacjach Tworzenie zespołów roboczych str. jakie trzeba wykonać. w tym .. 536 . Nadmierne natężenie konfliktu może wytworzyć niepożądane wyniki. Wnioski. Obecnie mówi się czasami o zespołach samokierujących się. Umiarkowany poziom konfliktu może wyzwolić motywację. kreatywność. gdy zadania. zespoły nie są rozwiązaniem pasującym do każdej sytuacji. innowacje i inicjatywę.Niejasność roli. swoją niekompetencją i prywatą. Abstrahuję.. pewne jego typy mogą się okazać korzystne.. Na marginesie. gdy szkodliwy konflikt wywołują sami menedżerowie. 541 W organizacji zespół to grupa pracowników funkcjonujących jako jednostka. 542 Oczywiście. Przeciążenie roli. 540 str. 541 Przywództwo nieformalne . który sprzyja najwyższemu poziomowi wyników. a „rozproszeni” właściciele (i niezbyt kompetentni ich przedstawiciele) po prostu się nie znają na niuansach zarządzania. Menedżerowie muszą znaleźć i utrzymać optymalny poziom konfliktu... wykonująca funkcje organizacyjne.. . takie jak wrogość i brak współpracy.. Tak więc menedżerowie muszą się troszczyć o kierowaniem konfliktem w swoich organizacjach. że chociaż konflikt może być poważnym problemem. Właściwie większość ludzi. str. Zmiany norm.. . 538 str... Punktem wyjścia jest zrozumienie konfliktu. zespołach międzyfunkcjonalnych lub zespołach wysokich osiągnięć. Normy zachowań str. którego należy unikać24. Pierwsze formy zespołów stanowiły samodzielne grupy robocze i kółka jakości. Konflikt ról.. najbardziej przydatne są wtedy. .... Problemem może być. Odmian szkodliwych konfliktów sprowokowanych przez „górę” menedżerską. W ostatnich latach jednak coraz częściej rozumiemy. Upowszechnianie norm.

czasami dodatkowo spotęgowanej osobistą prywatą lub cechami charakteru. zwłaszcza w dziedzinie maszyn do wyrobu kształtek plastykowych... . sensownych metod ich składania. Pragnęli. akcjonariusze. Jako grupa spotykali się tylko raz na tydzień.5-krotnie przewyższyła sprzedaż poprzedniczki już w pierwszym roku produkcji. Anonimus Zarządzanie w praktyce str. dwaj dyrektorzy firmy postanowili wspólnie zastanowić się. udziałowcy itp. 545 Niektóre z przyczyn konfliktu w organizacjach wynikają z projektu organizacji. W połowie lat osiemdziesiątych jednak. Jednakże japońska konkurencja i reakcja Milacron – rezygnacja z wytwarzania niektórych prostych pozycji asortymentu – wkrótce zagroziła udziałowi w rynku i reputacji firmy. marketingu. a sami członkowie zespołu odpowiadali bezpośrednio przed wiceprezesem. spółdzielcy. w miarę pojawiania się problemów. . Konkurencja o zasoby. Uzgodnili. Prowadzili zapis czynności roboczych. „Dzienniki pokładowe zespołu pozostawiły Milacron spuściznę. Maszyna wykorzystuje o 50% mniej części i jest o 40% tańsza w produkcji. która mogłaby skutecznie konkurować z produktami japońskimi.. Źródła. . jakie cechy powinna posiadać maszyna..). a nie – jak to się normalnie odbywało – w dwa lata. Przyczyny konfliktu str. Współzależność. o 40% szybsza i sprawniejsza. a firma Cincinnati Milacron zawsze plasowała się w amerykańskiej czołówce. Wynik? Sprzedaż Visty 2.. Zamiast szukać tanich części. Sprzedaż maszyn do wyrobu kształtek plastykowych szła pomyślnie. że nowa maszyna musiałaby być o 40% tańsza niż jej poprzedniczki.. by decyzje były podejmowane szybko. pracownicy.. Milacron stworzył dziesięcioosobowy zespół składający się z przedstawicieli działów zaopatrzenia. inne odnoszą się do jednostki lub grupy. oraz że trzeba ją przygotować w rok. że nie będą mówić o projekcie z osobami postronnymi. by przyszłe zespoły mogły się uczyć na ich sukcesach i porażkach. ścisła. szukano tanich. unikając podejmowania decyzji w czasie zebrań.. 544 Łączenie się w zespoły dla uratowania produktu Stany Zjednoczone zawsze przewodziły w światowej produkcji obrabiarek. Dynamika interpersonalna. gdyby musiały przechodzić przez normalne kanały wydziałowe. starano się też wykorzystać łatwo dostępne części amerykańskie i ograniczyć do minimum ich liczbę. Grupa robocza rozpoczęła pracę od dokonania przeglądu przyszłych klientów i rozglądając się za konkurencyjnymi maszynami. kiedy firmy amerykańskie były wypierane z rynku. Biura tych osób zlokalizowano obok siebie. której trudno nie dostrzec. a nie angielskich. produkcji i obsługi mechanicznej. Na przykład zdecydowano pracować w systemie miar metrycznych. . od konfliktów wynikających z ewentualnych sprzeczności interesów grupowych (np. Różnice celów. zapasów. Decyzje te mogłyby zostać odrzucone. kadra kierownicza. .. Zdecydowali. ograniczając się tylko do skutków czystej niekompetencji.. Kolejnym posunięciem w walce konkurencyjnej była nowa maszyna o nazwie Vista oraz nowy sposób opracowywania produktu – praca zespołowa. Jej członkowie podejmowali decyzje kierując się zdrowym rozsądkiem.miejscu. by nie narażać się na śmieszność przy sugerowaniu pomysłów spoza swojej „działki”.

normy grupowe. których wybrali sami członkowie grupy. 548 – 551 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.. Coraz więcej organizacji wykorzystuje zespoły. poparcie społeczne. skoro już do niego dojdzie26. synergię. w jakim członkowie grupy są lojalni w stosunku do siebie i grupy oraz zaangażowani w jej sprawy. bezosobowa i profesjonalna. Zespół to grupa pracowników funkcjonująca jako jednostka. menedżer musi go stymulować w konstruktywny sposób. Pobudzanie konfliktu. 2. Podsumowanie str. W organizacjach tworzą się następujące ogólne typy grup: funkcjonalne. Powody łączenia się w grupy nieformalne albo grupy interesu obejmują wzajemną akceptację.. 546 Żeby sobie najskuteczniej poradzić z konfliktem. Grupa to co najmniej dwie osoby wchodzące ze sobą w regularne wzajemne oddziaływania dla osiągnięcia wspólnego celu lub wykonania wspólnego zadania. wykonująca funkcje organizacyjne.. Menedżerowie mogą w pewnych sytuacjach stymulować konstruktywne formy konfliktu. Może ona być pozytywna i osobista. może zapobiec jego powstawaniu oraz rozwiązywać go. Czterema ważnymi cechami grup dojrzałych są struktury ról. Ograniczanie konfliktu. konfliktem ról lub przeciążeniem roli. spoistość (zwartość) grupy i przywództwo nieformalne. Szczególnie ważna jest zależność pomiędzy normami osiągnięć i spoistością. zadaniowe oraz nieformalne albo grupy interesu.Kierowanie konfliktem str. często bez przełożonego lub z niewielkim zakresem nadzoru.. Struktury ról definiują specjalistów od zadania oraz specjalistów socjoemocjonalnych i mogą być dotknięte niejasnością roli.. albo negatywna i osobista. Rozwiązywanie konfliktu. Idealne zespoły powinny być zwarte i przyjmować normy wysokich osiągnięć. Spoistość grup może wzrastać lub maleć pod wpływem wielu czynników. konflikt i kształtowanie się grup. . komunikację i podejmowanie decyzji. motywację i wydajność oraz kontrolę i organizację. . Normy grupowe to standardy zachowań członków grupy. 548 W całej organizacji występuje dynamika interpersonalna. .. Ludzie łączą się w grupy funkcjonalne albo zadaniowe dla realizacji kariery. Możliwe jest również unikanie lub rozwiązywanie konfliktu przez użycie kilku technik. Interakcje z innymi ludźmi mogą powodować zaspokojenie potrzeb. . Przykłady i pytania str. Wprowadzenie zespołów jest formą zmiany organizacyjnej. Konflikt może być konstruktywną albo destrukcyjną siłą w organizacjach. Przywódcy nieformalni to tacy przywódcy. Spoistość grup to zakres.

zgłaszać sugestie i krytykę.. Ćwiczenia 8. 9. Przykład międzynarodowy 16. 7.? Dyrektor Naczelny Brook Furniture Rental. Pytania analityczne 5. 10. Crawford jest przekonany. Crawford potrafi też docenić umiejętność słuchania. sądzi. • Opisać. . 2. .. .. • Zidentyfikować podstawowe formy komunikacji interpersonalnej. ..2. kwestionować decyzje podejmowane przez innych. • Omówić behawioralne elementy komunikowania się. • Opisać. 2. że tak. Bob Crawford. w jaki sposób można zarządzać komunikowaniem się w organizacji. Pytania 1.. Przykład 16. 6.1. • Zidentyfikować ogóle formy komunikacji grupowej i organizacyjnej oraz podać ich cechy. by idee te ujrzały światło dzienne. 4. 3. Twierdzi. Pytania 1. Brook jest szybko rozwijającą się firmą wynajmującą meble do mieszkań i biur. Rozdział 17 Zarządzanie Komunikowaniem Się W Organizacjach Cele str. aby wytworzyć kulturę. że jego koncentracja na komunikowaniu się ma podstawowe znaczenie dla powodzenia firmy.. W szczególności Crawford dokłada wszelkich starań.. Przykład wprowadzający str. że zdolność słuchania jest jedną z najważniejszych umiejętności kierowniczych. podać ich zalety i wady. 552 Czy zasadnicza troska o komunikowanie się może przynieść dochody rzędu 50 mln dol. w której pracownicy mogą się swobodnie wypowiadać. 3. że pracownicy są najlepszym źródłem nowych idei w każdej organizacji i pragnie zapewnić. 552 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać rolę i znaczenie komunikowania się w pracy menedżera.. której stopa zysku przekracza odpowiednie wskaźniki dla innych firm branży. Regularnie organizuje seminaria dla . Sądzi.3. w jaki sposób można usprawnić proces komunikowania się.

... aby przekazać im swoją wizję i cele stawiane przed organizacją. 562 Komunikacja pozioma Sieci komunikacyjne str. 17. .. .. często towarzyszy również przedstawicielom handlowym w ich wizytach u klientów. str.) Komunikacja pionowa . . Menedżerowie na całym świecie są zgodni co do tego. 557 Menedżerowie muszą rozumieć różne rodzaje komunikacji. często sam prowadzi programy szkoleniowe dla nowych pracowników. Komunikacja ustna . jednakże każda sięga do szerokich wzorców komunikacji w całej organizacji. .. Menedżerowie muszą komunikować się z innymi. 563 . str. Inne formy komunikowania się w organizacji zostaną omówione w następnej części rozdziału. chodzi o komunikację pionową i poziomą. przy czym chodzi o sztukę słuchania zarówno pracowników. Każda z nich wymaga komunikacji ustnej lub pisemnej.. sieci komunikacyjne oraz winorośl. w jaki sposób wraz z całą organizacją mogą oni zwiększyć skuteczność działania. Crawford twierdzi i w tym przypadku.2. 560 Komunikacja pisemna Wybór właściwej formy Formy komunikacji grupowej i organizacyjnej Poza obu opisanymi przed chwilą czystymi formami komunikacji interpersonalnej menedżerowie zajmują się innymi odmianami komunikowania się w organizacji.... jak i klientów. co się dzieje w otoczeniu. Pozwala mu to na osobiste zaprezentowanie „historii” firmy i udzielenie odpowiedzi na ważne pytania. 558 str.. Również dla innych pracowników komunikowanie się z menedżerami jest bardzo ważne.. 560 str. że sprzyja to skutecznej komunikacji firmy z jej klientami1. Komunikowanie się ustne i pisemne ma głównie charakter interpersonalny. str. 553 str... Prócz tego. 555 Formy komunikacji interpersonalnej str. dlatego właśnie te dwie formy zostaną tu omówione łącznie. by pomóc im w wyrobieniu sobie tej umiejętności. .. 557 str.. Crawford robi wiele dla utrzymania drożnych kanałów komunikowania się. Na przykład. Jak pokazano na rys. 553 Definicja komunikowania się str. 554 Rola komunikowania się w zarządzaniu Proces komunikowania się str.. Komunikowanie się a praca menedżera . że większą część swego czasu spędzają na komunikowaniu się. 559 str. gdyż pozwala na lepsze zrozumienie tego. .. oraz tego.menedżerów... (.

.. Cechy odbiorcy. Poprawa skuteczności komunikowania się str. Są to: cechy nadawcy. 568 str. . Percepcja odgrywa istotną rolę w odbiorze i rozszyfrowaniu informacji. Dynamika interpersonalna. . (.. powinien wiedzieć. menedżerowie mogą się na szczęście uciec do kilku technik poprawy jego skuteczności28.3. cechy odbiorcy.) Inne formy komunikowania się . które zakłócają proces komunikowania się.... str.. str. odbiorcę lub obu. w jaki sposób skutecznie się komunikować26. która może przenikać całą organizacje. zarządzanie „w ruchu” i komunikacja nieformalna mają charakter behawioralny.) Techniki dla nadawcy. dynamika interpersonalna pomiędzy nadawcą i odbiorcą oraz czynniki leżące po stronie otoczenia (zob. (. Percepcja obejmuje nie tylko pięć zmysłów. 572 Kilka czynników może zakłócić proces komunikowania się lub służyć jako bariera do skutecznego komunikowania się. Przezwyciężanie barier w komunikowaniu się str.. (.. które mogą zakłócić komunikację.. tablica 17. w jaki sposób maksymalizować potencjalne korzyści w komunikacji i minimalizować potencjalne problemy. .. Na każdym kroku spotykamy się z informacjami... techniki te mogą być wykorzystane przez nadawcę. że nie jesteśmy w stanie ich przetworzyć.. 564 Winorośl to nieformalna sieć komunikacyjna. i to w takiej ilości.. Częścią każdego systemu komunikacji w organizacji mogą być również dwa dalsze ważne elementy behawioralne – percepcja i komunikacja pozawerbalna. 567 Behawioralne elementy komunikacji W pewnej mierze winorośl. Techniki dla odbiorcy.2)27.. Bariery w komunikowaniu się str. sens i interpretację. Cechy nadawcy.. Jak pokazano w tablicy 17. ale również świadomość.. . tzn.. Każdy z nas jest nieustannie bombardowany informacjami płynącymi z otoczenia.. 567 Percepcja to zestaw procesów używanych przez ludzi do odbierania i interpretowania informacji płynących z otoczenia. 574 Przy tak wielu czynnikach. ... 571 Menedżer świadomy znaczenia komunikacji i jej wszechobecności w pracy. Winorośl str. . i od poznania sposobów przeciwdziałania takim zakłóceniom. Menedżerowie powinni zacząć od uświadomienia sobie czynników. Percepcja str.... 566 str.) Zarządzanie w praktyce . 570 Komunikacja pozawerbalna .

576 str. Komunikacja w poziomie obejmuje osoby na równorzędnych stanowiskach. by treść wiadomości odebranej była możliwie jak najbardziej zbliżona do treści wiadomości zamierzonej. Komunikowanie się jest wszechobecną. W układzie pionowym komunikacja może się odbywać pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. ważną częścią pracy menedżera. Komunikacja pozawerbalna obejmuje wyraz twarzy. Percepcja składa się z procesów wykorzystywanych przez jednostkę do odbierania i interpretowania informacji dopływających z otoczenia. przy czym role nadawcy i odbiorcy ulegają odwróceniu. 576 str. gesty. toteż menedżer powinien starannie rozważyć jedne i drugie. Istnieje duża rozmaitość form komunikowania się w organizacji.. . 578 Komunikacja jest procesem przekazywania informacji od jednej osoby do drugiej. zarówno w górę jak i w dół. ale także mogą wpływać na poprawę skuteczności systemu komunikowania się w organizacji. chociaż na ogół bardziej wskazana jest komunikacja obustronna. Komunikacja interpersonalna koncentruje się na komunikacji w niewielkim gronie osób. 576 Komunikacja elektroniczna Spojrzenie globalne Podsumowanie str.. ruchy ciała.. intonację. Skuteczna komunikacja jest procesem wysyłania wiadomości w taki sposób. . str.. Członkowie grupy powiązani są ze sobą według powtarzalnego wzorca zwanego siecią komunikacyjną. Kierowanie procesem komunikowania się wymaga rozpoznania barier dla . Formalne systemy informacyjne . kontakt fizyczny.. Można tego dokonać przez wprowadzenie formalnych systemów informacyjnych oraz przez wykorzystanie możliwości stwarzanych przez komunikację elektroniczną. Dwoma behawioralnymi elementami komunikacji są percepcja i komunikacja pozawerbalna.. Obie ważne formy komunikacji interpersonalnej – ustna i pisemna – wykazują charakterystyczne zalety i wady. Nieformalną sieć komunikacyjną pomiędzy członkami organizacji określamy mianem „winorośli”.. Cały proces w dowolnym swym odcinku może zostać zakłócony przez różne czynniki. którzy otrzymują wiadomość i rozszyfrowują jej treść. . Ważnymi elementami procesu percepcji są percepcja selektywna oraz organizacja percepcji.Techniki dla nadawcy i odbiorcy. 576 Menedżerowie nie tylko mogą być osobiście dobrymi komunikatorami. wybierając stosowny środek komunikacji.. Proces komunikowania się składa się z kodowania treści przez nadawcę i przekazywania jej jednemu lub kilku odbiorcom. W procesie dwustronnego komunikowania się czynności te powtarzają się. Zarządzanie komunikowaniem się w organizacji str.

. dla których organizacje korzystają z wielorakich systemów kontrolnych.. 584 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: • Opisać istotę kontrolowania w organizacjach. systemów przetwarzania tekstów. • Omówić dwa ogólne podejścia do kontroli w organizacji.... telefaksów itp.... znaczeniem. Przykład międzynarodowy 17.... obszarami....582 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.... W nadchodzących latach rozwój komunikacji kierowniczej i organizacyjnej dokonywać się będzie pod przemożnym wpływem komunikacji elektronicznej w postaci sieci komputerowych... • Zidentyfikować i wyjaśnić główne formy kontroli operacji i opisać przyczyny.. • Zidentyfikować i wyjaśnić ogólne kroki w procesie kontrolowania.. 7..... .. Pytania 1.1......... Przykłady i pytania str. • Opisać kontrolę strategiczną. włącznie z jego celem........ Organizacje wykorzystują w kierowaniu komunikacją zarówno podejście menedżerskie...... 3.. Ćwiczenia 8. 9.. ... ..2. jak i odbiorca mogą poznać i opanować skuteczne techniki poprawy komunikacji.. Pytania analityczne 5.............. 10............. 3. 2..... telefonów komórkowych. Przykład 17. jak i operacyjne.......... Część VI PROCES KONTROLOWANIA Rozdział 18 Istota Kontrolowania Cele str.. 579 . 3.... ... 6.. 4. Zarówno nadawca....skutecznej komunikacji i zrozumienia.... Pytania 1. 2. w jaki sposób możliwe jest ich przezwyciężenie.......... ... odpowiedzialnością za kontrolę oraz powiązaniem planowania i kontrolowania.. 2....... .......

2. (. Ocena wyników – utrzymanie status quo..) Kontrolowanie w organizacjach str. 590 Niezależnie od typu czy liczby systemów kontrolnych. Ustalanie norm str. . Ustalanie norm.U. Funkcje organizowania i przewodzenia pozwalają organizacji wykonywać jej właściwe zadania. ostrożnie i fachowo trzeba z tym. korekta odchyleń. natomiast kontrolowanie wiąże się bezpośrednio z planowaniem.. założyło w 1975 r. lepsza jest porządna analiza. 586 Obszary kontroli str. Przewija się on na wielu moich stronach. (. poczynając od „konkretyzacji”...2. dwóch przedsiębiorców jako firmę sprzedaży wysyłkowej. 586 Znaczenie kontroli str. (1. Mierzenie wyników. Porównywanie wyników z normami. Cel kontrolowania str. Firma rejestruje obroty znacznie przekraczające 100 ml.. osiągnęli spory sukces. dol. z wyspecyfikowaniem odpowiednich zagadnień.. 587 Odpowiedzialność za kontrolę str.. Co było przyczyną sukcesu Bombay? (.. planowanie jest zazwyczaj pierwszą częścią procesu zarządzania. • Opisać główne problemy wyboru stylu kontrolowania. przekroczyły 12 mln dol. . Etapy procesu kontrolowania str. . Pokazano je na rys.• Opisać.. (Uwagi: Oj..). zmiana norm. przynajmniej w Polsce. każdy proces kontroli powinien objąć cztery ogólne etapy9. Przykład wprowadzający str. Funkcjonowanie organizacji wymaga ciągłego przechodzenia od planowania do kontrolowania i na odwrót. w jaki sposób menedżerowie mogą skutecznie kierować procesem kontrolowania. 3.) Dzisiaj pasaże handlowe w całej Ameryce Północnej mieszczą kilkaset sklepów Bombay Co.. 589 Powiązanie planowania i kontrolowania str. Jak to powiązano w rozdziale 1. 584 Bombay Co. 589 Menedżerowie powinni ściśle wiązać planowanie i kontrolowanie.. 585 . Menedżer sporządza plan i następnie wykorzystuje system kontrolny do obserwowania postępu na rzecz wykonania tego planu. 591 .. Częstokroć od kontroli realizacji planu. co i jak planujemy.. Zbyt dobra jest jeszcze pamięć o starych błędach (i ich skutkach) w planowaniu i kontroli wykonania planów.. jej zyski w 1990 r.. Z. .. Lepiej ich nie powtarzać.) Menedżerowie Bombay Co.. 4. między innymi zależnie od tego. . jakich potrzebuje organizacja.. Różne też mogą być wnioski. 18. Temat wymaga obszernego rozwinięcia.

Niemal idealnym tego przykładem była tu gospodarka „realnego socjalizmu”. 597 Kontrola biurokratyczna jest formą kontroli organizacyjnej odznaczającą się formalnymi i mechanistycznymi rozwiązaniami strukturalnymi. tzw. Porównywanie wyników z normami str.” Późniejsze wady tego systemu. a nonsensów nie można legalnie zmienić z powodu zwykłej siły bezwładu albo uporu kogoś zaślepionego..... w języku potocznym.... 596 Wielorakie systemy kontrolne str. 593 Ocena i reagowanie str... 597 . okrucieństwo.) Formy kontroli operacji str.. 594 .... można powiedzieć o biurokracji. złośliwość i subiektywne osądy cechujące praktykę kierowniczą pierwszego okresu rewolucji przemysłowej. 592 ... 595 Kontrola równoległa str... Formy kontroli organizacyjnej str. (..Mierzenie wyników str. będącymi dziełem specjalistów od kontroli zatrudnionych w aparacie zarządzającym... o których mowa w rozdziale 1. że jest najgorszą z możliwych teorii organizacji. nepotyzm. (. .” . . Moim zdaniem. na słabość kontroli gospodarczego zarządzania i słabość analiz gospodarczych wpłynęła wtedy zdecydowanie słabość narzędzi ekonomicznych. .. Sprawy są jednak złożone a ocena stanu faktycznego i przyczyn jest kontrowersyjna. że „Model machiny biurokratycznej powstał w reakcji na osobiste uzależnienie.. 593 Końcowym etapem w procesie kontroli jest ocena wyników. .... „negatywne dostosowanie się społeczeństwa”. podejście biurokratyczne w negatywnym rozumieniu tego słowa. Kontrola wstępna str. nie przesądzają jednak o wartości całego systemu: „Parafrazując ironiczną uwagę Churchilla na temat demokracji. Po dokonaniu tej oceny zazwyczaj podejmowane jest jedno z trzech działań. W zarządzaniu gospodarczym.. i następnie podjęcie stosownych działań. 597 . w tym tzw. które były wypróbowane. poza tymi. Mówiąc ogólnie o biurokracji.. choć w wielu przypadkach zupełnie oczywiste. Czasami sprawy są oczywiste niemal dla każdego.. Zwykle prowadzi to do całego szeregu negatywnych zjawisk. warto jednak pamiętać.) * * Mówiąc dosadnie. 596 Kontrola końcowa str. „Biurokracja jest to bezmyślne stosowanie się do przepisów/zasad równie bezmyślnie ustalonych”. Ocena ta w dużej mierze opiera się na analitycznych i diagnostycznych umiejętnościach menedżera. chyba zazwyczaj polega na niedostatku wiedzy zarządzających. Kontrola biurokratyczna str.

Aktualność . terminowe i obiektywne. Elastyczność . Niewłaściwa koncentracja . 602 Jeżeli menedżer naprawdę pragnie skutecznie kontrolować.. Pobudzanie współuczestnictwa ..... Zarządzanie procesami kontroli str. Nagradzanie nieefektywności . Co na ten temat można powiedzieć dzisiaj? Anonimus Kontrola angażująca pracowników str.... dokładne. Zrozumienie oporu wobec kontroli str. 607 . 599 . 599 ...Oba powyższe cytaty pochodzą z książki: Zachowanie człowieka w organizacji.. a także jak przezwyciężać pojawiający się niekiedy opór przeciw kontroli. 602 .. poz... 600 ... Menedżerowie muszą również wiedzieć.. Zarządzanie w praktyce str.. Obiektywizm . 603 Co się składa na skuteczny system kontrolny? Systemy kontroli są na ogół najbardziej skuteczne wówczas. Dokładność .. ale mimo to wielu ludzi może się przeciwstawiać kontroli.. 605 Właściwie zaprojektowane systemy kontroli są przydatne i skuteczne. Przezwyciężanie oporu wobec kontroli str. Wykorzystanie zapisów kontrolnych i bilansów ..... Spojrzenie globalne str. 58 prezentowanej literatury. gdy zostaną zintegrowane z planowaniem i są przy tym elastyczne.. Opracowanie skutecznych systemów kontrolnych str... Kontrola strategiczna str... Nadmiernie rozbudowana kontrola .. niewłaściwa koncentracja kontroli. jak zbudować skuteczny system kontrolny.. Wykorzystanie zarządzania przez cele . Do powszechnie występujących przyczyn takiego stanu rzeczy należą: nadmierna rozbudowa kontroli... Integracja z planowaniem . Odpowiedzialność za wyniki . str. nagradzanie nieefektywności i odpowiedzialność za podejmowane działania.. 440. musi zrozumieć etapy i szczeble kontroli. 606 Tworzenie skutecznej kontroli . Wybór stylu kierowania str..

jej niewłaściwym nakierowaniem. Menedżerowie mogą ułatwić przezwyciężenie tego oporu. jest ona skierowana na zasoby finansowe. Kontrola równoległa. Istnieją dwie podstawowe formy kontroli organizacyjnej: kontrola biurokratyczna i angażująca pracowników. Pytania. Każda reprezentuje pewien typ skrajny. dostarcza ona informacji dla przyszłego planowania i nagradzania pracowników.5 ilustruje. tablica 18. aktualny i obiektywny. jaką powinien zastosować menedżer.1). ścisły. Celem kontroli jest prowadzenie organizacji ku wytyczonym celom. ludzkie i informacyjne. Ogólnie rzecz biorąc. Z odpowiedzi na pytania w tablicy 18. Planowanie i kontrolowanie są ze sobą ściśle powiązane. mogą dopuścić szersze współuczestnictwo pracowników. Dodatkowo. (str.1 wynika forma kontroli organizacyjnej. które należy sobie zadać przy wyborze strategii kontroli. przypadkami nagradzania nieefektywności oraz obawą przed odpowiedzialnością za rezultaty. Kontrolę strategiczną podejmuje się.. stylu organizowania. toteż kontrola ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu organizacji. Proces kontroli obejmuje cztery podstawowe etapy: ustalanie norm oczekiwanych osiągnięć. mierzenie faktycznych wyników. koncentruje się na samym procesie przekształcania. należy zapewnić pełną integrację planowania i kontroli. być może najbardziej skuteczna forma kontroli. Aby zwiększyć skuteczność kontroli.. a także wprowadzić system zapisów kontrolnych i bilansów. .608. wywołany przerostem kontroli. Odpowiedzialność za kontrolę obciąża menedżerów. System kontroli powinien również być możliwie elastyczny.W jaki sposób menedżer powinien dopracować się własnego stylu kontroli? Jedno z podejść do wyboru stylu kontroli opiera się na czterech czynnikach: stylu zarządzania. porównanie wyników z normami oraz podjęcie stosownych działań. rzeczowe. Kontrola końcowa koncentruje się na efektach procesu przekształcania. Podsumowanie str. 18.. Kontrola wstępna koncentruje się na nakładach wchodzących do sytemu. Istnieją trzy podstawowe formy kontroli operacji. 610 Kontrola jest to regulowanie działalności organizacji w taki sposób. . by ułatwić osiągnięcie celów. w jaki sposób różne odpowiedzi prowadzą do różnych typów kontroli. a większość organizacji stosuje jakąś pośrednią formę kontroli organizacyjnej. wykorzystywać zarządzanie przez cele. Wielu pracowników stawia opór kontroli organizacyjnej. kontrolera a także – w coraz szerszym zakresie – pracowników wykonawczych. miernikach osiągnięć i pragnieniu współuczestnictwa przejawianego przez pracowników. Większa część wysiłków kontroli strategicznej nakierowana jest na jedną lub kilka metod wdrażania strategii. aby zapewnić osiągniecie celów strategicznych. Drzewo decyzyjne pokazane na rys. Większość organizacji wymaga wielorakich systemów kontroli. koncentrując się na elementach poprawiających skuteczność kontroli..

3. . Pytania analityczne 5.Wyjaśnić istotę zarządzania działalnością operacyjną. Na tej podstawie menedżerowie mogą przyjąć biurokratyczne podejście do kontroli albo podejście angażujące pracowników bądź też jakieś połączenie obu form.613 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1..Wyjaśnić znaczenie zarządzania wydajnością. 2. . 9.. 6. styl organizacji.1. . 614 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . jeżeli określone zostaną następujące cztery czynniki sytuacyjne: styl zarządzania. 3. Przykład 18. 611 . 4.. . . .Wytyczenie właściwej strategii kontroli będzie łatwiejsze. .Wyjaśnić znaczenie jakości i kompleksowego zarządzania jakością. . Pytania 1.Zidentyfikować i omówić składowe projektowanie systemów operacyjnych. Przykłady i pytania str. Przykład wprowadzający str.. 2. tendencje oraz sposoby jej poprawy. Przykład międzynarodowy 18. jego znaczenie i rolę w strategii. Rozdział 19 Zarządzanie Jakością... 614 . Wydajnością I Działalnością Operacyjną Cele str. ... Ćwiczenia 8. Pytania 1. 3. 10.. 7.. 2.2. dokładność mierników osiągnięć oraz chęć pracowników do współuczestniczenia w podejmowaniu decyzji.Zidentyfikować i omówić składowe wykorzystanie systemów operacyjnych i scharakteryzować zarządzanie działalnością operacyjną jako kontrolę.

621 W sensie ogólnym wydajność jest ekonomiczną miarą efektywności. w kontekście celu głównego. Materiały . 618 Najszersze podejście do zarządzania jakością nazwano kompleksowym zarządzaniem jakością. Wydajność może być oceniana na różnych poziomach analizy i w różnych formach. które. jak i nie. 615 Jakość stała się centralnym problemem współczesnego zarządzania organizacjami.. Koszty . Zarządzanie wydajnością str. Katalizatorem jej pojawienia się jako pierwszoplanowego przedmiotu zainteresowania zarządzania było umiędzynarodowienie gospodarki. W konsekwencji większość organizacji uznaje za bardziej przydatne liczenie cząstkowych współczynników wydajności... są spore.. Po prostu. albo wręcz mylące. a nie celem samym w sobie... Technologia ... Istota wydajności str.. Kompleksowe zarządzanie jakością str. nie zawsze w pełni zauważalne.. Największy problem z wydajnością wieloczynnikową polega na konieczności wyrażenia wszystkich składowych we wspólnych jednostkach. Strategiczne zaangażowanie ... problemy z trafnością mierników wydajności. Zaangażowanie pracowników . Zarządzanie w praktyce str.. Istnieje wiele różnych form wydajności... 615 Amerykańskie Towarzystwo Kontroli Jakości definiuje jakość jako ogól cech produktu i usługi decydujących o ich zdolności do zaspokojenia stwierdzonych lub potencjalnych potrzeb1. Metody . (. szczególnie. 616 Konkurencja . że mogą być one wykorzystywane do .. Formy wydajności. 617 .Zarządzanie jakością str. pożyteczne praktycznie lub nie.) Uwagi... Znaczenie jakości str. zależnie od kontekstu... 621 . Istota jakości str.. Przez poziom wydajności rozumiemy jednostki analizy (podmioty) używane do wyliczania lub definiowania wydajności. Wydajność .. która ujmuje wartość produkcji na jednostkę nakładów użytych do jej wytworzenia9. Wydajność (produktywność) całkowita (wieloczynnikowa) jest określona następującą formułą: produktywność = produkcja/nakłady. Wydajność można definiować na setki różnych sposobów. Poziomy wydajności.. zwłaszcza ekspansja japońskich przedsiębiorstw międzynarodowych. mogą być zarówno trafne.. wydajność zazwyczaj jest tylko jednym z elementów osiągnięcia celu głównego. Są też.

co powiedziano. Po co rozwijać! Anonimus Poprawa wydajności str. (. 627 Rola działalności operacyjnej w strategii organizacji str. 624 W jaki sposób jednostka gospodarcza albo gałąź może podnieść swą wydajność? Liczne sugestie ekspertów można ogólnie podzielić na dwie szerokie kategorie: poprawy działalności operacyjnej oraz zwiększenia zaangażowania pracowników. Zresztą. można i tak zdefiniować wydajność. np.. Struktura produkcji i usług str.. żeby dało się wszystko „poszufladkować”. 623 Stany Zjednoczone mają najwyższy poziom wydajności na świecie. Znaczenie operacji str. a niemieccy – 82%.. skontrolować i przeanalizować. a w żadnym wypadku do każdego z nich w oderwaniu od innych.) Na marginesie: przenoszenie produkcji. Anonimus) Tendencje wydajności str..działań dla grupowych celów.. Po prostu firma musi podchodzić kompleksowo i racjonalnie do wszystkich istotnych elementów wypracowania odpowiedniej rentowności. jasno wynika. że jej poprawa faktycznie będzie oznaczała poprawę rentowności. jeśli nakłady na wysoką wydajność przekraczają korzyści z uzyskania tej wydajności.. Jest to podstawowy determinant poziomu rentowności organizacji.. dla jego przedstawienia.. albo.) Projektowanie systemów operacyjnych str.. (.. (Niekoniecznie. że zarządzanie działalnością operacyjną jest bardzo ważnym zadaniem każdej organizacji.) Zarządzanie jakością i wydajnością poprzez zarządzanie działalnością operacyjną str. . 628 Z tego. .. także z wioskami na dzisiaj. Fatalnie „wpadł” na tym centralny system zarządzania w byłej gospodarce socjalistycznej. wymaga szerokiego rozwinięcia. i metodami tradycyjnymi. (.. 626 Wytwarzanie i produkcja str. rynek zbytu.. 622 Z wielu powodów menedżerowie przywiązują dużą wagę do utrzymywania przez firmę wysokiego poziomu wydajności. 630 ... np. . 630 . Po prostu gospodarka była zbyt złożona. niekoniecznie zgodnych z celami całej organizacji. co robotnicy amerykańscy. Temat. 626 Operacje usługowe str. 625 . Anonimus Znaczenie wydajności str. tam gdzie taniej.. jeśli „gardłowym” problemem nie jest wydajność. tylko jakość... koszty pracy itp. Na przykład japońscy robotnicy produkują tylko 73% tego.

. zdolności produkcyjne. jednakże dystans w stosunku do innych krajów uprzemysłowionych zmniejsza się.... .. Kompleksowe zarządzanie jakością to obejmujący całą organizację wysiłek mający na celu podniesienie jakości przy zastosowaniu różnych metod działania... Menedżerowie w trakcie kontroli operacji mogą się posłużyć kilkoma wyspecjalizowanymi technikami. .. Również wydajność* jest przedmiotem żywego zainteresowania menedżerów. Jej znaczenie wynika z jej wpływu na konkurencyjność. . 637 Techniki kontroli operacji str. Zdolności produkcyjne str. Główne obszary zainteresowania to projekt produktu i usługi. 638 Dla ułatwienia kontroli operacji opracowano kilka wyspecjalizowanych technik. obiekty i technika. wydajność i koszty. Stosowanie systemów operacyjnych może dotyczyć m. zarządzania zaopatrzeniem i zapasami. jak i usługowymi.. Stany Zjednoczone nadal zajmują czołowe miejsce w świecie pod względem wydajności. Zaprojektowane i wprowadzone w życie systemy operacyjne odgrywają ważną rolę w procesie kontroli. .. . które jest zestawem czynności kierowniczych stosowanych przez organizacje w wytwarzaniu produktów i usług...) Podsumowanie str. Punktem wyjścia w zarządzaniu działalnością operacyjną jest zaprojektowanie systemów informacji.. 636 Zarządzanie zapasami str. (.in. 641 Współcześnie nie ma menedżerów. . . oficjalnie liczona wydajność zbyt często zamieniała się w jej karykaturę.. 635 . W „realnym socjalizmie”.. pod „pięknymi hasłami”. 630 Obiekty str. Wydajność pozwala zmierzyć efektywność wykorzystania przez organizację jej zasobów do wytwarzania produktów lub usług. 635 Zarządzanie zaopatrzeniem str. Do kwestii jakości i wydajności często podchodzi się poprzez zarządzanie operacjami... 631 Spojrzenie globalne str. Zarządzanie operacjami jest ważną częścią zarządzania zarówno organizacjami przemysłowymi. 634 Wykorzystanie systemów operacyjnych str.. * Na marginesie. którzy nie zajmowaliby się sprawą jakości. i „naukowymi modelami”. Zarządzanie operacyjne jako kontrola str.. Odgrywa też ważną rolę w strategii organizacji.

Jakim „cudem”. dla których organizacjom nie udają się innowacje. Ćwiczenia 8. Jak jest na „dzień dzisiejszy!”.Opisać. 3.644 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. poczynając od „konkretyzacji”. 3.Omówić technikę i organizację i opisać przykłady techniki dotyczącej produkcji i usług. 645 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . formy innowacji oraz powody. potrafili to ignorować.Omówić cechy twórczych jednostek i opisać etapy procesu twórczego.2. . Przykład 19. Naturalnie.. Pytania 1. General Motors ciągle szuka recepty na sukces . 9. 4. zasadnicze problemy są nie tylko z wydajnością. że faktycznie nauki ekonomiczne są opóźnione w rozwoju o jakieś sto lat (chyba przesadzam: może jedynie z pięćdziesiąt).. przez dziesiątki lat. Przykład międzynarodowy 19. 10. Chyba. Pytania analityczne 5. Może też przesadzam. 641 . 2. 3.Przykładów jest sporo na wielu moich stronach.Opisać proces innowacji. 6. . 7. zarówno w skali mikro jak i makro. zanadto uogólniając znane mi przypadki? Anonimus Przykłady i pytania str..1. Jakość przez ameby . właściwie przechodzi „ludzkie pojęcie”. 2. . 2.. Pytania 1. ale z jakimś bardziej wnikliwym „życiowo” podejściem do wielu tematów. zarówno władze jak i wspierający ich teoretycy. w jaki sposób organizacje mogą promować innowacje. . Rozdział 20 Zarządzanie Techniką I Innowacjami Cele str.

Inkubacja . Komputery i produkcja. 652 .. Proces twórczy str.. Twórczość i innowacja str... 652 Twórczość jest to zdolność jednostki do wytwarzania nowych idei czy pomysłów lub do nowego spojrzenia na znane już idee. 645 Od momentu założenia w 1946 r. duża pewność siebie i silne przekonanie o własnym twórczym charakterze. Twórcza jednostka str.. niezależności i autonomii.... że dana osoba jest twórcza? W jaki sposób ludzie nabywają umiejętności tworzenia? Doświadczenie życiowe. musi mieć twórczych pracowników. Mówiąc o doświadczeniach życiowych.. Co decyduje o tym... Założyciele firmy – trzech japońskich inżynierów – pragnęli stworzyć organizację. 646 Technika produkcji str. . wysoki poziom energii. Robotyzacja. 653 Organizacja.. 646 Automatyzacja... Technika usługowa str. Innowacyjne organizacje mogą przyciągać i rozwijać twórczych pracowników i potem korzystać z tworzonych przez nich nowych produktów i usług. musi wiązać indywidualną twórczość z innowacją. ciekawe produkty. 658 Jeśli organizacja chce pomyślnie wprowadzać nowe produkty i usługi. Weryfikacja . a także kilka prototypowych produktów. 658 .Przykład wprowadzający str. . która by promowała nowe pomysły oraz nowe sposoby projektowania i wytwarzania wyrobów elektroniki użytkowej. 659 Organizacje dysponujące twórczymi pracownikami często mają liczne pomysły na nowych produktów i usług... zamiłowanie do złożoności. . Zarządzanie w praktyce str. która chce wprowadzać na rynek nowe. Dla większości ludzi twórczych charakterystyczne są szerokie zainteresowania.. które weryfikują . Osobowość.. Zdolność danej osoby do inteligentnego myślenia i skutecznego analizowania sytuacji i danych. Innowacje organizacyjne str. Proces innowacji str. (. (Czyżby w „późnych latach dojrzałych” nie można już było zdobywać doświadczenia? Anonimus). Przełomowe odkrycie . podstawowym celem firmy Sony była innowacja.) Technika i organizacja str.. mamy na myśli to. co człowiek przeżywa w dzieciństwie i wczesnych latach dojrzałych. Zdolności poznawcze. 655 Przygotowanie ...

zapewniając finansowe i niefinansowe nagrody osobom i grupom rozwijającym innowacyjne idee. 666 Organizacja używa swego systemy nagradzania. Niepowodzenia innowacji str. 667 (. Podczas gdy firmy amerykańskie tradycyjnie nie paliły się do wykorzystania czy choćby zbadania technologii opracowanych poza Stanami Zjednoczonymi. Organizacje nie tylko muszą nagradzać zachowania twórcze. 668 Podłączyć się do japońskich prac B + R Jak na ironię. (. 665 Na przestrzeni lat opracowano ogromną ilość pomysłów dotyczących promocji innowacji w organizacjach. techniczne albo kierownicze... W „Spojrzeniu globalnym” omawiamy zabiegi firm amerykańskich o wykorzystanie japońskich innowacji.) Podsumowanie str.. lecz również powinny unikać karania pracowników za to. 668 (.. 669 . że ich twórcze pomysły nie zawsze dają w rezultacie pomyślne innowacje. (. Wspieranie innowacji w organizacjach str. niezależnie od tego. w jakim języku myślą ich autorzy. Niepowodzenia w rozpoznaniu możliwości.. W samej naturze procesu twórczego i procesu innowacji leży to. ostatnie amerykańskie poszukiwania źródeł japońskich sukcesów gospodarczych często prowadzą z powrotem na drugą stronę Pacyfiku. Menedżerowie mogą również wykorzystać system nagradzania do popierania twórczości i innowacji.. że wiele pomysłów na nowy produkt po prostu nie sprawdza się na rynku. a także produktowe lub procesowe. że działalność twórcza wiąże się z nagrodami. Japończycy od dawna zrozumieli wartość przyciągania najlepszych pomysłów. by zachęcić pracowników do pewnych zachowań i odstręczać od innych.. 664 Mogą być przynajmniej trzy przyczyny takich niepowodzeń: Niedostatek zasobów. do Stanów Zjednoczonych. (. Opór wobec zmian.) Spojrzenie globalne str. Inne konkretne sposoby promocji innowacji opisano w dalszej części rozdziału.) Formy innowacji str. System nagradzania str. będą bardziej skłonni do twórczej pracy..twórcze rozwiązania tych pracowników.) Kultura organizacyjna str.. Kiedy członkowie organizacji zrozumieją. 661 Innowacje mogą być radykalne albo stopniowe. tj.) Przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna str..

również doznają zmian spowodowanych postępami techniki. jak i innowacjami. . w których ich zdolności zostały odpowiednio dostrzeżone i nagrodzone. Innowacje produktowe i procesowe są chyba najważniejsze. elastyczne systemy wytwarzania oraz zastosowania robotów. techniczne lub kierownicze. Są to m. jednakże często daje się w nim wyróżnić cztery etapy: przygotowania pomysłu. Wielu organizacjom nie udaje się wprowadzić nowych produktów lub usług. przełomowego odkrycia i weryfikacji. albo produktowe i procesowe. Twórczość to zdolność jednostki do wymyślania nowych idei lub do nowego spojrzenia na pomysły już przez kogoś wysunięte. dojrzałość i schyłek. Wśród najważniejszych jest zdolność do myślenia analitycznego i syntetycznego. 670 . Wykorzystując przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjną organizacje powinny pobudzać kształtowanie ról wynalazcy. przedsiębiorczość wewnątrzorganizacyjna oraz kultura organizacji. Organizacje mogą sięgnąć po wiele po wiele różnych instrumentów. W późniejszych fazach na znaczeniu zyskują innowacje procesowe.Organizacja musi odpowiednio zarządzać zarówno techniką. wzrost. 3. Branże usługowe. ochrona zdrowia czy komunikacja. Wiele twórczych jednostek wywodzi się ze środowisk. jakich wymagają innowacje. jak i innowacja mają duże znaczenie w nowoczesnych organizacjach. orędownika produktu. Zarówno twórczość. jeżeli pragnie osiągać wytyczone cele. Innowacje mogą być radykalne lub stopniowe. systemy komputerowego wspomagania projektowania i produkcji (CAD/CFAM lub CIM). tylko bowiem w ten sposób może wprowadzać nowe produkty i usługi. by problemy te przezwyciężyć. We wczesnych fazach procesu innowacji największy wpływ na wyniki organizacji mają innowacje produktowe.in. Organizacja musi łączyć indywidualną twórczość z organizacyjnym aspektem procesu innowacji.672 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. uruchomienie. system nagradzania. 2. inkubacji. zastosowanie. Organizacje te mogą cierpieć ba niedostatek potrzebnych zasobów (takich jak twórczy pracownicy i środki finansowe). Przełomy techniczne dotyczą zarówno przemysłu jak i usług. Przykłady i pytania str. Proces twórczy jest złożony. Technika produkcyjna obejmuje automatyzację. mogą nie dostrzegać pojawiających się możliwości lub opierać się zmianom. Proces innowacji obejmuje sześć etapów: rozwój. sponsora. Innowacja to kierowany wysiłek organizacji mający na celu opracowanie nowych produktów lub usług i nowych zastosowań dla produktów lub usług już istniejących. 4. Często wykazują one wspólne cechy osobowości i umiejętności poznawcze. Technika to zestaw procesów i systemów wykorzystywanych przez organizacje do przekształcania zasobów w produkty lub usługi. takie jak bankowość.

Interpretacja.1. . Przykład 20.. 674 W rozdziałach 1 i 17 naświetliliśmy rolę komunikacji w pracy menedżera.2.Zidentyfikować najnowsze postępy w zarządzaniu informacją. Ćwiczenia 8. 9.. 674 Informacja była zawsze integralną częścią pracy każdego menedżera.. 7. Informacja natomiast to dane przedstawione w sposób mający jakieś znaczenie. Cierpliwość się opłaca . zarządzanie i informacja muszą być ze sobą ściśle związane. . 2. Jej znaczenie jednak.Opisać podstawowe rodzaje systemów informacyjnych wykorzystywanych przez organizację. Pytania 1.Opisać.Zidentyfikować podstawowe elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych. Informacja a menedżer str.Pytania analityczne 5.Omówić podstawowe czynniki określające potrzeby organizacji w zakresie systemu informacyjnego. w jaki sposób można zarządzać systemami informacyjnymi.Opisać rolę i znaczenie informacji w pracy menedżera. 10. Dane to nie obrobione (surowe) liczby i fakty odzwierciedlające jakiś jeden aspekt rzeczywistości. że informacja jest ważną częścią komunikacji. coraz szybciej wzrasta. Przykład międzynarodowy 20. Rower stworzony dla Ciebie . .. ..Omówić. Główną częścią przetwarzania informacji jest rozróżnienie pomiędzy danymi i informacjami. . Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Pytania 1. 6.. 3. . Rola informacji w pracy menedżera str. Zważywszy.. 3.. 2.. w jaki sposób systemy informacyjne wpływają na organizacje. . Jej rosnące znaczenie wynika z coraz większej złożoności otoczenia. danych stanowi informację. Rozdział 21 Zarządzanie Systemami Informacyjnymi 673 str..

że potrzebują kilka rodzajów systemów. przetwarzać i sumować informacje potrzebne menedżerom do podejmowania konkretnych decyzji. rentowność poszczególnych wyrobów podajemy „perfekcyjnie” z dokładnością dwóch znaków po przecinku. nie informując jedynie. stosowana przez wiele przedsiębiorstw. albo. SWD jest szczegółowym i potężnym systemem. użyteczna informacja jest dokładna. faktycznie nie panujemy nawet nad poprawnością wyliczeń kierunków opłacalności poszczególnych asortymentów. System przetwarzania danych transakcyjnych… to system. by skutecznie zarządzać posiadaną informacją. Z. często stwierdzają. 685 Coraz bardziej rozpowszechnia się ostatnio system informacyjny nazywany systemem wspomagania decyzji (SWD). Informacja dokładna . że on w każdej chwili może ulec zmianie o kilkaset tysięcy. Np. Ich opracowanie wymaga znacznych nakładów czasu i zasobów. rzędu po kilka. zwłaszcza organizacje duże. 684 Następny etap w ewolucji zarządzania informacją jest na ogół nazywany systemem informacji kierownictwa (SIK). kilkanaście. 683 Jest to pierwsza. historycznie rzecz biorąc.Cechy użytecznej informacji str. na czym firma może tracić nawet miliony. głównie w rachunku kosztów. … Systemy wspomagania decyzji str. 683 Organizacje używające systemów informacyjnych. że na skutek różnych umownych rozwiązań. który może automatycznie wyszukiwać. systemy wspomagania decyzji i systemy informacji najwyższego kierownictwa11. skomputeryzowana forma systemu informacyjnego.dostarcza wiarygodnego odzwierciedlenia rzeczywistości Uwagi. . aktualna. Jest to system gromadzący kompleksowe dane. systemy informacji kierownictwa. abstrahując jedynie od „drobiazgu”. równie czasochłonne i kosztowne jest utrzymywanie systemu i przyuczenie menedżerów do jego skutecznego wykorzystania. Do najbardziej ogólnych rodzajów systemów informacyjnych zaliczamy systemy przetwarzania danych transakcyjnych. wynik finansowy możemy w informacji podawać z dokładnością do przysłowiowego jednego grosza. a czasami i kilkadziesiąt procent. 676 Ogólnie rzecz biorąc.U. Systemy przetwarzania danych transakcyjnych str. organizujący i sumujący je w formie przydatnej dla menedżerów funkcjonalnych i następnie zaopatrujący tych menedżerów w informacje niezbędne do ich pracy. Nic dodać. pełna i odpowiednia. nic ująć pod warunkiem. … Systemy informacji kierownictwa str. Wydaje się. Podstawowe rodzaje systemów informacyjnych str. … Systemy wspomagania decyzji są niezwykle złożone. którego zadaniem jest załatwianie rutynowych i powtarzalnych transakcji w przedsiębiorstwie. że „dokładność” nie przerodzi się w „perfekcyjne liczenie groszy” przy braku szacunku do spraw merytorycznych (skutkujących milionami). iż w systemach tych kryją się duże możliwości poprawy jakości informacji dostępnej menedżerom podejmującym ważne decyzje.

finanse i w ogóle nowoczesne zarządzanie. Dostarczana przez nie informacja pozwala menedżerom pominąć szczegóły i dotrzeć bezpośrednio do ogólnych tendencji i wzorców. Ja utknąłem na problemie. Ze względu na to. Zbyt dużo w nich pozornej ogólnikowej „perfekcji”. Anonimus Systemy informacji najwyższego kierownictwa str. jak i interdyscyplinarna współpraca przy budowie systemu. Problemem jest tylko. tym groźniejsze. Gdy nie jest. główny problem tkwi w uzyskaniu tych kwalifikacji. W dodatku rachunkowość serwuje dezinformacyjny rachunek kosztów. tylko bardzo powierzchownie rozpoznała ekonomikę branży. informatycy nie wiedzą. podobnie jak i dane rachunkowości o kosztach. czego potrzebują. problem można rozwiązać skutecznie i tanio. Najczęściej takie systemy wykorzystują „ikony” i symbole i wymagają niewielu komend. naturalnie. zwyczajnie. te systemy „informacji naczelnego kierownictwa”. konkretnego podejścia do tematów. gdy na „niższych szczeblach” wszystko jest prawidłowo dopracowane. Bez wielkich słów i kosztów. mają „problemy z komputerem”. Niestety. Mówiąc krótko: przy odpowiednich kwalifikacjach odpowiednich osób. Tak zapewne jest. 687 Systemy informacji najwyższego kierownictwa (SINK) są najnowszą formą systemu informacyjnego. jak i łatwości obsługi. Proponuję zajrzeć na moją stronę branżową „mleczarstwo”. zbyt często zawodzi zarówno wiedza ekonomiczna. czego. potrafili posługiwać się systemem. traktując ją poważnie. mogą całkiem łatwo. po prostu. Podają również informację przykrojoną do specyficznych potrzeb menedżera14 . można stworzyć bardzo trafny system SWD. a za mało wnikliwego. to wysoce specjalistyczna informacja niedostępna w innych typach systemów. a to. normalnie. Formalne. Do tego. raczej niechętnie sięgają oni do systemów informacyjnych organizacji. Wykazują więc nad innymi systemami przewagę zarówno pod względem możliwości. Jest to system zaprojektowany tak. Menedżerowie najwyższego szczebla nie potrzebują wiedzy technicznej. Czy to naprawdę jest tak szalenie trudne do porządnego dopracowania? Gdyby nie przeogromna siła bezwładu! Anonimus. powszechnie stosowane systemy podnoszenia kwalifikacji. by skorzystać z SINK. a dane bazowe były prawdziwe. dochodzą powszechne dezinformacje z rachunku kosztów i wyników. nie za bardzo znają ekonomikę. by zaspokoić szczególne potrzeby menedżerów najwyższego szczebla w zakresie przetwarzania informacji. a nawet analizowania. że oparte na słabo rozumianych przez menedżerów systemach informatycznych.Uwagi. że często takim menedżerom brakuje podstawowych umiejętności w obchodzeniu się z komputerem. Systemy te raczej syntetyzują informację. systemy te skonstruowano bowiem w postaci „przyjaznej użytkownikowi”. są przyjmowane bezkrytycznie jako wyrafinowana wiedza. Uwagi. przekształcić się w systemy „dezinformacji naczelnego kierownictwa”. w Polsce. Niestety. przynajmniej w niektórych branżach. a ekonomika branży. że osoby „kompetentne” do podejmowania decyzji. . raczej nie napawają optymizmem. zamiast ją szczegółowo analizować. które mogą mieć wpływ na podejmowanie strategicznych decyzji. żeby menedżerowie posiadali odpowiednią wiedzę merytoryczną.

. Absolutnie konieczne.. W szczególności.. kto potrzebuje z niego skorzystać. Wpływ na wyniki ... (.. przeważnie tworzy się grupę zadaniową. rzecz jasna ważną częścią większości nowoczesnych organizacji. systemy informacyjne wpływają na wyniki. tzn. W jaki sposób opracowuje się takie systemy i jak są one wykorzystywane w codziennej praktyce. Jeśli się już podejmuje decyzję o opracowaniu i zainstalowaniu systemu informacyjnego. 688 Z dotychczasowych rozważań wynika.) Zastosowanie systemów informacyjnych str. 692 Systemy informacyjne są. ■ System informacyjny firmy powinien być łatwo dostępny dla każdego. Integracja może obejmować powiązanie różnych systemów informacyjnych w ramach tej samej organizacji lub systemów należących do zupełnie różnych organizacji17. 691 Sprawdzianem wartości systemu informacyjnego jest jego praktyczne zastosowanie. o ile projekt ma przynieść pozytywne wyniki. Ograniczenia systemu informacyjnego str.. (. jakie cele proponowany system ma realizować. 690 W dużych i złożonych organizacjach powstaje też problem integracji systemów informacyjnych. W takiej grupie muszą być odpowiednio reprezentowani docelowi użytkownicy systemu. Pierwszy polega na określeniu potrzeb informacyjnych organizacji i ustaleniu. 688 Tworzenie systemu informacyjnego obejmuje kilka podstawowych kroków. Tworzenie systemów informacyjnych str.. Ich wpływ przejawia się na wiele różnych sposobów.. posługiwanie się nim nie powinno wymagać szczególnej wiedzy w dziedzinie komputerów. jest uzyskanie dlań pełnego poparcia i odpowiedniego zaangażowania finansowego najwyższego kierownictwa.Zarządzanie systemami informacyjnymi str.. Wpływ systemów informacyjnych na organizacje str.) Integracja systemów informacyjnych str. 694 Menedżerowie powinni sobie również zdać sprawę z ograniczeń systemów . jak wielka jest wartość i znaczenie systemów informacyjnych. Wpływ na organizację . Idealny system informacyjny powinien być prosty w użyciu i nietechniczny. Wpływ na zachowanie . Należy jednak odpowiedzieć jeszcze na kilka ważnych pytań.. a także na ludzi należących do tej organizacji. której celem jest nadzorowanie całości.. na samą organizację.

jakby się mogło wydawać. Jak trafnie zauważyło wielu: „informacja fałszywa jest gorsza od żadnej. urządzenie przechowujące informacje. Ludzie zwykle myślą. przenosi się on oczywiście na wszelkie otrzymane wyniki. (. Prawdziwa obiektywnie.także niedostatek odpowiednich kwalifikacji. Jeśli jednak wyjściowe informacje były obarczone błędem. pełna i odpowiednia. jakie otwierają systemy informacyjne.. Tym gorsza. aktualna. a nie jedynie pod jakimś formalnym kątem. Podsumowanie str. Uwagi Prawdopodobnie największym ograniczeniem systemu informacyjnego. a pomimo pewnych ich ograniczeń... Choć mogą one występować w różnych formach. . Planowanie systemu informacyjnego musi uwzględniać każdy z tych czynników.. Z... przynajmniej w sprawach złożonych. 695 Ze względu na niezwykle perspektywy. urządzenie wyjściowe i system kontrolny. Telekomunikacja . im trudniej poznać. że system informacyjny może być przedmiotem sabotażu. jest niedostateczna współpraca interdyscyplinarna różnych specjalistów tworzących i obsługujących system.) Informacja może nie być tak ścisła. Czasami/ często .. (. Sieci i systemy eksperckie . (Uwagi. Systemy informacyjne zawierają pięć podstawowych składowych: urządzenie wprowadzające (wejściowe). musi być dokładna. Żeby informacja mogła być użyteczna. terminowa. że fałszywa.U. W tej części pokazano niektóre najciekawsze spośród nich. pełna i odpowiednia.informacyjnych25. Na koniec trzeba powiedzieć. procesor. odpowiedź musi być poprawna – zwłaszcza jeśli zostaje wyliczona z dokładnością do kilku miejsc po przecinku.) Systemy informacyjne do pewnych zadań czy problemów po prostu się nie nadają. że tylko dlatego. Na marginesie nie tylko socjalizm miał monopol na przeinaczanie prawdy. zarówno ręczne jak i skomputeryzowane systemy informacyjne obejmują wszystkie te składowe.” Temat wymaga bardzo szerokiego rozwinięcia.. Osobiście bym podkreślił.. a od strony kierowniczej przez pole działania menedżera i jego szczebel organizacji.). jeszcze bardziej wyrafinowanych podejść do zarządzania informacją. Na zarządzanie informacją najlepiej patrzeć jako na część procesu kontroli. 697 Informacja jest żywotnie ważną częścią pracy każdego menedżera. że informacja powinna być także prawdziwa. Anonimus Najnowsze postępy w zarządzaniu informacją str. Potrzeby organizacji w zakresie zarządzania informacją są określane od strony organizacyjnej przez jej otocznie i wielkość.. iż obliczenia wykonano za pomocą komputera. prowadzone są ciągle prace nad odkryciem nowych.

Jakie są elementy konstrukcyjne systemów informacyjnych? Jak są one ze sobą powiązane? 3. to dlaczego? Ćwiczenia 8.701 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1.Podstawowymi rodzajami systemów informacyjnych są systemy: przetwarzania danych transakcyjnych. Jakie są cechy użytecznej informacji? W jaki sposób zarządzanie informacją może wspomóc kontrolę w organizacji? 2.1. Przykład międzynarodowy 21. Każdy z nich dostarcza pewnych typów informacji i ma szczególną wartość dla określonego typu menedżerów.. Każda z tych możliwości otwiera przed organizacją obiecującą perspektywę bardziej skutecznego zarządzania informacją. Systemy informacyjne oddziałują na organizacje w rozmaity sposób. że dokonująca się rewolucja informacyjna przypomina rewolucję przemysłową pod względem wpływu na organizacje i społeczeństwo. Podstawowe kierunki oddziaływań to wpływ na wyniki. Menedżerowie powinni również mieć świadomość. Oczywiście. wspomagania decyzji oraz informacji najwyższego kierownictwa.2. Wschodząca supergwiazda handlu detalicznego . 698 . Najnowsze postępy w systemach informacyjnych obejmują przełomy w telekomunikacji. i nie wiązać z nimi nierealistycznych oczekiwań. 2. Zarządzanie systemami informacyjnymi obejmuje przede wszystkim decyzje o sposobie ich wprowadzania. 10. wykorzystanie sieci i systemów eksperckich. na samą organizację i na zachowania jej członków. 9. podstawowych informacji kierowniczych. Co to jest system ekspercki? Czy takie systemy mają jakieś poważniejsze perspektywy zastosowania w organizacjach gospodarczych? Dlaczego tak albo dlaczego nie? Pytania analityczne 5. Mówi się. Przykłady i pytania str. że systemy informacyjne mają swoje ograniczenia. można tu wykorzystać szeroki zestaw konkretnych działań i kroków. Pytania 1. Jakie są przesłanki takiego poglądu? Dlaczego mogłoby to być jednak stwierdzenie przesadne? 7.. Potem następuje integracja systemów. Czy może zdarzyć się tak. Systemy informacyjne kluczem do zwycięstwa w walce . Wreszcie – menedżerowie powinni umieć posługiwać się systemem. to w jaki sposób można by temu zapobiec? Jeśli nie. 3. że dyrektor naczelny do spraw informacji zgromadzi w swym ręku nadmierną władzę? Jeśli tak. Jak taki system można wykorzystać dla dobra organizacji? 4. Przykład 21. Pod jakimi względami system informacyjny przypomina system kontroli zapasów czy system kontroli produkcji? W czym się od nich różni? 6. Co to jest system informacji kierowniczej.

Opisać indywidualne i organizacyjne strategie podejścia do rozwiązywania problemu różnorodności... 711 ... 705 Kulturowa różnorodność urosła do rangi ważnego problemu w wielu organizacjach...... Istota kulturowej różnorodności str..... 710 Inne wymiary różnorodności str... Płeć str.. Wymiary różnorodności str. ... ale i w wielu innych krajach.... 706 .. Znaczenie kulturowej różnorodności str. i to nie tylko w Stanach Zjednoczonych...... Przyczyny kulturowej różnorodności str.... jej znaczenie i związane z nią tendencje............ 704 .. do scharakteryzowania organizacji można wykorzystać wiele różnych wymiarów różnorodności.......... .Omówić istotę kulturowej różnorodności....... 3........ 708 Jak już wskazano............ 708 . Część VII SZCZEGÓLNE WYZWANIA ZARZĄDZANIA Rozdział 22 Zarządzanie Kulturową Różnorodnością 704 str.. Pytania 1.. Rozkład według wieku str.konkurencyjnej w branży dostaw paczek ....Zidentyfikować i opisać główne wymiary różnorodności w organizacjach............ 709 Czynnik etniczny str. ... . płeć. 706 .. • Pęd w kierunku globalizacji.. .. 2..Omówić sześć cech charakterystycznych w pełni wielokulturowej organizacji. Przykład wprowadzający str............... ... . W niniejszym fragmencie omawiamy wiek.... Cele Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: ................ pochodzenie etniczne i inne wymiary różnorodności.......

ani do całej organizacji. Ponieważ jednak kultura japońska znacznie wyżej ceni lojalność grupową i tożsamość grupową niż osiągnięcia indywidualne. awansu lub zwolnienia) jest odmienność danej osoby. Konflikt może być również spowodowany obawą. że takie uznanie jest istotnym elementem nagradzania. Załóżmy np. . nie będzie przyjaźnie nastawiony ani do swojej koleżanki. a następnie organizacyjne podejścia do zarządzania różnorodnością.. 714 Różnorodność jako element przewagi konkurencyjnej str. Poza tym we współczesnych organizacjach różnorodność odgrywa kilka ważnych ról. W kolejnych fragmentach rozdziału omawiamy wpierw indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności. 717 . .. (. Jaki jest jednak wpływ tej różnorodności na organizacje? Jak widzimy. iż podstawą decyzji kadrowej (przyjęcia pracownika.. 711 Nie ulega kwestii. W ten sposób działanie podjęte w najlepszej intencji może nieoczekiwanie wywołać skutki odwrotne od zamierzonych. 717 Ze względu na ogromne możliwości zwiększenia przewagi konkurencyjnej. Działanie tego menedżera wynika z panującego w amerykańskiej kulturze przekonania. który może zaistnieć z rozmaitych powodów... że podstawą tego awansu nie są wyższe kwalifikacje tej osoby. tkwiące w różnorodności. w jakiś sposób odmiennych. takie wyróżnienie może wywołać u pracownika uczucie wstydu i zażenowania. Źródłem konfliktu mogą być również nieporozumienia czy trudności wynikające podczas kontaktowania się ze sobą przedstawicieli różnych grup. w ostatnich latach wiele uwagi przywiązuje się do poprawy kierowania różnorodnością przez jednostki i organizacje18.) Konflikt może być również wynikiem innych elementów zróżnicowania. Załóżmy np. 711 . 713 Różnorodność jako siła napędowa zmian społecznych str. Kierowanie różnorodnością w organizacjach str.. które mogą prowadzić do potencjalnie szkodliwego konfliktu17. Jeśli jest przekonany. 715 Różnorodność jako źródło konfliktu str..... 716 Niekiedy różnorodność w organizacji może się również stać ważnym źródłem konfliktu. (. Indywidualne strategie rozwiązywania problemów różnorodności str... stwarza ona dla organizacji zarówno możliwości. Różnorodność w innych krajach str. że kierownik traci awans na rzecz swej koleżanki..Wpływ różnorodności na organizacje str. jak i wyzwania. lecz proste dążenie organizacji do „poprawy statystyki” w kadrze kierowniczej. gdy ktoś sądzi. nieufnością albo osobistymi uprzedzeniami. Spojrzenie globalne str. jak również ze względu na możliwe następstwa konfliktu związanego z różnorodnością. że organizacje stają się coraz bardziej różnorodne.. . U wielu ludzi nadal wielką rolę odgrywają osobiste uprzedzenia i tendencyjność w ocenie. że amerykański menedżer publicznie wychwala znakomitą pracę swojego pracownika – Japończyka.) Ludzie mogą również po prostu nie być skłonni do zaakceptowania innych. Może się on pojawić wtedy.

i że z tymi różnicami trzeba się pogodzić Wczuwanie się. by menedżerowie zrozumieli. że czynniki kulturowe sprawiają. tolerancję i komunikację oraz umiejętność wczuwania się w sytuację innych19. Kultura organizacji Ostatecznym sprawdzianem zaangażowania organizacji w kierowanie różnorodnością jest jej kultura.. Organizacja. by w sposób niedwuznaczny akcentowała zaangażowanie najwyższego kierownictwa na rzecz różnorodności we wszystkich jej formach i we wszystkich częściach organizacji.. Wreszcie po poważnych i długich rozmowach okazało się. wykazując zrozumienie. 722 Wiele współczesnych organizacji boryka się z problemami kulturalnej różnorodności. iż ludzie zachowują się różnie. a drudzy nieco powściągnąć swoje „zamiłowanie do kłótni”.. Niezależnie od tego. (Mnie się wydaje. Tolerancja. Idąc tym tropem mogą dojść do przekonania .. Niektórzy menedżerowie doprowadzili do zupełnie niepotrzebnej skrajności podstawowe pojęcie równych szans zatrudnienia. że tolerancja powinna być obustronna i prowadzić do racjonalnych rozwiązań. że w rzeczywistości różnice pomiędzy ludźmi naprawdę istnieją. która rzeczywiście pragnie promować różnorodność. jeśli je przełożyć na zachowania zatrudnionych ludzi w miejscu pracy. jak płeć czy kolor skóry. Ci ostatni sprzeczali się o każdy powstały problem. Ze zrozumieniem wiąże się wczuwanie się: ludzie powinni próbować zrozumieć punkt widzenia innych.. wzmocnionym jasnym i spójnym zestawem środków polityki i praktycznych działań organizacji.. musi tak ukształtować swoją kulturę. musi być obustronna. różnorodność może się stać podstawowym elementem organizacji. Wiedzą. Szkolenie w zakresie różnorodności . ale są skłonni tolerować ten styl pracy jako podstawową różnicę kulturową. pracowników po prostu lubi się kłócić i uznaje spory za część procesu pracy. nie stanie się ona integralną częścią organizacji. Jeśli ktoś zastanawia się. Menedżerowie amerykańscy preferują bardziej harmonijny sposób prowadzenia interesów i konflikt ten stopniowo budził ich zniecierpliwienie.. By komunikacja mogła spełnić swoje zadanie. że różnorodność jest ideą wartą kultywowania. do obustronnych ustępstw: jedni powinni starać się zrozumieć intencje i racje „lubiących się kłócić”. chociaż należy im się sprawiedliwe i uczciwe traktowanie.. Zrozumienie. Amerykańscy pracownicy firmy nie gustują w ciągłych sporach. czy pewne jego zachowanie nie jest czasem dla kogoś obraźliwe.. a w konkretnym przypadku. Dopóki tego typu wymiana poglądów przebiega w atmosferze przyjaznej i nieagresywnej.Poszczególne jednostki mogą współuczestniczyć w wysiłku organizacji na rzecz odpowiedniego kierowania różnorodnością. Podobnie osoba. że doświadcza poważnego konfliktu pomiędzy pracownikami amerykańskimi i . Na przykład. Ludzie nie są przecież tacy sami. Organizacyjne podejście do kierowania różnorodnością str. która się czuje obrażona. powinien się po prostu o to spytać.. Przy poparciu najwyższego kierownictwa. Anonimus) Komunikacja. że wielu . Praktyki organizacji . W . że wszyscy zasługują na identyczne traktowanie Przekonanie takie może powodować problemy. menedżerowie muszą zrozumieć. co menedżerowie mówią lub piszą.. jeśli nie będą głęboko przekonani.. W stronę organizacji wielokulturowej str. 719 Polityka organizacji . że prawo im dyskryminować ludzi ze względu na takie cechy. Jest więc ważne.. pewna organizacja podała ostatnio....

to jest ich naprawdę niewiele. że chociaż wiele organizacji nabiera coraz bardziej globalnego charakteru. przyjęte praktyki organizacji. płeć i narodowość. dążeniem organizacji do poprawy jakości siły roboczej. 724 . szkolenie w zakresie różnorodności i kulturę organizacji. nie istnieje jeszcze organizacja prawdziwie globalna... są: pluralizm.728 Pytania kontrolne Pytania przeglądowe 1. Podobnie.. Podsumuj podstawowy wpływ różnorodności na organizację. którymi odznaczają się organizacje osiągające taki stan. Ponadto pracę zawodową podejmuje coraz większa liczba kobiet. Wreszcie różnorodność może być również źródłem konfliktu. Podsumowanie str. Różnorodność ma kilka podstawowych wymiarów. pełna integracja sieci nieformalnych. Kierowanie różnorodnością w organizacjach może być dziełem zarówno jednostek.) Zarządzanie w praktyce str. Przykłady i pytania str. w wielu jednak sytuacjach mamy do czynienia ze zjawiskiem „szklanego sufitu”. 4. że organizacje zróżnicowane mają przewagę konkurencyjną. Różnorodność wywiera wieloraki wpływ na organizacje. pełna integracja strukturalna. (. Jeżeli w ogóle istnieją już organizacje prawdziwie wielokulturowe.. Ważnym czynnikiem jest tu potrzeba zrozumienia różnorodności w innych krajach. Trzy najważniejsze to wiek. Wskaż główne wymiary różnorodności i omów najnowsze tendencje dla każdego z nich. wczuwanie się w położenie innych. istnieje tylko niewiele organizacji prawdziwie wielokulturowych. naciskiem ustawodawstwa i wzrostem globalizacji. brak uprzedzeń i dyskryminacji. We współczesnych organizacjach następuje wzrost różnorodności spowodowany zmianami demograficznymi. Różnorodność jest także siłą napędową zmian społecznych. tolerancję i komunikację. Podstawowymi cechami. 724 W grupie czy organizacji mamy do czynienia z kulturową różnorodnością. mimo pogłębiania się różnorodności organizacji. jak i samych organizacji. Do indywidualnych podejść do różnorodności zaliczamy zrozumienie. 725 . Do głównych podejść organizacyjnych zaliczamy środki polityki. . Jakie są przyczyny wzrostu różnorodności w wielu współczesnych organizacjach? 2. Wiele organizacji zaczyna rozumieć.rozdziale 5 zauważyliśmy. gdy jej członkowie różnią się pod pewnymi względami. 3. brak luki w identyfikacji organizacyjnej opartej na grupowej tożsamości kulturowej oraz niski poziom konfliktu międzygrupowego. W Stanach Zjednoczonych następuje również stopniowy spadek udziału białych w łącznej sile roboczej i wzrost udziału ludności pochodzenia latynoskiego. który można przypisać różnorodności. Omów cztery podstawowe podejścia indywidualne i cztery główne pode3jścia organizacyjne do kierowania różnorodnością. Współcześnie zachodzi ogólne zjawisko starzenia się siły roboczej.

.. . 729 Po przestudiowaniu tego rozdziału powinniście umieć: . Rozdział 23 Przedsiębiorczość I Tworzenie Nowych Przedsiębiorstw Cele str. . .. 732 Co to jest małe przedsiębiorstwo? W praktyce stosuje się najrozmaitsze definicje.. 2.Scharakteryzować istotę przedsiębiorczości. 729 .Omówić pojęcie drobnego przedsiębiorstwa i jego rolę w gospodarce.Pytania analityczne 5. sam zaś oddaje się innym zainteresowaniom.Zidentyfikować główne przyczyny sukcesu i porażki małego przedsiębiorstwa.Omówić przedsiębiorczość w dużych firmach. Jakie są podstawowe wymiary różnorodności.. ... który zatrudnia zawodowego menedżera do jego prowadzenia. 3. kto podejmie działanie określone mianem przedsiębiorczości. prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowania związanego z nią ryzyka2. Przedsiębiorcą jest ktoś. . W tym świetle właściciel przedsiębiorstwa. nie jest przedsiębiorcą.2. Przykład międzynarodowy 22. (. Znaczenie małych przedsiębiorstw str. które przygotują cię do skutecznej kariery zawodowej w otoczeniu zróżnicowanej siły roboczej? Ćwiczenia 8. 730 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. 3. 9.. Czy potrafisz wymienić jakieś skutki negatywne? 6. Powolny wzrost liczby pracujących kobiet w Japonii . Pytania 1. Jakie umiejętności powinieneś pozyskać w czasie nauki. Monsanto uczy się cenić różnorodność .. które wywierają największy wpływ na twoją osobistą sytuację? 7. Przykład wprowadzający str.Omówić główne elementy zarządzania małym przedsiębiorstwem.. 10... jakie organizacja może czerpać z różnorodności. Istota przedsiębiorczości str.1. 2. W tekście rozdziału zarysowano wiele różnych korzyści. Przykład 22.) .. Pytania 1.

wśród najczęściej wymienianych są jednak: ciężka praca. W zasadzie plan biznesowy zmusza ich do opracowania całego przedsięwzięcia na papierze. Rozpowszechnione przyczyny niepowodzeń Do podstawowych przyczyn niepowodzeń małych przedsiębiorstw należą: brak kompetencji kierowniczej lub odpowiedniego doświadczenia. .... Sam akt przygotowania planu biznesowego zmusza przyszłych przedsiębiorców do skrystalizowania swego poglądu na skuteczne uruchomienie przedsięwzięcia – od momentu podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności aż po uruchomienie nowego przedsiębiorstwa. małe przedsiębiorstwa na ogół dobrze sobie radzą w sferze usług. Plan biznesowy jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w ramach przygotowań do uruchomienia nowego przedsiewziecia18... (. 736 Chociaż wiele przedsiębiorstw spośród tych. W niniejszym fragmencie omawiamy rozpowszechnione przyczyny sukcesów i porażek małych przedsiębiorstw. Powszechne przyczyny sukcesu Na sukces małego przedsiębiorstwa składa się wiele elementów..) Główne dziedziny działania małych przedsiębiorstw Ogólnie rzecz biorąc.Wpływ małych przedsiębiorstw Małe przedsiębiorstwo odgrywa ważną rolę w gospodarce Stanów Zjednoczonych. że zdołały sobie wykroić niszę w gospodarce globalnej.. W rzeczywistości jednak wiele małych firm rozwijało się dzięki temu. Plan biznesowy str.. a także szczęście13. handlu detalicznego i hurtowego.) Małe przedsiębiorstwa a gospodarka globalna Wielu ludzi stawia znak równości pomiędzy przedsiębiorstwem międzynarodowym i tzw.) Problemy własności str. rosnąca złożoność technologii. Chociaż oba czynniki nadal mają niemałe znaczenie.. (. Kiedyś można było osiągnąć sukces. zaniedbanie. . by przekształcić ideę produktu czy usługi w praktyczną działalność. (. wielkim biznesem. słabe systemy kontrolne oraz niedostateczne wyposażenie w środki finansowe16. 741 . Często natomiast nie sprawdzają się w produkcji. po prostu nie szczędząc sił i czasu w pracy. rynków i innych czynników otoczenia wymaga poświęcenia wielkiej uwagi planowaniu. zanim pochłonie ono czas i pieniądze... Ponad 99% z 17 mln amerykańskich przedsiębiorstw to firmy małe.) Sukcesy i porażki małych przedsiębiorstw str. pęd do rozwoju i zdolność do poświęceń. odnosi sukcesy. które są uruchamiane co roku.. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. (. 739 Przedsiębiorcy muszą bardzo szczegółowo planować. jeszcze więcej ponosi fiasko. kompetencja kierownicza. pragnienie osiągnięć.

którą musi podjąć przedsiębiorca przy planowaniu przedsięwzięcia. przez które będzie przechodzić mała firma.) (. Obecnie jednak uważa się powszechnie. ale jednocześnie żadna chyba funkcja nie jest tak niedoceniana. gdyż zaniedbanie planowania może zagrozić potencjalnemu sukcesowi ich przedsięwzięcia. Podstawowy kontekst planistyczny jest dla typowego drobnego przedsiębiorstwa znacznie prostszy niż ten.) Najlepszym sposobem stawiania czoła problemom. Źródła finansowania . a te z kolei dyktują odmienne podejście do zarządzania. . gdyż zwraca uwagę na ewentualne przyszłe niedobory środków płynnych25. nim jeszcze w ogóle zacznie ono działać... z którym mają do czynienia wielkie firmy. że przedsiębiorca kierujący małym przedsiębiorstwem napotyka zupełnie odmienne warunki działania.. czy też założyć zupełnie nowe. przewodzenie i kontrolowanie.. Różne podejścia do uruchamiania przedsięwzięcia Pierwszą sprawą. 745 Planowanie ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu przedsiębiorcy... stała aktualizacja planu finansowego uczuli przedsiębiorców na problemy z gotówką. że koncepcje i podejścia zarządzania znajdują zastosowanie do wszelkich przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości. Jego otoczenie jest z reguły znacznie mniej złożone: przedsiębiorstwo takie ma zazwyczaj do czynienia z niewielu tylko regulatorami . czy kupić istniejące przedsiębiorstwo. organizowanie. (.. Spółka akcyjna . a horyzont planistyczny jest nieco krótszy.. jak zorganizować własność przedsiębiorstwa i jak zdobyć fundusze – są to wszystko problemy wymagające decyzji.. Ponadto plany taktyczne.. Planowanie w małym przedsiębiorstwie str. łatwiej przychodzi mu zidentyfikować otoczenie docelowe. że planowanie jest wyłącznie sprawą olbrzymich korporacji... czy też będzie powiązane umownie z jakąś siecią. (. jest rozstrzygnięcie.) Przedsiębiorca musi sporządzać swoje plany dla poszczególnych cyklów życia.W okresie uruchamiania przedsięwzięcia należy rozwiązać wiele bardzo ważnych problemów. jeśli pojęcia te mają się odnosić do małych przedsiębiorstw. Szczególnie przydatnym narzędziem jest tu budżet pieniężny. Spółka osobowa . Czy można zaczynać od zera. Zarządzanie małymi przedsiębiorstwami str. Wielu przedsiębiorców uważa.. Oznacza to konieczność innego spojrzenia na planowanie. Prócz tego trzeba określić. plany działania i plany awaryjne będą mniejsze i łatwiej będzie nimi kierować. jakie towarzyszą wzrostowi .... jest ciągłe uaktualnianie planu biznesowego. czy przedsiębiorstwo będzie zupełnie niezależne.. Inne formy własności .. Formy własności Własność jednoosobowa . 745 Jeszcze przed kilku laty wśród menedżerów i naukowców panowało przekonanie. Na przykład. Przedsiębiorcy muszą się starannie wystrzegać takich sądów.

jakby takim specjalistom dysponowali. niewielu przedsiębiorców dysponuje kwalifikacjami niezbędnymi do odniesienia sukcesu wyłącznie własnymi siłami.. charakterystycznym dla współczesnej działalności gospodarczej. którzy oczekują od pracowników celujących wyników. Przy ograniczonych zasobach przedsiębiorcom często nie pozostaje nic innego jak określić organizację raczej w kategoriach kwalifikacji niż w kategoriach osób. Z. w jaki sposób traktują swoich pracowników. Tablica 23. 747 Przy wysokim stopniu niepewności otoczenia.3. Tylko przez taką procedurę mogą zapewnić.. 752 Wśród wszystkich cech. Nieliczne były również sprawozdania a komputerów w ogóle nie było. Mimo że nie stać ich na zaangażowanie pełnoetatowego księgowego lub analityka rynku. jakie powinien wykazywać przedsiębiorca. niezależnej od tego. by skutecznie odgrywać .. a nie przedsiębiorcy.U. Przedsiębiorcy. Do II wojny światowej życie gospodarcze było krepowane tylko nielicznymi przepisami i podatkami. który ma ambicję być skutecznym przywódcą. które pomagają wykreować lojalność klientów wobec przedsiębiorstwa. jest stawianie przed nimi wysokich oczekiwań. Tylko wysoko motywowani pracownicy mogą wytwarzać i sprzedawać lepsze produkty.(Zapowiedź uwag.. Po drugie. Jednym ze sposobów.. by pracownicy byli lojalni wobec przedsiębiorstwa. który motywuje do najwyższej jakości pracy.. Przedsiębiorca musi wyznaczać ton. Tablica 23. Przewodzenie w małym przedsiębiorstwie str. Mogą przy tym skorzystać z kilku metod. podobnie jak trenerzy muszą być blisko swoich graczy. muszą zorganizować swoje przedsiębiorstwo tak. w jaki przedsiębiorcy mogą motywować pracowników do wyróżniania się w pracy. W istocie prawdziwa lojalność jest lojalnością wobec pracy.. Identyfikacja zapotrzebowania na kwalifikacje . Organizowanie w małym przedsiębiorstwie str. . przedsiębiorcy powinni pomóc swym pracownikom w psychicznym nastawieniu się na dokonania. na pierwsze miejsce wysuwa się chęć osiągnięcia doskonałości w każdym przepracowanym dniu. Po pierwsze. często je uzyskują. Charakterystyki stanowisk pracy . grono wielkich konkurentów również było nieliczne. Określenie potrzeb w zakresie kwalifikacji. zarówno w dobrych jak i w złych czasach. by niezbędne kwalifikacje nie zostały przeoczone..2. Przedsiębiorcy na ogół również pragną. Poza motywowaniem pracowników do osiągania celujących wyników przedsiębiorcy muszą również pomagać pracownikom w osiąganiu ich osobistych celów przy jednoczesnym wypełnianiu obowiązków wobec organizacji. Od tego czasu jednak prostota ustąpiła miejsca złożoności.. Prawdziwie lojalny pracownik pracuje na miarę swych możliwości i dąży do doskonałości w swojej pracy.. Źródła pomocy dla przedsiębiorców . Pomoc w zarządzaniu .). powinni się jednak wystrzegać oczekiwania ślepej lojalności.

co jednych pociąga. ale również weryfikowanie zasadności celów i działań oraz – w razie potrzeby – ich korektę. Przedsiębiorcy muszą systematycznie mierzyć osiągnięte postępy i dokonywać korekt na podstawie wyników tych pomiarów. To. Umacniając w pracownikach poczucie własnej wartości o poprawiając ich pozycję. W dużych a nawet średnich firmach . Pomimo wielkiego znaczenia kontroli wielu przedsiębiorców często z niej rezygnuje. aby doprowadzić do ich realizacji. Stworzenie takiej atmosfery pracy nie jest rzeczą łatwą. Gracze widzą jasno swoje zadania. Gracze wykonują powierzone im zadania dokładnie. czy wytyczone cele zostały zrealizowane. Bez kontroli pozostałe trzy funkcje menedżerskie – planowanie. 753 Omówienie spraw kontroli zamyka cały cykl. na ile skutecznie wykonywane są te funkcje. zaufania i przyjacielskiej współpracy. którzy tego nie robią. Po trzecie. i w jakim zakresie jej informacje są jeszcze aktualne. przedsiębiorcy sami mogą podnieść swoje walory jako przywódcy. Mogą tego dokonać przez przekazanie pracownikom części odpowiedzialności za podejmowanie decyzji i przez obdarzanie pracowników większą odpowiedzialnością. którzy stosują się do tych wskazówek. powinni także brać sobie do serca pomysły i sugestie pracowników oraz oceniać pracowników ściśle według zasług i odpowiednio ich nagradzać. Nie ma dwóch graczy – czy też pracowników – dokładnie takich samych. czy odpowiada także potrzebom konkretnego zarządzania. ponieważ trener stworzył atmosferę rzetelności. że kontrola jest funkcją wykonywaną wyłącznie w wielkich przedsiębiorstwach. ponieważ trener dokładnie rozpracował plan meczu i sposoby walki z konkurencją. które stale wygrywają.. która pozwala przedsiębiorstwom porównać wyniki faktycznie osiągnięte z planowanymi. ponieważ trener pozwala im zrozumieć. Kontrolowanie w małym przedsiębiorstwie str. wcale jeszcze nie przesądza faktu. może innych odstręczać. Drużyny. np. tak też przedsiębiorcy muszą być blisko swoich pracowników.) Kluczowym elementem procesu kontroli jest informacja. organizowanie i przewodzenie – są pozbawione znaczenia. ponieważ tylko przez kontrolę przedsiębiorcy mogą określić. Wiedzą. Potrzebują do tego informacji. Przedsiębiorcy. przedsiębiorcy muszą zrozumieć ich potrzeby. że tak wielu przedsiębiorców od początku prześladują kłopoty. Informacja ta pozwala im nie tylko mierzenie osiągnięć. (. w jaki sposób wykonywać powierzone im zadania. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy może być przekonanie. Przy takim podejściu nie może dziwić. czego się od nich oczekuje. niż ci. Ponieważ każdy pracownik jest skomplikowany i niepowtarzalny. Warto się jednak upewnić. mają trenerów. a następnie organizowanie i przewodzenie. To. mogą pomóc pracownikom osiągnąć odpowiedni status i uzyskać pozytywną opinię o nich samych i o ich pracy. Nie wystarczy ustalenie celów. przedsiębiorcy. rachunku kosztów.. Informacja księgowa jest niewątpliwie ważna. Uwagi. jak przekazać tę wiedzę graczom. która pozwoli się im zorientować. by pomóc im dać z siebie możliwie jak najwięcej. Szczególnie ważna jest informacja księgowa. mają większe szanse na sukces. którzy znają się na swojej pracy i wiedzą. której użyteczność może się przejawiać na różne sposoby. kiedy tylko będą gotowi na jej przyjęcie. że księgowość odpowiada urzędowym standardom. czy ona czegoś nie zniekształca. jako przywódcy.rolę przywódcy.

zapał i poświęcenie przedsiębiorcy.kogoś. a przedsiębiorca bierze na siebie większy zakres osobistego ryzyka. Menedżerowie zrozumieli. . Cztery podstawowe przyczyny porażki to: niekompetencja lub brak doświadczenia w pracy kierowniczej. Organizacje często posuwają się bardzo daleko w próbach utrzymania ducha przedsiębiorczości w okresie wzrostu. Wiele małych przedsiębiorstw działa w usługach. Anonimus Zarządzanie w praktyce . to i nagrody są wysokie.) Kierownicy sklepów są osobiście odpowiedzialni za wyniki swoich placówek. 755 Przedsiębiorczość jest procesem organizowania. słabość systemów kontrolnych i niedostateczne wyposażenie w kapitał (niedoinwestowanie). a tym samym wrażliwa na próby przejęcia lub atak konkurencji. Małe przedsiębiorstwo to takie. które ma niezależnego właściciela i niezależne kierownictwo i które ma względnie niewielki wpływ na swoje otoczenie. kto rozwija ideologię przedsiębiorczości w kontekście dużej organizacji. a jeśli są one dobre. nie można się ograniczyć tylko do prostego porównania z planem. handlu hurtowym i detalicznym. prowadzenia i podejmowania ryzyka w odniesieniu do przedsięwzięcia gospodarczego. zaniedbanie. tworzenie miejsc pracy. 755 Mówiąc ściśle.. nowych rodzajów działalności i wkład do rozwoju wielkich przedsiębiorstw. Nowe przedsiębiorstwo założone przez przedsiębiorcę może szybko wzrastać. utrzymywać stałe rozmiary lub też kurczyć się (zamierać). jednakże w ostatnich latach notuje się duże zainteresowanie zaszczepianiem ducha przedsiębiorczości w dużych organizacjach29. mniej ich jest w przemyśle przetwórczym. (. popyt rynkowy na oferowany produkt lub usługę. by sam przedsiębiorca był osobą prowadzącą firmę. Porównanie z planem – sprawa oczywista. innowacje. Role innowatora wewnątrzorganizacyjnego i przedsiębiorcy są podobne. W rozdziale 20 opisaliśmy koncepcję innowatora wewnątrzorganizacyjnego . Podsumowanie str. Dla małych może być czasami zaskoczeniem.. Celem tych działań jest stworzenie poczucia przynależności raczej do sieci setek drobnych przedsiębiorstw niż do jednego wielkiego30. Największa różnica merytoryczna polega na tym. Przedsiębiorca to ktoś... Małe przedsiębiorstwa mają duże znaczenie ze względu na swoje wyniki finansowe. że organizacja stała się senna i ociężała. Naturalnie. przedsiębiorczość wymaga.temat jest już dość dobrze znany. kto podejmuje działania objęte definicją przedsiębiorczości. Cztery powszechnie występujące czynniki powodzenia małych przedsiębiorstw to: ciężka praca. str. 754 Przedsiębiorczość w wielkich firmach str. kompetencje menedżerskie i szczęście. że innowator wewnątrzorganizacyjny pracuje w szerszym kontekście.

Przy uruchomianiu przedsiębiorstwa przedsiębiorca musi rozważyć szereg problemów, włącznie z przygotowaniem dobrze przemyślanego planu biznesowego
(który jest dokumentem opracowanym przez przedsiębiorcę w toku przygotowań do otwarcia nowego przedsiębiorstwa) i podjęciem decyzji w przedmiocie własności. Inne ważne względy obejmują problemy ewentualnego franchisingu oraz wybór pomiędzy zakupem istniejącego przedsiębiorstwa i uruchomieniem nowego. Przedsiębiorcy muszą planować, organizować, przewodzić i kontrolować, dokładnie tak jak ich odpowiednicy w większych przedsiębiorstwach. Każda funkcja kierownicza ma tu jednak niepowtarzalne aspekty odnoszące się do małych przedsiębiorstw.

Przykłady i pytania str. 756 – 759 Pytania przeglądowe 1. 2. 3. 4. Pytania analityczne 5. 6. 7.
Ćwiczenia 8. 9. 10. Przykład 23.1. ... ... Pytania 1. 2. 3. Przykład międzynarodowy 23.2

Sogeti i przyszłość oprogramowania

str. 758

Większość ludzi myśląc o oprogramowaniu komputerowym wyobraża sobie programy do przetwarzania tekstów typu WordPerfect, arkusze kalkulacyjne typu 1-2-3 oraz firmy takie jak Microsoft Corp. i Lotus Development Corp. Kiedy jednak analitycy powiadają, że światowe wydatki na oprogramowanie przekraczają dziś wydatki na sprzęt, nie mają na myśli gotowych programów, jakie się kupuje dla dowolnego komputera. Większość oprogramowania, jakie powstaje na całym świecie, przygotowywana jest z myślą o konkretnych firmach i niepowtarzalnych potrzebach w tym zakresie.
...

Pytania 1. 2. 3.

Załącznik 1 Kariery Menedżerów

str. 760

Być może najważniejszą różnicą pomiędzy pracą i karierą jest poziom psychicznego zaangażowania pracownika. Kiedy pracownik myśli o swojej pracy tylko w kategoriach codziennych czynności wykonywanych między godziną 8 a 17 i o wysokości zapłaty, a nie obchodzi go, co będzie robił za rok albo za dwa lata, ani nie zastanawia się, na ile ważna

jest dla niego sama praca, to znaczy, że traktuje ją tylko jako „robotę”. Kiedy jednak patrzy na swoją pracę w kontekście kariery, wykazuje znacznie żywsze zaangażowanie. Patrzy na swoją karierę w perspektywie długookresowej i dostrzega, że składa się na nią szereg etapów, które łącznie pochłoną całe jego aktywne zawodowo życie. Mimo, że pieniądze są ważne, są one tylko jednym z wielu elementów (obok możliwości awansu, uznania i osobistego zadowolenia), które wpływają na zachowanie tej osoby. ...

Załącznik 2 Narzędzia Kontroli Budżetowej I Finansowej
str. 769

W niniejszym załączniku badamy szereg narzędzi kontroli budżetowej i finansowej. Najpierw dajemy przegląd technik i metod kontroli. Następnie omawiamy budżety i kontrole budżetową oraz inne narzędzia kontroli finansowej. Kontrola budżetowa str. 769 Sporządzanie budżetu jest procesem wyrażającym zestaw planowanych czynności w jakimś przyszłym okresie w wielkościach liczbowych; budżet jest wiec planem wyrażonym w liczbach1. Organizacje mogą budować budżety dla grup roboczych, wydziałów, oddziałów lub dla całej organizacji. Zwykle okresem budżetowym jest rok, chociaż powszechne są ujęcia budżetowe w przekroju kwartalnym lub miesięcznym. Budżety są na ogół wyrażane w kategoriach finansowych, jednakże niekiedy mogą być również wyrażane w jednostkach produkcji, czasu lub w innych mierzalnych czynnikach. Budżety są podstawą większości systemów kontrolnych. Typy budżetów str.770 Większość organizacji opracowuje i wykorzystuje trzy różne rodzaje budżetów – finansowy, operacyjny i niepieniężny. Budżet finansowy Ukazuje w skrócie, skąd organizacja spodziewa się uzyskać środki pieniężne na jakiś przyszły okres i w jaki sposób planuje je wykorzystać. Budżet przepływów pieniężnych albo budżet pieniężny Prognoza wszystkich przychodów i wydatków pieniężnych – miesięcznych, tygodniowych a nawet dziennych. Stałe i zmienne koszty w budżetach str. 773
Niezależnie od celu, większość budżetów musi uwzględnić trzy rodzaje kosztów stałe, zmienne i częściowo zmienne. Koszty stałe to wydatki ponoszone przez

organizację niezależnie od tego, czy ona w ogóle funkcjonuje. Koszty zmienne koszty zmieniające się wraz z zakresem działalności operacyjnej. Koszty częściowo zmienne - koszty, które zmieniają się, choć nie w bezpośrednim związku ze skalą działalności operacyjnej. Koszty zmienne to koszty zmieniające się w zależności od skali działalności operacyjnej. Najlepszym przykładem kosztu zmiennego jest koszt surowców wykorzystywanych w produkcji. Koszty częściowo zmienne również ulegają zmianom, ale w mniej bezpośredni sposób. Na przykład, koszty działalności reklamowej zmieniają się w zależności od sezonu i konkurencji. Inne ważne pozycje kosztów częściowo zmiennych

obejmują pracę bezpośrednią, naprawy sprzętu i urządzeń fabrycznych oraz konserwacje. Przy opracowaniu budżetu menedżerowie muszą precyzyjnie uwzględniać wszystkie trzy rodzaje kosztów. Zwykle najłatwiej poradzić sobie z kosztami stałymi. Czynsz np. jest niemal zawsze regulowany umową najmu i nie podlega zmianom do wygaśnięcia umowy. Koszty zmienne często mogą być przedmiotem prognozy - chociaż z mniejszą precyzją - na podstawie prognozowanych operacji. Koszty częściowo zmienne są najtrudniejsze do przewidzenia, ponieważ ulegają zmianom, chociaż nie w bezpośrednim związku z działalnością operacyjną. Menedżer często musi się tu opierać na doświadczeniu i ocenie. Na koniec należy zauważyć, że wiele firm amerykańskich dokonuje powtórnej oceny sposobu przypisywania kosztów do różnych produktów. Historycznie rzecz biorąc, większość kosztów stałych przypisywano na podstawie materiałów i roboczogodzin potrzebnych do wytworzenia danego produktu. Niestety, procedury takie wprowadzają błąd do szacunków kosztów poszczególnych produktów. Opracowywanie budżetów str. 775 Tradycyjnie budżety były opracowywane przez najwyższe kierownictwo i kontrolera, a następnie przekazywane do wykonania menedżerom niższego stopnia. Niektóre organizacje nadal idą tym tropem, jednakże wiele współczesnych organizacji dopuszcza menedżerów niższego szczebla do uczestnictwa w omawianym procesie. … (...) To „oddolne” podejście do ustalania budżetu ma dwie główne mocne strony, które podkreślają jego zwolennicy. Po pierwsze, menedżerowie poszczególnych jednostek z pewnością najlepiej znają swoje potrzeby. Mogą oni zwrócić uwagę na szczególne sytuacje, które czasem umykają uwadze najwyższego kierownictwa, i prawdopodobnie uwzględnią wszystkie ważne elementy opracowując własne budżety. Po drugie, prawdopodobieństwo zaangażowania menedżerów w realizację budżetu będzie wyższe, jeśli będą oni uczestniczyć w jego opracowaniu.
(Uwagi. Menedżerowie poszczególnych jednostek niewątpliwie lepiej znają swoje potrzeby, ale też wcale nie muszą być zainteresowani, aby je obiektywnie przedstawiać. Ponadto, lepiej znając swoje potrzeby, z reguły słabiej orientują się w potrzebach całości. Sytuacja doskonale znana, począwszy od problemów „centralnego planowania” aż po współczesne ustalanie budżetu przy „deficycie środków”. Różnie też próbuje się z tego wybrnąć. Ogólnie można powiedzieć, że im lepsza organizacja i większa wiedza, tym łatwiej znaleźć lepsze rozwiązania. Anonimus).

Budżety zerowe str. 777 Pionierem budowy budżetów zerowych (zero-base budgeting - ZBB) była w 1990 r. firma Texas Instruments Incorporated. Zostały one spopularyzowane przez prezydenta Jimmy Cartera w zastosowaniu do administracji federalnej w końcu lat siedemdziesiątych4. Pomysł leżący u podstaw ZBB jest zupełnie prosty. W ramach konwencjonalnego systemu przygotowania budżetu wychodzi się od budżetu za ubiegły rok, skorygowanego w górę ( w większości wypadków) lub w dół. Menedżerowie koncentrują się na uzasadnieniu każdego proponowanego wzrostu wydatków. Bieżący

Na koniec do każdego zestawu przydziela się środki w zależności od jego względnej rangi. Ponadto budżety ułatwiają koordynacje i komunikacje pomiędzy wydziałami. łatwości ich zamiany na . Dwoma sprawozdaniami finansowymi przygotowywanymi i używanymi przez niemal wszystkie organizacje są bilans i rachunek wyników. w użyciu są również inne narzędzia. korzyści oraz konsekwencje jego niezatwierdzenia. Bilans. Każdy zestaw reprezentuje jakąś działalność lub zestaw działalności i wyszczególnia koszty. Informacje ze sprawozdań finansowych są używane do wyliczenia szeregu różnych wskaźników. Analiza wskaźnikowa str. O ile bilans stanowi „fotografię” sytuacji finansowej organizacji na określony moment. Obejmują one sprawozdania finansowe. Po stronie plusów można zapisać ułatwianie skutecznej kontroli. Następnie zestawy decyzyjne są szeregowane według ważności. w których mogą się pojawić problemy. Inne narzędzia kontroli finansowej str. Mocne i słabe strony budżetów str. 778 Budżety zapewniają szereg korzyści. Nie dostrzegają. Bilans jest wykazem aktywów i zobowiązań organizacji ujętych na określony moment. Wreszcie – budżety mogą ograniczać innowacje i zmiany. Z drugiej strony. że najbardziej rozpowszechnionymi środkami kontroli finansowej są budżety. Powoduje to konieczność uzasadnienia całego budżetu. 779 Mimo. 779 Sprawozdanie finansowe jest to dokument odzwierciedlający jakiś aspekt warunków finansowych organizacji. Wreszcie – budżety są naturalnym uzupełnieniem planowania. Budżety pozwalają również na zapis wyników organizacji. a dyskusja toczy się wokół zalet proponowanych zmian. Istnieją pewne powszechnie przyjęte i wymagane sposoby przygotowania i prezentacji sprawozdań finansowych7. Tym okresem dla rachunku wyników jest zwykle jeden rok. jednakże mają również potencjalne wady. niektórzy menedżerowie stosują budżety w sposób nadmiernie sztywny. Przypisując wartości pieniężne operacjom menedżer może je lepiej śledzić i określać dziedziny. 781 Sprawozdania finansowe organizacji dostarczają pożytecznych informacji menedżerom. Natomiast w ramach systemu ZBB każda jednostka sporządzająca budżet zaczyna co roku od „czystego konta”. pozwalających na jeszcze bardziej dokładny wgląd w sytuację finansową firmy. analizę wskaźnikową i rewizję finansową. rachunek wyników ujmuje wyniki w pewnym okresie. Pierwszym krokiem w przygotowaniu ZBB jest rozbicie działań organizacji na „zestawy decyzyjne”. Poza tym proces opracowywania budżetów może być bardzo pracochłonny. Rachunek wyników. Wskaźniki płynności Do poznania stopnia płynności aktywów organizacji (tzn. Suma aktywów bieżących i trwałych musi być równa sumie wszystkich zobowiązań. a nie tylko propozycji korekt w roku bieżącym. zwykle koniec roku finansowego organizacji. właścicielom i innym zainteresowanym podmiotom.budżet jest traktowany jako dany. który zbiega się z rokiem finansowym firmy. Sprawozdania finansowe str. że zmiana warunków może usprawiedliwiać korektę budżetu.

Rewizja zewnętrzna. Pełni on dla inwestorów i menedżerów funkcje miernika pozwalającego określić.. Rozpowszechnionym wskaźnikiem zadłużenia jest stosunek łącznych zobowiązań do łącznych aktywów. Menedżerowie i inwestorzy interesują się również innymi wskaźnikami. Wskaźnik rentowności Trzecim ważnym wskaźnikiem finansowym jest wskaźnik rentowności aktywów (return on assets – ROA). jak wyglądają bieżące aktywa i zobowiązania.. Informacja finansowa jest często ważnym materiałem dla innych systemów informacyjnych.21). tak też dobry system kontroli finansowej może pomóc menedżerowi w skutecznym działaniu. Najbardziej rozpowszechniony – wskaźnik bieżący – uzyskiwany jest przez podzielenie bieżących aktywów przez bieżące zobowiązania. Innym często używanym wskaźnikiem jest wskaźnik opłacalności inwestycji (return on investmen – ROI). jeśli zostanie zintegrowana z innymi narzędziami informacyjnymi (por. .813 Indeks rzeczowy str. że są to tylko narzędzia. ROA jest wyrażonym w procentach zyskiem inwestorów na 1 dolara posiadanych aktywów. Taka uaktualniona informacja może być następnie przekazana bankowi. który z kilku alternatywnych wariantów inwestycyjnych jest najbardziej zyskowny.) Rewizje finansowe str.. Skuteczne wykorzystanie technik kontroli finansowej str. Na przykład. Rewizje są to niezależne oceny systemu księgowego. gdy mogą przetwarzać informację finansową i dostarczać ją z powrotem do menedżerów. a te systemy z kolei są najbardziej skuteczne wówczas.= ROA aktywa łącznie Inne wskaźniki. dobry system informacyjny może powiedzieć menedżerowi dokładnie. 785 . Przypisy str.. . Wskaźniki płynności. 814 – 827 . w którym firma zabiega o kredyt. Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki zadłużenia odzwierciedlają zdolność organizacji do pokrywania jej długookresowych zobowiązań finansowych. Podobnie jak dobry młotek i piła mogą pomóc cieśli w budowie domu. 783 O ile większość technik kontrolnych ma również inne cele. Wskaźnik ten przedstawia zysk inwestora na każdy dolar kapitału własnego.. ROI jest obliczany za pomocą podzielenia dochodu netto przez kapitał własny. rozdz. Dwoma podstawowymi typami takiej kontroli są kontrola zewnętrzna i kontrola wewnętrzna. zadłużenia i rentowności są szeroko wykorzystywanymi formami analizy finansowej. 784 Aby skutecznie posługiwać się budżetami i innymi technikami kontroli finansowej menedżerowie muszą pamiętać o kilku sprawach. Rewizja wewnętrzna. finansowego i operacyjnego organizacji. (.. Ponadto kontrola finansowa spisuje się najlepiej.gotówkę) służy kilka wskaźników płynności. Powszechnie stosowaną formułą służącą do obliczania ROA jest: dochód netto ---------------. Przede wszystkim nie powinni zapominać. rewizje (auditis) są wykorzystywane niemal wyłącznie do kontroli.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful